5. kṣatakṣayajakāsacikitsitam

Adhikarana atha kShatakShayakAsacikitsitaM nAma pa~jcamo~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಕ್ಷತಕ್ಷಯಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಕ್ಷತಕ್ಷಯಕಾಸಯೋರ್ಯತ್ನೇನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪೃಥಗೇವಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ||೧||

Adhikarana tAtkAlikI cikitsA (2) · Śloka 2

ಉರಸ್ಯನ್ತಃಕ್ಷತೇ ಸದ್ಯೋ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ಶಾಲೀನ್ ಜೀರ್ಣೋಽದ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀರೇಣೈವ ಸಶರ್ಕರಾನ್| ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತಿಸರುಕ್ಚಾಲ್ಪಪಿತ್ತಾಗ್ನಿಸ್ತಾಂ ಸುರಾಯುತಾಮ್| ಭಿನ್ನವಿಟ್ತು ಸಮುಸ್ತಾತಿವಿಷಾಪಾಠಾಂ ಸವತ್ಸಕಾಮ್||೨||

ಅನ್ತಃಕ್ಷತಶಬ್ದೇನ ನಿದಾನೋಕ್ತಂ ಸ್ಮಾರಯತಿ| ತಸ್ಮಿನ್ ಲಾಕ್ಷಾಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರೇ ಜೀರ್ಣೇ ಸಶರ್ಕರಾಞ್ಛಾಲೀನಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾದ್ಯಾತ್ ತಾಮಿತಿ ಲಾಕ್ಷಾಮ್| ಸಮುಸ್ತಾದಿಕಾಂ ಲಾಕ್ಷಾಮೇವ ಸವತ್ಸಕಾಮ್||೨||

Adhikarana lAkShAdiyogaH dIpte~agnau (3) · Śloka 3

ಲಾಕ್ಷಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಜೀವನೀಯಗಣಂ ಸಿತಾ| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀ ಸಮಿತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದೀಪ್ತಾನಲಃ ಪಿಬೇತ್||೩||

ಲಾಕ್ಷಾದೀನಿ ಸಮಾನಿ ಜೀವನೀಯಗಣಸ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಸ್ಯಾನ್ಯತಮಸಮತ್ವಮ್| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಿಕ್ಥಕಮ್| ಸಮಿತ್ ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಂ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ ಸರ್ವಂ ಬಹುನಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಾನಯೋಗ್ಯಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಉರಃಕ್ಷತೀ ಪಿಬೇತ್||೩||

Adhikarana ikShvAlikAdikShIram (4) · Śloka 4

ಇಕ್ಷ್ವಾಲಿಕಾಬಿಸಗ್ರನ್ಥಿಪದ್ಮಕೇಸರಚನ್ದನೈಃ| ಶೃತಂ ಪಯೋ ಮಧುಯುತಂ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷತೀ||೪||

ಕ್ಷತೇಽನ್ತರುರಸಿ ಪುರುಷಃ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಮಿಕ್ಷ್ವಾಲಿಕಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಂ ಮಧುಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್||೪||

Adhikarana sajvaradAhe yavacUrNayogaH (5) · Śloka 5

ಯವಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಮಾಮಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ಜ್ವರದಾಹೇ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಸಕ್ತೂನ್ ವಾ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೫||

ಯವಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ತಥಾ ಸಾಧ್ಯತೇ ಯಥಾ ಪೇಯಾಪ್ರಾಯೋ ಭವತಿ| ಆಮಾನಾಮಿತ್ಯನಗ್ನಿಸ್ಪೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯವಾನಾಮ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಜ್ವರದಾಹೇ ಕ್ಷತೇ| ಅಥವಾ ಸಿತಾದೀನ್ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೫||

Adhikarana kShatakAse prayogAH (6) · Śloka 6

ಕಾಸವಾಂಸ್ತು ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುರೌಷಧಸಾಧಿತಮ್| ಗುಡೋದಕಂ ವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮರಿಚಂ ಹಿಮಮ್| ಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ರಸಾಯನವಿಧಾನೇನ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೬||

ಕಾಸಾವಾನಿತಿ ಪ್ರಕರಣಾತ್ ಕ್ಷತಕಾಸವಾನ್| ಮಧುರೌಷಧಾನಿ ರಸಭೇದೀಯೋಕ್ತೋ ಮಧುರಸ್ಕನ್ಧಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಆಮಲಕಚೂರ್ಣಸ್ಯೈವ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ರಸಾಯನವಿಧಿಸ್ತತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೬||

Adhikarana saparvAsthiSUle kAse yogaH (7) · Śloka 7

ಕಾಸೀ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲೀ ಚ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾಃ| ಮಧೂಕಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಪಿಪ್ಪಲೀಬಲಾಃ||೭||

ಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲಸಂಯುಕ್ತಃ ಕಾಸೀ ಮಧೂಕಾದಿಕಂ ಸಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್||೭||

Adhikarana trijAtakAdigulikA (8) · Śloka 8

ತ್ರಿಜಾತಮರ್ಧಕರ್ಷಾಶಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯರ್ಧಪಲಂ ಸಿತಾ| ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮಧೂಕಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಪಲಾಂಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಮಧುನಾ ಗುಲಿಕಾ ಘ್ನನ್ತಿ ತಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಮ್| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಛಾಹಿಧ್ಮಾಮದಭ್ರಮಾನ್| ಕ್ಷತಕ್ಷಯಸ್ವರಭ್ರಂಶಪ್ಲೀಹಶೋಷಾಢ್ಯಮಾರುತಾನ್| ರಕ್ತನಿಷ್ಠೀವಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರಾನಪಿ||೮||

ತ್ರಿಜಾತಕಾದ್ಯಾ ಗುಲಿಕಾ ಸುಬೋಧಿನೀ| ಇಯಞ್ಚೈಲಾದ್ಯೇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಆಢ್ಯಮಾರುತೋ ವಾತವ್ಯಾಧಾವುಕ್ತಃ||೮||

Adhikarana ativRuddhe rakte raktaShThIvane ca (9) · Śloka 10

ರಕ್ತೇಽತಿವೃದ್ಧೇ ಚ್ಛಾಗಂ ವಾ ಜಾಙ್ಗಲಂ ವಾ ಪಿಬೇದಸೃಕ್| ವರ್ಷಾಭೂಶರ್ಕರಾರಕ್ತಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಜಂ ರಜಃ| ರಕ್ತಷ್ಠೀವೀ ಪಿಬೇತ್ಸಿದ್ಧಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಪಯೋಘೃತೈಃ| ಮಧೂಕಮಧುಕಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್||೯|| `|೧೦|

ರಕ್ತೇಽತಿವೃದ್ಧೇ ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತಮಾನೇ| ಜಾಙ್ಗಲಜೀವಪ್ರಭಾವತ್ವಾಜ್ಜಾಙ್ಗಲಮ್| ವರ್ಷಾಭ್ವಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ರಕ್ತಷ್ಠೀವೀ ಪಿಬೇತ್| ಸಿದ್ಧಮಗ್ನಿಸಂಯೋಗೇನ| ಸುಬೋಧಮ್||೯||

Adhikarana mArgaBedAnusAramupAyaH kAryaH (10) · Śloka 10

ಯಥಾಸ್ವಂ ಮಾರ್ಗವಿಸೃತೇ ರಕ್ತೇ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಭೇಷಜಮ್||೧೦||

ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚೋರಃಕ್ಷತೇ ಕದಾಚಿದತಿಪ್ರವೃದ್ಧಂ ರಕ್ತಮಧೋ ನಾಸಿಕಯಾ ವಾಪಿ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ತತ್ರ ರಕ್ತೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತವದಪಿ ಭೇಷಜಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೦||

Adhikarana pippalyAdilehaH (11) · Śloka 11

ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕಂ ಗವ್ಯಮಾಜಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮಿಕ್ಷುರಸಂ ತಥಾ| ಯವಗೋಧೂಮಮೃದ್ವೀಕಾಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಾದ್ರಸಃ| ತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಸೃತಾಂಶಾನಿ ತತ್ಸರ್ವಂ ಮೃದುನಾಗ್ನಿನಾ| ಪಚೇಲ್ಲೇಹೋ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯುತಃ ಸ ಕ್ಷತಕಾಸನುತ್| ಶ್ವಾಸಹೃದ್ರೋಗಕಾಸಘ್ನೋ ಹಿತೋ ವೃದ್ಧಾಲ್ಪರೇತಸಾಮ್||೧೧||

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಸಿತೋಪಲಾನ್ತಂ ಕಾರ್ಷಿಕಮ್| ಯವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪ್ರಸೃತಾಂಶಂ ದ್ವಿಪಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಆಮಲಕಫಲಸ್ಯ ಪ್ರಸೃತೋ ದ್ವೇ ಪಲೇ ಯದ್ಯಪಿ `ಶುಷ್ಕಮೇಯೇಷ್ವಿದಂ ಮಾನಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ತತ್ ದ್ರವಾರ್ದ್ರಯೋಃ' ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನೈವ| ತಥಾ ಚಾಚಾರ್ಯೇಣೈವ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಹೃದಯೇ ಕಥಿತಮ್| ಕುಡ್ವಾದಿ ತಥಾ ದ್ರವಮಿತಿ| ಅತ್ರ ತೇನ ಪ್ರಸೃತೋ ನ ಸಂಗೃಹೀತಃ| ತೈಲೇಽಪ್ಯೇವಮೇವ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ಘೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಞ್ಚ ಸಂಸ್ಕಾರಾಪಾದನಯೋಗ್ಯಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ವಾ||೧೧||

