Adhikarana atha kalpasthAnam- atha vamanakalpo nAma prathamo~adhyAyaH- upodghAtaH · Śloka
ப்ரதமமஸ்மிந் ஸ்தாநசதுஷ்டயேந ச ப்ரதாநஂ தந்த்ராங்கஂ நிர்ணீதப்ராயம்| கேவலஂ தத்ர தத்ர வமநைஶ்ச விரேகைஶ்சேத்யேவமாதி யதுக்தஂ ததவ்யக்தத்வாத்வக்த்வ்யமிஷ்டம்| ந ச வமநாதீநாஂ பஞ்சாநாஂ கர்மணாஂ யாஃ கல்பநாஸ்தாஸாஂ ஸூத்ரஸ்தாந ஏவ நிர்ணய உக்தஃ| யதஸ்தத்ரார்தாநாஂ ஸூத்ரணமேவ கதந்ந து ஸர்வதா நிர்ணயஃ| ஶாரீரநிதாநயோஶ்ச பஞ்சகர்மகல்பநாநிர்ணயோ தூரோத்ஸாரித ஏவ| சிகித்ஸிதஸ்தாநே து யத்யப்யவஸரோ வித்யதே ததாப்யநேகாபாதஸாதாரணத்வாத்பஞ்சகர்மவ்யவஸ்தாபநாத்யாயக்ஷேத்ரத்வஂ துருபபாதம்| அஸம்யக்யோகேந ச பஞ்சகர்மணாஂ யா ஆபதஸ்தாஸாஂ ஹேதுலிங்கௌஷதகதநேऽயமேவ கல்பஃ| பேஷஜகல்பநாநாஂ ச வமநாதிவதேவ நிர்ணீதஶிஷ்டத்வமதோऽஸ்ய ஸர்வஸ்ய வஸ்துநோ நிர்ணயாயா பஞ்சமஸ்ய கல்பஸித்த்யாக்யஸ்ய ஸ்தாநஸ்யாऽஸ்மிந்நவஸரே ப்ராரம்போ யுக்தஃ| அதஃ ஸ ஏவாऽऽரப்யதே| ஸித்திஃ கர்மணாமஸம்யக்யோகேந யே கதாஸ்தோஷாஂ ப்ரதீகாரஃ| பஞ்சாநாமபி கர்மணாஂ மத்யே வமநஸ்யைவ ப்ராதாந்யம்| யதஸ்தத் ஸர்வௌஷதப்ரயோகபூதோர்த்வாऽங்கோபத்ரவஸ்ய ஶ்லேஷ்மணஃ பரமௌஷதமதஃ ப்ரதமமேவ வமநஸ்ய கல்பநாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே-
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோ வமநகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातो वमनकल्पं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
வமநாநாஂ கல்போ வமநகல்பஃ, தம்| அதேத்யாதி பூர்வவத்வ்யாக்யேயம்| இதி இத்யாதி ச|| ௧||
Adhikarana vamanadravyeShu madanaPalasya shreShThatA (2) · Śloka 2
வமநத்ரவ்யாணாஂ மதநஜீமூதகேக்ஷ்வாகுத்விகோஶாதகீகுடஜ- பலாநி ஶ்ரேஷ்டாநி தேஷ்வபி மதநபலம்||௨||
View original
वमनद्रव्याणां मदनजीमूतकेक्ष्वाकुद्विकोशातकीकुटज- फलानि श्रेष्ठानि तेष्वपि मदनफलम्||२||
வமநாநாமௌஷதாநாம்| தத்ர வமநாநி ஶோதநாதிஸஂக்ரஹே படிதாநி| மதநாதீநாஂ பலபத்ரபுஷ்பாணி| குடஜாதீநாஂ பலாநி| ஹஸ்திபர்ண்யாஃ ஶாரதாநி பலாநி| கோவிதாராதீநாஂ மூலாநி| ஶால்மல்யாதீநாஂ பிச்சா| ப்ரியங்கோ புஷ்பம்| தாலீஸஸ்ய பத்ரம்| ஹரித்ராயாஃ ஶங்காவேரஸ்ய ச கந்தஃ| யஷ்டீதார்வ்யோஃ ஸாரஃ| தகராதீநி சேதி| ஏதேஷாஂ வமநத்ரவ்யாணாஂ மத்யே மதநாதீநி ஷட் ஶ்ரேஷ்டாநி| தேஷ்வபி மதநபலமேவ ஶ்ரேஷ்டம்| நநு மதநாதீநாஂ கேந ரூபேண ப்ராதாந்யஂ மந்யதே, நைகஂ ப்ரதாநஂ பவத்யேகஸ்ய ப்ராதாநத்வேऽபரஸ்ய ப்ரதாநத்வஹாநேரத உச்யதே|| ௨||
Adhikarana vamanadravyANAM shreShThatve hetuH (3) · Śloka 3
தோஷதூஷ்யாதிவஶாச்சைஷாமேதத்கல்பநாநாஞ்ச ப்ராதாந்யம்||௩||
View original
दोषदूष्यादिवशाच्चैषामेतत्कल्पनानाञ्च प्राधान्यम्||३||
தோஷேத்யாதி| தோஷதூஷ்யபலகாலப்ரகதிகோஷ்டாதிவஶாதேஷாஂ மதநபலாதீநாமேதத் கல்பநாநாஂ ச ஸஂயோகஸஂஸ்காராதிகதாந் ப்ராதாந்யம்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ந ஹ்யேஷாமேகவிஷயத்வேந ப்ராதாந்யமபி து விஷயபேதேந| யதஃ க்வசிதேவ ஸா விலக்ஷணா தோஷாணாஂ ஸாமக்ரீ| யஸ்யாஂ மதநமேவ கார்யகர்த்தத்வமாஸாதயதி, ந து ததா ஜீமூதகாதீநி| அந்யஸ்யாஂ ஜீமூதக ஏவ, ந து மததநாதீநி| ஸர்வத்ரைவஂ வாச்யஂ தோஷாத்யபேக்ஷயேதி| அபி ப்ராதாந்யே ஏதத்வர்ஜிதாநாஂ ததா ஶக்த்யபாவாந்ந ப்ராதாந்யஂ ஏஷாஂ ப்ராதாந்யமித்யுக்தஂ ந ஹ்யகல்பநாநாஂ ப்ரயோக உபபத்யத இதி| யத்யபி கல்பநாநாமேவ ஸுப்ரயோக உக்தோ பவதி ததாபி தாஸாஂ பதக் ப்ராதாந்யமேததர்தமுச்யதே யத்வாஸ்தவேந ரூபேணைஷாஂ ப்ராதாந்யஂ தந்ந கயாபி விதிகல்பநயாऽபஹுர்த்து ஶக்யதே| அந்யாநி ஹி த்ரவ்யாணி ஸஂயோகஸஂஸ்காராதிபிரந்யதாபூதாநி தஷ்டாநி| மதநாதீநாஂ புநர்தோஷாத்யபேக்ஷயா ப்ரயுக்தாநாஂ ந கதஞ்சிதபி ப்ரதாநத்வஹாநிரிதி|| ௩||
