Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ കുഷ്ഠചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ|
ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
View original
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ക്രമപ്രാപ്തസ്യ കുഷ്ഠസ്യ ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ||൧||
Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2
പുര്വരൂപേഷ്വേവ കുഷ്ഠിനം സ്നേഹപാനേനോപക്രമേത||൨||
View original
पुर्वरूपेष्वेव कुष्ठिनं स्नेहपानेनोपक्रमेत||२||
കുഷ്ഠിനമിതി സാമാന്യേന|| ൨||
Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3
തത്ര വാമോത്തരേ മേഷശൃങ്ഗീശാര്ങ്ഗേഷ്ഠൈരണ്ഡഗുഡൂചീദ്വിപഞ്ചമൂലസിദ്ധം തൈലം ഘൃതം വാ പാനാഭ്യങ്ഗയോര്വിദധ്യാത്||൩||
View original
तत्र वामोत्तरे मेषशृङ्गीशार्ङ्गेष्ठैरण्डगुडूचीद्विपञ्चमूलसिद्धं तैलं घृतं वा पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात्||३||
തത്രേതി വിശേഷഃ| വാതോത്തരേ കുഷ്ഠേ മേഷശൃങ്ഗ്യാദിഭിഃ സിദ്ധം തൈലം വാ ഘൃതം വാ പാനേऽഭ്യങ്ഗേ ച യോജയേത്| മേഷശൃങ്ഗീ അജശൃങ്ഗീ| ദ്വേ പഞ്ചമൂലേ പൂര്വേ| സര്വത്ര ജലസ്യ സ്മര്തവ്യമ്|| ൩||
Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4
പിത്തോത്തരേ ധവാശ്വകര്ണകകുഭവചാപുനര്നവപലാശപിചുമന്ദ മധുകലോധ്രസമങ്ഗാസിദ്ധം സര്പിഃ||൪||
View original
पित्तोत्तरे धवाश्वकर्णककुभवचापुनर्नवपलाशपिचुमन्द मधुकलोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः||४||
പിത്തോത്തരേ തു ധവാദിഭിഃ സിദ്ധം സര്പിരേവ| ന തൈലമ്|| ൪||
Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5
അഥവാ പടോലപിചുമന്ദദാര്വീദുരാലഭാതിക്തരോഹിണീപാ ഠാപര്പടകത്രായമാണാനാം പാലികാന് ഭാഗാന് ജലാഢകദ്വയേ ऽഷ്ടഭാഗശേഷം ക്വാഥയേത്|
തേന കാര്ഷികൈശ്ചന്ദനോപകുല്യാമു സ്താത്രായന്തീന്ദ്രയവബൂനിമ്ബൈഃ കല്കിതൈഃ സര്പിഷോ ദ്വാദശപലം സാധയേത്|
ഏതതിക്തകം സര്പിഃ കുഷ്ഠവിസര്പവിസ്ഫോടഗണ്ഡ മാലാശ്വയഥുപിടികാരക്തപിത്തദുര്നാമവാതശോണിതകാമിലാ പാണ്ഡ്വാമയോന്മാദദാഹതൃഡ്ഭ്രമകണ്ഡൂകുഷ്ഠനാഡീഗുല്മമദതി മിരശ്വിത്രാപസ്മാരഭഗന്ദരോദരപ്രദരജ്വഗരവിദ്രധിഗ്രഹണീഹൃദ്രോഗാ നപഹരതി||൫||
View original
अथवा पटोलपिचुमन्ददार्वीदुरालभातिक्तरोहिणीपा ठापर्पटकत्रायमाणानां पालिकान् भागान् जलाढकद्वये ऽष्टभागशेषं क्वाथयेत्|
तेन कार्षिकैश्चन्दनोपकुल्यामु स्तात्रायन्तीन्द्रयवबूनिम्बैः कल्कितैः सर्पिषो द्वादशपलं साधयेत्|
एततिक्तकं सर्पिः कुष्ठविसर्पविस्फोटगण्ड मालाश्वयथुपिटिकारक्तपित्तदुर्नामवातशोणितकामिला पाण्ड्वामयोन्माददाहतृड्भ्रमकण्डूकुष्ठनाडीगुल्ममदति मिरश्वित्रापस्मारभगन्दरोदरप्रदरज्वगरविद्रधिग्रहणीहृद्रोगा नपहरति||५||
അഥവാ പിത്താധികേ പടോലാദിഭിസ്തിക്തകം നാമ ഘൃതം ഭവതി| തച്ച കുഷ്ഠാദീന് പിത്താധികാനപഹരതി| പിടകാഃ ശരാവികാദ്യാഃ| അസൃക്പിത്തം രക്തപിത്തമ്| തിക്തരോഹിണീ കടുകാ| ഉപകുല്യാ ഹസ്തിപിപ്പലീ| ഭൂനിമ്ബം കിരാതതിക്തകമ്|| ൫||
Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6
സപ്തച്ഛദകടുകാതിവിഷാശമ്യാകപാഠാമുസ്തത്രിഫലോശീരപ ടോലപര്പടകപിപ്പലീദ്വയദ്വിരജനീദ്വിസാരിവാചന്ദനദുരാലഭാപദ്മ കവചാശതാവരീവിശാലാകുടജബീജവൃഷമൂര്വാഗുഡൂചീഭൂനി മ്ബത്രായമാണാമധുകഗര്ഭം ദ്വിഗുണാമലകരസമഷ്സ്ടഗുണാമ്ബു സര്പിര്വിപക്വം മഹാതിക്തകാഖ്യം ഘൃതമധികഗുണം പൂര്വസ്മാത്|
ഗുഗ്ഗുലുപഞ്ചതിക്തം വാ പിബേത്||൬||
View original
सप्तच्छदकटुकातिविषाशम्याकपाठामुस्तत्रिफलोशीरप टोलपर्पटकपिप्पलीद्वयद्विरजनीद्विसारिवाचन्दनदुरालभापद्म कवचाशतावरीविशालाकुटजबीजवृषमूर्वागुडूचीभूनि म्बत्रायमाणामधुकगर्भं द्विगुणामलकरसमष्स्टगुणाम्बु सर्पिर्विपक्वं महातिक्तकाख्यं घृतमधिकगुणं पूर्वस्मात्|
गुग्गुलुपञ्चतिक्तं वा पिबेत्||६||
സപ്തച്ഛദാദീനാമൌഷധാനാമേകത്രിംശതം ഗര്ഭം സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശേന| സ്നേഹാദേവ ദ്വിഗുണമാമലകരസമ്| ഘൃതം മഹാതിക്തകം നാമ്നാ തിക്താദധികഗുണമ്| സപ്തച്ഛദോ ഗുച്ഛപുഷ്പഃ പ്രസിദ്ധഃ| പിപ്പലീദ്വയം പിപ്പലീ ഹസ്തിപിപ്പലീ ച| രജീനദ്വയം പിണ്ഡഹരിദ്രാ ദാര്വീ ച| ദ്വേ സാരിവേ വല്ലീസാരിവാ കാഷ്ഠസാരിവാ ച| വിശാലാ ഗവാക്ഷീ| കുടജബീജമിന്ദ്രയവമ്| ഭൂനിമ്ബം കിരാതതിക്തകമ്| ഗുഗ്ഗുലുനാ നിമ്ബാദിഭിശ്ച യത്സംസാധ്യതേ തത് ഗുഗ്ഗുലുപഞ്ചതിക്തകം വാതവ്യാധൌ വക്ഷ്യതേ||൬||
Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2
കഫോത്തരേ സാലപ്രിയാലശമ്യാകാരിഷ്ടസപ്തപര്ണചിത്രക മരിചവചാകുഷ്ഠൈഃ സാധിതമ്|
അഥവാ ബൃഹതീദ്വയകാക മാചീശുകനാസാക്വാഥേ മരിചവിഡങ്ഗശിഗ്രുജാതീദേവദാരു ക്ഷവകഹരിദ്രാഭയാകല്കേന വാജിമൂത്രേണ ച സിദ്ധം സര്പിഃ||൨||
View original
कफोत्तरे सालप्रियालशम्याकारिष्टसप्तपर्णचित्रक मरिचवचाकुष्ठैः साधितम्|
अथवा बृहतीद्वयकाक माचीशुकनासाक्वाथे मरिचविडङ्गशिग्रुजातीदेवदारु क्षवकहरिद्राभयाकल्केन वाजिमूत्रेण च सिद्धं सर्पिः||२||
കഫോത്തരേ ച സാലാദിഭിഃ സാധിതം ഘൃതം സ്നേഹനായ ശസ്യതേ| അഥവാ ബൃഹത്യാദിക്വാഥേ ന സ്നേഹസമേനാശ്വമൂത്രേണ ച സ്നേഹസമേന സാധ്യതേ മരിചാദിഗര്ഭമ്| ബൃഹതീദ്വയം സ്ഥൂലാ സൂക്ഷ്മാ ച| ശുകനാസാ തു ഹരിതാ സരലസ്നേഹദാരുജമ്| ജാതിപുഷ്പമുദ്വേഗജനനമ്| മരിചം തീക്ഷ്ണമ്| ക്ഷവകഃ ക്ഷുദ്വിബോധനമ്|| ൭||
Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8
സര്വേഷു ച ഭല്ലാതകതുവരകസിദ്ധാര്ഥകാന്യതമതൈലമ്|
ഭല്ലാതകപഥ്യാകൃമിഘ്നസിദ്ധം വാ ഹവിഃ||൮||
View original
सर्वेषु च भल्लातकतुवरकसिद्धार्थकान्यतमतैलम्|
भल्लातकपथ्याकृमिघ्नसिद्धं वा हविः||८||
ഭല്ലാതകാദിഫലാനാമന്യതമനിഷ്പീഡിതം തൈലം സര്വേഷു കുഷ്ഠേഷു സാമാന്യേന| ഭല്ലാതകാദിത്രയസിദ്ധം വാ ഹവിര്ഘൃതം സര്വേഷു|| ൮||
Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9
തതഃ സ്നിഗ്ധസ്യ യഥാദോഷം യഥാസന്നം ച സംശോധനാനി പ്രയു ഞ്ജീത|
സിരാം ച ബലാപേക്ഷീ വിധ്യേദേകാം ദ്വേ തിസ്രശ്ചതസ്രഃ പഞ്ച വാ|
അന്തരാന്തരാ ച പുനഃ പുനഃ സ്നേഹം പിബേത്|
ദുര്ബലം ഹി ശൂന്യകോഷ്ഠം കുഷ്ഠിനം വായുരഭിഭവതി|
വമനേ ത്വസ്യ മധുകകുടജബീജനിമ്ബപടോലപല്ലവാനി വിദധ്യാത്|
കുമ്ഭനികുമ്ഭന്നിഫലാവിരേചനേ മണിഭദ്രവടകാശ്ച||൯||
View original
ततः स्निग्धस्य यथादोषं यथासन्नं च संशोधनानि प्रयु ञ्जीत|
सिरां च बलापेक्षी विध्येदेकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा|
अन्तरान्तरा च पुनः पुनः स्नेहं पिबेत्|
दुर्बलं हि शून्यकोष्ठं कुष्ठिनं वायुरभिभवति|
वमने त्वस्य मधुककुटजबीजनिम्बपटोलपल्लवानि विदध्यात्|
कुम्भनिकुम्भन्निफलाविरेचने मणिभद्रवटकाश्च||९||
തതഃ സ്നേഹപ്രയോജനാനന്തരമുത്കൃഷ്ടദോഷ ഉത്കൃഷ്ടാനി സംശോധനാനി മധ്യേ മധ്യാന്യല്പേऽല്പാനീതി യഥാദോഷാര്ഥഃ| കഫസ്ഥാനസ്ഥേ പിത്തവാതേ വമനം വാതസ്ഥാനസ്ഥേ പിത്തേ കഫേ വാ വിരേചനം പിത്തസ്ഥാനസ്ഥയോര്വാതകഫയോരുഭയമിതി യഥാസന്നാര്ഥഃ| അഥവാ പൂര്വം കായസ്ഥേ ദോഷേ വമനമധഃകായസ്ഥേ വിരേചനം ശിരോഗതേ നസ്യമപി| പക്വാശയസ്ഥേ ബസ്തിരപി| നിഷിദ്ധമപി നിര്ദിഷ്ടം ബസ്തിരര്ശസകുഷിനോരിതി സൂത്രോക്തമ്| സിരാണാം വ്യധേ ദോഷബലവ്യാധ്യപേക്ഷ്യസംഖ്യാ വികല്പഃ| ദുര്ബലമിത്യാദി കമന്തരാന്തരാ സ്നേഹപാനേ ഹേതുഃ അസ്യ കുഷ്ഠിനോ മധുകാദീന്യേവ വമനായ യഥായോഗം വിദധ്യാത്| കുമ്ഭാദീന്യേവ വിരേചനേ| മണിഭദ്രവടകാശ്ചാത്രൈവ വക്ഷ്യന്തേ|| ൯||
Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10
പടോലവിശാലയോര്മൂലം ത്രിഫലാ ച പൃഥക് ത്രിഭാഗോന ത്രിശാണാഃ കടുകാത്രായമാണേ ശാണാംശേ ശുണ്ഠ്യാസ്ത്രിഭാഗോനഃ ശാണഃ തദേതതത് പലമൈകധ്യം സലിലേ വിപാച്യ പായയേത്|
ഊര്ധ്വാധോ വിരിക്തശ്ച ജീര്ണേ ജാങ്ഗലരസേനാശ്നീയാത്|
ഏവമേ തത് ഷഡ്രാത്രപ്രയോഗാത്പരം പിത്തകഫശോഫകുഷ്ഠദുഷ്ടനാഡീവ്രണാ ര്ശോഭഗന്ദരഗ്രഹണീപാണ്ഡുഹലീമകകാമിലാവിഷമജ്വരഹൃദ്ബ സ്തിവേദനാഘ്നമ്||൧൦||
View original
पटोलविशालयोर्मूलं त्रिफला च पृथक् त्रिभागोन त्रिशाणाः कटुकात्रायमाणे शाणांशे शुण्ठ्यास्त्रिभागोनः शाणः तदेततत् पलमैकध्यं सलिले विपाच्य पाययेत्|
ऊर्ध्वाधो विरिक्तश्च जीर्णे जाङ्गलरसेनाश्नीयात्|
एवमे तत् षड्रात्रप्रयोगात्परं पित्तकफशोफकुष्ठदुष्टनाडीव्रणा र्शोभगन्दरग्रहणीपाण्डुहलीमककामिलाविषमज्वरहृद्ब स्तिवेदनाघ्नम्||१०||
പടോലാദ്യേ പടോലമൂലം വിശാലാമൂലം ഹരീതക്യാമലകവിഭീതകാനാം ച ദലാനി ഭവന്തി| ഏഷാം പഞ്ചാനാമശീതിര്ധാനകാഃ| കടുകാത്രായമാണേ ശാണാംശേ ഇതി ദ്വൌ ശാണൌ ദ്വാദശധാനകാഃ| ഏവമേകീകൃത്യ ദ്വിനവതിധാനകാ ഭവന്തി| ശുണ്ഠ്യാസ്ത്രിഭാഗോനഃ ശാണ ഇതി ചത്വാരോ ധാനകാഃ പൂര്വൈഃ സഹ ഷഷ്ണവതിര്ഭവതീതി ലൌകികമപി പലം ഭവതി| ഏതത് ഷഡ്രാത്രോപയോഗേന പരം പിത്തകഫോത്ഥാനാം ശോഫാദീനാം നാശനമ്| മാനസ്യ ചാ നിയമം ഭേഷജകല്പ ഏവ വക്ഷ്യാമഃ| നാഡ്യാ ഉപലക്ഷിതോ വ്രണോ നാഡീവ്രണഃ| വിഷമജ്വരാഃ സതതകാദയഃ| ഹൃദ്വേദനാ ബസ്തിവേദനാ ച||൧൦||
Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11
ഉഭയതോനുലോമനം വാ ബ്രാഹ്മീസ്വരസസാധിതം സര്പിഃ പിബേത്|
ആവര്തകീതുലാം സലിലാര്മണേऽഷ്ടാംശശിഷ്ടാം വിപാച്യ തേന നിര്യൂഹേണ തന്മൂലൈശ്ച ഘൃതപ്രസ്ഥം സാധയേത്|
തതോ മാത്രാമേകാഹാ ന്തരം പിബേത്|
ഊര്ധ്വാധോ വിരിച്യമാനസ്തൃഷിതഃ|
ശീതലവ്രണമാരനാലം ജീര്ണസ്നേഹശ്ച തേനൈവ കോദ്രവൌദനമശ്നീയാത്|
അനേന കുഷ്ഠശ്വിത്രാപചീഭഗന്ദരനാഡീവ്രണാഖുവിഷാണി സിധ്യന്തി|
മേധ്യം ചൈതത് പുംസവനം ച||൧൧||
View original
उभयतोनुलोमनं वा ब्राह्मीस्वरससाधितं सर्पिः पिबेत्|
आवर्तकीतुलां सलिलार्मणेऽष्टांशशिष्टां विपाच्य तेन निर्यूहेण तन्मूलैश्च घृतप्रस्थं साधयेत्|
ततो मात्रामेकाहा न्तरं पिबेत्|
ऊर्ध्वाधो विरिच्यमानस्तृषितः|
शीतलव्रणमारनालं जीर्णस्नेहश्च तेनैव कोद्रवौदनमश्नीयात्|
अनेन कुष्ठश्वित्रापचीभगन्दरनाडीव्रणाखुविषाणि सिध्यन्ति|
मेध्यं चैतत् पुंसवनं च||११||
അഥവോഭയാനുലോമനം വമനം വിരേചനം ച സര്പിഃ പിബേത്| കിമിത്യാഹ-ബ്രാഹ്മീസ്വരസസാധിതമ്| ആവര്തകീഘൃതം സുബോധമ്| ആവര്തകീ രക്തപുഷ്പാ| മഹാജാലിനീ നാമ ച വമനദ്രവ്യമ്| അര്മണോ ദ്രോണഃ| പലശതാനി പഞ്ചദ്വാദശാധികാനി| ആവര്തക്യാ ഏവ മൂലാനി കല്കപരിഭാഷയാ| മാത്രാമിത്യനിയമോ ദോഷാദിവശാത്| സുബോധമ്| പുംസവനം സ്ത്രീണാമ്|| ൧൧||
Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12
ദാറ്വീപടോലബൃഹതീസേവ്യമദനനിമ്ബകൃതമാലഘനേന്ദ്രയവൈഃസസ്നേ ഹൈരാസ്ഥാപനമ്|
ഏഭിരേവ ച വിപക്വഃ സ്നേഹോऽനുവാസനാര്ഹ സ്യാനുവാസനമ്|
ദന്തീമരിചഫണിര്ജകാര്ദകകരഞ്ജബീജ പിപ്പലീവിഡങ്ഗസൈന്ധവൈരൂര്ധ്വജത്രുഗതേ കുഷ്ഠേ കൃമിഷു ച ശിരോ വിരേകഃ|
സൂത്രസ്ഥാനോക്തോ വൈരേചനികധൂമശ്ച||൧൨||
View original
दाऱ्वीपटोलबृहतीसेव्यमदननिम्बकृतमालघनेन्द्रयवैःसस्ने हैरास्थापनम्|
एभिरेव च विपक्वः स्नेहोऽनुवासनार्ह स्यानुवासनम्|
दन्तीमरिचफणिर्जकार्दककरञ्जबीज पिप्पलीविडङ्गसैन्धवैरूर्ध्वजत्रुगते कुष्ठे कृमिषु च शिरो विरेकः|
सूत्रस्थानोक्तो वैरेचनिकधूमश्च||१२||
ദാര്വ്യാദിഭിഃ ക്വഥിതൈശ്ച കല്കീകൃതൈശ്ച സ്നേഹയുക്തൈരാസ്ഥാപനമ്| ഏഭിരേവ ച ദാര്വ്യാദിഭിര്വിപക്വഃ സ്നേഹഃ സൂത്രോക്തപ്രകാരേണാനുവാസനാര്ഹസ്യ സതോऽനുവാസനമ്| ജത്രോരൂര്ധ്വഗതേ കുഷ്ഠേ| ക്രിമിഷു ച ജത്രോരൂര്ധ്വം ശിരസ്ഥിതേ ദന്ത്യാദിഭിഃ കല്കാദിയുക്തൈഃ ശിരോവിരേകഃ| തഥാ സൂത്രസ്ഥാനേ ധൂമവിധൌ യോ വൈരേചനികോ ധൂമോക്തഃ സോऽപി യോജ്യഃ| തസ്യ ച ദ്രവ്യാണി ശോധനാദിഗണസംഗ്രഹണേ ശിരോവിരേചനദ്രവ്യാണി ഗന്ധദ്രവ്യാണി ചേത്യാദി പഠിതാനി|| ൧൨||
Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13
തതഃ സര്വതോ വിശുദ്ധസ്യാന്തര്ബഹിഃശമനാനി പ്രയുഞ്ജീത||൧൩||
View original
ततः सर्वतो विशुद्धस्यान्तर्बहिःशमनानि प्रयुञ्जीत||१३||
തതഃ സര്വത ഊര്ധ്വമധഃ ശിരസി ച വിശുദ്ധസ്യ ശമനാന്യന്തര്ബഹിശ്ച പ്രയുഞ്ജീത| ബഹിരിത്യാലേപാദിഭിഃ|| ൧൩||
Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14
ഖദിരകദരതിനിശാസനശിരീഷശിംശപാശാകസര്ജാര്ജുനജമ്ബൂ കരവീരധവാമലകീമുഷ്കകാക്ഷികബദരീവഞ്ജുലനിമ്ബപടോ ലാങ്കോലബലാബില്വകുടജകടഭീപാരിഭദ്രസഹചരഗൃധ്രനഖീ വരണവര്ധമാനാര്കശോഭഞ്ജനാടരൂഷകശതാവരീശ്വദംഷ്ട്രാഹിമാ രാശ്വകര്ണശ്രീപര്ണീസ്വയങ്ഗുപ്താഗ്നിമന്ഥേന്ദ്രവാരുണീകാകോദുമ്ബ രികാമേഷശൃങ്ഗീടുണ്ടുകഗുഡൂചീവര്ഷാഭൂവായസീബൃഹതീദ്വയരോഹി ണിമൂര്വാശാര്ങ്ഗീഷ്ഠാമുലാനി ച ശകലയിത്വാ പൃഥക് ത്രിംശത്പ ലികാനി സംക്ഷുദ്യ മഹതി കടാഹേऽഷ്ടഗുണേനാമ്ഭസാ ക്വാഥയേത്|
അഷ്ടഭാഗശേഷം നിര്യൂഹമവതാര്യ പരിസ്രാവ്യ ച തസ്മിന് സര്പിഷഃ പലശതത്രയം വിപചേദീഷദവശേഷകഷായേ ച വിദലീകൃതാ രുഷ്കരസഹസ്രത്രയമത്രാവാപ്യ പുനഃ പാചയേദ്വിഗതസ്വരസാന്യ രുഷ്കരാണ്യപാസ്യ തസ്മിന് സ്നേഹേ സുചൂര്ണിതാനി പ്രക്ഷിപേത്|
വ്യാധിഘാതവ്യോഷനാകുലീമാര്കവാര്കകാകാദനീതഗരകടു കാകുഷ്ഠബില്വഹിങ്ഗചിത്രകാതിവിഷാമുസ്തേന്ദ്രയവേന്ദ്ര വാരുണീരുപ്യമലലോഹരജോലോഹകാന്തരസാഞ്ജനാഭ്രശുകനാ സാദേവദാലീത്രിഫലാലാങ്ഗലികീവിശാലാകുമ്ഭനികുമ്ഭവ ചാവാരാഹീമഹാദ്രുമകോശാതകീപ്രപുന്നാടസോമപര്ണീനലികാ ദ്വയപടോലീജാതീപല്ലവതാപ്യകാരവേല്ലകൂലികാകന്ദക സപ്തച്ഛദശാര്ങ്ഗാഷ്ടോത്പലസാരിവാഗുഗ്ഗുലുശിലാജതുമൂര്വാകുസ്തു മ്ബരീജീവകദ്വയപാഠേന്ദുരേഖാവജ്രകന്ദഹരിദ്രാദ്വയലവണപഞ്ച കാനി പ്രത്യേകം ത്രിപലികാനി ശൃങ്ഗീവിഷപലം ചൈകം തതോ ദര്വ്യാ സമാന്താദാഘട്യ സുഗുപ്തം ഭൂമൌ ധാന്യേ വാ മാസം നിഖനേത്|
അഥ കൃതസംശുദ്ധിസ്വസ്ത്യയനഃ കുഷ്ഠീ പ്രാതസ്തതോ മാത്രാ മുപയുഞ്ജീത|
ജീര്ണേ ച യഥേഷ്ടമാഹാരം തേനാസ്യ പൂര്വമങ്ഗാനി തുദ്യന്തേ ഭിദ്യന്തേ ശൂയന്തേ സ്ഫുരന്തി സ്ഫുടന്തി ച|
തതഃ സപ്ത രാത്രാത്പുനഃ സ്വസ്ഥീഭവതി|
അപി ച- യോഗരാമജവലിഹ്യ സമസ്തം സംജ്ഞയൈവ കഥിതോത്തമശക്തിമ്|
ഹന്തി കുഷ്ഠമതിപാതിതഗാത്രം സ്നായുജാലപരിശേഷമശേഷമ്|
ശ്വാസാഗ്നിസാദാരുചികാസയക്ഷ്മഗുല്മാഢ്യവാതഗ്രഹണീപ്രമേഹാന്|
ശോഫം കൃമീന് പാണ്ഡുഗദം ജ്വരാംശ്ച നിവര്തയത്യേഷ രസായനാഗ്ര്യഃ||൧൪||
View original
खदिरकदरतिनिशासनशिरीषशिंशपाशाकसर्जार्जुनजम्बू करवीरधवामलकीमुष्ककाक्षिकबदरीवञ्जुलनिम्बपटो लाङ्कोलबलाबिल्वकुटजकटभीपारिभद्रसहचरगृध्रनखी वरणवर्धमानार्कशोभञ्जनाटरूषकशतावरीश्वदंष्ट्राहिमा राश्वकर्णश्रीपर्णीस्वयङ्गुप्ताग्निमन्थेन्द्रवारुणीकाकोदुम्ब रिकामेषशृङ्गीटुण्टुकगुडूचीवर्षाभूवायसीबृहतीद्वयरोहि णिमूर्वाशार्ङ्गीष्ठामुलानि च शकलयित्वा पृथक् त्रिंशत्प लिकानि संक्षुद्य महति कटाहेऽष्टगुणेनाम्भसा क्वाथयेत्|
अष्टभागशेषं निर्यूहमवतार्य परिस्राव्य च तस्मिन् सर्पिषः पलशतत्रयं विपचेदीषदवशेषकषाये च विदलीकृता रुष्करसहस्रत्रयमत्रावाप्य पुनः पाचयेद्विगतस्वरसान्य रुष्कराण्यपास्य तस्मिन् स्नेहे सुचूर्णितानि प्रक्षिपेत्|
व्याधिघातव्योषनाकुलीमार्कवार्ककाकादनीतगरकटु काकुष्ठबिल्वहिङ्गचित्रकातिविषामुस्तेन्द्रयवेन्द्र वारुणीरुप्यमललोहरजोलोहकान्तरसाञ्जनाभ्रशुकना सादेवदालीत्रिफलालाङ्गलिकीविशालाकुम्भनिकुम्भव चावाराहीमहाद्रुमकोशातकीप्रपुन्नाटसोमपर्णीनलिका द्वयपटोलीजातीपल्लवताप्यकारवेल्लकूलिकाकन्दक सप्तच्छदशार्ङ्गाष्टोत्पलसारिवागुग्गुलुशिलाजतुमूर्वाकुस्तु म्बरीजीवकद्वयपाठेन्दुरेखावज्रकन्दहरिद्राद्वयलवणपञ्च कानि प्रत्येकं त्रिपलिकानि शृङ्गीविषपलं चैकं ततो दर्व्या समान्तादाघट्य सुगुप्तं भूमौ धान्ये वा मासं निखनेत्|
अथ कृतसंशुद्धिस्वस्त्ययनः कुष्ठी प्रातस्ततो मात्रा मुपयुञ्जीत|
जीर्णे च यथेष्टमाहारं तेनास्य पूर्वमङ्गानि तुद्यन्ते भिद्यन्ते शूयन्ते स्फुरन्ति स्फुटन्ति च|
ततः सप्त रात्रात्पुनः स्वस्थीभवति|
अपि च- योगरामजवलिह्य समस्तं संज्ञयैव कथितोत्तमशक्तिम्|
हन्ति कुष्ठमतिपातितगात्रं स्नायुजालपरिशेषमशेषम्|
श्वासाग्निसादारुचिकासयक्ष्मगुल्माढ्यवातग्रहणीप्रमेहान्|
शोफं कृमीन् पाण्डुगदं ज्वरांश्च निवर्तयत्येष रसायनाग्र्यः||१४||
ഖദിരേത്യാദിനാ ശമനപ്രയോഗഃ| ഖദിരാദിഭിര്യോഗരാജോ രസായനാഗ്ര്യഃ| തത്ര ഖദിരാദീനാം മധുകാന്താനാം സാദ്രോऽശുഷ്കഃ സാരഃ| കൃതമാലാദീനാം ശാര്ങ്ഗാഷ്ഠാന്താനാം മൂലാനി പ്രത്യേകം ത്രിംശത്പലാനി| സര്വേഭ്യോऽഷ്ടഗുണം ജലമ്| തസ്യാഷ്സ്ടഭാഗശേഷസ്യാവതരണമ്| തത്ര ച സര്പിഷഃ പലശതത്രയം പ്രക്ഷിപ്യ പചേത്| തത്ര ച വിപച്യമാനേ സര്പിഷി സര്വം കഷായം യാവന്ന പരിക്ഷീയതേ താവദരുഷ്കരാണാം സഹസ്രത്രയം വിദലീകൃതമവപാടിതമാവപ്യൈതത് സര്പിഃ പുനഃ പക്തവ്യമ്| തേന ച സാധനേന നീരസാന്യരുഷ്കരാണി ഭൃഷ്ട്വാ തതഃ സ്നേഹാദുദ്ധൃത്യ താനി വിഗതാസ്ഥീനി ച സഞ്ചൂര്ണ്യ സ്നേഹ ഏവ പ്രക്ഷിപേത്| വ്യാധിഘാതാദീനി പ്രത്യേകം ത്രിപലാനി പ്രക്ഷിപേത്| ശൃങ്ഗിവിഷസ്യ പലമ്| ഖദിരം ഖാദിരമ്| കദരഃ ശ്വേതസാരഃ| തിനിശഃ സ്പന്ദനമ്| അസനം ബീജകമ്| ശിരീഷഃ പ്രസിദ്ധഃ| ശാകം ഖരദാരു ഖരച്ഛദമ്| സര്ജാഹ്വഃ ശ്രീഭരഃ| സാലരസോ നിര്യാസ ഏവ| അര്ജുനഃ കകുഭഃ| മുഷ്കോ മോക്ഷകഃ| കാശ്മീരേഷു പുരുന്തുകഃ| അസികഃ രജനകഃ| വഞ്ജുലഃ വേതസഃ| ദീര്ഘപത്രഃ പ്രസിദ്ധഃ| കൃതമാലോ നക്തമാലഃ| നിചുലോ വേതസഭേദഃ| (നി) 'അങ്കോടോങ്കോലകോ രേചീ നിര്ദിഷ്ടോ ദീര്ഘകീലകഃ|' കുടജോ വത്സകഃ| കടഭിര്ജ്യോതിഷ്മതീ| പാരിഭദ്രകോ നിമ്ബഃ| കണ്ടകകിംശുകശ്ച| ഗൃധ്രനഖീ തിന്ദുകീ| വരണസ്തമാലഃ ശ്വേതപുഷ്പഃ| വര്ധമാന ഏരണ്ഡഃ| ശ്വദംഷ്ട്രാ ഗോക്ഷുരകഃ| അഹിമാരഃ അരിമേദഃ| ശ്രീപര്ണീ കാശ്മരീ| സ്വയങ്ഗുപ്താ കണ്ഡൂകരീ| അഗ്നിമന്ഥഃ തക്കാരീ| ഇന്ദ്രവാരുണീ ഏന്ദ്രീ പ്രസിദ്ധാ| കാകോദുമ്ബരികാ ഫല്ഗുഃ| മേഷശൃങ്ഗീ അജശൃങ്ഗീ| ടുണ്ടുകോ മയൂരജങ്ഘഃ| വായസീ കാകമാചീ| രോഹിണീ കടുകാ| മൂര്വാ കിരാതതിക്താ| ശാര്ങ്ഗാഷ്ഠാ അങ്ഗാരവല്ലികാ| അരുഷ്കരാണി ഭല്ലാതകാനി| വ്യാധിഘാതഃ ആരഗ്വധഃ| നാകുലീ സര്പസുഗന്ധാ| മാര്കവഃ ഭൃങ്ഗരാജഃ| കാകാദനീ കാകപീലുകാ| കരണ്ഡിശ്ചിരണ്ഡികാ ച| തഗരം നതമ്| രൂപ്യസ്യ മലം തഥോക്തമ് ലോഹരജഃ ശസ്ത്രചൂര്ണമ്| ലോഹകാന്തഃ അയസ്കാന്തഃ| രസാഞ്ജനം താര്ക്ഷ്യശൈലമ്| അഭ്രം അഭ്രകമ്| ശുകനാസാ സ്യോനാകഃ| ദേവദാലീ ജീമൂതകഃ| ഗരാഗരീ വമനദ്രവ്യമ്| ലാങ്ഗലീ വിശല്യാ ഗര്ഭപാതനീ| വിശാലാ ഗവാക്ഷീ| കുമ്ഭോ ദ്രവന്തീ നികുമ്ഭോ ദന്തീ| വാരാഹീ (നി) 'ഗൃഷ്ടിര്വിഷ്വക്സേനകാന്താ വാരാഹീ വരമാലിനീ| മാധവീ സൌകരീ കാര്ഷ്ണി കാലന്ദീ ഗൃഷ്ടികാപരാ||' മഹാദ്രുമഃ രാജജമ്ബുകഃ| കോശാതകീ ധാമര്ഗവഃ| പ്രപുന്നാടകശ്ചക്രമര്ദഃ| സോമപര്ണീ (നി) 'ഉച്ചടാ സോമപര്ണീ ച പ്രചലാതലതാ തഥാ|' നലികാദ്വയം മാംസീദ്വയമ്| ജാതിപല്ലവം ജാതിപത്രമ്| താപ്യം വട്ടമാക്ഷികമ്| കാരവേല്ലീ പ്രസിദ്ധാ| കൂലികാകന്ദകം കര്കോടകമ്| കുസ്തുമ്ബരീ ആദ്രികാ| ജീവകദ്വയം ജീവന്തീ ജീവനീകം ച| ഇന്ദുലേഖാ സോമരാജീ| വജ്രകന്ദം സുധാ| അഥേത്യാനന്തര്യേ| സംശുദ്ധിര്വമനാദിനാ സ്വസ്ത്യയനം ദേവപൂജാദീരിതമ്| സമസ്തം യോഗരാജമാഹ-സംജ്ഞയാ നാമ്നാ കഥിതാ ഉത്തമാശക്തിര്യസ്യ തഥാവിധമ്| ആശ്ചര്യസംജ്ഞമിത്യര്ഥഃ| കുഷ്ഠം കിമ്ഭൂതമിത്യാഹ-അതിപാതിതഗാത്രമ്| തഥാ സ്നായുജാലമേവ പരിശേഷമ്||൧൪||
Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15
ത്രിഫലാദശമൂലമൂര്വാമുസ്തസപ്തച്ഛദദാരുനിമ്ബത്വഗ്ഗവാക്ഷീചിത്ര കമഞ്ജിഷ്ഠാവ്യോഷചൂര്ണം നവഗുണൈഃ സക്തുഭിര്യുക്തം സക്ഷൌദ്രം ശീലയേത്||൧൫||
View original
त्रिफलादशमूलमूर्वामुस्तसप्तच्छददारुनिम्बत्वग्गवाक्षीचित्र कमञ्जिष्ठाव्योषचूर्णं नवगुणैः सक्तुभिर्युक्तं सक्षौद्रं शीलयेत्||१५||
ത്രിഫലാദീനാം ചൂര്ണം സര്വതോ നവഗുണൈഃ സക്തുഭിര്യുക്തം സക്ഷൌദ്രം ശീലയേത്|| ൧൫||
Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16
അഥവാ ക്ഷുണ്ണാന് യവന് നിസ്തുഷാന് രാത്രൌ ഗോമൂത്രപര്യുഷിതാ നഹ്നി കിലിഞ്ജേ ശോഷയേദേവം സപ്താഹം ഭാവയേച്ഛോഷയേച്ച|
തതസ്താന് സക്തൂന് കൃത്വാ ഭല്ലാതകപ്രപുപന്നാടാവല്ഗുജ ചിത്രകവിഡങ്ഗമുസ്തചൂര്ണം ചതുര്ഭാഗയുക്താനസനാദികഷായേണ പായയേത്||൧൬||
View original
अथवा क्षुण्णान् यवन् निस्तुषान् रात्रौ गोमूत्रपर्युषिता नह्नि किलिञ्जे शोषयेदेवं सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च|
ततस्तान् सक्तून् कृत्वा भल्लातकप्रपुपन्नाटावल्गुज चित्रकविडङ्गमुस्तचूर्णं चतुर्भागयुक्तानसनादिकषायेण पाययेत्||१६||
അഥവാ മുസലേന ക്ഷുണ്ണാന് യവാന് രാത്രിമേകാം ഗോമൂത്രേണ വാസയേത്| തതോऽഹ്നി കിലിഞ്ജേ തു ശോഷയേത്| പുനാ രാത്രൌ ഗോമൂത്രേ വാസയേത്| പുനരഹനി ശോഷയേദേവം സപ്തരാത്രം ഭാവയേച്ഛോഷയേച്ച| തതസ്തൈര്യവൈഃ സക്തൂന് കൃത്വാ താന് സക്തൂന് ഭല്ലാതകാദിചൂര്ണേന ചതുര്ഭാഗേന യുക്താസനാദിഗണകഷായേണ പായയേത്|| ൧൬||
Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17
ഏവമസനാദിക്വാഥപീതാനാമാരഗ്വധാദികഷായപീതാനാം വാ ഗോജീര്ണകാനാം വാ യവാനാം സക്തൂനരുഷ്കരാഗ്നിമന്ഥചൂര്ണമി ശ്രാന് ഖദിരാസനസാരരോഹിതകഗുഡൂചീനാമന്യതമസ്യ കഷാ യേണ ദാഡിമാമ്ലവേതസാമ്ലേന സൈന്ധവലവണേന സിതാമധു മധുരേണാലോഡ്യ പായയേത്|
ഏഷ സര്വമന്ഥകല്പഃ|
യാവകാംശ്ച ഭക്ഷ്യാനപൂപപൂര്ണകോശശഷ്കുലീപ്രഭൃതീന് കുര്യാത്|
യവവച്ച ഗോധൂമൈഃ||൧൭||
View original
एवमसनादिक्वाथपीतानामारग्वधादिकषायपीतानां वा गोजीर्णकानां वा यवानां सक्तूनरुष्कराग्निमन्थचूर्णमि श्रान् खदिरासनसाररोहितकगुडूचीनामन्यतमस्य कषा येण दाडिमाम्लवेतसाम्लेन सैन्धवलवणेन सितामधु मधुरेणालोड्य पाययेत्|
एष सर्वमन्थकल्पः|
यावकांश्च भक्ष्यानपूपपूर्णकोशशष्कुलीप्रभृतीन् कुर्यात्|
यववच्च गोधूमैः||१७||
ഏവമിത്യനേന സപ്താഹവാസനശോഷണാദസനാദിക്വാഥപീതാനാം വാ ആരഗ്വധാദിപീതാനാം വാ യവാനാം സക്തൂനരുഷ്കരാഗ്നിമന്ഥയോശ്ചൂര്ണേന മിശ്രാന് ഖദിരസാരാദീനാമന്യതമസ്യ ദാഡിമാമ്ലവേതസാമ്ലേന സൈന്ധവേന ലവണേന സിതാമധുഭ്യാം മധുരേവ കഷായേണാലോഡ്യ പായയേത്| അസനാദീനാം ക്വാഥഃ പീതോ യൈര്യവൈസ്തേ യഥോക്താഃ| ഗോമുത്രവദസനാദിനാ വാരഗ്വധാദിനാ വാ ഭാവിതാ ഇത്യര്ഥഃ| ഗോജീര്ണകാ യേ യവാ ഭുക്താ ഗോമയേന സഹ നിര്ഗതാഃ| (നി) 'പാരിജാതസ്തു രോഹിതഃ പ്ലീഹഘ്നോ രക്തപുഷ്പകഃ|' സര്വേഷാം ച മന്ഥാനാമയമേവ ദാഡിമാദിനാമ്ലാദിയോജനാ കല്പഃ| സുബോധമ്| അനന്തരോക്തയവവിധാനവത് ഗോധൂമൈരപി|| ൧൭||
Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18
സുരാം കല്പയേത് പലാശക്ഷാരഭാവിതശാലിതണ്ഡുലപിഷ്ടേന ക്ഷാരോദകേനൈവ സ്വേദിതേന പ്രിയങ്ഗുജപിപ്പലീചിത്രകകേഷുകൈ ലവാലുകപരിപേലവലോധ്രമരിചവിഡങ്ഗചൂര്ണമിശ്രേണ നവേ ചൈനാം ഭാജനേ ജതുസൃതേ ക്ഷൌദ്രപിപ്പലീലിപ്തേ സ്ഥാപയേത്|
തതോ ഗന്ധ രസോപപന്നാം കുഷ്ഠിനേ പാതും ദദ്യാത്||൧൮||
View original
सुरां कल्पयेत् पलाशक्षारभावितशालितण्डुलपिष्टेन क्षारोदकेनैव स्वेदितेन प्रियङ्गुजपिप्पलीचित्रककेषुकै लवालुकपरिपेलवलोध्रमरिचविडङ्गचूर्णमिश्रेण नवे चैनां भाजने जतुसृते क्षौद्रपिप्पलीलिप्ते स्थापयेत्|
ततो गन्ध रसोपपन्नां कुष्ठिने पातुं दद्यात्||१८||
സുരാം കല്പയേത് കഥമിത്യാഹ-പലാശേത്യാദി| പലാശവൃക്ഷക്ഷാരേണ ഭാവിതാനാം ശാലിതണ്ഡുലാനാം പിഷ്ടേന ക്ഷാരോദകസ്വേദിതേന പ്രിയങ്വാദിചൂര്ണമിശ്രേണേതി| സുബോധമ്| ഏനാമിതി സുരാമ്|| ൧൮||
Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19
ഖദിരശിംശപാസാരമുത്തമകാരണീം ബ്രാഹ്മീം കോശവതീം ച കഷായകല്പേന വിപചേത്|
തേന ക്വാഥേന തണ്ഡുലാന് ഭാവ യേത്|
അഭിഷുണുയാച്ച പൂര്വവത്||൧൯||
View original
खदिरशिंशपासारमुत्तमकारणीं ब्राह्मीं कोशवतीं च कषायकल्पेन विपचेत्|
तेन क्वाथेन तण्डुलान् भाव येत्|
अभिषुणुयाच्च पूर्ववत्||१९||
ഖദിരാദീന് കഷായകല്പേനേതി| ഷോഡശഗുണേനാമ്ഭസാ ചതുര്ഭാഗശേഷേണ പചേത്| സുബോധമ്| ഉത്തമകാരണീ കരമ്ഭാ| കോശവതീ ഘണ്ടോലീ||൧൯||
Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20
ത്രിവൃച്ഛ്യാമാഗ്നിമന്ഥസപ്തലാകേബുകശങ്ഖിനീതില്വകത്രി ഫലാപലാശശിംശപാനാം രസമാദായ പലാശദ്രോണ്യാമഭ്യ സിച്യ ഖദിരാങ്ഗാരതപ്തമയഃപിണ്ഡമേകവിംശതിവാരാന്നിര്വാപ്യ തതസ്തം രസമാസിച്യ സ്ഥാല്യാം ഗോമയാഗ്നിനാ സാധയേത്|
സിധ്യതി ചാവപേത്|
പിപ്പലീചൂര്ണസ്യ ഭാഗം ദ്വൌ മധുനസ്താ വദുദ്ധൃതസ്യ തതശ്ചതുര്ഭാഗാവശിഷ്ടേऽവതീര്ണേ ഭൂയോऽഗ്നിതപ്ത മയഃപിണ്ഡം തസ്മിന് പ്രക്ഷിപേത്|
പ്രശാന്തം ച ലോഹപാത്രേ സുഗുപ്തം നിദധ്യാത്|
സ്ഥൂലം കര്ശയതി|
ശോഫമുപഹന്തി|
സന്നമഗ്നി മുദ്ധരതി|
വിശേഷേണ രാജയക്ഷ്മിണാമുപദിശ്യതേ|
വര്ഷശതാ യുശ്ചൈനാമുപയുജ്യ പുരുഷോ ഭവതി||൨൦||
View original
त्रिवृच्छ्यामाग्निमन्थसप्तलाकेबुकशङ्खिनीतिल्वकत्रि फलापलाशशिंशपानां रसमादाय पलाशद्रोण्यामभ्य सिच्य खदिराङ्गारतप्तमयःपिण्डमेकविंशतिवारान्निर्वाप्य ततस्तं रसमासिच्य स्थाल्यां गोमयाग्निना साधयेत्|
सिध्यति चावपेत्|
पिप्पलीचूर्णस्य भागं द्वौ मधुनस्ता वदुद्धृतस्य ततश्चतुर्भागावशिष्टेऽवतीर्णे भूयोऽग्नितप्त मयःपिण्डं तस्मिन् प्रक्षिपेत्|
प्रशान्तं च लोहपात्रे सुगुप्तं निदध्यात्|
स्थूलं कर्शयति|
शोफमुपहन्ति|
सन्नमग्नि मुद्धरति|
विशेषेण राजयक्ष्मिणामुपदिश्यते|
वर्षशता युश्चैनामुपयुज्य पुरुषो भवति||२०||
ത്രിവൃദാദീനാം രസം ക്വാഥം ഗൃഹീത്വാ പലാശമയ്യാം ദ്രോണ്യാമാസിഞ്ചേത്| ആസിച്യ ചായഃപിണ്ഡം തപ്തമേകവിംശതിവാരാന് നിര്വാപ്യ തദവഗാഹേ നാഗ്നിരഹിതം കൃത്വാ തം പലാശദ്രോണീരസ്മ് സ്ഥാല്യാം സാധയേത് ഗോമയാഗ്നിനാ| സിധ്യതി ച രസേ പിപ്പല്യാദികമാവപേത്| യാവതാ ഘനത്വം ഭവതി താവദിതി| മധുസമോ ഘൃതസ്യ ഭാഗഃ| സുബോധമ്| പ്രശാന്തം നിര്വൃതം തപ്തലോഹപിണ്ഡക്ഷോദമ്| സുബോധമ്| ഏഷ യോഗോ നാമ്നാऽയസ്കൃതിഃ| അരുണം മൂലം ത്രിവൃത്| ശമാരുണം ശ്യാമാ| സപ്തലാ സാതലാ| കേബുകം പ്രസിദ്ധം മധ്യദേശേ| (നി) 'വിതിക്താ സ്യാച്ഛങ്ഖിനീ തു ദൃഢപാദാ വിസര്പിണീ| തിക്തലാ ചാക്ഷിപീഡാഖ്യാ വിശ്വാ വേത്രാ യമേശ്വരാ|| ൨൦||
Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21
അസനാദിക്വാഥമാസിച്യ പലാശദ്രാണ്യാമയോഘനൈസ്തപ്തൈഃ സംയോജ്യ നിര്വാപ്യ ച കൃതസംസ്കാരേ കലശേ പ്രക്ഷിപ്യ വത്സകാദിം പ്രതിവാപ്യ ക്ഷൌദ്രം ച സുഗുപ്തം മാസം നിധായോപയുഞ്ജീത||൨൧||
View original
असनादिक्वाथमासिच्य पलाशद्राण्यामयोघनैस्तप्तैः संयोज्य निर्वाप्य च कृतसंस्कारे कलशे प्रक्षिप्य वत्सकादिं प्रतिवाप्य क्षौद्रं च सुगुप्तं मासं निधायोपयुञ्जीत||२१||
അസനാദീത്യാദിനാ അപരാ ത്രിവ്രുദാദിവദയസ്കൃതിഃ| ക്ലശേ ദോഷാനുരൂപൈരൌഷധൈര്ലേപരൂപാദിനാ കൃതസംസ്കാരേ തം ക്വാഥം പ്രക്ഷിപ്യ തത്ര ച വത്സകാദിചൂര്ണം മാക്ഷികം ച പ്രതിവാപ്യ മാസം നിധാപയേത്| മാസാദൂര്ധ്വമുപയുഞ്ജീത|| ൨൧||
Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22
ഏവം ന്യഗ്രോധാദിഷ്വാരഗ്വധാദിഷു ചായസ്കൃതിം വിദധ്യാത്|
ഖദിരസുരദാരുസാരക്വാഥപ്രസ്ഥം ക്ഷൌദ്രപ്രസ്ഥം മത്സ്യണ്ഡികാപ്രസ്ഥം ലോഹചൂര്ണാര്ദ്ധപ്രസ്ഥം ത്രിഫലാചതുര്ജാതകമരിചാനി ച കാര്ഷികാണി പ്രക്ഷിപ്യായസേ ഭാണ്ഡേ മാസസ്ഥിതം തദുപയോജയേത്||൨൨||
View original
एवं न्यग्रोधादिष्वारग्वधादिषु चायस्कृतिं विदध्यात्|
खदिरसुरदारुसारक्वाथप्रस्थं क्षौद्रप्रस्थं मत्स्यण्डिकाप्रस्थं लोहचूर्णार्द्धप्रस्थं त्रिफलाचतुर्जातकमरिचानि च कार्षिकाणि प्रक्षिप्यायसे भाण्डे मासस्थितं तदुपयोजयेत्||२२||
ഏവമിത്യസനാദിവത് ന്യഗ്രോധാദിനാരഗ്വധാദിനാ ചായസ്കൃതിം കുര്യാത്| സര്വത്ര ച വത്സകാദിക്ഷൌദ്രം ച പ്രതിവാപഃ| ഖദിരസാരദാരുണോഃ ക്വാഥസ്യ മാത്രാ ശേഷദ്രവ്യവ്യാപ്തിയോഗ്യാ| ത്രിഫലാചതുര്ജാതയോഃ പൃഥഗ്ദ്രവ്യമ്|| ൨൨||
Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23
രസായനപ്രയോഗേണ ച ലോഹതുലാം തുവരകാസ്ഥീനി ഭല്ലാ തകാന്യലമ്ബുസാമവല്ഗുജം ഗുഗ്ഗുലുമര്ശോവിഹിതവിധാനേന വാ ചിത്രകമിതി||൨൩||
View original
रसायनप्रयोगेण च लोहतुलां तुवरकास्थीनि भल्ला तकान्यलम्बुसामवल्गुजं गुग्गुलुमर्शोविहितविधानेन वा चित्रकमिति||२३||
രസായനപ്രയോഗവിഹിതവിധാനേന പൃഥഗ്ലോഹചൂര്ണാദീനി യോജയേത്| അര്ശശ്ചികിത്സിതവിധാനേന വാ ചിത്രകമ്| തുവരാണാം പശ്ചിമോദധിതശ്ച പ്രസിദ്ധാനാം ഫലവിശേഷാണാമസ്ഥീനി മജ്ജാനഃ| അലമ്ബുസാ മദയന്തികാ| അവല്ഗുജാ സോമരാജീ|| ൨൩||
Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24
ഭവതി ചാത്ര- കിലാസകുഷ്ഠഗ്രഹണീപ്രമേഹസ്ഥൂലത്വദുര്നാമഭഗന്ദരേഷു|
പാണ്ഡുത്വശൂനത്വകഫാമയേഷു മന്ഥാദിയോഗാന് വിദധീത ധീമാന്||൨൪||
View original
भवति चात्र- किलासकुष्ठग्रहणीप्रमेहस्थूलत्वदुर्नामभगन्दरेषु|
पाण्डुत्वशूनत्वकफामयेषु मन्थादियोगान् विदधीत धीमान्||२४||
ഗതാനുഗതികാ| ധീമാന് സുബുദ്ധിഃ കിലാസാദിഷ്വനന്തരോക്താംസ്തര്പണാദീന്യുഞ്ജീത| കിലാസം ശ്വിത്രമ്| കഫാമയാഃ സര്വേ ശ്ലേഷ്മവ്യാധയഃ||൨൪||
Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25
ശാലയോ യവഗോധൂമകോരദൂഷാഃ പ്രിയങ്ഗവഃ|
മുദ്ഗാ മസൂരാസ്തുവരീ തിക്തശാകാനി ജാങ്ഗലമ്|
ത്രിഫലാരുഷ്കരാരിഷ്കരാരിഷ്ടക്ഷൌദ്രയോജിതഭാവിതമ്|
ധാത്രീഖദിരനിമ്ബാമ്ബുരസം മുദ്ഗപടോലജമ്|
മദ്യാന്യൌഷധഗര്ഭാണി മഥിതം ചേന്ദുരാജിമത്|
അന്നപാനം ഹിതം കുഷ്ഠേ ന ത്വമ്ലലവണോഷണമ്|
ദധിദുഗ്ധഗുഡാനൂപതിലമാഷാംസ്യജേത്തരാമ്||൨൫||
View original
शालयो यवगोधूमकोरदूषाः प्रियङ्गवः|
मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्|
त्रिफलारुष्करारिष्करारिष्टक्षौद्रयोजितभावितम्|
धात्रीखदिरनिम्बाम्बुरसं मुद्गपटोलजम्|
मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्|
अन्नपानं हितं कुष्ठे न त्वम्ललवणोषणम्|
दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्यजेत्तराम्||२५||
ശാലയ ഇത്യാദിനാ സര്വകുഷ്ഠഹിതമന്നപാനമുച്യതേ| ജാങ്ഗലം മാംസമ്| സര്വം ച ത്രിഫലാദിഭാവിതം തൈരേവ സംയോജിതമ്| അരിഷ്ടോ നിമ്ബഃ| പാനം ധാന്യാദ്യമ്ബു| ധാത്രീ ആമലകമ്| മുദ്ഗൈഃ സപടോലൈ രസോ യൂഷഃ| താനി മദ്യാനി യേഷാം കുഷ്ഠഹിതാന്യൌഷധാനി ഗര്ഭേ| മഥിതം തക്രം ഇന്ദുരാജിമത് സോമരാജിയുക്തമ്| ഏവംവിധമന്നപാനം കുഷ്ഠേ ഹിതമ്| ന ത്വമ്ലാദിഗുണമന്നപാനം ഹിതമ്| ദധ്യാദികഞ്ച കുഷ്ഠീ നിതരാം ത്യജേത്സുതരാ ജഹ്യാത്|| ൨൫||
Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26
തുലാര്ധം നിമ്ബപഞ്ചാങ്ഗ്യാസ്തഥാ ഖദിരസാരതഃ|
ഹരീതകീദലതുലാം ഭല്ലാതകതുലാം ദശ|
കൃഷ്ണാവിഡങ്ഗകുഡവാവൈകധ്യം വിപചേജ്ജലേ|
കഷായം തം പരിസ്രാവ്യ നിദധ്യാത്താമ്രഭാജനേ|
ഷണ്മാസതഃ പിബേത്കുഷ്ഠകൃമിമേഹൈര്വിമുച്യതേ|
നിമ്ബാരിഷ്ട ഇതി ഖ്യാതോ വരുണേനൈഷ നിര്മിതഃ||൨൬||
View original
तुलार्धं निम्बपञ्चाङ्ग्यास्तथा खदिरसारतः|
हरीतकीदलतुलां भल्लातकतुलां दश|
कृष्णाविडङ्गकुडवावैकध्यं विपचेज्जले|
कषायं तं परिस्राव्य निदध्यात्ताम्रभाजने|
षण्मासतः पिबेत्कुष्ठकृमिमेहैर्विमुच्यते|
निम्बारिष्ट इति ख्यातो वरुणेनैष निर्मितः||२६||
