Adhikarana athodaracikitsitannAma saptadasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤ ਉਦਰਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੈਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथात उदरिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रैयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvodareShu virecanantatra hetushca (2) · Śloka 2
ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਮਤਿਮਾਤ੍ਰਦੋਸਸਞ੍ਚਯਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖ਼ਨਿ ਰੋਧਾਦ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਨਿਲਤਯਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਦਰੀ ਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਯੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਯਤਰਯੁਕ੍ਤਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਮਹ ਰਹਰ੍ਮਾਸਮੇਕਂ ਦ੍ਵੌ ਵਾ| ਕ੍ਸੀਰਹਾਰੋ ਵਾ ਗਵ੍ਯਂ ਵਾ ਮਾਹਿਸਂ ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਉਸ੍ਟ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍||੨||
सर्वमेवोदरमतिमात्रदोषसञ्चयानुबन्धेन स्रोतोमुख़नि रोधाद्व्याकुलानिलतया यत्प्रजायते तस्मादभीक्ष्णमुदरी विरेचनान्युपयुञ्जीत| मूत्रक्षीरान्यतरयुक्तमेरण्डतैलमह रहर्मासमेकं द्वौ वा| क्षीरहारो वा गव्यं वा माहिषं वा मूत्रम्| उष्ट्रीक्षीरवृत्तिर्वा स्यात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPashUlAdisahite visheShaH (3) · Śloka 3
ਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਾਨਾਹਤਣ੍ਮੂਰ੍ਛਾਪਰੀਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਗੋ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਣਦਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਸ੍ਰਂ ਵ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਂ ਸੇਵੇਤ| ਤਦ੍ਭਾਵਿਤੇਨ ਵਾ ਕਸ੍ਣਾਭਯਾਚੂਰ੍ਣੇਨ ਕਾਸਰਮ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਾਜਮੋਦਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਨੈਮ੍ਬਂ ਤੈਲਮ੍| ਅਥਵਾਰ੍ਦ੍ਰਕ ਰਸਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ||੩||
शोफशूलानाहतृण्मूर्छापरीतो विशेषेण पयोऽनुपानं गो मूत्रेण प्राणदां पिबेत्| पिप्पलीसहस्रं व स्नुहीक्षीरभावितं सेवेत| तद्भावितेन वा कृष्णाभयाचूर्णेन कासरम्| सैन्धवाजमोदयुक्तं वा नैम्बं तैलम्| अथवाऽऽर्द्रक रसानुविद्धं सिद्धं वा||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana harItakIGRutam (4) · Śloka 4
ਹਰੀਤਕੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਸ੍ਥਯੁਕ੍ਤਮਾਢਕਂ ਗ਼ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗਾਰੇਸ੍ਵਭਿਵਿਲਾਪ੍ਯ ਖ਼ਜੇਨਾਭਿਮਥ੍ਯ ਸੁਗੁਪ੍ਤਂ ਯਵਪਲ੍ਲੇ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤਤ ਸ਼੍ਚੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਹਰੀਤਕੀਕ੍ਵਾਥਾਮ੍ਲਵਦਧਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੪||
हरीतकीचूर्णप्रस्थयुक्तमाढकं ग़ृतस्याङ्गारेष्वभिविलाप्य ख़जेनाभिमथ्य सुगुप्तं यवपल्ले मासं स्थापयेत्| तत श्चोद्धृत्य परिस्राव्य हरीतकीक्वाथाम्लवदधिप्रतीवापं विपाचयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sudhAkShIraGRutam (5) · Śloka 5
ਅਥਵਾ ਗਵ੍ਯੇ ਪਯਸਿ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਮਾਵਾਪ੍ਯ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਸ਼ੀਤੀ ਭੂਤਮਭਿਮਥ੍ਯ ਤਨ੍ਨਵਨੀਤਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਹ ਸਾਧ ਯੇਤ੍||੫||
अथवा गव्ये पयसि महावृक्षक्षीरमावाप्य विपाच्य शीती भूतमभिमथ्य तन्नवनीतं महावृक्षक्षीरेणैव सह साध येत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cavikAdiGRutam (6) · Śloka 6
ਅਥਵਾ ਚਵਿਕਾਚਿਤ੍ਰਕਦਨ੍ਤ੍ਯਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਸਾਰਿਵਾਵਿਡਙ੍ਗ- ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਟੁਰੋਹਿਣੀਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦੀਪ੍ਯਕਾਨਰ੍ਧਕਾਰ੍ਸਿ- ਕਾਨ੍ ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲਮਜ੍ਜਾਦ੍ਵਿਪਲਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਪਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰ- ਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਤ੍ਰਿਕੁਡਵਂ ਚੈਕਧ੍ਯਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਏਤਾਨਿ ਤਿਲ੍ਵਕ- ਚਤੁਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਪੀਸਿ ਪੀਤਾਨ੍ਯੁਦਰਗੁਲ੍ਮਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯਸ੍ਠੀਲਾਨਾਹਕੁ- ਸ੍ਠੋਨ੍ਮਾਦਾਪਸ੍ਮਾਰਾਨ੍ਨਿਗ਼੍ਨਨ੍ਤਿ||੬||
अथवा चविकाचित्रकदन्त्यतिविषाकुष्ठसारिवाविडङ्ग- त्रिफलाकटुरोहिणीद्विहरिद्राशङ्ख़िनीत्रिवृद्दीप्यकानर्धकार्षि- कान् राजवृक्षफलमज्जाद्विपलं महावृक्षक्षीरद्विपलं गोमूत्र- क्षीरग़ृतत्रिकुडवं चैकध्यं पाचयेत्| एतानि तिल्वक- चतुर्थानि सर्पीषि पीतान्युदरगुल्मविद्रध्यष्ठीलानाहकु- ष्ठोन्मादापस्मारान्निग़्नन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlaShaTpalaM GRutam (7) · Śloka 7