Adhikarana kalpasiddhisthAnasya prayojanam (4) · Śloka 4
தோஷாதீநாமேவ சாऽதிபஹ்வவஸ்தாபேதாத்வமநாதிஷு கல்பநாநாஂ வ்யாபதாஂ ஸாதநாநாஂ ச யதஸங்க்யேயத்வமதோ புத்திமதாஂ விக- ல்பமார்கப்ரதர்ஶநார்தமுதாஹரணமாத்ரஂ கல்பஸித்திஸ்தாநமுபதே க்ஷ்யதே||௪||
View original
दोषादीनामेव चाऽतिबह्ववस्थाभेदाद्वमनादिषु कल्पनानां व्यापदां साधनानां च यदसङ्ख्येयत्वमतो बुद्धिमतां विक- ल्पमार्गप्रदर्शनार्थमुदाहरणमात्रं कल्पसिद्धिस्थानमुपदे क्ष्यते||४||
தோஷதூஷ்யாதிபராயத்தத்வஂ யதா வமநாதீநாஂ பஞ்சாநாமபி ததா தேஷாஂ ச தோஷாதீநாஂ நாநாவிதஸ்வரூபத்வாதிபிர்பஹுத்வம்| ததநவஸ்தாநாதிநா பாரதந்த்ர்யேண ச வமநாதிகல்பநாநாமப்யதிபஹுத்வம்| ப்ரத்யேகஂ கல்பநாநாமஸம்யக்யோகஸ்யாநேகரூபஸ்ய ஸம்பவாத்வ்யாபதாஂ பஹுதரத்வம்| தாஸாஂ ச ஸாதநஸ்ய சிகித்ஸிதஸ்யாப்யஸங்க்யோயத்வமதஃ ஸர்வேஷாஂ தோஷாத்யவஸ்தாதீநாமஸங்க்யேயத்வாத் ஸர்வஂ கண்டோக்த்யா வக்துஂ ந பார்யதே| கேவலஂ புத்திமதாஂ விகல்பமார்கஸ்ய ப்ரதர்ஶநார்தமுதாஹரணமாத்ரஂ கல்பஸித்திஸ்தாநமுபதேக்ஷ்யதே| ஸாத்யைகதேஶ உதாஹரணம்| ஶேஷஸ்ய ததா ஸம்ப்ரத்யயார்தம்|| ௪||
Adhikarana madanAdInAM kalpanAvidhiH (5) · Śloka 5
அத வஸந்தக்ரீஷ்மயோரந்தரே ப்ரஶஸ்தேऽஹநி முஹூர்த்தே ச நாऽதி- ஹரிதபாண்டூநி மதநபலாந்யாதாய தாநி ப்ரமஜ்ய குஶமூடகே பத்த்வா கோமயேநாலிப்ய யவபுஸமாஷஶாலிவ்ரீஹிகுலத்த- முத்காऽந்யதமராஶாவஷ்டராத்ரமுஷிதாந்யத்தத்யாऽऽதபே ஶோஷயேத்|
ஸுஶுஷ்காணாஂ பிப்லீருத்தத்ய ததிகதமதுபலலமதிதாஃ புநஃ ஶோஷயித்வா நவஂ கலஶமரஜஸ்கமாகண்டஂ பூரயித்வா ஸுகுப்தஂ நிதாபயேத்||௫||
View original
अथ वसन्तग्रीष्मयोरन्तरे प्रशस्तेऽहनि मुहूर्त्ते च नाऽति- हरितपाण्डूनि मदनफलान्यादाय तानि प्रमृज्य कुशमूटके बद्ध्वा गोमयेनालिप्य यवबुसमाषशालिव्रीहिकुलत्थ- मुद्गाऽन्यतमराशावष्टरात्रमुषितान्यद्धृत्याऽऽतपे शोषयेत्|
सुशुष्काणां पिप्लीरुद्धृत्य दधिघृतमधुपललमृदिताः पुनः शोषयित्वा नवं कलशमरजस्कमाकण्ठं पूरयित्वा सुगुप्तं निधापयेत्||५||
அதேத்யாதிநா மதநாதீநாஂ யதாப்ரதாநஂ கல்பநா உச்யந்தே| அந்தரே மத்யே| முஹூர்த்தே ப்ரஶஸ்தே| ஈஷத் கஹீதபாகத்வாந்நாதிஹரிதாநி ச நாதிபாண்டூநி ச| தாநி ஹ்யுத்தரஸஂஸ்காரஸஹாநி பவந்தி| தாநீதி மதநபலாநி| ப்ரமஜ்ய பாஂஸ்வாதிஶோதநார்தம்| குஶமூடோ தர்பமயீ குச்சிகா| கோமயேநாலிப்ய தஂ குஶமூடம்| யவபுஸாத்யந்யதமராஶாவஷ்டராத்ரமபி வாஸயேத்| நவமேऽஹநி கோமயலிப்ததர்பமூடாதுத்தத்ய தாநி மதநபலாந்யாதபே ஶோஷயேத்| ஸுஶுஷ்காணாமிதி பலாநாம்| பிப்பலீஃ பலாந்தர்பவா| உத்தத்ய ததிஹவிராதிபிஸ்தாஃ க்ரமேண மதிதாஃ புநராதப ஏவ ஶோஷயேத்| பலலஂ திலகல்கஃ| ததஸ்தாபிஃ ஶுஷ்காபிரரஜஸ்கஂ நிர்தூலி நவஂ மதகலஶமாகண்டமாபூரயித்வா ஸுகுப்தஂ நிதாபயேத்|| ௫||
Adhikarana shleShmajvarAdiShu vamanavidhiH (6) · Śloka 6
ததஃ ப்ரயோககாலே தாஸாஂ பலபிப்பலீநாமந்தர்நகமுஷ்டிஂ யாவத்வா ஸாது மந்யேத தாவஜ்ஜர்ஜரீகத்ய யஷ்டீமதுககஷாயே கோவிதாரகச்சுதாரநீபவிதுலபிம்பீஶணபுஷ்பீஸதாபுஷ்பீ- ப்ரத்யக்புஷ்ப்யந்யதமகஷாயே வா ராத்ரிமுஷிதஂ விமதிதஂ பூதஂ ஸூத்ரோ- க்தவிதிநா பாயயேத்|
ஶ்லேஷ்மஜ்வரகுல்மப்ரதிஶ்யாயாந்தர்வித்ர- திஷு விஶேஷேண புநஃபுநராபித்தாகமநாத்|
தேந ஸாது வமதி||௬||
View original
ततः प्रयोगकाले तासां फलपिप्पलीनामन्तर्नखमुष्टिं यावद्वा साधु मन्येत तावज्जर्जरीकृत्य यष्टीमधुककषाये कोविदारकच्छुदारनीपविदुलबिम्बीशणपुष्पीसदापुष्पी- प्रत्यक्पुष्प्यन्यतमकषाये वा रात्रिमुषितं विमृदितं पूतं सूत्रो- क्तविधिना पाययेत्|
श्लेष्मज्वरगुल्मप्रतिश्यायान्तर्विद्र- धिषु विशेषेण पुनःपुनरापित्तागमनात्|
तेन साधु वमति||६||