Adhikarana mUDhavAte kShatakAse (12) · Śloka 12

ಮೂಢವಾತಸ್ತ್ವಜಾಮೇದಃ ಸುರಾಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| ಕ್ಷಾಮಃ ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತೋರಕ್ತೋ ಮನ್ದನಿದ್ರೋಽಗ್ನಿದೀಪ್ತಮಾನ್| ಶೃತಕ್ಷೀರಸರೇಣಾದ್ಯಾತ್ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್||೧೨||

ಯಸ್ಯ ತು ಕ್ಷತಕಾಸಿನೋ ಮೂಢೋ ನಾನುಲೋಮಮಾರ್ಗಪ್ರವೃತ್ತಃ ಪ್ರಬಲೋವಾತಃ ಸೋಽಜಸ್ಯ ಮೇದೋಽದ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಸುರಾಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಞ್ಚ| ಸುರಾ ಭೃಷ್ಟಾ ಯೇನೇತಿ ವಕ್ತವ್ಯೇ ಬಹುತ್ವಾನ್ಮೇದಸಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಜ್ಞಾಪನಾರ್ಥಂ ವಿಪರೀತಪ್ರಯೋಗಃ| ಯಸ್ತು ಕ್ಷಾಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಸ ತದೇವಾಜಾಮೇದಃ ಶೃತಕ್ಷೀರಜಾತೇನ ಸರೇಣ ಸಹ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮದ್ಯಾತ್||೧೨||

Adhikarana kShINakRuSAdau SarkarAdiprayogaH (13) · Śloka 13

ಶರ್ಕರಾಯವಗೋಧೂಮಂ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮಧು| ಶೃತಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತೀ ಕೃಶಃ| ಕ್ರವ್ಯಾತ್ಪಿಶಿತನಿರ್ಯೂಹಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಂ ಮಾಂಸಶೋಣಿತವರ್ಧನಮ್||೧೩||

ಯಃ ಪುನಃ ಕ್ಷೀಣತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಕಾಸೀಸಃ ಶರ್ಕರಾದಿಕಂ ಶೃತಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಮದ್ಯಾತ್| ಸ ಚ ಕ್ಷೀರಜ್ವರಾದಿಯುಕ್ತಃ ಕ್ರವ್ಯಾದಾಂ ಪಿಶಿತಾಶಿನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹಂ ರಸಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಮಾಂಸಶೋಣಿತವರ್ಧನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್||೧೩||

Adhikarana nyagrodhAdisarpiShaH prayogaH (14) · Śloka 14

ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಸಾಲಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ| ತಾಲಮಸ್ತಕಜಮ್ಬೂತ್ವಕ್ಪ್ರಿಯಾಲೈಶ್ಚ ಸಪದ್ಮಕೈಃ| ಸಾಶ್ವಕರ್ಣೈಃ ಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾದದ್ಯಾಜ್ಜಾತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಶಾಲ್ಯೋದನಕ್ಷತೋರಸ್ಕಃ ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ||೧೪||

ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಭಿಃ ಶೃತಾನ್ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಜಾತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಶಾಲೀನಾಮೋದನಂ ಕ್ಷತೋರಸ್ಕತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋಽದ್ಯಾತ್| ತಾಲಮಸ್ತಕಂ ತಾಲಪ್ರಾನ್ತಮ್| ಶೇಷಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಿ||೧೪||

Adhikarana gAtraBede~aBya~ggaH (15) · Śloka 15

ವಾತಪಿತ್ತರ್ದಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಗಾತ್ರಭೇದೇ ಘೃತೈರ್ಮತಃ| ತೈಲೈಶ್ಚಾನಿಲರೋಧ್ರೈಃ..........................||೧೫||

ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಮರ್ದಿತೇ ಪುರುಷೇ ಯೋ ಗಾತ್ರಭೇದಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತೈಸ್ತೈಲೈಶ್ಚ ವಾತವ್ಯಾಧಿಹರದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧೈರಭ್ಯಙ್ಗೋ ಮತಃ||೧೫||

Adhikarana vAtavyAdhAvupAyAH (16) · Śloka 16

...............................ಪೀಡಿತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಾ| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಷು ಪಾನಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ| ಕುರ್ಯಾದ್ವಾ ವಾತರೋಗಘ್ನಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾವಿರೋಧಿ ಯತ್||೧೬||

ಮಾತರಿಶ್ವನಾ ವಾತೇನ ಪೀಡಿತೇ ಪುರುಷೇ ಯಾ ಹೃದಾದ್ಯಾರ್ತಯಸ್ತಾಸು ಜೀವನೀಯದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಯತ್ಪಿತ್ತರಕ್ತಾವಿರೋಧಿ ವಾತವ್ಯಾಧಿಹರಂ ಕರ್ಮ ತತ್ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೧೬||

Adhikarana yaShTyAhvAdighRutam (17) · Śloka 17

ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಾನಾಗಬಲಯೋಃ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಘೃತಮ್| ಪಯಸ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀವಾಂಶೀಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷತೇ ಹಿತಮ್||೧೭||

ಘೃತಾನ್ಮಧುಯಷ್ಟೀನಾಗಬಲಯೋಃ ಕ್ವಾಥಶ್ಚತುರ್ಗುಣಃ| ಪಯಸ್ಯಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಣೀ| ವಾಂಶೀ ತುಕಾಕ್ಷೀರೀ| ಏತದ್ ಘೃತಂ ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಹಿತಮ್||೧೭||

Adhikarana kolAdighRutam (18) · Śloka 18

ಶೃತಂ ವಾಷ್ಟಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇ ಕೋಲಲಾಕ್ಷಾರಸಾನ್ವಿತಮ್| ಕಲ್ಕೈಃಕಟ್ವಙ್ಗದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ವತ್ಸಕತ್ವಗ್ದಲೈರ್ಘೃತಮ್||೧೮||

ಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಾದಷ್ಟಗುಣಮ್| ಬದರಾಣಾಂ ಲಾಕ್ಷಾಯಾಶ್ಚ ರಸೋ ನಿರ್ಯೂಹಃ ಪೃಥಕ್ ಘೄತಸಮಃ| ಕಟ್ವಙ್ಗದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೇನ| ಏತದಪಿ ಘೃತಮುರಃಕ್ಷತೇ ಕಾಸೇ ಚ ಹಿತಮ್||೧೮||

Adhikarana amRutaprAshaghRutam (19) · Śloka 19

ಜೀವನೀಯೋ ಗಣಃ ಶುಣ್ಠೀ ವರೀ ವೀರಾಪುನರ್ನವೌ| ಬಲಾಭಾರ್ಙ್ಗೀಸ್ವಗುಪ್ತಾರ್ಧಿಶಠೀತಾಮಲಕೀಕಣಾಃ| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಚ ಯಲ್ಲಘು| ದ್ರಾಕ್ಷಾಕ್ಷೋಡಾದಿ ಚ ಫಲಂ ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಬೃಂಹಣಮ್| ತೈರ್ಪಚೇತ್ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕರ್ಷಾಂಶಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಕ್ಷೀರಧಾತ್ರೀವಿದಾರೀಕ್ಷುಚ್ಛಾಗಮಾಂಸರಸಾನ್ವಿತಮ್| ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಮಧುನಃ ಶೀತೇ ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲಾರಜಃ| ಪಲಾರ್ಧಿಕಂ ಚ ಮರಿಚತ್ವಗೇಲಾಪತ್ರಕೇಸರಮ್| ವಿನೀಯ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಸ್ಮಾಲ್ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಯಥಾನಲಮ್| ಅಮೃತಪ್ರಾಶಮಿತ್ಯೇತನ್ನರಾಣಾಮಮೃತಂ ಘೃತಮ್| ಸುಧಾಮೃತರಸಂ ಪ್ರಾಶ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶಿನಾ| ನಷ್ಟಶುಕ್ರಕ್ಷತಕ್ಷೀಣದುರ್ಬಲವ್ಯಾಧಿಕರ್ಶಿತಾನ್| ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಸಕ್ತಾನ್ ಕೃಶಾನ್ ವರ್ಣಸ್ವರಹೀನಾಂಶ್ಚ ಬೃಂಹಯೇತ್| ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಜ್ವರಶ್ವಾಸದಾಹತೃಷ್ಣಾಸ್ರಪಿತ್ತನುತ್| ಪುತ್ರದಂ ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಹೃದ್ಯೋನಿಮೂತ್ರಾಮಯಾಪಹಮ್||೧೯||

ಏವಂ ಜೀವನೀಯಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಜೀವನೀಯಗಣಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಾನ್ತಸ್ಯ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಕ್ಕರ್ಷಾಂಶಾನಿ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಲಾಭತಃ ಕರ್ಷಾಂಶಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಕ್ಷೀರಧಾತ್ರೀರಸಾದೀನಾಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗ್ಘೃತಸಮತ್ವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತೇ ಶೀತೇ ಮಧುನಃ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಷೋಡಶಪಲಾನಿ| ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಚ ಪಞ್ಚಾಶತ್ ಪಲಾನಿ| ಮರೀಚಾದಿಕಂ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ವಿನೀಯ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯಯಥಾನಲಮಿತ್ಯಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷಿಣೀ ಪ್ರಯೋಗೇ ಮಾತ್ರಾ| ಏತಚ್ಚ ಘೃತಂ ನಾಮ್ನಾ ಅಮೃತಪ್ರಾಶಮಿತಿ| ಸುಧಾಮೃತರಸಮಿತಿ ಚೇಷ್ಯತೇ| ಏತದ್ಧಿ ನರಾಣಾಮಮೃತಮ್| ಏತಚ್ಚ ನರೇಣ ಪ್ರಾಶ್ಯಂ ಯಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾನ್ನಂ ಸಮಶ್ನಾತಿ| ಏತದ್ಧಿ ನಷ್ಟಶುಕ್ರಾದೀನಾಂ ಬೃಂಹಣಂ ಕಾಸಘ್ನತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ಚ||೧೯||

