Adhikarana athodaracikitsitannAma saptadasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤ ਉਦਰਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੈਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथात उदरिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रैयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯੋਦਰਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||੧||
Adhikarana sarvodareShu virecanantatra hetushca (2) · Śloka 2
ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਮਤਿਮਾਤ੍ਰਦੋਸਸਞ੍ਚਯਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖ਼ਨਿ ਰੋਧਾਦ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਨਿਲਤਯਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਦਰੀ ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਯੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਯਤਰਯੁਕ੍ਤਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਮਹ ਰਹਰ੍ਮਾਸਮੇਕਂ ਦ੍ਵੌ ਵਾ| ਕ੍ਸੀਰਹਾਰੋ ਵਾ ਗਵ੍ਯਂ ਵਾ ਮਾਹਿਸਂ ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਉਸ੍ਟ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍||੨||
सर्वमेवोदरमतिमात्रदोषसञ्चयानुबन्धेन स्रोतोमुख़नि रोधाद्व्याकुलानिलतया यत्प्रजायते तस्मादभीक्ष्णमुदरी विरेचनान्युपयुञ्जीत| मूत्रक्षीरान्यतरयुक्तमेरण्डतैलमह रहर्मासमेकं द्वौ वा| क्षीरहारो वा गव्यं वा माहिषं वा मूत्रम्| उष्ट्रीक्षीरवृत्तिर्वा स्यात्||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨੋਦਰਿਣੋਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਰੇਚਨੋਪਯੋਗਹੇਤੁਰਤਿਮਾਤ੍ਰੋ ਯੋ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸਞ੍ਚਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖ਼ਨਿਰੋਧਃ| ਅਨਿਲਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤ੍ਵਮਨੇਕਰੂਪਮਵਸ੍ਥਾਨਮ੍| ਮੂਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਰੇਚਨਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਗਵ੍ਯਾਂ ਮਾਹਿਸਂ ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਾਹਾਰਃ| ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵਾਹਾਰਪਾਨਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇਨੋਸ੍ਟ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|| ੨||
Adhikarana shoPashUlAdisahite visheShaH (3) · Śloka 3
ਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਾਨਾਹਤਣ੍ਮੂਰ੍ਛਾਪਰੀਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਗੋ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਣਦਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਸ੍ਰਂ ਵ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਂ ਸੇਵੇਤ| ਤਦ੍ਭਾਵਿਤੇਨ ਵਾ ਕਸ੍ਣਾਭਯਾਚੂਰ੍ਣੇਨ ਕਾਸਰਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਾਜਮੋਦਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਨੈਮ੍ਬਂ ਤੈਲਮ੍| ਅਥਵਾਰ੍ਦ੍ਰਕ ਰਸਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ||੩||
शोफशूलानाहतृण्मूर्छापरीतो विशेषेण पयोऽनुपानं गो मूत्रेण प्राणदां पिबेत्| पिप्पलीसहस्रं व स्नुहीक्षीरभावितं सेवेत| तद्भावितेन वा कृष्णाभयाचूर्णेन कासरम्| सैन्धवाजमोदयुक्तं वा नैम्बं तैलम्| अथवाऽऽर्द्रक रसानुविद्धं सिद्धं वा||३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੋਫਾਦਿਪਰੀਤ ਉਦਰੀ ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਦਾਂ ਹਰੀਤਕੀਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਪਿਬੇਤ੍| ਪੀਤਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪੇਯਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਸ੍ਰਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸੇਵੇਤ ਤਦ੍ਭਾਵਿਤੇਨ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤੇਨ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਰੀਤਕੀਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਹ ਕਾਸਰਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਰ੍ਯਾਯਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਰੁਤਂ ਤੈਲਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਜਮੋਦਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਥਵਾਰ੍ਦ੍ਰਕਸ੍ਯ ਰਸੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਤੇਨ ਸ੍ਤੋਕੇਨ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ|| ੩||
Adhikarana harItakIGRutam (4) · Śloka 4
ਹਰੀਤਕੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਸ੍ਥਯੁਕ੍ਤਮਾਢਕਂ ਗ਼ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗਾਰੇਸ੍ਵਭਿਵਿਲਾਪ੍ਯ ਖ਼ਜੇਨਾਭਿਮਥ੍ਯ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਯਵਪਲ੍ਲੇ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤਤ ਸ਼੍ਚੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਹਰੀਤਕੀਕ੍ਵਾਥਾਮ੍ਲਵਦਧਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੪||
हरीतकीचूर्णप्रस्थयुक्तमाढकं ग़ृतस्याङ्गारेष्वभिविलाप्य ख़जेनाभिमथ्य सुगुप्तं यवपल्ले मासं स्थापयेत्| तत श्चोद्धृत्य परिस्राव्य हरीतकीक्वाथाम्लवदधिप्रतीवापं विपाचयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
ਹਰੀਤਕੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਗ਼ਤਸ੍ਯਾਢਕਮਗ੍ਨੌ ਵਿਲਾਪ੍ਯ ਖ਼ਜੇਨ ਮਥਿਤਂ ਸਦਨੁ ਗੁਪ੍ਤਂ ਯਵਪਲ੍ਲੇ ਯਵਰਾਸ਼ੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚ ਯਵਪਲਾਨ੍ਮਾਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਦ੍ਧਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਸਮਂ ਹਰੀਤਕੀਕ੍ਵਾਥਂ ਤਾਵਦੇਵ ਚਾਮ੍ਲਂ ਦਧਿ ਦਤ੍ਵਾ ਪਚੇਦਿਤਿ|| ੪||
Adhikarana sudhAkShIraGRutam (5) · Śloka 5
ਅਥਵਾ ਗਵ੍ਯੇ ਪਯਸਿ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਮਾਵਾਪ੍ਯ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਸ਼ੀਤੀ ਭੂਤਮਭਿਮਥ੍ਯ ਤਨ੍ਨਵਨੀਤਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਹ ਸਾਧ ਯੇਤ੍||੫||
अथवा गव्ये पयसि महावृक्षक्षीरमावाप्य विपाच्य शीती भूतमभिमथ्य तन्नवनीतं महावृक्षक्षीरेणैव सह साध येत्||५||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਵਾ ਗਵ੍ਯੇ ਪਯਸਿ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਗ਼ਨਤ੍ਵਂ ਯਾਵਤ੍ਤਤਃ ਸ਼ੀਤੀਭੂਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦਣ੍ਡੇਨਾਭਿਮਥ੍ਯ ਨਵਨੀਤਂ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਨਵਨੀਤਂ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਮੇਨ ਸਹ ਵਿਪਾਚਯੇਦਿਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਗ਼ਤਮ੍||੫||
Adhikarana cavikAdiGRutam (6) · Śloka 6
ਅਥਵਾ ਚਵਿਕਾਚਿਤ੍ਰਕਦਨ੍ਤ੍ਯਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਸਾਰਿਵਾਵਿਡਙ੍ਗ- ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਟੁਰੋਹਿਣੀਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦੀਪ੍ਯਕਾਨਰ੍ਧਕਾਰ੍ਸਿ- ਕਾਨ੍ ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲਮਜ੍ਜਾਦ੍ਵਿਪਲਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਪਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰ- ਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਤ੍ਰਿਕੁਡਵਂ ਚੈਕਧ੍ਯਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਏਤਾਨਿ ਤਿਲ੍ਵਕ- ਚਤੁਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਸਿ ਪੀਤਾਨ੍ਯੁਦਰਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਸ੍ਠੀਲਾਨਾਹਕੁ- ਸ੍ਠੋਨ੍ਮਾਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਨ੍ਨਿਗ਼੍ਨਨ੍ਤਿ||੬||
अथवा चविकाचित्रकदन्त्यतिविषाकुष्ठसारिवाविडङ्ग- त्रिफलाकटुरोहिणीद्विहरिद्राशङ्ख़िनीत्रिवृद्दीप्यकानर्धकार्षि- कान् राजवृक्षफलमज्जाद्विपलं महावृक्षक्षीरद्विपलं गोमूत्र- क्षीरग़ृतत्रिकुडवं चैकध्यं पाचयेत्| एतानि तिल्वक- चतुर्थानि सर्पीषि पीतान्युदरगुल्मविद्रध्यष्ठीलानाहकु- ष्ठोन्मादापस्मारान्निग़्नन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਵਾ ਚਵਿਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਤੀਯਮ੍| ਏਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਰ੍ਪੀਸਿ ਯੇਸਾਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪੀਤਾਨ੍ਯੁਦਰਾਦੀਨ੍ ਗ਼੍ਨਨ੍ਤਿ| ਤਿਲ੍ਵਕਗ਼ਤਮ੍ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਾਵੁਕ੍ਤਮ੍|| ੬||
Adhikarana dashamUlaShaTpalaM GRutam (7) · Śloka 7
ਯਾਵਸ਼ੂਕਪਞ੍ਚਕੋਲਸਟ੍ਪਲੇਨ ਵਾ ਮਸ੍ਤੁਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾ ਢਕਦ੍ਵਯੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਣ੍ ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭||