ப்ரயோகாலே யதாऽऽதுரே ப்ரயுஜ்யந்தே| அந்தர்நகா முஷ்டிர்யஸ்மிந் முஷ்டௌ நகாநி ந தஶ்யந்தே| அதவா யாவத் ஸாது மந்யேதேதி தோஷாத்யபேக்ஷயா| ஜர்ஜரீகத்யாऽவக்ஷுத்ய| மதுயஷ்டீகஷாயே வா கோவிதாராத்யந்யதமகஷாயே வா| கோவிதாரஃ ப்ரஸித்தஃ| கச்சுதாரஃ ஶ்லேஷ்மாதகஃ| நீபோ தூலீகதம்பஃ| புதுலோ பேதஸஃ| பிம்பீ ரக்தபலா துண்டீ துண்டீகேரபலா ச ஸா| ஓஷ்டோபமபலா கோதா பீலுபர்ணீ ச துண்டிகா| ஶணபுஷ்பீ பஹத்புஷ்பீ ஸா சோக்தா ஶணகண்டிகா| மஹாஶணா மால்யபுஷ்பீ வாமிநீ கடுதிக்தகா| ஸதாபுஷ்பீ அர்கோ பில்வஞ்ச| ப்ரத்யக்புஷ்ப்யபாமார்கஃ| இதி ஸாமாந்யேந ஶ்லேஷ்மஜ்வராதிஷ்வநந்தரேண வாமயேத்| புநஃ புநர்யாவத் ஶ்லேஷ்மணஃ ஸ்ருதத்வாத் பித்தஸ்யாகமநம்|| ௬||
Adhikarana balavatkaPAdiShu PalapippalIprayogaH (7) · Śloka 7
பலபிப்பலீநாஂ சூர்ணஂ வா ஸ்வக்வாதபாவிதஂ த்ரிபாக- த்ரிபலாசூர்ணஂ கோவிதாராதிநிர்யூஹேண பலவத்கபப்ரஸேகா- ऽபச்யர்புதக்ரந்திஜ்வரோதராऽரோசகேஷு பிபேத்||௭||
View original
फलपिप्पलीनां चूर्णं वा स्वक्वाथभावितं त्रिभाग- त्रिफलाचूर्णं कोविदारादिनिर्यूहेण बलवत्कफप्रसेका- ऽपच्यर्बुदग्रन्थिज्वरोदराऽरोचकेषु पिबेत्||७||
அதவா பலவத்கபாதிஷு பலபிப்பலீநாஂ சூர்ணஂ ஸ்வேந க்வாதேநைவ பாவிதமநந்தரோக்தகோவிதாராத்யந்யதமநிர்யூஹேண பிபேத்|| ௭||
Adhikarana pitte kaPasthAnAshrite vidhiH (8) · Śloka 8
பலமஜ்ஜசூர்ணஂ வா ஜீமூதாதிநிர்ய்யூஹேண பித்தே கபஸ்தாந- கதே||௮||
View original
फलमज्जचूर्णं वा जीमूतादिनिर्य्यूहेण पित्ते कफस्थान- गते||८||
ஜீமூதாதி இத்யாதிக்ரஹணேநைவ ப்ரதமமுக்தாநாம் இக்ஷ்வாக்வாதீநாஂ சதுர்ணா பரிக்ரஹஃ| தச்ச சூர்ணஂ ஜீமூதாதிநிர்யூஹேண கபஸ்தாநகதே பித்தே பிபேத்|| ௮||
Adhikarana adhogAsrapittahRuddAhayoH kalpanA (9) · Śloka 9
பலமஜ்ஜஸித்தஂ வா பயஸ்தஸ்மிந்நேவ வா யவாகூமதோபாகே ரக்தபித்தே ஹத்தாஹே ச||௯||
View original
फलमज्जसिद्धं वा पयस्तस्मिन्नेव वा यवागूमधोभागे रक्तपित्ते हृद्दाहे च||९||
பயோயவாகூஶ்சாऽதோகாஸ்ரபித்தஹத்தாஹயோஃ| தஸ்மிந்நிதி பலபிப்பலீஸித்தே பயஸி ஸித்தாஂ யவாகூம்|| ௯||
Adhikarana vAminI santAnikA (10) · Śloka 10
தஸ்ய வா பயஸஃ ஶீதஸ்ய ஸந்தாநிகாஞ்சலிஂ பித்தே ப்ரகுபிதே உரஸி கண்டே ஹதயே ச தநுகபோபதிக்தே||௧௦||
View original
तस्य वा पयसः शीतस्य सन्तानिकाञ्चलिं पित्ते प्रकुपिते उरसि कण्ठे हृदये च तनुकफोपदिग्धे||१०||
தஸ்யேதி பிப்பலீஸித்தஸ்ய பயஸஃ| ஸந்தாநிகாஂ ஶீதஸ்ய க்ஷீரஸ்யோபரிஜாலிகாஂ ததஃ அஞ்ஜலிஂ சத்வாரி பலாநி| பித்தே ப்ரகுபிதே உரஃப்ரபதௌ ச தநுநா கபேநோபதிக்தே ஸமந்தால்லிப்தே|| ௧௦||
Adhikarana vAmakaM dadhinavanIta~jca (11) · Śloka 11
தஜ்ஜஂ வா ததி தத்யுத்தரஂ வா கபச்சர்த்ரிப்ரஸேகதமகேஷு|
தஸ்மாத்வா பயஸோ நவநீதமுத்பந்நஂ பலாதிஷட்கக்வாதஸித்தஂ கபாऽபிபூதேऽக்நௌ ஶுஷ்யச்சரீரே ச||௧௧||
View original
तज्जं वा दधि दध्युत्तरं वा कफच्छर्द्रिप्रसेकतमकेषु|
तस्माद्वा पयसो नवनीतमुत्पन्नं फलादिषट्कक्वाथसिद्धं कफाऽभिभूतेऽग्नौ शुष्यच्छरीरे च||११||
தஜ்ஜஂ க்ஷீரஜம்| துத்யுத்தரஂ ஸரஃ| ஏவஂ கபச்சர்த்யாதிஷு| யஸ்ய கபேநாऽபிபூதோऽக்நிர்யஶ்ச ஶுஷ்யச்சரீரஸ்தயோஃ| தஸ்மாத் பலபிப்பலீஶதாத் க்ஷீராத் ப்ரமதிதாஜ்ஜாதஂ நவநீதமநந்தரோக்தமதநபலாதிஷட்கஸ்ய க்வாதேந ஸித்தம்|| ௧௧||
Adhikarana vAmako lehaH (12) · Śloka 12
பலமஜ்ஜசூர்ணமிஶ்ரேண வாऽऽரக்வதாதித்ரவ்யாணாஂ கோண்டா- நிம்பபாணவர்ஜாநாஂ ஸஸோமவல்கபஞ்சகோலகாநாமந்யத- மஸ்ய நிர்ய்யூஹேண ஸாதிதஂ லேஹமுபயுஞ்ஜீத||௧௨||
View original
फलमज्जचूर्णमिश्रेण वाऽऽरग्वधादिद्रव्याणां घोण्टा- निम्बबाणवर्जानां ससोमवल्कपञ्चकोलकानामन्यत- मस्य निर्य्यूहेण साधितं लेहमुपयुञ्जीत||१२||
