Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||੧||
Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2
ਪੁਰ੍ਵਰੂਪੇਸ੍ਵੇਵ ਕੁਸ੍ਠਿਨਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੇਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ||੨||
View original
पुर्वरूपेष्वेव कुष्ठिनं स्नेहपानेनोपक्रमेत||२||
ਕੁਸ੍ਠਿਨਮਿਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ|| ੨||
Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3
ਤਤ੍ਰ ਵਾਮੋਤ੍ਤਰੇ ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਠੈਰਣ੍ਡਗੁਡੂਚੀਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਘਤਂ ਵਾ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਯੋਰ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੩||
View original
तत्र वामोत्तरे मेषशृङ्गीशार्ङ्गेष्ठैरण्डगुडूचीद्विपञ्चमूलसिद्धं तैलं घृतं वा पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात्||३||
ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਘਤਂ ਵਾ ਪਾਨੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀ ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਪੂਰ੍ਵੇ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਲਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|| ੩||
Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4
ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਕਕੁਭਵਚਾਪੁਨਰ੍ਨਵਪਲਾਸ਼ਪਿਚੁਮਨ੍ਦ ਮਧੁਕਲੋਧ੍ਰਸਮਙ੍ਗਾਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ||੪||
View original
पित्तोत्तरे धवाश्वकर्णककुभवचापुनर्नवपलाशपिचुमन्द मधुकलोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः||४||
ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਤੁ ਧਵਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰੇਵ| ਨ ਤੈਲਮ੍|| ੪||
Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5
ਅਥਵਾ ਪਟੋਲਪਿਚੁਮਨ੍ਦਦਾਰ੍ਵੀਦੁਰਾਲਭਾਤਿਕ੍ਤਰੋਹਿਣੀਪਾ ਠਾਪਰ੍ਪਟਕਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਨਾਂ ਪਾਲਿਕਾਨ੍ ਭਾਗਾਨ੍ ਜਲਾਢਕਦ੍ਵਯੇ ਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍|
ਤੇਨ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਪਕੁਲ੍ਯਾਮੁ ਸ੍ਤਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਬੂਨਿਮ੍ਬੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪਲਂ ਸਾਧਯੇਤ੍|
ਏਤਤਿਕ੍ਤਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕੁਸ੍ਠਵਿਸਰ੍ਪਵਿਸ੍ਫੋਟਗਣ੍ਡ ਮਾਲਾਸ਼੍ਵਯਥੁਪਿਟਿਕਾਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਦੁਰ੍ਨਾਮਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਕਾਮਿਲਾ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੋਨ੍ਮਾਦਦਾਹਤਡ੍ਭ੍ਰਮਕਣ੍ਡੂਕੁਸ੍ਠਨਾਡੀਗੁਲ੍ਮਮਦਤਿ ਮਿਰਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਪਸ੍ਮਾਰਭਗਨ੍ਦਰੋਦਰਪ੍ਰਦਰਜ੍ਵਗਰਵਿਦ੍ਰਧਿਗ੍ਰਹਣੀਹਦ੍ਰੋਗਾ ਨਪਹਰਤਿ||੫||
View original
अथवा पटोलपिचुमन्ददार्वीदुरालभातिक्तरोहिणीपा ठापर्पटकत्रायमाणानां पालिकान् भागान् जलाढकद्वये ऽष्टभागशेषं क्वाथयेत्|
तेन कार्षिकैश्चन्दनोपकुल्यामु स्तात्रायन्तीन्द्रयवबूनिम्बैः कल्कितैः सर्पिषो द्वादशपलं साधयेत्|
एततिक्तकं सर्पिः कुष्ठविसर्पविस्फोटगण्ड मालाश्वयथुपिटिकारक्तपित्तदुर्नामवातशोणितकामिला पाण्ड्वामयोन्माददाहतृड्भ्रमकण्डूकुष्ठनाडीगुल्ममदति मिरश्वित्रापस्मारभगन्दरोदरप्रदरज्वगरविद्रधिग्रहणीहृद्रोगा नपहरति||५||
ਅਥਵਾ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇ ਪਟੋਲਾਦਿਭਿਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਘਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾਨਪਹਰਤਿ| ਪਿਟਕਾਃ ਸ਼ਰਾਵਿਕਾਦ੍ਯਾਃ| ਅਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਰੋਹਿਣੀ ਕਟੁਕਾ| ਉਪਕੁਲ੍ਯਾ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਂ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਮ੍|| ੫||
Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6
ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪਾਠਾਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰਿਫਲੋਸ਼ੀਰਪ ਟੋਲਪਰ੍ਪਟਕਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਦ੍ਵਿਰਜਨੀਦ੍ਵਿਸਾਰਿਵਾਚਨ੍ਦਨਦੁਰਾਲਭਾਪਦ੍ਮ ਕਵਚਾਸ਼ਤਾਵਰੀਵਿਸ਼ਾਲਾਕੁਟਜਬੀਜਵਸਮੂਰ੍ਵਾਗੁਡੂਚੀਭੂਨਿ ਮ੍ਬਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਮਧੁਕਗਰ੍ਭਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਮਲਕਰਸਮਸ੍ਸ੍ਟਗੁਣਾਮ੍ਬੁ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਾਖ੍ਯਂ ਘਤਮਧਿਕਗੁਣਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍|
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੬||
View original
सप्तच्छदकटुकातिविषाशम्याकपाठामुस्तत्रिफलोशीरप टोलपर्पटकपिप्पलीद्वयद्विरजनीद्विसारिवाचन्दनदुरालभापद्म कवचाशतावरीविशालाकुटजबीजवृषमूर्वागुडूचीभूनि म्बत्रायमाणामधुकगर्भं द्विगुणामलकरसमष्स्टगुणाम्बु सर्पिर्विपक्वं महातिक्तकाख्यं घृतमधिकगुणं पूर्वस्मात्|
गुग्गुलुपञ्चतिक्तं वा पिबेत्||६||
ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਦੀਨਾਮੌਸਧਾਨਾਮੇਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੇਨ| ਸ੍ਨੇਹਾਦੇਵ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮਾਮਲਕਰਸਮ੍| ਘਤਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਕਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਿਕ੍ਤਾਦਧਿਕਗੁਣਮ੍| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦੋ ਗੁਚ੍ਛਪੁਸ੍ਪਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ ਚ| ਰਜੀਨਦ੍ਵਯਂ ਪਿਣ੍ਡਹਰਿਦ੍ਰਾ ਦਾਰ੍ਵੀ ਚ| ਦ੍ਵੇ ਸਾਰਿਵੇ ਵਲ੍ਲੀਸਾਰਿਵਾ ਕਾਸ੍ਠਸਾਰਿਵਾ ਚ| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਗਵਾਕ੍ਸੀ| ਕੁਟਜਬੀਜਮਿਨ੍ਦ੍ਰਯਵਮ੍| ਭੂਨਿਮ੍ਬਂ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਸਂਸਾਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤਕਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੌ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੬||
Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2
ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਸਾਲਪ੍ਰਿਯਾਲਸ਼ਮ੍ਯਾਕਾਰਿਸ੍ਟਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਚਿਤ੍ਰਕ ਮਰਿਚਵਚਾਕੁਸ੍ਠੈਃ ਸਾਧਿਤਮ੍|
ਅਥਵਾ ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਕਾਕ ਮਾਚੀਸ਼ੁਕਨਾਸਾਕ੍ਵਾਥੇ ਮਰਿਚਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਿਗ੍ਰੁਜਾਤੀਦੇਵਦਾਰੁ ਕ੍ਸਵਕਹਰਿਦ੍ਰਾਭਯਾਕਲ੍ਕੇਨ ਵਾਜਿਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ||੨||
View original
कफोत्तरे सालप्रियालशम्याकारिष्टसप्तपर्णचित्रक मरिचवचाकुष्ठैः साधितम्|
अथवा बृहतीद्वयकाक माचीशुकनासाक्वाथे मरिचविडङ्गशिग्रुजातीदेवदारु क्षवकहरिद्राभयाकल्केन वाजिमूत्रेण च सिद्धं सर्पिः||२||
ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਚ ਸਾਲਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਸ੍ਨੇਹਨਾਯ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਅਥਵਾ ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਨ ਸ੍ਨੇਹਸਮੇਨਾਸ਼੍ਵਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਸ੍ਨੇਹਸਮੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਮਰਿਚਾਦਿਗਰ੍ਭਮ੍| ਬਹਤੀਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥੂਲਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾ ਚ| ਸ਼ੁਕਨਾਸਾ ਤੁ ਹਰਿਤਾ ਸਰਲਸ੍ਨੇਹਦਾਰੁਜਮ੍| ਜਾਤਿਪੁਸ੍ਪਮੁਦ੍ਵੇਗਜਨਨਮ੍| ਮਰਿਚਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮ੍| ਕ੍ਸਵਕਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਿਬੋਧਨਮ੍|| ੭||
Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਭਲ੍ਲਾਤਕਤੁਵਰਕਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਾਨ੍ਯਤਮਤੈਲਮ੍|
ਭਲ੍ਲਾਤਕਪਥ੍ਯਾਕਮਿਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਹਵਿਃ||੮||
View original
सर्वेषु च भल्लातकतुवरकसिद्धार्थकान्यतमतैलम्|
भल्लातकपथ्याकृमिघ्नसिद्धं वा हविः||८||
ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਫਲਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਨਿਸ੍ਪੀਡਿਤਂ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਤ੍ਰਯਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਹਵਿਰ੍ਘਤਂ ਸਰ੍ਵੇਸੁ|| ੮||
Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9
ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਚ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁ ਞ੍ਜੀਤ|
ਸਿਰਾਂ ਚ ਬਲਾਪੇਕ੍ਸੀ ਵਿਧ੍ਯੇਦੇਕਾਂ ਦ੍ਵੇ ਤਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਞ੍ਚ ਵਾ|
ਅਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਹਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕੋਸ੍ਠਂ ਕੁਸ੍ਠਿਨਂ ਵਾਯੁਰਭਿਭਵਤਿ|
ਵਮਨੇ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮਧੁਕਕੁਟਜਬੀਜਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍|
ਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਨ੍ਨਿਫਲਾਵਿਰੇਚਨੇ ਮਣਿਭਦ੍ਰਵਟਕਾਸ਼੍ਚ||੯||
View original
ततः स्निग्धस्य यथादोषं यथासन्नं च संशोधनानि प्रयु ञ्जीत|
सिरां च बलापेक्षी विध्येदेकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा|
अन्तरान्तरा च पुनः पुनः स्नेहं पिबेत्|
दुर्बलं हि शून्यकोष्ठं कुष्ठिनं वायुरभिभवति|
वमने त्वस्य मधुककुटजबीजनिम्बपटोलपल्लवानि विदध्यात्|
कुम्भनिकुम्भन्निफलाविरेचने मणिभद्रवटकाश्च||९||
ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਯੋਜਨਾਨਨ੍ਤਰਮੁਤ੍ਕਸ੍ਟਦੋਸ ਉਤ੍ਕਸ੍ਟਾਨਿ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਮਧ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਯਲ੍ਪੇਲ੍ਪਾਨੀਤਿ ਯਥਾਦੋਸਾਰ੍ਥਃ| ਕਫਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥੇ ਪਿਤ੍ਤਵਾਤੇ ਵਮਨਂ ਵਾਤਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਵਾ ਵਿਰੇਚਨਂ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਰੁਭਯਮਿਤਿ ਯਥਾਸਨ੍ਨਾਰ੍ਥਃ| ਅਥਵਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਾਯਸ੍ਥੇ ਦੋਸੇ ਵਮਨਮਧਃਕਾਯਸ੍ਥੇ ਵਿਰੇਚਨਂ ਸ਼ਿਰੋਗਤੇ ਨਸ੍ਯਮਪਿ| ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਬਸ੍ਤਿਰਪਿ| ਨਿਸਿਦ੍ਧਮਪਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਬਸ੍ਤਿਰਰ੍ਸ਼ਸਕੁਸਿਨੋਰਿਤਿ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍| ਸਿਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਧੇ ਦੋਸਬਲਵ੍ਯਾਧ੍ਯਪੇਕ੍ਸ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾ ਵਿਕਲ੍ਪਃ| ਦੁਰ੍ਬਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਕਮਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਸ੍ਨੇਹਪਾਨੇ ਹੇਤੁਃ ਅਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਿਨੋ ਮਧੁਕਾਦੀਨ੍ਯੇਵ ਵਮਨਾਯ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕੁਮ੍ਭਾਦੀਨ੍ਯੇਵ ਵਿਰੇਚਨੇ| ਮਣਿਭਦ੍ਰਵਟਕਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੯||
Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10
ਪਟੋਲਵਿਸ਼ਾਲਯੋਰ੍ਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਿਭਾਗੋਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਣਾਃ ਕਟੁਕਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣੇ ਸ਼ਾਣਾਂਸ਼ੇ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗੋਨਃ ਸ਼ਾਣਃ ਤਦੇਤਤਤ੍ ਪਲਮੈਕਧ੍ਯਂ ਸਲਿਲੇ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍|
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜੀਰ੍ਣੇ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੇਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍|
ਏਵਮੇ ਤਤ੍ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਪਰਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫਸ਼ੋਫਕੁਸ੍ਠਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾ ਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਹਲੀਮਕਕਾਮਿਲਾਵਿਸਮਜ੍ਵਰਹਦ੍ਬ ਸ੍ਤਿਵੇਦਨਾਘ੍ਨਮ੍||੧੦||
View original
पटोलविशालयोर्मूलं त्रिफला च पृथक् त्रिभागोन त्रिशाणाः कटुकात्रायमाणे शाणांशे शुण्ठ्यास्त्रिभागोनः शाणः तदेततत् पलमैकध्यं सलिले विपाच्य पाययेत्|
ऊर्ध्वाधो विरिक्तश्च जीर्णे जाङ्गलरसेनाश्नीयात्|
एवमे तत् षड्रात्रप्रयोगात्परं पित्तकफशोफकुष्ठदुष्टनाडीव्रणा र्शोभगन्दरग्रहणीपाण्डुहलीमककामिलाविषमज्वरहृद्ब स्तिवेदनाघ्नम्||१०||
ਪਟੋਲਾਦ੍ਯੇ ਪਟੋਲਮੂਲਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਮੂਲਂ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਵਿਭੀਤਕਾਨਾਂ ਚ ਦਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਏਸਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਸ਼ੀਤਿਰ੍ਧਾਨਕਾਃ| ਕਟੁਕਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣੇ ਸ਼ਾਣਾਂਸ਼ੇ ਇਤਿ ਦ੍ਵੌ ਸ਼ਾਣੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾਨਕਾਃ| ਏਵਮੇਕੀਕਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਧਾਨਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗੋਨਃ ਸ਼ਾਣ ਇਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਧਾਨਕਾਃ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਸਹ ਸਸ੍ਣਵਤਿਰ੍ਭਵਤੀਤਿ ਲੌਕਿਕਮਪਿ ਪਲਂ ਭਵਤਿ| ਏਤਤ੍ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰੋਪਯੋਗੇਨ ਪਰਂ ਪਿਤ੍ਤਕਫੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਸ਼ੋਫਾਦੀਨਾਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਮਾਨਸ੍ਯ ਚਾ ਨਿਯਮਂ ਭੇਸਜਕਲ੍ਪ ਏਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ| ਨਾਡ੍ਯਾ ਉਪਲਕ੍ਸਿਤੋ ਵ੍ਰਣੋ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਃ| ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਃ ਸਤਤਕਾਦਯਃ| ਹਦ੍ਵੇਦਨਾ ਬਸ੍ਤਿਵੇਦਨਾ ਚ||੧੦||
Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11
ਉਭਯਤੋਨੁਲੋਮਨਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਆਵਰ੍ਤਕੀਤੁਲਾਂ ਸਲਿਲਾਰ੍ਮਣੇਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ਿਸ੍ਟਾਂ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਤਨ੍ਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਾਧਯੇਤ੍|
ਤਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਮੇਕਾਹਾ ਨ੍ਤਰਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋ ਵਿਰਿਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਸਿਤਃ|
ਸ਼ੀਤਲਵ੍ਰਣਮਾਰਨਾਲਂ ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਕੋਦ੍ਰਵੌਦਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍|
ਅਨੇਨ ਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਪਚੀਭਗਨ੍ਦਰਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਖੁਵਿਸਾਣਿ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ|
ਮੇਧ੍ਯਂ ਚੈਤਤ੍ ਪੁਂਸਵਨਂ ਚ||੧੧||
View original
उभयतोनुलोमनं वा ब्राह्मीस्वरससाधितं सर्पिः पिबेत्|
आवर्तकीतुलां सलिलार्मणेऽष्टांशशिष्टां विपाच्य तेन निर्यूहेण तन्मूलैश्च घृतप्रस्थं साधयेत्|
ततो मात्रामेकाहा न्तरं पिबेत्|
ऊर्ध्वाधो विरिच्यमानस्तृषितः|
शीतलव्रणमारनालं जीर्णस्नेहश्च तेनैव कोद्रवौदनमश्नीयात्|
अनेन कुष्ठश्वित्रापचीभगन्दरनाडीव्रणाखुविषाणि सिध्यन्ति|
मेध्यं चैतत् पुंसवनं च||११||
ਅਥਵੋਭਯਾਨੁਲੋਮਨਂ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਮ੍| ਆਵਰ੍ਤਕੀਘਤਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਆਵਰ੍ਤਕੀ ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪਾ| ਮਹਾਜਾਲਿਨੀ ਨਾਮ ਚ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਅਰ੍ਮਣੋ ਦ੍ਰੋਣਃ| ਪਲਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਾਨਿ| ਆਵਰ੍ਤਕ੍ਯਾ ਏਵ ਮੂਲਾਨਿ ਕਲ੍ਕਪਰਿਭਾਸਯਾ| ਮਾਤ੍ਰਾਮਿਤ੍ਯਨਿਯਮੋ ਦੋਸਾਦਿਵਸ਼ਾਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪੁਂਸਵਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍|| ੧੧||
Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12