ਯਾਵਸ਼ੂਕਪਞ੍ਚਕੋਲਸਟ੍ਪਲੇਨ ਵਾ ਮਸ੍ਤੁਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾ ਢਕਦ੍ਵਯੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਣ੍ ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭||
यावशूकपञ्चकोलषट्पलेन वा मस्तुदशमूलक्वाथा ढकद्वयेन च सिद्धण् सर्पिःप्रस्थं प्रयोजयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakolAdiGRutam (8) · Śloka 8
ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯੇਣ ਵਾ ਸੁਰਾਸੌਵੀਰਕ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ||੮||
यवकोलकुलत्थपञ्चमूलकषायेण वा सुरासौवीरक युक्तं सर्पिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehottaraM virecanam (9) · Śloka 9
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਸ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਦੋਸੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਰੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸਵਾ ਰਿਸ੍ਟਸੁਰਾਃ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯ ਕਸਾਯਂ ਨਾਗਰਦੇਵਦਾਰੁਪ੍ਰਗਾਢਮ੍| ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿ ਗੁਣਾਨੁਲੋਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍||੯||
सर्पिष्पानस्रस्ते च दोषे बलवान् विरेचनार्थं मूत्रासवा रिष्टसुराः स्नुहीक्षीरयुक्ताः शीलयेत्| विरेचनद्रव्य कषायं नागरदेवदारुप्रगाढम्| त्रिलवणादिचूर्णं वा द्वित्रि गुणानुलोमनद्रव्यम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolamUlAdiprayogaH (10) · Śloka 10
ਪਟੋਲਮੂਲਰਜਨੀਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਾਃ| ਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲ ਕਨੀਲਿਨੀਫਲਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕਰ੍ਸੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਪੇਯਾਮਣ੍ਡਪੋ ਰਸਾਸ਼ੀ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਂ ਸਵ੍ਯੋਸੇਣ ਪਯਸਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਮੇਹਨਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਚੂਰ੍ਣ ਮਿਦਮੁਦਰਾਣਿ ਜਾਤੋਦਕਾਨ੍ਯਪਿ ਨਿਬਰ੍ਹਯਤਿ| ਗੁਲ੍ਮਭੇਦਨਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੧੦||
पटोलमूलरजनीविडङ्गत्रिफलाः कर्षांशाः| कम्पिल्ल कनीलिनीफलत्रिवृत्तानां क्रमाद् द्वित्रिचतुर्भिः कर्षैर्युक्ता श्चूर्णयित्वा मूत्रेण पिबेत्| जीर्णे च पेयामण्डपो रसाशी वा स्यात्| ततः षड्रात्रं सव्योषेण पयसाश्नीयात्| ततः सप्तमेऽहनि पुनश्चूर्णं पिबेत्| अनेन विधिना चूर्ण मिदमुदराणि जातोदकान्यपि निबर्हयति| गुल्मभेदनानि च प्रयुञ्जीत||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravarttiH (11) · Śloka 11
ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਵਤ੍ਸਕਾਦਿਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਵਰ੍ਗਦ੍ਰਵ੍ਯਾ ਣਿ ਪਥਕ੍ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਕਲ੍ਕੀਕਤਾਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ ਵਜ੍ਰਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਗਣੇ ਮਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਗ਼ਟ੍ਟਯਨ੍ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਵਿਦਗ੍ਧਕਲ੍ਕਂ ਚ ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਮਵਤਾਰ੍ਯ ਸ਼ੀਤੀ ਭੂਤਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਮਾਤ੍ਰਾ ਗੁਲਿਕਾ ਵਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਬਲਂ ਤ੍ਰਿਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨੁਪਯੋਜਯੇਤ੍| ਏਸਾ ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਰ੍ਮਹਾਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪੀ ਨਸਪ੍ਰਸੇਕਸ਼੍ਵਯਥੁਗੁਲ੍ਮਪਾਣ੍ਡੁਕਮਿਕੋਸ੍ਠਾਰੋਚਕਾਵਿਪਾਕੋ ਦਾਵਰ੍ਤੇਸੁ ਪਰਮਮਗਦਮ੍||੧੧||
वमनविरेचनशिरोविरेचनवत्सकादिवचाहरिद्रादिवर्गद्रव्या णि पृथक्पालिकानि सूक्ष्मकल्कीकृतानि लवणानि च वज्रवृक्षक्षीरप्रस्थं च प्रक्षिप्य मूत्रगणे मृद्वग्निना ग़ट्टयन् पाचयेत्| अविदग्धकल्कं च तत्सिद्धमवतार्य शीती भूतमङ्गुष्ठमात्रा गुलिका वर्तयित्वा यथा बलं त्रिचतुरो मासानुपयोजयेत्| एषा मूत्रवर्तिर्महारोगश्वासकासपी नसप्रसेकश्वयथुगुल्मपाण्डुकृमिकोष्ठारोचकाविपाको दावर्तेषु परममगदम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanottarA upacArAH (12) · Śloka 12
ਕਤਵਿਰੇਚਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਮਦੇਹੋਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਕ੍ਸੀਰਮੌਸ੍ਟ੍ਰਕਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਦੋਸਸ਼ੇਸਵਿਜਯਾਯ ਚ ਸ਼ੀਲ ਯੇਚ੍ਚਵਿਕਾਨਾਗਰਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਮ੍| ਸੁਰਦਾਰੁਚਿਤ੍ਰਕਂ ਵਾ ਸੁਰੁਙ੍ਗਾਂ ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਨ੍ਤੀਰੌਹੀਤਕਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਕ੍ਸਾਰੋਪੇਤਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਯੁਕ੍ਤਮ੍||੧੨||