அதவா கபாபிபூதாऽக்நிஶுஷ்யத்தேஹைராரக்வதாதிகணத்ரவ்யாணாஂ ஸஸோமபல்கபஞ்சகோலகாநாமந்யதமஸ்ய தோஷாத்யபேக்ஷயா நிர்ய்யூஹேண க்வாதேந பலபிப்பலீசூர்ணமிஶ்ரேண ஸாதிதஂ லேஹமுபயுஞ்ஜீத| கோண்டாயா பூநிம்பஸ்ய பாணஸ்ய சாऽऽரக்வதாதிதோ நிஷ்கஷ்யப்ரதிஷேதஃ| கோண்டா கோபகோண்டஃ| பூநிம்பஃ கிராததிக்தஃ| பாணஃ ஸஹசரஃ|| ௧௨||
Adhikarana vAminyutkArikA modaka~jca (13) · Śloka 13
பலமஜ்ஜசூர்ணமிஶ்ரேண வா ரேணுகைலாஶதாஹ்வாகுஸ்தும்புருதகர- குஷ்டத்வக்சோரகமருபகாऽகருகுக்குலுவாலகஶ்ரீவேஷ்டக- பரிபேலவமாஂஸீஶைலேயஸ்தௌணேயகஸுரஸாரேவதபூத்யஶோகரோ- ஹிணீநாஂ த்வாவிஂஶதேரந்யதமஸ்ய கஷாயேண ஸாதிதாமுத்கா- ரிகாஂ மோதகஂ வா பக்ஷயேத்||௧௩||
View original
फलमज्जचूर्णमिश्रेण वा रेणुकैलाशताह्वाकुस्तुम्बुरुतगर- कुष्ठत्वक्चोरकमरुबकाऽगरुगुग्गुलुवालकश्रीवेष्टक- परिपेलवमांसीशैलेयस्थौणेयकसुरसारेवतपूत्यशोकरो- हिणीनां द्वाविंशतेरन्यतमस्य कषायेण साधितामुत्का- रिकां मोदकं वा भक्षयेत्||१३||
அதவா க்ஷயே விஷயே ரேணுகாதீநாஂ த்வாவிஂஶதேரந்யதமஸ்ய கஷாயேண தோஷாத்யபேக்ஷயா பலபிப்பலீசூர்ணோத்காரிகாஂ மோதகஂ வா பக்ஷயேத்| உத்காரிகா ஸ்விந்நபிஷ்டபிண்டீ| ரேணுகா ஹரேணுஃ| ஶதாஹ்வா ஶதபுஷ்பா| குஸ்தும்புரு தாந்யகபலம்| ஶைலேயஂ ஶிலாபுஷ்பஂ ஶுகபுச்சஂ ஶுகபர்ஹஂ| ஸ்தௌணேயஂ தைலபீதகம்| பூதீ கரஞ்ஜஃ| அஶோகஃ ப்ரஸித்தஃ| ரோஹிணீ கடுகா| ஶ்ரீவேஷ்டகோ வாயஸகோ ததிஶ்யாவஶ்ச ஶப்திதஃ||௧௩||
Adhikarana shuShkulyAdikalpanAntarANi (14) · Śloka 14
பலபிப்பலீஸ்வரஸகஷாயபரிபீதைர்வா திலஶாலிதண்டு- லபிஷ்டைஸ்தத் கஷாயோபஸஷ்டைஃ ஸுரஸாதித்ரவ்யாந்யதமநிர்ய்யூ- ஹோபஸஷ்டைர்வா ஶஷ்குலீரபூபாந் அந்யாந் வா பக்ஷ்யாந் ஸாத- யித்வா பக்ஷயேத்||௧௪||
View original
फलपिप्पलीस्वरसकषायपरिपीतैर्वा तिलशालितण्डु- लपिष्टैस्तत् कषायोपसृष्टैः सुरसादिद्रव्यान्यतमनिर्य्यू- होपसृष्टैर्वा शष्कुलीरपूपान् अन्यान् वा भक्ष्यान् साध- यित्वा भक्षयेत्||१४||
அதவா திலாநாஂ ஶாலிதண்டுலாநாஂ ச பிஷ்டைஶ்சூர்ணைஃ பலபிப்பலீகஷாயபரிபீதைஃ தத்ஸ்வரஸபரிபீதைஶ்ச பலபிப்பலீகஷாயேணைவ ஸஂஸஷ்டைஃ ஸுரஸாதிகணஸ்யாऽந்யதமத்ரவ்யகஷாயேணோபஸஂஸஷ்டைஃ ஶுஷ்குல்யாதீந் ஸாதயித்வா வமநார்தஂ பக்ஷயேத்| கஷாயபரிபீதைஃ கஷாயபாவிதைரநேகஶஃ|| ௧௪||
Adhikarana annapAneShu vamanadravyaprayogaH (15) · Śloka 15
பலபிப்பலீநாஂ வா பல்லாதகவிதிஸ்ருதஂ ஸ்வரஸமாऽऽ- தர்வீ-ப்ரலேபாத் பக்த்வா லேஹயேத்|
அந்நபாநேஷு வ தஂ லேஹ- மவசாரயேத்|
தத்கஷாயைரேவ சாந்நபாநாநி கல்பயேத்||௧௫||
View original
फलपिप्पलीनां वा भल्लातकविधिस्रुतं स्वरसमाऽऽ- दर्वी-प्रलेपात् पक्त्वा लेहयेत्|
अन्नपानेषु व तं लेह- मवचारयेत्|
तत्कषायैरेव चान्नपानानि कल्पयेत्||१५||
அதவா ரஸாயநோக்தபல்லாதகஸ்ராவணவிதிநா பரிஸ்ருதஂ பலபிப்பலீநாஂ ஸ்வரஸஂ தர்வீலேபஂ யாவத் தாவத் பக்த்வா லேஹயேத்| அதவா தஂ லேஹமந்நபாநேஷு யோஜயேத்| கஷாயைர்மதநபலபிப்பலீகஷாயைரந்நபாநாநி கல்பயேத்|| ௧௫||
Adhikarana vAmakaH kvAthaH (16) · Śloka 16
பலமஜ்ஜக்வாதஂ வா வத்ஸகாதிப்ரதிவாபஂ நிம்பரூபிகா- ऽந்யதரகஷாயோபஸர்ஜநஂ ஸந்தர்பணோத்தஸர்வஶ்லேஷ்மவ்யாதிஹரம்||௧௬||
View original
फलमज्जक्वाथं वा वत्सकादिप्रतिवापं निम्बरूपिका- ऽन्यतरकषायोपसर्जनं सन्तर्पणोत्थसर्वश्लेष्मव्याधिहरम्||१६||
பலமஜ்ஜக்வாதஂ பலபிப்பலீக்வாதஂ வத்ஸகாதிகல்கயுக்தஂ நிம்பஸ்ய ரூபிகாயா வா க்வாதேந ஸஂயுக்தஂ ஸர்வாந் ஸந்தர்பணோத்தாந் ஶ்லேஷ்மவ்யாதீந் ஹந்தி| ரூபிகா அர்கஃ| ஸந்தர்பணோத்தவிஶேஷணமதிஶயப்ரதர்ஶநார்தம்|| ௧௬||
Adhikarana sukumArAdInAM vamanavidhAnam (17) · Śloka 17
பலபிப்பலீநாஂ வா பலாதிநிர்ய்யூஹேணைகவிஂஶதிகத்வஃ ஸுபாவிதாநாஂ குஸுமரஜஃஸதஶேந சூர்ணேநாऽவசூர்ணயேத்|
ஸரஸி ஸரோருஹஂ பஹத்ஸாயாஹ்நே தத்ராத்ரிமுஷிதஂ ப்ரபாதே புநரவ- சூர்ணிதமுத்தத்ய ஹரித்ராகஸராக்ஷீரயவாகூநாமந்யதமஂ ஸைந்த- வகுடபாணிதோபேதமாऽऽகண்டஂ பீதிவாநுபாஜிக்ரேத்|
