Adhikarana atha vidradhivRuddhicikitsitannAma pa~jcadasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ವಿದ್ರಧಿವೃದ್ಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो विद्रधिवृद्धिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಯೋರ್ವಿದ್ರಧಿವೃದ್ಧ್ಯೋಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಪ್ರದರ್ಶನಾಯಾಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| ಪೃಥಗಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನ ಏವ ಪ್ರಯೋಜನಮುಕ್ತಮ್|| ೧||
Adhikarana sarveShvAmeShu sAmAnyakriyA (2) · Śloka 2
ಸರ್ವಮೇವ ವಿದ್ರಧಿಮಾಮಂ ಶೋಫವಿಧಿನಾ ಯಥಾದೋಷಮುಪಾಚರೇತ್| ಪ್ರತತಞ್ಚ ಶೋಣಿತಮಪಹರೇತ್| ಪಾಕಾಭಿಮುಖಂ ಚೋಪನಾಹ್ಯ ಪಕ್ವಂ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೨||
सर्वमेव विद्रधिमामं शोफविधिना यथादोषमुपाचरेत्| प्रततञ्च शोणितमपहरेत्| पाकाभिमुखं चोपनाह्य पक्वं पाटयित्वा व्रणवच्चिकित्सेत्||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಮೇವ ವಿದ್ರಧಿಂ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಚ| ಸುಬೋಧಮ್| ಉಪನಾಹಃ ಪಾಕಾಯ ಪಿಣ್ಡಬನ್ಧಃ|| ೨||
Adhikarana Abhyantare vidradhau kriyAvisheShaH (3) · Śloka 3
ಆಭ್ಯನ್ತರೇ ತು ವಿದ್ರಧೌ ವರಣಾದಿಕ್ವಾಥಮೂಷಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಪಿಬೇತ್| ಆಭ್ಯಾಮೇವ ಚ ವರ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯೈಶ್ಚ ಪಾನಾಯ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಆಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಞ್ಚ| ಮಧುಶಿಗ್ರುಞ್ಚ ಪಾನಭೋಜನಲೇಪನೇಷು| ಶಿಲಾಹ್ವಯಂ ವಾ ಕಲ್ಪವಿಧಾನೇನೋಪಯುಞ್ಜೀತ| ಗುಗ್ಗುಲುಂ ವಾ| ಯಥಾದೋಷಂ ಚ ಸರ್ವಶೋ ಗುಲ್ಮವದುಪಕ್ರಮೇತ್||೩||
आभ्यन्तरे तु विद्रधौ वरणादिक्वाथमूषकादिप्रतीवापं पिबेत्| आभ्यामेव च वर्गाभ्यां विरेचनद्रव्यैश्च पानाय सर्पिः प्रकल्पयेत्| आस्थापनमनुवासनञ्च| मधुशिग्रुञ्च पानभोजनलेपनेषु| शिलाह्वयं वा कल्पविधानेनोपयुञ्जीत| गुग्गुलुं वा| यथादोषं च सर्वशो गुल्मवदुपक्रमेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ಆಭ್ಯನ್ತರ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಶೇಷಃ| ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಾದೀನಿ| ಶೋಧನಾದಿಗಣಸಂಗ್ರಹಾಧ್ಯಾಯನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನಿ| ತೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ| ಆಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಂ ಚ| ಪಾನಾದಿಷು ಮಧುಶಿಗ್ರುಮ್| ರಸಾಯನಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಕಲ್ಪವಿಧಾನೇನ ದೋಷಾನುಗುಣ್ಯೇನ ಶಿಲಾಜತು ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಗುಗ್ಗುಲುಂ ವಾ| ಸರ್ವೇಣ ಚ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಗುಲ್ಮವದ್ವಿದ್ರಧಿಮುಪಕ್ರಮೇತ|| ೩||
Adhikarana triphalAdikaShAyaH (4) · Śloka 4
ತ್ರಿಫಲಾಪಿಚುಮನ್ದಮಧುಕಕಟುಪಾಕಪಟೋಲಾನಿ ಶಾಣಾಂಶಾನಿ| ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರಾಯಮಾಣಯೋಃ ಕರ್ಷಮ್| ಮಸೂರಪಲಂ ಚೈಕಧ್ಯಮಷ್ಟಗುಣೇ ಽಭಸಿ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪೂತಂ ರಸಂ ಘೃತಮೂರ್ಚ್ಛಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ವಿದ್ರಧಿಗುಲ್ಮಜ್ವರದಾಹಶೂಲತೃಷ್ಣಾಹೃದ್ರೋಗಭ್ರಮಾರತಿಮುರ್ಚ್ಛಾರಕ್ತ ಪಿತ್ತಕಾಮಿಲಾಕುಷ್ಠವಿಸರ್ಪಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೪||
त्रिफलापिचुमन्दमधुककटुपाकपटोलानि शाणांशानि| त्रिवृत्त्रायमाणयोः कर्षम्| मसूरपलं चैकध्यमष्टगुणे ऽभसि साधयित्वा पूतं रसं घृतमूर्च्छितं पिबेत्| तेन विद्रधिगुल्मज्वरदाहशूलतृष्णाहृद्रोगभ्रमारतिमुर्च्छारक्त पित्तकामिलाकुष्ठविसर्पाः प्रशाम्यन्ति||४||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಿಫಲಾದಿಕೇ ತ್ರಿಫಲಾದೀನಿ ಶಾಣಾಂಶಾನಿ| ತ್ರಿಫಲಾ ಪೃಥಗ್ಭೂತಾ ಗೃಹ್ಯತೇ| ಶಾಣಂ ಕರ್ಶಸ್ಯ ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ| ತ್ರಿವೃತಃ ಕರ್ಷಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾಶ್ಚ ಕರ್ಷಮ್| ಪಲಂ ಮಸೂರಸ್ಯ| ಸರ್ವತೋಽಷ್ಟಗುಣಮಮ್ಭಃ| ಹೃದಯೇ ತು ತಥಾ ಚರಕಸಂವಾದೇನ ಪಠಿತಮ್| ತಥಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾಃ ಶಾಣಮಾಪತತಿ| ಪಟೋಲಮೂಲಸ್ಯ ಕರ್ಷೋ ಮಸೂರಸ್ಯಾರ್ಧಪಲಮಿತಿ| ತತ್ರ ಪಠ್ಯತೇ ತ್ರಾಯನ್ತೀತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಕಟುಕಾಮಧುಕಂ ಸಮಮ್| ತ್ರಿವೃತ್ಪಟೋಲಮೂಲಾಭ್ಯಾಂ ಚತ್ವಾರೋಂಽಶಾಃ ಪೃಥಕ್ತಥಾ| ಮಸೂರಾನ್ನಿಸ್ತುಷಾದಷ್ಟೌ ತತ್ಕ್ವಾಥಃ ಸಘೃತೋ ಜಯೇತ್|| ಏತಚ್ಚ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತರತ್ವೇನ ನೇಯಮ್|| ೪||