Adhikarana shvadaMShTrAghRutam (20) · Śloka 20

ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋಶೀರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಬಲಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಕತ್ತೃಣಮ್| ದರ್ಭಮೂಲಂ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ಪಲಾಶರ್ಷಭಕೌ ಸ್ಥಿರಾಮ್| ಪಾಲಿಕಾನಿ ಪಚೇತ್ತಾಷಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣೇ| ಕಲ್ಕೈ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಜೀವನ್ತೀಮೇದರ್ಷಭಕಜೀವಕೈಃ| ಶತಾವರ್ಯೃದ್ಧಿಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಶ್ರಾವಣೀ ಬಿಸೈಃ| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾದ್ವಾತಪಿತ್ತಹೃದ್ರೋಗಶೂಲನುತ್| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಪ್ರಮೇಹಾರ್ಶಃ ಕಾಸಶೋಷಕ್ಷಯಾಪಹಃ| ಧನುಃಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯಭಾರಾಧ್ವಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ಬಲಮಾಂಸದಃ||೨೦||

ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಪಲಾನಿ| ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ವಾಥಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಮ್| ಸ್ವಗುಪ್ತಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ| ಕತ್ತೃಣಂ ಭೂತಿಕಮ್| ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ| ಸ್ಥಿರಾ ಸಾಲಪರ್ಣೀ||೨೦||

Adhikarana madhukAdighRutam (21) · Śloka 21

ಮಧುಕಾಷ್ಟಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಪ್ರಸ್ಥಕ್ವಾಥೇ ಪಚೇತ್ ಘೃತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಪಲೇ ಕಲ್ಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಿದ್ಧೇ ಚ ಶೀತಲೇ| ಪೃಥಗಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಸಮಸಕ್ತುಕ್ಷತಕ್ಷೀಣರಕ್ತಗುಲ್ಮೇಷು ತದ್ಧಿತಮ್||೨೧||

ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪನಯಾ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ವಾಥೇ ಷಣ್ಣವತಿಪಲಮಾನೇ ಘೃತಾನ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥೇ ಶೀತೇ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲೈಃ ಶರ್ಕರಯಾಶ್ಚಾಷ್ಟಪಲಂ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಅಸ್ಯ ಚ ಘೃತಸ್ಯ ಸಕ್ತುಭಿಃ ಸಮೈರುಪಯೋಗಃ||೨೧||

Adhikarana dhAtrIphalarasAdighRutam (22) · Śloka 22

ಧಾತ್ರೀಫಲಂ ವಿದಾರೀಕ್ಷುಜೀವನೀಯರಸಾತ್ ಘೃತಾತ್| ಗವ್ಯಾಜಯೋಶ್ಚ ಪಯಸೋಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿನಯೇತ್ತತಃ| ಯಕ್ಷ್ಮಾಪಸ್ಮಾರಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಕಾಸಮೇಹಕ್ಷಯಾಪಹಮ್| ವಯಸ್ಥಾಪನಮಾಯುಷ್ಯಂ ಮಾಂಸಶುಕ್ರಬಲಪ್ರದಮ್||೨೨||

ಧಾತ್ರೀಫಲರಸಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಪೃಥಕ್ಪ್ರಸ್ಥಮಾನತ್ವಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಸ್ಥಸಪ್ತಕೇ ಸಿದ್ಧೇನ ಘೃತಪಾಕೇನ ಪೂತೇನ ವಸ್ತ್ರಸ್ರುತೇನ ಶರ್ಕರಯಾಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಷೋಡಶಪಲಾನಿ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಸ್ಥಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ ಪಲಾನಿ| ವಿನಯೇತ್ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ಯಕ್ಷ್ಮಾದಿಹರಮೇತತ್ ಘೃತಮಿತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ವಯಸ್ಥಾಪನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಚ| ವಯಸ್ಥಾಪನಂ ಜರಾನಾಶನಾತ್||೨೨||

Adhikarana ghRutasya lehyatvapeyatvayorvisheShaH (23) · Śloka 23

ಘೃತಂ ತು ಪಿತ್ತೇಽಭ್ಯಧಿಕೇ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾತೇಽಧಿಕೇ ಪಿಬೇತ್| ಲೀಢಂ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್ ಪಿತ್ತಮಲ್ಪತ್ವಾದ್ಧನ್ತಿ ನಾನಲಮ್| ಆಕ್ರಾಮತ್ಯನಿಲಂ ಪೀತಮೂಷ್ಮಾಣಂ ನಿರುಣದ್ಧಿ ಚ||೨೩||

ಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ಸರ್ವಂ ಘೃತಮೇವ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಯತಸ್ತಲ್ಲೀಢಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಾಚ್ಛೈತ್ಯಾಚ್ಚ ಪಿತ್ತಂ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್| ನಯೇದಲ್ಪತ್ವಾಚ್ಚಾಗ್ನೇರ್ನಾಶಂ ನ ಕರೋತಿ ವಾತೇ ತ್ವಧಿಕೇ ತಂ ವಿಲೀನಂ ಪಿಬೇತ್| ಯತಃ ಪೀತಂ ವ್ಯಾಪ್ತೇರನಿಲಮಾಕ್ರಾಮತಿ| ತತ್ಸಂಯೋಗೇನ ಪ್ರಸರನ್ತಮೂಷ್ಮಾಣಂ ನಿರುಣದ್ಧಿ||೨೩||

Adhikarana uktAnAmeva styAnAnAM ghRutAnAM prayogaH (24) · Śloka 24

ಕ್ಷಮಕ್ಷೀಣಕೃಶಾಙ್ಗಾನಾಮೇತಾನ್ಯೇವ ಘೃತಾನಿ ತು| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಪಿಪ್ಪಲೀಲಾಜಚೂರ್ಣೈಃ ಸ್ತ್ಯಾನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್||೨೪||

ಏತಾನ್ಯೇವ ಚಾನನ್ತರೋಕ್ತಾನಿ ಘೃತಾನಿ ಕ್ಷಾಮಾದ್ಯಙ್ಗಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರ್ಯಾದಿ ಚೂರ್ಣೈಃ ಸಹ ಸ್ತ್ಯಾನಾನ್ಯವಿಲೀನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್||೨೪||

Adhikarana sarpirguDAH (25) · Śloka 25

ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾನ್ ಸಮಧ್ವಂಶಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ದದ್ಯಾತ್ಪಯೋಽನು ಚ| ರೇತೋವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ತೈರಾಶುತರಮಾಪ್ನುಯಾತ್||೨೫||

ಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಸ್ತ್ಯಾನೈಶ್ಚ ಘೃತೈರ್ಮಾಕ್ಷಿಕಭಾಗಮಿಶ್ರೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾನ್ ಘೃತಪಿಣ್ಡಕಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ತಾನೇವ ಯೋಜಯೇತ್| ಅನು ಚ ಪಯೋ ದದ್ಯಾತ್ಪಾನಾಯ| ತೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡೈಃ ಪುರುಷೇ ರೇತೋವೀರ್ಯಾದಿಕಮಾಶುತರಮಾಪ್ನುಯಾತ್||೨೫||

Adhikarana balAdisarpiguDAH (26) · Śloka 26

ಬಲಾವಿದಾರೀಹ್ರಸ್ವಂ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಮ್| ಪಞ್ಚಾಣಾಂ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಶುಙ್ಗಾ ಮುಷ್ಟ್ಯಂಶಕಾಸ್ತಥಾ| ಏಷಾಂ ಕಷಾಯೇ ದ್ವಿಕ್ಷಾರೇ ವಿದಾರ್ಯಾ ಜರಸಾಂಶಕೇ| ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಚೇತ್ ಪಿಷ್ಟೈರಕ್ಷಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಾಢಕಮ್| ಸಿತಾಪಲಾನಿ ಪೂತೇ ಚ ಶೀತೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದಾವಪೇತ್| ಗೋಧೂಮಪಿಪ್ಪಲೀವಾಂಶೀ ಚೂರ್ಣಂ ಶೃಙ್ಗಾಟಕಸ್ಯ ಚ| ಸಮಾಧಿಕಂ ಕೌಡವಿಕಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಖಜಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಸರ್ಪಿಗುಡಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಭೂರ್ಜಪತ್ರೇಣ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ತಾಞ್ಜಗ್ಧ್ವಾ ಪಾಲಿಕಾನ್ ಕ್ಷೀರಂ ಮದ್ಯಂ ತ್ವನು ಪಿಬೇತ್ಕಫೇ| ಶೋಷೇ ಕಾಸೇ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಶ್ರಮಸ್ತ್ರೀಭಾರಕರ್ಷಿತೇ| ರಕ್ತನಿಷ್ಠೀವನೇ ತಾಪೇ ಪೀನಸೇ ಚೋರಸಿ ಸ್ಥಿತೇ| ಶಸ್ತಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವಶಿರಃಶೂಲೇ ಭೇದೇ ಚ ಸ್ವರವರ್ಣಯೋಃ||೨೬||