ஸு- குமாரஃ ஸமுசிதஸுரபிர்கந்தஸம்பதுத்க்லிஷ்டகபபித்தோ பேஷ- ஜத்வேஷீ ச|
ததாஹி ஸுகேந சர்தயதி||௧௭||
View original
फलपिप्पलीनां वा फलादिनिर्य्यूहेणैकविंशतिकृत्वः सुभावितानां कुसुमरजःसदृशेन चूर्णेनाऽवचूर्णयेत्|
सरसि सरोरुहं बृहत्सायाह्ने तद्रात्रिमुषितं प्रभाते पुनरव- चूर्णितमुद्धृत्य हरिद्राकृसराक्षीरयवागूनामन्यतमं सैन्ध- वगुडफाणितोपेतमाऽऽकण्ठं पीतिवानुपाजिघ्रेत्|
सु- कुमारः समुचितसुरभिर्गन्धसम्पदुत्क्लिष्टकफपित्तो भेष- जद्वेषी च|
तथाहि सुखेन छर्दयति||१७||
அதவா பலாதிப்ரதாநஷட்கக்வாதபாவிதாநாஂ பலபிப்பலீநாண் சூர்ணேந ஸரஸி ஸ்திதஂ ஸரோருஹஂ பத்மாதிஸாயாஹ்நேऽவசூர்ணயேத்| தத் ஸரஸீருஹஂ ராத்ரிமுஷிதஂ ப்ரபாதே புநரவசூர்ணிதஂ ஸரஸ உத்தத்ய ஸுகுமாரஃ பேஷஜத்வேஷீ ச புருஷோ ஜிக்ரது வா| ததாஹி ஸுகேந சர்தயதி| கிஂபூத ஆஹ-ஹரித்ராதீநாமந்யதமஂ ஸைந்தவாத்யுபேதமாகண்டஂ பீதவாந்| ஸமுசிதஃ அப்யஸ்தஃ ஸுரபிர்கந்தஸம்பத்யஸ்ய| குஸுமரஜஃ புஷ்பராகஃ| பேஷஜத்வேஷீ யோ நரஃ பேஷஜஂ த்வேஷ்டி|| ௧௭||
Adhikarana phalAbhAve madanapuShpaaNaaM shalaaTUnAM ca kalpanA (18) · Śloka 18
ஏதேந ஸர்வமால்யகந்தப்ராவரணபடா வ்யாக்யாதாஃ|
ஏவமேவ ச பலாபாவே மதநபுஷ்பாணி ஶலாடூநி ச கல்பயேத்|
இதி பலவிதாநமுக்தம்||௧௮||
View original
एतेन सर्वमाल्यगन्धप्रावरणपटा व्याख्याताः|
एवमेव च फलाभावे मदनपुष्पाणि शलाटूनि च कल्पयेत्|
इति फलविधानमुक्तम्||१८||
ஏதேந பிப்பலீசூர்ணபாவநாவிதிநா ஸர்வேஷாஂ மால்யாதயோ வ்யாக்யாதாஃ| ஸரஸீருஹவத்ஸர்வாணி குஸுமாநி ஸர்வாணி கந்தத்ரவ்யாணி ப்ராவரணபடாஶ்ச சூர்ணாऽதிவாஸிதாநி வமநே யோஜ்யாநீத்யர்தஃ| யதா து மதநபலாநி காலாத்யயோகேந ந லப்யந்தே ததா தேந மதநபலபிப்பலீவிதாநேந ஸர்வதா மதநபலவத் மதநபுஷ்பாதி| இதி மதநஸ்ய விதாநமுக்தம்|| ௧௮||
Adhikarana atha jImUtakalpaH (19) · Śloka 19
ஏவஞ்ச ஜீமூதாதீநபி கல்பயேத்|
விஶேஷதஸ்து ஜ்வர- ஶ்வாஸஹித்மாதிஷு ஜீமூதகம்||௧௯||
View original
एवञ्च जीमूतादीनपि कल्पयेत्|
विशेषतस्तु ज्वर- श्वासहिध्मादिषु जीमूतकम्||१९||
ஜீமூதஂ தேவதாலீ| ஆதிக்ரணேநைவ ஸம்ப்ராப்தாநாஂ வமநயோக்யாநாமந்யேஷாஂ க்ரஹணம்| ஜீமூதகோ தேவதாடோ வத்தகோஶோ கராகரீ| ப்ரோக்தாऽகுவிஷஹா வேணீ தேவதாலீ ச தாடகா|| ௧௯||
Adhikarana jImUtasyAvasthAntareNa kalpanAntarANi (20) · Śloka 20
தத்ர புஷ்பேஷு க்ஷீரம்|
பலேஷு க்ஷீரபேயாம்|
லோமஶேஷு ஸந்தா- நிகாம்|
நிர்லோமகேஷு ததி தத்யுத்தரஂ வா|
ஹரிதபாண்டுஷு க்ஷீரஂ தத்யம்லஂ வா|
தத்கஷாயஸஂஸஷ்டாஂ ஸுராஂ வா கபாऽரோச- ககாஸபாண்டுரோகயக்ஷ்மஸு ப்ரயுஞ்ஜீத|
பர்ய்யாகதாநாஂ ஜீர்ணாநாஂ ஜீமூதகபலாநாஂ ஶுஷ்காணாஂ சூர்ணஂ பயஸா வாதபித்தே பிபேத்||௨௦||
View original
तत्र पुष्पेषु क्षीरम्|
फलेषु क्षीरपेयाम्|
लोमशेषु सन्ता- निकाम्|
निर्लोमकेषु दधि दध्युत्तरं वा|
हरितपाण्डुषु क्षीरं दध्यम्लं वा|
तत्कषायसंसृष्टां सुरां वा कफाऽरोच- ककासपाण्डुरोगयक्ष्मसु प्रयुञ्जीत|
पर्य्यागतानां जीर्णानां जीमूतकफलानां शुष्काणां चूर्णं पयसा वातपित्ते पिबेत्||२०||
தத்ரேத்யாதிநா புஷ்பாதிக்ரமேண ஜீமூதஸ்யாऽவஸ்தாஃ க்ஷீராதேஃ க்ரமேணோபயோகாஶ்சோச்யந்தே| பலேஷ்விதி ப்ரதமபத்தேஷு| தாநி ச பலாநி கிஞ்சித்காலேந லோமஶாநி பவந்தி கர்கடிகாவத்| புநஃ காலேந லோமஶத்வஂ த்யஜந்தி| ஸந்தாநிகா க்ஷீரஸ்யோபரிதநீ ஜாலிகா| தத்யுத்தரஂ ஸரஃ| அலோமஶத்வாதநந்தரஂ பரிஹீநஹரிதத்வாநி பாகாபிமுகத்வாச்ச கஹீதபாண்டுத்வாநி பவந்தி| தைஃ ஶதாத் பயஸோ ஜாததத்யம்லஂ ஸத்யோஜ்யம்| க்ஷீரஂ வா| ஹரிதபாண்டூநாஂ பலாநாஂ கஷாயேண யுக்தாஂ ஸுராஂ ஶ்லேஷ்மஜேஷ்வரோசகாதிஷு ப்ரயுஞ்ஜீத| ஸுபோதம்|| ௨௦||
Adhikarana dravyAntaraiH saha kalpanAntarANi (21) · Śloka 21
