21. kuṣṭhacikitsitam

Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതഃ കുഷ്ഠചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2

പുര്വരൂപേഷ്വേവ കുഷ്ഠിനം സ്നേഹപാനേനോപക്രമേത||൨||

Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3

തത്ര വാമോത്തരേ മേഷശൃങ്ഗീശാര്ങ്ഗേഷ്ഠൈരണ്ഡഗുഡൂചീദ്വിപഞ്ചമൂലസിദ്ധം തൈലം ഘൃതം വാ പാനാഭ്യങ്ഗയോര്വിദധ്യാത്||൩||

Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4

പിത്തോത്തരേ ധവാശ്വകര്ണകകുഭവചാപുനര്നവപലാശപിചുമന്ദ മധുകലോധ്രസമങ്ഗാസിദ്ധം സര്പിഃ||൪||

Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5

അഥവാ പടോലപിചുമന്ദദാര്വീദുരാലഭാതിക്തരോഹിണീപാ ഠാപര്പടകത്രായമാണാനാം പാലികാന് ഭാഗാന് ജലാഢകദ്വയേ ऽഷ്ടഭാഗശേഷം ക്വാഥയേത്| തേന കാര്ഷികൈശ്ചന്ദനോപകുല്യാമു സ്താത്രായന്തീന്ദ്രയവബൂനിമ്ബൈഃ കല്കിതൈഃ സര്പിഷോ ദ്വാദശപലം സാധയേത്| ഏതതിക്തകം സര്പിഃ കുഷ്ഠവിസര്പവിസ്ഫോടഗണ്ഡ മാലാശ്വയഥുപിടികാരക്തപിത്തദുര്നാമവാതശോണിതകാമിലാ പാണ്ഡ്വാമയോന്മാദദാഹതൃഡ്ഭ്രമകണ്ഡൂകുഷ്ഠനാഡീഗുല്മമദതി മിരശ്വിത്രാപസ്മാരഭഗന്ദരോദരപ്രദരജ്വഗരവിദ്രധിഗ്രഹണീഹൃദ്രോഗാ നപഹരതി||൫||

Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6

സപ്തച്ഛദകടുകാതിവിഷാശമ്യാകപാഠാമുസ്തത്രിഫലോശീരപ ടോലപര്പടകപിപ്പലീദ്വയദ്വിരജനീദ്വിസാരിവാചന്ദനദുരാലഭാപദ്മ കവചാശതാവരീവിശാലാകുടജബീജവൃഷമൂര്വാഗുഡൂചീഭൂനി മ്ബത്രായമാണാമധുകഗര്ഭം ദ്വിഗുണാമലകരസമഷ്സ്ടഗുണാമ്ബു സര്പിര്വിപക്വം മഹാതിക്തകാഖ്യം ഘൃതമധികഗുണം പൂര്വസ്മാത്| ഗുഗ്ഗുലുപഞ്ചതിക്തം വാ പിബേത്||൬||

Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2

കഫോത്തരേ സാലപ്രിയാലശമ്യാകാരിഷ്ടസപ്തപര്ണചിത്രക മരിചവചാകുഷ്ഠൈഃ സാധിതമ്| അഥവാ ബൃഹതീദ്വയകാക മാചീശുകനാസാക്വാഥേ മരിചവിഡങ്ഗശിഗ്രുജാതീദേവദാരു ക്ഷവകഹരിദ്രാഭയാകല്കേന വാജിമൂത്രേണ ച സിദ്ധം സര്പിഃ||൨||

Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8

സര്വേഷു ച ഭല്ലാതകതുവരകസിദ്ധാര്ഥകാന്യതമതൈലമ്| ഭല്ലാതകപഥ്യാകൃമിഘ്നസിദ്ധം വാ ഹവിഃ||൮||

Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9

തതഃ സ്നിഗ്ധസ്യ യഥാദോഷം യഥാസന്നം ച സംശോധനാനി പ്രയു ഞ്ജീത| സിരാം ച ബലാപേക്ഷീ വിധ്യേദേകാം ദ്വേ തിസ്രശ്ചതസ്രഃ പഞ്ച വാ| അന്തരാന്തരാ ച പുനഃ പുനഃ സ്നേഹം പിബേത്| ദുര്ബലം ഹി ശൂന്യകോഷ്ഠം കുഷ്ഠിനം വായുരഭിഭവതി| വമനേ ത്വസ്യ മധുകകുടജബീജനിമ്ബപടോലപല്ലവാനി വിദധ്യാത്| കുമ്ഭനികുമ്ഭന്നിഫലാവിരേചനേ മണിഭദ്രവടകാശ്ച||൯||

Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10

പടോലവിശാലയോര്മൂലം ത്രിഫലാ ച പൃഥക് ത്രിഭാഗോന ത്രിശാണാഃ കടുകാത്രായമാണേ ശാണാംശേ ശുണ്ഠ്യാസ്ത്രിഭാഗോനഃ ശാണഃ തദേതതത് പലമൈകധ്യം സലിലേ വിപാച്യ പായയേത്| ഊര്ധ്വാധോ വിരിക്തശ്ച ജീര്ണേ ജാങ്ഗലരസേനാശ്നീയാത്| ഏവമേ തത് ഷഡ്രാത്രപ്രയോഗാത്പരം പിത്തകഫശോഫകുഷ്ഠദുഷ്ടനാഡീവ്രണാ ര്ശോഭഗന്ദരഗ്രഹണീപാണ്ഡുഹലീമകകാമിലാവിഷമജ്വരഹൃദ്ബ സ്തിവേദനാഘ്നമ്||൧൦||

Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11

ഉഭയതോനുലോമനം വാ ബ്രാഹ്മീസ്വരസസാധിതം സര്പിഃ പിബേത്| ആവര്തകീതുലാം സലിലാര്മണേऽഷ്ടാംശശിഷ്ടാം വിപാച്യ തേന നിര്യൂഹേണ തന്മൂലൈശ്ച ഘൃതപ്രസ്ഥം സാധയേത്| തതോ മാത്രാമേകാഹാ ന്തരം പിബേത്| ഊര്ധ്വാധോ വിരിച്യമാനസ്തൃഷിതഃ| ശീതലവ്രണമാരനാലം ജീര്ണസ്നേഹശ്ച തേനൈവ കോദ്രവൌദനമശ്നീയാത്| അനേന കുഷ്ഠശ്വിത്രാപചീഭഗന്ദരനാഡീവ്രണാഖുവിഷാണി സിധ്യന്തി| മേധ്യം ചൈതത് പുംസവനം ച||൧൧||

Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12

ദാറ്വീപടോലബൃഹതീസേവ്യമദനനിമ്ബകൃതമാലഘനേന്ദ്രയവൈഃസസ്നേ ഹൈരാസ്ഥാപനമ്| ഏഭിരേവ ച വിപക്വഃ സ്നേഹോऽനുവാസനാര്ഹ സ്യാനുവാസനമ്| ദന്തീമരിചഫണിര്ജകാര്ദകകരഞ്ജബീജ പിപ്പലീവിഡങ്ഗസൈന്ധവൈരൂര്ധ്വജത്രുഗതേ കുഷ്ഠേ കൃമിഷു ച ശിരോ വിരേകഃ| സൂത്രസ്ഥാനോക്തോ വൈരേചനികധൂമശ്ച||൧൨||

Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13

തതഃ സര്വതോ വിശുദ്ധസ്യാന്തര്ബഹിഃശമനാനി പ്രയുഞ്ജീത||൧൩||

Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14

ഖദിരകദരതിനിശാസനശിരീഷശിംശപാശാകസര്ജാര്ജുനജമ്ബൂ കരവീരധവാമലകീമുഷ്കകാക്ഷികബദരീവഞ്ജുലനിമ്ബപടോ ലാങ്കോലബലാബില്വകുടജകടഭീപാരിഭദ്രസഹചരഗൃധ്രനഖീ വരണവര്ധമാനാര്കശോഭഞ്ജനാടരൂഷകശതാവരീശ്വദംഷ്ട്രാഹിമാ രാശ്വകര്ണശ്രീപര്ണീസ്വയങ്ഗുപ്താഗ്നിമന്ഥേന്ദ്രവാരുണീകാകോദുമ്ബ രികാമേഷശൃങ്ഗീടുണ്ടുകഗുഡൂചീവര്ഷാഭൂവായസീബൃഹതീദ്വയരോഹി ണിമൂര്വാശാര്ങ്ഗീഷ്ഠാമുലാനി ച ശകലയിത്വാ പൃഥക് ത്രിംശത്പ ലികാനി സംക്ഷുദ്യ മഹതി കടാഹേऽഷ്ടഗുണേനാമ്ഭസാ ക്വാഥയേത്| അഷ്ടഭാഗശേഷം നിര്യൂഹമവതാര്യ പരിസ്രാവ്യ ച തസ്മിന് സര്പിഷഃ പലശതത്രയം വിപചേദീഷദവശേഷകഷായേ ച വിദലീകൃതാ രുഷ്കരസഹസ്രത്രയമത്രാവാപ്യ പുനഃ പാചയേദ്വിഗതസ്വരസാന്യ രുഷ്കരാണ്യപാസ്യ തസ്മിന് സ്നേഹേ സുചൂര്ണിതാനി പ്രക്ഷിപേത്| വ്യാധിഘാതവ്യോഷനാകുലീമാര്കവാര്കകാകാദനീതഗരകടു കാകുഷ്ഠബില്വഹിങ്ഗചിത്രകാതിവിഷാമുസ്തേന്ദ്രയവേന്ദ്ര വാരുണീരുപ്യമലലോഹരജോലോഹകാന്തരസാഞ്ജനാഭ്രശുകനാ സാദേവദാലീത്രിഫലാലാങ്ഗലികീവിശാലാകുമ്ഭനികുമ്ഭവ ചാവാരാഹീമഹാദ്രുമകോശാതകീപ്രപുന്നാടസോമപര്ണീനലികാ ദ്വയപടോലീജാതീപല്ലവതാപ്യകാരവേല്ലകൂലികാകന്ദക സപ്തച്ഛദശാര്ങ്ഗാഷ്ടോത്പലസാരിവാഗുഗ്ഗുലുശിലാജതുമൂര്വാകുസ്തു മ്ബരീജീവകദ്വയപാഠേന്ദുരേഖാവജ്രകന്ദഹരിദ്രാദ്വയലവണപഞ്ച കാനി പ്രത്യേകം ത്രിപലികാനി ശൃങ്ഗീവിഷപലം ചൈകം തതോ ദര്വ്യാ സമാന്താദാഘട്യ സുഗുപ്തം ഭൂമൌ ധാന്യേ വാ മാസം നിഖനേത്| അഥ കൃതസംശുദ്ധിസ്വസ്ത്യയനഃ കുഷ്ഠീ പ്രാതസ്തതോ മാത്രാ മുപയുഞ്ജീത| ജീര്ണേ ച യഥേഷ്ടമാഹാരം തേനാസ്യ പൂര്വമങ്ഗാനി തുദ്യന്തേ ഭിദ്യന്തേ ശൂയന്തേ സ്ഫുരന്തി സ്ഫുടന്തി ച| തതഃ സപ്ത രാത്രാത്പുനഃ സ്വസ്ഥീഭവതി| അപി ച- യോഗരാമജവലിഹ്യ സമസ്തം സംജ്ഞയൈവ കഥിതോത്തമശക്തിമ്| ഹന്തി കുഷ്ഠമതിപാതിതഗാത്രം സ്നായുജാലപരിശേഷമശേഷമ്| ശ്വാസാഗ്നിസാദാരുചികാസയക്ഷ്മഗുല്മാഢ്യവാതഗ്രഹണീപ്രമേഹാന്| ശോഫം കൃമീന് പാണ്ഡുഗദം ജ്വരാംശ്ച നിവര്തയത്യേഷ രസായനാഗ്ര്യഃ||൧൪||

Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15

ത്രിഫലാദശമൂലമൂര്വാമുസ്തസപ്തച്ഛദദാരുനിമ്ബത്വഗ്ഗവാക്ഷീചിത്ര കമഞ്ജിഷ്ഠാവ്യോഷചൂര്ണം നവഗുണൈഃ സക്തുഭിര്യുക്തം സക്ഷൌദ്രം ശീലയേത്||൧൫||

Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16

അഥവാ ക്ഷുണ്ണാന് യവന് നിസ്തുഷാന് രാത്രൌ ഗോമൂത്രപര്യുഷിതാ നഹ്നി കിലിഞ്ജേ ശോഷയേദേവം സപ്താഹം ഭാവയേച്ഛോഷയേച്ച| തതസ്താന് സക്തൂന് കൃത്വാ ഭല്ലാതകപ്രപുപന്നാടാവല്ഗുജ ചിത്രകവിഡങ്ഗമുസ്തചൂര്ണം ചതുര്ഭാഗയുക്താനസനാദികഷായേണ പായയേത്||൧൬||

Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17

ഏവമസനാദിക്വാഥപീതാനാമാരഗ്വധാദികഷായപീതാനാം വാ ഗോജീര്ണകാനാം വാ യവാനാം സക്തൂനരുഷ്കരാഗ്നിമന്ഥചൂര്ണമി ശ്രാന് ഖദിരാസനസാരരോഹിതകഗുഡൂചീനാമന്യതമസ്യ കഷാ യേണ ദാഡിമാമ്ലവേതസാമ്ലേന സൈന്ധവലവണേന സിതാമധു മധുരേണാലോഡ്യ പായയേത്| ഏഷ സര്വമന്ഥകല്പഃ| യാവകാംശ്ച ഭക്ഷ്യാനപൂപപൂര്ണകോശശഷ്കുലീപ്രഭൃതീന് കുര്യാത്| യവവച്ച ഗോധൂമൈഃ||൧൭||

Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18

സുരാം കല്പയേത് പലാശക്ഷാരഭാവിതശാലിതണ്ഡുലപിഷ്ടേന ക്ഷാരോദകേനൈവ സ്വേദിതേന പ്രിയങ്ഗുജപിപ്പലീചിത്രകകേഷുകൈ ലവാലുകപരിപേലവലോധ്രമരിചവിഡങ്ഗചൂര്ണമിശ്രേണ നവേ ചൈനാം ഭാജനേ ജതുസൃതേ ക്ഷൌദ്രപിപ്പലീലിപ്തേ സ്ഥാപയേത്| തതോ ഗന്ധ രസോപപന്നാം കുഷ്ഠിനേ പാതും ദദ്യാത്||൧൮||

Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19

ഖദിരശിംശപാസാരമുത്തമകാരണീം ബ്രാഹ്മീം കോശവതീം ച കഷായകല്പേന വിപചേത്| തേന ക്വാഥേന തണ്ഡുലാന് ഭാവ യേത്| അഭിഷുണുയാച്ച പൂര്വവത്||൧൯||

Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20

ത്രിവൃച്ഛ്യാമാഗ്നിമന്ഥസപ്തലാകേബുകശങ്ഖിനീതില്വകത്രി ഫലാപലാശശിംശപാനാം രസമാദായ പലാശദ്രോണ്യാമഭ്യ സിച്യ ഖദിരാങ്ഗാരതപ്തമയഃപിണ്ഡമേകവിംശതിവാരാന്നിര്വാപ്യ തതസ്തം രസമാസിച്യ സ്ഥാല്യാം ഗോമയാഗ്നിനാ സാധയേത്| സിധ്യതി ചാവപേത്| പിപ്പലീചൂര്ണസ്യ ഭാഗം ദ്വൌ മധുനസ്താ വദുദ്ധൃതസ്യ തതശ്ചതുര്ഭാഗാവശിഷ്ടേऽവതീര്ണേ ഭൂയോऽഗ്നിതപ്ത മയഃപിണ്ഡം തസ്മിന് പ്രക്ഷിപേത്| പ്രശാന്തം ച ലോഹപാത്രേ സുഗുപ്തം നിദധ്യാത്| സ്ഥൂലം കര്ശയതി| ശോഫമുപഹന്തി| സന്നമഗ്നി മുദ്ധരതി| വിശേഷേണ രാജയക്ഷ്മിണാമുപദിശ്യതേ| വര്ഷശതാ യുശ്ചൈനാമുപയുജ്യ പുരുഷോ ഭവതി||൨൦||

Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21

അസനാദിക്വാഥമാസിച്യ പലാശദ്രാണ്യാമയോഘനൈസ്തപ്തൈഃ സംയോജ്യ നിര്വാപ്യ ച കൃതസംസ്കാരേ കലശേ പ്രക്ഷിപ്യ വത്സകാദിം പ്രതിവാപ്യ ക്ഷൌദ്രം ച സുഗുപ്തം മാസം നിധായോപയുഞ്ജീത||൨൧||

Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22

ഏവം ന്യഗ്രോധാദിഷ്വാരഗ്വധാദിഷു ചായസ്കൃതിം വിദധ്യാത്| ഖദിരസുരദാരുസാരക്വാഥപ്രസ്ഥം ക്ഷൌദ്രപ്രസ്ഥം മത്സ്യണ്ഡികാപ്രസ്ഥം ലോഹചൂര്ണാര്ദ്ധപ്രസ്ഥം ത്രിഫലാചതുര്ജാതകമരിചാനി ച കാര്ഷികാണി പ്രക്ഷിപ്യായസേ ഭാണ്ഡേ മാസസ്ഥിതം തദുപയോജയേത്||൨൨||

Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23

രസായനപ്രയോഗേണ ച ലോഹതുലാം തുവരകാസ്ഥീനി ഭല്ലാ തകാന്യലമ്ബുസാമവല്ഗുജം ഗുഗ്ഗുലുമര്ശോവിഹിതവിധാനേന വാ ചിത്രകമിതി||൨൩||

Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24

ഭവതി ചാത്ര- കിലാസകുഷ്ഠഗ്രഹണീപ്രമേഹസ്ഥൂലത്വദുര്നാമഭഗന്ദരേഷു| പാണ്ഡുത്വശൂനത്വകഫാമയേഷു മന്ഥാദിയോഗാന് വിദധീത ധീമാന്||൨൪||

Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25

ശാലയോ യവഗോധൂമകോരദൂഷാഃ പ്രിയങ്ഗവഃ| മുദ്ഗാ മസൂരാസ്തുവരീ തിക്തശാകാനി ജാങ്ഗലമ്| ത്രിഫലാരുഷ്കരാരിഷ്കരാരിഷ്ടക്ഷൌദ്രയോജിതഭാവിതമ്| ധാത്രീഖദിരനിമ്ബാമ്ബുരസം മുദ്ഗപടോലജമ്| മദ്യാന്യൌഷധഗര്ഭാണി മഥിതം ചേന്ദുരാജിമത്| അന്നപാനം ഹിതം കുഷ്ഠേ ന ത്വമ്ലലവണോഷണമ്| ദധിദുഗ്ധഗുഡാനൂപതിലമാഷാംസ്യജേത്തരാമ്||൨൫||

Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26

തുലാര്ധം നിമ്ബപഞ്ചാങ്ഗ്യാസ്തഥാ ഖദിരസാരതഃ| ഹരീതകീദലതുലാം ഭല്ലാതകതുലാം ദശ| കൃഷ്ണാവിഡങ്ഗകുഡവാവൈകധ്യം വിപചേജ്ജലേ| കഷായം തം പരിസ്രാവ്യ നിദധ്യാത്താമ്രഭാജനേ| ഷണ്മാസതഃ പിബേത്കുഷ്ഠകൃമിമേഹൈര്വിമുച്യതേ| നിമ്ബാരിഷ്ട ഇതി ഖ്യാതോ വരുണേനൈഷ നിര്മിതഃ||൨൬||

Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27

വിഡങ്ഗസാരാമലകാഭയാനാം പലം പലം ത്രീണി പലാനി കുമ്ഭാത്| ഗുഡസ്യ ച ദ്വാദശമാസമേഷ ജിതാത്മനാ ഹന്ത്യുപയുജ്യമാനഃ| കുഷ്ഠശ്വിത്രശ്വാസകാസോദരാര്ശോ മേഹപ്ലീഹഗ്രന്ഥിരുഗ്ജന്തുഗുല്മാന്| സിദ്ധം യോഗം പ്രാഹ യക്ഷോ മുമുക്ഷോ ര്ഭിക്ഷോഃ പ്രാണാന് മാണിഭദ്രഃ കിലേമമ്||൨൭||

Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18

കടുകാപടോലമൂലോത്തമാ വചാനിമ്ബരാത്രിമഞ്ജിഷ്ഠാനാമ്| സംശീലിതഃ കഷായ സ്ത്വഗാമയാന് ശ്ലേഷ്മപിത്തബഹുലാന് ഹന്തി||൧൮||

Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29

വാതോത്തരാംസ്തു സര്പിര്വിപാചിതം ക്വഥിതകല്കിതൈശ്ച കടുകാദ്യൈഃ| ഖദിരാരിഷ്ടഗുഡൂചീസുരതരു ദാര്വീശ്ച കല്പയേത് പൃഥഗേവമ്||൨൯||

Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30

ശീതഃ കഷായഃ ഖദിരസ്യ പീതഃ സക്ഷൌദ്രതാര്ക്ഷ്യോ ഹരതി പ്രസഹ്യ| ത്വക്കണ്ഠരോഗാപചിഗുല്മമേഹാന് ബലാഹകാന് വായുരിവ പ്രചണ്ഡഃ||൩൦||

Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31

സര്പിര്മധുഭ്യാം ത്രിഫലാരസേന വിഡങ്ഗകല്കേന ച സമ്പ്രയുക്തഃ| കുഷ്ഠം കഷായഃ ഖദിരസ്യ ഹന്തി തിഷ്ഠന് കഷായം മനസീവ ധര്മഃ||൩൧||

Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32

ഖദിരസ്യ ലൂനശിരസോ മൂലഖാതസ്യ മധ്യമം മൂലമ്| ഛിത്വാധോऽയഃ കുമ്ഭം രസസംഗ്രഹണായ നിദധീത| ലിപ്താത്കൃഷ്ണമൃദേന്ധനൈശ്ച നിചിതാദാദീപിതാദ്വഹ്നിനാ| തസ്മാദ്യച്യവതേ രസഃ സ സഹിതഃ ക്ഷൌദ്രാജ്യധാത്രീരസൈഃ| പീതഃ കുഷ്ഠഭഗന്ദരാരുരപചീമേഹാസ്രപാണ്ഡൂന് ജയേത്| പ്രസ്ഥസ്തസ്യ ജരാഞ്ച ഭോജ്യമിഹ തു ത്യാജ്യഞ്ച ഭല്ലാതവത്||൩൨||

Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33

യോജ്യം ഖദിരവിന്നിമ്ബശിംശപാരഗ്വധാസനമ്| രോഹീതകം സുരാഹ്വം ച ഖദിരോദകപായിനഃ| ദാര്വീരസാഞ്ജനം വാ ഗോമൂത്രേണ പ്രബാധതേ കുഷ്ഠമ്| അഭയാ പ്രയോജിതാ വാ മാസം സവ്യോഷഗുഡതൈലാ| ദാര്വീകലിങ്ഗകടുകാതിവിഷാഗ്നിപാഠാ മൂത്രേണ സൂക്ഷ്മരജസോ ധരണപ്രമാണാഃ| പീതാ ജയന്തി ഗുദജോദരഗുല്മകുഷ്ഠ കോഷ്ഠാനിലാഢ്യപവനഗ്രഹണീപ്രമേഹാന്||൩൩||

Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34

ലാക്ഷാദന്തീമധുരസവരാദ്വീപിപാഠാവിഡങ്ഗ പ്രത്യക്പുഷ്പീത്രികടുരജനീസപ്തപര്ണാടരൂഷമ്| രക്താ നിമ്ബം സുരതരുകൃതം പഞ്ചമൂല്യാം ച ചൂര്ണം പീത്വാ മാസം ജയതി ഹിതഭുഗ്ഗവ്യമൂത്രേണ കുഷ്ഠമ്||൩൪||

Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35

ദശപലമരിഷ്ടപല്ലവകുസുമജടാത്വക്ഫലമ് യഥാകാലമ്| പ്രത്യാഹരേത് സമസ്തം കൃതമാലതരോശ്ച തത്തദ്വത്| സഞ്ചൂര്ണ്യാസനഖദിരക്വാഥേനാപ്ലാവ്യ ശോഷയേദനിലേല്| ചിത്രകഘനഭല്ലാതകഗോക്ഷുരകമഹൌഷധത്രിഫലാഃ| ലോഹവിഡങ്ഗാവല്ഗുജസിതോപലാഃ പലസമാ രജീകൃത്യ| സപ്താഹമേകതസ്തദ്രസേന ഭൃങ്ഗയാസ്തതോ ഭാവ്യമ്| അഥ പീതമക്ഷമാത്രം ഘൃതേന ദുഗ്ധേന കോഷ്ണസലിലൈര്വാ| അചിരാത്കരോതി വഹ്നിം മതിം സ്മൃതിം പാടവം മേധാമ്| കൃമികുഷ്ഠഗണ്ഡപാണ്ഡുപ്രമേഹവക്ത്രാമയാരുചിച്ഛര്ദീഃ| അപചീഭഗന്ദരസ്ഥൌല്യദുഷ്ടനാഡീവ്രണവ്യങ്ഗാന്| കഫപിത്തജാന്വികാരാന്വിശേഷതഃ സുവിഷമാന്നിവര്തയതി| വര്ഷാദ്വിഷഗരകൃത്യാ നിത്യാഭ്യാസേന ഖലതിപലിതാനി||൩൫||

Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36

ത്രികടൂത്തമാതിലാരുഷ്കരാജ്യമാക്ഷികാസിതോപലാ വിഹിതാ| ഗുലികാ രസായനം സ്യാത്കുഷ്ഠജിച്ച വൃഷ്യാ ച സപ്തസമാ||൩൬||

Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37

ചന്ദ്രശകലാഗ്നിരജനീ വിഡങ്ഗതുവരാസ്ഥ്യരുഷ്കരത്രിഫലാഭിഃ| വടകാ ഗുഡാംശക്ലൃപ്താഃ സമസ്ത കുഷ്ഠാനി നാശയന്ത്യഭ്യസ്താഃ||൩൭||

Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38

വിഡങ്ഗഭല്ലാതകബാകുചീനാം സദ്വീപിവാരാഹിഹരീതകീനാമ്| സലാങ്ഗലീകൃഷ്ണതിലോപകുല്യാ ഗുഡേന പിണ്ഡീ വിനിഹന്തി കുഷ്ഠമ്||൩൮||

Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39

പഥ്യാകലിങ്ഗകപലാശഫലേന്ദുരാജീ ഭല്ലാതകാസ്ഥിരചതുരങ്ഗുലചിത്രകാര്കൈഃ| സാവര്തകീകൃമിഹരൈഃ ക്രമവര്ധിതാംശൈഃ മൂത്രേണ തുല്യതുവരൈര്വടകാ ഗദഘ്നാഃ||൩൯||

Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40

ശശാങ്കലേഖാ സവിഡങ്ഗസാരാ സപിപ്പലീകാ സഹുതാശമൂലാ| സായോമലാ സാമലകാ സതൈലാ കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നിഹന്തി ലീഢാ||൪൦||

Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41

ഭൂനിമ്ബനിമ്ബത്രിഫലാപദ്മകാതിവിഷാകണാഃ| മൂര്വാപടോലീദ്വിനിശാപാഠാതിക്തേന്ദ്രവാരുണീഃ| സകലിങ്ഗവചാസ്തുല്യാ ദ്വിഗുണാശ്ച യഥോത്തരമ്| ലിഹ്യാദ്ദന്തീത്രിവൃദ് ബ്രാഹ്മീശ്ചൂര്ണിതാ മധുസര്പിഷാ| കുഷ്ഠമേഹപ്രസുപ്തീനാം പരമം സ്യാത്തദൌഷധമ്| വരാകണാവിഡങ്ഗാന് വാ ലിഹ്യാത്തൈലാജ്യമാക്ഷികൈഃ||൪൧||

Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42

ഖദിരകലചുര്ണം ക്ഷൌദ്രസര്പിര്വിമിശ്രം സഗിരിജതുവിഡം മാത്രയാ സേവമാനഃ| ലഘുമിതഹിതഭോജീ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതാത്മാ ശ്വയഥുകിടിഭകോഷ്ഠശ്വിത്രകുഷ്ഠാനി ഹന്യാത്||൪൨||

Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43

ഖദിരാസനസാരസ്യ തുലാം ദ്രോണേऽമ്ഭസഃ ക്ഷിപേത്| അഷ്ടമേऽഹനി തത്തോയം പചേദാദര്വിലേപനാത്| ത്രിഫലാര്ധതുലാചൂര്ണം തത്പാദേന തു ബാകുചീമ്| തദര്ധം ദ്വീപിനോ മൂലം തദ്വദ് ബ്രാഹ്മീം സമാര്കവമ്| ലോഹക്രിമിഘ്നദ്വിപ്രസ്ഥം ക്ഷിപ്ത്വാ തദ്വടകീകൃതമ്| കുഷ്ഠമേഹഗ്രഹണ്യര്ശോഭഗന്ദരിഷു പൂജിതമ്| ലാങ്ഗലീത്രിഫലാലോഹചൂര്ണം ദശപലം പൃഥക്| ഗുലികാത്രിശതം ഷഷ്ടിം കുര്യാദ്ഭൃങ്ഗരസാപ്ലുതമ്| ഛായാശുഷ്കാഞ്ച തത്രാര്ധഗുലികാം ഭക്ഷയേത്പുരഃ| ജീര്ണേ രസേന രൂക്ഷേണ പേയാപൂര്വം ച ഭോജയേത്| യന്ത്രിതോ ബ്രഹ്മചര്യാദ്യൈഃ ക്രമേണ ഗുലികാമപി| ഖാദേത്പരസ്താന്മാസസ്യ ഭവേത്കാമചരഃ ക്രമാത്| ഏവം സര്വാണി കുഷ്ഠാനി ജയത്യതിബലാന്യപി| ധീമേധാസ്മൃതിയുക്തശ്ച നീരുഗ്ജീവേത്സമാഃ ശതമ്||൪൩||

Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44

വാസാമൃതാനിമ്ബവരാപടോലവ്യാഘ്രീകരഞ്ജോദകകല്കപക്വമ്| സര്പിര്വിസര്പജ്വരകാമിലാസ്രകുഷ്ഠാപഹം വജ്രകമാമനന്തി||൪൪||

Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45

ത്രിഫലാത്രികടുദ്വികണ്ടകാരീ കടുകാകുമ്ഭനികുമ്ഭരാജവൃക്ഷൈഃ| സവചാതിവിഷാഗ്നികൈഃ സപാഠൈഃ പിചുഭഗൈര്നവവജ്രദുഗ്ധമുഷ്ട്യാ| പിഷ്ടൈഃ സിദ്ധം സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥമേഭിഃ ക്രൂരേ കോഷ്ഠേ സ്നേഹനം രേചനം ച| കുഷ്ഠശ്വിത്രപ്ലീഹവര്ധ്മാശ്മഗുല്മാന് ഹന്യാത് കൃച്ഛ്രാംസ്തന്മഹാവജ്രവഖ്യമ്||൪൫||

Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46

യതേര്ലേലീതകവസാ ക്ഷൌദ്രജാതീരസാന്വിതാ| കുഷ്ഠഘ്നീ സമസര്പിര്വാ സഗായത്ര്യസനോദകാ||൪൬||

Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47

മൂത്രേ വിനീതാ ത്രിഫലാരസേ വാ സിദ്ധാ ഘൃതേ വാമ്ഭऽസി കേവലേ വാ| രസായനം പഥ്യഭുജോ ഹരിദ്രാ നിഹന്തി പാണ്ഡ്വാമയകുഷ്ഠമേഹാന്||൪൭||

Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48

പിബേദമൃതവല്യാ വാ സ്വരസം യന്ത്രപീഡിതമ്| മേധ്യം തത്കുഷ്ഠമേഹാര്ശശ്ഛര്ദിവാതസ്രനാശനമ്||൪൮||

Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49

സ്ഥിരകഠിനമണ്ഡലാനാം കുഷ്ഠാനാം പോട്ടലൈര്ഹിതഃ സ്വേദഃ| സ്വിന്നോത്സന്നം വിലിഖേത് കുഷ്ഠം തീക്ഷ്ണേന ശസ്ത്രേണ| രുധിരാഗമാര്ഥമഥവാ ശൃങ്ഗാലാബൂഭിരപഹരേദ്രക്തമ്| പ്രച്ഛേദല്പം കുഷ്ഠം വിരേചയേദ്വാ ജലൌകോഭിഃ||൪൯||

Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50

യേ ലേപാഃ കുഷ്ഠാനാം യുജ്യന്തേ നിര്ഹൃതാസ്രദോഷാണാമ്| സംശോധിതാശയാനാം സദ്യഃ സിദ്ധര്ഭവതി തേഷാമ്||൫൦||

Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51

യേഷു ന ശസ്ത്രം ക്രമതേ സ്പര്ശേന്ദ്രിയനാശനേഷു കുഷ്ഠേഷു| തേഷു നിപാത്യഃ ക്ഷാരോ രക്തം ദോഷം ച വിസ്രാവ്യ||൫൧||

Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52

ലേപോऽതികഠിനപരുഷേ സുപ്തേ കുഷ്ഠേ സ്ഥിരേ പുരാണേ ച| പീതാഗദസ്യ കാര്യോ വിഷൈഃ സമന്ത്രാഗദൈശ്ചാനു||൫൨||

Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53

സ്തബ്ധാനി സുപ്തസുപ്താന്യസ്വേദനകണ്ഡുലാനി കുഷ്ഠാനി| കൂര്ചൈര്ദന്തീത്രിവൃതാകരവീരകരഞ്ജകുടജാനാമ്| ജാത്യര്കനിമ്ബജൈര്വാ പത്രൈഃ ശസ്ത്രൈഃ സമുദ്രഫേനേന| ഘൃഷ്ടാനി ഗോമയൈര്വാ തതഃ പ്രദേഹൈഃ പ്രദേഹ്യാനി||൫൩||

Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54

ആരഗ്വധഃ സൈഡഗജഃ കരഞ്ജോ വാസാ ഗുഡൂചീ മദനം ഹരിദ്രേ| ശ്ര്യാഹ്വഃ സുരാഹ്വഃ ഖദിരോ ധവശ്ച നിമ്ബോ വിഡങ്ഗഃ കരവീരകശ്ച| ഗ്രന്ഥിശ്ച ഭൂര്ജോ ലശുനഃ ശിരീഷഃ സലോമശോ ഗുഗ്ഗുലുകൃഷ്ണഗന്ധേ| ഫണിര്ജകോ വത്സകസപ്തപര്ണപീലൂനി കുഷ്ഠം സുമനഃ പ്രവാലാഃ| വചാഹരേണുസ്ത്രിവൃതാ നികുമ്ഭോ ഭല്ലാതകം ഗൈരികമഞ്ജനം ച| മനഃശിലാലേ ഗൃഹധൂമ ഏലാ കാസീസ്രലോധ്രാര്ജുനമുസ്തസര്ജാഃ| ഇത്യര്ധരൂപൈര്വിഹിതാഃ ഷഡേതേ ഗോപിത്ത പീതാഃ പുനരേവ പിഷ്ടാഃ| സിദ്ധാഃ പരം സര്ഷപതൈലയുക്താശ്ചൂര്ണാഃ പ്രദേഹാ ബഹുശഃ പ്രയോജ്യാഃ| കുഷ്ഠാനി കൃച്ഛ്രാണി നവം കിലാസം സുരേന്ദ്രലുപ്തം കിടിഭം സദദ്രുമ്| ഭഗന്ദരാര്ശാംസ്യപചീം സപാമാം ഹന്യുഃ പ്രയുക്തനചിരാന്നരാണാമ്||൫൪||

Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55

നിമ്ബം ഹരിദ്രേ സുരസം പടോലം കുഷ്ഠാശ്വഗന്ധേ സുരദാരുശിഗ്രു| സസര്ഷപം തുമ്ബുരുധാന്യവന്യം ചണ്ഡാഞ്ച ചൂര്ണാനി സമാനി കുര്യാത്| തൈസ്തക്രപിഷ്ടൈഃ പ്രഥമം ശരീരം തൈലാക്തമുദ്വര്തയിതും യതേത| തഥാസ്യ കണ്ഡൂഃ പിടകാഃ സകോഠാഃ കുഷ്ഠാനി ശോഫാശ്ച ശമം വ്രജന്തി||൫൫||

Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56

മുസ്താമൃതാസങ്ഗകടങ്കടേരീ കാസീസകമ്പില്ലകകുഷ്ഠലോധ്രാഃ| ഗന്ധോപലഃ സര്ജരസം വിഡങ്ഗം മനഃശിലാലേ കരവീരകത്വക്| തൈലാക്തഗാത്രസ്യ കൃതാനി ചൂര്ണാ ന്യേതാനി ദദ്യാദവചൂര്ണനാര്ഥമ്| ദദ്രുഃ സകണ്ഡൂഃ കിടിഭാനി പാമാ വിചിര്ചികാ ചേതി തഥാ ന സന്തി||൫൬||

Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57

കാണ്ഡേ മഹാവൃക്ഷഭവേ നിലീനഃ സ്വിന്നഃ കുകൂലേ പുടപാകയുക്ത്യാ| വിചര്ചികാം സര്ഷപകല്കപിംണ്ഡോ നിഹന്തി ലജ്ജാമിവ രാഗവേഗഃ||൫൭||

Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58

മനശ്ശിലാജേ മരിചാനി തൈലമാര്കം പയഃ കുഷ്ഠഹരഃ പ്രദേഹഃ| തഥാ കരഞ്ജപ്രപുന്നാടബീജം കുഷ്ഠാന്വിതം ഗോസലിലേന പിഷ്ടമ്||൫൮||

Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59

ഗുഗ്ഗുലുമരിചിവിഡങ്ഗൈഃ സര്ഷപകാസീസസര്ജരസമുസ്തൈഃ| ശ്രീവേഷ്ടകാലഗന്ധൈര്മനശ്ശിലാകുഷ്ഠകമ്പില്ലൈഃ| ഉഭയഹരിദ്രാസഹിതൈശ്ചാക്രികതൈലേന മിശ്രിതൈരേഭിഃ| ദിനകരകരാഭിതപ്തൈഃ കുഷ്ഠം ഘൃഷ്ടം ച നഷ്ടം ച||൫൯||

Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60

മരിചം തമാലപത്രം കുഷ്ഠം സമനശ്ശിലം സകാസീസമ്| തൈലേന യുക്തമുഷിതം സപ്താഹം ഭാജനേ താമ്രേ| തേനാലിപ്തം സിധ്മ സപ്താഹാത് ഘര്മസേവിനോऽപൈതി| മാസാന്നവം കിലാസം സ്നാനേന വിനാ വിശുദ്ധസ്യ||൬൦||

Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61

മയൂരകം ജര്ജരിതം സമൂലം ദഗ്ധ്വാ പരിസ്രാവ്യ ച സപ്തകൃത്വഃ| തേനാമ്ഭസാ കങ്ഗുണികോത്ഥതൈലം സിദ്ധം പരം സിധ്മനിബര്ഹണായ||൬൧||

Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62

ജീവന്തീ മഞ്ജിഷ്ഠാ ദാര്വീ കാമ്പില്ലകം പയസ്തുത്ഥമ്| ഏഷ ഘൃതതൈലപാകഃ സിദ്ധഃ സിദ്ധേ ച സര്ജരസഃ| ദേയഃ സമധൂച്ഛിഷ്ടോ വിപാദികാ തേന നശ്യതി ഹ്യക്താ| ചര്മൈകകുഷ്ഠകിടിഭം കുഷ്ഠം ശാമ്യത്യലസകം ച||൬൨||

Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63

സപ്തപര്ണകരഞ്ജാര്കമാലതീകരവീരജമ്| മൂലം സ്നുഹീശിരീഷാഭ്യാം ചിത്രകാസ്ഫോതയോരപി| കരഞ്ജബീജദ്വിനിശാവ്യോഷൈലകജസര്ഷപാഃ| വരാവേല്ലം ച തൈസ്തൈലം സഗോമൂത്രൈര്വിപാചിതമ്| കുഷ്ഠദുഷ്ടവ്രണഗ്രന്ഥിഗണ്ഡമാലാഭഗന്ദരാന്| വിശേഷാദ്വാതകഫജാന് ഹന്ത്യഭ്യങ്ഗേന വജ്രകമ്||൬൩||

Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64

ഏരണ്ഡതാര്ക്ഷ്യഘനനീപകദമ്ബഭാര്ങ്ഗീ കമ്പില്ലവേല്ലഫലിനീസുരവാരുണീഭിഃ| നിര്ഗുണ്ഡ്യരുഷ്കരസുരാഹ്വസുവര്ണദുഗ്ധാ ശ്രീവേഷ്ടഗുഗ്ഗുലുശിലാഹരിതാലവിശ്വൈഃ| തുല്യസ്നുഗര്കദുഗ്ധം സിദ്ധം തൈലം സ്മൃതം മഹാവജ്രമ്| അതിശയിതവജ്രകഗുണം ശ്വിത്രാര്ശോഗ്രന്ഥിമാലാഘ്നമ്||൬൪||

Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65

കനകക്ഷീരീശൈലാഭാങ്ഗീദന്ത്യാഃ ഫലാനി മൂലം ച| ജാതിപ്രവാലസര്ഷപലശുനവിഡങ്ഗം കരഞ്ജത്വക്| സപ്തച്ഛദാര്കപല്ലവമൂലത്വങ്നിമ്ബചിത്രകാസ്ഫോതമ്| ഗുഞ്ജൈരണ്ഡകബൃഹതീമൂലത്വക്സുരസാര്ജകഫലാനി| കുഷ്ഠം പാഠാ മുസ്താ ഷഡ്ഗ്രന്ഥാതുമ്ബുരുത്വചോ മൂര്വാ| ഏഡഗജകുടജശിഗ്രുത്ര്യൂഷണഭല്ലാതകക്ഷവകാഃ| ഹരിതാലമവാക്പുഷ്പീ തുത്ഥം കമ്പില്ലകോऽമൃതാസങ്ഗമ്| സൌരാഷ്ട്രീ കാസീസം ദാര്വീത്വക് സ്വര്ജികാലവണമ്| ഏതൈസ്തൈലം തൈലം കടുതൈലം വാ ചതുര്ഗുണേ മൂത്രേ| കരവീരമൂലപല്ലവതോയേ ച വിപാചിതം ജയതി| കടുകാലാബുന്യസ്തം നിത്യാഭ്യങ്ഗേന വാതകഫകുഷ്ഠമ്| മണ്ഡലദദ്രുകോഠകൃമിപാമാവിചര്ചികാഃ സുതരാമ്||൬൫||

Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66

സിക്ഥകതുത്ഥകഗുഗ്ഗുലുസിന്ദൂരരസാഞ്ജനൈഃ കടുകതൈലമ്| പാമാകിടിഭവിചര്ചിഷു സാധിതമഭ്യഞ്ജനേ ശ്രേഷ്ഠമ്||൬൬||

Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67

ശൈലേയകമ്പില്ലകപട്ടികാഹ്വസുരാഷ്ട്രജാസര്ജരസോപലാനി| ശിലാ ച ചൂര്ണോ നവനീതയുക്തഃ കുഷ്ഠേ സ്രവത്യഭ്യധികം പ്രശസ്തഃ||൬൭||

Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68

ഏഡഗജകുഷ്ഠസൈന്ധവസിദ്ധാര്ഥവിഡങ്ഗകാഞ്ജികൈര്ലിപ്തമ്| കൃമിപാമാസിധ്മദദ്രുമണ്ഡലകുഷ്ഠം ശമം യാതി||൬൮||

Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69

ലാക്ഷാവ്യോഷം പ്രപുന്നാടഞ്ച ബീജം ശ്രീവേഷ്ടാഃ കുഷ്ഠസിദ്ധാര്ഥകാശ്ച| തക്രോന്മിശ്രഃ സ്യാദ്ധരിദ്രാ ച ലേപോദദ്രുഷൂക്തോ മൂലകോത്ഥഞ്ച ബീജമ്||൬൯||

Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70

ദൂര്വാഭയാസൈന്ധവചക്രമര്ദകുഠേരകാഃ കാഞ്ജികതക്രപിഷ്ടാഃ| ത്രിഭിഃ പ്രലേപൈരപി ബദ്ധമൂലാം ദദ്രുഞ്ച കണ്ഡൂഞ്ച വിനാശയന്തി||൭൦||

Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71

മനശ്ശിലാത്വക്കുടജം സകുഷ്ഠം സലോമശഃ സൈഡഗജഃ കരഞ്ജഃ| ഗ്രന്ഥിശ്ച ഭൌര്ജഃ കരവീരമൂലം ചൂര്ണാനി സാധ്യാനി തുഷോദകേന| പലാശനിര്ദാഹരസേന വാऽപി കര്ഷോന്മിതാന്യാഢകസമ്മിതേന| ദര്വീപ്രലേപം പ്രവദന്തി ലേപമേതത് പരം കുഷ്ഠനിഷൂദനായ||൭൧||

Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72

ഏലാചിത്രകനിമ്ബവൃഷകം കുരുവിന്ദനാഗരാര്കഞ്ച| ചൂര്ണീകൃതമഷ്ടാഹം ഭാവയിതവ്യം പലാശസ്യ| ക്ഷാരേണ ഗവാം മൂത്രസ്രുതേന തേനാസ്യ മണ്ഡലാന്യാശു| ഭിദ്യന്തേ ദീര്യന്തി ച ലിപ്താന്യര്കാഭിതപ്താനി| മാംസീ മരിചം ലവണം രജനീ തഗരം സുധാ ഗൃഹാദ്ധൂമഃ| മൂത്രം പിത്തം ക്ഷാരഃ പാലാശഃ കുഷ്ഠനുല്ലേപഃ||൭൨||

Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73

മുസ്തം ത്രിഫലാ മദനം കരഞ്ജ ആരഗ്വധഃ കലിങ്ഗയവാഃ| സസപ്താഹ്വകുഷ്ഠഫലിനീദാര്വ്യഃ സിദ്ധാര്ഥകം സ്നാനമ്| ഏഷ കഷായോ വമനം വിരേചനം വര്ണദസ്തഥോദ്ധര്ഷഃ| ത്വഗ്ദോഷകുഷ്ഠശോഫപ്രബാധനഃ പാണ്ഡുരോഗഘ്നഃ||൭൩||

Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74

കരവീരനിമ്ബകുടജാച്ഛമ്യാകാച്ചിത്രകാച്ച മൂലാനാമ്| മൂത്രേ ദര്വീലേപഃ ക്വാഥോ ലേപേന കുഷ്ഠഘ്നഃ| ശ്വേതകരവീരമൂലം കുടജകരഞാത്ഫലം ത്വചോ ദാര്വ്യാഃ| സുമനഃപ്രവാലയുക്തോ ലേപഃ കുഷ്ഠാപഹഃ സിദ്ധഃ| ശൈരീഷീ ത്വക്പുഷ്പം കാര്പാസ്യാ രാജവൃക്ഷപത്രാണി| പിഷ്ടാ ച കാകമാചീ ചതുര്വിധഃ കുഷ്ഠഹാ ലേപഃ||൭൪||

Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75

ദാര്വീരസാഞ്ജനസ്യ നിമ്ബപടോലസ്യ ഖദിരസാരസ്യ| ആരഗ്വധവൃക്ഷകയോസ്ത്രിഫലായാഃ സപ്തപര്ണസ്യ| ഇതി ഷട്കഷായയോഗാഃ കുഷ്ഠഘ്നാഃ സപ്തമശ്ച തിനിശസ്യ| സ്നാനേ പാനേ ച ഹിതാസ്തഥാഷ്ടമശ്ചാശ്വമാരസ്യ| ആലേപനം പ്രഘര്ഷണമവചൂര്ണനമേത ഏവ ച കഷായാഃ| തൈലഘൃതപാകയോഗൈശ്ചേഷ്യന്തേ കുഷ്ഠശാന്ത്യര്ഥമ്||൭൫||

Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77

സര്ഷപകരഞ്ജകോശാതകാനി തൈലന്യഥേങ്ഗുദീനാം ച| കുഷ്ഠേഷു ഹിതാന്യാഹുസ്തൈലം ശ്രേഷ്ഠം ച ഖദിരസാരസ്യ||൭൭||

Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78

ശീതാഃ പ്രദേഹസേകാസ്തിക്തം സര്പിഃ സിരാവിരേകശ്ച| വിശരണദാഹക്ലേദേ വിസ്ഫോടേ ചര്മദലനേ ച| ശീര്ണനഖരോമമാംസഃ കൃമിമാനന്നാമ്ഭസീ ത്യജേത്കുഷ്ഠീ| സദ്യോ ദുഗ്ധം ദുഗ്ധം ഷണ്മാസാന് കാരഭം ഭജേത്സമധു||൭൮||

Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79

ഏഡഗജഃ സവിഡങ്ഗോ മൂലാന്യാരഗ്വധസ്യ കുഷ്ഠാനാമ്| ഉദ്ദാലനശ്ച ദന്താ ഗോऽശ്വരാഹോഷ്ട്രദന്താശ്ച| രജനീദ്വയം കൃമിഘ്നം പ്രപുന്നാടം രാജവൃക്ഷമൂലം ച| കുഷ്ഠോത്പാടനമഗ്ര്യം സപിപ്പലീപാകലം യോജ്യമ്| ശ്വിത്രാണാം സവിശേഷം യോക്തവ്യം സര്വതോ വിശുദ്ധാനാമ്| ഉത്സന്നേഷു ച ലേപാഃ സവര്ണകരണാസ്തഥാഭ്യങ്ഗാഃ||൭൯||

Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80

പക്ഷാത് പക്ഷാത് ഛര്ദനാന്യഭ്യുപേയാന് മാസാന്മാസാച്ഛോധനം ചാപ്യധസ്താത്| ശുദ്ധിര്മൂര്ധ്നഃ സ്യാത്ത്രിരാത്രാത് ത്രിരാത്രാത് ഷഷ്ഠേ ഷഷ്ഠേ മാസ്യസൃങ്മോക്ഷണം ച| യോ ദുര്വാന്തോ ദുര്വിരിക്തോऽഥവാ സ്യാത് കുഷ്ഠീ ദോഷൈരുദ്ധതൈര്വ്യാപ്യതേऽസൌ| നിസ്സന്ദേഹം യാത്യസാധ്യത്വമേവം തസ്മാത് കൃത്സ്നാത്രിര്ഹരേദസ്യ ദോഷാന്||൮൦||

Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19

വ്രതദമയമസേവാത്യാഗശീലാഭിയോഗോ ദ്വിജഗുരുസുരപൂജാ സര്വസത്ത്വേഷു മൈത്രീ| ജിനജിനസുതതാരാഭാസ്കരാരാധനാനി പ്രകടിതമലപാപം കുഷ്ഠമുന്മൂലയന്തി||൮൧|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ കുഷ്ഠചികിത്സിതന്നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ||൧൯||