Adhikarana trAyamANAdighRutam (5) · Śloka 5
ತ್ರಾಯಮಾಣಾಪ್ರಸ್ಥಕ್ವಾಥೇ ಮುಸ್ತಕಟುಕಾತಾಮಲಕೀತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಚನ್ದನದುರಾಲಭಾಜೀವನ್ತೀವೀರೋತ್ಪಲೈಃ ಪಾಲಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರಾ ಮಲಕರಸಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯೋಪೇತಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೫||
त्रायमाणाप्रस्थक्वाथे मुस्तकटुकातामलकीत्रायमाणा चन्दनदुरालभाजीवन्तीवीरोत्पलैः पालिकैर्घृतप्रस्थं क्षीरा मलकरसप्रस्थद्वयोपेतं विपक्वं समानं पूर्वेण||५||
🔊 Audio coming soon
ತ್ರಾಯಾಮಾಣಾಯಾಃ ಷೋಡಶಪಲಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಪರಿಭಾಷಯಾ ದ್ವೌ ಕ್ವಾಥಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ| ಯಸ್ಮಾದೌಷಧಾತ್ಷೋಡಶಪಲಾತ್ಕ್ವಥಶ್ಚತುರ್ಗುಣಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಮುಸ್ತಾದೀನಿ ಪಾಲಿಕಾನಿ| ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಮಾಮಲಕರಸಪ್ರಸ್ಥಮಿತ್ಯೇವಮತ್ರ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ| ಔಷಧಾತ್ ಷೋಡಶಗುಣಂ ಜಲಮ್| ಘೃತಾದರ್ಧೇನ ಚ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ| ಏವಞ್ಚ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಘೃತಾದ್ ದ್ವಿಗುಣತ್ವಮೌಷಧಾಚ್ಚ ಜಲಸ್ಯ ಷೋಡಶಗುಣತ್ವಂ ಹೃದಯವಿರುದ್ಧಮುಕ್ತಮಿವ| ಯದಾ ತು ಹೃದಯಪಾಠಕರೂಪತಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯತೇ ತದಾ ಪ್ರಸ್ಥಶ್ಚಾಸೌ ಕ್ವಾಥಃ ಪ್ರಸ್ಥಕ್ವಾಥಃ ಸ ಚ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾ ಇತಿ ಜ್ಞಾಯತೇ| ಕಿಂ ತು ತದ್ಧಿರುದ್ಧತ್ವಮ್| ಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶತ್ವಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾ ಆಪತತಿ| ಯಸ್ಮಾತ್ತತ್ರ ಘೃತಸಮಸ್ತ್ರಾಯಮಾಣಾಕ್ವಾಥೋಽಭಿಮತಃ| ಘೃತಾರ್ಧೇನ ಚ ತ್ರಾಯಾಮಾಣಾ| ತಥಾ ಚ ತತ್ರೈವಂ ಪಠಿತಮ್-'ಕುಡವಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾಃ ಸಾಧ್ಯಮಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ| ಕುಡವಂ ತದ್ರಸಾದ್ಧಾತ್ರೀಸ್ವರಸಾತ್ ಕ್ಷೀರತೋ ಘೃತಾನ್| ಕರ್ಷಾಶೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಸ್ತಿಕ್ತಾತ್ರಾಯನ್ತೀ'ತ್ಯಾದಿ| ಏತಚ್ಚೈವಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯತೇ-ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾಃ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯತ್ವಾತ್ ಕುಡವಂ ಚತ್ವಾರಿ ಪಲಾನಿ| ತತೋಽಷ್ಟಗುಣಮುದಕಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ ಪಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತಾನಿ ಕ್ವಥಿತಾನಿ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇದಿತಿ| ದ್ರವತ್ವಾತ್ಕುಡವಮಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ವಥಿತಶೇಷಂ ಭವತಿ| ತಾವದೇವ ಚ ಘೃತಾದಿಕಞ್ಚ| ದ್ರವ್ಯಾತ್ ಷೋಡಶಗುಣಂ ಕ್ವಥನಜಲಂ ದೇಯಮಿತ್ಯೇಷಾ ಪರಿಭಾಷಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸೀತ್ಯನೇನ ಬಾಧಿತಾ| ಪಾದಶೇಷಿತಮವತಾರಯೇದಿತ್ಯೇಷಾ ತ್ವಬಾಧಿತೈವ| ಅಸ್ಯ ಪಕ್ಷಸ್ಯ ಚರಕೇಣ ಸಾದೃಷ್ಯಂ ಕೇವಲಮ್| ತತ್ರ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಯಾ ದಶಗುಣಂ ಜಲಂ ದತ್ವಾ ಪಞ್ಚಭಾಗೇನಾಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ಅತ್ರ ತ್ವಷ್ಟಗುಣಾತ್ ಪಾದಶೇಷತ್ವೇನ| ಅಥೈವಮುಚ್ಯತೇ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಕುಡವಸ್ಯಾಷ್ಟಗುಣಮಮ್ಭೋಽಷ್ಟೌ ಕುಡವಾನಿ ಭವನ್ತಿ ತಾನಿ ಚ ದ್ರವತ್ವಾತ್ ಪಲಮಾನೇನ ಷೋಡಶಗುಣತ್ವಮೇವಾಪದ್ಯನ್ತ ಇತಿ| ತನ್ನ| ಯತೋ ವಿನಾಽಪ್ಯಷ್ಟಗುಣವಚನಃ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷಯೈವ ದ್ರವ್ಯಾದ್ ದ್ರವಸ್ಯ ಷೋಡಶಗುಣತ್ವಸಿದ್ಧೇಃ| ಕ್ವಥಿತಶೇಷಸ್ಯ ಚ ಶಬ್ದೇನ ನಿಯತತ್ವಾದಷ್ಟಗುಣವಚನಪ್ರಯೋಜನಮಾಪದ್ಯತೇ| ತಸ್ಮಾದ್ಯಥೋಕ್ತಮೇವ ಸಾಧುಃ|| ೫||