कृतविरेचनश्च क्षामदेहोऽन्तरान्तरा क्षीरमौष्ट्रकं गव्यमाजं वा व्योषयुक्तं शीलयेत्| दोषशेषविजयाय च शील येच्चविकानागरं क्षीरेण पिष्टम्| सुरदारुचित्रकं वा सुरुङ्गां वा पुनर्नवं वा त्रिफलादन्तीरौहीतकनिर्यूहं वा व्योषक्षारोपेतं तत् स्नुहीक्षीरग़ृतयुक्तम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purANAnnAdisevanam (13) · Śloka 13
ਪੁਰਾਣਮਨ੍ਨਂ ਤਕ੍ਰਮਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਞ੍ਚ ਦਨ੍ਤੀਚਿਤ੍ਰਕਵਿ ਡਙ੍ਗਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਕਟੁਕੋਪੇਤਮ੍| ਤੁਲ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਵਾ ਸੇਵੇਤ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਂ ਵਾ| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਯੇਦ੍ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚ| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਕੈਰੇਵੋਪਕ੍ਰਮੇਤ| ਸਲਿਲਂ ਤੁ ਵਰ੍ਜ ਯੇਤ੍| ਆਨਾਹੋਦਾਵਰ੍ਤਯੋਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ||੧੩||
पुराणमन्नं तक्रमरिष्टांश्च तांस्तान् क्षीरञ्च दन्तीचित्रकवि डङ्गचविकात्रिकटुकोपेतम्| तुल्यार्द्रकरसं वा क्षीरं शीलयेत्| पिप्पलीवर्धमानं वा सेवेत| शिलाजतुं वा क्षीराशीं गुग्गुलुं वा| पुनः पुनश्च स्नेहयेद्विरेचयेच्च| आत्ययिकांस्तु स्नेहविरेकैरेवोपक्रमेत| सलिलं तु वर्ज येत्| आनाहोदावर्तयोर्यथास्वं प्रतिकुर्वीत||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje visheShaH (14) · Śloka 14
ਵਾਤਕਤੇਸੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭਹਦ੍ਗ੍ਰਹੇਸੁ ਬਿਲ੍ਵਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਸਾ ਤੈਲਂ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਯੋਨਾਕਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਤਿਲਕੁਤਲਕਦਲ੍ਯਪਾ ਮਾਰ੍ਗਾਗ੍ਨ੍ਯਤਮਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਮ੍||੧੪||
वातकृतेषु पार्श्वशूलोपस्तम्भहृद्ग्रहेषु बिल्वक्षाराम्भसा तैलं पाचयेत्| स्योनाकाग्निमन्थतिलकुतलकदल्यपा मार्गाग्न्यतमक्षारेण वा विपक्वं तैलम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvaraNe visheShaH (16) · Śloka 15
ਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਵਾਤੇਨਾਵਤੇ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਵਾਤੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਾਤਗੁਲ੍ਮੋਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣੈਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫||
कफे पित्ते वा वातेनावृते ताभ्यां वा वाते बलवान् वातगुल्मोक्तक्रमेणैरण्डतैलं पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepasekau (17) · Śloka 17
ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚ ਜਠਰਮੁਦਰਿਣਾਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਲਾਸ਼ਾਰ੍ਕਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਗਜ ਪਿਪ੍ਲੀਦੇਵਦਾਰੁਭਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੈਃ| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਕੁਸ੍ਠ ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਮੂਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸੇਚ ਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਤਮੇਵ ਚ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍||੧੭||
लिम्पेच्च जठरमुदरिणां शिग्रुपलाशार्काश्वकर्णगज पिप्लीदेवदारुभिर्मूत्रपिष्टैः सुख़ोष्णैः| वृश्चिकालीकुष्ठ षड्ग्रन्थाद्विपुनर्नवधान्यनागरपञ्चमूलक्वाथैर्मूत्रैश्च परिषेच येत्| प्रततमेव च स्वेदयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AdhmAnAdrakShaNam (18) · Śloka 18
ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਸਦਾਮ੍ਲਾਨਮੁਦਰਂ ਸਾਲ੍ਵਲਾਦਿਭਿਰੁਪਨਦ੍ਧਂ ਗ਼ਨੇਨ ਵਾਸਸਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਏਵਮੇਨਮਨਵਕਾਸ਼ੋ ਵਾਯੁਰ੍ਨ ਪੁਨ ਰਾਧ੍ਮਾਪਯਤਿ| ਤਥਾਪਿ ਪੁਨਃ ਸਵਿਰਿਤ੍ਕਸ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨੇਮ੍ਲ ਲਵਣਾਨ੍ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਤੁ ਵਾਯੌ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਨ੍||੧੮||
विरिक्तस्य चास्य सदाम्लानमुदरं साल्वलादिभिरुपनद्धं ग़नेन वाससा वेष्टयेत्| एवमेनमनवकाशो वायुर्न पुन राध्मापयति| तथापि पुनः सविरित्कस्याध्मानेऽम्ल लवणान् सुस्निग्धान् निरूहान् दद्यात्| सोपस्तम्भे तु वायौ तीक्ष्णोष्णान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtodare cikitsA (19) · Śloka 19