ਦਾੜ੍ਵੀਪਟੋਲਬਹਤੀਸੇਵ੍ਯਮਦਨਨਿਮ੍ਬਕਤਮਾਲਘਨੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੈਃਸਸ੍ਨੇ ਹੈਰਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍|
ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਵਿਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਨੇਹੋਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਹ ਸ੍ਯਾਨੁਵਾਸਨਮ੍|
ਦਨ੍ਤੀਮਰਿਚਫਣਿਰ੍ਜਕਾਰ੍ਦਕਕਰਞ੍ਜਬੀਜ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਡਙ੍ਗਸੈਨ੍ਧਵੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਗਤੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਕਮਿਸੁ ਚ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਰੇਕਃ|
ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋਕ੍ਤੋ ਵੈਰੇਚਨਿਕਧੂਮਸ਼੍ਚ||੧੨||
View original
दाऱ्वीपटोलबृहतीसेव्यमदननिम्बकृतमालघनेन्द्रयवैःसस्ने हैरास्थापनम्|
एभिरेव च विपक्वः स्नेहोऽनुवासनार्ह स्यानुवासनम्|
दन्तीमरिचफणिर्जकार्दककरञ्जबीज पिप्पलीविडङ्गसैन्धवैरूर्ध्वजत्रुगते कुष्ठे कृमिषु च शिरो विरेकः|
सूत्रस्थानोक्तो वैरेचनिकधूमश्च||१२||
ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੈਰਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਸਤੋਨੁਵਾਸਨਮ੍| ਜਤ੍ਰੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਤੇ ਕੁਸ੍ਠੇ| ਕ੍ਰਿਮਿਸੁ ਚ ਜਤ੍ਰੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਥਿਤੇ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਾਦਿਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਃ| ਤਥਾ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਧੂਮਵਿਧੌ ਯੋ ਵੈਰੇਚਨਿਕੋ ਧੂਮੋਕ੍ਤਃ ਸੋਪਿ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਂਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਠਿਤਾਨਿ|| ੧੨||
Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃਸ਼ਮਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੧੩||
View original
ततः सर्वतो विशुद्धस्यान्तर्बहिःशमनानि प्रयुञ्जीत||१३||
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨਾਨ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਬਹਿਰਿਤ੍ਯਾਲੇਪਾਦਿਭਿਃ|| ੧੩||
Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14
ਖਦਿਰਕਦਰਤਿਨਿਸ਼ਾਸਨਸ਼ਿਰੀਸਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸ਼ਾਕਸਰ੍ਜਾਰ੍ਜੁਨਜਮ੍ਬੂ ਕਰਵੀਰਧਵਾਮਲਕੀਮੁਸ੍ਕਕਾਕ੍ਸਿਕਬਦਰੀਵਞ੍ਜੁਲਨਿਮ੍ਬਪਟੋ ਲਾਙ੍ਕੋਲਬਲਾਬਿਲ੍ਵਕੁਟਜਕਟਭੀਪਾਰਿਭਦ੍ਰਸਹਚਰਗਧ੍ਰਨਖੀ ਵਰਣਵਰ੍ਧਮਾਨਾਰ੍ਕਸ਼ੋਭਞ੍ਜਨਾਟਰੂਸਕਸ਼ਤਾਵਰੀਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਹਿਮਾ ਰਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬ ਰਿਕਾਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀਟੁਣ੍ਟੁਕਗੁਡੂਚੀਵਰ੍ਸਾਭੂਵਾਯਸੀਬਹਤੀਦ੍ਵਯਰੋਹਿ ਣਿਮੂਰ੍ਵਾਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਠਾਮੁਲਾਨਿ ਚ ਸ਼ਕਲਯਿਤ੍ਵਾ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪ ਲਿਕਾਨਿ ਸਂਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਮਹਤਿ ਕਟਾਹੇਸ੍ਟਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍|
ਅਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹਮਵਤਾਰ੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਲਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ ਵਿਪਚੇਦੀਸਦਵਸ਼ੇਸਕਸਾਯੇ ਚ ਵਿਦਲੀਕਤਾ ਰੁਸ੍ਕਰਸਹਸ੍ਰਤ੍ਰਯਮਤ੍ਰਾਵਾਪ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪਾਚਯੇਦ੍ਵਿਗਤਸ੍ਵਰਸਾਨ੍ਯ ਰੁਸ੍ਕਰਾਣ੍ਯਪਾਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਨੇਹੇ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|
ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਵ੍ਯੋਸਨਾਕੁਲੀਮਾਰ੍ਕਵਾਰ੍ਕਕਾਕਾਦਨੀਤਗਰਕਟੁ ਕਾਕੁਸ੍ਠਬਿਲ੍ਵਹਿਙ੍ਗਚਿਤ੍ਰਕਾਤਿਵਿਸਾਮੁਸ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਾਰੁਣੀਰੁਪ੍ਯਮਲਲੋਹਰਜੋਲੋਹਕਾਨ੍ਤਰਸਾਞ੍ਜਨਾਭ੍ਰਸ਼ੁਕਨਾ ਸਾਦੇਵਦਾਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਵਿਸ਼ਾਲਾਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਵ ਚਾਵਾਰਾਹੀਮਹਾਦ੍ਰੁਮਕੋਸ਼ਾਤਕੀਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਸੋਮਪਰ੍ਣੀਨਲਿਕਾ ਦ੍ਵਯਪਟੋਲੀਜਾਤੀਪਲ੍ਲਵਤਾਪ੍ਯਕਾਰਵੇਲ੍ਲਕੂਲਿਕਾਕਨ੍ਦਕ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਸ੍ਟੋਤ੍ਪਲਸਾਰਿਵਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਸ਼ਿਲਾਜਤੁਮੂਰ੍ਵਾਕੁਸ੍ਤੁ ਮ੍ਬਰੀਜੀਵਕਦ੍ਵਯਪਾਠੇਨ੍ਦੁਰੇਖਾਵਜ੍ਰਕਨ੍ਦਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਲਵਣਪਞ੍ਚ ਕਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਗੀਵਿਸਪਲਂ ਚੈਕਂ ਤਤੋ ਦਰ੍ਵ੍ਯਾ ਸਮਾਨ੍ਤਾਦਾਘਟ੍ਯ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਭੂਮੌ ਧਾਨ੍ਯੇ ਵਾ ਮਾਸਂ ਨਿਖਨੇਤ੍|
ਅਥ ਕਤਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ ਕੁਸ੍ਠੀ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ|
ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਯਥੇਸ੍ਟਮਾਹਾਰਂ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਮਙ੍ਗਾਨਿ ਤੁਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ੂਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤਿ ਚ|
ਤਤਃ ਸਪ੍ਤ ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥੀਭਵਤਿ|
ਅਪਿ ਚ- ਯੋਗਰਾਮਜਵਲਿਹ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸਂਜ੍ਞਯੈਵ ਕਥਿਤੋਤ੍ਤਮਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍|
ਹਨ੍ਤਿ ਕੁਸ੍ਠਮਤਿਪਾਤਿਤਗਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਯੁਜਾਲਪਰਿਸ਼ੇਸਮਸ਼ੇਸਮ੍|
ਸ਼੍ਵਾਸਾਗ੍ਨਿਸਾਦਾਰੁਚਿਕਾਸਯਕ੍ਸ੍ਮਗੁਲ੍ਮਾਢ੍ਯਵਾਤਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਮੇਹਾਨ੍|
ਸ਼ੋਫਂ ਕਮੀਨ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਗਦਂ ਜ੍ਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤ੍ਯੇਸ ਰਸਾਯਨਾਗ੍ਰ੍ਯਃ||੧੪||
View original
खदिरकदरतिनिशासनशिरीषशिंशपाशाकसर्जार्जुनजम्बू करवीरधवामलकीमुष्ककाक्षिकबदरीवञ्जुलनिम्बपटो लाङ्कोलबलाबिल्वकुटजकटभीपारिभद्रसहचरगृध्रनखी वरणवर्धमानार्कशोभञ्जनाटरूषकशतावरीश्वदंष्ट्राहिमा राश्वकर्णश्रीपर्णीस्वयङ्गुप्ताग्निमन्थेन्द्रवारुणीकाकोदुम्ब रिकामेषशृङ्गीटुण्टुकगुडूचीवर्षाभूवायसीबृहतीद्वयरोहि णिमूर्वाशार्ङ्गीष्ठामुलानि च शकलयित्वा पृथक् त्रिंशत्प लिकानि संक्षुद्य महति कटाहेऽष्टगुणेनाम्भसा क्वाथयेत्|
अष्टभागशेषं निर्यूहमवतार्य परिस्राव्य च तस्मिन् सर्पिषः पलशतत्रयं विपचेदीषदवशेषकषाये च विदलीकृता रुष्करसहस्रत्रयमत्रावाप्य पुनः पाचयेद्विगतस्वरसान्य रुष्कराण्यपास्य तस्मिन् स्नेहे सुचूर्णितानि प्रक्षिपेत्|
व्याधिघातव्योषनाकुलीमार्कवार्ककाकादनीतगरकटु काकुष्ठबिल्वहिङ्गचित्रकातिविषामुस्तेन्द्रयवेन्द्र वारुणीरुप्यमललोहरजोलोहकान्तरसाञ्जनाभ्रशुकना सादेवदालीत्रिफलालाङ्गलिकीविशालाकुम्भनिकुम्भव चावाराहीमहाद्रुमकोशातकीप्रपुन्नाटसोमपर्णीनलिका द्वयपटोलीजातीपल्लवताप्यकारवेल्लकूलिकाकन्दक सप्तच्छदशार्ङ्गाष्टोत्पलसारिवागुग्गुलुशिलाजतुमूर्वाकुस्तु म्बरीजीवकद्वयपाठेन्दुरेखावज्रकन्दहरिद्राद्वयलवणपञ्च कानि प्रत्येकं त्रिपलिकानि शृङ्गीविषपलं चैकं ततो दर्व्या समान्तादाघट्य सुगुप्तं भूमौ धान्ये वा मासं निखनेत्|
अथ कृतसंशुद्धिस्वस्त्ययनः कुष्ठी प्रातस्ततो मात्रा मुपयुञ्जीत|
जीर्णे च यथेष्टमाहारं तेनास्य पूर्वमङ्गानि तुद्यन्ते भिद्यन्ते शूयन्ते स्फुरन्ति स्फुटन्ति च|
ततः सप्त रात्रात्पुनः स्वस्थीभवति|
अपि च- योगरामजवलिह्य समस्तं संज्ञयैव कथितोत्तमशक्तिम्|
हन्ति कुष्ठमतिपातितगात्रं स्नायुजालपरिशेषमशेषम्|
श्वासाग्निसादारुचिकासयक्ष्मगुल्माढ्यवातग्रहणीप्रमेहान्|
शोफं कृमीन् पाण्डुगदं ज्वरांश्च निवर्तयत्येष रसायनाग्र्यः||१४||
ਖਦਿਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ਮਨਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਖਦਿਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੋਗਰਾਜੋ ਰਸਾਯਨਾਗ੍ਰ੍ਯਃ| ਤਤ੍ਰ ਖਦਿਰਾਦੀਨਾਂ ਮਧੁਕਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸਾਦ੍ਰੋਸ਼ੁਸ੍ਕਃ ਸਾਰਃ| ਕਤਮਾਲਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਸ੍ਠਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਮੂਲਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ| ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋਸ੍ਟਗੁਣਂ ਜਲਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਸ੍ਯਾਵਤਰਣਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਲਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਚ ਵਿਪਚ੍ਯਮਾਨੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਸਰ੍ਵਂ ਕਸਾਯਂ ਯਾਵਨ੍ਨ ਪਰਿਕ੍ਸੀਯਤੇ ਤਾਵਦਰੁਸ੍ਕਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਵਿਦਲੀਕਤਮਵਪਾਟਿਤਮਾਵਪ੍ਯੈਤਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੁਨਃ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਤੇਨ ਚ ਸਾਧਨੇਨ ਨੀਰਸਾਨ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰਾਣਿ ਭਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਾਦੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤਾਨਿ ਵਿਗਤਾਸ੍ਥੀਨਿ ਚ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹ ਏਵ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਿਪਲਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਿਵਿਸਸ੍ਯ ਪਲਮ੍| ਖਦਿਰਂ ਖਾਦਿਰਮ੍| ਕਦਰਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸਾਰਃ| ਤਿਨਿਸ਼ਃ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਮ੍| ਅਸਨਂ ਬੀਜਕਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਸ਼ਾਕਂ ਖਰਦਾਰੁ ਖਰਚ੍ਛਦਮ੍| ਸਰ੍ਜਾਹ੍ਵਃ ਸ਼੍ਰੀਭਰਃ| ਸਾਲਰਸੋ ਨਿਰ੍ਯਾਸ ਏਵ| ਅਰ੍ਜੁਨਃ ਕਕੁਭਃ| ਮੁਸ੍ਕੋ ਮੋਕ੍ਸਕਃ| ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇਸੁ ਪੁਰੁਨ੍ਤੁਕਃ| ਅਸਿਕਃ ਰਜਨਕਃ| ਵਞ੍ਜੁਲਃ ਵੇਤਸਃ| ਦੀਰ੍ਘਪਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਕਤਮਾਲੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ| ਨਿਚੁਲੋ ਵੇਤਸਭੇਦਃ| (ਨਿ) 'ਅਙ੍ਕੋਟੋਙ੍ਕੋਲਕੋ ਰੇਚੀ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੋ ਦੀਰ੍ਘਕੀਲਕਃ|' ਕੁਟਜੋ ਵਤ੍ਸਕਃ| ਕਟਭਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ| ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕੋ ਨਿਮ੍ਬਃ| ਕਣ੍ਟਕਕਿਂਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚ| ਗਧ੍ਰਨਖੀ ਤਿਨ੍ਦੁਕੀ| ਵਰਣਸ੍ਤਮਾਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਪੁਸ੍ਪਃ| ਵਰ੍ਧਮਾਨ ਏਰਣ੍ਡਃ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| ਅਹਿਮਾਰਃ ਅਰਿਮੇਦਃ| ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀ ਕਾਸ਼੍ਮਰੀ| ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾ ਕਣ੍ਡੂਕਰੀ| ਅਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਤਕ੍ਕਾਰੀ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ ਏਨ੍ਦ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ| ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ ਫਲ੍ਗੁਃ| ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀ ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਟੁਣ੍ਟੁਕੋ ਮਯੂਰਜਙ੍ਘਃ| ਵਾਯਸੀ ਕਾਕਮਾਚੀ| ਰੋਹਿਣੀ ਕਟੁਕਾ| ਮੂਰ੍ਵਾ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਾ| ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਸ੍ਠਾ ਅਙ੍ਗਾਰਵਲ੍ਲਿਕਾ| ਅਰੁਸ੍ਕਰਾਣਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਿ| ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤਃ ਆਰਗ੍ਵਧਃ| ਨਾਕੁਲੀ ਸਰ੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਾ| ਮਾਰ੍ਕਵਃ ਭਙ੍ਗਰਾਜਃ| ਕਾਕਾਦਨੀ ਕਾਕਪੀਲੁਕਾ| ਕਰਣ੍ਡਿਸ਼੍ਚਿਰਣ੍ਡਿਕਾ ਚ| ਤਗਰਂ ਨਤਮ੍| ਰੂਪ੍ਯਸ੍ਯ ਮਲਂ ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍ ਲੋਹਰਜਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਲੋਹਕਾਨ੍ਤਃ ਅਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤਃ| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਮ੍| ਅਭ੍ਰਂ ਅਭ੍ਰਕਮ੍| ਸ਼ੁਕਨਾਸਾ ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ| ਦੇਵਦਾਲੀ ਜੀਮੂਤਕਃ| ਗਰਾਗਰੀ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਲਾਙ੍ਗਲੀ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਪਾਤਨੀ| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਗਵਾਕ੍ਸੀ| ਕੁਮ੍ਭੋ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋ ਦਨ੍ਤੀ| ਵਾਰਾਹੀ (ਨਿ) 'ਗਸ੍ਟਿਰ੍ਵਿਸ੍ਵਕ੍ਸੇਨਕਾਨ੍ਤਾ ਵਾਰਾਹੀ ਵਰਮਾਲਿਨੀ| ਮਾਧਵੀ ਸੌਕਰੀ ਕਾਰ੍ਸ੍ਣਿ ਕਾਲਨ੍ਦੀ ਗਸ੍ਟਿਕਾਪਰਾ||' ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ ਰਾਜਜਮ੍ਬੁਕਃ| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਧਾਮਰ੍ਗਵਃ| ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਕਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਰ੍ਦਃ| ਸੋਮਪਰ੍ਣੀ (ਨਿ) 'ਉਚ੍ਚਟਾ ਸੋਮਪਰ੍ਣੀ ਚ ਪ੍ਰਚਲਾਤਲਤਾ ਤਥਾ|' ਨਲਿਕਾਦ੍ਵਯਂ ਮਾਂਸੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਜਾਤਿਪਲ੍ਲਵਂ ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਮ੍| ਤਾਪ੍ਯਂ ਵਟ੍ਟਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਕਾਰਵੇਲ੍ਲੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ| ਕੂਲਿਕਾਕਨ੍ਦਕਂ ਕਰ੍ਕੋਟਕਮ੍| ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀ ਆਦ੍ਰਿਕਾ| ਜੀਵਕਦ੍ਵਯਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਜੀਵਨੀਕਂ ਚ| ਇਨ੍ਦੁਲੇਖਾ ਸੋਮਰਾਜੀ| ਵਜ੍ਰਕਨ੍ਦਂ ਸੁਧਾ| ਅਥੇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰ੍ਯੇ| ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਮਨਾਦਿਨਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਦੇਵਪੂਜਾਦੀਰਿਤਮ੍| ਸਮਸ੍ਤਂ ਯੋਗਰਾਜਮਾਹ-ਸਂਜ੍ਞਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਥਿਤਾ ਉਤ੍ਤਮਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਥਾਵਿਧਮ੍| ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਸਂਜ੍ਞਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਅਤਿਪਾਤਿਤਗਾਤ੍ਰਮ੍| ਤਥਾ ਸ੍ਨਾਯੁਜਾਲਮੇਵ ਪਰਿਸ਼ੇਸਮ੍||੧੪||
Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਸ਼ਮੂਲਮੂਰ੍ਵਾਮੁਸ੍ਤਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਦਾਰੁਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਗ੍ਗਵਾਕ੍ਸੀਚਿਤ੍ਰ ਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵ੍ਯੋਸਚੂਰ੍ਣਂ ਨਵਗੁਣੈਃ ਸਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੧੫||
View original
त्रिफलादशमूलमूर्वामुस्तसप्तच्छददारुनिम्बत्वग्गवाक्षीचित्र कमञ्जिष्ठाव्योषचूर्णं नवगुणैः सक्तुभिर्युक्तं सक्षौद्रं शीलयेत्||१५||
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਨਵਗੁਣੈਃ ਸਕ੍ਤੁਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍|| ੧੫||
Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16
ਅਥਵਾ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਨ੍ ਯਵਨ੍ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਨ੍ ਰਾਤ੍ਰੌ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾ ਨਹ੍ਨਿ ਕਿਲਿਞ੍ਜੇ ਸ਼ੋਸਯੇਦੇਵਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਵਯੇਚ੍ਛੋਸਯੇਚ੍ਚ|
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਭਲ੍ਲਾਤਕਪ੍ਰਪੁਪਨ੍ਨਾਟਾਵਲ੍ਗੁਜ ਚਿਤ੍ਰਕਵਿਡਙ੍ਗਮੁਸ੍ਤਚੂਰ੍ਣਂ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਯੁਕ੍ਤਾਨਸਨਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਪਾਯਯੇਤ੍||੧੬||
View original
अथवा क्षुण्णान् यवन् निस्तुषान् रात्रौ गोमूत्रपर्युषिता नह्नि किलिञ्जे शोषयेदेवं सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च|
ततस्तान् सक्तून् कृत्वा भल्लातकप्रपुपन्नाटावल्गुज चित्रकविडङ्गमुस्तचूर्णं चतुर्भागयुक्तानसनादिकषायेण पाययेत्||१६||
ਅਥਵਾ ਮੁਸਲੇਨ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਨ੍ ਯਵਾਨ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮੇਕਾਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾਸਯੇਤ੍| ਤਤੋਹ੍ਨਿ ਕਿਲਿਞ੍ਜੇ ਤੁ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਪੁਨਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸਯੇਤ੍| ਪੁਨਰਹਨਿ ਸ਼ੋਸਯੇਦੇਵਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਭਾਵਯੇਚ੍ਛੋਸਯੇਚ੍ਚ| ਤਤਸ੍ਤੈਰ੍ਯਵੈਃ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਚੂਰ੍ਣੇਨ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਸਨਾਦਿਗਣਕਸਾਯੇਣ ਪਾਯਯੇਤ੍|| ੧੬||
Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17
ਏਵਮਸਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥਪੀਤਾਨਾਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਕਸਾਯਪੀਤਾਨਾਂ ਵਾ ਗੋਜੀਰ੍ਣਕਾਨਾਂ ਵਾ ਯਵਾਨਾਂ ਸਕ੍ਤੂਨਰੁਸ੍ਕਰਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਚੂਰ੍ਣਮਿ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਖਦਿਰਾਸਨਸਾਰਰੋਹਿਤਕਗੁਡੂਚੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਕਸਾ ਯੇਣ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਵੇਤਸਾਮ੍ਲੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਲਵਣੇਨ ਸਿਤਾਮਧੁ ਮਧੁਰੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍|
ਏਸ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਥਕਲ੍ਪਃ|
ਯਾਵਕਾਂਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਨਪੂਪਪੂਰ੍ਣਕੋਸ਼ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਪ੍ਰਭਤੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
ਯਵਵਚ੍ਚ ਗੋਧੂਮੈਃ||੧੭||
View original
एवमसनादिक्वाथपीतानामारग्वधादिकषायपीतानां वा गोजीर्णकानां वा यवानां सक्तूनरुष्कराग्निमन्थचूर्णमि श्रान् खदिरासनसाररोहितकगुडूचीनामन्यतमस्य कषा येण दाडिमाम्लवेतसाम्लेन सैन्धवलवणेन सितामधु मधुरेणालोड्य पाययेत्|
एष सर्वमन्थकल्पः|
यावकांश्च भक्ष्यानपूपपूर्णकोशशष्कुलीप्रभृतीन् कुर्यात्|
यववच्च गोधूमैः||१७||
ਏਵਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਸਪ੍ਤਾਹਵਾਸਨਸ਼ੋਸਣਾਦਸਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥਪੀਤਾਨਾਂ ਵਾ ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਪੀਤਾਨਾਂ ਵਾ ਯਵਾਨਾਂ ਸਕ੍ਤੂਨਰੁਸ੍ਕਰਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਯੋਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਖਦਿਰਸਾਰਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਵੇਤਸਾਮ੍ਲੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਲਵਣੇਨ ਸਿਤਾਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਮਧੁਰੇਵ ਕਸਾਯੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਅਸਨਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪੀਤੋ ਯੈਰ੍ਯਵੈਸ੍ਤੇ ਯਥੋਕ੍ਤਾਃ| ਗੋਮੁਤ੍ਰਵਦਸਨਾਦਿਨਾ ਵਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ ਵਾ ਭਾਵਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਗੋਜੀਰ੍ਣਕਾ ਯੇ ਯਵਾ ਭੁਕ੍ਤਾ ਗੋਮਯੇਨ ਸਹ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ| (ਨਿ) 'ਪਾਰਿਜਾਤਸ੍ਤੁ ਰੋਹਿਤਃ ਪ੍ਲੀਹਘ੍ਨੋ ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪਕਃ|' ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਚ ਮਨ੍ਥਾਨਾਮਯਮੇਵ ਦਾਡਿਮਾਦਿਨਾਮ੍ਲਾਦਿਯੋਜਨਾ ਕਲ੍ਪਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਯਵਵਿਧਾਨਵਤ੍ ਗੋਧੂਮੈਰਪਿ|| ੧੭||
Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18
ਸੁਰਾਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਭਾਵਿਤਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਪਿਸ੍ਟੇਨ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕੇਨੈਵ ਸ੍ਵੇਦਿਤੇਨ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਜਪਿਪ੍ਪਲੀਚਿਤ੍ਰਕਕੇਸੁਕੈ ਲਵਾਲੁਕਪਰਿਪੇਲਵਲੋਧ੍ਰਮਰਿਚਵਿਡਙ੍ਗਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਨਵੇ ਚੈਨਾਂ ਭਾਜਨੇ ਜਤੁਸਤੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਲਿਪ੍ਤੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍|
ਤਤੋ ਗਨ੍ਧ ਰਸੋਪਪਨ੍ਨਾਂ ਕੁਸ੍ਠਿਨੇ ਪਾਤੁਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੧੮||
View original
सुरां कल्पयेत् पलाशक्षारभावितशालितण्डुलपिष्टेन क्षारोदकेनैव स्वेदितेन प्रियङ्गुजपिप्पलीचित्रककेषुकै लवालुकपरिपेलवलोध्रमरिचविडङ्गचूर्णमिश्रेण नवे चैनां भाजने जतुसृते क्षौद्रपिप्पलीलिप्ते स्थापयेत्|
ततो गन्ध रसोपपन्नां कुष्ठिने पातुं दद्यात्||१८||
ਸੁਰਾਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਕਥਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਪਲਾਸ਼ੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਲਾਸ਼ਵਕ੍ਸਕ੍ਸਾਰੇਣ ਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਾਨਾਂ ਪਿਸ੍ਟੇਨ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕਸ੍ਵੇਦਿਤੇਨ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਮਿਸ਼੍ਰੇਣੇਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਏਨਾਮਿਤਿ ਸੁਰਾਮ੍|| ੧੮||
Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19
ਖਦਿਰਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਾਰਮੁਤ੍ਤਮਕਾਰਣੀਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਕੋਸ਼ਵਤੀਂ ਚ ਕਸਾਯਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਪਚੇਤ੍|
ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲਾਨ੍ ਭਾਵ ਯੇਤ੍|
ਅਭਿਸੁਣੁਯਾਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧੯||
View original
खदिरशिंशपासारमुत्तमकारणीं ब्राह्मीं कोशवतीं च कषायकल्पेन विपचेत्|
तेन क्वाथेन तण्डुलान् भाव येत्|
अभिषुणुयाच्च पूर्ववत्||१९||
ਖਦਿਰਾਦੀਨ੍ ਕਸਾਯਕਲ੍ਪੇਨੇਤਿ| ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸ਼ੇਸੇਣ ਪਚੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਉਤ੍ਤਮਕਾਰਣੀ ਕਰਮ੍ਭਾ| ਕੋਸ਼ਵਤੀ ਘਣ੍ਟੋਲੀ||੧੯||
Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਸਪ੍ਤਲਾਕੇਬੁਕਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਤਿਲ੍ਵਕਤ੍ਰਿ ਫਲਾਪਲਾਸ਼ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਨਾਂ ਰਸਮਾਦਾਯ ਪਲਾਸ਼ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਮਭ੍ਯ ਸਿਚ੍ਯ ਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਤਪ੍ਤਮਯਃਪਿਣ੍ਡਮੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਵਾਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਂ ਰਸਮਾਸਿਚ੍ਯ ਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਂ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਸਾਧਯੇਤ੍|
ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਚਾਵਪੇਤ੍|
ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਭਾਗਂ ਦ੍ਵੌ ਮਧੁਨਸ੍ਤਾ ਵਦੁਦ੍ਧਤਸ੍ਯ ਤਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇਵਤੀਰ੍ਣੇ ਭੂਯੋਗ੍ਨਿਤਪ੍ਤ ਮਯਃਪਿਣ੍ਡਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍|
ਸ੍ਥੂਲਂ ਕਰ੍ਸ਼ਯਤਿ|
ਸ਼ੋਫਮੁਪਹਨ੍ਤਿ|
ਸਨ੍ਨਮਗ੍ਨਿ ਮੁਦ੍ਧਰਤਿ|
ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਿਣਾਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ|
ਵਰ੍ਸਸ਼ਤਾ ਯੁਸ਼੍ਚੈਨਾਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਪੁਰੁਸੋ ਭਵਤਿ||੨੦||
View original
त्रिवृच्छ्यामाग्निमन्थसप्तलाकेबुकशङ्खिनीतिल्वकत्रि फलापलाशशिंशपानां रसमादाय पलाशद्रोण्यामभ्य सिच्य खदिराङ्गारतप्तमयःपिण्डमेकविंशतिवारान्निर्वाप्य ततस्तं रसमासिच्य स्थाल्यां गोमयाग्निना साधयेत्|
सिध्यति चावपेत्|
पिप्पलीचूर्णस्य भागं द्वौ मधुनस्ता वदुद्धृतस्य ततश्चतुर्भागावशिष्टेऽवतीर्णे भूयोऽग्नितप्त मयःपिण्डं तस्मिन् प्रक्षिपेत्|
प्रशान्तं च लोहपात्रे सुगुप्तं निदध्यात्|
स्थूलं कर्शयति|
शोफमुपहन्ति|
सन्नमग्नि मुद्धरति|
विशेषेण राजयक्ष्मिणामुपदिश्यते|
वर्षशता युश्चैनामुपयुज्य पुरुषो भवति||२०||
ਤ੍ਰਿਵਦਾਦੀਨਾਂ ਰਸਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਮਯ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਮਾਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਆਸਿਚ੍ਯ ਚਾਯਃਪਿਣ੍ਡਂ ਤਪ੍ਤਮੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਵਾਰਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਤਦਵਗਾਹੇ ਨਾਗ੍ਨਿਰਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਲਾਸ਼ਦ੍ਰੋਣੀਰਸ੍ਮ੍ ਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ| ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਚ ਰਸੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਮਾਵਪੇਤ੍| ਯਾਵਤਾ ਘਨਤ੍ਵਂ ਭਵਤਿ ਤਾਵਦਿਤਿ| ਮਧੁਸਮੋ ਘਤਸ੍ਯ ਭਾਗਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਵਤਂ ਤਪ੍ਤਲੋਹਪਿਣ੍ਡਕ੍ਸੋਦਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਏਸ ਯੋਗੋ ਨਾਮ੍ਨਾਯਸ੍ਕਤਿਃ| ਅਰੁਣਂ ਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਸ਼ਮਾਰੁਣਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾ| ਸਪ੍ਤਲਾ ਸਾਤਲਾ| ਕੇਬੁਕਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ| (ਨਿ) 'ਵਿਤਿਕ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਙ੍ਖਿਨੀ ਤੁ ਦਢਪਾਦਾ ਵਿਸਰ੍ਪਿਣੀ| ਤਿਕ੍ਤਲਾ ਚਾਕ੍ਸਿਪੀਡਾਖ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਵੇਤ੍ਰਾ ਯਮੇਸ਼੍ਵਰਾ|| ੨੦||
Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21
ਅਸਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥਮਾਸਿਚ੍ਯ ਪਲਾਸ਼ਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾਮਯੋਘਨੈਸ੍ਤਪ੍ਤੈਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯ ਚ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਕਲਸ਼ੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਂ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਮਾਸਂ ਨਿਧਾਯੋਪਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨੧||
View original
असनादिक्वाथमासिच्य पलाशद्राण्यामयोघनैस्तप्तैः संयोज्य निर्वाप्य च कृतसंस्कारे कलशे प्रक्षिप्य वत्सकादिं प्रतिवाप्य क्षौद्रं च सुगुप्तं मासं निधायोपयुञ्जीत||२१||
ਅਸਨਾਦੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਪਰਾ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰੁਦਾਦਿਵਦਯਸ੍ਕਤਿਃ| ਕ੍ਲਸ਼ੇ ਦੋਸਾਨੁਰੂਪੈਰੌਸਧੈਰ੍ਲੇਪਰੂਪਾਦਿਨਾ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਤਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਚ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪ੍ਯ ਮਾਸਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਮਾਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ|| ੨੧||
Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22
ਏਵਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਸ੍ਵਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਸੁ ਚਾਯਸ੍ਕਤਿਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍|
ਖਦਿਰਸੁਰਦਾਰੁਸਾਰਕ੍ਵਾਥਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਰ੍ਦ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚਤੁਰ੍ਜਾਤਕਮਰਿਚਾਨਿ ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਯਸੇ ਭਾਣ੍ਡੇ ਮਾਸਸ੍ਥਿਤਂ ਤਦੁਪਯੋਜਯੇਤ੍||੨੨||
View original
एवं न्यग्रोधादिष्वारग्वधादिषु चायस्कृतिं विदध्यात्|
खदिरसुरदारुसारक्वाथप्रस्थं क्षौद्रप्रस्थं मत्स्यण्डिकाप्रस्थं लोहचूर्णार्द्धप्रस्थं त्रिफलाचतुर्जातकमरिचानि च कार्षिकाणि प्रक्षिप्यायसे भाण्डे मासस्थितं तदुपयोजयेत्||२२||
ਏਵਮਿਤ੍ਯਸਨਾਦਿਵਤ੍ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਨਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ ਚਾਯਸ੍ਕਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪਃ| ਖਦਿਰਸਾਰਦਾਰੁਣੋਃ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ਼ੇਸਦ੍ਰਵ੍ਯਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਯੋਗ੍ਯਾ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਚਤੁਰ੍ਜਾਤਯੋਃ ਪਥਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍|| ੨੨||
Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23
ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਚ ਲੋਹਤੁਲਾਂ ਤੁਵਰਕਾਸ੍ਥੀਨਿ ਭਲ੍ਲਾ ਤਕਾਨ੍ਯਲਮ੍ਬੁਸਾਮਵਲ੍ਗੁਜਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਮਰ੍ਸ਼ੋਵਿਹਿਤਵਿਧਾਨੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਮਿਤਿ||੨੩||
View original
रसायनप्रयोगेण च लोहतुलां तुवरकास्थीनि भल्ला तकान्यलम्बुसामवल्गुजं गुग्गुलुमर्शोविहितविधानेन वा चित्रकमिति||२३||
ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਯੋਗਵਿਹਿਤਵਿਧਾਨੇਨ ਪਥਗ੍ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਾਦੀਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਵਿਧਾਨੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਮ੍| ਤੁਵਰਾਣਾਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੋਦਧਿਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਫਲਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਮਸ੍ਥੀਨਿ ਮਜ੍ਜਾਨਃ| ਅਲਮ੍ਬੁਸਾ ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾ| ਅਵਲ੍ਗੁਜਾ ਸੋਮਰਾਜੀ|| ੨੩||
Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਕਿਲਾਸਕੁਸ੍ਠਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਮੇਹਸ੍ਥੂਲਤ੍ਵਦੁਰ੍ਨਾਮਭਗਨ੍ਦਰੇਸੁ|
ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਸ਼ੂਨਤ੍ਵਕਫਾਮਯੇਸੁ ਮਨ੍ਥਾਦਿਯੋਗਾਨ੍ ਵਿਦਧੀਤ ਧੀਮਾਨ੍||੨੪||
View original
भवति चात्र- किलासकुष्ठग्रहणीप्रमेहस्थूलत्वदुर्नामभगन्दरेषु|
पाण्डुत्वशूनत्वकफामयेषु मन्थादियोगान् विदधीत धीमान्||२४||
ਗਤਾਨੁਗਤਿਕਾ| ਧੀਮਾਨ੍ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਿਲਾਸਾਦਿਸ੍ਵਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਪਣਾਦੀਨ੍ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਕਿਲਾਸਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮ੍| ਕਫਾਮਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵ੍ਯਾਧਯਃ||੨੪||
Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25
ਸ਼ਾਲਯੋ ਯਵਗੋਧੂਮਕੋਰਦੂਸਾਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ|
ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ੍ਤੁਵਰੀ ਤਿਕ੍ਤਸ਼ਾਕਾਨਿ ਜਾਙ੍ਗਲਮ੍|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਰੁਸ੍ਕਰਾਰਿਸ੍ਕਰਾਰਿਸ੍ਟਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੋਜਿਤਭਾਵਿਤਮ੍|
ਧਾਤ੍ਰੀਖਦਿਰਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਰਸਂ ਮੁਦ੍ਗਪਟੋਲਜਮ੍|
ਮਦ੍ਯਾਨ੍ਯੌਸਧਗਰ੍ਭਾਣਿ ਮਥਿਤਂ ਚੇਨ੍ਦੁਰਾਜਿਮਤ੍|
ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਹਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠੇ ਨ ਤ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣੋਸਣਮ੍|
ਦਧਿਦੁਗ੍ਧਗੁਡਾਨੂਪਤਿਲਮਾਸਾਂਸ੍ਯਜੇਤ੍ਤਰਾਮ੍||੨੫||
View original
शालयो यवगोधूमकोरदूषाः प्रियङ्गवः|
मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्|
त्रिफलारुष्करारिष्करारिष्टक्षौद्रयोजितभावितम्|
धात्रीखदिरनिम्बाम्बुरसं मुद्गपटोलजम्|
मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्|
अन्नपानं हितं कुष्ठे न त्वम्ललवणोषणम्|
दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्यजेत्तराम्||२५||
ਸ਼ਾਲਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਰ੍ਵਕੁਸ੍ਠਹਿਤਮਨ੍ਨਪਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਮਾਂਸਮ੍| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਭਾਵਿਤਂ ਤੈਰੇਵ ਸਂਯੋਜਿਤਮ੍| ਅਰਿਸ੍ਟੋ ਨਿਮ੍ਬਃ| ਪਾਨਂ ਧਾਨ੍ਯਾਦ੍ਯਮ੍ਬੁ| ਧਾਤ੍ਰੀ ਆਮਲਕਮ੍| ਮੁਦ੍ਗੈਃ ਸਪਟੋਲੈ ਰਸੋ ਯੂਸਃ| ਤਾਨਿ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਯੇਸਾਂ ਕੁਸ੍ਠਹਿਤਾਨ੍ਯੌਸਧਾਨਿ ਗਰ੍ਭੇ| ਮਥਿਤਂ ਤਕ੍ਰਂ ਇਨ੍ਦੁਰਾਜਿਮਤ੍ ਸੋਮਰਾਜਿਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਕੁਸ੍ਠੇ ਹਿਤਮ੍| ਨ ਤ੍ਵਮ੍ਲਾਦਿਗੁਣਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਦਧ੍ਯਾਦਿਕਞ੍ਚ ਕੁਸ੍ਠੀ ਨਿਤਰਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸੁਤਰਾ ਜਹ੍ਯਾਤ੍|| ੨੫||
Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26
ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਨਿਮ੍ਬਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਖਦਿਰਸਾਰਤਃ|
ਹਰੀਤਕੀਦਲਤੁਲਾਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਤੁਲਾਂ ਦਸ਼|
ਕਸ੍ਣਾਵਿਡਙ੍ਗਕੁਡਵਾਵੈਕਧ੍ਯਂ ਵਿਪਚੇਜ੍ਜਲੇ|
ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ|
ਸਣ੍ਮਾਸਤਃ ਪਿਬੇਤ੍ਕੁਸ੍ਠਕਮਿਮੇਹੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ|