Adhikarana drAkShAdighRutam (6) · Śloka 6
ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕಖರ್ಜೂರಾಭೀರುವಿದಾರೀಪರೂಷಕತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುಧಾತ್ರೀಸ್ವರಸಸಮೇತಮಭಯಾಗರ್ಭಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತಚ್ಛೀತಂ ಮಧುಶರ್ಕರಾಪಾದಯುಕ್ತಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೬||
द्राक्षामधूकखर्जूराभीरुविदारीपरूषकत्रिफलाक्वाथे क्षीरेक्षुधात्रीस्वरससमेतमभयागर्भसर्पिर्विपाचयेत्| तच्छीतं मधुशर्करापादयुक्तं समानं पूर्वेण||६||
🔊 Audio coming soon
ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಕೇ ಸರ್ಪಿಷಿ ಕ್ವಾಥಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ| ಕ್ಷೀರಮಿಕ್ಷುರಸ ಆಮಲೀರಸಶ್ಚೈಕೀಭೂತಂ ಘೃತಸಮಮ್| 'ಕಲ್ಪಯೇತ್ ಸದೃಶಾನ್ ಭಾಗಾನ್ ಪ್ರಮಾಣಂ ಯತ್ರ ನೋದಿತ'ಮಿತಿ ನ್ಯಾಯಾತ್| ಅನ್ಯೇ ಕ್ಷೀರಾದಿಕಂ ಪೃಥಕ್ ಸ್ನೇಹಸಮಮಿತಿ ವರ್ಣಯನ್ತಿ| ಯಸ್ಮಾತ್ 'ಪೃಥಕ್ಸ್ನೇಹಸಮಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಞ್ಚಪ್ರಭೃತಿ ತು ದ್ರವ'ಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಅಭಯಾಗರ್ಭಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೇನ| ಶರ್ಕರಾ ಘೃತಸ್ಯ ಚತುರ್ಥೇನ ಭಾಗೇನ ಸಮಾ|| ೬||
Adhikarana shoNitAvasecanam (7) · Śloka 7
ಭೃಶಞ್ಚ ಶೃಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಶೋಣಿತಮವಸೇಚಯೇದ್ಯಥಾಸನ್ನಮ್| ಬಾಹು ಮಧ್ಯೇ ವಾ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್||೭||
भृशञ्च शृङ्गादिभिः शोणितमवसेचयेद्यथासन्नम्| बाहु मध्ये वा सिरां विध्येत्||७||
🔊 Audio coming soon
ಸುಬೋಧಮ್|| ೭||
Adhikarana koShThasthe pacyamAne cikitsA (8) · Śloka 8
ಪಚ್ಯಮಾನಞ್ಚ ಕೋಷ್ಠಗತಂ ಬಹಿರುನ್ನತಮುಪನಾಹಯೇತ್| ತತ್ರೈವ ಚ ಪಿಣ್ಡಿತೇ ಶೂಲೇ ತತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪೀಡನೇನ ಲಬ್ಧಸುಪ್ತೌ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೈಶ್ಚ ಚಿಹ್ನೈಃ ಪಕ್ವಮುಪಲಕ್ಷ್ಯ ಭಿತ್ವಾ ವ್ರಣ್ವತ್ಸಾಧಯೇತ್||೮||
पच्यमानञ्च कोष्ठगतं बहिरुन्नतमुपनाहयेत्| तत्रैव च पिण्डिते शूले तत्पार्श्वपीडनेन लब्धसुप्तौ शस्त्रकर्मविधि निर्दिष्टैश्च चिह्नैः पक्वमुपलक्ष्य भित्वा व्रण्वत्साधयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ಪಚ್ಯಮಾನಮಿತ್ಯಾದಿ ವಿದ್ರಧಿವಿಶೇಷಣಮ್| ತಥಾವಿಧಂ ವಿದ್ರಧಿಮುಪನಾಹಯೇತ್ ಪಿಣ್ಡೈರ್ವಧ್ನೀಯಾತ್| ತತ್ರೈವೇತಿ ಕೋಷ್ಠೇ ವಿದ್ರಧೌ ಪಿಣ್ಡಿತಶೂಲಕ್ವಥಿತೇನ ಲಿಙ್ಗೇನ ಪಲಾ ಇತಿ ವಿದ್ರಾಧಿಮುಪಲಕ್ಷ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಭಿತ್ವಾ ವ್ರಣವಿಧಾನೇನ ಸಾಧಯೇತ್| ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಶೂಲಂ ವಿದ್ರಧಿನಿಯತತ್ವಾಚ್ಛೇಷಾಙ್ಗವ್ಯಾಪನಶೀಲಮ್| ತಥಾವಿಧೇ ಶೂಲೇ ಸತಿ| ತಥಾ ತಸ್ಯ ವಿದ್ರಧೇಃ ಪಾರ್ಶ್ವಪೀಡನೇನ ಪುರುಷಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನೇ ಲಬ್ಧೇ ಸುಖೇನ ನಿದ್ರಾಯಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಯಾಮ್| ಶಸ್ತ್ರವಿಧ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಪಕ್ವಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಲ್ಪವೇಗತಾಮ್ಲಾನ್ಯಾದೀನಿ|| ೮||
Adhikarana AbhyantarAyAH pakvAyAH srAvopekShA (9) · Śloka 9
ಆಬ್ಯನ್ತರ ಏವ ಚ ಪಕ್ವಮೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಪೂಯಮುಪ ದ್ರವಾನ್ ಪರಿರಕ್ಷನ್ ಉಪೇಕ್ಷೇತ ದಶಾಹಮಾತ್ರಮ್||೯||
आब्यन्तर एव च पक्वमूर्ध्वमधो वा प्रवृत्तं पूयमुप द्रवान् परिरक्षन् उपेक्षेत दशाहमात्रम्||९||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ತಃಪಕ್ವಂ ಸ್ವಯಮೂರ್ಧ್ವಮಾರ್ಗೇಣಾಧೋ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಪೂಯಮುಪದ್ರವಾನ್ ರಕ್ಷನ್ ಭಿಷಗ್ದಶರಾತ್ರಮುಪೇಕ್ಷೇತ| ನ ಕೇನಚಿತ್ ಪ್ರಕಾರೇಣೋಪಕ್ರಮೇತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇವಲಮನ್ನಪಾನಂ ತಥಾವಿಧೇಯಂ ಯಥೋಪದ್ರವೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷಾ ಭವತಿ|| ೯||
Adhikarana asamyagvahane upacArAH (10) · Śloka 10