തുലാര്ധമിത്യാദിനാ നിമ്ബാരിഷ്ടഃ| നിമ്ബസ്യ പഞ്ചാങ്ഗീ പഞ്ചാനാമങ്ഗാനാം സമാഹാരഃ മൂലം സാരം ത്വക് പത്രം ഫലം ചേതി ദശപലാംശാനി| തഥേതി തുലാര്ധമ്| ഏവം വിഡങ്ഗുകുഡവാന്തം ക്വാഥപരിഭാഷയാ ജലേ വിപചേത്| സുബോധമ്|| ൨൬||
Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27
വിഡങ്ഗസാരാമലകാഭയാനാം പലം പലം ത്രീണി പലാനി കുമ്ഭാത്|
ഗുഡസ്യ ച ദ്വാദശമാസമേഷ ജിതാത്മനാ ഹന്ത്യുപയുജ്യമാനഃ|
കുഷ്ഠശ്വിത്രശ്വാസകാസോദരാര്ശോ മേഹപ്ലീഹഗ്രന്ഥിരുഗ്ജന്തുഗുല്മാന്|
സിദ്ധം യോഗം പ്രാഹ യക്ഷോ മുമുക്ഷോ ര്ഭിക്ഷോഃ പ്രാണാന് മാണിഭദ്രഃ കിലേമമ്||൨൭||
View original
विडङ्गसारामलकाभयानां पलं पलं त्रीणि पलानि कुम्भात्|
गुडस्य च द्वादशमासमेष जितात्मना हन्त्युपयुज्यमानः|
कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्|
सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||२७||
വിഡങ്ഗസാരാദീനാം പ്രത്യേകം പലമ്| വിഡങ്ഗസാരോ വിഡങ്ഗമജ്ജാ| കുമ്ഭാത് ത്രിവൃതായാഃ ത്രീണി പലാനി| ഗുഡസ്യ ദ്വാദശ പലാനി| മാസശബ്ദോപാദാനാത് പ്രത്യഹമസ്യോദ്യോഗാദ്വരാടി കാത്രയോപഹിതനവധാനകാന്വിതമര്ധപലമഭ്യവഹരണീയമിതി പ്രാപ്തമ്| വരാടികാ ഗുഞ്ജാ| ജന്തവഃ ക്രിമയഃ| മാണിഭദ്രാഖ്യോ യക്ഷഃ ഭിക്ഷോഃ പ്രാണാന് മുമുക്ഷോഃ ഇമം സിദ്ധം യോഗം പ്രാണകരം പ്രാഹ ജഗാദേത്യര്ഥഃ| അത്ര ഭൂതകാലേ പ്രാഹേതി| കിലേത്യാഗമികത്വം സൂചയതി| അന്യേ ത്വേവം വര്ണയന്തിഗുഡസ്യ ഷഡ്ദ്വാദശപലാനീതി തഥാ ഗൃഹീതേ ചൂര്ണാത് ത്രിഗുണം ഗുഡം സ്യാത്| ഏവമേവ താലീസവടകാദാവപി പ്രസിദ്ധമ്| തസ്മാദ്യത്ര ഗുഡസ്യ പ്രമാണമനുക്തം തത്ര ചൂര്ണാത് ത്രിഗുണം ഗുഡം ഗ്രാഹ്യമ്| ഏവം കൃതേऽപ്യഗ്നിമാന്ദ്യം ന സ്യാത്| തദുക്തം സൂത്രേ-'ഗുഡഃ കര്ത്താഗ്നിസാദസ്യ സഹ ന ത്വഭയാദിരി'തി|| ൨൭||
Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18
കടുകാപടോലമൂലോത്തമാ വചാനിമ്ബരാത്രിമഞ്ജിഷ്ഠാനാമ്|
സംശീലിതഃ കഷായ സ്ത്വഗാമയാന് ശ്ലേഷ്മപിത്തബഹുലാന് ഹന്തി||൧൮||
View original
कटुकापटोलमूलोत्तमा वचानिम्बरात्रिमञ्जिष्ठानाम्|
संशीलितः कषाय स्त्वगामयान् श्लेष्मपित्तबहुलान् हन्ति||१८||
കടുകാദിനവകഷായഃ സംശീലിതഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഭൂയിഷ്ഠാംസ്ത്വഗാമയാന് ഹന്തി|| ൨൮||
Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29
വാതോത്തരാംസ്തു സര്പിര്വിപാചിതം ക്വഥിതകല്കിതൈശ്ച കടുകാദ്യൈഃ|
ഖദിരാരിഷ്ടഗുഡൂചീസുരതരു ദാര്വീശ്ച കല്പയേത് പൃഥഗേവമ്||൨൯||
View original
वातोत्तरांस्तु सर्पिर्विपाचितं क्वथितकल्कितैश्च कटुकाद्यैः|
खदिरारिष्टगुडूचीसुरतरु दार्वीश्च कल्पयेत् पृथगेवम्||२९||
ഏവം കടുകാദിഭിഃ ക്വാഥിതകല്കിതൈശ്ച സ്നേഹപാകപരിഭാഷയാ വിപാചിതം സര്പിര്വാതോത്തരാംസ്ത്വഗാമയാന് ഹന്തി| ഖാദിരാദിഭിഃ പൃഥക് പ്രത്യേകം സര്പിര്വികല്പയേത്| ഏവമിതി ക്വാഥകല്കവിധാനേന| വിഷയശ്ചാത്ര ഗുണൈര്വികല്പ്യഃ|| ൨൯||
Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30
ശീതഃ കഷായഃ ഖദിരസ്യ പീതഃ സക്ഷൌദ്രതാര്ക്ഷ്യോ ഹരതി പ്രസഹ്യ|
ത്വക്കണ്ഠരോഗാപചിഗുല്മമേഹാന് ബലാഹകാന് വായുരിവ പ്രചണ്ഡഃ||൩൦||
View original
शीतः कषायः खदिरस्य पीतः सक्षौद्रतार्क्ष्यो हरति प्रसह्य|
त्वक्कण्ठरोगापचिगुल्ममेहान् बलाहकान् वायुरिव प्रचण्डः||३०||
ഖദിരസ്യ ശീതഃ കഷായം സക്ഷൌദ്രതാര്ക്ഷ്യഃ പീതസ്ത്വഗ്രോഗാദീന് പ്രസഹ്യാപാക്രമ്യ ഹരതി| യഥാ പ്രചണ്ഡോ വേഗവാന് വായുര്വലാഹകാനഭ്രാണീ പ്രസഹ്യ ഹരതി| താറ്ക്ഷ്യം രസാഞ്ജനമ്|| ൩൦||
Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31
സര്പിര്മധുഭ്യാം ത്രിഫലാരസേന വിഡങ്ഗകല്കേന ച സമ്പ്രയുക്തഃ|
കുഷ്ഠം കഷായഃ ഖദിരസ്യ ഹന്തി തിഷ്ഠന് കഷായം മനസീവ ധര്മഃ||൩൧||
View original
सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलारसेन विडङ्गकल्केन च सम्प्रयुक्तः|
कुष्ठं कषायः खदिरस्य हन्ति तिष्ठन् कषायं मनसीव धर्मः||३१||
സര്പിര്മധ്വാദ്യന്യതമേന യുക്തഃ ഖദിരസ്യ കഷായഃ കുഷ്ഠം ഹന്തി| യഥാധര്മഃ സമ്യക് പ്രയുക്തോ മനസി തിഷ്ഠന് കഷായം രാഗാദിരൂപം മലം ഹന്തി|| ൩൧||
Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32
ഖദിരസ്യ ലൂനശിരസോ മൂലഖാതസ്യ മധ്യമം മൂലമ്|
ഛിത്വാധോऽയഃ കുമ്ഭം രസസംഗ്രഹണായ നിദധീത|
ലിപ്താത്കൃഷ്ണമൃദേന്ധനൈശ്ച നിചിതാദാദീപിതാദ്വഹ്നിനാ|
തസ്മാദ്യച്യവതേ രസഃ സ സഹിതഃ ക്ഷൌദ്രാജ്യധാത്രീരസൈഃ|
പീതഃ കുഷ്ഠഭഗന്ദരാരുരപചീമേഹാസ്രപാണ്ഡൂന് ജയേത്|
പ്രസ്ഥസ്തസ്യ ജരാഞ്ച ഭോജ്യമിഹ തു ത്യാജ്യഞ്ച ഭല്ലാതവത്||൩൨||
View original
खदिरस्य लूनशिरसो मूलखातस्य मध्यमं मूलम्|
छित्वाधोऽयः कुम्भं रससंग्रहणाय निदधीत|
लिप्तात्कृष्णमृदेन्धनैश्च निचितादादीपिताद्वह्निना|
तस्माद्यच्यवते रसः स सहितः क्षौद्राज्यधात्रीरसैः|
पीतः कुष्ठभगन्दरारुरपचीमेहास्रपाण्डून् जयेत्|
प्रस्थस्तस्य जराञ्च भोज्यमिह तु त्याज्यञ्च भल्लातवत्||३२||
ഖദിരസ്യ ലൂനശിരസഃ ഛിന്നശാഖസ്യ മൂലേ നിഖാതസ്യ മധ്യമം പ്രധാനം മൂലം സ്തോകം ഛിത്വാ തസ്യൈവാധോऽയഃ ലൌഹം ഘട' സ്കന്ധാദവതീര്ണസ്യ രസസ്യ ഗ്രഹണാറ്ഥം നിദധീത| അനന്തരമൂര്ധ്വസ്ഥിതഖദിരസ്കന്ധം കൃഷ്ണമൃദാ ആലിപ്യതേ| തതോऽന്യൈഃ കാഷ്ഠൈര്നിചിതം സ്കന്ധമഗ്നിനാ ദീപയേത്| തതോऽഗ്നിനാ ദീപിതാത് സ്കന്ധാദ്യോ രസോ ലോഹഘടേ ച്യവതേ| സ രസഃ ക്ഷൌദ്രാദിസഹിതഃ പീതഃ കുഷ്ഠാദീന് ജയതി| തസ്യ ച രസസ്യ പ്രസ്ഥഃ പീതോ ജരാശ്ച ജയേത്| ഇഹ രരസപ്രയോഗ ഇദം ഭോജ്യമിദം ത്യാജ്യമിതി രസായനവിധ്യുക്തഭല്ലാതകവിദ്വിജ്ഞേയമ്|| ൩൨||
Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33
യോജ്യം ഖദിരവിന്നിമ്ബശിംശപാരഗ്വധാസനമ്|
രോഹീതകം സുരാഹ്വം ച ഖദിരോദകപായിനഃ|
ദാര്വീരസാഞ്ജനം വാ ഗോമൂത്രേണ പ്രബാധതേ കുഷ്ഠമ്|
അഭയാ പ്രയോജിതാ വാ മാസം സവ്യോഷഗുഡതൈലാ|
ദാര്വീകലിങ്ഗകടുകാതിവിഷാഗ്നിപാഠാ മൂത്രേണ സൂക്ഷ്മരജസോ ധരണപ്രമാണാഃ|
പീതാ ജയന്തി ഗുദജോദരഗുല്മകുഷ്ഠ കോഷ്ഠാനിലാഢ്യപവനഗ്രഹണീപ്രമേഹാന്||൩൩||
View original
योज्यं खदिरविन्निम्बशिंशपारग्वधासनम्|
रोहीतकं सुराह्वं च खदिरोदकपायिनः|
दार्वीरसाञ्जनं वा गोमूत्रेण प्रबाधते कुष्ठम्|
अभया प्रयोजिता वा मासं सव्योषगुडतैला|
दार्वीकलिङ्गकटुकातिविषाग्निपाठा मूत्रेण सूक्ष्मरजसो धरणप्रमाणाः|
पीता जयन्ति गुदजोदरगुल्मकुष्ठ कोष्ठानिलाढ्यपवनग्रहणीप्रमेहान्||३३||
അനേന ച ഖദിരരസപ്രകാരേണ നിമ്ബാദ്യന്യതമം യോജ്യമ്| അന്യദപി യോജ്യമ്| രോഹീതകമുപയുജ്യമാനം ഖദിരോദകപായിനഃ പുംസഃ പ്രബാധതേ കുഷ്ഠമ്| തദ്വത് സുരാഹ്വമ്| തദ്വദ്ദാര്വീരസാഞ്ജനമ്| (നി) 'പാരിജാതശ്ച രോഹീതഃ പ്ലീഹഘ്നോ രക്തപുഷ്പകഃ|' സുരാഹ്വം ദേവദാരു| അഭയാ വാ വ്യോഷാദിയുക്താ മാസം ഗവ്യമൂത്രേണ പീത്വാ ഹിതഭുക് പുരുഷഃ കുഷ്ഠം ജയതി| ദാര്വ്യാദയഃ സൂക്ഷ്മരജസഃ ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണാനി മുത്രേണ പീതാഃ പ്രതിദിനം ഗുദ-ജാദികം ജയന്തി| ധരണം പലസ്യ ദശമഭാഗഃ|| ൩൩||
Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34
ലാക്ഷാദന്തീമധുരസവരാദ്വീപിപാഠാവിഡങ്ഗ പ്രത്യക്പുഷ്പീത്രികടുരജനീസപ്തപര്ണാടരൂഷമ്|
രക്താ നിമ്ബം സുരതരുകൃതം പഞ്ചമൂല്യാം ച ചൂര്ണം പീത്വാ മാസം ജയതി ഹിതഭുഗ്ഗവ്യമൂത്രേണ കുഷ്ഠമ്||൩൪||
View original
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग प्रत्यक्पुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्|
रक्ता निम्बं सुरतरुकृतं पञ्चमूल्यां च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||३४||
ലാക്ഷാദിചൂര്ണം മാസം ഗവ്യമൂത്രേണ പീത്വാ കുഷ്ഠം ജയതി| മധുരസാ മൂര്വാ| വരാ ത്രിഫലാ| ദ്വീപിശ്ചിത്രകഃ| പ്രത്യക്പുഷ്പീ അപാമാര്ഗഃ| സപ്തപര്ണം പ്രസിദ്ധമ്| ആടരൂഷകം വാസാ| രക്താ മഞ്ജിഷ്ഠാ| പഞ്ചമൂല്യാവാദീ അകാരാന്തോത്തരപദോ ദ്വിഗുഃ സ്ത്രിയാം ഭാഷ്യതേ|| ൩൪||
Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35
ദശപലമരിഷ്ടപല്ലവകുസുമജടാത്വക്ഫലമ് യഥാകാലമ്|
പ്രത്യാഹരേത് സമസ്തം കൃതമാലതരോശ്ച തത്തദ്വത്|
സഞ്ചൂര്ണ്യാസനഖദിരക്വാഥേനാപ്ലാവ്യ ശോഷയേദനിലേല്|
ചിത്രകഘനഭല്ലാതകഗോക്ഷുരകമഹൌഷധത്രിഫലാഃ|
ലോഹവിഡങ്ഗാവല്ഗുജസിതോപലാഃ പലസമാ രജീകൃത്യ|
സപ്താഹമേകതസ്തദ്രസേന ഭൃങ്ഗയാസ്തതോ ഭാവ്യമ്|
അഥ പീതമക്ഷമാത്രം ഘൃതേന ദുഗ്ധേന കോഷ്ണസലിലൈര്വാ|
അചിരാത്കരോതി വഹ്നിം മതിം സ്മൃതിം പാടവം മേധാമ്|
കൃമികുഷ്ഠഗണ്ഡപാണ്ഡുപ്രമേഹവക്ത്രാമയാരുചിച്ഛര്ദീഃ|
അപചീഭഗന്ദരസ്ഥൌല്യദുഷ്ടനാഡീവ്രണവ്യങ്ഗാന്|
കഫപിത്തജാന്വികാരാന്വിശേഷതഃ സുവിഷമാന്നിവര്തയതി|
വര്ഷാദ്വിഷഗരകൃത്യാ നിത്യാഭ്യാസേന ഖലതിപലിതാനി||൩൫||
View original
दशपलमरिष्टपल्लवकुसुमजटात्वक्फलम् यथाकालम्|
प्रत्याहरेत् समस्तं कृतमालतरोश्च तत्तद्वत्|
सञ्चूर्ण्यासनखदिरक्वाथेनाप्लाव्य शोषयेदनिलेल्|
चित्रकघनभल्लातकगोक्षुरकमहौषधत्रिफलाः|
लोहविडङ्गावल्गुजसितोपलाः पलसमा रजीकृत्य|
सप्ताहमेकतस्तद्रसेन भृङ्गयास्ततो भाव्यम्|
अथ पीतमक्षमात्रं घृतेन दुग्धेन कोष्णसलिलैर्वा|
अचिरात्करोति वह्निं मतिं स्मृतिं पाटवं मेधाम्|
कृमिकुष्ठगण्डपाण्डुप्रमेहवक्त्रामयारुचिच्छर्दीः|
अपचीभगन्दरस्थौल्यदुष्टनाडीव्रणव्यङ्गान्|
कफपित्तजान्विकारान्विशेषतः सुविषमान्निवर्तयति|
वर्षाद्विषगरकृत्या नित्याभ्यासेन खलतिपलितानि||३५||
അരിഷ്ടസ്യ പല്ലവാദികം ദശപലമ്| യഥാകാലം കാലാനതിക്രമേണ പ്രത്യാഹരേത് പ്രതിഗൃഹ്ണീയാത്| പല്ലവയോഗ്യേ കാലേ പല്ലവാനി കുസുമകാലേ കുസുമാനി| ഏവം ശേഷേऽപി യോജ്യമ്| കൃതമാലവൃക്ഷസ്യ തദ്വദേവ ദശപലം പല്ലവാദികം യഥാകാലമാഹരേത്| തദുഭയം സഞ്ചൂര്ണ്യ പ്ലാവനയോഗ്യേനാസനഖദിരക്വാഥേനാപ്ലാവ്യ അനിലേ വായൌ ശോഷയേത്| തതശ്ചിത്രകാദീനാം പലസമാനാം പാലികാനാം ചൂര്ണമ്| തച്ചൈകതഃ സപ്താഹം ഭൃങ്ഗരസേന ഭാവ്യമ്| അഥ തം ചൂര്ണം ഘൃതാദ്യന്യതമേനാക്ഷമാത്രം പീതമചിരാദഗ്ന്യാദീന് കരോതി| കൃമ്യാദീംശ്ച നിവര്തയതി വിശേഷേണ സുവിഷമാന് കഫപിത്തജാന് വികാരാന് നിവര്തയതി| സേവ്യമാനം ച വര്ഷാദ്വിഷാദീന് ഹന്തി| നിത്യമഭ്യാസേന ഖലത്യാദീന്| ഹീനശക്തീനി വിഷാണി ബഹുകാലം ദേഹേ തിഷ്ഠന്തി| കൃത്യാ അഭിചാരദേവതാ|| ൩൫||
Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36
ത്രികടൂത്തമാതിലാരുഷ്കരാജ്യമാക്ഷികാസിതോപലാ വിഹിതാ|
ഗുലികാ രസായനം സ്യാത്കുഷ്ഠജിച്ച വൃഷ്യാ ച സപ്തസമാ||൩൬||
View original
त्रिकटूत्तमातिलारुष्कराज्यमाक्षिकासितोपला विहिता|
गुलिका रसायनं स्यात्कुष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||३६||
ത്രികട്വാദിഭിഃ സപ്തഭിഃ സപ്തസമാ നാമ ഗുലികാ|| ൩൬||
Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37
ചന്ദ്രശകലാഗ്നിരജനീ വിഡങ്ഗതുവരാസ്ഥ്യരുഷ്കരത്രിഫലാഭിഃ|
വടകാ ഗുഡാംശക്ലൃപ്താഃ സമസ്ത കുഷ്ഠാനി നാശയന്ത്യഭ്യസ്താഃ||൩൭||
View original
चन्द्रशकलाग्निरजनी विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः|
वटका गुडांशक्लृप्ताः समस्त कुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||३७||
ചന്ദ്രശകലാദിഭിര്വടകാ ഗുഡസ്യ ഭാഗേന ക്ലൃപ്താ അഭ്യസ്താഃ സന്തഃ സമസ്തകുഷ്ഠാനി നാശയന്തി| ചന്ദ്രശകലഃ സോമരാജിഃ| തുവരകഫലസ്യാസ്ഥി മജ്ജാധാരമ്|| ൩൭||
Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38
വിഡങ്ഗഭല്ലാതകബാകുചീനാം സദ്വീപിവാരാഹിഹരീതകീനാമ്|
സലാങ്ഗലീകൃഷ്ണതിലോപകുല്യാ ഗുഡേന പിണ്ഡീ വിനിഹന്തി കുഷ്ഠമ്||൩൮||
View original
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्|
सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||३८||
വിഡങ്ഗാദീനാം സലാങ്ഗല്യാദികാ ഗുഡേന കൃതാ പിണ്ഡീ കുഷ്ഠം വിനിഹന്തി| ബാകുചിഃ സോമരാജിഃ| ദ്വീപിശ്ചിചത്രകഃ| (നി) 'ഗുഷ്ടിര്വിഷ്വക്സേനകാന്താ വാരാഹീ ഗൃഷ്ടികാവരാ| മാധവീ സൌകരീ ചൈവ പ്രോക്താ സാ വരമാലിനീ|' ലാങ്ഗലീ വിശല്യാ ഗര്ഭപാതനീ| ഉപകുല്യാ പിപ്പലീ||൩൮||
Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39
പഥ്യാകലിങ്ഗകപലാശഫലേന്ദുരാജീ ഭല്ലാതകാസ്ഥിരചതുരങ്ഗുലചിത്രകാര്കൈഃ|
സാവര്തകീകൃമിഹരൈഃ ക്രമവര്ധിതാംശൈഃ മൂത്രേണ തുല്യതുവരൈര്വടകാ ഗദഘ്നാഃ||൩൯||
View original
पथ्याकलिङ्गकपलाशफलेन्दुराजी भल्लातकास्थिरचतुरङ्गुलचित्रकार्कैः|
सावर्तकीकृमिहरैः क्रमवर्धितांशैः मूत्रेण तुल्यतुवरैर्वटका गदघ्नाः||३९||
പഥ്യാദിഭിഃ ക്രമവിവര്ധൈതാംശൈര്യഥോത്തരം ഭാഗവൃദ്ധൈഃ സര്വൈശ്ച തുല്യതുവരൈര്മൂത്രേണ കൃത വടകാ ഗദഘ്നാഃ| തേന ഹരീതകീനാമകോ ഭാഗോ ദ്വാവിന്ദ്രയവാനാം ത്രയഃ പലാശഫലാനാമേവമേവ യാവദ്വിഡങ്ഗസ്യ ദശേതി ക്രമാര്ഥഃ| ചതുരങ്ഗുലത ആരഗ്വധഃ| ആവര്തകീ മഹാജാലിനീ വമനദ്രവ്യമ്| ഗരശബ്ദേന പ്രകരണാത് കുഷ്ഠ ഉച്യതേ|| ൩൯||
Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40
ശശാങ്കലേഖാ സവിഡങ്ഗസാരാ സപിപ്പലീകാ സഹുതാശമൂലാ|
സായോമലാ സാമലകാ സതൈലാ കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നിഹന്തി ലീഢാ||൪൦||
View original
शशाङ्कलेखा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला|
सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४०||
ശശാങ്കലേഖാ സോമരാജിഃ വിഡങ്ഗസാരാദിഭിര്യുഗപദ്യുക്താ ലീഢാ കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നിഹന്തി| ഹുതാശമൂലം ചിത്രകമൂലമ്| അയോമലമ് ലോഹമലമ്|| ൪൦||
Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41
ഭൂനിമ്ബനിമ്ബത്രിഫലാപദ്മകാതിവിഷാകണാഃ|
മൂര്വാപടോലീദ്വിനിശാപാഠാതിക്തേന്ദ്രവാരുണീഃ|
സകലിങ്ഗവചാസ്തുല്യാ ദ്വിഗുണാശ്ച യഥോത്തരമ്|
ലിഹ്യാദ്ദന്തീത്രിവൃദ് ബ്രാഹ്മീശ്ചൂര്ണിതാ മധുസര്പിഷാ|
കുഷ്ഠമേഹപ്രസുപ്തീനാം പരമം സ്യാത്തദൌഷധമ്|
വരാകണാവിഡങ്ഗാന് വാ ലിഹ്യാത്തൈലാജ്യമാക്ഷികൈഃ||൪൧||
View original
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः|
मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः|
सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्|
लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा|
कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्|
वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
ഭൂനിമ്ബാദയോ വചാന്താസ്തുല്യഭാഗാശ്ചൂര്ണിതാസ്തഥാ ദന്തീത്രിവൃദ് ബ്രാഹ്മേശ്ച യഥോത്തരദ്വിഗുണാഃ സമ്മിശ്ര്യ ചൂര്ണിതാ മധുസര്പിഷാ ലിഹ്യാത്| ഏതമ്ദ്ഭൂനിമ്ഭദികം ബ്രാഹ്മയന്തം കുഷ്ഠാദീനാം പരമമൌഷധം സ്യാത്| ഭൂനിമ്ബഃ കിരാതതിക്തകമ്| കണാ പിപ്പലീ| ദ്വേ നിശേ ദ്വിഹരിദ്രേ| തിക്താ കടുകാ| ഇന്ദ്രവാരുണീ ഏന്ദ്രീ പ്രസിദ്ധാ| അങ്ഗാനാം പ്രസുപ്തിരിവ പ്രസുപ്തിരചൈതന്യമ്| കുഷ്ഠീ വരാദീന് വാ തൈലാദിഭിര്ലിഹ്യാത്|| ൪൧||
Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42
ഖദിരകലചുര്ണം ക്ഷൌദ്രസര്പിര്വിമിശ്രം സഗിരിജതുവിഡം മാത്രയാ സേവമാനഃ|
ലഘുമിതഹിതഭോജീ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതാത്മാ ശ്വയഥുകിടിഭകോഷ്ഠശ്വിത്രകുഷ്ഠാനി ഹന്യാത്||൪൨||
View original
खदिरकलचुर्णं क्षौद्रसर्पिर्विमिश्रं सगिरिजतुविडं मात्रया सेवमानः|
लघुमितहितभोजी ब्रह्मचारी जितात्मा श्वयथुकिटिभकोष्ठश्वित्रकुष्ठानि हन्यात्||४२||
ഖദിരശകലാനാം ചൂര്ണം ക്ഷൌദ്രാദിയുക്തം മാത്രയാ സേവമാനഃ പുരുഷോ ലഘുഭോജിത്വാദിയുക്തഃ സന് ശ്വയഥ്വാദീന് ഹന്തി| ജിതാത്മാ ജിതേന്ദ്രിയഃ| ജിതാനി ക്രോധോത്സേകരാഗാദിമണ്ഡലാനി യേന|| ൪൨||
Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43
ഖദിരാസനസാരസ്യ തുലാം ദ്രോണേऽമ്ഭസഃ ക്ഷിപേത്|
അഷ്ടമേऽഹനി തത്തോയം പചേദാദര്വിലേപനാത്|
ത്രിഫലാര്ധതുലാചൂര്ണം തത്പാദേന തു ബാകുചീമ്|
തദര്ധം ദ്വീപിനോ മൂലം തദ്വദ് ബ്രാഹ്മീം സമാര്കവമ്|
ലോഹക്രിമിഘ്നദ്വിപ്രസ്ഥം ക്ഷിപ്ത്വാ തദ്വടകീകൃതമ്|
കുഷ്ഠമേഹഗ്രഹണ്യര്ശോഭഗന്ദരിഷു പൂജിതമ്|
ലാങ്ഗലീത്രിഫലാലോഹചൂര്ണം ദശപലം പൃഥക്|
ഗുലികാത്രിശതം ഷഷ്ടിം കുര്യാദ്ഭൃങ്ഗരസാപ്ലുതമ്|
ഛായാശുഷ്കാഞ്ച തത്രാര്ധഗുലികാം ഭക്ഷയേത്പുരഃ|
ജീര്ണേ രസേന രൂക്ഷേണ പേയാപൂര്വം ച ഭോജയേത്|
യന്ത്രിതോ ബ്രഹ്മചര്യാദ്യൈഃ ക്രമേണ ഗുലികാമപി|
ഖാദേത്പരസ്താന്മാസസ്യ ഭവേത്കാമചരഃ ക്രമാത്|
ഏവം സര്വാണി കുഷ്ഠാനി ജയത്യതിബലാന്യപി|
ധീമേധാസ്മൃതിയുക്തശ്ച നീരുഗ്ജീവേത്സമാഃ ശതമ്||൪൩||
View original
खदिरासनसारस्य तुलां द्रोणेऽम्भसः क्षिपेत्|
अष्टमेऽहनि तत्तोयं पचेदादर्विलेपनात्|
त्रिफलार्धतुलाचूर्णं तत्पादेन तु बाकुचीम्|
तदर्धं द्वीपिनो मूलं तद्वद् ब्राह्मीं समार्कवम्|
लोहक्रिमिघ्नद्विप्रस्थं क्षिप्त्वा तद्वटकीकृतम्|
कुष्ठमेहग्रहण्यर्शोभगन्दरिषु पूजितम्|
लाङ्गलीत्रिफलालोहचूर्णं दशपलं पृथक्|
गुलिकात्रिशतं षष्टिं कुर्याद्भृङ्गरसाप्लुतम्|
छायाशुष्काञ्च तत्रार्धगुलिकां भक्षयेत्पुरः|
जीर्णे रसेन रूक्षेण पेयापूर्वं च भोजयेत्|
यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुलिकामपि|
खादेत्परस्तान्मासस्य भवेत्कामचरः क्रमात्|
एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि|
धीमेधास्मृतियुक्तश्च नीरुग्जीवेत्समाः शतम्||४३||
ദ്രോണേ സദ്വാദശപഞ്ചപലശതമാനേ ജലസ്യ ഖദിരാസനസാരയോസ്തുലാം ക്ഷിപേത്| ഖദിരസ്യ പഞ്ചാശതമസനസ്യ പഞ്ചാശതമ്| തസ്മിംശ്ചൂര്ണികൃത്യ ക്ഷിപ്തേ സതി തജ്ജലം സപ്താഹമധിവാസ്യ അഷ്ടമേऽഹനി പചേത്| ദര്വീലേപാനി ച തസ്മിംസ്ത്രിഫലാദികം യഥോക്തപ്രിമാണം ക്ഷിപേത്| തസ്യാസ്ത്രിഫലായാശ്ചൂര്ണസ്യ പാദേന ചതുര്ഭാഗേന സോമരാജിമ്| തദര്ധം ബാകുചീതോऽര്ധംദ്വീപിമൂലം ചിത്രകമൂലമ്| തദ്വദിതി ബാകുച്യാ ദ്വീപിമൂലവദ് ബ്രാഹ്മീം മാര്കവം ച| മാര്കവോ ഭൃങ്ഗരാജഃ| ലോഹക്രിമിഘ്നയോരുഭയോര്ദ്വിപ്രസ്ഥമ്| ലോഹം ശസ്ത്രമ്| ഇതി വടകീകൃതം കുഷ്ഠാദിഷു പൂജിതമ്| ലാങ്ഗല്യാദിത്രിംശത്പലേന ഭൃങ്ഗരസാലോഡിതേന ഷഷ്ട്യധികം ശതത്രയം ഗുലികാനാം കുര്യാത്| തതഃ പുനഃ പ്രഥമമാസം യാവദര്ധഗുലികാം ഭക്ഷയേത്| തതഃ സര്വാം ഗുലികാമപി ഖാദേദാഗുലികാക്ഷയാന്മാസമേവം ബ്രഹ്മചര്യപഥ്യഭോജ്യൈര്യാതി| തതഃ ക്രമേണ കാമചാരീ നിര്യന്ത്രണഃ| ഏവമിത്യാദി സുബോധമ്|| ൪൩||
Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44
വാസാമൃതാനിമ്ബവരാപടോലവ്യാഘ്രീകരഞ്ജോദകകല്കപക്വമ്|
സര്പിര്വിസര്പജ്വരകാമിലാസ്രകുഷ്ഠാപഹം വജ്രകമാമനന്തി||൪൪||
View original
वासामृतानिम्बवरापटोलव्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्|
सर्पिर्विसर्पज्वरकामिलास्रकुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||४४||
വാസാദീനാമുദകേന ക്വാഥേന കല്കേന ചൈഷാമേവ പക്വം സര്പിര്വിസര്പാദിഘ്നം നാമ്നാ വജ്രകമിത്യാചാര്യാ ജാനന്തി ശബ്ദയന്തി|| ൪൪||
Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45
ത്രിഫലാത്രികടുദ്വികണ്ടകാരീ കടുകാകുമ്ഭനികുമ്ഭരാജവൃക്ഷൈഃ|
സവചാതിവിഷാഗ്നികൈഃ സപാഠൈഃ പിചുഭഗൈര്നവവജ്രദുഗ്ധമുഷ്ട്യാ|
പിഷ്ടൈഃ സിദ്ധം സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥമേഭിഃ ക്രൂരേ കോഷ്ഠേ സ്നേഹനം രേചനം ച|
കുഷ്ഠശ്വിത്രപ്ലീഹവര്ധ്മാശ്മഗുല്മാന് ഹന്യാത് കൃച്ഛ്രാംസ്തന്മഹാവജ്രവഖ്യമ്||൪൫||
View original
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः|
सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभगैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या|
पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च|
कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्यात् कृच्छ्रांस्तन्महावज्रवख्यम्||४५||
ത്രിഫലാദീനാം മഹാവജ്രകം സര്പിഃ പിചുഭാഗൈഃ പ്രത്യേകം കര്ഷാംശൈഃ നവസ്യ വജ്രദുഗ്ധസ്യ സുധാക്ഷീരസ്യ മുഷ്ട്യാ പലേന| സുബോധമ്|| ൪൫||
Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46
യതേര്ലേലീതകവസാ ക്ഷൌദ്രജാതീരസാന്വിതാ|
കുഷ്ഠഘ്നീ സമസര്പിര്വാ സഗായത്ര്യസനോദകാ||൪൬||
View original
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता|
कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायत्र्यसनोदका||४६||
യതേര്ബ്രഹ്മചര്യാദിയുക്തസ്യ അരണ്യവാസിനഃ പുംസോ ലേലീതകവസാ ക്ഷൌദ്രജാതീരസാഭ്യാമന്വിതാ കുഷ്ഠഘ്നീ ഭവതി| സംയുക്താ സത്യുപയുക്താ കുഷ്ഠഘ്നീ ഭവതി| ലേലീതകവസോത്തരാപഥേ രസരൂപാ പ്രസിദ്ധാ| ജാതീരസോ ജാത്യാഃ സ്വരസഃ| ഗായത്രീ ഖദിരഃ|| ൪൬||
Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47
മൂത്രേ വിനീതാ ത്രിഫലാരസേ വാ സിദ്ധാ ഘൃതേ വാമ്ഭऽസി കേവലേ വാ|
രസായനം പഥ്യഭുജോ ഹരിദ്രാ നിഹന്തി പാണ്ഡ്വാമയകുഷ്ഠമേഹാന്||൪൭||
View original
मूत्रे विनीता त्रिफलारसे वा सिद्धा घृते वाम्भऽसि केवले वा|
रसायनं पथ्यभुजो हरिद्रा निहन्ति पाण्ड्वामयकुष्ठमेहान्||४७||
മൂത്ര ഇത്യാദിനാ ഹരിദ്രായാ ദാര്വ്യാ പ്രയോഗഃ| ഏഭിഃ പ്രകാരൈരുപയുക്താ ഹരിദ്രാ പഥ്യാഭുജാ പുംസോ രസായനാ ഭവതി പാണ്ഡ്വാമയാദീംശ്ച നിഹന്തി| വിനീതാ നിക്ഷിപ്താ|| ൪൭||
Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48
പിബേദമൃതവല്യാ വാ സ്വരസം യന്ത്രപീഡിതമ്|
മേധ്യം തത്കുഷ്ഠമേഹാര്ശശ്ഛര്ദിവാതസ്രനാശനമ്||൪൮||
View original
पिबेदमृतवल्या वा स्वरसं यन्त्रपीडितम्|
मेध्यं तत्कुष्ठमेहार्शश्छर्दिवातस्रनाशनम्||४८||
പിബേത്യാദി സുബോധമ്| അമൃതവല്ലീ ഗുഡൂചീ| യന്ത്രപീഡിതതഗ്രഹണം സ്വരശബ്ദേന ക്വാഥപരിഹാരാര്ഥമ്|| ൪൮||
Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49
സ്ഥിരകഠിനമണ്ഡലാനാം കുഷ്ഠാനാം പോട്ടലൈര്ഹിതഃ സ്വേദഃ|
സ്വിന്നോത്സന്നം വിലിഖേത് കുഷ്ഠം തീക്ഷ്ണേന ശസ്ത്രേണ|
രുധിരാഗമാര്ഥമഥവാ ശൃങ്ഗാലാബൂഭിരപഹരേദ്രക്തമ്|
പ്രച്ഛേദല്പം കുഷ്ഠം വിരേചയേദ്വാ ജലൌകോഭിഃ||൪൯||
View original
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोट्टलैर्हितः स्वेदः|
स्विन्नोत्सन्नं विलिखेत् कुष्ठं तीक्ष्णेन शस्त्रेण|
रुधिरागमार्थमथवा शृङ्गालाबूभिरपहरेद्रक्तम्|
प्रच्छेदल्पं कुष्ठं विरेचयेद्वा जलौकोभिः||४९||
സ്ഥിരത്വാദിയുക്താനം കുഷ്ഠാനാം പോട്ടലൈഃ രൂക്ഷൈഷധമൂടകൈഃ സ്വേദോ ഹിതഃ| സ്വിന്നം ചോത്സന്നമുത്സന്നം ച കുഷ്ഠം തീക്ഷ്ണേന ശസ്ത്രേണ രുധിരാഗമാര്ഥം വിലിഖേത്| രുധിരേണാശക്തിര്വിലേഖനായ യദി വിരമേത്| അഥവാ സ്വിന്നേ കുഷ്ഠേ ശൃങ്ഗാദിഭീ രക്തമപഹരേത്| അല്പം തു കുഷ്ഠം പ്രച്ഛേദവഗാഢേ പാടനവിലേഖനമ്| ത്വങ്മാത്രേ ഹരേത്| ത്വങ്മാത്രേ പാടനപ്രച്ഛാനമ്| അഥവാ സ്വല്പം കുഷ്ഠം ജലൌകാഭിര്വിരേചയേത് ശോധയേത്|| ൪൯||
Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50
യേ ലേപാഃ കുഷ്ഠാനാം യുജ്യന്തേ നിര്ഹൃതാസ്രദോഷാണാമ്|
സംശോധിതാശയാനാം സദ്യഃ സിദ്ധര്ഭവതി തേഷാമ്||൫൦||
View original
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्|
संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धर्भवति तेषाम्||५०||
യേ ലേപാ ഇത്യാദിനാ വക്ഷ്യമാണാനാം ലേപാനാം വിഷയപ്രത്യവക്ഷേപഃ| ഉക്തസ്യ രക്തവിസ്രാവിണാദികസ്യ ച പ്രയോജനകഥനമ്| നിര്ഹൃതാസ്രാണാം സംശോധിതാശയാനാം ച കുഷ്ഠാനാം യേ ലേപാ യുജ്യന്തേ തേഷാം ലേപാനാം സിദ്ധിര്ഭവതി| നിര്ഹൃതദോഷാ വമനാദിനാ| സംശോധിതോ നിഷ്കൃമിക്ലേദാദികൃത ആശയഃ സ്ഥാനം ത്വഗാദി|| ൫൦||
Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51
യേഷു ന ശസ്ത്രം ക്രമതേ സ്പര്ശേന്ദ്രിയനാശനേഷു കുഷ്ഠേഷു|
തേഷു നിപാത്യഃ ക്ഷാരോ രക്തം ദോഷം ച വിസ്രാവ്യ||൫൧||
View original
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु|
तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५१||
യേഷ്വിത്യാദിനാ കുഷ്ഠസ്യ ബാഹ്യസ്യ ക്ഷാരസ്യ വിഷയഃ| സ്പര്ശേന്ദ്രിയനാശനേഷു സുപ്ത്യാദിയുക്തേഷു യേഷു നിഷ്ഫലത്വാത് ശസ്ത്രം ന ക്രമതേ ന പ്രഭവതി തേശു ബഹിരന്തശ്ച വിസ്രാവ്യ ക്ഷാരോ നിപാത്യഃ|| ൫൧||
Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52
ലേപോऽതികഠിനപരുഷേ സുപ്തേ കുഷ്ഠേ സ്ഥിരേ പുരാണേ ച|
പീതാഗദസ്യ കാര്യോ വിഷൈഃ സമന്ത്രാഗദൈശ്ചാനു||൫൨||
View original
लेपोऽतिकठिनपरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च|
पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रागदैश्चानु||५२||
അതികഠിനത്വാദിയുക്തേ തത്കാലപീതാഗദസ്യ പുംസോ വിഷൈര്ലേപഃ കാര്യഃ| അനു ച വിഷലേപസ്യ മന്ത്രയുക്തൈരഗദൈര്ലേപഃ കാര്യഃ|| ൫൨||
Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53
സ്തബ്ധാനി സുപ്തസുപ്താന്യസ്വേദനകണ്ഡുലാനി കുഷ്ഠാനി|
കൂര്ചൈര്ദന്തീത്രിവൃതാകരവീരകരഞ്ജകുടജാനാമ്|
ജാത്യര്കനിമ്ബജൈര്വാ പത്രൈഃ ശസ്ത്രൈഃ സമുദ്രഫേനേന|
ഘൃഷ്ടാനി ഗോമയൈര്വാ തതഃ പ്രദേഹൈഃ പ്രദേഹ്യാനി||൫൩||
View original
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि|
कूर्चैर्दन्तीत्रिवृताकरवीरकरञ्जकुटजानाम्|
जात्यर्कनिम्बजैर्वा पत्रैः शस्त्रैः समुद्रफेनेन|
घृष्टानि गोमयैर्वा ततः प्रदेहैः प्रदेह्यानि||५३||
സ്തബ്ധത്വാദിയുക്താനി കുഷ്ഠാനി കൂര്ചാദിഭിര്ഘൃഷ്ടാനി പ്രദേഹൈര്വക്ഷ്യമാണൈഃ പ്രദേഹ്യാനി| ജാത്യാദിഭിഃ പത്രൈഃ|| ൫൩||
Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54
ആരഗ്വധഃ സൈഡഗജഃ കരഞ്ജോ വാസാ ഗുഡൂചീ മദനം ഹരിദ്രേ|
ശ്ര്യാഹ്വഃ സുരാഹ്വഃ ഖദിരോ ധവശ്ച നിമ്ബോ വിഡങ്ഗഃ കരവീരകശ്ച|
ഗ്രന്ഥിശ്ച ഭൂര്ജോ ലശുനഃ ശിരീഷഃ സലോമശോ ഗുഗ്ഗുലുകൃഷ്ണഗന്ധേ|
ഫണിര്ജകോ വത്സകസപ്തപര്ണപീലൂനി കുഷ്ഠം സുമനഃ പ്രവാലാഃ|
വചാഹരേണുസ്ത്രിവൃതാ നികുമ്ഭോ ഭല്ലാതകം ഗൈരികമഞ്ജനം ച|
മനഃശിലാലേ ഗൃഹധൂമ ഏലാ കാസീസ്രലോധ്രാര്ജുനമുസ്തസര്ജാഃ|
ഇത്യര്ധരൂപൈര്വിഹിതാഃ ഷഡേതേ ഗോപിത്ത പീതാഃ പുനരേവ പിഷ്ടാഃ|
സിദ്ധാഃ പരം സര്ഷപതൈലയുക്താശ്ചൂര്ണാഃ പ്രദേഹാ ബഹുശഃ പ്രയോജ്യാഃ|
കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നവം കിലാസം സുരേന്ദ്രലുപ്തം കിടിഭം സദദ്രുമ്|
ഭഗന്ദരാര്ശാംസ്യപചീം സപാമാം ഹന്യുഃ പ്രയുക്തനചിരാന്നരാണാമ്||൫൪||
View original
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे|
श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गः करवीरकश्च|
ग्रन्थिश्च भूर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे|
फणिर्जको वत्सकसप्तपर्णपीलूनि कुष्ठं सुमनः प्रवालाः|
वचाहरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च|
मनःशिलाले गृहधूम एला कासीस्रलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः|
इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्त पीताः पुनरेव पिष्टाः|
सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णाः प्रदेहा बहुशः प्रयोज्याः|
कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेन्द्रलुप्तं किटिभं सदद्रुम्|
भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तनचिरान्नराणाम्||५४||
ആരഗ്വധേത്യാദിനാ ഷഡ്ഭിരര്ധരൂപൈരര്ധവൃത്തൈഃ ഷട്പ്രദേഹാ ബഹുശഃ പ്രയോജ്യാഃ| കിമ്ഭൂതാഃ ഗോപിത്തം പീതം യൈസ്തേ തഥോക്താഃ| ഗോപിത്തേന ഭാവിതാ ഇത്യര്ഥഃ| പുനരേവ പിഷ്ടാഃ ആദൌ ഭവിതാഃ പുനഃ പിഷ്ടാഃ| സര്ഷപതൈലേന യുക്താഃ ഏതേ യോഗാഃ പരം സിദ്ധാഃ കാര്യസമ്പാദനേ| ഏതേ ച നരാണാമചിരാത് കുഷ്ഠാദീന് ഹന്യുഃ| കിലാസം ശ്വിത്രമ്| സുരേന്ദ്രലുപ്തമിന്ദ്രലുപ്തമ്| തച്ച ശിരോരോഗേഷു വക്ഷ്യതേ| കിടിഭാനാം പുനഃ സദദ്രുഗ്രഹണമതിശയഖ്യാപനമ്| സപാമാമിത്യപച്യാഗണ്ഡമാലായാ വിശേഷണമ്| ശ്ര്യാഹ്വഃ ശ്രീവാസഃ സുരാഹ്വം ദേവദാരു| സലോമശോ ധാതുകാസീസമ്| കൃഷ്ണഗന്ധാ സൌഭാഞ്ജനഃ| ഫര്ണിര്ജകോ മാരീചകഃ| സുമനഃപ്രവാലാഃ മാലതീപല്ലവാനി| അഞ്ജനം സൌവീരകമ്| അലം ഹരിതാലമ്| ഗൃഹധൂമോ ധൂമമലമ്| സര്ജാഹ്വഃ സര്ജരസോ ശാലഃ സര്വരസോऽപി ച|| ൫൪||
Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55
നിമ്ബം ഹരിദ്രേ സുരസം പടോലം കുഷ്ഠാശ്വഗന്ധേ സുരദാരുശിഗ്രു|
സസര്ഷപം തുമ്ബുരുധാന്യവന്യം ചണ്ഡാഞ്ച ചൂര്ണാനി സമാനി കുര്യാത്|
തൈസ്തക്രപിഷ്ടൈഃ പ്രഥമം ശരീരം തൈലാക്തമുദ്വര്തയിതും യതേത|
തഥാസ്യ കണ്ഡൂഃ പിടകാഃ സകോഠാഃ കുഷ്ഠാനി ശോഫാശ്ച ശമം വ്രജന്തി||൫൫||
View original
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु|
ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्यात्|
तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत|
तथास्य कण्डूः पिटकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||५५||
തൈലാഭ്യക്തം ശരീരം നിമ്ബാദിഭിഃ സമഭാഗൈഃ തക്രപിഷ്ടൈരുദ്വര്തയിതും യതേത| തഥാകുര്വതഃ കുഷ്ഠിനഃ കണ്ഡ്വാദീനി ശമം വ്രജന്തി| വന്യം പരിപേലവമ്| ചണ്ഡാ ചോരകമ്| കോഠാഃ സിധ്മാദിമണ്ഡലാനി||൫൫||
Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56
മുസ്താമൃതാസങ്ഗകടങ്കടേരീ കാസീസകമ്പില്ലകകുഷ്ഠലോധ്രാഃ|
ഗന്ധോപലഃ സര്ജരസം വിഡങ്ഗം മനഃശിലാലേ കരവീരകത്വക്|
തൈലാക്തഗാത്രസ്യ കൃതാനി ചൂര്ണാ ന്യേതാനി ദദ്യാദവചൂര്ണനാര്ഥമ്|
ദദ്രുഃ സകണ്ഡൂഃ കിടിഭാനി പാമാ വിചിര്ചികാ ചേതി തഥാ ന സന്തി||൫൬||
View original
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी कासीसकम्पिल्लककुष्ठलोध्राः|
गन्धोपलः सर्जरसं विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्|
तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्|
दद्रुः सकण्डूः किटिभानि पामा विचिर्चिका चेति तथा न सन्ति||५६||
മുസ്താദിചൂര്ണാനി തൈലാഭ്യക്തദേഹസ്യാവചൂര്ണനാര്ഥം ദദ്യാത്| ഏവം കൃതേ ദദ്രൂവാദിനീ ന ഭവന്തി| അമൃതാ ഗുഡൂചീ| ആസങ്ഗം രസാഞ്ജനമ്| കടങ്കടേരീ ദാരുഹരിദ്രാ| 'കമ്പില്ലകോ രജനകോ രേവതോ രക്തചൂര്ണകഃ|' ഗന്ധോപലോ ഗന്ധാപാഷാണഃ|| ൫൬||
Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57
കാണ്ഡേ മഹാവൃക്ഷഭവേ നിലീനഃ സ്വിന്നഃ കുകൂലേ പുടപാകയുക്ത്യാ|
വിചര്ചികാം സര്ഷപകല്കപിംണ്ഡോ നിഹന്തി ലജ്ജാമിവ രാഗവേഗഃ||൫൭||
View original
काण्डे महावृक्षभवे निलीनः स्विन्नः कुकूले पुटपाकयुक्त्या|
विचर्चिकां सर्षपकल्कपिंण्डो निहन्ति लज्जामिव रागवेगः||५७||
സര്ഷപകല്കസ്യ പിണ്ഡോ സുധാഗണ്ഡന്തര്ലീനഃ പുടപാകയുക്ത്യാ സ്വിന്നോ വിചര്ചികാം നിഹന്തി| യഥാ രാഗവേഗഃ പ്രവൃദ്ധോ ലജ്ജാം നിഹന്തി||൫൭||
Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58
മനശ്ശിലാജേ മരിചാനി തൈലമാര്കം പയഃ കുഷ്ഠഹരഃ പ്രദേഹഃ|
തഥാ കരഞ്ജപ്രപുന്നാടബീജം കുഷ്ഠാന്വിതം ഗോസലിലേന പിഷ്ടമ്||൫൮||