த்வித்ராணி வாபோத்யாரக்வதாதீநாஂ நவாநாமந்யதமஸ்ய படோல்யா வா நிர்ய்யூஹேணாஸுதாநி மதித்வா பித்தஶ்லேஷ்மஜே ஜ்வரே|
ஜீமூத- சூர்ணஂ கல்கஂ வா ஶீதாம்புநா பித்தஜே|
ததேவோஷ்ணேந வாத- கபஜே கபஜே வா||௨௧||
View original
द्वित्राणि वापोथ्यारग्वधादीनां नवानामन्यतमस्य पटोल्या वा निर्य्यूहेणासुतानि मथित्वा पित्तश्लेष्मजे ज्वरे|
जीमूत- चूर्णं कल्कं वा शीताम्बुना पित्तजे|
तदेवोष्णेन वात- कफजे कफजे वा||२१||
த்வே வா த்ரீணி வா ஜீமூதபலாநி ஆரக்வதேந்த்ரயவபாடலிகாகதிக்தாநிம்பாமதாமதுரஸாஸ்ருவவக்ஷபாடாநாமந்யதமஸ்ய கஷாயேண தோஷாத்யபேக்ஷயாऽऽஸுதாந்யாமத்பாவாத் பஶ்சாச்ச மதித்வா பித்தஶ்லேஷ்மஜே ஜ்வரே பிபேத்| பித்தஜே ஜ்வரே ஜீமூதபலசூர்ணஂ கல்கஂ வா ஶீதம்புநா பிபேத்| கேவலகபஜே வாதகபஜே ச ஜ்வரே ததேவ ஜீமூதபலசூர்ணமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்|| ௨௧||
Adhikarana svarasaghRutakalpanAvidhiH (22) · Śloka 22
ஜீவகர்ஷபகேக்ஷுஶதாவரீணாமந்யதமஸ்ய ஸ்வரஸேந வாத- பித்தஜே|
அதவா பூர்வவத்|
ஸித்தஂ கதம்||௨௨||
View original
जीवकर्षभकेक्षुशतावरीणामन्यतमस्य स्वरसेन वात- पित्तजे|
अथवा पूर्ववत्|
सिद्धं घृतम्||२२||
அதவா ஜீவகாதீநாமந்யதமஸ்ய ஸ்வரஸேந ஜீமூதசூர்ணஂ வாதபித்தஜ்வரே பிபேத்| ததா ச துஷ்டபலம்| ஜீவகர்ஷபகேக்ஷூணாஂ ஶதாவர்யா ரஸேந வா பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வரே| அதவேதி தத்ரைவ தோஷாத்யபேக்ஷயா பூர்வவத் ஸித்தஂ கதஂ பிபேத்| பூர்வவதிதி மதநபலவத்| தேநைவ ஜீமூதபல ஸ்ருதாத் பயஸோ ஜாதஂ நவநீதஂ மதநாதிப்ரதாநஷட்கக்வாதகல்காப்யாஂ ஸித்தஂ பித்தஜே யுஞ்யாதித்யுக்தம்| இதி ஜீமூதவிதாநமுக்தம்|| ௨௨||
Adhikarana ikShvAkukalpaH (23) · Śloka 23
இக்ஷ்வாகுஸ்து விஶேஷேண காஸஶ்வாஸஜ்வரச்சர்திவிஷஶ்லேஷ்ம- ரோகேஷூபயோஜ்யஃ|
தஸ்யாபுஷ்பபலஸ்ய ப்ரவாலைஃ ஶதஂ க்ஷீர- முத்ரிக்தபித்தே கபாஜ்வரே||௨௩||
View original
इक्ष्वाकुस्तु विशेषेण कासश्वासज्वरच्छर्दिविषश्लेष्म- रोगेषूपयोज्यः|
तस्यापुष्पफलस्य प्रवालैः शृतं क्षीर- मुद्रिक्तपित्ते कफाज्वरे||२३||
இக்ஷ்வாகஸ்து காஸாதிஷ்வந்யேஷு ச ஶ்லேஷமரோகேஷு விஶேஷேண ஹிதஃ| கடுகாऽऽலாபூநீ தும்பீ லம்பா பிண்டபலா ததா இக்ஷ்வாகுஃ க்ஷத்ரியவரஸ்திக்தபீஜா மஹாபலா| தஸ்யேக்ஷ்வாகோ ரஸஞ்ஜாபுஷ்பபலஸ்ய ப்ரவாலைரபிநவோத்பிந்நைஃ கிஸலயைஃ ஶதஂ க்ஷீரமுத்ரிக்தபித்தஂ உந்மார்கபித்தே கபஜ்வரே|| ௨௩||
Adhikarana atideshedana jImUtavadvidhyantarANi (24) · Śloka 24
புஷ்யாதிஷு ச ஸுதராஂ ஜீமூதவத்ப்ரயோகாஃ|
இக்ஷ்வாகுபல- ஸ்வரஸஂ வா த்ரிகுணக்ஷீரஸாதிதமுரஃ ஸ்திதே கபே பீநஸே ஸ்வரஸாதே வா வமநார்தீ பிபேத்|
ஜீர்ணே வா ஸமுத்ததபீஜே க்ஷீரஂ ப்ரக்ஷிபேத்|
தத்ர ஜாதஂ ததி ஶ்லேஷ்மகாஸஶ்வாஸச்சர்திஷு|
இக்ஷ்வாகுபீஜாநி வா சாகக்ஷீரபாவிதாநி விஷகுல்மோதர- கரகண்டக்ரந்த்யர்புதஶ்லீபதேஷு|
இக்ஷ்வாகுபலமத்யஂ வா மஸ்துநா குஷ்டவிஷபாண்ட்வாமயேஷு|
தத்விபக்வஂ வா தக்ரஂ ஸமதுஸைந்த- வம்|
ததேவ வா மத்யஂ ஸகுடபலலஂ பக்ஷயேத்|
இக்ஷ்வாகுபலதைலஂ வா பிபேத்|
தத்பலஸ்வரஸபாவிதைர்வா ஸக்துபிர்மந்தஂ ஶ்லேஷ்மஜ்வரகாஸ கண்டரோகாऽரோசகேஷு|
இக்ஷ்வா- குகல்கஂ வா மாஂஸரஸேந வாதகபகுல்மப்ரஸக்தஜ்வரேஷு||௨௪||
View original
पुष्यादिषु च सुतरां जीमूतवत्प्रयोगाः|
इक्ष्वाकुफल- स्वरसं वा त्रिगुणक्षीरसाधितमुरः स्थिते कफे पीनसे स्वरसादे वा वमनार्थी पिबेत्|
जीर्णे वा समुद्धृतबीजे क्षीरं प्रक्षिपेत्|
तत्र जातं दधि श्लेष्मकासश्वासच्छर्दिषु|
इक्ष्वाकुबीजानि वा छागक्षीरभावितानि विषगुल्मोदर- गरगण्डग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदेषु|
इक्ष्वाकुफलमध्यं वा मस्तुना कुष्ठविषपाण्ड्वामयेषु|
तद्विपक्वं वा तक्रं समधुसैन्ध- वम्|