ಅಸಮ್ಯಗ್ವಹತಿ ವಾ ಕ್ಲೇದೇ ತನ್ನಿರ್ವಾಹಣಾರ್ಥಮಮ್ಲಸುರಾಸವಮೈರೇ ಯೋಷ್ಣೋದಕಾನ್ಯತಮೇನ ವರಣಾದಿಂ ಮಧುಶಿಗ್ರುಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತನ್ಮೂ ಲೈರ್ವಾ ಕೃತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಯೂಷೇಣ ಚಾಶ್ನೀಯಾತ್||೧೦||
असम्यग्वहति वा क्लेदे तन्निर्वाहणार्थमम्लसुरासवमैरे योष्णोदकान्यतमेन वरणादिं मधुशिग्रुं वा पिबेत्| तन्मू लैर्वा कृतां यवागूं यवकोलकुलत्थयूषेण चाश्नीयात्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಯದಾ ತು ಪೂಯಂ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ನ ತು ಸಮ್ಯಕ್ ತದಾ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರವೃತ್ತಯೇ ವರಣಾದಿಕಂ ಮಧುಶಿಗ್ರುಂ ವಾಮ್ಲಸುರಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ ಪಿಬೇತ್| ಮೈರೇಯಂ ಖಾರ್ಜೂರಂ ಮದ್ಯಮ್| ತನ್ಮೂಲೈರಿತಿ ವರಣಾದೇರ್ಮಧುಶಿಗ್ರೋಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯವಮರ್ಶಃ ಯವಾದಿಯೂಷೇಣಾನ್ನಮಶ್ನೀಯಾದಿತಿ ದಶಾಹಃ|| ೧೦||
Adhikarana pakve dashAhordhvaM kRutyam (11) · Śloka 11
ಊರ್ಧ್ವಞ್ಚ ದಶಾಹಾತ್ತಿಲ್ವಕಘೃತೇನ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಘೃತೇನ ವಾ ಯಥಾ ಬಲಂ ಶೋಧಯೇತ್|೧೧|
ऊर्ध्वञ्च दशाहात्तिल्वकघृतेन त्रायमाणाघृतेन वा यथा बलं शोधयेत्|११|
🔊 Audio coming soon
ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೧||
Adhikarana shodhanottaraM kRutyam (11) · Śloka 11
ವಿಶುದ್ಧಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕಮಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಸರ್ಪಿಃ ಮಧುನೋಪೇತಮುಪಯು ಞ್ಜೀತ||೧೧||
विशुद्धश्च तिक्तकमल्पमल्पं सर्पिः मधुनोपेतमुपयु ञ्जीत||११||
🔊 Audio coming soon
ವಿಶುದ್ಧಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುನಾ ಮಿಶ್ರಿತಮಲ್ಪಲ್ಪಂ ಕೃತ್ವೋಪಯುಞ್ಜೀತ||೧೧||
Adhikarana pAkAtsaMrakShaNIyA (13) · Śloka 13
ಯಥಾ ಚ ನೋಪೈತಿ ಪಾಕಂ ತಥಾ ಪ್ರಯತಿತವ್ಯಮ್| ಶೀಘ್ರವಿದಾ- ಹಿತ್ವಾತ್ತಸ್ಯ ವಿದ್ರಧಿರಿತಿ ಸಂಜ್ಞಾ| ಪಕ್ವೇ ತು ಪುನರ್ದೈವಿಕೀ ಸಿದ್ಧಿ- ರಾಶುಕಾರಿತರಶ್ಚ ಸರ್ವಾಮೇಭ್ಯೋ ವಿದ್ರಧಿಃ||೧೩||
यथा च नोपैति पाकं तथा प्रयतितव्यम्| शीघ्रविदा- हित्वात्तस्य विद्रधिरिति संज्ञा| पक्वे तु पुनर्दैविकी सिद्धि- राशुकारितरश्च सर्वामेभ्यो विद्रधिः||१३||
🔊 Audio coming soon
ಪಾಕರಕ್ಷಣಾಯ ಯತ್ನೇ ಹೇತುಃ ಶೀಘ್ರವಿದಾಹಿತ್ವಮ್| ದೈವಿಕೀ ಸಿದ್ಧಿಃ ಪುರುಷಯತ್ನಾಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್|| ೧೩||
Adhikarana pramehacikitsAtideshaH (14) · Śloka 14
ಸತಿ ಚ ಪ್ರಮೇಹೇ ಪ್ರಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಿತಮೀಕ್ಷೇತ||೧೪||
सति च प्रमेहे प्रमेहचिकित्सितमीक्षेत||१४||
🔊 Audio coming soon
ವಿದ್ರಧಿಮತಃ ಪ್ರಮೇಹೇ ಸತಿ ಪ್ರಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಿತಮೀಕ್ಷೇತ| ತತ್ರೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣಾಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೪||
Adhikarana stanavidradhicikitsA (15) · Śloka 15
ಸ್ತನವಿದ್ರಧಿಮಪಿ ವ್ರಣವಿಧಾನೇನೋಪಚರೇತ್| ಪಚ್ಯಮಾನಂ ಯಥೇಷ್ಟ ಭೋಜನೇನ ಪಾಚಯೇತ್| ನ ಪುನರುಪನಾಹಯೇತ್| ಉಪನದ್ಧೋ ಹಿ ಸ್ತನೋ ಮೃದುಮಾಂಸತಯಾ ಶೀಘ್ರಮೇವ ಪಕ್ವಃ ಸಙ್ಕೋಥಮವಾಪ್ಯಾವದೀರ್ಯೇತ| ಪಕ್ವಂ ಚ ಸ್ತನವಿದ್ರಧಿಂ ಸ್ತನ್ಯವಾಹಿನೀಃ ಸಿರಾಃ ಸಚೂಚುಕಂ ಚ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಂ ಪರಿಹರನ್ ಶಸ್ತ್ರೇಣೋಪಕ್ರಮೇತ್| ಸರ್ವಾಸು ಚಾಮ ವಿದಗ್ಧಪಕ್ವವ್ರಣಾವಸ್ಥಾಸು ಸ್ತನಂ ನಿರ್ದುಹೀತ||೧೫||
स्तनविद्रधिमपि व्रणविधानेनोपचरेत्| पच्यमानं यथेष्ट भोजनेन पाचयेत्| न पुनरुपनाहयेत्| उपनद्धो हि स्तनो मृदुमांसतया शीघ्रमेव पक्वः सङ्कोथमवाप्यावदीर्येत| पक्वं च स्तनविद्रधिं स्तन्यवाहिनीः सिराः सचूचुकं च कृष्णमण्डलं परिहरन् शस्त्रेणोपक्रमेत्| सर्वासु चाम विदग्धपक्वव्रणावस्थासु स्तनं निर्दुहीत||१५||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತನವಿದ್ರಧೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಉಪನಾಹಬನ್ಧೇನ ಸ್ತನಃ ಪಕ್ವಂ ಕೋಥಂ ಕ್ಲೇದಮವಾಪ್ಯಾವದೀರ್ಯೇತ| ಸರ್ವಾಸು ಚಾವಸ್ಥಾಸು ಸ್ತನಂ ನಿರ್ದುಹೀತಾಪನೀತಕ್ಷೀರಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೧೫||