ਨਿਮ੍ਬਾਰਿਸ੍ਟ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਰੁਣੇਨੈਸ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ||੨੬||
View original
तुलार्धं निम्बपञ्चाङ्ग्यास्तथा खदिरसारतः|
हरीतकीदलतुलां भल्लातकतुलां दश|
कृष्णाविडङ्गकुडवावैकध्यं विपचेज्जले|
कषायं तं परिस्राव्य निदध्यात्ताम्रभाजने|
षण्मासतः पिबेत्कुष्ठकृमिमेहैर्विमुच्यते|
निम्बारिष्ट इति ख्यातो वरुणेनैष निर्मितः||२६||
ਤੁਲਾਰ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਿਮ੍ਬਾਰਿਸ੍ਟਃ| ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੀ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸਮਾਹਾਰਃ ਮੂਲਂ ਸਾਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਪਤ੍ਰਂ ਫਲਂ ਚੇਤਿ ਦਸ਼ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ| ਤਥੇਤਿ ਤੁਲਾਰ੍ਧਮ੍| ਏਵਂ ਵਿਡਙ੍ਗੁਕੁਡਵਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਵਾਥਪਰਿਭਾਸਯਾ ਜਲੇ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੬||
Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27
ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਮਲਕਾਭਯਾਨਾਂ ਪਲਂ ਪਲਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਲਾਨਿ ਕੁਮ੍ਭਾਤ੍|
ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸਮੇਸ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਾ ਹਨ੍ਤ੍ਯੁਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨਃ|
ਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੋਦਰਾਰ੍ਸ਼ੋ ਮੇਹਪ੍ਲੀਹਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰੁਗ੍ਜਨ੍ਤੁਗੁਲ੍ਮਾਨ੍|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਾਹ ਯਕ੍ਸੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸੋ ਰ੍ਭਿਕ੍ਸੋਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਮਾਣਿਭਦ੍ਰਃ ਕਿਲੇਮਮ੍||੨੭||
View original
विडङ्गसारामलकाभयानां पलं पलं त्रीणि पलानि कुम्भात्|
गुडस्य च द्वादशमासमेष जितात्मना हन्त्युपयुज्यमानः|
कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्|
सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||२७||
ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰੋ ਵਿਡਙ੍ਗਮਜ੍ਜਾ| ਕੁਮ੍ਭਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਵਤਾਯਾਃ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਲਾਨਿ| ਗੁਡਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪਲਾਨਿ| ਮਾਸਸ਼ਬ੍ਦੋਪਾਦਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮਸ੍ਯੋਦ੍ਯੋਗਾਦ੍ਵਰਾਟਿ ਕਾਤ੍ਰਯੋਪਹਿਤਨਵਧਾਨਕਾਨ੍ਵਿਤਮਰ੍ਧਪਲਮਭ੍ਯਵਹਰਣੀਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍| ਵਰਾਟਿਕਾ ਗੁਞ੍ਜਾ| ਜਨ੍ਤਵਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ| ਮਾਣਿਭਦ੍ਰਾਖ੍ਯੋ ਯਕ੍ਸਃ ਭਿਕ੍ਸੋਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਮੁਮੁਕ੍ਸੋਃ ਇਮਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਗਂ ਪ੍ਰਾਣਕਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਜਗਾਦੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ ਭੂਤਕਾਲੇ ਪ੍ਰਾਹੇਤਿ| ਕਿਲੇਤ੍ਯਾਗਮਿਕਤ੍ਵਂ ਸੂਚਯਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵੇਵਂ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿਗੁਡਸ੍ਯ ਸਡ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪਲਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਗਹੀਤੇ ਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਗੁਡਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਮੇਵ ਤਾਲੀਸਵਟਕਾਦਾਵਪਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਗੁਡਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਮਨੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਗੁਡਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍| ਏਵਂ ਕਤੇਪ੍ਯਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਸੂਤ੍ਰੇ-'ਗੁਡਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ੍ਯ ਸਹ ਨ ਤ੍ਵਭਯਾਦਿਰਿ'ਤਿ|| ੨੭||
Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18
ਕਟੁਕਾਪਟੋਲਮੂਲੋਤ੍ਤਮਾ ਵਚਾਨਿਮ੍ਬਰਾਤ੍ਰਿਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਾਮ੍|
ਸਂਸ਼ੀਲਿਤਃ ਕਸਾਯ ਸ੍ਤ੍ਵਗਾਮਯਾਨ੍ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਬਹੁਲਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ||੧੮||
View original
कटुकापटोलमूलोत्तमा वचानिम्बरात्रिमञ्जिष्ठानाम्|
संशीलितः कषाय स्त्वगामयान् श्लेष्मपित्तबहुलान् हन्ति||१८||
ਕਟੁਕਾਦਿਨਵਕਸਾਯਃ ਸਂਸ਼ੀਲਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤਭੂਯਿਸ੍ਠਾਂਸ੍ਤ੍ਵਗਾਮਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|| ੨੮||
Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29
ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਾਂਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਕ੍ਵਥਿਤਕਲ੍ਕਿਤੈਸ਼੍ਚ ਕਟੁਕਾਦ੍ਯੈਃ|
ਖਦਿਰਾਰਿਸ੍ਟਗੁਡੂਚੀਸੁਰਤਰੁ ਦਾਰ੍ਵੀਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਪਥਗੇਵਮ੍||੨੯||
View original
वातोत्तरांस्तु सर्पिर्विपाचितं क्वथितकल्कितैश्च कटुकाद्यैः|
खदिरारिष्टगुडूचीसुरतरु दार्वीश्च कल्पयेत् पृथगेवम्||२९||
ਏਵਂ ਕਟੁਕਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥਿਤਕਲ੍ਕਿਤੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਪਾਕਪਰਿਭਾਸਯਾ ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਾਂਸ੍ਤ੍ਵਗਾਮਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਖਾਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਏਵਮਿਤਿ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਵਿਧਾਨੇਨ| ਵਿਸਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਃ|| ੨੯||
Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30
ਸ਼ੀਤਃ ਕਸਾਯਃ ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਪੀਤਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯੋ ਹਰਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ|
ਤ੍ਵਕ੍ਕਣ੍ਠਰੋਗਾਪਚਿਗੁਲ੍ਮਮੇਹਾਨ੍ ਬਲਾਹਕਾਨ੍ ਵਾਯੁਰਿਵ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਃ||੩੦||
View original
शीतः कषायः खदिरस्य पीतः सक्षौद्रतार्क्ष्यो हरति प्रसह्य|
त्वक्कण्ठरोगापचिगुल्ममेहान् बलाहकान् वायुरिव प्रचण्डः||३०||
ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਃ ਕਸਾਯਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਃ ਪੀਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰੋਗਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਪਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਹਰਤਿ| ਯਥਾ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੋ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਵਲਾਹਕਾਨਭ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਹਰਤਿ| ਤਾੜ੍ਕ੍ਸ੍ਯਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|| ੩੦||
Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇਨ ਵਿਡਙ੍ਗਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ|
ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਸਾਯਃ ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਹਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਕਸਾਯਂ ਮਨਸੀਵ ਧਰ੍ਮਃ||੩੧||
View original
सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलारसेन विडङ्गकल्केन च सम्प्रयुक्तः|
कुष्ठं कषायः खदिरस्य हन्ति तिष्ठन् कषायं मनसीव धर्मः||३१||
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਕਸਾਯਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਯਥਾਧਰ੍ਮਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਮਨਸਿ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਕਸਾਯਂ ਰਾਗਾਦਿਰੂਪਂ ਮਲਂ ਹਨ੍ਤਿ|| ੩੧||
Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32
ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਲੂਨਸ਼ਿਰਸੋ ਮੂਲਖਾਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਂ ਮੂਲਮ੍|
ਛਿਤ੍ਵਾਧੋਯਃ ਕੁਮ੍ਭਂ ਰਸਸਂਗ੍ਰਹਣਾਯ ਨਿਦਧੀਤ|
ਲਿਪ੍ਤਾਤ੍ਕਸ੍ਣਮਦੇਨ੍ਧਨੈਸ਼੍ਚ ਨਿਚਿਤਾਦਾਦੀਪਿਤਾਦ੍ਵਹ੍ਨਿਨਾ|
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਚ੍ਯਵਤੇ ਰਸਃ ਸ ਸਹਿਤਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯਧਾਤ੍ਰੀਰਸੈਃ|
ਪੀਤਃ ਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਾਰੁਰਪਚੀਮੇਹਾਸ੍ਰਪਾਣ੍ਡੂਨ੍ ਜਯੇਤ੍|
ਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਰਾਞ੍ਚ ਭੋਜ੍ਯਮਿਹ ਤੁ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਭਲ੍ਲਾਤਵਤ੍||੩੨||
View original
खदिरस्य लूनशिरसो मूलखातस्य मध्यमं मूलम्|
छित्वाधोऽयः कुम्भं रससंग्रहणाय निदधीत|
लिप्तात्कृष्णमृदेन्धनैश्च निचितादादीपिताद्वह्निना|
तस्माद्यच्यवते रसः स सहितः क्षौद्राज्यधात्रीरसैः|
पीतः कुष्ठभगन्दरारुरपचीमेहास्रपाण्डून् जयेत्|
प्रस्थस्तस्य जराञ्च भोज्यमिह तु त्याज्यञ्च भल्लातवत्||३२||
ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਲੂਨਸ਼ਿਰਸਃ ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਮੂਲੇ ਨਿਖਾਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਮੂਲਂ ਸ੍ਤੋਕਂ ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯੈਵਾਧੋਯਃ ਲੌਹਂ ਘਟ' ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਰਸਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਾੜ੍ਥਂ ਨਿਦਧੀਤ| ਅਨਨ੍ਤਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਥਿਤਖਦਿਰਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਕਸ੍ਣਮਦਾ ਆਲਿਪ੍ਯਤੇ| ਤਤੋਨ੍ਯੈਃ ਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਨਿਚਿਤਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧਮਗ੍ਨਿਨਾ ਦੀਪਯੇਤ੍| ਤਤੋਗ੍ਨਿਨਾ ਦੀਪਿਤਾਤ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦ੍ਯੋ ਰਸੋ ਲੋਹਘਟੇ ਚ੍ਯਵਤੇ| ਸ ਰਸਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਸਹਿਤਃ ਪੀਤਃ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਜਯਤਿ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਰਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਪੀਤੋ ਜਰਾਸ਼੍ਚ ਜਯੇਤ੍| ਇਹ ਰਰਸਪ੍ਰਯੋਗ ਇਦਂ ਭੋਜ੍ਯਮਿਦਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮਿਤਿ ਰਸਾਯਨਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਭਲ੍ਲਾਤਕਵਿਦ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍|| ੩੨||
Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33
ਯੋਜ੍ਯਂ ਖਦਿਰਵਿਨ੍ਨਿਮ੍ਬਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਰਗ੍ਵਧਾਸਨਮ੍|
ਰੋਹੀਤਕਂ ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਚ ਖਦਿਰੋਦਕਪਾਯਿਨਃ|
ਦਾਰ੍ਵੀਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਕੁਸ੍ਠਮ੍|
ਅਭਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾ ਵਾ ਮਾਸਂ ਸਵ੍ਯੋਸਗੁਡਤੈਲਾ|
ਦਾਰ੍ਵੀਕਲਿਙ੍ਗਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਪਾਠਾ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜਸੋ ਧਰਣਪ੍ਰਮਾਣਾਃ|
ਪੀਤਾ ਜਯਨ੍ਤਿ ਗੁਦਜੋਦਰਗੁਲ੍ਮਕੁਸ੍ਠ ਕੋਸ੍ਠਾਨਿਲਾਢ੍ਯਪਵਨਗ੍ਰਹਣੀਪ੍ਰਮੇਹਾਨ੍||੩੩||
View original
योज्यं खदिरविन्निम्बशिंशपारग्वधासनम्|
रोहीतकं सुराह्वं च खदिरोदकपायिनः|
दार्वीरसाञ्जनं वा गोमूत्रेण प्रबाधते कुष्ठम्|
अभया प्रयोजिता वा मासं सव्योषगुडतैला|
दार्वीकलिङ्गकटुकातिविषाग्निपाठा मूत्रेण सूक्ष्मरजसो धरणप्रमाणाः|
पीता जयन्ति गुदजोदरगुल्मकुष्ठ कोष्ठानिलाढ्यपवनग्रहणीप्रमेहान्||३३||
ਅਨੇਨ ਚ ਖਦਿਰਰਸਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਨਿਮ੍ਬਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਨ੍ਯਦਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਰੋਹੀਤਕਮੁਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨਂ ਖਦਿਰੋਦਕਪਾਯਿਨਃ ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸੁਰਾਹ੍ਵਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਾਰ੍ਵੀਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| (ਨਿ) 'ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਰੋਹੀਤਃ ਪ੍ਲੀਹਘ੍ਨੋ ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪਕਃ|' ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਅਭਯਾ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਸਂ ਗਵ੍ਯਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤ੍ਵਾ ਹਿਤਭੁਕ੍ ਪੁਰੁਸਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਜਯਤਿ| ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਯਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜਸਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਮੁਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਗੁਦ-ਜਾਦਿਕਂ ਜਯਨ੍ਤਿ| ਧਰਣਂ ਪਲਸ੍ਯ ਦਸ਼ਮਭਾਗਃ|| ੩੩||
Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34
ਲਾਕ੍ਸਾਦਨ੍ਤੀਮਧੁਰਸਵਰਾਦ੍ਵੀਪਿਪਾਠਾਵਿਡਙ੍ਗ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਤ੍ਰਿਕਟੁਰਜਨੀਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਟਰੂਸਮ੍|
ਰਕ੍ਤਾ ਨਿਮ੍ਬਂ ਸੁਰਤਰੁਕਤਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯਾਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਾਸਂ ਜਯਤਿ ਹਿਤਭੁਗ੍ਗਵ੍ਯਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕੁਸ੍ਠਮ੍||੩੪||
View original
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग प्रत्यक्पुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्|
रक्ता निम्बं सुरतरुकृतं पञ्चमूल्यां च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||३४||
ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਮਾਸਂ ਗਵ੍ਯਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਜਯਤਿ| ਮਧੁਰਸਾ ਮੂਰ੍ਵਾ| ਵਰਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ| ਦ੍ਵੀਪਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਆਟਰੂਸਕਂ ਵਾਸਾ| ਰਕ੍ਤਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯਾਵਾਦੀ ਅਕਾਰਾਨ੍ਤੋਤ੍ਤਰਪਦੋ ਦ੍ਵਿਗੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਭਾਸ੍ਯਤੇ|| ੩੪||
Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35
ਦਸ਼ਪਲਮਰਿਸ੍ਟਪਲ੍ਲਵਕੁਸੁਮਜਟਾਤ੍ਵਕ੍ਫਲਮ੍ ਯਥਾਕਾਲਮ੍|
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰੇਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਂ ਕਤਮਾਲਤਰੋਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍|
ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯਾਸਨਖਦਿਰਕ੍ਵਾਥੇਨਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਸ਼ੋਸਯੇਦਨਿਲੇਲ੍|
ਚਿਤ੍ਰਕਘਨਭਲ੍ਲਾਤਕਗੋਕ੍ਸੁਰਕਮਹੌਸਧਤ੍ਰਿਫਲਾਃ|
ਲੋਹਵਿਡਙ੍ਗਾਵਲ੍ਗੁਜਸਿਤੋਪਲਾਃ ਪਲਸਮਾ ਰਜੀਕਤ੍ਯ|
ਸਪ੍ਤਾਹਮੇਕਤਸ੍ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਭਙ੍ਗਯਾਸ੍ਤਤੋ ਭਾਵ੍ਯਮ੍|
ਅਥ ਪੀਤਮਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਘਤੇਨ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਕੋਸ੍ਣਸਲਿਲੈਰ੍ਵਾ|
ਅਚਿਰਾਤ੍ਕਰੋਤਿ ਵਹ੍ਨਿਂ ਮਤਿਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਪਾਟਵਂ ਮੇਧਾਮ੍|
ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਗਣ੍ਡਪਾਣ੍ਡੁਪ੍ਰਮੇਹਵਕ੍ਤ੍ਰਾਮਯਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦੀਃ|
ਅਪਚੀਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਥੌਲ੍ਯਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਵ੍ਰਣਵ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍|
ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਾਨ੍ਵਿਕਾਰਾਨ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸੁਵਿਸਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ|
ਵਰ੍ਸਾਦ੍ਵਿਸਗਰਕਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਖਲਤਿਪਲਿਤਾਨਿ||੩੫||
View original
दशपलमरिष्टपल्लवकुसुमजटात्वक्फलम् यथाकालम्|
प्रत्याहरेत् समस्तं कृतमालतरोश्च तत्तद्वत्|
सञ्चूर्ण्यासनखदिरक्वाथेनाप्लाव्य शोषयेदनिलेल्|
चित्रकघनभल्लातकगोक्षुरकमहौषधत्रिफलाः|