तदेव वा मध्यं सगुडपललं भक्षयेत्|
इक्ष्वाकुफलतैलं वा पिबेत्|
तत्फलस्वरसभावितैर्वा सक्तुभिर्मन्थं श्लेष्मज्वरकास कण्ठरोगाऽरोचकेषु|
इक्ष्वा- कुकल्कं वा मांसरसेन वातकफगुल्मप्रसक्तज्वरेषु||२४||
புஷ்பாதிஷ்விக்ஷ்வாகோஃ புஷ்பபலலோமஶநிர்லோமஹரிதபாண்டுத்வாऽவஸ்தாஸு ஸுராந்தாஃ ப்ரயோகாஃ| க்ஷீரக்ஷீரபேயாஸந்தாநிகாததிதத்யுத்தரக்ஷீரஸுரா இதி ஜீமூதவத்| யத்ர து பீநஸஸ்வரஸாதயோரபி கபோ வர்ததே தத்ரேக்ஷ்வாகுபலஸ்வரஸஂ த்ரிகுணேந க்ஷீரேண பாநயோக்யஂ பிபேத்| ஶ்லேஷ்மஜேஷு காஸாதிஷு பீஜரஹிதேக்ஷ்வாகுபலாந்தஃஸ்திதக்ஷீரஜாதஂ ததி| இக்ஷ்வாகுபவாநி பீஜாநி சாகக்ஷீரபாவிதாநி விஷாதிஷு பிபேத்| அர்புதஂ நீருக் க்ரந்த்யாகத்யதிகஂ மாஂஸம்| குஷ்டவிஷபாண்ட்வாமயேஷ்விக்ஷ்வாகுபலாநாஂ மத்யஂ மஜ்ஜாநஂ மஸ்துநா பிபேத்| அதவா தத்விபக்வஂ தக்ரஂ ஸமதுஸைந்தவஂ குஷ்டாதிஷு பிபேத்| ததேவேக்ஷ்வாகுபலஜாதஂ மத்யஂ ஸகுடபலலம்| பலலஂ திலகல்கஃ| ஶ்லேஷ்மஜேஷு ஜ்வராதிஷ்விக்ஷ்வாகுபலதைலஂ வா| பலஸ்வரஸபாவிதாநாஂ ஸக்தூநாஂ வா மந்தம்| ஸுபோதம்| ப்ரஸத்க அநுஷக்தோ ஜ்வரஃ|| ௨௪||
Adhikarana ikShvAkorlehakalpanA (25) · Śloka 25
பில்வமூலத்விப்ரஸ்தக்வாதேந வா தும்பீபீஜாநி க்வாதயேத்|
ததஸ்தஸ்மிந் த்ரிபாகேந கதம்|
கதஸமாநி ச பிஷ்ட்வா தும்பீபீஜாநி|
ததர்தாஶாநி ச ப்ரத்யேகஂ ஜீமூதமஹாஜா- லிநீவத்ஸககதவேதநாநி|
க்வாததுல்யமாவபேத் த்ரிகடு- கம்|
புநரதிஶ்ரித்ய லேஹஂ ஸாதயேத்தமவலிஹ்ய ப்ரமத்யாமநு- பிபேத்||௨௫||
View original
बिल्वमूलद्विप्रस्थक्वाथेन वा तुम्बीबीजानि क्वाथयेत्|
ततस्तस्मिन् त्रिभागेन घृतम्|
घृतसमानि च पिष्ट्वा तुम्बीबीजानि|
तदर्धाशानि च प्रत्येकं जीमूतमहाजा- लिनीवत्सककृतवेधनानि|
क्वाथतुल्यमावपेत् त्रिकटु- कम्|
पुनरधिश्रित्य लेहं साधयेत्तमवलिह्य प्रमथ्यामनु- पिबेत्||२५||
பில்வமூலக்வாதஸ்ய சதுஷ்ஷஷ்டிபலாநி தைஸ்தும்பீபீஜாநாஂ சத்வாரி பலாநி க்வாதயேத்| க்வதிதஶேஷஂ ஷோடஶபலாநி| தஸ்மிந்நிதி க்வாதே| த்ரிபாகஃ பத்தபலாந்யஷ்டமாஷகாதிககர்ஷாதிகாநி ஜீமூதோ தேவதாலீ| மஹாஜாலிநீ கண்டோலீ| கதவேதநஂ த்விதீயா கோஶாதகீ| அதிஶ்ரயணஂ பாகாய சுல்யாமாரோஹணம்| ப்ரமத்ய மத்யதோஷமதிகத்யாऽதீஸாரே மாகதிகாஜலதாதி க்வாதயோராக்யா|| ௨௫||
Adhikarana atideshena kAshmaryyAdiShu vidhAnam (26) · Śloka 26
அயமேவ ச கல்பஃ காஶ்மர்யாதிஷு சதுர்ஷு மஹாபஞ்சமூலாங்கேஷு பதக்பதகுக்தோ வேதிதவ்யஃ||௨௬||
View original
अयमेव च कल्पः काश्मर्यादिषु चतुर्षु महापञ्चमूलाङ्गेषु पृथक्पृथगुक्तो वेदितव्यः||२६||
அயமேவேக்ஷ்வாகுகல்போ மஹாபஞ்சமூலாங்கேஷு சதுர்ஷு காஶ்மர்ய்யாதிஷு காஶ்மர்ய்யதர்காரீபாடலீடுண்டுகேஷு| காஶ்மர்ய்ய ப்ரஸித்தம்| தர்காரீ அக்நிமந்தஃ| டுண்டுகோ மயூரஜங்கஃ| இதீக்ஷ்வாகுகல்பஃ|| ௨௬||
Adhikarana dhAmArgavakalpavidhiH (27) · Śloka 27
தாமார்கவோ விஶேஷேண கரகுல்மோதரகாஸகபஸஞ்சயோத்தரோகேஷு ஸ்திரேஷு குருஷு ச ஶ்லேஷ்மாஶயஸ்தே வாதஶ்லேஷ்மணி ச கண்டா- ஶ்ரயே ப்ரகல்ப்யஃ|
ஜீவநீயாந்யதமசூர்ணஸஂயுக்தாந் ஸமதுஶர்க- ராஂஸ்தத்கஷாயைர்லேஹாந் பித்தாபஸர்ஜநே ஶ்லேஷ்மணி விதத்யாத்||௨௭||
View original
धामार्गवो विशेषेण गरगुल्मोदरकासकफसञ्चयोत्थरोगेषु स्थिरेषु गुरुषु च श्लेष्माशयस्थे वातश्लेष्मणि च कण्ठा- श्रये प्रकल्प्यः|
जीवनीयान्यतमचूर्णसंयुक्तान् समधुशर्क- रांस्तत्कषायैर्लेहान् पित्तापसर्जने श्लेष्मणि विदध्यात्||२७||
தாமார்கவோ கராதிஷு விஶேஷேண| த்விகோஶாதகீதி பூர்வஂ யதுக்தஂ தத்ர ஏகா மஹாஜாலிந்யாக்யாऽந்யா தாமார்கவஶப்தேநோச்யதே| கபஸ்ய ஸஞ்சயஃ யதோக்தஃ| ஸுபோதம்| பித்தோபஸர்ஜநே ஶ்லேஷ்மணி பித்தப்ரதாநே கபபித்தே| தத்கஷாயைர்தாமார்கவக்வாதைர்லேஹாந் பூர்வ ஏவ விஷயே கல்ப- யேத்| கிம்பூதாந் ? ஜீவநீயாநாமந்யதமஸ்ய சூர்ணேந ஸஂயுக்தாந் ஸமதுஶர்கராஂஶ்ச|| ௨௭||