Adhikarana dantAdividradhayaH (16) · Śloka 16
ದನ್ತಾದಿವಿದ್ರಧೀನಾಮಪಿ ಯಥಾಸ್ವಮೇವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಲಕ್ಷಣಂ ಸಾಧನಂ ಚ||೧೬||
दन्तादिविद्रधीनामपि यथास्वमेव वक्ष्यते लक्षणं साधनं च||१६||
🔊 Audio coming soon
ದನ್ತಾದಿವಿದ್ರಧೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಮಧ್ಯಾಯೇಷು ಲಕ್ಷಣಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಞ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಯಥಾ ದನ್ತವಿದ್ರಧೇರ್ಮುಖರೋಗೇಷು| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಕರ್ಣವಿದ್ರಧ್ಯಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್||೧೬||
Adhikarana vAtavRuddhicikitsA (17) · Śloka 17
ವೃದ್ಧೌ ತು ಮಾರುತಜೇ ತ್ರಿವೃತಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾತುರಂ ಸ್ವಿನ್ನಞ್ಚ ಮಿಶ್ರ ಸುಕುಮಾರಕತಿಲ್ವಕೈರಣ್ಡಕೋಶಾಮ್ರಫಲಸ್ನೇಹಾನಾಮನ್ಯತಮೇನ ವಿರೇಚಯೇತ್| ತತೋಽನಿಲಘ್ನಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೈರ್ನಿರೂಹಯೇತ್| ನಿರೂಢಂ ಚ ಮಾಂಸರಸೇನಾಶಿತಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕತೈಲೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ಸ್ವೇದ ಪ್ರಲೇಪೋಪನಾಹಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಪಕ್ವಂ ಚ ಭಿತ್ವಾ ವ್ರಣಮಿವ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೧೭||
वृद्धौ तु मारुतजे त्रिवृता स्निग्धमातुरं स्विन्नञ्च मिश्र सुकुमारकतिल्वकैरण्डकोशाम्रफलस्नेहानामन्यतमेन विरेचयेत्| ततोऽनिलघ्नक्वाथकल्कैर्निरूहयेत्| निरूढं च मांसरसेनाशितं यष्टीमधुकतैलेनानुवासयेत्| स्वेद प्रलेपोपनाहांश्च प्रयुञ्जीत| पक्वं च भित्वा व्रणमिव चिकित्सेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ವೃದ್ಧಾವಿತ್ಯಾದಿನಾ ವೃದ್ಧಿಚಿಕಿತ್ಸಾ| ತ್ರಿವೃತ ಇತಿ ಸ್ನೇಹತ್ರಿತಯಸ್ಯ ನಾಮ| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಯ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಾಂ ಮಿಶ್ರಕಾದೀನಾಂ ಸ್ನೇಹಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ದದ್ಯಾತ್| ತತೋ ವಿರೇಚನಾದೂರ್ಧ್ವಮನಿಲಘ್ನಾನಾಮೌಷಧಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ತೇಷಾಮೇವ ಚ ಕಲ್ಕೇನ ನಿರೂಹಯೇತ್| ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಮನುವಾಸನಮ್| ಸ್ವೇದಾದೀಂಶ್ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಏವಮಪಿ ಪಕ್ವಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಭಿತ್ವಾ ವ್ರಣವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇದಿತಿ ವಾತವೃದ್ಧಿಃ|| ೧೭||
Adhikarana pittavRuddhiH (18) · Śloka 18
ಪಿತ್ತವೃದ್ಧಿಂ ಪಿತ್ತಶೋಫವತ್| ಪಕ್ವಞ್ಚ ಪಿತ್ತವ್ರಣವತ್||೧೮||
पित्तवृद्धिं पित्तशोफवत्| पक्वञ्च पित्तव्रणवत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಪಿತ್ತಶ್ವಯಥುವತ್ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧಿಂ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ತಥಾಪಿ ಪಕ್ವಂ ಪಿತ್ತವ್ರಣವದಿತಿ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧಿಃ|| ೧೮||
Adhikarana shleShmavRuddhiH (19) · Śloka 19
ಕಫವೃದ್ಧಿಮಪಿ ಕಫಶೋಫವತ್| ಪಿಬೇಚ್ಚ ಪೀತದಾರುಕಷಾಯಂ ಮೂತ್ರೇಣ| ಕಫಗ್ರನ್ಥಿವಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ವಿಮ್ಲಾಪನವರ್ಜ್ಯಮಾಚರೇತ್| ಪಕ್ವಂ ಚ ಪಾಟಿತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮವ್ರಣವತ್||೧೯||
कफवृद्धिमपि कफशोफवत्| पिबेच्च पीतदारुकषायं मूत्रेण| कफग्रन्थिवच्च सर्वं विम्लापनवर्ज्यमाचरेत्| पक्वं च पाटितं श्लेष्मव्रणवत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಕಫವೃದ್ಧೌ ಕಫಶ್ವಯಥುವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ತತ್ರ ಯ ಪೀತದಾರುಣೋ ದಾರುಹರಿದ್ರಾಯಾಃ ಕ್ವಾಥಂ ಗೋಮೂತ್ರಭಾವಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ವಿಲಾಯನಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾಽನ್ಯಃ ಸರ್ವಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಗ್ರನ್ಥಿವಿಹಿತಃ| ಪಕ್ವಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮವ್ರಣವತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೯||