ਅਥ ਵਾਤੋਦਰਿਣਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਿ ਤਾਙ੍ਗਤਿਲ੍ਵਕਗ਼ਤੇਨ ਬਹੁਸ਼ੋਨੁਲੋਮਯੇਤ੍| ਕਤਾਯਾਂ ਚ ਸਂਸਰ੍ਗ੍ਯਾਂ ਬਲਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਤ੍ ਕ੍ਰਮੇਣ| ਤਤੋ ਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾਮ੍ਲਲਵਣੈਃ ਸਮਿਦ੍ਧਾਨਲ-ਮੁਦਾਵਰ੍ਤਿਨਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਚਿਤ੍ਰਾਫਲਤੈਲਪ੍ਰਗਾਢੇਨ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਾਧੋ ਭਾਗਿਕਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਦਾਸ਼ਮੂਲਿਕੇਨ| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਬਦ੍ਧਮਲਮਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਤ੍ਰਿਕਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦਿਸ਼ੂਲਸ੍ਫੁਰ- ਣਾਕ੍ਸੇਪਯੁਕ੍ਤਂ ਰੂਕ੍ਸਮਨੁਵਾਸਯੇਦ੍ਵਾਤਹਰਾਮ੍ਲਸਿਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਤਿਲੋ- ਰੁਬੂਕਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ| ਭੋਜਯੇਚ੍ਚੈਨਂ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੇਨ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿ- ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ ਪਯਸਾ| ਸਰਲਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਕਬੀਜਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਸ਼ੂਲ- ਗ਼੍ਨਾਃ| ਸ੍ਵੇਦਯੇਚ੍ਚਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਜਠਰਮ੍| ਅਵਿਰੇਚ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੂਸਰਸਬਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਸਮਭਕ੍ਤੌ- ਸਧੈਃ ਸਂਸ਼ਮਯੇਤ੍||੧੯||
अथ वातोदरिणं विदार्यादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्वेदि ताङ्गतिल्वकग़ृतेन बहुशोऽनुलोमयेत्| कृतायां च संसर्ग्यां बलार्थं क्षीरमवचारयेत्| निवर्तयेच्च प्रागुत्क्लेशात् क्रमेण| ततो यूषरसादिभिर्मन्दाम्ललवणैः समिद्धानल-मुदावर्तिनं पुनः स्निग्धस्विन्नमास्थापयेद्विदार्यादिक्वाथेन चित्राफलतैलप्रगाढेन| तीक्ष्णोष्णाधो भागिकद्रव्ययुक्तेन वा दाशमूलिकेन| दीप्ताग्निं च बद्धमलमस्थिसन्धित्रिकपार्श्वादिशूलस्फुर- णाक्षेपयुक्तं रूक्षमनुवासयेद्वातहराम्लसिद्धाभ्यां तिलो- रुबूकतैलाभ्यां| भोजयेच्चैनं जाङ्गलरसेन विदार्यादि- शृतेन वा पयसा| सरलमधुशिग्रुमूलकबीजस्नेहाश्च पानाभ्यञ्जनेन शूल- ग़्नाः| स्वेदयेच्चाभीक्ष्णं जठरम्| अविरेच्यस्य तु पयः सर्पिर्यूषरसबस्त्यभ्यङ्गसमभक्तौ- षधैः संशमयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittodare cikitsA (20) · Śloka 20
ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਿਣਂ ਮਧੁਰਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਪਕ੍ਵੇਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯੇਨ ਮਧੁਗ਼ਤਸਿਤਾਢ੍ਯੇਨ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋ ਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾਸਯੇਚ੍ਚ| ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗੇਵਾਨੁਵਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਸਞ੍ਜਾ ਤਬਲਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨੋਰੁਪੂਗ ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ| ਸਾਤਲਾਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਰਗ੍ਵਧੇਨ ਵਾ| ਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਮੂਤ੍ਰੇਣ| ਸਵਾਤੇ ਤਿਕ੍ਤਗ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਪਯਸਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਤੇਨ ਵਾ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਪਾਯਸੇਨ ਚੋਪਨਾਹਯੇਦੁਦਰਮ੍||੨੦||
पित्तोदरिणं मधुरविपक्वेन सर्पिषोपस्नेह्य श्यामा त्रिवृत्त्रिफलाविपक्वेनानुलोम्येन मधुग़ृतसिताढ्येन न्यग्रो धादिनिर्यूहेणास्थापयेदनुवासयेच्च| दुर्बलं तु प्रागेवानुवास्य क्षीरबस्तिभिः शोधयेत्| सञ्जा तबलाग्निं च स्निग्धं पुनः क्षीरेण सत्रिवृत्कल्केनोरुपूग शृतेन वा| सातलात्रायमाणाभ्यां वाऽऽरग्वधेन वा| सश्लेष्मणि पित्ते समूत्रेण| सवाते तिक्तग़ृतान्वितेन पयसा पुनः पुनर्विरेचयेत्| बस्तिकर्म चाचरेत्| एभिरेव क्षीरैर्विदार्यादिशृतेन वा भोजयेत्| पायसेन चोपनाहयेदुदरम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmodare cikitsA (21) · Śloka 21
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰਿਣਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸੋਪਸ੍ਨੇਹ੍ਯ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰ ਵਿਪਕ੍ਵੇਨਾਨੁਲੋਮ੍ਯ ਕਟੁਕ੍ਸਾਰਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਫਹਰੈਰਾਹਾਰੈਃ ਸਂਸਰ੍ਜ੍ਯ ਤ੍ਰਿਕਟੁਮੂਤ੍ਰਤੈਲਪ੍ਰਗਾਢੇਨ ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨੁਵਾ ਸਯੇਚ੍ਚ| ਕੁਲਤ੍ਥਯੂਸੇਣ ਵ੍ਯੋਸਵਤਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਕਫੋਦਰਂ ਕ੍ਸਾਰਮਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਤਤਂ ਚ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਕਿਣ੍ਵਸਰ੍ਸਪਮੂਲਬੀਜਕਲ੍ਕੈਰ੍ਜਠਰਮੁਪਨਾਹ ਯੇਤ੍||੨੧||
श्लेष्मोदरिणं वत्सकादिसिद्धेन सर्पिषोपस्नेह्य स्नुहीक्षीर विपक्वेनानुलोम्य कटुक्षारयुक्तैः कफहरैराहारैः संसर्ज्य त्रिकटुमूत्रतैलप्रगाढेन मुष्ककादिक्वाथेनास्थापयेदनुवा सयेच्च| कुलत्थयूषेण व्योषवता क्षीरेण वा भोजयेत्| स्त्यानकफोदरं क्षारमरिष्टांश्च तीक्ष्णान् पाययेत्| सततं च स्वेदयेत्| किण्वसर्षपमूलबीजकल्कैर्जठरमुपनाह येत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtodare cikitsA (22) · Śloka 22
ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਮੁਦਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਮੇ-ਵੇਤ੍ਯੇਕੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚ| ਦੋਸੋ-ਦ੍ਰੇਕਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖ਼ਿਨੀਨਿਰ੍ਯਾਸਸਿਦ੍ਧੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਿਰੇਚਯੇਨ੍ਮਾ ਸਮਰ੍ਧਮਾਸਂ ਵਾ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਕ੍ਸੀਰਮੂਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ| ਅਥਵਾਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕਪੁਨਰ੍ਨਵਾਜ਼ਰ ਸੀਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀਮਹਾਸਹਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹਾਵਕ੍ਸਾਦਿਨੀ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕੁਸ੍ਠਕੁਟਿਲਰਾਸ੍ਨਾਕਲ੍ਕਗੋਮੂਤ੍ਰਸਂਸਸ੍ਟੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਲਵ ਣਿਤੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍||੨੨||
सान्निपातिकमुदरं प्रत्याख़्याय चिकित्सेत्| सर्वमे-वेत्येके सर्वस्य सर्वात्मकत्वात् कृच्छ्रतमत्वाच्च| दोषो-द्रेकतस्तु प्रतिकुर्वीत| सप्तलाशङ्ख़िनीनिर्याससिद्धेन च सर्पिषा विरेचयेन्मा समर्धमासं वा| महावृक्षक्षीरमूत्रसिद्धेन वा| अथवाजगन्धाजशृङ्गीदन्तीद्रवन्तीस्वादुकण्टकपुनर्नवाज़र सीवृश्चिकालीमूषिकपर्णीमहासहाक्षुद्रसहावृक्षादिनी भार्ङ्गीकुष्ठकुटिलरास्नाकल्कगोमूत्रसंसृष्टेन सैन्धवलव णितेन स्निग्धेनास्थापयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anupashAntau viShaprayogaH (23) · Śloka 23
ਤਥਾ ਚਾਨੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਨਿਚਯਾਤ੍ਮਕੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਜਠਰੇ ਜ੍ਞਾਤੀਨਾ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਮਦ੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਵਮਾਰਕਗੁਞ੍ਜਾਕਾਕਾਦਨੀਮੂਲਕਲ੍ਕਂ ਪਾਯ ਯੇਤ੍| ਪਾਨਭੋਜਨੇਸੁ ਵਾ ਵਿਸਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਇਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਂ ਵਾ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਂਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲੀਫਲਾਨਿ ਵਾ ਮੂਲਕਂ ਵਾ| ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਸਙ੍ਗ਼ਾਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਲੀਨ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗੋ ਵਿਸੇ ਣਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨਾ ਵਿਭਿਨ੍ਨੋ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਤੇਨਾਗਦਤਾਂ ਵ੍ਰਜਤਿ| ਭਵਾਨ੍ਤਰਂ ਵਾ| ਹਤਦੋਸਂ ਚ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਾਸ੍ਤੁਕਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀਕਾਲਸ਼ਾਕਯਵਸ਼ਾਕਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਮਨਮ੍ਲਲਵਣਸ੍ਨੇਹਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨਨ੍ਨਭੁਙ੍ ਮਾਸਮੇਕਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਸਮੇਵ ਚ ਤਸਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ਼ਾਕੈਰ੍ਨਿਹਤੇ ਦੋਸੇ ਪਰਤੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਯ ਕਾਰਭਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੁ ਞ੍ਜੀਤ||੨੩||
तथा चानुपशाम्यति निचयात्मके सर्वत्र च जठरे ज्ञातीना श्राव्य मद्येनाश्वमारकगुञ्जाकाकादनीमूलकल्कं पाय येत्| पानभोजनेषु वा विषं निक्षिपेत्| इक्षुगण्डिकां वा भक्षयेत् कृष्णसर्पेण दंशयित्वा वल्लीफलानि वा मूलकं वा| एवं ह्यस्य दोषसङ्ग़ातः स्थिरो लीन उन्मार्गगो विषे णाशु प्रमाथिना विभिन्नो बहिः प्रवर्तते| तेनागदतां व्रजति| भवान्तरं वा| हृतदोषं च शीताम्बुपरिषिक्तं क्षीरयवागूं पाययेत्| ततस्त्रिवृद्वास्तुकमण्डूकपर्णीकालशाकयवशाकानामन्यतमं स्वरससाधितमनम्ललवणस्नेहं स्विन्नास्विन्नमनन्नभुङ् मासमेकमश्नीयात्| तत्स्वरसमेव च तृषितः पिबेत्| ततः शाकैर्निहृते दोषे परतो दुर्बलाय कारभं क्षीरं प्रयु ञ्जीत||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana plIhodare cikitsA (24) · Śloka 24
ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ ਯਥਾਦੋਸਮੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਦਧ੍ਨਾ ਭੁਕ੍ਤਵਤੋ ਵਾਮਬਾਹੌ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਰੁਧਿਰਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਪਾਣਿਨਾ ਪ੍ਲੀ ਹਾਨਂ ਵਿਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਤਿ ਕ੍ਸਾਰਂ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਹਿਙ੍ਗੁਂ ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਂ ਵਾ| ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾ ਰੋਦਕੇਨ ਵਾ ਯਵਕ੍ਸਾਰਮ੍| ਪਾਰਿਜਾਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕ੍ਵਪਾਮਾਰ੍ਗਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਤੈਲਸਂਸਸ੍ਟਮ੍| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚਿਤ੍ਰਕਸੈਨ੍ਧਵਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਮ੍ਲ ਸ੍ਰੁਤਂ ਵਾ ਬਿਡਮਾਗਧਿਕਾਢ੍ਯਂ ਪੂਤਿਕਰਞ੍ਜਕ੍ਸਾਰਮ੍| ਅਗ੍ਨਿਸਾਦੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਦਿਂ ਕ੍ਸਾਰਾਨਰਿਸ੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਤ੍| ਗ਼ਤਂ ਸਟ੍ਪਲਂ ਮਹਾ ਸਟ੍ਪਲਂ ਰੋਹੀਤਕਸਟ੍ਪਲਂ ਵਾ||੨੪||