ಬಲಾವಿದಾರ್ಯಾದೀನಿ ಪೃಥಗ್ ಹ್ರಸ್ವಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಂ ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಶುಙ್ಗಾನೀತ್ಯೇತತ್ಪಲಿಕಮ್| ಪಾನೀಯಪಲಶತದ್ವಯಂ ಸಾಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ವಥಿತಶಿಷ್ಟಾಂ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಲಾನಿ| ತತಃ ಕಷಾಯಾತ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಮ್| ಕೇವಲಾಯಾ ವಿದಾರ್ಯಾಃ ಕ್ವಾಥ ಆಜಮಾಂಸರಸಶ್ಚ ಬಲಾದಿಕ್ವಾಥಸಮೌ| ಜೀವನೀಯಾನಿ ಕಾರ್ಷಿಕಾಣಿ| ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಾದಿಕಂ ಕುಡವಮಾನಮ್| ಕುಡವಶ್ಚತ್ವಾರಿ ಪಲಾನಿ| ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಕುಡವೋಽಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಖಜೋ ಮನ್ಥನೋಪಕರಣಮ್| ತಾನ್ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾನ್ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪಲಿಕಾಞ್ಜಗ್ಧ್ವಾ ಸರ್ವಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕ್ಷೀರಮನುಪಿಬೇತ್| ಕಫೇಽಧಿಕಂ ಮದ್ಯಂ ನಾನಾವಿಧಂ ಕಫಹರಮನುಪಿಬೇತ್| ತಾಪಪೀನಸಯೋರುರೋಮೂಲಾಯೋರೂರಃಸ್ಥಿತತ್ವಮ್| ಪೀನಸೋ ನಾಸಾಸ್ರಾವಃ||೨೬||

Adhikarana drAkShAdisarpirguDAH (27) · Śloka 27

ಸಶರ್ಕರಾಶೃತೇಕ್ಷೀರ ಘೃತತೈಲಾಢಕತ್ರಯೇ| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಪಕ್ತ್ವಾ ಸಾನ್ದ್ರೇ ದಶಪಲಾಃ ಪೃಥಕ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾವರ್ಷಾಭೂಸಮಙ್ಗಾಭೀರುಪಿಪ್ಪಲೀಃ| ತದ್ವದ್ವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸೌವರ್ಚಲಯೋರ್ದ್ವಿಪಲಂ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ| ಕ್ಷಾಮಃ ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತಃ ಶುಷ್ಯಂಸ್ತನ್ ಖಾದೇತ್ಪಾಲಿಕೈರ್ಗುಡೈಃ| ತಥಾ ಸದ್ಯೋ ರಸಾದೀನಾಂ ವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪುಷ್ಟಿಂ ಸಮುಶ್ನತೇ||೨೭||

ಕ್ಷೀರಘೃತತೈಲಾನಾಮಾಢಕತ್ರಯಮೇಕೀಕೃತ್ಯ ಸ್ತೋಕಯಾ ಶರ್ಕರಯಾ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಪಚೇದಾಸಾನ್ದ್ರೀಭಾವಾತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾಪಾಕೇ ಪಕ್ವೇ ಸಾನ್ದ್ರೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾದ್ಯಾಮಲಕಾನ್ತಾನಿ ಪೃಥಗ್ದಶಪಲಾನಿ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸೌವರ್ಚಲಯೋರ್ದ್ವಿಪಲಮೇಕಸ್ಯ ಪಲಮ್| ಮಾರಿಚಸ್ಯ ತು ದ್ವಿಪಲಮ್| ರಸಾದೀನಾಂ ಧಾತೂನಾಂ ವೃದ್ಧ್ಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೨೭||

Adhikarana madhUkapuShpAdimodakAH (28) · Śloka 28

ಗೋಕ್ಷೀರಾರ್ಧಾಢಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಸ್ಥಮಿಕ್ಷುರಸಾಢಕಮ್| ರಸಾದ್ವಿದಾರ್ಯಾಃ ಕುಡವಂ ರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ತೈತ್ತಿರಾತ್| ದದ್ಯಾತ್ಸಿಧ್ಯತಿ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಪಿಷ್ಟಾನಿಕ್ಷುರಸೈರಿಮಾನ್| ಮಧೂಕಪುಷ್ಪಂ ಕುಡವಂ ಕುಡವಂ ಚ ಪ್ರಿಯಾಲತಃ| ಪಲದ್ವಯಂ ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಖರ್ಜೂರಾಣಿ ಚ ವಿಂಶತಿಃ| ಪೃಥಗ್ವಿಭಿತಕಾನ್ಮಜ್ಜಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಶ್ಚ ಚತುರ್ಥಿಕಾಮ್| ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಖಣ್ಡಾಚ್ಚ ಮಧುಕಾತ್ಪಾಣಿಮಾನಿಕಾನ್| ತಥಾರ್ಧಪಲಿಕಾನ್ಯತ್ರ ಜೀವನೀಯಾನಿ ದಾಪಯೇತ್| ಸಿದ್ಧೇ ದ್ವಿಕುಡವೇ ಕ್ಷೌದ್ರಾಚ್ಛೀತೇ ದತ್ವಾ ಚ ಮೋದಕಾನ್| ಕಾರಯೇನ್ಮರಿಚಾಜಾಜೀಪಲಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಾನ್| ವಾತಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತರೋಗೇಷು ಕ್ಷತಕಾಸಕ್ಷಯೇಷು ಚ| ಕ್ಷೀಣೌಜಃ ಸ್ವರಶುಕ್ಲೇಷು ಯೋನಿದೋಷೇಷು ಸಂಸ್ರವೇ| ಮೃತಪ್ರಜಾಸು ವನ್ಧ್ಯಾಸು ಹಿತಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಚ ಸ್ರುತೌ||೨೮||

ಗೋಕ್ಷೀರಾರ್ಧಾಢಕಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಕುಡವಾದೌ ಶುಷ್ಕಮೇಯೇಷ್ವಿದಂ ಮಾನಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ತದ್ದ್ರವಾರ್ದ್ರಯೋರಿತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ಮಧೂಕಪುಷ್ಪಾದೀನಾಮಿಕ್ಷುರಸಃ ಪೇಷಣೇ ಯವಾನುಪಯುಜ್ಯತೇ| ಖರ್ಜೂರಾಣಿ ಫಲಸಙ್ಖ್ಯಯಾ| ಚತುರ್ಥಿಕಾ ಪಲಮ್| ಪಾಣಿಮಾನಿಕಾ ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಮಾರಿಚಾಜಾಜ್ಯೋರ್ಮಿಶ್ರಯೋಃ ಪಲಮ್||೨೮||

Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (29) · Śloka 29

ಬೀತತ್ವಗಸ್ಥಿಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡತುಲಾಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಘಟ್ಟಯನ್ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥೇ ಕ್ಷೌದ್ರವರ್ಣೇಽತ್ರ ಚ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಖಣ್ಡಾಚ್ಛತಂ ಕಣಾಶುಣ್ಠ್ಯೋರ್ದ್ವಿಪಲಂ ಜೀರಕಾದಪಿ| ತ್ರಿಜಾತಧಾನ್ಯಮರಿಚಂ ಪೃಥಗರ್ಧಪಲಾಂಶಕಮ್| ಖಜೇನಾಮಥ್ಯ ಚ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ತಲ್ಲಿಹನ್ಯುಪಯೋಜಿತಮ್| ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಜ್ವರಶ್ವಾಸರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್| ಉರಃ ಸನ್ಧಾನಜನನಂ ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಬಲಪ್ರದಮ್| ಅಶ್ರ್ವಿಭ್ಯಾನ್ನಿರ್ಮಿತಂ ಹೃದ್ಯಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಕರಸಾಯನಮ್||೨೯||

ಪೃಥಗ್ಗ್ರಹಣಾತ್ತ್ರಿಜಾತಕಸ್ಯ ಪ್ರತಿದ್ರವ್ಯಂ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕತ್ವಂ ಘೃತಾಧಿಕತ್ವಾನ್ಮಧುನಃ ಷೋಡಶ ಪಲಾನಿ||೨೯||

Adhikarana nAgabalAdInAM prayogaH (30) · Śloka 30

ಪಿಬೇನ್ನಾಗಬಲಾಮೂಲಸ್ಯಾರ್ಧಕರ್ಷಾಭಿವರ್ಧಿತಾಮ್| ಪಲಂ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಮಾಸಂ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರನನ್ನಭುಕ್| ಏಷ ಪ್ರಯೋಗಃ ಪುಷ್ಟ್ಯಾಯುರ್ಬಲವರ್ಣಕರಃ ಪರಮ್| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಕಲ್ಪೋಽಯಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಶ್ವೌಷಧಸ್ಯ ಚ||೩೦||