View original
मनश्शिलाजे मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः|
तथा करञ्जप्रपुन्नाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||५८||
മനശ്ശിലാദികഃ പ്രദേഹഃ കുഷ്ഠഹരോ ഭവതി| തഥേത്യാദി സുബോധമ്| പ്രപുന്നാടശ്ചക്രബീജമ്| ഗോസലിലം ഗോമൂത്രമ്|| ൫൮||
Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59
ഗുഗ്ഗുലുമരിചിവിഡങ്ഗൈഃ സര്ഷപകാസീസസര്ജരസമുസ്തൈഃ|
ശ്രീവേഷ്ടകാലഗന്ധൈര്മനശ്ശിലാകുഷ്ഠകമ്പില്ലൈഃ|
ഉഭയഹരിദ്രാസഹിതൈശ്ചാക്രികതൈലേന മിശ്രിതൈരേഭിഃ|
ദിനകരകരാഭിതപ്തൈഃ കുഷ്ഠം ഘൃഷ്ടം ച നഷ്ടം ച||൫൯||
View original
गुग्गुलुमरिचिविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः|
श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनश्शिलाकुष्ठकम्पिल्लैः|
उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः|
दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||५९||
ഗുഗ്ഗുല്വാദിഭിശ്ചാക്രികതൈലേന മിശ്രിതൈര്ദിനകരരശ്മിതപ്തൈഃ കുഷ്ഠം ഘൃഷ്ടം ച നഷ്ടം ചേത്യനേന ഘര്ഷണനാശനയോരേകകാലതാ പ്രദര്ശിതാ| ശ്രീവേഷ്ടകഃ വായസകോ ദധിശ്ചാവശ്ച ശബ്ദിതഃ| കാലഗന്ധഃ സൌഭാഞ്ജനകമ്| ചാക്രികം തൈലം ചക്രസ്ഥം സദ്യഃപീഡിതമ്|| ൫൯||
Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60
മരിചം തമാലപത്രം കുഷ്ഠം സമനശ്ശിലം സകാസീസമ്|
തൈലേന യുക്തമുഷിതം സപ്താഹം ഭാജനേ താമ്രേ|
തേനാലിപ്തം സിധ്മ സപ്താഹാത് ഘര്മസേവിനോऽപൈതി|
മാസാന്നവം കിലാസം സ്നാനേന വിനാ വിശുദ്ധസ്യ||൬൦||
View original
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनश्शिलं सकासीसम्|
तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे|
तेनालिप्तं सिध्म सप्ताहात् घर्मसेविनोऽपैति|
मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||६०||
മരിചാദികം തൈലേന യുക്തം താമ്രേ ഭാജനേ സപ്താഹമുഷിതം തേനാലിപ്തം സിധ്മ ഘര്മസേവിനഃ സൂര്യരശ്മിസേവിനഃ സപ്താഹാദപൈത്യപഗച്ഛതി| നവം കിലാസം ശ്വിത്രമാലിപ്തം മാസാദപൈതി| കിമ്ഭൂതസ്യാഹ സ്നാനവര്ജ്ജ്യ കൃതസംശുദ്ധേഃ|| ൬൦||
Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61
മയൂരകം ജര്ജരിതം സമൂലം ദഗ്ധ്വാ പരിസ്രാവ്യ ച സപ്തകൃത്വഃ|
തേനാമ്ഭസാ കങ്ഗുണികോത്ഥതൈലം സിദ്ധം പരം സിധ്മനിബര്ഹണായ||൬൧||
View original
मयूरकं जर्जरितं समूलं दग्ध्वा परिस्राव्य च सप्तकृत्वः|
तेनाम्भसा कङ्गुणिकोत्थतैलं सिद्धं परं सिध्मनिबर्हणाय||६१||
മയൂരകക്ഷാരാമ്ഭസാ പ്രിയങ്ഗുതൈലം സിദ്ധം കുഷ്ഠനിബര്ഹണായ പരമം ശ്രേഷ്ഠമ്| മയൂരകോऽപമാര്ഗഃ|| ൬൧||
Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62
ജീവന്തീ മഞ്ജിഷ്ഠാ ദാര്വീ കാമ്പില്ലകം പയസ്തുത്ഥമ്|
ഏഷ ഘൃതതൈലപാകഃ സിദ്ധഃ സിദ്ധേ ച സര്ജരസഃ|
ദേയഃ സമധൂച്ഛിഷ്ടോ വിപാദികാ തേന നശ്യതി ഹ്യക്താ|
ചര്മൈകകുഷ്ഠകിടിഭം കുഷ്ഠം ശാമ്യത്യലസകം ച||൬൨||
View original
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी काम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्|
एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः|
देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता|
चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||६२||
ജീവന്ത്യാദിഭിര്ഘൃതതൈലമ്| മധൂച്ഛിഷ്ടം മദനമ്|| ൬൨||
Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63
സപ്തപര്ണകരഞ്ജാര്കമാലതീകരവീരജമ്|
മൂലം സ്നുഹീശിരീഷാഭ്യാം ചിത്രകാസ്ഫോതയോരപി|
കരഞ്ജബീജദ്വിനിശാവ്യോഷൈലകജസര്ഷപാഃ|
വരാവേല്ലം ച തൈസ്തൈലം സഗോമൂത്രൈര്വിപാചിതമ്|
കുഷ്ഠദുഷ്ടവ്രണഗ്രന്ഥിഗണ്ഡമാലാഭഗന്ദരാന്|
വിശേഷാദ്വാതകഫജാന് ഹന്ത്യഭ്യങ്ഗേന വജ്രകമ്||൬൩||
View original
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम्|
मूलं स्नुहीशिरीषाभ्यां चित्रकास्फोतयोरपि|
करञ्जबीजद्विनिशाव्योषैलकजसर्षपाः|
वरावेल्लं च तैस्तैलं सगोमूत्रैर्विपाचितम्|
कुष्ठदुष्टव्रणग्रन्थिगण्डमालाभगन्दरान्|
विशेषाद्वातकफजान् हन्त्यभ्यङ्गेन वज्रकम्||६३||
സപ്തപര്ണാദിഭിര്ഗോമൂത്രേണ ച തൈലം സ്നേഹപരിഭാഷയാ പാചിതമഭ്യങ്ഗേന കുഷ്ഠാദീന് സര്വാന് നിഹന്തി| വിശേഷാദ്വാതകഫജാന് നിഹന്തി| നാമ്നാ വജ്രകമ്| ആസ്ഫോതാന്താനാം മൂലമ്| ആസ്ഫോതഃ അര്കഃ|| ൬൩||
Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64
ഏരണ്ഡതാര്ക്ഷ്യഘനനീപകദമ്ബഭാര്ങ്ഗീ കമ്പില്ലവേല്ലഫലിനീസുരവാരുണീഭിഃ|
നിര്ഗുണ്ഡ്യരുഷ്കരസുരാഹ്വസുവര്ണദുഗ്ധാ ശ്രീവേഷ്ടഗുഗ്ഗുലുശിലാഹരിതാലവിശ്വൈഃ|
തുല്യസ്നുഗര്കദുഗ്ധം സിദ്ധം തൈലം സ്മൃതം മഹാവജ്രമ്|
അതിശയിതവജ്രകഗുണം ശ്വിത്രാര്ശോഗ്രന്ഥിമാലാഘ്നമ്||൬൪||
View original
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः|
निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलाहरितालविश्वैः|
तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्|
अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||६४||
ഏരണ്ഡാദിഭിഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശൈഃ| സ്നുഗര്കയോര്മിശ്രീഭൂതേന ക്ഷീരേണ തൈലേന സമേന| താര്ക്ഷ്യം വട്ടമാക്ഷികമ്| നീപോ ധൂലികദമ്ബഃ| സുരവാരുണീ ഇന്ദ്രവാരുണീ| നിര്ഗുണ്ഡീ സിന്ദുവാരകഃ| സുരാഹ്വം ദേവദാരു| സുവര്ണദുഗ്ധാ കാഞ്ജനീ| ശിലാ മനശ്ശിലാ| വിശ്വം ശുണ്ഠീ|| ൬൪||
Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65
കനകക്ഷീരീശൈലാഭാങ്ഗീദന്ത്യാഃ ഫലാനി മൂലം ച|
ജാതിപ്രവാലസര്ഷപലശുനവിഡങ്ഗം കരഞ്ജത്വക്|
സപ്തച്ഛദാര്കപല്ലവമൂലത്വങ്നിമ്ബചിത്രകാസ്ഫോതമ്|
ഗുഞ്ജൈരണ്ഡകബൃഹതീമൂലത്വക്സുരസാര്ജകഫലാനി|
കുഷ്ഠം പാഠാ മുസ്താ ഷഡ്ഗ്രന്ഥാതുമ്ബുരുത്വചോ മൂര്വാ|
ഏഡഗജകുടജശിഗ്രുത്ര്യൂഷണഭല്ലാതകക്ഷവകാഃ|
ഹരിതാലമവാക്പുഷ്പീ തുത്ഥം കമ്പില്ലകോऽമൃതാസങ്ഗമ്|
സൌരാഷ്ട്രീ കാസീസം ദാര്വീത്വക് സ്വര്ജികാലവണമ്|
ഏതൈസ്തൈലം തൈലം കടുതൈലം വാ ചതുര്ഗുണേ മൂത്രേ|
കരവീരമൂലപല്ലവതോയേ ച വിപാചിതം ജയതി|
കടുകാലാബുന്യസ്തം നിത്യാഭ്യങ്ഗേന വാതകഫകുഷ്ഠമ്|
മണ്ഡലദദ്രുകോഠകൃമിപാമാവിചര്ചികാഃ സുതരാമ്||൬൫||
View original
कनकक्षीरीशैलाभाङ्गीदन्त्याः फलानि मूलं च|
जातिप्रवालसर्षपलशुनविडङ्गं करञ्जत्वक्|
सप्तच्छदार्कपल्लवमूलत्वङ्निम्बचित्रकास्फोतम्|
गुञ्जैरण्डकबृहतीमूलत्वक्सुरसार्जकफलानि|
कुष्ठं पाठा मुस्ता षड्ग्रन्थातुम्बुरुत्वचो मूर्वा|
एडगजकुटजशिग्रुत्र्यूषणभल्लातकक्षवकाः|
हरितालमवाक्पुष्पी तुत्थं कम्पिल्लकोऽमृतासङ्गम्|
सौराष्ट्री कासीसं दार्वीत्वक् स्वर्जिकालवणम्|
एतैस्तैलं तैलं कटुतैलं वा चतुर्गुणे मूत्रे|
करवीरमूलपल्लवतोये च विपाचितं जयति|
कटुकालाबुन्यस्तं नित्याभ्यङ्गेन वातकफकुष्ठम्|
मण्डलदद्रुकोठकृमिपामाविचर्चिकाः सुतराम्||६५||
കനകക്ഷീര്യാദിഭിസ്തൈലം തിലോദ്ഭവം തൈലം ചതുര്ഗുണേ മൂത്രേ വിപാചിതമ്| അഥവാ കടുതൈലം വിപാചിതം വാതകഫകുഷ്ഠം നാശയതി| അഥവാ കേവലസ്യൈവ കരവീരസ്യ മൂലപല്ലവയോഃ ക്വാഥേന വിപാചിതമ്| കനകക്ഷീര്യ്യാദി ച| ഇദം കടുകാലാമ്ബുന്യസ്തം നിത്യാഭ്യങ്ഗേന വാതകഫകുഷ്ഠാദികം ജയതി| മൂലം ഫലാനി ച ദന്ത്യാഃ| സപ്തച്ഛദാര്കയോഃ പല്ലവാദികമ്| ആസ്ഫോതാ ഗിരികര്ണീ| ഗുഞ്ജാദീനാം ഫലമ്| ഗുഞ്ജാ രക്തികാ കാകനന്ദികാ ച| ഷഡ്ഗ്രന്ഥാ വചാ| ആര്ജകം കുഠേരകഭേദഃ| അവാക്പുഷ്പീ ബ്രഹ്മദണ്ഡീ വാരാഹീ വരമാലികാ| അമൃതാ ഗുഡൂചീ| ആസങ്ഗം രസാഞ്ജനമ്|| ൬൫||
Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66
സിക്ഥകതുത്ഥകഗുഗ്ഗുലുസിന്ദൂരരസാഞ്ജനൈഃ കടുകതൈലമ്|
പാമാകിടിഭവിചര്ചിഷു സാധിതമഭ്യഞ്ജനേ ശ്രേഷ്ഠമ്||൬൬||
View original
सिक्थकतुत्थकगुग्गुलुसिन्दूररसाञ्जनैः कटुकतैलम्|
पामाकिटिभविचर्चिषु साधितमभ्यञ्जने श्रेष्ठम्||६६||
സിക്ഥകാദിഭിഃ സാധിതം കടുതൈലം പാമാദിഷ്വഭ്യഞ്ജനം ശ്രേഷ്ഠമ്| സിക്ഥകം മദനമ്|| ൬൬||
Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67
ശൈലേയകമ്പില്ലകപട്ടികാഹ്വസുരാഷ്ട്രജാസര്ജരസോപലാനി|
ശിലാ ച ചൂര്ണോ നവനീതയുക്തഃ കുഷ്ഠേ സ്രവത്യഭ്യധികം പ്രശസ്തഃ||൬൭||
View original
शैलेयकम्पिल्लकपट्टिकाह्वसुराष्ट्रजासर्जरसोपलानि|
शिला च चूर्णो नवनीतयुक्तः कुष्ठे स्रवत्यभ्यधिकं प्रशस्तः||६७||
ശൈലേയകാദീനാം ചൂര്ണോ നവനീതയുക്തഃ സര്വസ്മിന് കുഷ്ഠേ പ്രശസ്തഃ | സ്രവതി തു കുഷ്ഠേऽധികം പ്രശസ്തഃ| പട്ടികാഹ്വം ലോധ്രമ്| സുരാഷ്ട്രജാ സൌരാഷ്ട്രീ| ഉപലോ ഗന്ധപാഷാണഃ| ശിലാ മനഃശിലാ|| ൬൭||
Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68
ഏഡഗജകുഷ്ഠസൈന്ധവസിദ്ധാര്ഥവിഡങ്ഗകാഞ്ജികൈര്ലിപ്തമ്|
കൃമിപാമാസിധ്മദദ്രുമണ്ഡലകുഷ്ഠം ശമം യാതി||൬൮||
View original
एडगजकुष्ठसैन्धवसिद्धार्थविडङ्गकाञ्जिकैर्लिप्तम्|
कृमिपामासिध्मदद्रुमण्डलकुष्ठं शमं याति||६८||
ഏഡഗജാദിഭിര്ലിപ്തം കൃമ്യാദികം ശമം യാതി|| ൬൮||
Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69
ലാക്ഷാവ്യോഷം പ്രപുന്നാടഞ്ച ബീജം ശ്രീവേഷ്ടാഃ കുഷ്ഠസിദ്ധാര്ഥകാശ്ച|
തക്രോന്മിശ്രഃ സ്യാദ്ധരിദ്രാ ച ലേപോദദ്രുഷൂക്തോ മൂലകോത്ഥഞ്ച ബീജമ്||൬൯||
View original
लाक्षाव्योषं प्रपुन्नाटञ्च बीजं श्रीवेष्टाः कुष्ठसिद्धार्थकाश्च|
तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपोदद्रुषूक्तो मूलकोत्थञ्च बीजम्||६९||
ലാക്ഷാദിഭിര്ഹരിദ്രാന്തൈര്ദദ്രുഷു തക്രോന്മിശ്രോ ലേപഃ സ്യാത്| മൂലകോത്ഥം ച ബീജം കേവലം ദദ്രുഷു ലേപേ ഉക്തമ്| പ്രപുന്നാടബീജം ചക്രമര്ദഃ| ശ്രീവേഷ്ടകോ വായസകോ ദധിശ്യാവശ്ച ശബ്ദിതഃ|| ൬൯||
Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70
ദൂര്വാഭയാസൈന്ധവചക്രമര്ദകുഠേരകാഃ കാഞ്ജികതക്രപിഷ്ടാഃ|
ത്രിഭിഃ പ്രലേപൈരപി ബദ്ധമൂലാം ദദ്രുഞ്ച കണ്ഡൂഞ്ച വിനാശയന്തി||൭൦||
View original
दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः|
त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रुञ्च कण्डूञ्च विनाशयन्ति||७०||
ദൂര്വാദയഃ കാഞ്ജികതക്രപിഷ്ടാസ്ത്രിഭിര്ലേപൈഃ ബദ്ധമൂലാമപി ദദ്രും കണ്ഡൂം ച നാശയതി|| ൭൦||
Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71
മനശ്ശിലാത്വക്കുടജം സകുഷ്ഠം സലോമശഃ സൈഡഗജഃ കരഞ്ജഃ|
ഗ്രന്ഥിശ്ച ഭൌര്ജഃ കരവീരമൂലം ചൂര്ണാനി സാധ്യാനി തുഷോദകേന|
പലാശനിര്ദാഹരസേന വാऽപി കര്ഷോന്മിതാന്യാഢകസമ്മിതേന|
ദര്വീപ്രലേപം പ്രവദന്തി ലേപമേതത് പരം കുഷ്ഠനിഷൂദനായ||൭൧||
View original
मनश्शिलात्वक्कुटजं सकुष्ठं सलोमशः सैडगजः करञ्जः|
ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन|
पलाशनिर्दाहरसेन वाऽपि कर्षोन्मितान्याढकसम्मितेन|
दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतत् परं कुष्ठनिषूदनाय||७१||
മനഃശിലാദീനാം ചൂര്ണാനി കര്ഷോന്മിതാന്യാഢകസമ്മിതേന തുഷോദകേന പലാശക്ഷാരോദകേന വാ സാധ്യാന്യേതദപി പ്രലേപം കുഷ്ഠനിഷൂദനായ പരം ശ്രേഷ്ഠമാചാര്യാ വദന്തി| കുടജത്വക് വത്സകത്വക്| സലോമശാ ധാതുകാസീസമ്| ഭൌര്ജോ ഗ്രന്ഥിഃ സുജ്ഞേയഃ|| ൭൧||
Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72
ഏലാചിത്രകനിമ്ബവൃഷകം കുരുവിന്ദനാഗരാര്കഞ്ച|
ചൂര്ണീകൃതമഷ്ടാഹം ഭാവയിതവ്യം പലാശസ്യ|
ക്ഷാരേണ ഗവാം മൂത്രസ്രുതേന തേനാസ്യ മണ്ഡലാന്യാശു|
ഭിദ്യന്തേ ദീര്യന്തി ച ലിപ്താന്യര്കാഭിതപ്താനി|
മാംസീ മരിചം ലവണം രജനീ തഗരം സുധാ ഗൃഹാദ്ധൂമഃ|
മൂത്രം പിത്തം ക്ഷാരഃ പാലാശഃ കുഷ്ഠനുല്ലേപഃ||൭൨||
View original
एलाचित्रकनिम्बवृषकं कुरुविन्दनागरार्कञ्च|
चूर्णीकृतमष्टाहं भावयितव्यं पलाशस्य|
क्षारेण गवां मूत्रस्रुतेन तेनास्य मण्डलान्याशु|
भिद्यन्ते दीर्यन्ति च लिप्तान्यर्काभितप्तानि|
मांसी मरिचं लवणं रजनी तगरं सुधा गृहाद्धूमः|
मूत्रं पित्तं क्षारः पालाशः कुष्ठनुल्लेपः||७२||
ഏലാദികം ചൂര്ണീകൃതമഷ്ടാഹം പരിശോഷ്യ ഗോമൂത്രസ്രുതേന പലാശക്ഷാരേണ ഭാവിയിതവ്യമ്| അസ്യ കുഷ്ഠിനസ്തേന ലിപ്താന്യര്കേന ചാഭിതപ്താനി കുഷ്ഠമണ്ഡലാനി ഭിദ്യന്തേ ജീര്യന്തി ച| മാംസ്യാദികോ ലേപഃ കുഷ്ഠനുത്| പിത്തം മൂത്രം പ്രാണിനാമേവാഷ്ടാനാമ്|| ൭൨||
Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73
മുസ്തം ത്രിഫലാ മദനം കരഞ്ജ ആരഗ്വധഃ കലിങ്ഗയവാഃ|
സസപ്താഹ്വകുഷ്ഠഫലിനീദാര്വ്യഃ സിദ്ധാര്ഥകം സ്നാനമ്|
ഏഷ കഷായോ വമനം വിരേചനം വര്ണദസ്തഥോദ്ധര്ഷഃ|
ത്വഗ്ദോഷകുഷ്ഠശോഫപ്രബാധനഃ പാണ്ഡുരോഗഘ്നഃ||൭൩||
View original
मुस्तं त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः|
ससप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्|
एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णदस्तथोद्धर्षः|
त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||७३||
മുസ്താദീനി സിദ്ധാര്ഥകം നാമ സ്നാനമ്| ഏഷ ച യോഗഃ വമനായ കഷായോ ഭവതി വിരേചനം ച വര്ണകരാങ്ഗോദ്ധര്ഷശ്ച| ഉദ്ധൃഷ്യന്തേऽനേനാങ്ഗാനീത്യുദ്ധര്ഷഃ| ഏഷ ച പ്രയോഗഃ ത്വഗ്ദോഷാദീനാം പ്രബാധനഃ പാണ്ഡുരോഗഘ്നശ്ച|| ൭൩||
Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74
കരവീരനിമ്ബകുടജാച്ഛമ്യാകാച്ചിത്രകാച്ച മൂലാനാമ്|
മൂത്രേ ദര്വീലേപഃ ക്വാഥോ ലേപേന കുഷ്ഠഘ്നഃ|
ശ്വേതകരവീരമൂലം കുടജകരഞാത്ഫലം ത്വചോ ദാര്വ്യാഃ|
സുമനഃപ്രവാലയുക്തോ ലേപഃ കുഷ്ഠാപഹഃ സിദ്ധഃ|
ശൈരീഷീ ത്വക്പുഷ്പം കാര്പാസ്യാ രാജവൃക്ഷപത്രാണി|
പിഷ്ടാ ച കാകമാചീ ചതുര്വിധഃ കുഷ്ഠഹാ ലേപഃ||൭൪||
View original
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्|
मूत्रे दर्वीलेपः क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः|
श्वेतकरवीरमूलं कुटजकरञात्फलं त्वचो दार्व्याः|
सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः|
शैरीषी त्वक्पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि|
पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||७४||
കരവീരേത്യാദി സുബോധമ്| ശ്വേതകരവീരാദിഭിര്ലേപഃ കുഷ്ഠാപഹഃ സിദ്ധഃ| ശിരീഷത്വഗാദിഭിഃ പൃഥക് ചത്വാരോ ലേപാഃ കുഷ്ഠഘ്നാഃ| രാജവൃക്ഷഃ ആരഗ്വധഃ|| ൭൪||
Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75
ദാര്വീരസാഞ്ജനസ്യ നിമ്ബപടോലസ്യ ഖദിരസാരസ്യ|
ആരഗ്വധവൃക്ഷകയോസ്ത്രിഫലായാഃ സപ്തപര്ണസ്യ|
ഇതി ഷട്കഷായയോഗാഃ കുഷ്ഠഘ്നാഃ സപ്തമശ്ച തിനിശസ്യ|
സ്നാനേ പാനേ ച ഹിതാസ്തഥാഷ്ടമശ്ചാശ്വമാരസ്യ|
ആലേപനം പ്രഘര്ഷണമവചൂര്ണനമേത ഏവ ച കഷായാഃ|
തൈലഘൃതപാകയോഗൈശ്ചേഷ്യന്തേ കുഷ്ഠശാന്ത്യര്ഥമ്||൭൫||
View original
दार्वीरसाञ्जनस्य निम्बपटोलस्य खदिरसारस्य|
आरग्वधवृक्षकयोस्त्रिफलायाः सप्तपर्णस्य|
इति षट्कषाययोगाः कुष्ठघ्नाः सप्तमश्च तिनिशस्य|
स्नाने पाने च हितास्तथाष्टमश्चाश्वमारस्य|
आलेपनं प्रघर्षणमवचूर्णनमेत एव च कषायाः|
तैलघृतपाकयोगैश्चेष्यन्ते कुष्ठशान्त्यर्थम्||७५||
ദാര്വീരസാഞ്ജനാഭ്യാമേകഃ കഷായഃ| നിമ്ബപടോലാഭ്യാം ദ്വിതീയഃ| ഖദിരസാരേണ തൃതീയഃ| ആരഗ്വധവൃക്ഷകാഭ്യാം ചതുര്ഥഃ| ത്രിഫലയാ പഞ്ചമഃ| സപ്തപര്ണേന ഷഷ്ഠഃ| തിനിശേന സപ്തമഃ| അശ്വമാരേണാഷ്ടമഃ| ഏതേ കഷായയോഗാഃ കുഷ്ഠിനാം സ്നാനേ പാനേ ച ഹിതാഃ| ഏത ഏവ ച കുഷ്ഠിനാമാലേപനാദികം ഭവതി| ഏത ഏവ ച കഷായഃ പൃഥക് തൈലസ്യ പാകയോഗേ ഘൃതസ്യ ച പാകയോഗേ കുഷ്ഠശാന്ത്യര്ഥം ശസ്യന്തേ|| ൭൬||
Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77
സര്ഷപകരഞ്ജകോശാതകാനി തൈലന്യഥേങ്ഗുദീനാം ച|
കുഷ്ഠേഷു ഹിതാന്യാഹുസ്തൈലം ശ്രേഷ്ഠം ച ഖദിരസാരസ്യ||൭൭||
View original
सर्षपकरञ्जकोशातकानि तैलन्यथेङ्गुदीनां च|
कुष्ठेषु हितान्याहुस्तैलं श्रेष्ठं च खदिरसारस्य||७७||
സര്ഷപാദീനി ച തൈലാനി കുഷ്ഠേഷു ഹിതാന്യാചാര്യാ ആഹുഃ| പ്രകരണാദ്ബഹിഃപ്രയോഗേ| കോശാതകസ്യ ഫലമ്| ഇങ്ഗുദീ വൃക്ഷവിശേഷഃ|| ൭൭||
Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78
ശീതാഃ പ്രദേഹസേകാസ്തിക്തം സര്പിഃ സിരാവിരേകശ്ച|
വിശരണദാഹക്ലേദേ വിസ്ഫോടേ ചര്മദലനേ ച|
ശീര്ണനഖരോമമാംസഃ കൃമിമാനന്നാമ്ഭസീ ത്യജേത്കുഷ്ഠീ|
സദ്യോ ദുഗ്ധം ദുഗ്ധം ഷണ്മാസാന് കാരഭം ഭജേത്സമധു||൭൮||
View original
शीताः प्रदेहसेकास्तिक्तं सर्पिः सिराविरेकश्च|
विशरणदाहक्लेदे विस्फोटे चर्मदलने च|
शीर्णनखरोममांसः कृमिमानन्नाम्भसी त्यजेत्कुष्ठी|
सद्यो दुग्धं दुग्धं षण्मासान् कारभं भजेत्समधु||७८||
കുഷ്ഠേഷു അങ്ഗവിശരണാദൌ ശീതപ്രദേഹാദികം ഹിതമ്| വിശരണം ത്വങ്മാംസാവദരണമ്| ചര്മദലനം ത്വഗുച്ചടനമ്| ശീര്ണനഖത്വാദിയുക്തഃ കുഷ്ഠീ അന്നമമ്ഭശ്ച ത്യജേത്| കിമന്യത് പ്രാണാന് ജഹ്യാട് ന| അപി തു കാരഭം ദുഗ്ധമൌഷ്ട്രം ക്ഷീരം സദ്യോ ദുഗ്ധം തത്കാലവിസ്രാവിതം സമാക്ഷികം ഷണ്മാസാന് ഭജേത്|| ൭൮||
Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79
ഏഡഗജഃ സവിഡങ്ഗോ മൂലാന്യാരഗ്വധസ്യ കുഷ്ഠാനാമ്|
ഉദ്ദാലനശ്ച ദന്താ ഗോऽശ്വരാഹോഷ്ട്രദന്താശ്ച|
രജനീദ്വയം കൃമിഘ്നം പ്രപുന്നാടം രാജവൃക്ഷമൂലം ച|
കുഷ്ഠോത്പാടനമഗ്ര്യം സപിപ്പലീപാകലം യോജ്യമ്|
ശ്വിത്രാണാം സവിശേഷം യോക്തവ്യം സര്വതോ വിശുദ്ധാനാമ്|
ഉത്സന്നേഷു ച ലേപാഃ സവര്ണകരണാസ്തഥാഭ്യങ്ഗാഃ||൭൯||
View original
एडगजः सविडङ्गो मूलान्यारग्वधस्य कुष्ठानाम्|
उद्दालनश्च दन्ता गोऽश्वराहोष्ट्रदन्ताश्च|
रजनीद्वयं कृमिघ्नं प्रपुन्नाटं राजवृक्षमूलं च|
कुष्ठोत्पाटनमग्र्यं सपिप्पलीपाकलं योज्यम्|
श्वित्राणां सविशेषं योक्तव्यं सर्वतो विशुद्धानाम्|
उत्सन्नेषु च लेपाः सवर्णकरणास्तथाभ्यङ्गाः||७९||
ഏഡഗജാദികം ബഹിഃപ്രയുക്തം കുഷ്ഠാനാമുദ്ദാലനം നിബിഡത്വത്യാജനമ്| രജന്യാദികം സപിപ്പലീപാകലമഗ്ര്യം ശ്രേഷ്ഠം കുഷ്ഠോത്പാടനം യോജ്യമ്| ഉത്പാടനം മോക്ഷണമ്| പാകലം കുഷ്ഠമ്| ഏതച്ച രജന്യാദികം സര്വത ഊര്ധ്വമധഃ ശിരസി ച വിശുദ്ധാനാം ശ്വിത്രാണാം സവിശേഷം യോക്തവ്യമ്||൭൯||
Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80
പക്ഷാത് പക്ഷാത് ഛര്ദനാന്യഭ്യുപേയാന് മാസാന്മാസാച്ഛോധനം ചാപ്യധസ്താത്|
ശുദ്ധിര്മൂര്ധ്നഃ സ്യാത്ത്രിരാത്രാത് ത്രിരാത്രാത് ഷഷ്ഠേ ഷഷ്ഠേ മാസ്യസൃങ്മോക്ഷണം ച|
യോ ദുര്വാന്തോ ദുര്വിരിക്തോऽഥവാ സ്യാത് കുഷ്ഠീ ദോഷൈരുദ്ധതൈര്വ്യാപ്യതേऽസൌ|
നിസ്സന്ദേഹം യാത്യസാധ്യത്വമേവം തസ്മാത് കൃത്സ്നാത്രിര്ഹരേദസ്യ ദോഷാന്||൮൦||
View original
पक्षात् पक्षात् छर्दनान्यभ्युपेयान् मासान्मासाच्छोधनं चाप्यधस्तात्|
शुद्धिर्मूर्ध्नः स्यात्त्रिरात्रात् त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृङ्मोक्षणं च|
यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ|
निस्सन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नात्रिर्हरेदस्य दोषान्||८०||
പക്ഷാത് പക്ഷാദിതി ഗ്രഹണം വമനാദിക്രിയാന്തരപരിഹാരദിവസജ്ഞാപനാര്ഥമ്| ശോധനം വിരേചനമ്| മൂര്ധ്നഃ ശിരസഃ ശുദ്ധിര്നസ്യേന| സര്വസ്യ ച കൃത്സ്നാനിരവശേഷാന് ദോഷാന് നിര്ഹരേത് | അസ്യേതി കുഷ്ഠിനഃ| കിം പ്രയോജനമിത്യാഹ-യോ ദുര്വാന്ത ഇത്യാദി| അസ്മയക്ശുദ്ധ്യാ ദോഷൈരുദ്ധതൈര്വ്യാപ്തൈഃ കുഷ്ഠം നിസ്സന്ദേഹമസാധ്യത്വം യാതി|| ൮൦||
Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19
വ്രതദമയമസേവാത്യാഗശീലാഭിയോഗോ ദ്വിജഗുരുസുരപൂജാ സര്വസത്ത്വേഷു മൈത്രീ|
ജിനജിനസുതതാരാഭാസ്കരാരാധനാനി പ്രകടിതമലപാപം കുഷ്ഠമുന്മൂലയന്തി||൮൧||
ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ കുഷ്ഠചികിത്സിതന്നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ||൧൯||
View original
व्रतदमयमसेवात्यागशीलाभियोगो द्विजगुरुसुरपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री|
जिनजिनसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||८१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितन्नामैकविंशोऽध्यायः||१९||
വ്രതാദീനി കുഷ്ഠമുന്മൂലയന്തി| തച്ച കുഷ്ഠം പ്രകടിതമലപാപം ദുഷ്ടം ദുഷ്ടം ചാദൃഷ്ടം കര്മ പ്രകാശ്യതേ| വ്രതഃ നിയമശ്ചാന്ദ്രായണാദിഃ| ദമഃ അക്രോധാദിത്വമ്| യമ ഇന്ദ്രിയജയഃ| ജിനോ ബുദ്ധഃ| ജിനസുതാ അവലോകിതേശാദയഃ|| ൮൧|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദു-വിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം ചികിത്സിതസ്ഥാന ഏകവിംശോऽധ്യായഃ