प्लीहोदरे यथादोषमुपस्निग्धस्विन्नस्य दध्ना भुक्तवतो वामबाहौ सिरां विध्येत्| रुधिरस्यन्दनार्थञ्च पाणिना प्ली हानं विमर्दयेत्| पुनश्च स्नेहपीतं विशुद्धदेहं समुद्रशुक्ति क्षारं पयसा पाययेत् हिङ्गुं सुवर्चिकां वा| पलाशक्षा रोदकेन वा यवक्षारम्| पारिजातकेक्ष्वाक्वपामार्गक्षारं वा तैलसंसृष्टम्| सौभाञ्जनकनिर्यूहं वा पिप्पलीचित्रकसैन्धवचूर्णयुक्तम्| अम्ल स्रुतं वा बिडमागधिकाढ्यं पूतिकरञ्जक्षारम्| अग्निसादे तु त्रिलवणादिं क्षारानरिष्टांश्च पिबेत्| ग़ृतं षट्पलं महा षट्पलं रोहीतकषट्पलं वा||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohItakaShaTpalaM GRutam (25) · Śloka 25
ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਕ੍ਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਕੋਲਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਚ ਤੋਯੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤਥਾ ਪਾਲਿਕੈਃ ਪਞ੍ਚਕੋਲਕੈਸ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਤੁਲ੍ਯਯਾ ਰੋਹੀਤਕਤ੍ਵਚਾ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਗ਼ਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਾਧ ਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਲੀਹਹਿਤਮ੍||੨੫||
रोहीतकत्वक्पलानि पञ्चविंशतिं कोलप्रस्थद्वयं च तोये क्वाथयेत्| तेन क्वाथेन तथा पालिकैः पञ्चकोलकैस्तैः सर्वैश्च तुल्यया रोहीतकत्वचा कल्कीकृतैर्ग़ृतप्रस्थं साध येत्| तत्परं प्लीहहितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohItakarasaH (26) · Śloka 26
ਰੋਹੀਤਕਲਤਾਃ ਖ਼ਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਹਰੀਤਕੀਸ਼੍ਚ ਤੋਯੇ ਗੋ ਮੂਤ੍ਰੇ ਵ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮਨੁਸੁਯਾਤ੍| ਸ ਰਸਃ ਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮੋਦਰਕਮਿ ਮੇਹਕਾਮਿਲਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਸਾਧਯਤਿ||੨੬||
रोहीतकलताः ख़ण्डशः कल्पिताः हरीतकीश्च तोये गो मूत्रे व सप्तरात्रमनुसुयात्| स रसः प्लीहगुल्मोदरकृमि मेहकामिलार्शांसि साधयति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnikarma (27) · Śloka 27
ਏਵਮਨੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪਿਚ੍ਛੋਦਕੇ ਵਾਤਕਫੋਲ੍ਬਣੇ ਗੁਲ੍ਮ ਵਿਧਿਨਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੨੭||
एवमनुपशाम्यत्यप्राप्तपिच्छोदके वातकफोल्बणे गुल्म विधिनाऽग्निकर्म कुर्यात्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittolbaNe plIhodare (28) · Śloka 28
ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣੇ ਤੁ ਜੀਵਨੀਯਗ਼ਤਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁ ਞ੍ਜੀਤ| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਰੁਧਿਰਮਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਯਕਦਾਖ਼੍ਯੇ ਪ੍ਯਯਮੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਭਾਗਃ||੨੮||
पित्तोल्बणे तु जीवनीयग़ृतक्षीरबस्तिविरेचनानि प्रयु ञ्जीत| पुनः पुनश्च रुधिरमवसेचयेत्| यकृदाख़्येऽ प्ययमेव क्रियाविभागः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhodare karma (29) · Śloka 29
ਬਦ੍ਧੋਦਰੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਯ ਸਤੈਲਲਵਣਮੂਤ੍ਰਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਨਿਰੂਹਮਨੁ ਵਾਸਨਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਰਂਸਨਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯੁਦਾਵਰ੍ਤਹਰਾਣਿ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਵਿਰੇਚਨਂ ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਤਗ਼੍ਨਮ੍||੨੯||
बद्धोदरे स्विन्नाय सतैललवणमूत्रं तीक्ष्णं निरूहमनु वासनं च दद्यात्| स्रंसनानि चान्नान्युदावर्तहराणि च तीक्ष्णं च विरेचनं यच्च किञ्चिद्वातग़्नम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Cidrodare dakodare ca (30) · Śloka 30
ਛਿਦ੍ਰੋਦਰੇ ਸ੍ਵੇਦਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਕਫੋਦਰਵਦਾਚਰੇਤ੍| ਦਕੋਦਰੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵ ਮੁਦਕਦੋਸਹਰਣਾਰ੍ਥਂ ਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੌਸਧਾਨ੍ ਸਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਯੂਹ ਚੂਰ੍ਣਕ੍ਸਾਰਾਨ੍ ਕਫਗ਼੍ਨਾਨਿ ਦੀਪਨੀਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਯੋਜ ਯੇਤ੍||੩੦||
छिद्रोदरे स्वेदवर्ज्यं कफोदरवदाचरेत्| दकोदरे तु पूर्व मुदकदोषहरणार्थं रूक्षतीक्ष्णौषधान् समूत्रान् निर्यूह चूर्णक्षारान् कफग़्नानि दीपनीयानि चान्नपानानि योज येत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhodarAdau shastrakarma (31) · Śloka 31