ಅರ್ಧಕರ್ಷಾಭಿವರ್ಧತಾಮಿತಿ| ಪ್ರಥಮೇಽಹನ್ಯರ್ಧಕರ್ಷಃ| ದ್ವಿತೀಯೇ ಕರ್ಷಃ| ತೃತೀಯೇ ಸಾರ್ಧಕರ್ಷಃ| ಚತುರ್ಥೇ ದ್ವೌ ಕರ್ಷೌ| ಪಞ್ಚಮೇಽರ್ಧೋನತ್ರಿತಯಃ| ಷಷ್ಠೇ ತ್ರಯಃ| ಸಪ್ತಮೇಽರ್ಧೋನಚತ್ವಾರಃ| ಅಷ್ಟಮೇ ತು ಪಲಮ್| ಶೇಷಾಣಿ ದ್ವಾವಿಂಶತಿದಿನಾನಿ ಪಲಮ್| ನಾಗಬಲಾಮೂಲವನ್ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾ ಅಪಿ ವೃದ್ಧಿಃ| ಕ್ಷೀರಮಾನಂ ವೃದ್ಧಿವಿಷಯಕಲ್ಪಮ್| ತದ್ವನ್ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಃ ತದ್ವಚ್ಛೃಙ್ಗವೇರಸ್ಯಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾ||೩೦||

Adhikarana nAgabalAsarpiH (31) · Śloka 31

ಪಾದಶೇಷಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇನ್ನಾಗಬಲಾತುಲಾಮ್| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ತುಲ್ಯಾಂಶಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಞ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಪಲಾರ್ಧಿಕೈಶ್ಚಾತಿಬಲಾಯಷ್ಟೀಪುನರ್ನವೈಃ| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಪ್ರಿಯಾಲಕಪಿಕಚ್ಛುಭಿಃ| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಸಿತಾಭೀರುಮೇದಾಯುಗ್ಮತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಃ| ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾದ್ವಿಜೀರಕೈಃ| ಮೃಣಾಲಬಿಸಖರ್ಜೂರಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುಕೈಃ| ಏತನ್ನಾಗಬಲಾಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಂ ಕ್ಷತಕ್ಷಯಮ್| ಜಯೇತ್ತೃಡ್ಭ್ರಮದಾಹಾಂಶ್ಚ ಬಲಪುಷ್ಟಿಕರಂ ಪರಮ್| ವರ್ಣ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮೋಜಸ್ಯಂ ವಲೀಪಲಿತನಾಶನಮ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ತು ಷಣ್ಮಾಸಾದ್ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ತರುಣಾಯತೇ||೩೧||

ಪಾದಶೇಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ನಾಗಬಲಾಸರ್ಪಿಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಕ್ಷೀರವಿದಾರೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ| `ಅನ್ಯಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ ಸ್ಯಾದಿಕ್ಷುಗನ್ಧೇಕ್ಷುವಲ್ಯಪಿ| ಕ್ಷೀರವಲ್ಲೀ ಕ್ಷೀರಕನ್ದಾ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಾ ಪಲಾಶಿನೀ||'ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ||೩೧||

Adhikarana saMskRutamannam (32) · Śloka 32

ಶರ್ಕರಾಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೈಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಚ| ಸಂಯುತಂ ವಾ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಪಿಬೇತ್ ಕಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಫಲಾಮ್ಲಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಭೃಷ್ಟಂ ವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸೇ ಕೃತಮ್| ಸ್ತ್ರೀಷು ಕ್ಷೀಣಃ ಪಿಬೇದ್ಯೂಷಂ ಜೀವನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಪರಮ್| ಸಕ್ತೂನಾಂ ವಸ್ತ್ರಪೂತಾನಾಂ ಮನ್ಥಂ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ಯವಾನ್ನಸಾತ್ಮ್ಯೋ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಃ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೩೨||

ಶರ್ಕರಾದಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಞ್ಚಸಾರಮಿತ್ಯಾಹುಃ| ಫಲಾಮ್ಲಾದಿ ಯೂಷವಿಶೇಷಣಮ್| ಫಲೈರ್ದಾಡಿಮತಿನ್ತಿಣೀಕಾದಿಭಿರಮ್ಲಮ್| ಕ್ಷತಸ್ಯ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಯವಾನ್ನಸಾತ್ಮ್ಯಸ್ಯ ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇಶ್ಚ ಸತೋ ಮನ್ಥಪ್ರಯೋಗಃ||೩೨||

Adhikarana saMskRutA rasAH (33) · Śloka 33

ಸಂಸ್ಕೃತಾ ರಸಾಃ ಜೀವನೀಯೋಪಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಜಾಙ್ಗಲಂ ಘೃತಭರ್ಜಿತಮ್| ರಸಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ಕ್ಷೀಣೇ ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಸಶರ್ಕರಮ್| ಗೋಮಹಿಷ್ಯಶ್ವನಾಗಾಜೈಃ ಕ್ಷೀರೈರ್ಮಾಂಸರಸೈಸ್ತಥಾ| ಯವಾನ್ನಂ ಭೋಜಯೇದ್ಯೂಷೈಃ ಫಲಾಮ್ಲೈರ್ವಾ ಘೃತಾದ್ಯುತೈಃ||೩೩||

ಜೀವನೀಯೋಪಸಿದ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಮಾಂಸರಸಾನಾಂ ನಾನಾವಿಧಾನಾಂ ಕ್ಷೀರಾಣಾಂ ಯೂಷಾಣಾಂ ಚೋಪಯೋಗವಿಧಾನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್||೩೩||

Adhikarana agnibalAnusAraM vidhiBedaH (34) · Śloka 34

ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ವಿಧಿರೇಷಃ ಸ್ಯಾನ್ಮನ್ದೇ ದೀಪನಪಾಚನಃ| ಯಕ್ಷ್ಮೋಕ್ತಃ ಕ್ಷತಿನಾಂ ಶಸ್ತೋ ಗ್ರಾಹೀ ಶಕೃತಿ ತು ದ್ರವೇ||೩೪||

ಏಷ ವಿಧಿರನನ್ತರೋಕ್ತೋ ಬೃಂಹಣಃ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಯೋರ್ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ಸತಿ ವಿಧೇಯಃ| ಮನ್ದ್ರೇ ತ್ವಗ್ನೌ ದೀಪನಪಾಚನೋ ವಿಧಿರ್ಭವತಿ| ಯಶ್ಚ ವಿಧಿ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣ್ಯುಕ್ತಃ ಸೋಽಪಿ ಕ್ಷತಿನಾಂ ಶಸ್ತಃ| ಯದಾ ತು ಕ್ಷತಸ್ಯ ವಿನಾ ಜೀರ್ಣಾದಿಕಂ ಶಕೃದ್ ದ್ರವಂ ಭವತಿ ತದಾ ಗ್ರಾಹೀ ವಿಧಿಃ ಶಸ್ತಃ||೩೪||

Adhikarana agastyarasAyanam (35) · Śloka 35

ದಶಮೂಲಂ ಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾಂ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಂ ಶಠೀ ಬಲಾಮ್| ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಿತ್ರಕಾನ್| ಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಾನ್ಯವಾಢಕಮ್| ಹರೀತಕೀಶತಂ ಚೈಕಂ ಜಲಪಞ್ಚಾಢಕೇ ಪಚೇತ್| ಯವಸ್ವೇದೇ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತಂ ತಚ್ಚಾಭಯಾಶತಮ್| ಪಚೇದ್ಗುಡತುಲಾಂ ದತ್ವಾ ಕುಡವಂ ಚ ಪೃಥಗ್ಘೃತಾತ್| ತೈಲಾತ್ಸಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾತ್ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಾತ್| ಲೇಹಾದ್ ದ್ವೇ ಚಾಭಯೇ ನಿತ್ಯಮತಃ ಖಾದೇದ್ರಸಾಯನಾತ್| ಪಞ್ಚಕಾಸಾನ್ ಕ್ಷಯಂ ಶ್ವಾಸಂ ಸಹಿಧ್ಮಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್| ಮೇಹಗುಲ್ಮಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಹೃದ್ರೋಗಾರುಚಿಪೀನಸಾನ್| ಅಗಸ್ತ್ಯವಿಹಿತಂ ಧನ್ಯಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಟಂ ರಸಾಯನಮ್||೩೫||

ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಗಸ್ತ್ಯಲೇಹಃ| ಸುಬೋಧಮ್|ಅತ್ರ ಜಲಸ್ಯಾಢಕಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಮ್| ಘೃತತೈಲಮಾಕ್ಷಿಕಾಣಾಂ ಕುಡವಾನ್ಯಷ್ಟಪಲಾನಿ| ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂಣಸ್ಯ ಕುಡವಂ ಚತುಷ್ಪಲಮ್| ಹರೀತಕೀಫಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥಶುಲ್ಕಾದುದ್ಧೃತಾನಾಂ ವಿಗತಾಸ್ಥೀನಾಂ ಯಥೋಕ್ತಸ್ನೇಹಭೃಷ್ಟಾನಾಂ ತೇನೈವ ಸಹ ಗುಡಕ್ವಾಥಪ್ರಕ್ಷೇಪಃ| ವೃದ್ಧಾನಾಂ ಪ್ರಾಯೋ ಲೇಹೇಷು ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶವದ್ವ್ಯವಹಾರಃ| ರಸಾಯನಂ ಲೇಹ ಏವ| ತದಿತಿ ರಸಾಯನ ಪರಾಮರ್ಶಃ||೩೫||