Adhikarana raktavRuddhiH (20) · Śloka 20
ರಕ್ತಜಂ ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧಿವತ್| ಪ್ರತತಞ್ಚಾತ್ರ ರಕ್ತಮಪಹರೇತ್||೨೦||
रक्तजं पित्तविद्रधिवत्| प्रततञ्चात्र रक्तमपहरेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತಜಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಅತ್ರೇತಿ ರಕ್ತವೃದ್ಧೌ|| ೨೦||
Adhikarana medovRuddhiH (21) · Śloka 21
ಮೇದೋವೃದ್ಧಿಂ ಗವಾದಿಕರೀಷತುಷಕಿಣ್ವಸುರಸಾದಿಭಿರುಷ್ಣರೂಕ್ಷೈರ್ಮೂತ್ರ ಯುಕ್ತೈಃ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಪುನಸ್ತದ್ವಿಧೈರೇವ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸೋತ್ಸೇಧಂ ಲೇಪ ಯೇತ್| ತದ್ವಚ್ಛಿರೋವಿರೇಕದ್ರವ್ಯೈರ್ವಾ| ಸ್ವಿನ್ನಂ ಚೈವಂ ಫಲಸೇವನೀಂ ಪರಿಹರನ್ ವೃದ್ಧಿಪತ್ರೇಣ ವಿದಾರ್ಯಾಪನೀಯಮೇದಃ ಕಾಸೀಸಸೈನ್ಧವ ಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯ ಸೀವ್ಯೇತ್| ತತಃ ಸುಮನೋಗ್ರನ್ಥಿಮನಃ ಶಿ ಲೈಲಾಭಲ್ಲಾತಕೈಸ್ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾರ್ಥಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಆವ್ರಣಸನ್ಧಾ ನಾಚ್ಚ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ||೨೧||
मेदोवृद्धिं गवादिकरीषतुषकिण्वसुरसादिभिरुष्णरूक्षैर्मूत्र युक्तैः स्वेदयित्वा पुनस्तद्विधैरेव सुखोष्णैः सोत्सेधं लेप येत्| तद्वच्छिरोविरेकद्रव्यैर्वा| स्विन्नं चैवं फलसेवनीं परिहरन् वृद्धिपत्रेण विदार्यापनीयमेदः कासीससैन्धव माक्षिकैः प्रतिसार्य सीव्येत्| ततः सुमनोग्रन्थिमनः शि लैलाभल्लातकैस्तैलमभ्यङ्गार्थं कुर्यात्| आव्रणसन्धा नाच्च स्नेहस्वेदौ||२१||
🔊 Audio coming soon
ಮೇದೋವೃದ್ಧಿಂ ಗೋಕರೀಷಾದಿಭಿಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್| 'ಕರೀಷ' ಇತಿ ಪಶುಪುರೀಷಸ್ಯಾಖ್ಯಾ| ಕಿಣ್ವಂ ಸುರಾಘನಃ| ಸುರಸಾದಿರ್ಗಣಃ| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಯತ್ಸ್ಪರ್ಶನೀಯಾಭ್ಯಾಮುಷ್ಣಂ ರೂಕ್ಷಞ್ಚ| ಅಥವಾ ಏಭಿರೇವಾಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾದುಷ್ಣೈಃ| ಸ್ನೇಹಪ್ರತಿಷೇಧಾಚ್ಚ ರೂಕ್ಷೈರಿತಿ| ಉತ್ಸೇಧೋ ಘನತ್ವಮ್| ಶೋಧನಾದಿಗಣೋಕ್ತಶಿರೋವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯೈರ್ವಾ| ತದ್ವನ್ಮೂತ್ರಯುಕ್ತೈ ರೂಕ್ಷೈಶ್ಚ| ಫಲಂ ವೃಷಣಂ ಸೀವನೀಂ ಚ ರಕ್ಷನ್ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿದಾರ್ಯ ಮೇದೋಽಪನೇಯಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ನಪನೀತೇ ಕಾಸೀಸಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯಾವಚೂರ್ಣ್ಯ ವ್ರಣಂ ಸೀವ್ಯೇತ್| ತತಃ ಸ್ಯೂತ್ವಾ ಸುಮನಃಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾರ್ಥಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸುಮನಃಕಾಷ್ಠಸ್ಯ ಗ್ರನ್ಥಿಃ ಸುಮನೋಗ್ರನ್ಥಿಃ| ವ್ರಣಸಾಧನಂ ಚ ಯಾವತ್ತಾVವತ್ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೌ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಮೇದೋವೃದ್ಧಿಃ|| ೨೧||
Adhikarana mUtravRuddhiH (22) · Śloka 22
ಮೂತ್ರವೃದ್ಧಿಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ವಸ್ತ್ರಪಟ್ಟೇನ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ತತೋ ಽಧಸ್ತಾತ್ ಸೇವನ್ಯಾ ದಕೋದರವದ್ ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನ ಭಿತ್ವಾ ನಾಡ್ಯಾ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ತತಃ ಸ್ಥಗಿಕಾಬನ್ಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ವ್ರಣೇ ಚ ಶೋಧನ ರೋಪಣಾನಿ||೨೨||
मूत्रवृद्धिं स्निग्धैः स्वेदयित्वा वस्त्रपट्टेन वेष्टयेत्| ततो ऽधस्तात् सेवन्या दकोदरवद् व्रीहिमुखेन भित्वा नाड्या स्रावयेत्| ततः स्थगिकाबन्धं कुर्यात्| व्रणे च शोधन रोपणानि||२२||
🔊 Audio coming soon
ಮೂತ್ರವೃದ್ಧೌ ಸುಬೋಧಮ್| ದಕೋದರಸ್ಯೋದಕೋದರಸ್ಯ ವ್ಯಧೋವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ| ಸ್ಥಗಿಕಾಬನ್ಧಃ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿತ ಇತಿ ಮೂತ್ರವೃದ್ಧಿಃ|| ೨೨||
Adhikarana AntravRuddhiH (23) · Śloka 23
ಆನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಂ ಫಲಕೋಶಮಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಾತವೃದ್ಧಿವದುಪಚರೇತ್||೨೩||
आन्त्रवृद्धिं फलकोशमसम्प्राप्तं वातवृद्धिवदुपचरेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
ಆನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಂ ಪುನಃ ಫಲಕೋಶೌ ವೃಷಣಾವಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಾತಜವೃದ್ಧಿವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ತತ್ರ ಹ್ಯಾನ್ತ್ರಕ್ರಮೇಣ ಫಲತೋಯಾ ವೃದ್ಧಿಃ ಪ್ರಸರತಿ|| ೨೩||
Adhikarana sukumAraghRutam (24) · Śloka 24
ಪುನರ್ನವಶತಪಲಂ ದಶಪಲಾನಿ ಚ ಪೃಥಕ್ ದಶಮೂಲಪಯಸ್ಯಾ ಶ್ವಗನ್ಧಾಶತಾವರ್ಯೇರಣ್ಡಮೂಲಾನ್ಯಪಾಂ ವಹೇಽಷ್ಟಾಂಶಾವಶೇಷಂ ಸಾಧಯೇತ್| ಪೂತಶೀತೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ನಿರ್ಯೂಹೇ ತ್ರಿಂಶದ್ಗುಡಪಲಾನ್ಯೇರಣ್ಡತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಂ ಕಲ್ಕೀಕೃತಾನಿ ಚ ದ್ವಿಪಲಿಕಾನಿ ದ್ರಾಕ್ಷಾನಾಗರಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಯವಾನೀಯವಕ್ಷಾರಚಿತ್ರಕ ಮಧುಕಸೈನ್ಧವಾನ್ಯಾವಾಪ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ವಿಪಚೇತ್| ಏತತ್ ಸರ್ವಯನ್ತ್ರ ಣಾಸ್ವಪರಿಕ್ಲೇಶೇನ ಸುಕುಮಾರಾಖ್ಯಂ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಮೀಶ್ವರಾಣಾಂ ನಾರೀಣಾಂ ಕ್ಷೀಣರೇತಸಾಮಪ್ರಜಾನಾಮಲ್ಪಾಗ್ನೀನಾಂ ವಿಷಮಾಗ್ನೀನಾಂ ಚ ಕಾಮತೋಽನ್ನಪಾನೇ ವಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಮಲಕ್ಷ್ಮೀಘ್ನಂ ಕಾನ್ತಿಕರಂ ಬಲ್ಯಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಯಃಸ್ಥಾಪನಂ ವರ್ಧ್ಮವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತ ಶೋಫೋದರಾರ್ಶೋಮೇಢ್ರಯೋನಿರೋಗೇಷು ಮಹಾವಾತವ್ಯಾಧಿಷು ಚ ಪರಮ ಮೌಷಧಮ್||೨೪||
पुनर्नवशतपलं दशपलानि च पृथक् दशमूलपयस्या श्वगन्धाशतावर्येरण्डमूलान्यपां वहेऽष्टांशावशेषं साधयेत्| पूतशीते च तस्मिन् निर्यूहे त्रिंशद्गुडपलान्येरण्डतैलप्रस्थं घृतद्विप्रस्थं क्षीरद्विप्रस्थं कल्कीकृतानि च द्विपलिकानि द्राक्षानागरपिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीयवक्षारचित्रक मधुकसैन्धवान्यावाप्यैकध्यं विपचेत्| एतत् सर्वयन्त्र णास्वपरिक्लेशेन सुकुमाराख्यं सुकुमाराणामीश्वराणां नारीणां क्षीणरेतसामप्रजानामल्पाग्नीनां विषमाग्नीनां च कामतोऽन्नपाने वा प्रयुक्तमलक्ष्मीघ्नं कान्तिकरं बल्यं बृंहणं वयःस्थापनं वर्ध्मविद्रधिप्लीहगुल्मोदावर्त शोफोदरार्शोमेढ्रयोनिरोगेषु महावातव्याधिषु च परम मौषधम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಪುನರ್ನವಾದಿನಾ ಸುಕುಮಾರಾಖ್ಯಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ದಶಮೂಲದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಪಿ ಪೃಥಗ್ದಶಪಲಾನಿ| ಸರ್ವಾಭಿರ್ಯನ್ತ್ರಣಾಭಿರ್ಯತೋ ನ ಪರಿಕ್ಲೇಶಯತ್ಯತಃ ಸುಕುಮಾರಾಖ್ಯಮ್| ಕ್ಷೀಣರೇತಸಾಮಿತಿ ಸಮ್ಭವಾತ್ ಪುಂಸಾಂ ವಿಶೇಷಣಮ್| ಅಪ್ರಜಾನಾಮಿತಿ ಪ್ರಾಧನ್ಯೇನ ನಾರೀಣಾಮ್| ಕಾಮತೋ ಯಥೇಚ್ಛಾಂ ಮಾತ್ರಾದಿಭಿಃ| ವರ್ಧ್ಮ ವೃದ್ಧಿಃ|| ೨೪||
Adhikarana gandharvahastatailam (25) · Śloka 25
ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಮೂಲತುಲಾಂ ಯವಾಢಕಂ ನಾಗರಾರ್ಧಕುಡವಞ್ಚ ಸಲಿಲ ದ್ರೋಣೇ ಪಾದಶೇಷಂ ವಿಪಚೇತ್| ತೇನ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರೇಣೈರಣ್ಡತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಾಧಯೇತ್| ಕಲ್ಕಪಿಷ್ಟಞ್ಚಾತ್ರ ದದ್ಯಾತ್ಪುನರ್ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಮೂಲಕುಡವಂ ಶುಣ್ಠೀಪಲಞ್ಚ| ಏತದ್ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತತೈಲಂ ಸಮಾನಂ ಪೂರ್ವೇಣ||೨೫||
गन्धर्वहस्तमूलतुलां यवाढकं नागरार्धकुडवञ्च सलिल द्रोणे पादशेषं विपचेत्| तेन द्विगुणक्षीरेणैरण्डतैलप्रस्थं साधयेत्| कल्कपिष्टञ्चात्र दद्यात्पुनर्गन्धर्वहस्तमूलकुडवं शुण्ठीपलञ्च| एतद्गन्धर्वहस्ततैलं समानं पूर्वेण||२५||
🔊 Audio coming soon
ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಾದಿನಾ ತೈಲಂ ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತತೈಲಮ್| ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಃ ಏರಣ್ಡಃ||೨೫||
Adhikarana dAhavidhiH (26) · Śloka 26