लोहविडङ्गावल्गुजसितोपलाः पलसमा रजीकृत्य|
सप्ताहमेकतस्तद्रसेन भृङ्गयास्ततो भाव्यम्|
अथ पीतमक्षमात्रं घृतेन दुग्धेन कोष्णसलिलैर्वा|
अचिरात्करोति वह्निं मतिं स्मृतिं पाटवं मेधाम्|
कृमिकुष्ठगण्डपाण्डुप्रमेहवक्त्रामयारुचिच्छर्दीः|
अपचीभगन्दरस्थौल्यदुष्टनाडीव्रणव्यङ्गान्|
कफपित्तजान्विकारान्विशेषतः सुविषमान्निवर्तयति|
वर्षाद्विषगरकृत्या नित्याभ्यासेन खलतिपलितानि||३५||
ਅਰਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕਂ ਦਸ਼ਪਲਮ੍| ਯਥਾਕਾਲਂ ਕਾਲਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਪਲ੍ਲਵਯੋਗ੍ਯੇ ਕਾਲੇ ਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਕੁਸੁਮਕਾਲੇ ਕੁਸੁਮਾਨਿ| ਏਵਂ ਸ਼ੇਸੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਕਤਮਾਲਵਕ੍ਸਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਦਸ਼ਪਲਂ ਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕਂ ਯਥਾਕਾਲਮਾਹਰੇਤ੍| ਤਦੁਭਯਂ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਲਾਵਨਯੋਗ੍ਯੇਨਾਸਨਖਦਿਰਕ੍ਵਾਥੇਨਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਅਨਿਲੇ ਵਾਯੌ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਦੀਨਾਂ ਪਲਸਮਾਨਾਂ ਪਾਲਿਕਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਤਚ੍ਚੈਕਤਃ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਙ੍ਗਰਸੇਨ ਭਾਵ੍ਯਮ੍| ਅਥ ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਪੀਤਮਚਿਰਾਦਗ੍ਨ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਕਮ੍ਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸੁਵਿਸਮਾਨ੍ ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ| ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਵਰ੍ਸਾਦ੍ਵਿਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਨਿਤ੍ਯਮਭ੍ਯਾਸੇਨ ਖਲਤ੍ਯਾਦੀਨ੍| ਹੀਨਸ਼ਕ੍ਤੀਨਿ ਵਿਸਾਣਿ ਬਹੁਕਾਲਂ ਦੇਹੇ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਿ| ਕਤ੍ਯਾ ਅਭਿਚਾਰਦੇਵਤਾ|| ੩੫||
Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36
ਤ੍ਰਿਕਟੂਤ੍ਤਮਾਤਿਲਾਰੁਸ੍ਕਰਾਜ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕਾਸਿਤੋਪਲਾ ਵਿਹਿਤਾ|
ਗੁਲਿਕਾ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਸ੍ਠਜਿਚ੍ਚ ਵਸ੍ਯਾ ਚ ਸਪ੍ਤਸਮਾ||੩੬||
View original
त्रिकटूत्तमातिलारुष्कराज्यमाक्षिकासितोपला विहिता|
गुलिका रसायनं स्यात्कुष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||३६||
ਤ੍ਰਿਕਟ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਸਮਾ ਨਾਮ ਗੁਲਿਕਾ|| ੩੬||
Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਾਗ੍ਨਿਰਜਨੀ ਵਿਡਙ੍ਗਤੁਵਰਾਸ੍ਥ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰਤ੍ਰਿਫਲਾਭਿਃ|
ਵਟਕਾ ਗੁਡਾਂਸ਼ਕ੍ਲਪ੍ਤਾਃ ਸਮਸ੍ਤ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਸ੍ਤਾਃ||੩੭||
View original
चन्द्रशकलाग्निरजनी विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः|
वटका गुडांशक्लृप्ताः समस्त कुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||३७||
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਟਕਾ ਗੁਡਸ੍ਯ ਭਾਗੇਨ ਕ੍ਲਪ੍ਤਾ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਨ੍ਤਃ ਸਮਸ੍ਤਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ| ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਕਲਃ ਸੋਮਰਾਜਿਃ| ਤੁਵਰਕਫਲਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿ ਮਜ੍ਜਾਧਾਰਮ੍|| ੩੭||
Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38
ਵਿਡਙ੍ਗਭਲ੍ਲਾਤਕਬਾਕੁਚੀਨਾਂ ਸਦ੍ਵੀਪਿਵਾਰਾਹਿਹਰੀਤਕੀਨਾਮ੍|
ਸਲਾਙ੍ਗਲੀਕਸ੍ਣਤਿਲੋਪਕੁਲ੍ਯਾ ਗੁਡੇਨ ਪਿਣ੍ਡੀ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕੁਸ੍ਠਮ੍||੩੮||
View original
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्|
सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||३८||
ਵਿਡਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਸਲਾਙ੍ਗਲ੍ਯਾਦਿਕਾ ਗੁਡੇਨ ਕਤਾ ਪਿਣ੍ਡੀ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਬਾਕੁਚਿਃ ਸੋਮਰਾਜਿਃ| ਦ੍ਵੀਪਿਸ਼੍ਚਿਚਤ੍ਰਕਃ| (ਨਿ) 'ਗੁਸ੍ਟਿਰ੍ਵਿਸ੍ਵਕ੍ਸੇਨਕਾਨ੍ਤਾ ਵਾਰਾਹੀ ਗਸ੍ਟਿਕਾਵਰਾ| ਮਾਧਵੀ ਸੌਕਰੀ ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵਰਮਾਲਿਨੀ|' ਲਾਙ੍ਗਲੀ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਪਾਤਨੀ| ਉਪਕੁਲ੍ਯਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ||੩੮||
Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39
ਪਥ੍ਯਾਕਲਿਙ੍ਗਕਪਲਾਸ਼ਫਲੇਨ੍ਦੁਰਾਜੀ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥਿਰਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਕੈਃ|
ਸਾਵਰ੍ਤਕੀਕਮਿਹਰੈਃ ਕ੍ਰਮਵਰ੍ਧਿਤਾਂਸ਼ੈਃ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤੁਲ੍ਯਤੁਵਰੈਰ੍ਵਟਕਾ ਗਦਘ੍ਨਾਃ||੩੯||
View original
पथ्याकलिङ्गकपलाशफलेन्दुराजी भल्लातकास्थिरचतुरङ्गुलचित्रकार्कैः|
सावर्तकीकृमिहरैः क्रमवर्धितांशैः मूत्रेण तुल्यतुवरैर्वटका गदघ्नाः||३९||
ਪਥ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਮਵਿਵਰ੍ਧੈਤਾਂਸ਼ੈਰ੍ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਭਾਗਵਦ੍ਧੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਤੁਵਰੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਤ ਵਟਕਾ ਗਦਘ੍ਨਾਃ| ਤੇਨ ਹਰੀਤਕੀਨਾਮਕੋ ਭਾਗੋ ਦ੍ਵਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਃ ਪਲਾਸ਼ਫਲਾਨਾਮੇਵਮੇਵ ਯਾਵਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਸ੍ਯ ਦਸ਼ੇਤਿ ਕ੍ਰਮਾਰ੍ਥਃ| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਤ ਆਰਗ੍ਵਧਃ| ਆਵਰ੍ਤਕੀ ਮਹਾਜਾਲਿਨੀ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍| ਗਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ|| ੩੯||
Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਲੇਖਾ ਸਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਾ ਸਹੁਤਾਸ਼ਮੂਲਾ|
ਸਾਯੋਮਲਾ ਸਾਮਲਕਾ ਸਤੈਲਾ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਲੀਢਾ||੪੦||
View original
शशाङ्कलेखा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला|
सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४०||
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਲੇਖਾ ਸੋਮਰਾਜਿਃ ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਗਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਲੀਢਾ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਹੁਤਾਸ਼ਮੂਲਂ ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਮ੍| ਅਯੋਮਲਮ੍ ਲੋਹਮਲਮ੍|| ੪੦||
Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41
ਭੂਨਿਮ੍ਬਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਫਲਾਪਦ੍ਮਕਾਤਿਵਿਸਾਕਣਾਃ|
ਮੂਰ੍ਵਾਪਟੋਲੀਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਾਠਾਤਿਕ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਃ|
ਸਕਲਿਙ੍ਗਵਚਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍|
ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੀਨਾਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦੌਸਧਮ੍|
ਵਰਾਕਣਾਵਿਡਙ੍ਗਾਨ੍ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਾਜ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ||੪੧||
View original
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः|
मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः|
सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्|
लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा|
कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्|
वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
ਭੂਨਿਮ੍ਬਾਦਯੋ ਵਚਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਭਾਗਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਸ੍ਤਥਾ ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਸ਼੍ਚ ਯਥੋਤ੍ਤਰਦ੍ਵਿਗੁਣਾਃ ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਏਤਮ੍ਦ੍ਭੂਨਿਮ੍ਭਦਿਕਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਯਨ੍ਤਂ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨਾਂ ਪਰਮਮੌਸਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਭੂਨਿਮ੍ਬਃ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਕਣਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਦ੍ਵੇ ਨਿਸ਼ੇ ਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰੇ| ਤਿਕ੍ਤਾ ਕਟੁਕਾ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ ਏਨ੍ਦ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ| ਅਙ੍ਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਰਚੈਤਨ੍ਯਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੀ ਵਰਾਦੀਨ੍ ਵਾ ਤੈਲਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|| ੪੧||
Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42
ਖਦਿਰਕਲਚੁਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਸਗਿਰਿਜਤੁਵਿਡਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਸੇਵਮਾਨਃ|
ਲਘੁਮਿਤਹਿਤਭੋਜੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਵਯਥੁਕਿਟਿਭਕੋਸ੍ਠਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਹਨ੍ਯਾਤ੍||੪੨||
View original
खदिरकलचुर्णं क्षौद्रसर्पिर्विमिश्रं सगिरिजतुविडं मात्रया सेवमानः|
लघुमितहितभोजी ब्रह्मचारी जितात्मा श्वयथुकिटिभकोष्ठश्वित्रकुष्ठानि हन्यात्||४२||
ਖਦਿਰਸ਼ਕਲਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਸੇਵਮਾਨਃ ਪੁਰੁਸੋ ਲਘੁਭੋਜਿਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਸ਼੍ਵਯਥ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਜਿਤਾਨਿ ਕ੍ਰੋਧੋਤ੍ਸੇਕਰਾਗਾਦਿਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਯੇਨ|| ੪੨||
Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43
ਖਦਿਰਾਸਨਸਾਰਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਦ੍ਰੋਣੇਮ੍ਭਸਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|
ਅਸ੍ਟਮੇਹਨਿ ਤਤ੍ਤੋਯਂ ਪਚੇਦਾਦਰ੍ਵਿਲੇਪਨਾਤ੍|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਰ੍ਧਤੁਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਤਤ੍ਪਾਦੇਨ ਤੁ ਬਾਕੁਚੀਮ੍|
ਤਦਰ੍ਧਂ ਦ੍ਵੀਪਿਨੋ ਮੂਲਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਸਮਾਰ੍ਕਵਮ੍|
ਲੋਹਕ੍ਰਿਮਿਘ੍ਨਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਟਕੀਕਤਮ੍|
ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਿਸੁ ਪੂਜਿਤਮ੍|
ਲਾਙ੍ਗਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਲੋਹਚੂਰ੍ਣਂ ਦਸ਼ਪਲਂ ਪਥਕ੍|
ਗੁਲਿਕਾਤ੍ਰਿਸ਼ਤਂ ਸਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਙ੍ਗਰਸਾਪ੍ਲੁਤਮ੍|
ਛਾਯਾਸ਼ੁਸ੍ਕਾਞ੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਧਗੁਲਿਕਾਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ਪੁਰਃ|
ਜੀਰ੍ਣੇ ਰਸੇਨ ਰੂਕ੍ਸੇਣ ਪੇਯਾਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਭੋਜਯੇਤ੍|
ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਗੁਲਿਕਾਮਪਿ|
ਖਾਦੇਤ੍ਪਰਸ੍ਤਾਨ੍ਮਾਸਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਕਾਮਚਰਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍|
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਜਯਤ੍ਯਤਿਬਲਾਨ੍ਯਪਿ|
ਧੀਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨੀਰੁਗ੍ਜੀਵੇਤ੍ਸਮਾਃ ਸ਼ਤਮ੍||੪੩||
View original
खदिरासनसारस्य तुलां द्रोणेऽम्भसः क्षिपेत्|
अष्टमेऽहनि तत्तोयं पचेदादर्विलेपनात्|
त्रिफलार्धतुलाचूर्णं तत्पादेन तु बाकुचीम्|
तदर्धं द्वीपिनो मूलं तद्वद् ब्राह्मीं समार्कवम्|
लोहक्रिमिघ्नद्विप्रस्थं क्षिप्त्वा तद्वटकीकृतम्|
कुष्ठमेहग्रहण्यर्शोभगन्दरिषु पूजितम्|
लाङ्गलीत्रिफलालोहचूर्णं दशपलं पृथक्|
गुलिकात्रिशतं षष्टिं कुर्याद्भृङ्गरसाप्लुतम्|
छायाशुष्काञ्च तत्रार्धगुलिकां भक्षयेत्पुरः|
जीर्णे रसेन रूक्षेण पेयापूर्वं च भोजयेत्|
यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुलिकामपि|
खादेत्परस्तान्मासस्य भवेत्कामचरः क्रमात्|
एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि|
धीमेधास्मृतियुक्तश्च नीरुग्जीवेत्समाः शतम्||४३||
ਦ੍ਰੋਣੇ ਸਦ੍ਵਾਦਸ਼ਪਞ੍ਚਪਲਸ਼ਤਮਾਨੇ ਜਲਸ੍ਯ ਖਦਿਰਾਸਨਸਾਰਯੋਸ੍ਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਮਸਨਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਮ੍| ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਕਤ੍ਯ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇ ਸਤਿ ਤਜ੍ਜਲਂ ਸਪ੍ਤਾਹਮਧਿਵਾਸ੍ਯ ਅਸ੍ਟਮੇਹਨਿ ਪਚੇਤ੍| ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਾਨਿ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕਂ ਯਥੋਕ੍ਤਪ੍ਰਿਮਾਣਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਾਦੇਨ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗੇਨ ਸੋਮਰਾਜਿਮ੍| ਤਦਰ੍ਧਂ ਬਾਕੁਚੀਤੋਰ੍ਧਂਦ੍ਵੀਪਿਮੂਲਂ ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਮ੍| ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਬਾਕੁਚ੍ਯਾ ਦ੍ਵੀਪਿਮੂਲਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਮਾਰ੍ਕਵਂ ਚ| ਮਾਰ੍ਕਵੋ ਭਙ੍ਗਰਾਜਃ| ਲੋਹਕ੍ਰਿਮਿਘ੍ਨਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਮ੍| ਲੋਹਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਇਤਿ ਵਟਕੀਕਤਂ ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਸੁ ਪੂਜਿਤਮ੍| ਲਾਙ੍ਗਲ੍ਯਾਦਿਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲੇਨ ਭਙ੍ਗਰਸਾਲੋਡਿਤੇਨ ਸਸ੍ਟ੍ਯਧਿਕਂ ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ ਗੁਲਿਕਾਨਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਥਮਮਾਸਂ ਯਾਵਦਰ੍ਧਗੁਲਿਕਾਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਂ ਗੁਲਿਕਾਮਪਿ ਖਾਦੇਦਾਗੁਲਿਕਾਕ੍ਸਯਾਨ੍ਮਾਸਮੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਪਥ੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰ੍ਯਾਤਿ| ਤਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕਾਮਚਾਰੀ ਨਿਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਃ| ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੪੩||
Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44
ਵਾਸਾਮਤਾਨਿਮ੍ਬਵਰਾਪਟੋਲਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਰਞ੍ਜੋਦਕਕਲ੍ਕਪਕ੍ਵਮ੍|
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਜ੍ਵਰਕਾਮਿਲਾਸ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਪਹਂ ਵਜ੍ਰਕਮਾਮਨਨ੍ਤਿ||੪੪||
View original
वासामृतानिम्बवरापटोलव्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्|
सर्पिर्विसर्पज्वरकामिलास्रकुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||४४||
ਵਾਸਾਦੀਨਾਮੁਦਕੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚੈਸਾਮੇਵ ਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਿਘ੍ਨਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਜ੍ਰਕਮਿਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਯਨ੍ਤਿ|| ੪੪||
Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45
ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਰਿਕਟੁਦ੍ਵਿਕਣ੍ਟਕਾਰੀ ਕਟੁਕਾਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਰਾਜਵਕ੍ਸੈਃ|
ਸਵਚਾਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਕੈਃ ਸਪਾਠੈਃ ਪਿਚੁਭਗੈਰ੍ਨਵਵਜ੍ਰਦੁਗ੍ਧਮੁਸ੍ਟ੍ਯਾ|
ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਭਿਃ ਕ੍ਰੂਰੇ ਕੋਸ੍ਠੇ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਰੇਚਨਂ ਚ|
ਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਪ੍ਲੀਹਵਰ੍ਧ੍ਮਾਸ਼੍ਮਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਂਸ੍ਤਨ੍ਮਹਾਵਜ੍ਰਵਖ੍ਯਮ੍||੪੫||
View original
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः|
सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभगैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या|
पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च|
कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्यात् कृच्छ्रांस्तन्महावज्रवख्यम्||४५||