Adhikarana dhAmArgavavidhyantaram (28) · Śloka 28
ஸுமநஃ ஸௌமநஸ்யாயநீஹரித்ராசோரகஹைமவதீமஹாஸஹாக்ஷுத்ர- ஸஹாவஶ்சீவபிம்பீபுநர்நவாகாஸமர்தாऽந்யதமகஷாயேண வா தாமார்கவபலமேகஂ த்வே வா மநோவிகாரேஷு||௨௮||
View original
सुमनः सौमनस्यायनीहरिद्राचोरकहैमवतीमहासहाक्षुद्र- सहावृश्चीवबिम्बीपुनर्नवाकासमर्दाऽन्यतमकषायेण वा धामार्गवफलमेकं द्वे वा मनोविकारेषु||२८||
ஸுமநஃப்ரபதீநாமந்யதமஸ்ய வா கஷாயேண ஸமதுஶர்கராந் லேஹாந் பூர்வ ஏவ விஷயே கல்பயேத்| ஸௌமநஸ்யாயநீ ஜாதிபத்ரிகா| ஹைமவதீ காஞ்சநீ| மஹாஸஹா மாஷபர்ணீ| க்ஷௌத்ரஸஹா முத்கபர்ணீ| வஶ்சீவஃ புநர்நவாபேதஃ| பிம்பீ ரக்தபலா துண்டீ துண்டீகேரபலா ச ஸா| மநோவிகாரேஷு மதாதிஷு| ஏகஂ தாமார்கவபலஂ த்வே வா தாமார்கவபலே| இதி தாமர்கவகல்பஃ|| ௨௮||
Adhikarana kRutavedhanakalpavidhiH (29) · Śloka 29
கதவேதநமத்யர்தகடுதீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ஸுதராஂ கரோதரகுல்மப்லீஹ- பாண்டுரோகஶ்வயதுஷு கல்பயேத்|௨௯|
View original
कृतवेधनमत्यर्थकटुतीक्ष्णोष्णं सुतरां गरोदरगुल्मप्लीह- पाण्डुरोगश्वयथुषु कल्पयेत्|२९|
கதவேதநமத்யர்தகட்வாதிகுணத்வாத் குல்மோதராதிஷு ஸுதராஂ கல்பயேத்| கதவேதநஂ த்விதீயா கோஶாதகீ| கோஶாதகீ கதச்சித்ரா ஜாலிநீ கதவேதநீ| க்ஷ்வேடா ஸுதிக்தா கண்டோலமதங்கபலிகா மதா|| ௨௯||
Adhikarana kuTajavedhanakalpavidhiH, kuTajakalpaH (29) · Śloka 29
கதவேதநமத்யர்தகட்வாதிகுணத்வாத் குல்மோதராதிஷு ஸுதராஂ கல்பயேத்|
கதவேதநஂ த்விதீயா கோஶாதகீ|
கோஶாதகீ கதச்சித்ரா ஜாலிநீ கதவேதநீ|
க்ஷ்வேடா ஸுதிக்தா கண்டோலமதங்கபலிகா மதா||௨௯||
வா ஸர்ஷபமதூகலவணாந்யதமாம்பஸா வா குடஜபலசூர்ணஂ கஸரயா வா வமநாய கல்பயேதிதி|
பவதி சாத்ர||௨௯||
View original
कृतवेधनमत्यर्थकट्वादिगुणत्वात् गुल्मोदरादिषु सुतरां कल्पयेत्|
कृतवेधनं द्वितीया कोशातकी|
कोशातकी कृतच्छिद्रा जालिनी कृतवेधनी|
क्ष्वेडा सुतिक्ता घण्टोलमृदङ्गफलिका मता||२९||
वा सर्षपमधूकलवणान्यतमाम्भसा वा कुटजफलचूर्णं कृसरया वा वमनाय कल्पयेदिति|
भवति चात्र||२९||
-குடஜபலஂ புநஃ ஸுகுமாரேஷூல்பணாஸ்ரபித்தகபேஷு வாத- ஶோணிதவிஸர்பஜ்வரகுஷ்டாதிஷு ச யோஜயேத்| குடஜபல- சூர்ணாந்யர்கக்ஷீரேண ஸப்தாஹஂ பாவயித்வா ஜீவககஷாயேண பிபேத்| பலஜீமூதகேக்ஷ்வாகுஜீவந்தீமூலாந்யதமகஷாயேண -குடஜபலமிந்த்ரயவம்| ஸுகுமாரேஷூல்பணாஸ்ராதிஷு ச புருஷேஷு ததா வாதஶோணிதாதிஷு ரோகேஷு ச ப்ரயோஜயேத்| ஸுபோதம்| ஜீவகஃ ப்ரஸித்தஃ| பலஂ மதநபலம்| மூலஶப்தேந ஜீவந்த்யாஃ ஸம்பந்தஃ| ஸர்ஷபாதீநாமந்யதமேந ஸஂயுக்தமம்பஸ்ததோக்தம்| தேந ஸஹ வா கஸரா பேயா||
Adhikarana upasaMhAraH (30-31) · Śloka 31
வமநாநாஂ திகித்யேஷா ஸுதராமுபயோகிநாம்|
பீஜேநாநேந மதிமாந்யாநபி ச கல்பயேத்|
இதி||௩௦||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹ- ஸஂஹிதாயாஂ கல்பஸ்தாநே வமநகல்போ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ||௩௧||
View original
वमनानां दिगित्येषा सुतरामुपयोगिनाम्|
बीजेनानेन मतिमान्यानपि च कल्पयेत्|
इति||३०||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रह- संहितायां कल्पस्थाने वमनकल्पो नाम प्रथमोऽध्यायः||३१||
இத்யநந்தரோக்தப்ரகாரேண வமநாநாஂ வமநத்ரவ்யாணாமேஷா திக் கல்பநாமார்கஃ ப்ரதர்ஶிதஃ| கிம்பூதாநாம் ? ஆஹ-ஸுதராமுபயோகிநாம்| யதோக்தேந பீஜேந யுக்த்யாऽந்யாநபி வமநாதீந் கல்பயேந் மதிமாந் ப்ராஜ்ஞஃ| அப்ராஜ்ஞஸ்து ஶாஸ்த்ராநுஸாரேண ஊஹிதுமஶக்யத்வாத் கேவலஂ வ்யாபதா யோஜயதீதி|| ௩௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹ- வ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ கல்பஸ்தாநே ப்ரதமோऽத்யாயஃ