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಾಯಾದ್ವರ್ಧ್ಮ ನ ಚೇಚ್ಛಾನ್ತಿಂ ಸ್ನೇಹರೇಕಾನುವಾಸನೈಃ| ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಪುರಃ ಕೃತ್ವಾ ವಙ್ಕ್ಷಣಸ್ಥಂ ತತೋ ದಹೇತ್| ಅಗ್ನಿನಾ ಮಾರ್ಗರೋಧಾರ್ಥಂ ಮರುತೋಽರ್ಧೇನ್ದುವಕ್ರಯಾ||೨೬||
भवति चात्र- यायाद्वर्ध्म न चेच्छान्तिं स्नेहरेकानुवासनैः| बस्तिकर्म पुरः कृत्वा वङ्क्षणस्थं ततो दहेत्| अग्निना मार्गरोधार्थं मरुतोऽर्धेन्दुवक्रया||२६||
🔊 Audio coming soon
ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ಯದಿ ವರ್ಧ್ಮ ಶಾನ್ತಿಂ ನ ಯಾಯಾತ್ ತತ್ರೈವ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಪೂರ್ವಕಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಸ್ಥಂ ದಹೇತ್| ದೀರ್ಘಮಪಿ ವಙ್ಕ್ಷಣಾಭ್ಯನ್ತರಸ್ಥಂ ದಹೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕೇನ ದಹೇದಿತ್ಯಾಹ-ಅರ್ಧಚನ್ದ್ರವಕ್ರಯಾ ಶಲಾಕಯಾ| ಸಾ ಚ ಯನ್ತ್ರವಿಧೌ ಪ್ರದರ್ಶಿತಾ ಶಲಾಕಾಮನ್ತ್ರವರ್ಧ್ಮನೀತ್ಯಾದಿನಾ| ಅಗ್ನಿರಪಿ ಶಲಾಕಾಸ್ಥೋ ದಾಹಕಾರಣಂ ಭವತಿ ಶಲಾಕಾಪಿ| ಕಿಮರ್ಥಂ ದಹೇದಿತ್ಯಾಹ-ಮರುತೋ ಮಾರ್ಗರೋಧಾರ್ಥಮ್| ಅಗ್ನಿನಾ ಸಙ್ಕುಚಿತತ್ವಾತ್ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗೋ ವಾಯುರಾನ್ತ್ರಂ ನ ವರ್ಧಯತಿ|| ೨೬||
Adhikarana vidhyantaram (27) · Śloka 27
ಅಙ್ಗುಷ್ಠಸ್ಯೋಪರಿ ಸ್ನಾವ ಪೀತಂ ತನ್ತುಸಮಂ ಚ ಯತ್| ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸೂಚ್ಯಾ ತತ್ತಿರ್ಯಗ್ದಹೇಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯತೋ ಗದಃ||೨೭||
अङ्गुष्ठस्योपरि स्नाव पीतं तन्तुसमं च यत्| उत्क्षिप्य सूच्या तत्तिर्यग्दहेच्छित्वा यतो गदः||२७||
🔊 Audio coming soon
ತಥೇದಮಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಗದೋ ವರ್ಧ್ಮ ಯತೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಾಮೇ ವಾ ಫಲಕೋಶೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪಾಣಾವಙ್ಗುಷ್ಠಸ್ಯೋಪರಿ ನಖಮೂಲಮನುಪ್ರವೃತ್ತಂ ವರ್ಣೇನ ಪೀತಂ ಯತ್ಸ್ನಾವ ತತ್ಸೂಚ್ಯಾ ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ತಿರ್ಯಕ್ ಛಿತ್ವಾ ತಿರ್ಯಗೇವ ದಹೇತ್|| ೨೭||
Adhikarana matAntaram (28) · Śloka 28
ತತೋಽನ್ಯಪಾರ್ಶ್ವೇಽನ್ಯೇ ತ್ವಾಹುರ್ದಹೇದ್ವಾನಾಮಿಕಾಙ್ಗುಲೇ||೨೮||
ततोऽन्यपार्श्वेऽन्ये त्वाहुर्दहेद्वानामिकाङ्गुले||२८||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಚಾರ್ಯಾ ಏವಮಾಹುಃ| ಯಥಾ-ಯತೋ ಗದೋ ವರ್ಧ್ಮ ತತೋಽನ್ಯಪಾಱ್ಶ್ವೇ ಸ್ನಾವ ಛೀತ್ವಾ ದಹೇತ್| ತೇಷಾಂ ಮತೇ ವಾಮಫಲಕೋಶಜೇ ವರ್ಧ್ಮನಿ ದಕ್ಷಿಣಾಪಾಣಾವಙ್ಗುಷ್ಠಸ್ನಾವಂ ದಹೇತ್| ದಕ್ಷಿಣಜೇ ಚ ವಾಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಜಮಿತಿ| ಅಙ್ಗುಷ್ಠವಿಧಾನೇನಾಮಿಕಾಙ್ಗುಲೌ ಸ್ನಾವಂ ನ ದಹೇತ್| ದಕ್ಷಿಣವಾಮಭೇದ ಉಭಯಮತೇ ಪೂರ್ವವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಃ| ಅನಾಮಿಕಾ ಕನಿಷ್ಠಿಕಾಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾ|| ೨೮||
Adhikarana dAhasyAnyatrApyatideshenopayogaH (29-15) · Śloka 15
ಗುಲ್ಮೇಽನೈರ್ವಾತಕಫಜೇ ಪ್ಲೀಹಿ ಚಾಯಂ ವಿಧಿ ಸ್ಮೃತಃ| ಕನಿಷ್ಠಿಕಾನಾಮಿಕಯೋರ್ವಿಶ್ವಭ್ಯಾಂ ತು ಯತೋ ಗದಃ||೨೯|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಿದ್ರಧಿ ವೃದ್ಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೫||
गुल्मेऽनैर्वातकफजे प्लीहि चायं विधि स्मृतः| कनिष्ठिकानामिकयोर्विश्वभ्यां तु यतो गदः||२९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने विद्रधि वृद्धिचिकित्सितन्नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ಯೈರಾಚಾರ್ಯೈಃ ಸ್ನಾವಚ್ಛೇದದಾಹವಿಧಿರ್ವಾತಕಫಜೇ ಗುಲ್ಮೇ ಪ್ಲೀಹಿ ಚ ಸ್ಮೃತಃ| ವಿಶ್ವಭ್ಯಾಞ್ಚ ಕನಿಷ್ಠಿಕಾಯಾ ಅನಾಮಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಸ್ನಾವಚ್ಛೇದನಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ಯತೋ ಗದ ಇತಿ ಯಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಪಾಱ್ಶ್ವೇ ಗದೋ ವಿಶ್ವಭೀ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಪಾಣಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಿಶ್ವಭೀಪ್ರಯೋಗಾತ್ ಸರ್ವತ್ರ ಪಾಣಿಮನುಮಿಮೀಮಹೇ| ವಿಶ್ವಭೀ ವಾತವ್ಯಾಧೌ ಬಾಹುಕಣ್ಡರಾವಿಕಾರ ಉಕ್ತಃ|| ೨೯|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