Adhikarana vasiShTharasAyanam (36) · Śloka 36

ದಶಮೂಲಾಂ ಬಲಾಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಹರಿದ್ರೇ ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಮ್| ಪಾಠಾಶ್ವಗನ್ಧಾಪಾಮಾರ್ಗಸ್ವಗುಪ್ತಾತಿವಿಷಾಮೃತಾಃ| ಬಾಲಬಿಲ್ವಂ ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಮೂಲಂ ಪತ್ರಞ್ಚ ಚಿತ್ರಕಾತ್| ಪಯಸ್ಯಾಂ ಕುಟಜಂ ಹಿಂಸ್ರಾಂ ಪುಷ್ಪಂ ಸಾರಞ್ಚ ಬೀಜಕಾತ್| ಬೋಲಸ್ಥವಿರಭಲ್ಲಾತವಿಕಙ್ಕತಶತಾವರೀಃ| ಪೂತೀಕರಞ್ಜಶಮ್ಯಾಕಚನ್ದ್ರಲೇಖಾಸಹಾಚರಮ್| ಸೌಭಾಞ್ಜನಕನಿಮ್ಬತ್ವಗಿಕ್ಷುರಂ ಚ ಪಲಾಂಶಕಮ್| ಪಥ್ಯಾಸಹಸ್ರಾಂ ಸಶತಂ ಯವಾನಾಂ ಚಾ ಢಕದ್ವಯಮ್| ಪಚೇದಷ್ಟಗುಣೇ ತೋಯೇ ಯವಸ್ವೇದೇಽವತಾರಯೇತ್| ಪೂತೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಸಪಥ್ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಜೀರ್ಣಗುಡಾತ್ತುಲಾಮ್| ತೈಲಾಜ್ಯಧಾತ್ರೀರಸತಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತತಃ ಪುನಃ| ಅಧಿಶ್ರಯೇನ್ಮೃದಾವಗ್ನೌ ದರ್ವೀಲೇಪೇಽವತಾರ್ಯ ಚ| ಶೀತೇ ಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಕುಡವಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾತ್ತ್ರಿಜಾತಾಚ್ಚ ತ್ರಿಪಲಂ ನಿಕನೇತ್ತತಃ| ಧಾನ್ಯೇ ಪುರಾಣಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ ಮಾಂಸಂ ಖಾದೇಚ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್| ರಸಾಯನಂ ವಸಿಷ್ಠೋಕ್ತಮೇತತ್ಪೂರ್ವಗುಣಾಧಿಕಮ್| ಸ್ವಸ್ಥಾನಂ ನಿಷ್ಪರೀಹಾರಂ ಸರ್ವರ್ತುಷು ಚದಾಸ್ಯತೇ||೩೬||

ದಶಮೂಲಬಲಾದಿಕಂ ವಸಿಷ್ಠಮುನಿಪ್ರೋಕ್ತಂ ರಸಾಯನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ದಶಮೂಲಂ ಪೃಥಗ್ದ್ರವ್ಯಂ ಪಲಾಂಶಿಕಮ್| ದನ್ತ್ಯಾ ಮೂಲಮ್| ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪತ್ರಮ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ| ಕುಟಜಂ ವತ್ಸಕಮ್| ಹಿಂಸ್ರಾ ಮಾಂಸೀ| ಬೀಜಕಮಸನಮ್| ಬೋಲಸ್ಥವಿರಂ ಬೋಲವೃಕ್ಷಃ| ಕುಲಹಲಮಲಮ್ಬುಸೋ ಭೂಕದಮ್ಬಕಃ| ಶಕದೇಶೇ ಮುಣ್ಡಿಕೇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ| ಚನ್ದ್ರಲೇಖಾ ಬಾಕುಚೀ| ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶದೌಷಧಪಲಾನಿ ಯವಾನಾಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಮ್| ಹರೀತಕೀಫಲಾನಾಂ ಚೈಕಾದಶಶತಾನಿ| ಸರ್ವಮೇಕೀಕೃತ್ಯ ತತ್ತುಲಾಯಾ ಪರಿಚ್ಛಿದ್ಯ ತತೋಽಷ್ಟಗುಣೇನ ತೋಯೇನ ಪಚೇತ್| ಪೂತಂ ಶುಕ್ಲರಹಿತಂ ಸ್ರುತತ್ವಾತ್| ಪಥ್ಯಾಃ ಶುಕ್ಲಾದುದ್ಧೃತ್ಯಾನಸ್ಥಿಭರ್ಜಿತಾಃ ಪೂರ್ವವತ್ ಕ್ವಾಥೇ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ್ಯಾಃ| ತತಃ ಪಕ್ವಂ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ನಿಖನೇತ್| ಮಾಸಂ ಧಾನ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಿಃ| ಪೂರ್ವವತ್ ಗುಣಾ ಆಗಸ್ತ್ಯೋಕ್ತಾಃ||೩೬||

Adhikarana saindhavAdicUrNam (37) · Śloka 37

ಪಾಲಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಶುಣ್ಠೀ ದ್ವೇ ಚ ಸೌವರ್ಚಲಾತ್ಪಲೇ| ಕುಡವಾಂಶಾನಿ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಪತ್ರಮಾರ್ಜಕಾತ್| ಏಕೈಕಾಮರಿಚಾಜಾಜ್ಯೋರ್ಧಾನ್ಯಕ ದ್ವೇ ಚತುರ್ಥಿಕೇ| ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾನ್ಯತ್ರ ದಶ ದ್ವೇ ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಕೃತ್ವ ಚೂರ್ಣಮತೋ ಮಾತ್ರಾಮನ್ನಪಾನೇಷು ದಾಪಯೇತ್| ರುಚ್ಯಂ ತದ್ದೀಪನಂ ಬಲ್ಯಂ ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಶ್ವಾಸಕಾಸನುತ್||೩೭||

ಆರ್ಜಕಸ್ಯ ಕುಠೇರಸ್ಯ ಪತ್ರಮ್| ಏಕೈಕೇತಿ ಚತುರ್ಥಿಕಾಯಾಃ ಪಲಪರ್ಯಾಯಸ್ಯ ಪರಾಮರ್ಶಃ| ಧನ್ಯಕಫಲಾತ್ ದ್ವೇ ಪಲೇ| ಅತಃ ಚೂರ್ಣಾನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಸ್ತೋಕಂ ಪ್ರತ್ಯಹಮನ್ನಪಾನೇಷು ದಾಪಯೇತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ರುಚ್ಯಾದಿಗುಣಮ್||೩೭||

Adhikarana dhAnyakAdiShADavaH (38) · Śloka 38

ಏಕಾಂ ಷೋಡಶಿಕಾಂ ಧಾನ್ಯಾತ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚಾಜಾಜಿದೀಪ್ಯಕಾತ್| ತಾಭ್ಯಾಂ ದಾಡಿಮವೃಕ್ಷಾಮ್ಲೇ ದ್ವಿರ್ದ್ವಿಸ್ಸೌವರ್ಚಲಾತ್ ಪಲೇ| ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಕರ್ಷಂ ದಧಿತ್ಥಸ್ಯ ಮಧ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಪಲಾನಿ ಚ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಷೋಡಶಪಲೈಃ ಶರ್ಕರಾಯಾ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಷಾಡವೋಯಂ ಪ್ರದೇಯಃ ಸ್ಯಾದನ್ನಪಾನೇಷು ಪೂರ್ವವತ್| ವಿಧಿಶ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಪಿತ್ತಾಸ್ರವಿಹಿತಃ ಶಸ್ಯತೇ ಕ್ಷತೇ||೩೮||

ಏಕಾಮಿತ್ಯಾದೌ ಷೋಡಶಿಕಾ ಕರ್ಷಃ| ಅಜಾಜ್ಯಾ ದ್ವೌ ಕರ್ಷೌ| ಅಜಮೋದಸ್ಯ ದ್ವೌ ಕರ್ಷೌ| ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಜಾಜೀದೀಪ್ಯಕಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ದಾಡಿಮಂ ತದ್ವತ್ ತಿನ್ತಿಣೀಕಮ್| ಏವಮಷ್ಟೌ ಕರ್ಷಾ ದಾಡಿಮಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ತಿನ್ತಿಣೀಕಸ್ಯ| ಪಲಂ ಸೌವರ್ಚಲಸ್ಯ| ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಃ ಪಞ್ಚಪಲಾನಿ ದಧಿತ್ಥಮಜ್ಜಃ| ದಧಿತ್ಥಂ ಕಪಿತ್ಥಮ್| ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಷೋಡಶಪಲಾನಿ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚ ವಿಕಲ್ಪ್ಯೋರಃಕ್ಷತೇ ಯೋಜ್ಯಮ್||೩೮||

Adhikarana dhUmapAnaviShayaH (39) · Śloka 39

ನಿವೃತ್ತೇ ಕ್ಷತದೋಷೇ ತು ಕಫೇ ವೃದ್ಧ ಉರಃ ಶಿರಃ| ದಾಲ್ಯೇತೇ ಕಾಸಿನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ನಾ ಧೂಮಾನಿಮಾನ್ಪಿಬೇತ್||೩೯||

ಏವೇಮನನ್ತರೋಕ್ತೇನ ಬೃಂಹಣೇನ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷತದೋಷೇ ನಿವೃತ್ತೇ ಬೃಂಹಣೇನೈವ ಕಫೇ ವೃದ್ಧ ಉರಸಿ ಶಿರಸಿ ಚ ಕಫಾನುಬನ್ಧೇನ ಯಸ್ಯ ಕಾಸಿನೋ ಮಹತೀ ರುಗ್ಭವತಿ ಸ ನಾ ಪುರುಷ ಇಮಾನ್ ವಕ್ಷಮಾಣಾನ್ ಧೂಮಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೩೯||

Adhikarana dhUmayogAH (40) · Śloka 40

ದ್ವಿಮೇದಾದ್ವಿಬಲಾಯಷ್ಟೀಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ಷೌಮೇ ಸುಭಾವಿತೇ| ವರ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ಜೀವನೀಯಘೃತಾನುಪಃ| ಮನಃಶಿಲಾಬಲಾಸಾಜಗನ್ಧಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರಿನಾಗರೈಃ| ತದ್ವದೇವಾನುಪಾನಂ ತು ಶರ್ಕರೇಕ್ಷುಗುಡೋದಕಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಮನಃಶಿಲಾಂ ತುಲ್ಯಾಮಾರ್ದ್ರಯಾ ವಟಶುಙ್ಗಯಾ| ಸಸರ್ಪಿಷ್ಟಕಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ತಿತ್ತಿರಿಪ್ರತಿಭೋಜನಃ||೪೦||

ದ್ವಿಮೇದಾದಿಕಲ್ಕಕ್ಷೌಮಕೃತಯಾ ವರ್ತ್ಯಾ ಧೂಮಃ| ತತ್ರಾನುಪಾನಂ ಜೀವನೀಯಪಕ್ವಂ ಘೃತಮ್| ಮನಃಶಿಲಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೌಮವರ್ತೀ ಧೂಪೇಽನುಪಾನಂ ಶರ್ಕರಾಸಂಸ್ಕೃತಂ ಇಕ್ಷುಣಾ ಕ್ಷುಣ್ಣೇನ| ಪಿಷ್ಟ್ವೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಏತದ್ ಧೂಮಪಸ್ಯ ತಿತ್ತಿರಿವಸಾದಿನಾ ಭೋಜನಮ್||೪೦||

Adhikarana kShayakAsacikitsitam tatrAdau kriyAkramaH (41) · Śloka 41

ಕ್ಷಯಜೇ ಬೃಂಹಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಕುರ್ಯಾದಗ್ನೇಶ್ಚ ವರ್ಧನಮ್| ಬಹುದೋಷಾಯ ಸಸ್ನೇಹಂ ಮೃದು ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೪೧||

ಕ್ಷಯಜ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಕ್ಷಯಕಾಸನಿಶ್ಚಯಃ| ಸುಬೋಧಮ್||೪೧||

Adhikarana virecanaghRutAni (42) · Śloka 42

ಶಮ್ಯಾಕೇನ ತ್ರಿವೃತಯಾ ಮೃದ್ವೀಕಾರಸಯುಕ್ತಯಾ| ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಚ| ಸರ್ಪಿಃಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣದೇಹೋ ವಿಶೋಧನಮ್||೪೨||

ಶಮ್ಯಾಕೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶೋಧನಾನಿ ಘೃತಾನಿ| ಕದಾಚಿಚ್ಛಮ್ಯಾಕೇನ ಕದಾಚಿದ್ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯುಕ್ತಯಾ ತ್ರಿವೃತಯಾ| ಕದಾಚಿತ್ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ| ಕದಾಚಿದ್ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ| ಶಮ್ಯಾಕ ಆರಗ್ವಧಃ| ತಿಲ್ವಕಂ ಲೋಧ್ರಮ್||೪೨||

Adhikarana kShINapittAdiShu viSeShaH (43) · Śloka 43

ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇ ಧಾತುಷು ಚ ಕ್ಷೀಣೇಷು ಕ್ಷಯಕಾಸವಾನ್| ಘೃತಂ ಕರ್ಕಟಕೀಕ್ಷೀರದ್ವಿಬಲಾಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೪೩||

ವಿದಾರೀಭಿಃ ಕದಮ್ಬೈರ್ವಾ ತಾಲಸಸ್ಯೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಂ ಘೄತಂ ಪಯಶ್ಚ| ಅಥವಾ ಪಿತ್ತಾದಿಷು ಕ್ಷೀಣೇಷು ಸಮೈಃ ಕರ್ಕಟಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕಪರಿಭಾಷಯಾ ಘೃತಂ ಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿದಾರೀಕನ್ದೈರ್ವಾ ಘೃತಮ್| ಕದಮ್ಬೈರ್ವಾ ಘೃತಮ್| ತಾಲಬೀಜೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ||೪೩||

Adhikarana mUtravaivarNyAdAvanuvAsanam (44) · Śloka 44

ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವೈವರ್ಣ್ಯೇ ಕೃಚ್ಛ್ರನಿರ್ಗಮೇ| ಶೂನೇ ಸವೇದನೇ ಮೇಢ್ರೇ ಪಾಯೌ ಸಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣೇ| ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಲಘುನಾಽನುವಾಸ್ಯೋ ಮಿಶ್ರಕೇಣ ವಾ||೪೪||

ಕ್ಷಯಕಾಸೇ ಯತ್ರ ಪುನರ್ಮೂತ್ರವೈವರ್ಣ್ಯಾದಿಕಂ ಭವತಿ ತತ್ರ ಲಘುನಾ ಘೃತಮಣ್ಡೇನಾನುವಾಸ್ಯಃ| ಪಾಯೌ ಸಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣೇ ಶೂನೇ ಸವೇದನ ಇತ್ಯನುವರ್ತತೇ| ಮಿಶ್ರಕಂ ಘೃತತೈಲೇ||೪೪||

Adhikarana BojanemAMsarasopayogaH (45) · Śloka 45

ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯ ವರ್ತಕಾದ್ಯಾ ಬಿಲೇಶಯಾಃ| ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರಸಹಾಸ್ತದ್ವತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಪಿಶಿತಾಶಿನಃ| ಔಷ್ಣ್ಯಾತ್ಪ್ರಮತಿಭಾವಾಚ್ಚ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಶ್ಚಾವಯನ್ತಿ ತೇ| ಕಫಂ ಶುದ್ಧೈಶ್ಚ ತೈಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಮ್ಯಗ್ವಹನ್ರಸಃ||೪೫||

ಅನುವಾಸನಾನನ್ತರಂ ಪ್ರಥಮಂ ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ತಕಾದೀನಾಂ ಬಿಲೇಶಯಾನಾಂ ಪ್ರಸಹಾನಾಂ ಚ ಪಿಶಿತಾಶಿನಾಮ್| ತೇ ಹಿ ವರ್ತಕದಯಃ ಕಫಮೌಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಪ್ರಮಥಿತ್ವಾಚ್ಚ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಶ್ಚ್ಯಾವಯನ್ತಿ| ತೈಶ್ಚ ಸ್ರೋತೋಭಿಃ ಶುದ್ಧೈಃ ಸಮ್ಯಗ್ವಹನ್ರಸಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೪೫||

Adhikarana cavikAdighRutam (46) · Śloka 46

ಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾಭಾರ್ಙ್ಗೀದಶಮೂಲೈಃ ಸಚಿತ್ರಕೈಃ| ಕುಲತ್ಥಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಾಠಾಕೋಲಯವೈರ್ಜಲೇ| ಶೃತೈರ್ನಾಗರದುಃಸ್ಪರ್ಶಪಿಪ್ಪಲೀಶಠಿಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗ್ಯಾ ಚ ಸಮೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಿದ್ಧೇಽಸ್ಮಿಂಶ್ಚೂರ್ಣಿತೌ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ ಪಞ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ| ದತ್ವಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಕ್ಷಯಕಾಸನಿಪೀಡಿತಃ||೪೬||

ಚವಿಕಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ| ನಾಗರಾದೀನಾಞ್ಚ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ| ಸಿದ್ಧೇ ಘೃತೇ ಕ್ಷಾರಯೋರ್ಲವಣಾನಾಂ ಚ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಾತ್ರಾ||೪೬||

Adhikarana kAsamardAdighRutam (47) · Śloka 47

ಕಾಸಮರ್ದಾಭಯಾಮುಸ್ತಾಪಾಠಾಕಟ್ಫಲನಾಗರೈಃ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಕಟುರೋಹಿಣ್ಯಾ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾ ಸುರಸೇನ ಚ| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಾಢಕೇ| ಪಚೇಚ್ಛೋಷಜ್ವರಪ್ಲೀಹಸರ್ವಕಾಸಹರಂ ಶಿವಮ್||೪೭||

ಕಾಸಮರ್ದಾದಿನಾಂ ಸುರಸಾನ್ತಾನಾಂ ಕಾರ್ಷಿಕತ್ವಮ್| ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯೋರ್ಮಿಶ್ರಿತಯೋರಾಢಕಃ| ಶಿವಂ ಮಙ್ಗಲ್ಯಮ್||೪೭||

Adhikarana vRuShAdighRutam (48) · Śloka 48

ವೃಷವ್ಯಾಘ್ರೀಗುಡೂಚೀನಾಂ ಪತ್ರಮೂಲಫಲಾಙ್ಕುರಾತ್| ರಸಕಲ್ಕೈರ್ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಹನ್ತಿ ಕಾಸಜ್ವರಾರುಚೀಃ||೪೮||

ವೃಷಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪತ್ರಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ಕಲ್ಕೇ ಚ ತಯೋಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಪಾಕಪರಿಭವಾ||೪೮||

Adhikarana dADimAdighRutam (49) · Śloka 49

ದ್ವಿಗುಣೇ ದಾಡಿಮರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ವ್ಯೋಷಸಂಯುತಮ್| ಪಿಬೇದುಪರಿಭಕ್ತಸ್ಯ ಯವಕ್ಷಾರಯುತಂ ನರಃ||೪೯||

ದಾಡಿಮಸ್ವರಸೋ ಘೃತಾತ್ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತತ್ರ ವ್ಯೋಷಂ ಕಲ್ಕೇ| ಯವಕ್ಷಾರೇಣ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಘೃತಂ ತಥೋಕ್ತಂ ಭಕ್ತಸ್ಯೋಪರಿ ಭೋಜನಾನ್ತೇ||೪೯||

Adhikarana pippalyAdighRutam (50) · Śloka 50

ಪಿಪ್ಪಲೀ ಗುಡಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಛಾಗಕ್ಷೀರಯುತಂ ಘೃತಮ್||೫೦||

ಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸಚ್ಛಾಗಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀಯತೇ||೫೦||

Adhikarana uktasarpiShAM viShayanirdeSaH (51) · Śloka 51

ಏತಾನ್ಯಗ್ನಿವಿವೃಧ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನಾಮ್| ಸ್ಯುರ್ದೋಷಬದ್ಧಕಣ್ಠೋರಃಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಯೇ||೫೧||

ಏತಾನೀತಿ ಚವಿಕಾದ್ಯಾದೀನಿ ಪ್ರತ್ಯವಮೃಶ್ಯನ್ತೇ| ಸುಬೋಧಮ್||೫೧||

Adhikarana SvAsakAsaharA lehAH (52) · Śloka 52

ಶ್ವಾವಿಧಾಂ ಸೂಚಯೋ ದಗ್ಧಾಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಃ| ಶ್ವಾಸಕಾಸಹರಾ ಬರ್ಹಿಪಾದೌ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ| ಏರಣ್ಡಪತ್ರಕ್ಷಾರಂ ವಾ ವ್ಯೋಷತೈಲಗುಡಾನ್ವಿತಮ್| ಲೇಹಯೇತ್ ಕ್ಷಾರಮೇವಂ ವಾ ಸುರಸೈರಣ್ಡಪತ್ರಜಮ್| ಲಿಹ್ಯಾತ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಪುರಾಣಗುಡಸರ್ಪಿಷಾ| ಚಿತ್ರಕಾತ್ರಿಫಲಾಜಾಜೀಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಕಟುತ್ರಿಕಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾದದ್ಯಾದ್ಗುಡೇನವಾ||೫೨||

ಶ್ವಾವಿಧಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಸೂಚಯೋ ದೇಹೇ ಜಾಯನ್ತೇ| ಬರ್ಹಿಪಾದೌ ವಾ ದಗ್ಧಾವಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಚಿತ್ರಕಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಗುಡೇನ ವಾ ಸಹಾದ್ಯಾತ್||೫೨||

Adhikarana pAThAdicUrNam (53) · Śloka 53

ಪಾಠಾಮಧುಕಜೀವನ್ತೀತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀತ್ರಿಫಲಾಘನಮ್| ಶಠೀದ್ವಿಬೃಹತೀದ್ರಾಕ್ಷಾಪಿಪ್ಪಲ್ಯೇಲಾವಿತುನ್ನಕಮ್| ಶಾರಿವಾಪುಷ್ಕರಜಟಾಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಪುನರ್ನವಾಲೋಹರಜಸ್ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯವಾನಿಕಾ| ಋದ್ಧಿಸ್ತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಙ್ಗೀವಿಡಙ್ಗಂ ಧನ್ವಯಾಸಕಮ್| ಕ್ಷಾರಚಿತ್ರಕಚವ್ಯಾಮ್ಲವೇತಸವ್ಯೋಷದರು ಚ| ಸರ್ವಕಾಸಾಞ್ಜಯೇಲ್ಲೀಢಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೫೩||

ಸರ್ವಕಾಸಾನ್ ಜಯೇತ್| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀ ತುಕಾಕ್ಷೀರೀ| ಘನಂ ಮುಸ್ತಮ್| ವಿತುನ್ನಕಂ ಕುಟನ್ನಟಮ್| (ನಿ)ಕುಟನ್ನಟಂ ಪ್ಲವಂ ಧಾನ್ಯಂ ವಿತುನ್ನಂ ಪಿರಿಪೇಲವಮ್| ಪುಷ್ಕರಜಟಾ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಮ್| ತಾಮಲಕೀ ತಾಲೀ| ಸೈವ ಭೂಧಾತ್ರೀ| ವ್ಯೋಷಂ ತ್ರಿಕಟುಕಮ್||೫೩||

Adhikarana padmakAdicUrNam (54) · Śloka 54

ಪದ್ಮಕಂ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ದೇವದರು ಚ| ಬಲಾ ರಾಸ್ನಾ ಚ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಸ್ತಸಮಶರ್ಕರಮ್| ಖಾದೇನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕಾಸಹರಂ ಪರಮ್||೫೪||

Adhikarana maricacUrNam (55) · Śloka 55

ತದ್ವನ್ಮರಿಚಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸಘೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್||೫೫||

Adhikarana pathyAdigulikA (56) · Śloka 56

ಪಥ್ಯಾಶುಣ್ಠೀಘನಗುಡೈರ್ಗುಲಿಕಾಂ ಧಾರಯೇನ್ಮುಖೇ| ಸರ್ವೇಷು ಕಾಸಶ್ವಾಸೇಷು ಕೇವಲಂ ವಾ ವಿಭೀತಕಮ್||೫೬||

ಪದ್ಮಕಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಾನ್ಯೇಕತಃ ಶರ್ಕರಾ ಚೈಕತಃ| ಅಥವಾ ಸಶರ್ಕರಮೇವ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್||೫೬||

Adhikarana tilvakapatrANAM peyAdisamBAvanam (57) · Śloka 57

ಕಲ್ಕೇ ತಿಲ್ವಕಪತ್ರಾಣಾಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟೇ ಸಶರ್ಕರೇ| ಪೇಯೋತ್ಕಾರ್ಯಥವಾಚ್ಛರ್ದಿತೃಟ್ಕಾಸಾಮಾತಿಸಾರಜಿತ್||೫೭||

ಘೃತೇನ ಭೃಷ್ಟೇ ಸಶರ್ಕರೇ ಚ ತಿಲ್ವಕಪತ್ರೇ ಸಮ್ಭಾವಿತೇನಾಲೇನ ಪೇಯಾ ಚೋತ್ಕಾರಿಕಾ ವಾ ಕಾರ್ಯಾ| ಉತ್ಕಾರಿಕಾ ಸ್ವಿನ್ನಪಿಣ್ಡೀ||೫೭||

Adhikarana yavAgvAdInAM saMskAraH (58) · Śloka 58

ಗೌರಸರ್ಷಪಗಣ್ಡೀರವಿಡಙ್ಗವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕಾನ್| ಸಾಭಯಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್ತೋಯೇ ಯವಾಗೂಸ್ತೇನ ಚಾಮ್ಭಸಾ| ಸಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಾ ಕಾಸೇ ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸೇ ಸಪೀನಸೇ| ಕಣ್ಟಕಾರೀರಸೇ ಸಿದ್ಧೋ ಮುದ್ಗಯೂಷಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಃ| ಸಗೌರಾಮಲಕಃ ಸಾಮ್ಲಃ ಸರ್ವಕಾಸಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ವಾತಘ್ನೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರಂ ಯೂಷಾನ್ ರಸಾನಪಿ| ವೈಷ್ಕಿರಾನ್ ಪ್ರಾತುದಾನ್ ಬೈಲಾನ್ ದಾಪಯೇತ್ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ||೫೮||

ಗೌರಸರ್ಷಪಾದಿಕ್ವಾಥೈಃ ಸಿದ್ಧೇ ಪೇಯಾ ಸಘೃತಲವಣಾ ಕಾಸಾದಿಶಮನೀ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕ್ಷಯಕಾಸೇ ಕ್ಷೀರಾದೀನ್ ವಿಷ್ಕಿರಾದೀಂಶ್ಚ ರಸಾನ್ ವಾತಘ್ನಾನಾಮೌಷಧಾನಾಂ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಾನ್ ದದ್ಯಾತ್| ವಾತಘ್ನಾನಿ ಶೋಧನಾದಿಗಣಂ ಸಂಗ್ರಹೋಕ್ತಾನಿ ಭದ್ರದಾರ್ವಾದೀನಿ||೫೮||

Adhikarana atideSena dhUmapAnanirdeSaH (59) · Śloka 59

ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಚ ಯೇ ಧೂಮಾಃ ಸಾನುಪಾನಾ ನಿದರ್ಶಿತಾಃ| ಕ್ಷಯಕಾಸೇಽಪಿ ತೇ ಯೋಜ್ಯಾ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯಚ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಣಿ||೫೯||

Adhikarana kShayakAsacikitsAsUtram (60) · Śloka 60

ಬೃಂಹಣಂ ದೀಪನಂ ಚಾಗ್ನೇಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶೋಧನಮ್| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಕ್ಷಯಕಾಸಿಭ್ಯೋ ವಲ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೬೦||

ಕ್ಷತಕಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಬೃಂಹಣಾದಿಕಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ತತ್ಸರ್ವಮತ್ರಾಪಿ ಹಿತಮ್| ತಚ್ಚ ಬೃಂಹಣಾದಿವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಸರ್ವಂ ಬಲ್ಯಂ ಶಸ್ಯತೇ ನಾಬಲ್ಯಮ್| ಸುಬೋಧಮ್||೬೦||

Adhikarana kShatakAsasya sannipAtaBavatvam (61-5) · Śloka 5

ಸನ್ನಿಪಾತೋದ್ಭವೋ ಘೋರಃ ಕ್ಷಯಕಾಸೋ ಯತಸ್ತತಃ| ಯಥಾದೋಷಬಲಂ ತಸ್ಯ ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಂ ಹಿತಮ್||೬೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಕ್ಷತಕ್ಷಯಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫||

ಯಥಾದೋಷಬಲಮಿತಿ ದೋಷಬಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ ವಾತಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ಪಿತ್ತಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ಕಫಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಂ ಹಿತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