यावशूकपञ्चकोलषट्पलेन वा मस्तुदशमूलक्वाथा ढकद्वयेन च सिद्धण् सर्पिःप्रस्थं प्रयोजयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
ਪਲਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਪਲਪਞ੍ਚਕਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਾਨਾਂ ਮੁਸ੍ਤੁਨ ਆਢਕਂ ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯਾਢਕਮ੍| ਗ਼ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥ ਇਤਿ ਦਸ਼ਮੂਲਸਟ੍ਪਲਮ੍|| ੭||
Adhikarana yavakolAdiGRutam (8) · Śloka 8
ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯੇਣ ਵਾ ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ||੮||
यवकोलकुलत्थपञ्चमूलकषायेण वा सुरासौवीरक युक्तं सर्पिः||८||
🔊 Audio coming soon
ਯਵਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੋ ਗ਼ਤਸਮਃ ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਂ ਗ਼ਤਸਮਮਿਤ੍ਯੁਦਰਿਣੋ ਗ਼ਤਾਨਿ|| ੮||
Adhikarana snehottaraM virecanam (9) · Śloka 9
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਦੋਸੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਰੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸਵਾ ਰਿਸ੍ਟਸੁਰਾਃ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯ ਕਸਾਯਂ ਨਾਗਰਦੇਵਦਾਰੁਪ੍ਰਗਾਢਮ੍| ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿ ਗੁਣਾਨੁਲੋਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍||੯||
सर्पिष्पानस्रस्ते च दोषे बलवान् विरेचनार्थं मूत्रासवा रिष्टसुराः स्नुहीक्षीरयुक्ताः शीलयेत्| विरेचनद्रव्य कषायं नागरदेवदारुप्रगाढम्| त्रिलवणादिचूर्णं वा द्वित्रि गुणानुलोमनद्रव्यम्||९||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨੇਨ ਦੋਸੇ ਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਪੁਰੁਸੋ ਵਿਰੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਕਸਾਯਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦੇਵਦਾਰੁਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਗਾਢਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਗਾਢਂ ਗ਼ਨਮ੍| ਗੁਲ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣੈਰਨ੍ਯਭਾਗਾਪੇਕ੍ਸਯਾਨੁਲੋਮਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਾਦਿਭਿਃ ਕਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਨੁਲੋਮਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਕਮ੍|| ੯||
Adhikarana paTolamUlAdiprayogaH (10) · Śloka 10
ਪਟੋਲਮੂਲਰਜਨੀਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਾਃ| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲ ਕਨੀਲਿਨੀਫਲਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕਰ੍ਸੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਪੇਯਾਮਣ੍ਡਪੋ ਰਸਾਸ਼ੀ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਂ ਸਵ੍ਯੋਸੇਣ ਪਯਸਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਮੇਹਨਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਚੂਰ੍ਣ ਮਿਦਮੁਦਰਾਣਿ ਜਾਤੋਦਕਾਨ੍ਯਪਿ ਨਿਬਰ੍ਹਯਤਿ| ਗੁਲ੍ਮਭੇਦਨਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੧੦||
पटोलमूलरजनीविडङ्गत्रिफलाः कर्षांशाः| कम्पिल्ल कनीलिनीफलत्रिवृत्तानां क्रमाद् द्वित्रिचतुर्भिः कर्षैर्युक्ता श्चूर्णयित्वा मूत्रेण पिबेत्| जीर्णे च पेयामण्डपो रसाशी वा स्यात्| ततः षड्रात्रं सव्योषेण पयसाश्नीयात्| ततः सप्तमेऽहनि पुनश्चूर्णं पिबेत्| अनेन विधिना चूर्ण मिदमुदराणि जातोदकान्यपि निबर्हयति| गुल्मभेदनानि च प्रयुञ्जीत||१०||
🔊 Audio coming soon
ਪਟੋਲਮੂਲਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕਮ੍| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਂ ਕਰ੍ਸਦ੍ਵਯਮ੍| ਨੀਲਿਨੀਫਲਂ ਕਰ੍ਸਤ੍ਰਯਮ੍| ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਕਰ੍ਸਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪੇਯਾਮਣ੍ਡਪੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਸੋਦਨਾਸ਼ੀ ਵਾ ਇਤ੍ਯੇਕਮਹਃ ਕਤ੍ਵਾ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਮਨੌਸਧ ਏਵ ਸਵ੍ਯੋਸੇਣ ਪਯਸਾ ਭੋਜਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਨ ਪੁਨਃ ਪਟੋਲਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਵਿਧਾਨੇਨਾਚੂਰ੍ਣਕ੍ਸਯਮ੍| ਜਾਤੋਦਕਾਨ੍ਯਪਿ ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਰੂਢਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੦||
Adhikarana mUtravarttiH (11) · Śloka 11
ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਵਤ੍ਸਕਾਦਿਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਵਰ੍ਗਦ੍ਰਵ੍ਯਾ ਣਿ ਪਥਕ੍ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਕਲ੍ਕੀਕਤਾਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ ਵਜ੍ਰਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਗਣੇ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਗ਼ਟ੍ਟਯਨ੍ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਵਿਦਗ੍ਧਕਲ੍ਕਂ ਚ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਮਵਤਾਰ੍ਯ ਸ਼ੀਤੀ ਭੂਤਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਮਾਤ੍ਰਾ ਗੁਲਿਕਾ ਵਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਬਲਂ ਤ੍ਰਿਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨੁਪਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਸਾ ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਰ੍ਮਹਾਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪੀ ਨਸਪ੍ਰਸੇਕਸ਼੍ਵਯਥੁਗੁਲ੍ਮਪਾਣ੍ਡੁਕਮਿਕੋਸ੍ਠਾਰੋਚਕਾਵਿਪਾਕੋ ਦਾਵਰ੍ਤੇਸੁ ਪਰਮਮਗਦਮ੍||੧੧||
वमनविरेचनशिरोविरेचनवत्सकादिवचाहरिद्रादिवर्गद्रव्या णि पृथक्पालिकानि सूक्ष्मकल्कीकृतानि लवणानि च वज्रवृक्षक्षीरप्रस्थं च प्रक्षिप्य मूत्रगणे मृद्वग्निना ग़ट्टयन् पाचयेत्| अविदग्धकल्कं च तत्सिद्धमवतार्य शीती भूतमङ्गुष्ठमात्रा गुलिका वर्तयित्वा यथा बलं त्रिचतुरो मासानुपयोजयेत्| एषा मूत्रवर्तिर्महारोगश्वासकासपी नसप्रसेकश्वयथुगुल्मपाण्डुकृमिकोष्ठारोचकाविपाको दावर्तेषु परममगदम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਵਮਨਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸੂਤ੍ਰਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਿ ਪਥਕ੍ਪਾਲਿਕਾਨਿ| ਲਵਣਾਨਿ ਚ ਪਥਕ੍ਪਾਲਿਕਾਨਿ| ਵਜ੍ਰਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮੂਤ੍ਰਗਣੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਗ਼ਟ੍ਟਯਂਸ਼੍ਚਾਲਯਨ੍ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ| ਏਸਾ ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਰੁਦਰੇ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵਾ ਮਾਸਾਨ੍ ਬਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ| ਏਸਾ ਚ ਮਹਾਰੋਗਾਦੀਨਾਂ ਪਰਮੌਸਧਮ੍| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧ੍ਯਸ਼੍ਮਰੀਕੁਸ੍ਠਮੇਹੋਦਰਭਗਨ੍ਦਰਾਃ| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਗ੍ਰਹਣੀਤ੍ਯਸ੍ਟੌ ਮਹਾਰੋਗਾਃ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਾਃ|| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੧||
Adhikarana virecanottarA upacArAH (12) · Śloka 12
ਕਤਵਿਰੇਚਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਮਦੇਹੋਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਕ੍ਸੀਰਮੌਸ੍ਟ੍ਰਕਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਦੋਸਸ਼ੇਸਵਿਜਯਾਯ ਚ ਸ਼ੀਲ ਯੇਚ੍ਚਵਿਕਾਨਾਗਰਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਮ੍| ਸੁਰਦਾਰੁਚਿਤ੍ਰਕਂ ਵਾ ਸੁਰੁਙ੍ਗਾਂ ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਨ੍ਤੀਰੌਹੀਤਕਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰੋਪੇਤਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਯੁਕ੍ਤਮ੍||੧੨||
कृतविरेचनश्च क्षामदेहोऽन्तरान्तरा क्षीरमौष्ट्रकं गव्यमाजं वा व्योषयुक्तं शीलयेत्| दोषशेषविजयाय च शील येच्चविकानागरं क्षीरेण पिष्टम्| सुरदारुचित्रकं वा सुरुङ्गां वा पुनर्नवं वा त्रिफलादन्तीरौहीतकनिर्यूहं वा व्योषक्षारोपेतं तत् स्नुहीक्षीरग़ृतयुक्तम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸਾਮਦੇਹਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਨਾਸ਼ਨਾਯ ਵ੍ਯੋਸੋਪੇਤਮੌਸ੍ਟ੍ਰਕਾਦਿਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਵਿਰੇਚਨਾਦ੍ਦੋਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਪਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਚਵਿਕਾਦਿਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਪੁਨਰ੍ਨ-ਵਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਮ੍| ਸੁਰੁਙ੍ਗਾ ਮੂਰ੍ਵਾ| ਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰੋਪੇਤਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿ-ਨਿਰ੍ਯੂਹਮ੍| ਤਦੇਵ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਯੁਕ੍ਤਮ੍|| ੧੨||