ਏਵਮਸਿਦ੍ਧੌ ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਿਦ੍ਰਦਕੋਦਰੇਸੁ ਅਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਮਿਵ ਸੁਹਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾ ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਯੋਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਧੋਨਾਭੇਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਵਾਮਤੋਪਹਾਯੋਦਰਂ ਪਾਟ ਯਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪ੍ਰਮਾਣਮਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਸ੍ਕਾਸ੍ਯ ਨਿਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧ ਗੁਦੋਦਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕਰਂ ਬਾਲਂ ਮਲੋਪਲੇਪਮਸ਼੍ਮਾਨਂ ਚਾਪ ਹਰੇਤ੍| ਪਰਿਸ੍ਰਾਵਿਣਿ ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਪਰਿਸ੍ਰਾਵਂ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਮਰ੍ਕੋਟਕੈਰ੍ਦਂਸ਼ਯੇਤ੍| ਲਗ੍ਨੇਸੁ ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਸੁ ਕਾਯਮਪਨ ਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਮਧੁਗ਼ਤਾਭ੍ਯਾਮਭ੍ਯਜ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਥਾਪ ਯਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਂ ਵ੍ਰਣਮੁਦਰਸ੍ਯ ਸੀਵ੍ਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਮਿਸ਼੍ਰਯਾ ਚ ਕਸ੍ਣਮਦਾ ਵ੍ਰਣਮਭਿਲਿਪ੍ਯ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਅਥ ਨਿਵਾਤਮਾਗਰਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਂ ਸ੍ਨੇਹਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਾਸਯੇਤ੍||੩੧||
एवमसिद्धौ बद्धच्छिद्रदकोदरेषु अश्मर्यामिव सुहृदां प्रका श्य शस्त्रमवचारयेत्| तत्र बद्धच्छिद्रोदरयोः स्निग्ध स्विन्नस्याधोनाभेश्चतुरङ्गुलानि वामतोऽपहायोदरं पाट यित्वा चतुरङ्गुलप्रमाणमान्त्राणि निष्कास्य निरीक्ष्य बद्ध गुदोदरस्यान्त्रप्रतिरोधकरं बालं मलोपलेपमश्मानं चाप हरेत्| परिस्राविणि शल्यमुद्धत्यान्त्रपरिस्रावं विशोध्य तच्छिद्रं मर्कोटकैर्दंशयेत्| लग्नेषु च शिरस्सु कायमपन येत्| ततो मधुग़ृताभ्यामभ्यज्यान्त्राणि यथास्थानं स्थाप यित्वा बाह्यं व्रणमुदरस्य सीव्येत्| यष्टीमधुकमिश्रया च कृष्णमृदा व्रणमभिलिप्य बध्नीयात्| अथ निवातमागरं प्रवेश्य क्षीरवृत्तिं स्नेहद्रोण्यां वासयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakodare visheShaH (32) · Śloka 32
ਦਕੋਦਰੇ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚ ਜਾਤੋਦਕੇਸੁ ਜਠਰੇਸੁ ਵਾਤਹਰਤੈਲਾ ਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਣੋਦਕਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਪਰਿਗਹੀਤਸ੍ਯਾਕਕ੍ਸ੍ਯਾਤਃ ਪਟਵੇਸ੍ਟਿਤੋਦਰਸ੍ਯਾਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਪਹਾਯ ਵ੍ਰੀਹਿ ਮੁਖ਼ੇਨਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠੋਦਰਮਾਤ੍ਰਮਵਗਾਢਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਾਡੀਮ੍ ਨਿਧਾਯ ਦੋਸੋ ਦਕਮਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮਵਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਤਤੋ ਨਾਡੀਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤੈਲਲਵਣੇ ਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਵ੍ਰਣਂ ਬਨ੍ਧਨੇਨੋਪਚਰੇਤ੍||੩੨||
दकोदरे सर्वेषु च जातोदकेषु जठरेषु वातहरतैला भ्यक्तस्योष्णोदकस्विन्नस्याप्तैः परिगृहीतस्याकक्ष्यातः पटवेष्टितोदरस्याधो नाभेर्वामतश्चतुरङ्गुलमपहाय व्रीहि मुख़ेनाङ्गुष्ठोदरमात्रमवगाढं विद्ध्वा नाडीम् निधाय दोषो दकमर्धमात्रमवसिञ्चेत्| ततो नाडीमुद्धृत्य तैललवणे नाभ्यज्य व्रणं बन्धनेनोपचरेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhamAtrAvasecane hetuH (33) · Śloka 33
ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਤੀ ਸਾਰਃ ਸ਼੍ਵਾਸਃ ਕਾਸਃ ਪਾਦਦਾਹੋ ਵ ਜਾਯਤੇ| ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਚ ਸੁਰਰਾਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਤੀਯਚਤੁਰ੍ਥਪਞ੍ਚਮਸਸ੍ਠਾਸ੍ਟਮਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸੋਡਸ਼ ਰਾਤ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਮਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੋਸੋਦਕਮਲ੍ਪਸ਼ੋ ਵਿਸ੍ਰਾ ਵਯੇਤ੍||੩੩||
सहसा सर्वस्मिन् विस्राविते तृष्णाज्वरोऽङ्गमर्दोऽती सारः श्वासः कासः पाददाहो व जायते| पूर्यते च सुरराम्| अतस्तृतीयचतुर्थपञ्चमषष्ठाष्टमद्वादशषोडश रात्राणामन्यतममन्तरं कृत्वा दोषोदकमल्पशो विस्रा वयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srAvaNottaraM karma (34) · Śloka 34