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਵਜ੍ਰਕਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਚੁਭਾਗੈਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਨਵਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰਦੁਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਮੁਸ੍ਟ੍ਯਾ ਪਲੇਨ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੪੫||
Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46
ਯਤੇਰ੍ਲੇਲੀਤਕਵਸਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਜਾਤੀਰਸਾਨ੍ਵਿਤਾ|
ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨੀ ਸਮਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਸਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਸਨੋਦਕਾ||੪੬||
View original
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता|
कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायत्र्यसनोदका||४६||
ਯਤੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ ਪੁਂਸੋ ਲੇਲੀਤਕਵਸਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਜਾਤੀਰਸਾਭ੍ਯਾਮਨ੍ਵਿਤਾ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨੀ ਭਵਤਿ| ਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਸਤ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਾ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨੀ ਭਵਤਿ| ਲੇਲੀਤਕਵਸੋਤ੍ਤਰਾਪਥੇ ਰਸਰੂਪਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ| ਜਾਤੀਰਸੋ ਜਾਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਃ| ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਖਦਿਰਃ|| ੪੬||
Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47
ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਿਨੀਤਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਘਤੇ ਵਾਮ੍ਭਸਿ ਕੇਵਲੇ ਵਾ|
ਰਸਾਯਨਂ ਪਥ੍ਯਭੁਜੋ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਨ੍||੪੭||
View original
मूत्रे विनीता त्रिफलारसे वा सिद्धा घृते वाम्भऽसि केवले वा|
रसायनं पथ्यभुजो हरिद्रा निहन्ति पाण्ड्वामयकुष्ठमेहान्||४७||
ਮੂਤ੍ਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਏਭਿਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰੁਪਯੁਕ੍ਤਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਪਥ੍ਯਾਭੁਜਾ ਪੁਂਸੋ ਰਸਾਯਨਾ ਭਵਤਿ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਵਿਨੀਤਾ ਨਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾ|| ੪੭||
Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48
ਪਿਬੇਦਮਤਵਲ੍ਯਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਿਤਮ੍|
ਮੇਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਵਾਤਸ੍ਰਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੮||
View original
पिबेदमृतवल्या वा स्वरसं यन्त्रपीडितम्|
मेध्यं तत्कुष्ठमेहार्शश्छर्दिवातस्रनाशनम्||४८||
ਪਿਬੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਮਤਵਲ੍ਲੀ ਗੁਡੂਚੀ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਿਤਤਗ੍ਰਹਣਂ ਸ੍ਵਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕ੍ਵਾਥਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮ੍|| ੪੮||
Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49
ਸ੍ਥਿਰਕਠਿਨਮਣ੍ਡਲਾਨਾਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਪੋਟ੍ਟਲੈਰ੍ਹਿਤਃ ਸ੍ਵੇਦਃ|
ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਤ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਿਲਿਖੇਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ|
ਰੁਧਿਰਾਗਮਾਰ੍ਥਮਥਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗਾਲਾਬੂਭਿਰਪਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਮ੍|
ਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦਲ੍ਪਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਿਰੇਚਯੇਦ੍ਵਾ ਜਲੌਕੋਭਿਃ||੪੯||
View original
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोट्टलैर्हितः स्वेदः|
स्विन्नोत्सन्नं विलिखेत् कुष्ठं तीक्ष्णेन शस्त्रेण|
रुधिरागमार्थमथवा शृङ्गालाबूभिरपहरेद्रक्तम्|
प्रच्छेदल्पं कुष्ठं विरेचयेद्वा जलौकोभिः||४९||
ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਪੋਟ੍ਟਲੈਃ ਰੂਕ੍ਸੈਸਧਮੂਟਕੈਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਹਿਤਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚੋਤ੍ਸਨ੍ਨਮੁਤ੍ਸਨ੍ਨਂ ਚ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰੁਧਿਰਾਗਮਾਰ੍ਥਂ ਵਿਲਿਖੇਤ੍| ਰੁਧਿਰੇਣਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਲੇਖਨਾਯ ਯਦਿ ਵਿਰਮੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭੀ ਰਕ੍ਤਮਪਹਰੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਂ ਤੁ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦਵਗਾਢੇ ਪਾਟਨਵਿਲੇਖਨਮ੍| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਹਰੇਤ੍| ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਪਾਟਨਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਜਲੌਕਾਭਿਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍|| ੪੯||
Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50
ਯੇ ਲੇਪਾਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਹਤਾਸ੍ਰਦੋਸਾਣਾਮ੍|
ਸਂਸ਼ੋਧਿਤਾਸ਼ਯਾਨਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਰ੍ਭਵਤਿ ਤੇਸਾਮ੍||੫੦||
View original
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्|
संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धर्भवति तेषाम्||५०||
ਯੇ ਲੇਪਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨਾਂ ਲੇਪਾਨਾਂ ਵਿਸਯਪ੍ਰਤ੍ਯਵਕ੍ਸੇਪਃ| ਉਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਿਸ੍ਰਾਵਿਣਾਦਿਕਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਨਕਥਨਮ੍| ਨਿਰ੍ਹਤਾਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਂਸ਼ੋਧਿਤਾਸ਼ਯਾਨਾਂ ਚ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਂ ਯੇ ਲੇਪਾ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਸਾਂ ਲੇਪਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ| ਨਿਰ੍ਹਤਦੋਸਾ ਵਮਨਾਦਿਨਾ| ਸਂਸ਼ੋਧਿਤੋ ਨਿਸ੍ਕਮਿਕ੍ਲੇਦਾਦਿਕਤ ਆਸ਼ਯਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਗਾਦਿ|| ੫੦||
Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51
ਯੇਸੁ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਮਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨੇਸੁ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ|
ਤੇਸੁ ਨਿਪਾਤ੍ਯਃ ਕ੍ਸਾਰੋ ਰਕ੍ਤਂ ਦੋਸਂ ਚ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ||੫੧||
View original
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु|
तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५१||
ਯੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕੁਸ੍ਠਸ੍ਯ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਵਿਸਯਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨੇਸੁ ਸੁਪ੍ਤ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਯੇਸੁ ਨਿਸ੍ਫਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਕ੍ਰਮਤੇ ਨ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਤੇਸ਼ੁ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰੋ ਨਿਪਾਤ੍ਯਃ|| ੫੧||
Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52
ਲੇਪੋਤਿਕਠਿਨਪਰੁਸੇ ਸੁਪ੍ਤੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਸ੍ਥਿਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚ|
ਪੀਤਾਗਦਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸੈਃ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਾਗਦੈਸ਼੍ਚਾਨੁ||੫੨||
View original
लेपोऽतिकठिनपरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च|
पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रागदैश्चानु||५२||
ਅਤਿਕਠਿਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇ ਤਤ੍ਕਾਲਪੀਤਾਗਦਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਵਿਸੈਰ੍ਲੇਪਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਅਨੁ ਚ ਵਿਸਲੇਪਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰਗਦੈਰ੍ਲੇਪਃ ਕਾਰ੍ਯਃ|| ੫੨||
Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53
ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਨਿ ਸੁਪ੍ਤਸੁਪ੍ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਵੇਦਨਕਣ੍ਡੁਲਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ|
ਕੂਰ੍ਚੈਰ੍ਦਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤਾਕਰਵੀਰਕਰਞ੍ਜਕੁਟਜਾਨਾਮ੍|
ਜਾਤ੍ਯਰ੍ਕਨਿਮ੍ਬਜੈਰ੍ਵਾ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨੇਨ|
ਘਸ੍ਟਾਨਿ ਗੋਮਯੈਰ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹ੍ਯਾਨਿ||੫੩||
View original
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि|
कूर्चैर्दन्तीत्रिवृताकरवीरकरञ्जकुटजानाम्|
जात्यर्कनिम्बजैर्वा पत्रैः शस्त्रैः समुद्रफेनेन|
घृष्टानि गोमयैर्वा ततः प्रदेहैः प्रदेह्यानि||५३||
ਸ੍ਤਬ੍ਧਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕੂਰ੍ਚਾਦਿਭਿਰ੍ਘਸ੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਦੇਹੈਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹ੍ਯਾਨਿ| ਜਾਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਤ੍ਰੈਃ|| ੫੩||
Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54
ਆਰਗ੍ਵਧਃ ਸੈਡਗਜਃ ਕਰਞ੍ਜੋ ਵਾਸਾ ਗੁਡੂਚੀ ਮਦਨਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ|
ਸ਼੍ਰ੍ਯਾਹ੍ਵਃ ਸੁਰਾਹ੍ਵਃ ਖਦਿਰੋ ਧਵਸ਼੍ਚ ਨਿਮ੍ਬੋ ਵਿਡਙ੍ਗਃ ਕਰਵੀਰਕਸ਼੍ਚ|
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਚ ਭੂਰ੍ਜੋ ਲਸ਼ੁਨਃ ਸ਼ਿਰੀਸਃ ਸਲੋਮਸ਼ੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧੇ|
ਫਣਿਰ੍ਜਕੋ ਵਤ੍ਸਕਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਪੀਲੂਨਿ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸੁਮਨਃ ਪ੍ਰਵਾਲਾਃ|
ਵਚਾਹਰੇਣੁਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਨਿਕੁਮ੍ਭੋ ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਗੈਰਿਕਮਞ੍ਜਨਂ ਚ|
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲੇ ਗਹਧੂਮ ਏਲਾ ਕਾਸੀਸ੍ਰਲੋਧ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਮੁਸ੍ਤਸਰ੍ਜਾਃ|
ਇਤ੍ਯਰ੍ਧਰੂਪੈਰ੍ਵਿਹਿਤਾਃ ਸਡੇਤੇ ਗੋਪਿਤ੍ਤ ਪੀਤਾਃ ਪੁਨਰੇਵ ਪਿਸ੍ਟਾਃ|
ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ|
ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਨਵਂ ਕਿਲਾਸਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਂ ਕਿਟਿਭਂ ਸਦਦ੍ਰੁਮ੍|
ਭਗਨ੍ਦਰਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਪਚੀਂ ਸਪਾਮਾਂ ਹਨ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਨਚਿਰਾਨ੍ਨਰਾਣਾਮ੍||੫੪||
View original
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे|
श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गः करवीरकश्च|
ग्रन्थिश्च भूर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे|
फणिर्जको वत्सकसप्तपर्णपीलूनि कुष्ठं सुमनः प्रवालाः|
वचाहरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च|
मनःशिलाले गृहधूम एला कासीस्रलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः|
इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्त पीताः पुनरेव पिष्टाः|
सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णाः प्रदेहा बहुशः प्रयोज्याः|
कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेन्द्रलुप्तं किटिभं सदद्रुम्|
भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तनचिरान्नराणाम्||५४||
ਆਰਗ੍ਵਧੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਡ੍ਭਿਰਰ੍ਧਰੂਪੈਰਰ੍ਧਵਤ੍ਤੈਃ ਸਟ੍ਪ੍ਰਦੇਹਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਃ ਗੋਪਿਤ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਯੈਸ੍ਤੇ ਤਥੋਕ੍ਤਾਃ| ਗੋਪਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਵਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੁਨਰੇਵ ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਆਦੌ ਭਵਿਤਾਃ ਪੁਨਃ ਪਿਸ੍ਟਾਃ| ਸਰ੍ਸਪਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਏਤੇ ਯੋਗਾਃ ਪਰਂ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕਾਰ੍ਯਸਮ੍ਪਾਦਨੇ| ਏਤੇ ਚ ਨਰਾਣਾਮਚਿਰਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਯੁਃ| ਕਿਲਾਸਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮ੍| ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਕਿਟਿਭਾਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸਦਦ੍ਰੁਗ੍ਰਹਣਮਤਿਸ਼ਯਖ੍ਯਾਪਨਮ੍| ਸਪਾਮਾਮਿਤ੍ਯਪਚ੍ਯਾਗਣ੍ਡਮਾਲਾਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਸ਼੍ਰ੍ਯਾਹ੍ਵਃ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਃ ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਸਲੋਮਸ਼ੋ ਧਾਤੁਕਾਸੀਸਮ੍| ਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾ ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਃ| ਫਰ੍ਣਿਰ੍ਜਕੋ ਮਾਰੀਚਕਃ| ਸੁਮਨਃਪ੍ਰਵਾਲਾਃ ਮਾਲਤੀਪਲ੍ਲਵਾਨਿ| ਅਞ੍ਜਨਂ ਸੌਵੀਰਕਮ੍| ਅਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਗਹਧੂਮੋ ਧੂਮਮਲਮ੍| ਸਰ੍ਜਾਹ੍ਵਃ ਸਰ੍ਜਰਸੋ ਸ਼ਾਲਃ ਸਰ੍ਵਰਸੋਪਿ ਚ|| ੫੪||
Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55
ਨਿਮ੍ਬਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਸੁਰਸਂ ਪਟੋਲਂ ਕੁਸ੍ਠਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧੇ ਸੁਰਦਾਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁ|
ਸਸਰ੍ਸਪਂ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਧਾਨ੍ਯਵਨ੍ਯਂ ਚਣ੍ਡਾਞ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|
ਤੈਸ੍ਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੈਲਾਕ੍ਤਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਯਤੇਤ|
ਤਥਾਸ੍ਯ ਕਣ੍ਡੂਃ ਪਿਟਕਾਃ ਸਕੋਠਾਃ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਸ਼ੋਫਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ||੫੫||
View original
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु|
ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्यात्|
तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत|
तथास्य कण्डूः पिटकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||५५||
ਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਭਿਃ ਸਮਭਾਗੈਃ ਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰੁਦ੍ਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਯਤੇਤ| ਤਥਾਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕੁਸ੍ਠਿਨਃ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨਿ ਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ| ਵਨ੍ਯਂ ਪਰਿਪੇਲਵਮ੍| ਚਣ੍ਡਾ ਚੋਰਕਮ੍| ਕੋਠਾਃ ਸਿਧ੍ਮਾਦਿਮਣ੍ਡਲਾਨਿ||੫੫||
Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56
ਮੁਸ੍ਤਾਮਤਾਸਙ੍ਗਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀ ਕਾਸੀਸਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਕੁਸ੍ਠਲੋਧ੍ਰਾਃ|
ਗਨ੍ਧੋਪਲਃ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲੇ ਕਰਵੀਰਕਤ੍ਵਕ੍|
ਤੈਲਾਕ੍ਤਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾ ਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦਦ੍ਯਾਦਵਚੂਰ੍ਣਨਾਰ੍ਥਮ੍|
ਦਦ੍ਰੁਃ ਸਕਣ੍ਡੂਃ ਕਿਟਿਭਾਨਿ ਪਾਮਾ ਵਿਚਿਰ੍ਚਿਕਾ ਚੇਤਿ ਤਥਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ||੫੬||
View original
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी कासीसकम्पिल्लककुष्ठलोध्राः|
गन्धोपलः सर्जरसं विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्|
तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्|
दद्रुः सकण्डूः किटिभानि पामा विचिर्चिका चेति तथा न सन्ति||५६||
ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਤੈਲਾਭ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਸ੍ਯਾਵਚੂਰ੍ਣਨਾਰ੍ਥਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਂ ਕਤੇ ਦਦ੍ਰੂਵਾਦਿਨੀ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਮਤਾ ਗੁਡੂਚੀ| ਆਸਙ੍ਗਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ| 'ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੋ ਰਜਨਕੋ ਰੇਵਤੋ ਰਕ੍ਤਚੂਰ੍ਣਕਃ|' ਗਨ੍ਧੋਪਲੋ ਗਨ੍ਧਾਪਾਸਾਣਃ|| ੫੬||
Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57
ਕਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਵਕ੍ਸਭਵੇ ਨਿਲੀਨਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਃ ਕੁਕੂਲੇ ਪੁਟਪਾਕਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ|
ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਂ ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਪਿਂਣ੍ਡੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਲਜ੍ਜਾਮਿਵ ਰਾਗਵੇਗਃ||੫੭||
View original
काण्डे महावृक्षभवे निलीनः स्विन्नः कुकूले पुटपाकयुक्त्या|
विचर्चिकां सर्षपकल्कपिंण्डो निहन्ति लज्जामिव रागवेगः||५७||
ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡੋ ਸੁਧਾਗਣ੍ਡਨ੍ਤਰ੍ਲੀਨਃ ਪੁਟਪਾਕਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਯਥਾ ਰਾਗਵੇਗਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੋ ਲਜ੍ਜਾਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ||੫੭||
Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58
ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਜੇ ਮਰਿਚਾਨਿ ਤੈਲਮਾਰ੍ਕਂ ਪਯਃ ਕੁਸ੍ਠਹਰਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ|
ਤਥਾ ਕਰਞ੍ਜਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਬੀਜਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਵਿਤਂ ਗੋਸਲਿਲੇਨ ਪਿਸ੍ਟਮ੍||੫੮||
View original
मनश्शिलाजे मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः|
तथा करञ्जप्रपुन्नाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||५८||
ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਦਿਕਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਕੁਸ੍ਠਹਰੋ ਭਵਤਿ| ਤਥੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਸ਼੍ਚਕ੍ਰਬੀਜਮ੍| ਗੋਸਲਿਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਮ੍|| ੫੮||
Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਮਰਿਚਿਵਿਡਙ੍ਗੈਃ ਸਰ੍ਸਪਕਾਸੀਸਸਰ੍ਜਰਸਮੁਸ੍ਤੈਃ|
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਾਲਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਕੁਸ੍ਠਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲੈਃ|
ਉਭਯਹਰਿਦ੍ਰਾਸਹਿਤੈਸ਼੍ਚਾਕ੍ਰਿਕਤੈਲੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਰੇਭਿਃ|
ਦਿਨਕਰਕਰਾਭਿਤਪ੍ਤੈਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਘਸ੍ਟਂ ਚ ਨਸ੍ਟਂ ਚ||੫੯||
View original
गुग्गुलुमरिचिविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः|
श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनश्शिलाकुष्ठकम्पिल्लैः|
उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः|
दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||५९||
ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਾਕ੍ਰਿਕਤੈਲੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਰ੍ਦਿਨਕਰਰਸ਼੍ਮਿਤਪ੍ਤੈਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਘਸ੍ਟਂ ਚ ਨਸ੍ਟਂ ਚੇਤ੍ਯਨੇਨ ਘਰ੍ਸਣਨਾਸ਼ਨਯੋਰੇਕਕਾਲਤਾ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਃ ਵਾਯਸਕੋ ਦਧਿਸ਼੍ਚਾਵਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ| ਕਾਲਗਨ੍ਧਃ ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਮ੍| ਚਾਕ੍ਰਿਕਂ ਤੈਲਂ ਚਕ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਦ੍ਯਃਪੀਡਿਤਮ੍|| ੫੯||
Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60
ਮਰਿਚਂ ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਂ ਸਕਾਸੀਸਮ੍|
ਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮੁਸਿਤਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਾਜਨੇ ਤਾਮ੍ਰੇ|
ਤੇਨਾਲਿਪ੍ਤਂ ਸਿਧ੍ਮ ਸਪ੍ਤਾਹਾਤ੍ ਘਰ੍ਮਸੇਵਿਨੋਪੈਤਿ|
ਮਾਸਾਨ੍ਨਵਂ ਕਿਲਾਸਂ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ||੬੦||
View original
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनश्शिलं सकासीसम्|
तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे|
तेनालिप्तं सिध्म सप्ताहात् घर्मसेविनोऽपैति|
मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||६०||
ਮਰਿਚਾਦਿਕਂ ਤੈਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਾਮ੍ਰੇ ਭਾਜਨੇ ਸਪ੍ਤਾਹਮੁਸਿਤਂ ਤੇਨਾਲਿਪ੍ਤਂ ਸਿਧ੍ਮ ਘਰ੍ਮਸੇਵਿਨਃ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਸੇਵਿਨਃ ਸਪ੍ਤਾਹਾਦਪੈਤ੍ਯਪਗਚ੍ਛਤਿ| ਨਵਂ ਕਿਲਾਸਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਮਾਲਿਪ੍ਤਂ ਮਾਸਾਦਪੈਤਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯਾਹ ਸ੍ਨਾਨਵਰ੍ਜ੍ਜ੍ਯ ਕਤਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧੇਃ|| ੬੦||
Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61
ਮਯੂਰਕਂ ਜਰ੍ਜਰਿਤਂ ਸਮੂਲਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਚ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ|
ਤੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਕਙ੍ਗੁਣਿਕੋਤ੍ਥਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਰਂ ਸਿਧ੍ਮਨਿਬਰ੍ਹਣਾਯ||੬੧||
View original
मयूरकं जर्जरितं समूलं दग्ध्वा परिस्राव्य च सप्तकृत्वः|
तेनाम्भसा कङ्गुणिकोत्थतैलं सिद्धं परं सिध्मनिबर्हणाय||६१||
ਮਯੂਰਕਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕੁਸ੍ਠਨਿਬਰ੍ਹਣਾਯ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍| ਮਯੂਰਕੋਪਮਾਰ੍ਗਃ|| ੬੧||
Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62
ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਦਾਰ੍ਵੀ ਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਂ ਪਯਸ੍ਤੁਤ੍ਥਮ੍|
ਏਸ ਘਤਤੈਲਪਾਕਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਸਰ੍ਜਰਸਃ|
ਦੇਯਃ ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੋ ਵਿਪਾਦਿਕਾ ਤੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਹ੍ਯਕ੍ਤਾ|
ਚਰ੍ਮੈਕਕੁਸ੍ਠਕਿਟਿਭਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਲਸਕਂ ਚ||੬੨||
View original
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी काम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्|
एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः|
देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता|
चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||६२||
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਤੈਲਮ੍| ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਮਦਨਮ੍|| ੬੨||
Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63
ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਕਰਞ੍ਜਾਰ੍ਕਮਾਲਤੀਕਰਵੀਰਜਮ੍|
ਮੂਲਂ ਸ੍ਨੁਹੀਸ਼ਿਰੀਸਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਸ੍ਫੋਤਯੋਰਪਿ|
ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਵ੍ਯੋਸੈਲਕਜਸਰ੍ਸਪਾਃ|
ਵਰਾਵੇਲ੍ਲਂ ਚ ਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍|
ਕੁਸ੍ਠਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਗ੍ਰਨ੍ਥਿਗਣ੍ਡਮਾਲਾਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍|
ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾਤਕਫਜਾਨ੍ ਹਨ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਵਜ੍ਰਕਮ੍||੬੩||
View original
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम्|
मूलं स्नुहीशिरीषाभ्यां चित्रकास्फोतयोरपि|
करञ्जबीजद्विनिशाव्योषैलकजसर्षपाः|
वरावेल्लं च तैस्तैलं सगोमूत्रैर्विपाचितम्|
कुष्ठदुष्टव्रणग्रन्थिगण्डमालाभगन्दरान्|
विशेषाद्वातकफजान् हन्त्यभ्यङ्गेन वज्रकम्||६३||
ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚ ਤੈਲਂ ਸ੍ਨੇਹਪਰਿਭਾਸਯਾ ਪਾਚਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾਤਕਫਜਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਜ੍ਰਕਮ੍| ਆਸ੍ਫੋਤਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਮੂਲਮ੍| ਆਸ੍ਫੋਤਃ ਅਰ੍ਕਃ|| ੬੩||
Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64
ਏਰਣ੍ਡਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਘਨਨੀਪਕਦਮ੍ਬਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਵੇਲ੍ਲਫਲਿਨੀਸੁਰਵਾਰੁਣੀਭਿਃ|
ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡ੍ਯਰੁਸ੍ਕਰਸੁਰਾਹ੍ਵਸੁਵਰ੍ਣਦੁਗ੍ਧਾ ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਗੁਗ੍ਗੁਲੁਸ਼ਿਲਾਹਰਿਤਾਲਵਿਸ਼੍ਵੈਃ|
ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਸ੍ਮਤਂ ਮਹਾਵਜ੍ਰਮ੍|
ਅਤਿਸ਼ਯਿਤਵਜ੍ਰਕਗੁਣਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਾਲਾਘ੍ਨਮ੍||੬੪||
View original
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः|
निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलाहरितालविश्वैः|
तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्|
अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||६४||
ਏਰਣ੍ਡਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੈਃ| ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਯੋਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੈਲੇਨ ਸਮੇਨ| ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਂ ਵਟ੍ਟਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਨੀਪੋ ਧੂਲਿਕਦਮ੍ਬਃ| ਸੁਰਵਾਰੁਣੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਃ| ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਸੁਵਰ੍ਣਦੁਗ੍ਧਾ ਕਾਞ੍ਜਨੀ| ਸ਼ਿਲਾ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ|| ੬੪||
Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65
ਕਨਕਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ੈਲਾਭਾਙ੍ਗੀਦਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਫਲਾਨਿ ਮੂਲਂ ਚ|
ਜਾਤਿਪ੍ਰਵਾਲਸਰ੍ਸਪਲਸ਼ੁਨਵਿਡਙ੍ਗਂ ਕਰਞ੍ਜਤ੍ਵਕ੍|
ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਰ੍ਕਪਲ੍ਲਵਮੂਲਤ੍ਵਙ੍ਨਿਮ੍ਬਚਿਤ੍ਰਕਾਸ੍ਫੋਤਮ੍|
ਗੁਞ੍ਜੈਰਣ੍ਡਕਬਹਤੀਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਸੁਰਸਾਰ੍ਜਕਫਲਾਨਿ|
ਕੁਸ੍ਠਂ ਪਾਠਾ ਮੁਸ੍ਤਾ ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਤੁਮ੍ਬੁਰੁਤ੍ਵਚੋ ਮੂਰ੍ਵਾ|
ਏਡਗਜਕੁਟਜਸ਼ਿਗ੍ਰੁਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਭਲ੍ਲਾਤਕਕ੍ਸਵਕਾਃ|
ਹਰਿਤਾਲਮਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਤੁਤ੍ਥਂ ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੋਮਤਾਸਙ੍ਗਮ੍|
ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀ ਕਾਸੀਸਂ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਲਵਣਮ੍|
ਏਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਤੈਲਂ ਕਟੁਤੈਲਂ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਮੂਤ੍ਰੇ|
ਕਰਵੀਰਮੂਲਪਲ੍ਲਵਤੋਯੇ ਚ ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਜਯਤਿ|
ਕਟੁਕਾਲਾਬੁਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਵਾਤਕਫਕੁਸ੍ਠਮ੍|
ਮਣ੍ਡਲਦਦ੍ਰੁਕੋਠਕਮਿਪਾਮਾਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਃ ਸੁਤਰਾਮ੍||੬੫||
View original
कनकक्षीरीशैलाभाङ्गीदन्त्याः फलानि मूलं च|
जातिप्रवालसर्षपलशुनविडङ्गं करञ्जत्वक्|
सप्तच्छदार्कपल्लवमूलत्वङ्निम्बचित्रकास्फोतम्|
गुञ्जैरण्डकबृहतीमूलत्वक्सुरसार्जकफलानि|
कुष्ठं पाठा मुस्ता षड्ग्रन्थातुम्बुरुत्वचो मूर्वा|
एडगजकुटजशिग्रुत्र्यूषणभल्लातकक्षवकाः|
हरितालमवाक्पुष्पी तुत्थं कम्पिल्लकोऽमृतासङ्गम्|
सौराष्ट्री कासीसं दार्वीत्वक् स्वर्जिकालवणम्|
एतैस्तैलं तैलं कटुतैलं वा चतुर्गुणे मूत्रे|
करवीरमूलपल्लवतोये च विपाचितं जयति|
कटुकालाबुन्यस्तं नित्याभ्यङ्गेन वातकफकुष्ठम्|
मण्डलदद्रुकोठकृमिपामाविचर्चिकाः सुतराम्||६५||
ਕਨਕਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਲਂ ਤਿਲੋਦ੍ਭਵਂ ਤੈਲਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਕਟੁਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਵਾਤਕਫਕੁਸ੍ਠਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਅਥਵਾ ਕੇਵਲਸ੍ਯੈਵ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਮੂਲਪਲ੍ਲਵਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍| ਕਨਕਕ੍ਸੀਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿ ਚ| ਇਦਂ ਕਟੁਕਾਲਾਮ੍ਬੁਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਵਾਤਕਫਕੁਸ੍ਠਾਦਿਕਂ ਜਯਤਿ| ਮੂਲਂ ਫਲਾਨਿ ਚ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਃ| ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਰ੍ਕਯੋਃ ਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕਮ੍| ਆਸ੍ਫੋਤਾ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣੀ| ਗੁਞ੍ਜਾਦੀਨਾਂ ਫਲਮ੍| ਗੁਞ੍ਜਾ ਰਕ੍ਤਿਕਾ ਕਾਕਨਨ੍ਦਿਕਾ ਚ| ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾ ਵਚਾ| ਆਰ੍ਜਕਂ ਕੁਠੇਰਕਭੇਦਃ| ਅਵਾਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀ ਵਾਰਾਹੀ ਵਰਮਾਲਿਕਾ| ਅਮਤਾ ਗੁਡੂਚੀ| ਆਸਙ੍ਗਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|| ੬੫||
Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66
ਸਿਕ੍ਥਕਤੁਤ੍ਥਕਗੁਗ੍ਗੁਲੁਸਿਨ੍ਦੂਰਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ ਕਟੁਕਤੈਲਮ੍|
ਪਾਮਾਕਿਟਿਭਵਿਚਰ੍ਚਿਸੁ ਸਾਧਿਤਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍||੬੬||
View original
सिक्थकतुत्थकगुग्गुलुसिन्दूररसाञ्जनैः कटुकतैलम्|
पामाकिटिभविचर्चिषु साधितमभ्यञ्जने श्रेष्ठम्||६६||
ਸਿਕ੍ਥਕਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਕਟੁਤੈਲਂ ਪਾਮਾਦਿਸ੍ਵਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍| ਸਿਕ੍ਥਕਂ ਮਦਨਮ੍|| ੬੬||
Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67
ਸ਼ੈਲੇਯਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਪਟ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾਸਰ੍ਜਰਸੋਪਲਾਨਿ|
ਸ਼ਿਲਾ ਚ ਚੂਰ੍ਣੋ ਨਵਨੀਤਯੁਕ੍ਤਃ ਕੁਸ੍ਠੇ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ||੬੭||
View original
शैलेयकम्पिल्लकपट्टिकाह्वसुराष्ट्रजासर्जरसोपलानि|
शिला च चूर्णो नवनीतयुक्तः कुष्ठे स्रवत्यभ्यधिकं प्रशस्तः||६७||
ਸ਼ੈਲੇਯਕਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣੋ ਨਵਨੀਤਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਸ੍ਠੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ | ਸ੍ਰਵਤਿ ਤੁ ਕੁਸ੍ਠੇਧਿਕਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ| ਪਟ੍ਟਿਕਾਹ੍ਵਂ ਲੋਧ੍ਰਮ੍| ਸੁਰਾਸ੍ਟ੍ਰਜਾ ਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀ| ਉਪਲੋ ਗਨ੍ਧਪਾਸਾਣਃ| ਸ਼ਿਲਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ|| ੬੭||
Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68
ਏਡਗਜਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਵਿਡਙ੍ਗਕਾਞ੍ਜਿਕੈਰ੍ਲਿਪ੍ਤਮ੍|
ਕਮਿਪਾਮਾਸਿਧ੍ਮਦਦ੍ਰੁਮਣ੍ਡਲਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ||੬੮||
View original
एडगजकुष्ठसैन्धवसिद्धार्थविडङ्गकाञ्जिकैर्लिप्तम्|
कृमिपामासिध्मदद्रुमण्डलकुष्ठं शमं याति||६८||
ਏਡਗਜਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਕਮ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ|| ੬੮||
Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69
ਲਾਕ੍ਸਾਵ੍ਯੋਸਂ ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਞ੍ਚ ਬੀਜਂ ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਾਃ ਕੁਸ੍ਠਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਾਸ਼੍ਚ|
ਤਕ੍ਰੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰਿਦ੍ਰਾ ਚ ਲੇਪੋਦਦ੍ਰੁਸੂਕ੍ਤੋ ਮੂਲਕੋਤ੍ਥਞ੍ਚ ਬੀਜਮ੍||੬੯||
View original
लाक्षाव्योषं प्रपुन्नाटञ्च बीजं श्रीवेष्टाः कुष्ठसिद्धार्थकाश्च|
तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपोदद्रुषूक्तो मूलकोत्थञ्च बीजम्||६९||
ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਦਦ੍ਰੁਸੁ ਤਕ੍ਰੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੋ ਲੇਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਮੂਲਕੋਤ੍ਥਂ ਚ ਬੀਜਂ ਕੇਵਲਂ ਦਦ੍ਰੁਸੁ ਲੇਪੇ ਉਕ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਬੀਜਂ ਚਕ੍ਰਮਰ੍ਦਃ| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕੋ ਵਾਯਸਕੋ ਦਧਿਸ਼੍ਯਾਵਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ|| ੬੯||
Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70
ਦੂਰ੍ਵਾਭਯਾਸੈਨ੍ਧਵਚਕ੍ਰਮਰ੍ਦਕੁਠੇਰਕਾਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਃ|
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪੈਰਪਿ ਬਦ੍ਧਮੂਲਾਂ ਦਦ੍ਰੁਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡੂਞ੍ਚ ਵਿਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ||੭੦||
View original
दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः|
त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रुञ्च कण्डूञ्च विनाशयन्ति||७०||
ਦੂਰ੍ਵਾਦਯਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਲੇਪੈਃ ਬਦ੍ਧਮੂਲਾਮਪਿ ਦਦ੍ਰੁਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|| ੭੦||
Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71
ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਤ੍ਵਕ੍ਕੁਟਜਂ ਸਕੁਸ੍ਠਂ ਸਲੋਮਸ਼ਃ ਸੈਡਗਜਃ ਕਰਞ੍ਜਃ|
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਚ ਭੌਰ੍ਜਃ ਕਰਵੀਰਮੂਲਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਾਧ੍ਯਾਨਿ ਤੁਸੋਦਕੇਨ|
ਪਲਾਸ਼ਨਿਰ੍ਦਾਹਰਸੇਨ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ਯਾਢਕਸਮ੍ਮਿਤੇਨ|
ਦਰ੍ਵੀਪ੍ਰਲੇਪਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਲੇਪਮੇਤਤ੍ ਪਰਂ ਕੁਸ੍ਠਨਿਸੂਦਨਾਯ||੭੧||
View original
मनश्शिलात्वक्कुटजं सकुष्ठं सलोमशः सैडगजः करञ्जः|
ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन|
पलाशनिर्दाहरसेन वाऽपि कर्षोन्मितान्याढकसम्मितेन|
दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतत् परं कुष्ठनिषूदनाय||७१||
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ਯਾਢਕਸਮ੍ਮਿਤੇਨ ਤੁਸੋਦਕੇਨ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰੋਦਕੇਨ ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਾਨ੍ਯੇਤਦਪਿ ਪ੍ਰਲੇਪਂ ਕੁਸ੍ਠਨਿਸੂਦਨਾਯ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਾਚਾਰ੍ਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ ਵਤ੍ਸਕਤ੍ਵਕ੍| ਸਲੋਮਸ਼ਾ ਧਾਤੁਕਾਸੀਸਮ੍| ਭੌਰ੍ਜੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸੁਜ੍ਞੇਯਃ|| ੭੧||
Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72
ਏਲਾਚਿਤ੍ਰਕਨਿਮ੍ਬਵਸਕਂ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਨਾਗਰਾਰ੍ਕਞ੍ਚ|
ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਮਸ੍ਟਾਹਂ ਭਾਵਯਿਤਵ੍ਯਂ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ|
ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਨ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ|
ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਪ੍ਤਾਨ੍ਯਰ੍ਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਿ|
ਮਾਂਸੀ ਮਰਿਚਂ ਲਵਣਂ ਰਜਨੀ ਤਗਰਂ ਸੁਧਾ ਗਹਾਦ੍ਧੂਮਃ|
ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸਾਰਃ ਪਾਲਾਸ਼ਃ ਕੁਸ੍ਠਨੁਲ੍ਲੇਪਃ||੭੨||
View original
एलाचित्रकनिम्बवृषकं कुरुविन्दनागरार्कञ्च|
चूर्णीकृतमष्टाहं भावयितव्यं पलाशस्य|
क्षारेण गवां मूत्रस्रुतेन तेनास्य मण्डलान्याशु|
भिद्यन्ते दीर्यन्ति च लिप्तान्यर्काभितप्तानि|
मांसी मरिचं लवणं रजनी तगरं सुधा गृहाद्धूमः|
मूत्रं पित्तं क्षारः पालाशः कुष्ठनुल्लेपः||७२||
ਏਲਾਦਿਕਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਮਸ੍ਟਾਹਂ ਪਰਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰੁਤੇਨ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਭਾਵਿਯਿਤਵ੍ਯਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਿਨਸ੍ਤੇਨ ਲਿਪ੍ਤਾਨ੍ਯਰ੍ਕੇਨ ਚਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ| ਮਾਂਸ੍ਯਾਦਿਕੋ ਲੇਪਃ ਕੁਸ੍ਠਨੁਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮੇਵਾਸ੍ਟਾਨਾਮ੍|| ੭੨||
Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73
ਮੁਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਦਨਂ ਕਰਞ੍ਜ ਆਰਗ੍ਵਧਃ ਕਲਿਙ੍ਗਯਵਾਃ|
ਸਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਕੁਸ੍ਠਫਲਿਨੀਦਾਰ੍ਵ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਸ੍ਨਾਨਮ੍|
ਏਸ ਕਸਾਯੋ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਵਰ੍ਣਦਸ੍ਤਥੋਦ੍ਧਰ੍ਸਃ|
ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਕੁਸ੍ਠਸ਼ੋਫਪ੍ਰਬਾਧਨਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਃ||੭੩||
View original
मुस्तं त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः|
ससप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्|
एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णदस्तथोद्धर्षः|
त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||७३||
ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਿ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਨਾਮ ਸ੍ਨਾਨਮ੍| ਏਸ ਚ ਯੋਗਃ ਵਮਨਾਯ ਕਸਾਯੋ ਭਵਤਿ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਵਰ੍ਣਕਰਾਙ੍ਗੋਦ੍ਧਰ੍ਸਸ਼੍ਚ| ਉਦ੍ਧਸ੍ਯਨ੍ਤੇਨੇਨਾਙ੍ਗਾਨੀਤ੍ਯੁਦ੍ਧਰ੍ਸਃ| ਏਸ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਬਾਧਨਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਘ੍ਨਸ਼੍ਚ|| ੭੩||
Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74
ਕਰਵੀਰਨਿਮ੍ਬਕੁਟਜਾਚ੍ਛਮ੍ਯਾਕਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕਾਚ੍ਚ ਮੂਲਾਨਾਮ੍|
ਮੂਤ੍ਰੇ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਲੇਪੇਨ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਃ|
ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਮੂਲਂ ਕੁਟਜਕਰਞਾਤ੍ਫਲਂ ਤ੍ਵਚੋ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਃ|
ਸੁਮਨਃਪ੍ਰਵਾਲਯੁਕ੍ਤੋ ਲੇਪਃ ਕੁਸ੍ਠਾਪਹਃ ਸਿਦ੍ਧਃ|
ਸ਼ੈਰੀਸੀ ਤ੍ਵਕ੍ਪੁਸ੍ਪਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸ੍ਯਾ ਰਾਜਵਕ੍ਸਪਤ੍ਰਾਣਿ|
ਪਿਸ੍ਟਾ ਚ ਕਾਕਮਾਚੀ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ਕੁਸ੍ਠਹਾ ਲੇਪਃ||੭੪||
View original
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्|
मूत्रे दर्वीलेपः क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः|
श्वेतकरवीरमूलं कुटजकरञात्फलं त्वचो दार्व्याः|
सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः|
शैरीषी त्वक्पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि|
पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||७४||
ਕਰਵੀਰੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ਼੍ਵੇਤਕਰਵੀਰਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਃ ਕੁਸ੍ਠਾਪਹਃ ਸਿਦ੍ਧਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਤ੍ਵਗਾਦਿਭਿਃ ਪਥਕ੍ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੇਪਾਃ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਃ| ਰਾਜਵਕ੍ਸਃ ਆਰਗ੍ਵਧਃ|| ੭੪||
Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75
ਦਾਰ੍ਵੀਰਸਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਸ੍ਯ ਖਦਿਰਸਾਰਸ੍ਯ|
ਆਰਗ੍ਵਧਵਕ੍ਸਕਯੋਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸ੍ਯ|
ਇਤਿ ਸਟ੍ਕਸਾਯਯੋਗਾਃ ਕੁਸ੍ਠਘ੍ਨਾਃ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਤਿਨਿਸ਼ਸ੍ਯ|
ਸ੍ਨਾਨੇ ਪਾਨੇ ਚ ਹਿਤਾਸ੍ਤਥਾਸ੍ਟਮਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਮਾਰਸ੍ਯ|
ਆਲੇਪਨਂ ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਮਵਚੂਰ੍ਣਨਮੇਤ ਏਵ ਚ ਕਸਾਯਾਃ|
ਤੈਲਘਤਪਾਕਯੋਗੈਸ਼੍ਚੇਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੁਸ੍ਠਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍||੭੫||
View original
दार्वीरसाञ्जनस्य निम्बपटोलस्य खदिरसारस्य|
आरग्वधवृक्षकयोस्त्रिफलायाः सप्तपर्णस्य|
इति षट्कषाययोगाः कुष्ठघ्नाः सप्तमश्च तिनिशस्य|
स्नाने पाने च हितास्तथाष्टमश्चाश्वमारस्य|
आलेपनं प्रघर्षणमवचूर्णनमेत एव च कषायाः|
तैलघृतपाकयोगैश्चेष्यन्ते कुष्ठशान्त्यर्थम्||७५||
ਦਾਰ੍ਵੀਰਸਾਞ੍ਜਨਾਭ੍ਯਾਮੇਕਃ ਕਸਾਯਃ| ਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ| ਖਦਿਰਸਾਰੇਣ ਤਤੀਯਃ| ਆਰਗ੍ਵਧਵਕ੍ਸਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਯਾ ਪਞ੍ਚਮਃ| ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੇਨ ਸਸ੍ਠਃ| ਤਿਨਿਸ਼ੇਨ ਸਪ੍ਤਮਃ| ਅਸ਼੍ਵਮਾਰੇਣਾਸ੍ਟਮਃ| ਏਤੇ ਕਸਾਯਯੋਗਾਃ ਕੁਸ੍ਠਿਨਾਂ ਸ੍ਨਾਨੇ ਪਾਨੇ ਚ ਹਿਤਾਃ| ਏਤ ਏਵ ਚ ਕੁਸ੍ਠਿਨਾਮਾਲੇਪਨਾਦਿਕਂ ਭਵਤਿ| ਏਤ ਏਵ ਚ ਕਸਾਯਃ ਪਥਕ੍ ਤੈਲਸ੍ਯ ਪਾਕਯੋਗੇ ਘਤਸ੍ਯ ਚ ਪਾਕਯੋਗੇ ਕੁਸ੍ਠਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੭੬||
Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77
ਸਰ੍ਸਪਕਰਞ੍ਜਕੋਸ਼ਾਤਕਾਨਿ ਤੈਲਨ੍ਯਥੇਙ੍ਗੁਦੀਨਾਂ ਚ|
ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਹਿਤਾਨ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤੈਲਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਚ ਖਦਿਰਸਾਰਸ੍ਯ||੭੭||
View original
सर्षपकरञ्जकोशातकानि तैलन्यथेङ्गुदीनां च|
कुष्ठेषु हितान्याहुस्तैलं श्रेष्ठं च खदिरसारस्य||७७||
ਸਰ੍ਸਪਾਦੀਨਿ ਚ ਤੈਲਾਨਿ ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਹਿਤਾਨ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਾ ਆਹੁਃ| ਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ਬਹਿਃਪ੍ਰਯੋਗੇ| ਕੋਸ਼ਾਤਕਸ੍ਯ ਫਲਮ੍| ਇਙ੍ਗੁਦੀ ਵਕ੍ਸਵਿਸ਼ੇਸਃ|| ੭੭||
Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78
ਸ਼ੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾਸ੍ਤਿਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਰਾਵਿਰੇਕਸ਼੍ਚ|
ਵਿਸ਼ਰਣਦਾਹਕ੍ਲੇਦੇ ਵਿਸ੍ਫੋਟੇ ਚਰ੍ਮਦਲਨੇ ਚ|
ਸ਼ੀਰ੍ਣਨਖਰੋਮਮਾਂਸਃ ਕਮਿਮਾਨਨ੍ਨਾਮ੍ਭਸੀ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਕੁਸ੍ਠੀ|
ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਕਾਰਭਂ ਭਜੇਤ੍ਸਮਧੁ||੭੮||
View original
शीताः प्रदेहसेकास्तिक्तं सर्पिः सिराविरेकश्च|
विशरणदाहक्लेदे विस्फोटे चर्मदलने च|
शीर्णनखरोममांसः कृमिमानन्नाम्भसी त्यजेत्कुष्ठी|
सद्यो दुग्धं दुग्धं षण्मासान् कारभं भजेत्समधु||७८||
ਕੁਸ੍ਠੇਸੁ ਅਙ੍ਗਵਿਸ਼ਰਣਾਦੌ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਦੇਹਾਦਿਕਂ ਹਿਤਮ੍| ਵਿਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਾਵਦਰਣਮ੍| ਚਰ੍ਮਦਲਨਂ ਤ੍ਵਗੁਚ੍ਚਟਨਮ੍| ਸ਼ੀਰ੍ਣਨਖਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਕੁਸ੍ਠੀ ਅਨ੍ਨਮਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਜਹ੍ਯਾਟ੍ ਨ| ਅਪਿ ਤੁ ਕਾਰਭਂ ਦੁਗ੍ਧਮੌਸ੍ਟ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਤ੍ਕਾਲਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਭਜੇਤ੍|| ੭੮||
Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79
ਏਡਗਜਃ ਸਵਿਡਙ੍ਗੋ ਮੂਲਾਨ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮ੍|
ਉਦ੍ਦਾਲਨਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਾ ਗੋਸ਼੍ਵਰਾਹੋਸ੍ਟ੍ਰਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ|
ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਂ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਂ ਰਾਜਵਕ੍ਸਮੂਲਂ ਚ|
ਕੁਸ੍ਠੋਤ੍ਪਾਟਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਕਲਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|
ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਵਿਸ਼ੇਸਂ ਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮ੍|
ਉਤ੍ਸਨ੍ਨੇਸੁ ਚ ਲੇਪਾਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਣਾਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਃ||੭੯||
View original
एडगजः सविडङ्गो मूलान्यारग्वधस्य कुष्ठानाम्|
उद्दालनश्च दन्ता गोऽश्वराहोष्ट्रदन्ताश्च|
रजनीद्वयं कृमिघ्नं प्रपुन्नाटं राजवृक्षमूलं च|
कुष्ठोत्पाटनमग्र्यं सपिप्पलीपाकलं योज्यम्|
श्वित्राणां सविशेषं योक्तव्यं सर्वतो विशुद्धानाम्|
उत्सन्नेषु च लेपाः सवर्णकरणास्तथाभ्यङ्गाः||७९||
ਏਡਗਜਾਦਿਕਂ ਬਹਿਃਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਸ੍ਠਾਨਾਮੁਦ੍ਦਾਲਨਂ ਨਿਬਿਡਤ੍ਵਤ੍ਯਾਜਨਮ੍| ਰਜਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਕਲਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਕੁਸ੍ਠੋਤ੍ਪਾਟਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਉਤ੍ਪਾਟਨਂ ਮੋਕ੍ਸਣਮ੍| ਪਾਕਲਂ ਕੁਸ੍ਠਮ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਰਜਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਵਿਸ਼ੇਸਂ ਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍||੭੯||
Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80
ਪਕ੍ਸਾਤ੍ ਪਕ੍ਸਾਤ੍ ਛਰ੍ਦਨਾਨ੍ਯਭ੍ਯੁਪੇਯਾਨ੍ ਮਾਸਾਨ੍ਮਾਸਾਚ੍ਛੋਧਨਂ ਚਾਪ੍ਯਧਸ੍ਤਾਤ੍|
ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਸ੍ਠੇ ਸਸ੍ਠੇ ਮਾਸ੍ਯਸਙ੍ਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ|
ਯੋ ਦੁਰ੍ਵਾਨ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਵਿਰਿਕ੍ਤੋਥਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਸ੍ਠੀ ਦੋਸੈਰੁਦ੍ਧਤੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਤੇਸੌ|
ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਯਾਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਰਿਰ੍ਹਰੇਦਸ੍ਯ ਦੋਸਾਨ੍||੮੦||
View original
पक्षात् पक्षात् छर्दनान्यभ्युपेयान् मासान्मासाच्छोधनं चाप्यधस्तात्|
शुद्धिर्मूर्ध्नः स्यात्त्रिरात्रात् त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृङ्मोक्षणं च|
यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ|
निस्सन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नात्रिर्हरेदस्य दोषान्||८०||
ਪਕ੍ਸਾਤ੍ ਪਕ੍ਸਾਦਿਤਿ ਗ੍ਰਹਣਂ ਵਮਨਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਰਪਰਿਹਾਰਦਿਵਸਜ੍ਞਾਪਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਃ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਸ੍ਯੇਨ| ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਕਤ੍ਸ੍ਨਾਨਿਰਵਸ਼ੇਸਾਨ੍ ਦੋਸਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ | ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਕੁਸ੍ਠਿਨਃ| ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਯੋ ਦੁਰ੍ਵਾਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਮਯਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦੋਸੈਰੁਦ੍ਧਤੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹਮਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਯਾਤਿ|| ੮੦||
Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19
ਵ੍ਰਤਦਮਯਮਸੇਵਾਤ੍ਯਾਗਸ਼ੀਲਾਭਿਯੋਗੋ ਦ੍ਵਿਜਗੁਰੁਸੁਰਪੂਜਾ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵੇਸੁ ਮੈਤ੍ਰੀ|
ਜਿਨਜਿਨਸੁਤਤਾਰਾਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨਾਨਿ ਪ੍ਰਕਟਿਤਮਲਪਾਪਂ ਕੁਸ੍ਠਮੁਨ੍ਮੂਲਯਨ੍ਤਿ||੮੧||
ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕੁਸ੍ਠਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੯||
View original
व्रतदमयमसेवात्यागशीलाभियोगो द्विजगुरुसुरपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री|
जिनजिनसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||८१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितन्नामैकविंशोऽध्यायः||१९||
ਵ੍ਰਤਾਦੀਨਿ ਕੁਸ੍ਠਮੁਨ੍ਮੂਲਯਨ੍ਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਕਟਿਤਮਲਪਾਪਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਚਾਦਸ੍ਟਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਤੇ| ਵ੍ਰਤਃ ਨਿਯਮਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਦਿਃ| ਦਮਃ ਅਕ੍ਰੋਧਾਦਿਤ੍ਵਮ੍| ਯਮ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਯਃ| ਜਿਨੋ ਬੁਦ੍ਧਃ| ਜਿਨਸੁਤਾ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਾਦਯਃ|| ੮੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁ-ਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨ ਏਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