Adhikarana purANAnnAdisevanam (13) · Śloka 13
ਪੁਰਾਣਮਨ੍ਨਂ ਤਕ੍ਰਮਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਞ੍ਚ ਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਵਿ ਡਙ੍ਗਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਕਟੁਕੋਪੇਤਮ੍| ਤੁਲ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵਾ ਸੇਵੇਤ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਵਾ| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਯੇਦ੍ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚ| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਕੈਰੇਵੋਪਕ੍ਰਮੇਤ| ਸਲਿਲਂ ਤੁ ਵਰ੍ਜ ਯੇਤ੍| ਆਨਾਹੋਦਾਵਰ੍ਤਯੋਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ||੧੩||
पुराणमन्नं तक्रमरिष्टांश्च तांस्तान् क्षीरञ्च दन्तीचित्रकवि डङ्गचविकात्रिकटुकोपेतम्| तुल्यार्द्रकरसं वा क्षीरं शीलयेत्| पिप्पलीवर्धमानं वा सेवेत| शिलाजतुं वा क्षीराशीं गुग्गुलुं वा| पुनः पुनश्च स्नेहयेद्विरेचयेच्च| आत्ययिकांस्तु स्नेहविरेकैरेवोपक्रमेत| सलिलं तु वर्ज येत्| आनाहोदावर्तयोर्यथास्वं प्रतिकुर्वीत||१३||
🔊 Audio coming soon
ਪੁਰਾਣਂ ਚਾਨ੍ਨ ਤਕ੍ਰਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍| ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣੋਪੇਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੁਲ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵਾ ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਸੇਵੇਤ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀ ਸੇਵੇਤ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਵਾ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਃ ਸਾਬਾਧਾਃ| ਸਲਿਲਮੁਦਰੀ ਪਾਨੇ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਤ੍ਮੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ|| ੧੩||
Adhikarana vAtaje visheShaH (14) · Śloka 14
ਵਾਤਕਤੇਸੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭਹਦ੍ਗ੍ਰਹੇਸੁ ਬਿਲ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਸਾ ਤੈਲਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਯੋਨਾਕਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਤਿਲਕੁਤਲਕਦਲ੍ਯਪਾ ਮਾਰ੍ਗਾਗ੍ਨ੍ਯਤਮਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਮ੍||੧੪||
वातकृतेषु पार्श्वशूलोपस्तम्भहृद्ग्रहेषु बिल्वक्षाराम्भसा तैलं पाचयेत्| स्योनाकाग्निमन्थतिलकुतलकदल्यपा मार्गाग्न्यतमक्षारेण वा विपक्वं तैलम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਕਤੇਸੂਦਰਿਣਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਾਦਿਸੁ ਬਿਲ੍ਵਵਕ੍ਸਕ੍ਸਾਰਸ੍ਰੁਤੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਯੋਨਾਕਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਸ੍ਯ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਮ੍|| ੧੪||
Adhikarana AvaraNe visheShaH (16) · Śloka 15
ਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਵਾਤੇਨਾਵਤੇ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਵਾਤੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਾਤਗੁਲ੍ਮੋਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣੈਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫||
कफे पित्ते वा वातेनावृते ताभ्यां वा वाते बलवान् वातगुल्मोक्तक्रमेणैरण्डतैलं पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਚ ਵਾਤਗੁਲ੍ਮਵਿਧਾਨੇਨ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸਯ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਕਫੇ ਵਾਤੇਨਾਵਤੇ| ਤਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਤ ਆਵਤੇ| ਬਲਵਾਨਿਤਿ ਅਬਲਸ੍ਯੈਰਣ੍ਡਤੈਲਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ|| ੧੬||
Adhikarana lepasekau (17) · Śloka 17
ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚ ਜਠਰਮੁਦਰਿਣਾਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਲਾਸ਼ਾਰ੍ਕਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਗਜ ਪਿਪ੍ਲੀਦੇਵਦਾਰੁਭਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੈਃ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਕੁਸ੍ਠ ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਚ ਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਤਮੇਵ ਚ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍||੧੭||
लिम्पेच्च जठरमुदरिणां शिग्रुपलाशार्काश्वकर्णगज पिप्लीदेवदारुभिर्मूत्रपिष्टैः सुख़ोष्णैः| वृश्चिकालीकुष्ठ षड्ग्रन्थाद्विपुनर्नवधान्यनागरपञ्चमूलक्वाथैर्मूत्रैश्च परिषेच येत्| प्रततमेव च स्वेदयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਗ੍ਰ੍ਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੈਰੁਦਰਿਣੋ ਜਠਰਂ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍|| ੧੭||
Adhikarana AdhmAnAdrakShaNam (18) · Śloka 18
ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਸਦਾਮ੍ਲਾਨਮੁਦਰਂ ਸਾਲ੍ਵਲਾਦਿਭਿਰੁਪਨਦ੍ਧਂ ਗ਼ਨੇਨ ਵਾਸਸਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਏਵਮੇਨਮਨਵਕਾਸ਼ੋ ਵਾਯੁਰ੍ਨ ਪੁਨ ਰਾਧ੍ਮਾਪਯਤਿ| ਤਥਾਪਿ ਪੁਨਃ ਸਵਿਰਿਤ੍ਕਸ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨੇਮ੍ਲ ਲਵਣਾਨ੍ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਤੁ ਵਾਯੌ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਨ੍||੧੮||
विरिक्तस्य चास्य सदाम्लानमुदरं साल्वलादिभिरुपनद्धं ग़नेन वाससा वेष्टयेत्| एवमेनमनवकाशो वायुर्न पुन राध्मापयति| तथापि पुनः सविरित्कस्याध्मानेऽम्ल लवणान् सुस्निग्धान् निरूहान् दद्यात्| सोपस्तम्भे तु वायौ तीक्ष्णोष्णान्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਮ੍ਲਾਨਂ ਵਿਰੇਕਾਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਾਠਿਨ੍ਯਮ੍| ਸਾਲ੍ਵਲ ਇਤਿ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਸ੍ਵੇਦਨਾਮ| ਏਵਮਿਤਿ ਵੇਸ੍ਟਨੇਨ| ਏਤਦਿਤਿ ਜਾਠਰਮ੍| ਤਥਾਪੀਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਨਿਤਿ ਨਿਰੂਹਾਨ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਏਵੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਦਰਿਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ|| ੧੮||
Adhikarana vAtodare cikitsA (19) · Śloka 19
ਅਥ ਵਾਤੋਦਰਿਣਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਿ ਤਾਙ੍ਗਤਿਲ੍ਵਕਗ਼ਤੇਨ ਬਹੁਸ਼ੋਨੁਲੋਮਯੇਤ੍| ਕਤਾਯਾਂ ਚ ਸਂਸਰ੍ਗ੍ਯਾਂ ਬਲਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਤ੍ ਕ੍ਰਮੇਣ| ਤਤੋ ਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾਮ੍ਲਲਵਣੈਃ ਸਮਿਦ੍ਧਾਨਲ-ਮੁਦਾਵਰ੍ਤਿਨਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਚਿਤ੍ਰਾਫਲਤੈਲਪ੍ਰਗਾਢੇਨ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਧੋ ਭਾਗਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਦਾਸ਼ਮੂਲਿਕੇਨ| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਬਦ੍ਧਮਲਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਤ੍ਰਿਕਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦਿਸ਼ੂਲਸ੍ਫੁਰ- ਣਾਕ੍ਸੇਪਯੁਕ੍ਤਂ ਰੂਕ੍ਸਮਨੁਵਾਸਯੇਦ੍ਵਾਤਹਰਾਮ੍ਲਸਿਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਤਿਲੋ- ਰੁਬੂਕਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ| ਭੋਜਯੇਚ੍ਚੈਨਂ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੇਨ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿ- ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ ਪਯਸਾ| ਸਰਲਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਕਬੀਜਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਸ਼ੂਲ- ਗ਼੍ਨਾਃ| ਸ੍ਵੇਦਯੇਚ੍ਚਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਜਠਰਮ੍| ਅਵਿਰੇਚ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੂਸਰਸਬਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਸਮਭਕ੍ਤੌ- ਸਧੈਃ ਸਂਸ਼ਮਯੇਤ੍||੧੯||
अथ वातोदरिणं विदार्यादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्वेदि ताङ्गतिल्वकग़ृतेन बहुशोऽनुलोमयेत्| कृतायां च संसर्ग्यां बलार्थं क्षीरमवचारयेत्| निवर्तयेच्च प्रागुत्क्लेशात् क्रमेण| ततो यूषरसादिभिर्मन्दाम्ललवणैः समिद्धानल-मुदावर्तिनं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेद्विदार्यादिक्वाथेन चित्राफलतैलप्रगाढेन| तीक्ष्णोष्णाधो भागिकद्रव्ययुक्तेन वा दाशमूलिकेन| दीप्ताग्निं च बद्धमलमस्थिसन्धित्रिकपार्श्वादिशूलस्फुर- णाक्षेपयुक्तं रूक्षमनुवासयेद्वातहराम्लसिद्धाभ्यां तिलो- रुबूकतैलाभ्यां| भोजयेच्चैनं जाङ्गलरसेन विदार्यादि- शृतेन वा पयसा| सरलमधुशिग्रुमूलकबीजस्नेहाश्च पानाभ्यञ्जनेन शूल- ग़्नाः| स्वेदयेच्चाभीक्ष्णं जठरम्| अविरेच्यस्य तु पयः सर्पिर्यूषरसबस्त्यभ्यङ्गसमभक्तौ- षधैः संशमयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਬਲੇ ਲਬ੍ਧੇ ਦੋਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਜ਼ਟਿਤ੍ਯਪਿ ਤੁ ਕ੍ਰਮੇਣ| ਮਨ੍ਦਂ ਸ੍ਤੋਕਮਮ੍ਲਂ ਦਾਡਿਮਾਦਿ ਲਵਣਂ ਚ ਯੇਸਾਮ੍| ਵਿਦਾੜ੍ਯਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਫਲਤੈਲੇਨ ਪ੍ਰਗਾਢੋ ਗ਼ਨਃ| ਚਿਤ੍ਰਾਫਲਾਨਿ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਫਲਾਨਿ ਤੇਸਾਂ ਤੈਲਮ੍| ਅਧੋਭਾਗਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ| ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਦਾਸ਼ਮੂਲਿਕੇ ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਰੂਕ੍ਸਮਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਕੇਨੇਤ੍ਯਾਹ-ਵਾਤਹਰਾਮ੍ਲਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਤਿਲਤੈਲੋਰੁਬੂਕਤੈਲਭ੍ਯਾਮ੍| ਊਰੁਬੂਕ ਏਰਣ੍ਡਃ| ਏਨਂ ਚਾਨੁਵਾਸਨਾਰ੍ਹਮੁਦਰਿਣਂ ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਰਸੇਨ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ| ਸਰਲਾਦਿਸ੍ਰੁਤਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਪਾਨੇਨ ਚਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਚ ਸ਼ੂਲਗ਼੍ਨਾਃ| ਸਰਲਸ੍ਯ ਦੇਵਦਾਰੁਸਦਸ਼ਸ੍ਯ ਪੀਡਾਖ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਃ| ਸ਼ੇਸਯੋਰ੍ਬੀਜਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਵਿਰੇਚ੍ਯਸ੍ਯਾਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਾਦੇਰੁਦਰਿਣਃ ਪਯਃਪ੍ਰਭਤਿਭਿਰ੍ਦੋਸਂ ਸਂਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਸਮਭਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਸਾਨ੍ਨਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍| ਇਤਿ ਵਾਤੋਦਰਮ੍|| ੧੯||
Adhikarana pittodare cikitsA (20) · Śloka 20
ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਿਣਂ ਮਧੁਰਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਪਕ੍ਵੇਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯੇਨ ਮਧੁਗ਼ਤਸਿਤਾਢ੍ਯੇਨ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋ ਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾਸਯੇਚ੍ਚ| ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗੇਵਾਨੁਵਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਸਞ੍ਜਾ ਤਬਲਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨੋਰੁਪੂਗ ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ| ਸਾਤਲਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਰਗ੍ਵਧੇਨ ਵਾ| ਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੂਤ੍ਰੇਣ| ਸਵਾਤੇ ਤਿਕ੍ਤਗ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਪਯਸਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਤੇਨ ਵਾ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਪਾਯਸੇਨ ਚੋਪਨਾਹਯੇਦੁਦਰਮ੍||੨੦||
पित्तोदरिणं मधुरविपक्वेन सर्पिषोपस्नेह्य श्यामा त्रिवृत्त्रिफलाविपक्वेनानुलोम्येन मधुग़ृतसिताढ्येन न्यग्रो धादिनिर्यूहेणास्थापयेदनुवासयेच्च| दुर्बलं तु प्रागेवानुवास्य क्षीरबस्तिभिः शोधयेत्| सञ्जा तबलाग्निं च स्निग्धं पुनः क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुपूग शृतेन वा| सातलात्रायमाणाभ्यां वाऽऽरग्वधेन वा| सश्लेष्मणि पित्ते समूत्रेण| सवाते तिक्तग़ृतान्वितेन पयसा पुनः पुनर्विरेचयेत्| बस्तिकर्म चाचरेत्| एभिरेव क्षीरैर्विदार्यादिशृतेन वा भोजयेत्| पायसेन चोपनाहयेदुदरम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤੋਦਰੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਨ ਗ਼ਤੇਨ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਤਦਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਏਨਮਿਤਿ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਿਣਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪ੍ਰਭੂਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਦਿਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾਸਯੇਚ੍ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਕਰਣਾਨਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨੈਵ ਸ੍ਨੇਹੇਨ| ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਿਣਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਾਦ੍ਵਿਨੈਵ ਪ੍ਰਾਗੇਵਾਨੁਵਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ਕਲ੍ਪੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੈਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਵਿਧਾਨੇ ਚ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਸਞ੍ਜਾਤਬਲਾਗ੍ਨਿਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪੁਨਰਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਿਤ੍ਯਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਏਵਮੇਰਣ੍ਡਸ਼ਤਂ ਸਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਮੇਕਂ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਾਤਲਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਤ੍ਰੂਤੀਯਮਾਰਗ੍ਵਧਸ਼ਤਮ੍| ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਚਤੁਰ੍ਥਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਗ਼ਤੇਨ ਸਹ ਪਞ੍ਚਮਮਿਤਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਏਸਾਂ ਕ੍ਸੀਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਅਸ੍ਯ ਚ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਿਣਃ ਪਾਯਸੇਨ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੇਨਾਨ੍ਨੇਨੋਦਰਮੁਪਨਾਹਯੇਤ੍ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਾਤਾਦਿਹਰਣਾਯੇਤਿ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਮ੍|| ੨੦||
Adhikarana shleShmodare cikitsA (21) · Śloka 21
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰਿਣਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰ ਵਿਪਕ੍ਵੇਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯ ਕਟੁਕ੍ਸਾਰਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਫਹਰੈਰਾਹਾਰੈਃ ਸਂਸਰ੍ਜ੍ਯ ਤ੍ਰਿਕਟੁਮੂਤ੍ਰਤੈਲਪ੍ਰਗਾਢੇਨ ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾ ਸਯੇਚ੍ਚ| ਕੁਲਤ੍ਥਯੂਸੇਣ ਵ੍ਯੋਸਵਤਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਕਫੋਦਰਂ ਕ੍ਸਾਰਮਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਤਤਂ ਚ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਕਿਣ੍ਵਸਰ੍ਸਪਮੂਲਬੀਜਕਲ੍ਕੈਰ੍ਜਠਰਮੁਪਨਾਹ ਯੇਤ੍||੨੧||
श्लेष्मोदरिणं वत्सकादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्नुहीक्षीर विपक्वेनानुलोम्य कटुक्षारयुक्तैः कफहरैराहारैः संसर्ज्य त्रिकटुमूत्रतैलप्रगाढेन मुष्ककादिक्वाथेनास्थापयेदनुवा सयेच्च| कुलत्थयूषेण व्योषवता क्षीरेण वा भोजयेत्| स्त्यानकफोदरं क्षारमरिष्टांश्च तीक्ष्णान् पाययेत्| सततं च स्वेदयेत्| किण्वसर्षपमूलबीजकल्कैर्जठरमुपनाह येत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਲੇਸਮੋਦਰੇ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਗਣਸ਼ਤੇਨਾਜ੍ਯੇਨ ਸ੍ਨੇਹਃ| ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਃ| ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੇਨਾਜ੍ਯੇਨ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਤਤਃ ਕਟ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਂਸਰ੍ਜ੍ਯ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਟ੍ਵਾਦਿਭੂਯਿਸ੍ਠੇਨ ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨ ਪਸ਼੍ਚਾਦਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਕਫੋਦਰਂ ਗ਼ਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜਠਰਮ੍| ਕਿਣ੍ਵਾਦਿਕਲ੍ਕੈਰ੍ਜਠਰਮੁਪਨਾਹਯੇਤ੍ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਕਿਣ੍ਵਂ ਸੁਰਾਗ਼ਨਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰਮ੍|| ੨੧||
Adhikarana sannipAtodare cikitsA (22) · Śloka 22
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਮੁਦਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਮੇ-ਵੇਤ੍ਯੇਕੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚ| ਦੋਸੋ-ਦ੍ਰੇਕਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਨਿਰ੍ਯਾਸਸਿਦ੍ਧੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਿਰੇਚਯੇਨ੍ਮਾ ਸਮਰ੍ਧਮਾਸਂ ਵਾ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਅਥਵਾਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕਪੁਨਰ੍ਨਵਾਜ਼ਰ ਸੀਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀਮਹਾਸਹਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹਾਵਕ੍ਸਾਦਿਨੀ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕੁਸ੍ਠਕੁਟਿਲਰਾਸ੍ਨਾਕਲ੍ਕਗੋਮੂਤ੍ਰਸਂਸਸ੍ਟੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਲਵ ਣਿਤੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍||੨੨||
सान्निपातिकमुदरं प्रत्याख़्याय चिकित्सेत्| सर्वमे-वेत्येके सर्वस्य सर्वात्मकत्वात् कृच्छ्रतमत्वाच्च| दोषो-द्रेकतस्तु प्रतिकुर्वीत| सप्तलाशङ्ख़िनीनिर्याससिद्धेन च सर्पिषा विरेचयेन्मा समर्धमासं वा| महावृक्षक्षीरमूत्रसिद्धेन वा| अथवाजगन्धाजशृङ्गीदन्तीद्रवन्तीस्वादुकण्टकपुनर्नवाज़र सीवृश्चिकालीमूषिकपर्णीमहासहाक्षुद्रसहावृक्षादिनी भार्ङ्गीकुष्ठकुटिलरास्नाकल्कगोमूत्रसंसृष्टेन सैन्धवलव णितेन स्निग्धेनास्थापयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸਂਸਰ੍ਗਜਂ ਤੁ ਯਾਵਤ੍ ਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦੁਕ੍ਤਮੇਵ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰਮਸਾਧ੍ਯਮਿਤਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਨਂ ਕਤ੍ਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਯੇਨਾਸਿਦ੍ਧਾਵਯਸ਼ਸਾ ਯੋਗੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਾਣੇਸੁ ਕਣ੍ਠਗਤੇਸ੍ਵਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ| ਏਕੇ ਆਚਾਰ੍ਯਾ ਏਵਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰਮੇਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ ਯਾਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮਪ੍ਯੁਦਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੋਦਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦੋਸਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨਾਤਿਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚੇਤਿ| ਯਦਾ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਦਾ ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਮਪੇਕ੍ਸ੍ਯਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸਪ੍ਤਲਾ ਸਾਤਲਾ| (ਨਿ)ਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀ ਤਿਕ੍ਤਕਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਯਵਤਿਕ੍ਤਾਕ੍ਸਿਪੀਤਕਾ| ਨਿਰ੍ਯਾਸੋਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਥਃ| ਮਾਸਮਰ੍ਧਮਾਸਂ ਵੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਅਥਵਾਜਗਨ੍ਧਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਮਦਨਫਲਾਦਿਕਲ੍ਕਗੋਮੂਤ੍ਰਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਚ ਸ੍ਨੇਹਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕੋਤ੍ਰ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| (ਨਿ) ਨਕ੍ਰਾਹਿਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਕਾ ਕਾਲੀ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਤ੍ਯੁਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਃ| ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ| ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹਾ ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ| ਵਕ੍ਸਾਦਿਨੀ ਵਟਰੁਹਾ ਕਾਮਿਨ੍ਯੋਰੋਹਿਣੀ ਚ ਸਾ| ਵਕ੍ਸਾਦਿਨੀਤ੍ਯਨ੍ਵਰ੍ਥਨਾਮਾ| ਗਧ੍ਰਨਖ਼ੀ ਤਿਨ੍ਦੁਕੀ| ਕੁਟਿਲਂ ਤਗਰਮ੍|| ੨੨||
Adhikarana anupashAntau viShaprayogaH (23) · Śloka 23
ਤਥਾ ਚਾਨੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਨਿਚਯਾਤ੍ਮਕੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਜਠਰੇ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਮਦ੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਵਮਾਰਕਗੁਞ੍ਜਾਕਾਕਾਦਨੀਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਪਾਯ ਯੇਤ੍| ਪਾਨਭੋਜਨੇਸੁ ਵਾ ਵਿਸਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਇਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਂ ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਂਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲੀਫਲਾਨਿ ਵਾ ਮੂਲਕਂ ਵਾ| ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਸਙ੍ਗ਼ਾਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਲੀਨ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗੋ ਵਿਸੇ ਣਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨਾ ਵਿਭਿਨ੍ਨੋ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਤੇਨਾਗਦਤਾਂ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਭਵਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ| ਹਤਦੋਸਂ ਚ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਾਸ੍ਤੁਕਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਕਾਲਸ਼ਾਕਯਵਸ਼ਾਕਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਮਨਮ੍ਲਲਵਣਸ੍ਨੇਹਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨਨ੍ਨਭੁਙ੍ ਮਾਸਮੇਕਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਸਮੇਵ ਚ ਤਸਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ਼ਾਕੈਰ੍ਨਿਹਤੇ ਦੋਸੇ ਪਰਤੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਯ ਕਾਰਭਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੁ ਞ੍ਜੀਤ||੨੩||
तथा चानुपशाम्यति निचयात्मके सर्वत्र च जठरे ज्ञातीना श्राव्य मद्येनाश्वमारकगुञ्जाकाकादनीमूलकल्कं पाय येत्| पानभोजनेषु वा विषं निक्षिपेत्| इक्षुगण्डिकां वा भक्षयेत् कृष्णसर्पेण दंशयित्वा वल्लीफलानि वा मूलकं वा| एवं ह्यस्य दोषसङ्ग़ातः स्थिरो लीन उन्मार्गगो विषे णाशु प्रमाथिना विभिन्नो बहिः प्रवर्तते| तेनागदतां व्रजति| भवान्तरं वा| हृतदोषं च शीताम्बुपरिषिक्तं क्षीरयवागूं पाययेत्| ततस्त्रिवृद्वास्तुकमण्डूकपर्णीकालशाकयवशाकानामन्यतमं स्वरससाधितमनम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुङ् मासमेकमश्नीयात्| तत्स्वरसमेव च तृषितः पिबेत्| ततः शाकैर्निहृते दोषे परतो दुर्बलाय कारभं क्षीरं प्रयु ञ्जीत||२३||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਮਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇਨ ਨਿਯਯਾਤ੍ਮਕੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰੇ ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਵਮਾਰਾਦਿਕਲ੍ਕਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਜਠਰੇ ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤੀਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਨਭੋਜਨੇਸੁ ਵਾ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਵਿਸਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦਾਤੁਰਸ੍ਯ| ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਸ੍ਟਾਮਿਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਂ ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਦਾਤੁਰੋ ਵਲ੍ਲੀਫਲਾਨਿ ਵਾ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਂਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਵਾ ਮੂਲਕਮ੍| ਏਵਂ ਕਤੇਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਦੋਸਸਙ੍ਗ਼ਾਤਃ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨਾ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਣਾਸ਼੍ਵੇਵ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਤੇਨ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਨ ਕਦਾਚਿਦਗਦਤਾਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਂ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਕ੍ਸੀਣਤ੍ਵਾਦ੍ਵਾ ਭਵਾਨ੍ਤਰਂ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਪਞ੍ਚਤਾਂ ਯਾਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਹਤਦੋਸਮਿਤਿ ਵਿਸੇਣ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਿਸ਼ਾਕਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਮ੍| ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸਾਧਿਤਮਿਤਿ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛਾਕਂ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛਾਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸਾਧਿਤਂ ਵਾਸ੍ਤੁਕਸ਼ਾਕਂ ਵਾਸ੍ਤੁਕਸ੍ਵਰਸੇਨੈਵ ਸਾਧਿਤਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਮ੍ਲਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮੇਵ ਹਰਿਤਕਪ੍ਰਕਾਰੇਣ| ਅਨਨ੍ਨਭੁਗਿਤਿ ਸ਼ਾਕਵਤ੍ਤਿਰੇਵ ਮਾਸਸੇਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਸਿਤਸ੍ਤੁ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕਾਰਭਮੌਸ੍ਟ੍ਰਮਿਤਿ ਵਾਤਾਦ੍ਯੁਦਰਾਣਿ|| ੨੩||
Adhikarana plIhodare cikitsA (24) · Śloka 24
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ ਯਥਾਦੋਸਮੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਦਧ੍ਨਾ ਭੁਕ੍ਤਵਤੋ ਵਾਮਬਾਹੌ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਰੁਧਿਰਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਪਾਣਿਨਾ ਪ੍ਲੀ ਹਾਨਂ ਵਿਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਤਿ ਕ੍ਸਾਰਂ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਹਿਙ੍ਗੁਂ ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਂ ਵਾ| ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾ ਰੋਦਕੇਨ ਵਾ ਯਵਕ੍ਸਾਰਮ੍| ਪਾਰਿਜਾਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕ੍ਵਪਾਮਾਰ੍ਗਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਤੈਲਸਂਸਸ੍ਟਮ੍| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚਿਤ੍ਰਕਸੈਨ੍ਧਵਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਮ੍ਲ ਸ੍ਰੁਤਂ ਵਾ ਬਿਡਮਾਗਧਿਕਾਢ੍ਯਂ ਪੂਤਿਕਰਞ੍ਜਕ੍ਸਾਰਮ੍| ਅਗ੍ਨਿਸਾਦੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਂ ਕ੍ਸਾਰਾਨਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਤ੍| ਗ਼ਤਂ ਸਟ੍ਪਲਂ ਮਹਾ ਸਟ੍ਪਲਂ ਰੋਹੀਤਕਸਟ੍ਪਲਂ ਵਾ||੨੪||
प्लीहोदरे यथादोषमुपस्निग्धस्विन्नस्य दध्ना भुक्तवतो वामबाहौ सिरां विध्येत्| रुधिरस्यन्दनार्थञ्च पाणिना प्ली हानं विमर्दयेत्| पुनश्च स्नेहपीतं विशुद्धदेहं समुद्रशुक्ति क्षारं पयसा पाययेत् हिङ्गुं सुवर्चिकां वा| पलाशक्षा रोदकेन वा यवक्षारम्| पारिजातकेक्ष्वाक्वपामार्गक्षारं वा तैलसंसृष्टम्| सौभाञ्जनकनिर्यूहं वा पिप्पलीचित्रकसैन्धवचूर्णयुक्तम्| अम्ल स्रुतं वा बिडमागधिकाढ्यं पूतिकरञ्जक्षारम्| अग्निसादे तु त्रिलवणादिं क्षारानरिष्टांश्च पिबेत्| ग़ृतं षट्पलं महा षट्पलं रोहीतकषट्पलं वा||२४||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਵਨੁਬਨ੍ਧਦੋਸਾਨੁਗੁਣ੍ਯੇਨੈਵ| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੇ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰਃ ਸਿਰਾਯਾਸ਼੍ਚਾਵਗਮਃ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਯ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਮਰ੍ਦਯੇਦ੍ਯਥਾ ਤਤੋ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਨ੍ਦਤਿ| ਨਦ੍ਯਾਦਿਸ਼ੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਯ ਸਮੁਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਂ ਵਾ| ਯਵਕ੍ਸਾਰਂ ਪਲਾਸ਼ਵਕ੍ਸਕ੍ਸਾਰੋਦਕੇਨ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪਾਰਿਜਾਤਕਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਤੈਲੇਨ ਸਂਸਸ੍ਟਃ| ਪਾਰਿਜਾਤਕਂ ਰੋਹਿਤ ਰੋਹਿਤਕਮ੍| (ਨਿ) ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਃ ਕਟੁਕਾਲਾਬੁਨੀ ਤੁਮ੍ਬਾ ਲਮ੍ਬੀਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਿਤਃ| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਪੂਤਿਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਨਕ੍ਤਮਾਲਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਮਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕਮਦ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਰੁਤਂ ਗਾਲਿਤਂ ਬਿਡਪਿਪ੍ਪਲੀਭ੍ਯਾਮਾਲੋਡਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਮਹਾਸਟ੍ਪਲਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸਟ੍ਪਲਮ੍| ਰੋਹੀਤਕਸਟ੍ਪਲਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਗਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਠਿਤਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੪||
Adhikarana rohItakaShaTpalaM GRutam (25) · Śloka 25
ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਕ੍ਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਕੋਲਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਚ ਤੋਯੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤਥਾ ਪਾਲਿਕੈਃ ਪਞ੍ਚਕੋਲਕੈਸ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਯਾ ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਚਾ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਗ਼ਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਾਧ ਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਲੀਹਹਿਤਮ੍||੨੫||
रोहीतकत्वक्पलानि पञ्चविंशतिं कोलप्रस्थद्वयं च तोये क्वाथयेत्| तेन क्वाथेन तथा पालिकैः पञ्चकोलकैस्तैः सर्वैश्च तुल्यया रोहीतकत्वचा कल्कीकृतैर्ग़ृतप्रस्थं साध येत्| तत्परं प्लीहहितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
(ਨਿ)ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਰੋਹੀਤਃ ਪ੍ਲੀਹਗ਼੍ਨੋ ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪਕਃ| ਕੋਲਂ ਬਦਰਮ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਗ੍ਭ੍ਯੋ ਗਰ੍ਭੇ ਪਞ੍ਚਪਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੨੫||
Adhikarana rohItakarasaH (26) · Śloka 26
ਰੋਹੀਤਕਲਤਾਃ ਖ਼ਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਹਰੀਤਕੀਸ਼੍ਚ ਤੋਯੇ ਗੋ ਮੂਤ੍ਰੇ ਵ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮਨੁਸੁਯਾਤ੍| ਸ ਰਸਃ ਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮੋਦਰਕਮਿ ਮੇਹਕਾਮਿਲਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਸਾਧਯਤਿ||੨੬||
रोहीतकलताः ख़ण्डशः कल्पिताः हरीतकीश्च तोये गो मूत्रे व सप्तरात्रमनुसुयात्| स रसः प्लीहगुल्मोदरकृमि मेहकामिलार्शांसि साधयति||२६||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮਾਤ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾਨਾਂ ਰੋਹੀਤਕਲਤਾਨਾਂ ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਚ ਰੋਹੀਤਕਸਮਾਨਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤੋਯੇ ਵਾ ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸੁਤਾਨਾਂ ਯੋ ਰਸਃ ਸ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਾਦੀਨ੍ ਸਾਧਯਤਿ|| ੨੬||
Adhikarana agnikarma (27) · Śloka 27
ਏਵਮਨੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਿਚ੍ਛੋਦਕੇ ਵਾਤਕਫੋਲ੍ਬਣੇ ਗੁਲ੍ਮ ਵਿਧਿਨਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੨੭||
एवमनुपशाम्यत्यप्राप्तपिच्छोदके वातकफोल्बणे गुल्म विधिनाऽग्निकर्म कुर्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ ਅਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਪਿਚ੍ਛਾ ਮਣ੍ਡਪ੍ਰਾਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮੁਦਰੇ| ਉਦਕੋਸ੍ਵਚ੍ਛਮ੍| ਵਾਤਕਫੋਲ੍ਬਣ ਏਵ ਨ ਵਾਤਾਦ੍ਯੁਲ੍ਬਣੇਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮ| ਇਤਿ ਵਾਤਪ੍ਲੀਹੋਦਰਮ੍|| ੨੭||
Adhikarana pittolbaNe plIhodare (28) · Śloka 28
ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਤੁ ਜੀਵਨੀਯਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁ ਞ੍ਜੀਤ| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਰੁਧਿਰਮਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਯਕਦਾਖ਼੍ਯੇ ਪ੍ਯਯਮੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਭਾਗਃ||੨੮||
पित्तोल्बणे तु जीवनीयग़ृतक्षीरबस्तिविरेचनानि प्रयु ञ्जीत| पुनः पुनश्च रुधिरमवसेचयेत्| यकृदाख़्येऽ प्ययमेव क्रियाविभागः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਗ਼ਤਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਚ| ਯਕਦਾਖ਼੍ਯੋਦਰੇਪ੍ਯਯਮੇਵ ਪ੍ਲੀਹੋਕ੍ਤਕ੍ਰਿਯਾਵਿਭਾਗੋ ਵਿਧੇਯਃ|| ੨੮||
Adhikarana baddhodare karma (29) · Śloka 29
ਬਦ੍ਧੋਦਰੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਯ ਸਤੈਲਲਵਣਮੂਤ੍ਰਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਿਰੂਹਮਨੁ ਵਾਸਨਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਰਂਸਨਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਹਰਾਣਿ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਵਿਰੇਚਨਂ ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਤਗ਼੍ਨਮ੍||੨੯||
बद्धोदरे स्विन्नाय सतैललवणमूत्रं तीक्ष्णं निरूहमनु वासनं च दद्यात्| स्रंसनानि चान्नान्युदावर्तहराणि च तीक्ष्णं च विरेचनं यच्च किञ्चिद्वातग़्नम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਬਦ੍ਧੋਦਰੇ ਤੁ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਯ ਕਤਸ੍ਵੇਦਾਯਾਤੁਰਾਯ ਤੈਲਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਿਰੂਹਂ ਦਦ੍ਯਾਦਨੁ ਚ ਤਥਾਵਿਧਮੇਵਾਨੁਵਾਸਨਂ ਸ੍ਰਂਸਨਾਨ੍ਯਨੁਲੋਮਨਾਨਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੯||
Adhikarana Cidrodare dakodare ca (30) · Śloka 30
ਛਿਦ੍ਰੋਦਰੇ ਸ੍ਵੇਦਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਕਫੋਦਰਵਦਾਚਰੇਤ੍| ਦਕੋਦਰੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵ ਮੁਦਕਦੋਸਹਰਣਾਰ੍ਥਂ ਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੌਸਧਾਨ੍ ਸਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਯੂਹ ਚੂਰ੍ਣਕ੍ਸਾਰਾਨ੍ ਕਫਗ਼੍ਨਾਨਿ ਦੀਪਨੀਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਯੋਜ ਯੇਤ੍||੩੦||
छिद्रोदरे स्वेदवर्ज्यं कफोदरवदाचरेत्| दकोदरे तु पूर्व मुदकदोषहरणार्थं रूक्षतीक्ष्णौषधान् समूत्रान् निर्यूह चूर्णक्षारान् कफग़्नानि दीपनीयानि चान्नपानानि योज येत्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਛਿਦ੍ਰੋਦਰੇ ਸ੍ਵੇਦਂ ਵਿਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਦਕੋਦਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਉਦਕੋਦਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਗੁਣਦ੍ਰਵ੍ਯਨਿਰ੍ਯੂਹਾਦੀਨ੍ ਦੀਪਨਂ ਕਫਗ਼੍ਨਂ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਂ ਯੋਜਯੇਦੁਦਕਕਤਾਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਮਪਹਰਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਨਿਰ੍ਯੂਹਃ ਕ੍ਵਾਥਃ| ਕ੍ਸਾਰੋ ਭਸ੍ਮ|| ੩੦||
Adhikarana baddhodarAdau shastrakarma (31) · Śloka 31
ਏਵਮਸਿਦ੍ਧੌ ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਿਦ੍ਰਦਕੋਦਰੇਸੁ ਅਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਮਿਵ ਸੁਹਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾ ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਯੋਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਧੋਨਾਭੇਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਵਾਮਤੋਪਹਾਯੋਦਰਂ ਪਾਟ ਯਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪ੍ਰਮਾਣਮਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਸ੍ਕਾਸ੍ਯ ਨਿਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧ ਗੁਦੋਦਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਰਂ ਬਾਲਂ ਮਲੋਪਲੇਪਮਸ਼੍ਮਾਨਂ ਚਾਪ ਹਰੇਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਿਣਿ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਪਰਿਸ੍ਰਾਵਂ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਮਰ੍ਕੋਟਕੈਰ੍ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਲਗ੍ਨੇਸੁ ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਸੁ ਕਾਯਮਪਨ ਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਮਧੁਗ਼ਤਾਭ੍ਯਾਮਭ੍ਯਜ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਪ ਯਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਂ ਵ੍ਰਣਮੁਦਰਸ੍ਯ ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਮਿਸ਼੍ਰਯਾ ਚ ਕਸ੍ਣਮਦਾ ਵ੍ਰਣਮਭਿਲਿਪ੍ਯ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਅਥ ਨਿਵਾਤਮਾਗਰਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਂ ਸ੍ਨੇਹਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਾਸਯੇਤ੍||੩੧||
एवमसिद्धौ बद्धच्छिद्रदकोदरेषु अश्मर्यामिव सुहृदां प्रका श्य शस्त्रमवचारयेत्| तत्र बद्धच्छिद्रोदरयोः स्निग्ध स्विन्नस्याधोनाभेश्चतुरङ्गुलानि वामतोऽपहायोदरं पाट यित्वा चतुरङ्गुलप्रमाणमान्त्राणि निष्कास्य निरीक्ष्य बद्ध गुदोदरस्यान्त्रप्रतिरोधकरं बालं मलोपलेपमश्मानं चाप हरेत्| परिस्राविणि शल्यमुद्धत्यान्त्रपरिस्रावं विशोध्य तच्छिद्रं मर्कोटकैर्दंशयेत्| लग्नेषु च शिरस्सु कायमपन येत्| ततो मधुग़ृताभ्यामभ्यज्यान्त्राणि यथास्थानं स्थाप यित्वा बाह्यं व्रणमुदरस्य सीव्येत्| यष्टीमधुकमिश्रया च कृष्णमृदा व्रणमभिलिप्य बध्नीयात्| अथ निवातमागरं प्रवेश्य क्षीरवृत्तिं स्नेहद्रोण्यां वासयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਕ੍ਰਿਯਯਾ ਸਿਦ੍ਧੌ ਤ੍ਰਿਸੁ ਬਦ੍ਧਾਦ੍ਯੁਦਰੇਸੁ ਪਥਗ੍ਵਿਧਕ੍ਰਿਯੋਪਯੋਗਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍ ਆਤੁਰਸੁਹਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਮਸ਼੍ਮਰੀਵਤ੍| ਨਾਭੇਦਧੋਧਰਭਾਗੇ ਨਾਭਿਤਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਾਤ੍ਰਂ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਚਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਪਰੀਕ੍ਸ੍undefinedਾਣਿ ਯਥਾ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਨ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ| ਗੁਦਬਨ੍ਧਹੇਤੁਮਾਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਂ ਬਾਲਾਦਿਕਮਪਹਰੇਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰਾਸਵਿਣੀਤਿ ਛਿਦ੍ਰੋਦਰੇ| ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਮਰ੍ਕੋਟੈਰ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਮ੍|| ੩੧||
Adhikarana dakodare visheShaH (32) · Śloka 32
ਦਕੋਦਰੇ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਜਾਤੋਦਕੇਸੁ ਜਠਰੇਸੁ ਵਾਤਹਰਤੈਲਾ ਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਣੋਦਕਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯਾਕਕ੍ਸ੍ਯਾਤਃ ਪਟਵੇਸ੍ਟਿਤੋਦਰਸ੍ਯਾਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਪਹਾਯ ਵ੍ਰੀਹਿ ਮੁਖ਼ੇਨਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠੋਦਰਮਾਤ੍ਰਮਵਗਾਢਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਾਡੀਮ੍ ਨਿਧਾਯ ਦੋਸੋ ਦਕਮਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮਵਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਤਤੋ ਨਾਡੀਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤੈਲਲਵਣੇ ਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਵ੍ਰਣਂ ਬਨ੍ਧਨੇਨੋਪਚਰੇਤ੍||੩੨||
दकोदरे सर्वेषु च जातोदकेषु जठरेषु वातहरतैला भ्यक्तस्योष्णोदकस्विन्नस्याप्तैः परिगृहीतस्याकक्ष्यातः पटवेष्टितोदरस्याधो नाभेर्वामतश्चतुरङ्गुलमपहाय व्रीहि मुख़ेनाङ्गुष्ठोदरमात्रमवगाढं विद्ध्वा नाडीम् निधाय दोषो दकमर्धमात्रमवसिञ्चेत्| ततो नाडीमुद्धृत्य तैललवणे नाभ्यज्य व्रणं बन्धनेनोपचरेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
ਦਕੋਦਰਨਾਮ੍ਨ੍ਯੁਦਰੇ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚੋਦਰੇਸੁ ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਰੂਢਤ੍ਵਾਜ੍ਜਾਤੋਦਕੇਸੁ ਵਾਤਹਰ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਦਕਸ੍ਰਾਵਣਵਿਧਿਃ| ਅਵਗਾਢਮਨ੍ਤਃਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮ੍| ਅਙ੍ਗੁ-ਸ੍ਠੋਦਰਮਾਤ੍ਰਮਿਤਿ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖ਼ਂ ਨਾਮ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਤਚ੍ਚੋਦਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਸਕਦਪਿ ਤ੍ਵਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮਵਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਅਵਸਿਞ੍ਚਨਮਵਸ੍ਰਾਵਣਮ੍| ਨਾਡੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਿਧਾਵੁਕ੍ਤਾ|| ੩੨||
Adhikarana ardhamAtrAvasecane hetuH (33) · Śloka 33
ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਤੀ ਸਾਰਃ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਕਾਸਃ ਪਾਦਦਾਹੋ ਵ ਜਾਯਤੇ| ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਚ ਸੁਰਰਾਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਤੀਯਚਤੁਰ੍ਥਪਞ੍ਚਮਸਸ੍ਠਾਸ੍ਟਮਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸੋਡਸ਼ ਰਾਤ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਮਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੋਸੋਦਕਮਲ੍ਪਸ਼ੋ ਵਿਸ੍ਰਾ ਵਯੇਤ੍||੩੩||
सहसा सर्वस्मिन् विस्राविते तृष्णाज्वरोऽङ्गमर्दोऽती सारः श्वासः कासः पाददाहो व जायते| पूर्यते च सुरराम्| अतस्तृतीयचतुर्थपञ्चमषष्ठाष्टमद्वादशषोडश रात्राणामन्यतममन्तरं कृत्वा दोषोदकमल्पशो विस्रा वयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸਹਸੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਵਸੇਚਨੇ ਹੇਤੁਃ| ਸੁਤਰਾਞ੍ਚ ਪੁਨਰੁਦਕੇਨ ਜਠਰਂ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਦੁਸ੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਤਂ ਵਾ ਚਤੁਰਨ੍ਤਰਿਤਂ ਵਾ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਾਦਿਕਮਪਿ| ਪੂਰਣਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਦੀਨਾਮਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕਤਃ| ਤਥਾਵਿਧਾਨਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਾਮਾਨਾਧਿਕਰਣ੍ਯੇਨ ਪੂਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਰਾਤ੍ਰੇਰੇਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਮਾਹਾਰੋ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਨ ਚ ਵਿਵਕ੍ਸਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤੀਤਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮੇਤਤ੍|| ੩੩||
Adhikarana srAvaNottaraM karma (34) · Śloka 34
ਨਿਸ੍ਰੁਤੇ ਚ ਦੋਸੋਦਕੇ ਵਿਮਦ੍ਯੋਦਰਮਾਵਿਕਕੌਸ਼ੇਯਚਰ੍ਮਣਾਮਨ੍ਯ ਤਰੇਣ ਗਾਢਤਰਂ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਨਾਧ੍ਮਾਪਯਤਿ ਵਾਯੁਃ| ਲਙ੍ਗ਼ ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਵਾਗੂਮਲ੍ਪਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪਰਂ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਤਤੋ ਮਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕ੍ਸੀਰ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਮਾਸਤ੍ਰਯਮਲ੍ਪਲਵਣਮਲ੍ਪਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼੍ਯਾ ਮਾਕਂ ਕੋਰਦੂਸਂ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੀਤੇਤਿ| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵਤ੍ਸਰੇਣੈਵਂ ਵਿਜਯੇਤ ਜਲੋਦਰਮ੍| ਵਰ੍ਜ੍ਯੇਸੁ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਦਿਸ੍ਟੇ ਨਾਤ੍ਯਦਿਸ੍ਟੇ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੩੪||
निस्रुते च दोषोदके विमृद्योदरमाविककौशेयचर्मणामन्य तरेण गाढतरं वेष्टयेत्| तथा नाध्मापयति वायुः| लङ्ग़ यित्वा च यवागूमल्पस्नेहलवणां मात्रया पाययेत्| ततः परं षण्मासान् क्षीरवृत्तिर्भवेत्| ततो मासत्रयं क्षीर पेयां पिबेत्| अन्यच्च मासत्रयमल्पलवणमल्पक्षीरं श्या माकं कोरदूषं वा भुञ्जीतेति| भवति चात्र प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्| वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः||३४||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਬੋਧਮ੍| ਲਙ੍ਗ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਲਙ੍ਗ਼ਨੇਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ| ਗਤਾਨੁਗਤਿਕਾ ਪ੍ਰਯਤੋਤਿਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਣੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਜਲੋਦਰਂ ਵਿਜਯੇਤ| ਕਿਮ੍ਭੂਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਵਰ੍ਜ੍ਯੇਸ੍ਵਤ੍ਯਰ੍ਥੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਦਿਸੁ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਸ੍ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਲਕ੍ਸਣਯਨ੍ਤ੍ਰਪਰਃ ਸਨ੍| ਦਿਸ੍ਟੇ ਪਥ੍ਯਤ੍ਵੇਨੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇ ਕ੍ਸੀਰਾਦੌ ਨਾਤਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋਰ੍ਥਾਨ੍ਨਾਪ੍ਯਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ਅਦਿਸ੍ਟੇਪੀਸ੍ਟਾਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧੇ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਨ ਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸ਼੍ਯਃ|| ੩੪||
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (35) · Śloka 35
ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੋਸਸਙ੍ਗ਼ਾਤਜਂ ਯਤਃ| ਅਤੋ ਵਾਤਾਦਿਸ਼ਮਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਤ੍ਵਮਾਯਾਤਿ ਦੋਸੈਃ ਕੁਕ੍ਸੌ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਦੀਪਨਾਨਿ ਲਗ਼ੂਨਿ ਚ| ਸਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨ੍ਯਲ੍ਪਾਮ੍ਲਪਟੁਸ੍ਨੇਹਕਟੂਨਿ ਚ| ਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਯਵਾਗੂਂ ਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਭੋਜਯੇਨ੍ਨਰਮ੍| ਪਿਬੇਦਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਚਾਨੁ ਜਠਰਾਣਾਂ ਨਿਵਤ੍ਤਯੇ| ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਸ੍ਤਥਾ| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਲਵਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਿਮਂ ਗੁਰੁ| ਗੁਡਂ ਤਿਲਕਤਂ ਸ਼ਾਕਂ ਵਾਰਿ ਪਾਨਾਵਗਾਹਯੋਃ| ਆਯਾਸਾਧ੍ਵਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਯਾਨਯਾਨਾਨਿ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੫||
सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्ग़ातजं यतः| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते| तस्माद्भोज्यानि योज्यानि दीपनानि लग़ूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च| भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा| अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तिलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः| आयासाध्वदिवास्वप्नयानयानानि च त्यजेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੋਦਰੇ ਵਾਤਾਦਿਸ਼ਮਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਮੇਵ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਏਸਾਮਿਤ੍ਯੁਦਰਿਣਾਮ੍| ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ| ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਚੋਦਰ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥੋਸ੍ਣਾਦਿਗੁਣਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍|| ੩੫||
Adhikarana pAne takraprashaMsA (36) · Śloka 36
ਨਾਤ੍ਯਚ੍ਛਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮਧੁਰਂ ਪਾਨੇ ਤਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਕਣਾਲਵਣਂ ਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸੋਸਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਯਵਾਨੀਸੈਨ੍ਧਵਾਜਾਜੀਮਧੁਵ੍ਯੋਸੈਃ ਕਫੋਦਰੇ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਕ੍ਸਾਰਲਵਣੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਚਯੋਦਰੇ| ਮਧੁਤੈਲਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਹਪੁਸਾਯਵਾਨੀਪਟ੍ਵਜਾਜਿਭਿਃ| ਸਕਸ੍ਣਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਛਿਦ੍ਰੇ ਵ੍ਯੋਸਵਤ੍ਸਲਿਲੋਦਰੇ| ਗੌਰਵਾਰੋਚਕਾਨਾਹਮਨ੍ਦਵਹ੍ਨ੍ਯਤਿਸਾਰਿਣਾਮ੍| ਤਕ੍ਰਂ ਵਾਤਕਫਰ੍ਤਾਨਾਮਮਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੩੬||
नात्यच्छसान्द्रमधुरं पाने तक्रं प्रशस्यते| सकणालवणं वाते पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुक्तं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः| प्लीह्नि बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे व्योषवत्सलिलोदरे| गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफर्तानाममृतत्वाय कल्पते||३६||
🔊 Audio coming soon
ਨਾਤ੍ਯਚ੍ਛਾਦਿਗੁਣਂ ਚ ਤਕ੍ਰਂ ਪਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਚ੍ਚ ਤਕ੍ਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਤੇ| ਮਰਿਚਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇ| ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਕ੍ਰਂ ਕਫੋਦਰੇ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰੇ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿਭਿਸ੍ਤਕ੍ਰਮ੍| ਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ| ਹਪੁਸਾਦਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧੋਦਰੇ| ਛਿਦ੍ਰੋਦਰੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਂ ਤਕ੍ਰਮ੍| ਸਲਿਲੋਦਰੇ ਵ੍ਯੋਸਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਗੌਰਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤਕ੍ਰਮਮਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੩੬||
Adhikarana prayogAnte kShIrapAnam (37-17) · Śloka 17
ਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਨੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨਾਂ ਬਲ੍ਯਂ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਹਤ੍| ਭੇਸਜਾਪਚਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਮੇਵਾਮਤਾਯਤੇ||੩੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨ ਉਦਰ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੭||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्| भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते||३७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थान उदर चिकित्सितन्नाम सप्तदशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਮਨੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਨਿਸ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਯਤਸ੍ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗਭੇਸਜੇਨ ਯੇਸਾਮਪਚਿਤਮਙ੍ਗਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੇਸਾਂ ਕ੍ਸੀਰਮਮਤਾਯਤੇ| ਅਮਤਮਿਵਾਚਰਤਿ ਜੀਵਿਤਦਾਨੇਨੇਤਿ|| ੩੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖ਼ਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