ਨਿਸ੍ਰੁਤੇ ਚ ਦੋਸੋਦਕੇ ਵਿਮਦ੍ਯੋਦਰਮਾਵਿਕਕੌਸ਼ੇਯਚਰ੍ਮਣਾਮਨ੍ਯ ਤਰੇਣ ਗਾਢਤਰਂ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਨਾਧ੍ਮਾਪਯਤਿ ਵਾਯੁਃ| ਲਙ੍ਗ਼ ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਵਾਗੂਮਲ੍ਪਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪਰਂ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਤਤੋ ਮਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕ੍ਸੀਰ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਮਾਸਤ੍ਰਯਮਲ੍ਪਲਵਣਮਲ੍ਪਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼੍ਯਾ ਮਾਕਂ ਕੋਰਦੂਸਂ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੀਤੇਤਿ| ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵਤ੍ਸਰੇਣੈਵਂ ਵਿਜਯੇਤ ਜਲੋਦਰਮ੍| ਵਰ੍ਜ੍ਯੇਸੁ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਦਿਸ੍ਟੇ ਨਾਤ੍ਯਦਿਸ੍ਟੇ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੩੪||
निस्रुते च दोषोदके विमृद्योदरमाविककौशेयचर्मणामन्य तरेण गाढतरं वेष्टयेत्| तथा नाध्मापयति वायुः| लङ्ग़ यित्वा च यवागूमल्पस्नेहलवणां मात्रया पाययेत्| ततः परं षण्मासान् क्षीरवृत्तिर्भवेत्| ततो मासत्रयं क्षीर पेयां पिबेत्| अन्यच्च मासत्रयमल्पलवणमल्पक्षीरं श्या माकं कोरदूषं वा भुञ्जीतेति| भवति चात्र प्रयतो वत्सरेणैवं विजयेत जलोदरम्| वर्ज्येषु यन्त्रितो दिष्टे नात्यदिष्टे जितेन्द्रियः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyopadeshaH (35) · Śloka 35
ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੋਸਸਙ੍ਗ਼ਾਤਜਂ ਯਤਃ| ਅਤੋ ਵਾਤਾਦਿਸ਼ਮਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਤ੍ਵਮਾਯਾਤਿ ਦੋਸੈਃ ਕੁਕ੍ਸੌ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਦੀਪਨਾਨਿ ਲਗ਼ੂਨਿ ਚ| ਸਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨ੍ਯਲ੍ਪਾਮ੍ਲਪਟੁਸ੍ਨੇਹਕਟੂਨਿ ਚ| ਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਯਵਾਗੂਂ ਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਭੋਜਯੇਨ੍ਨਰਮ੍| ਪਿਬੇਦਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਚਾਨੁ ਜਠਰਾਣਾਂ ਨਿਵਤ੍ਤਯੇ| ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਸ੍ਤਥਾ| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਲਵਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਹਿਮਂ ਗੁਰੁ| ਗੁਡਂ ਤਿਲਕਤਂ ਸ਼ਾਕਂ ਵਾਰਿ ਪਾਨਾਵਗਾਹਯੋਃ| ਆਯਾਸਾਧ੍ਵਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਯਾਨਯਾਨਾਨਿ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੩੫||
सर्वमेवोदरं प्रायो दोषसङ्ग़ातजं यतः| अतो वातादिशमनी क्रिया सर्वत्र शस्यते| वह्निर्मन्दत्वमायाति दोषैः कुक्षौ प्रपूरिते| तस्माद्भोज्यानि योज्यानि दीपनानि लग़ूनि च| सपञ्चमूलान्यल्पाम्लपटुस्नेहकटूनि च| भावितानां गवां मूत्रे षष्टिकानां च तण्डुलैः| यवागूं पयसा सिद्धां प्रकामं भोजयेन्नरम्| पिबेदिक्षुरसं चानु जठराणां निवृत्तये| स्वं स्वं स्थानं व्रजन्त्येषां वातपित्तकफास्तथा| अत्यर्थोष्णाम्ललवणं रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु| गुडं तिलकृतं शाकं वारि पानावगाहयोः| आयासाध्वदिवास्वप्नयानयानानि च त्यजेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAne takraprashaMsA (36) · Śloka 36
ਨਾਤ੍ਯਚ੍ਛਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮਧੁਰਂ ਪਾਨੇ ਤਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਕਣਾਲਵਣਂ ਵਾਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸੋਸਣਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਯਵਾਨੀਸੈਨ੍ਧਵਾਜਾਜੀਮਧੁਵ੍ਯੋਸੈਃ ਕਫੋਦਰੇ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਕ੍ਸਾਰਲਵਣੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਚਯੋਦਰੇ| ਮਧੁਤੈਲਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਹਪੁਸਾਯਵਾਨੀਪਟ੍ਵਜਾਜਿਭਿਃ| ਸਕਸ੍ਣਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਛਿਦ੍ਰੇ ਵ੍ਯੋਸਵਤ੍ਸਲਿਲੋਦਰੇ| ਗੌਰਵਾਰੋਚਕਾਨਾਹਮਨ੍ਦਵਹ੍ਨ੍ਯਤਿਸਾਰਿਣਾਮ੍| ਤਕ੍ਰਂ ਵਾਤਕਫਰ੍ਤਾਨਾਮਮਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੩੬||
नात्यच्छसान्द्रमधुरं पाने तक्रं प्रशस्यते| सकणालवणं वाते पित्ते सोषणशर्करम्| यवानीसैन्धवाजाजीमधुव्योषैः कफोदरे| त्र्यूषणक्षारलवणैः संयुक्तं निचयोदरे| मधुतैलवचाशुण्ठीशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः| प्लीह्नि बद्धे तु हपुषायवानीपट्वजाजिभिः| सकृष्णामाक्षिकं छिद्रे व्योषवत्सलिलोदरे| गौरवारोचकानाहमन्दवह्न्यतिसारिणाम्| तक्रं वातकफर्तानाममृतत्वाय कल्पते||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prayogAnte kShIrapAnam (37-17) · Śloka 17
ਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਨੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਕਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨਾਂ ਬਲ੍ਯਂ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਹਤ੍| ਭੇਸਜਾਪਚਿਤਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਮੇਵਾਮਤਾਯਤੇ||੩੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨ ਉਦਰ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੭||
प्रयोगाणां च सर्वेषामनु क्षीरं प्रयोजयेत्| स्थैर्यकृत्सर्वधातूनां बल्यं दोषानुबन्धहृत्| भेषजापचिताङ्गानां क्षीरमेवामृतायते||३७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थान उदर चिकित्सितन्नाम सप्तदशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon