Adhikarana atha kuShThashvitrakRuminidAnaM nAma caturdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿನಿದಾನ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಧಾತೂಪಧಾತುತ್ವಗೇಕದೋಷಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ವಿಸರ್ಪಾಽನನ್ತರಂ ಕುಷ್ಠಾದಿನಿರ್ಣಯಾಯಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||
Adhikarana kuShThanidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರೇಣ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿರೋಧಿನಾ| ಸಾಧುನಿನ್ದಾವಧಾನ್ಯಸ್ವಹರಣಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಸೇವಿತೈಃ| ಪಾಪ್ಮಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಕ್ತನೈರ್ವೇರಿತಾ ಮಲಾಃ| ಸಿರಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯ ತಿರ್ಯ್ಯಗ್ಗಾಸ್ತ್ವಗ್ಲಸೀಕಾಸೃಗಾಮಿಷಮ್| ದೂಷಯನ್ತಃ ಶ್ಲಥೀಕೃತ್ಯ ನಿಶ್ಚರನ್ತಸ್ತತೋ ಬಹಿಃ| ತ್ವಚಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ದುಷ್ಟಾಃ ಕುಷ್ಠಮುಶನ್ತಿ ತತ್||೨||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಹೇತುಮಾಹ-ಮಿಥ್ಯಾಹಾರೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಮಿಥ್ಯಾಹಾರಾದಿನಾ ತಥಾ ಸಾಧುನಿನ್ದಾವಧಾದಿಭಿರ್ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪಾಪ್ಮಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಸದ್ಯಃ ಕೃತೈಃ ಪ್ರಾಕ್ತನೈರ್ಜನ್ಮಾನ್ತರಕೃತೈರ್ವಾ| ಮಲಾ ದುಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಚೋ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಯತ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ತತ್ ಕುಷ್ಠಮುಶನ್ತಿ ಮುನಯ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಸಿರಾಃ ಪ್ರಪದ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ|| ೨||
Adhikarana kuShThashabdanirvacanam (3) · Śloka 3
ಕಾಲೇನೋಪೇಕ್ಷಿತಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಂ ಕುಷ್ಣಾತಿ ತದ್ವಪುಃ||೩||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
ಕಾಲೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕುಷ್ಠಶಬ್ದಸ್ಯಾರ್ಥಃ|| ೩||
Adhikarana bAhyakuShThasya samprAptiH (4) · Śloka 4
ಪ್ರಪದ್ಯ ಧಾತೂನ್ ವ್ಯಾಪ್ಯಾನ್ತಃ ಸರ್ವನ್ ಸಂಕ್ಲೇದ್ಯ ಚಾವಹೇತ್| ಸಸ್ವೇದಕ್ಲೇದಸಙ್ಕೋಥಾನ್ ಕೃಮೀನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾನ್ ಸುದಾರುಣಾನ್| ಲೋಮತ್ವಕ್ಸ್ನಾಯುಧಮನೀಸ್ತರುಣಾಽಸ್ಥೀನಿ ಯೈಃ ಕ್ರಮಾತ್| ಭಕ್ಷಯೇಚ್ಛ್ವಿತ್ರಮಸ್ಮಾಚ್ಚ ಕುಷ್ಠಂ ಬಾಹ್ಯಮುದಾಹೃತಮ್||೪||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಪದ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ಕಾಲೇನೋಪೇಕ್ಷಿತಮಿತ್ಯನುವರ್ತತೇ| ತತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಧಾತೂನ್ ಪ್ರಪದ್ಯತಾಂಶ್ಚ ಸಂಕ್ಲೇದ್ಯ ಕೃಮೀನಾವಹೇಚ್ಛರೀರೇ| ಯೈಃ ಕೃಮಿಭಿಃ ಕರಣಭೂತೈರ್ಲೋಮಾದೀನಿ ಕ್ರಮಾತ್ ಕುಷ್ಠಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತರುಣಾಸ್ಥೀನಿ ಕರ್ಣನಾಸಾದಿಗತಾನೀಹ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ| ಅಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಬಾಹ್ಯಕುಷ್ಠಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತೇ| ಕ್ಲೇದಕೃಮ್ಯಾದ್ಯಭಾವಾತ್| ಸತ್ಯಾಪಿ ತ್ವಗ್ರೋಗತ್ವ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೪||
Adhikarana kuShThaprabhedAH (5) · Śloka 5
ಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತಧಾ ದೋಷೈಃ ಪೃಥಙ್ಮಿಶ್ರೈಃ ಸಮಾಗತೈಃ||೫||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ತ್ರೀಣಿ| ಸಂಸರ್ಗೇಣ ಚ ತ್ರೀಣಿ| ಸನ್ನಿಪಾತೇನೈಕಮಿತಿ ಸಪ್ತವಿಧಾನಿ ಕುಷ್ಠಾನಿ|| ೫||
Adhikarana tridoShajatve~api kuShThAnAM doShAdhikyAnurodhena vyapadeshaH (6) · Śloka 6
ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ತ್ರಿದೋಷೇಷು ವ್ಯಪದೇಶೋಽಧಿಕತ್ವತಃ||೬||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
ನನ್ವೇವಂ ಸತ್ಯೇಕದೋಷಜಂ ದ್ವಿದೋಷಜಂ ಚ ಕುಷ್ಠಂ ನ ಸರ್ವಂ ತ್ರಿದೋಷಜಂ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯತ ಆಹ-ಸರ್ವೇಷ್ವಪೀತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಕುಷ್ಠೇಷು ಸನ್ನಿಪಾತಜೇಷ್ವಧಿಕತ್ವೇನ ವ್ಯಪದೇಶಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ಯ ಸಮವಿಷಮಾತ್ಮಕತ್ವಾತ್||೬||
Adhikarana kuShThaprabhedeShu doShAdhikyAnmahAkuShThAni (7) · Śloka 7
ವಾತೇನ ಕುಷ್ಠಂ ಕಾಪಾಲಂ ಪಿತ್ತಾದೌದುಮ್ಬರಂ ಕಫಾತ್| ಮಣ್ಡಲಾಖ್ಯಂ ವಿಚರ್ಚೀ ಚ ಋಶ್ಯಾಖ್ಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಜಮ್| ಚರ್ಮೈಕಕುಷ್ಠಕಿಟಿಭಸಿಧ್ಮಾಲಸವಿಪಾದಿಕಾಃ| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾದ್ರುದ್ದಶತಾರುಷೀ| ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಸವಿಸ್ಫೋಟಂ ಪಾಮಾ ಚರ್ಮದಲಂ ತಥಾ| ಸರ್ವೈಃ ಸ್ಯಾತ್ಕಾಕಣಂ ಪರ್ವಂ ತ್ರಿಕಂ ದದ್ರು ಸಕಾಕಣಮ್| ಪುಣ್ಡರೀಕರ್ಶ್ಯಜಿಹ್ವೇ ಚ ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನಿ ಸಪ್ತ ತು||೭||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
ವಾತೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಪ್ತವಿಧಸ್ಯ ಕುಷ್ಠಸ್ಯ ನಾಮಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ಯಾನ್ಯಾಶ್ರಿತ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ವಿಧೀಯತೇ| ವಾತಾದೇಕಂ ಪಿತ್ತಾದೇಕಂ ದ್ವೇ ಕಫಾತ್| ಏಕಂ ವಾತಪಿತ್ತಾತ್| ಷಡ್ ವಾತಕಫಾತ್| ಷಟ್ ಕಫಪಿತ್ತಾತ್| ಏಕಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾದೇವಮೇತಾನ್ಯಷ್ಟದಶ ಕುಷ್ಠಾನಿ| ಏಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕಪಾಲೌದುಮ್ಬರಮಣ್ಡಲದದ್ರುಕಾಕಣಪುಣ್ಡರೀಕರ್ಶ್ಯಜಿಹ್ವಾನಿ ಸಪ್ತ ಮಹಾಕುಷ್ಠಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ|| ೭||
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8) · Śloka 8
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಖರಸ್ಪರ್ಶಸ್ವೇದಾಸ್ವೇದವಿವರ್ಣತಾಃ| ದಾಹಃ ಕಣ್ಡೂಸ್ತ್ವಚಿ ಸ್ವಾಪಸ್ತೋದಃ ಕೋಠೋನ್ನತಿಃ ಶ್ರಮಃ| ವ್ರಣಾನಾಮಧಿಕಂ ಶೂಲಂ ಶೀಘ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಶ್ಚಿರಸ್ಥಿತಿಃ| ರೂಢಾನಾಮಪಿ ರೂಕ್ಷತ್ವಂ ನಿಮಿತ್ತೇಽಲ್ಪೇಽಪಿ ಕೋಥನಮ್| ರೋಮಹರ್ಷೋಽಸೃಜಃ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮಗ್ರಜಮ್||೮||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸರ್ವಕುಷ್ಠಪೂರ್ವರೂಪಮ್| ಅಸ್ವೇದೋಽಯನ್ತಂ ಸ್ವೇದಾಭಾವಃ| ಕೋಠಾ ಉತ್ಸನ್ನಾನಿ ಮಣ್ಡಲಾನಿ| ವ್ರಣಾನಾಂ ಭಿನ್ನಸ್ಫೋಟಭವಾನಾಂ ಕೋಥನಮ್| ರೂಢಾನಾಮಪಿ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪುನಃ|| ೮||
Adhikarana kApAlakuShThalakShaNam (9) · Śloka 9
ಕೃಷ್ಣಾರುಣಕಪಾಲಾಭಂ ರೂಕ್ಷಂ ಸುಪ್ತಂ ಖರಂ ತನು| ವಿಸ್ತೃತಾಸಮಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಹೃಷಿತೈರ್ಲೋಮಭಿಶ್ಚಿತಮ್| ತೋದಾಢ್ಯಮಲ್ಪಕಣ್ಡೂಕಂ ಕಾಪಾಲಂ ಶೀಘ್ರಸರ್ಪಿ ಚ||೯||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
ಅಥ ಕ್ರಮೇಣಾಷ್ಟಾದಶಾನಾಂ ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ-ಕೃಷ್ಣಾರುಣೇತ್ಯಾದಿನಾ| ಕಪಾಲೋ ಘಟಾಕರ್ಪರಃ| ಸುಪ್ತಮಚೇತನಮ್| ವಿಸ್ತೃತಾನಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾನಿ| ಅಸಮಾನಿ ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಾಣಿ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತಾನಿ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ರಮ್| ಶೀಘ್ರಸರ್ಪಿ ಚ ಕ್ಷಿಪ್ರವ್ಯಾಪೀತಿ ಕಾಪಾಲಮ್|| ೯||
Adhikarana audumbarakuShThalakShaNam (10) · Śloka 10
ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರತಾಮ್ರತ್ವಗ್ರೋಮಗೌರಸಿರಾಚಿತಮ್| ಬಹಲಂ ಬಹುಲಕ್ಲೇದಂ ರಕ್ತಂ ದಾಹರುಜಾಕರಮ್| ಆಶೂತ್ಥಾನಾವದರಣಕೃಮಿವಿದ್ಯಾದುದುಮ್ಬರಮ್||೧೦||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಫಲವತ್ ತಾಮ್ರಾಣಿ ತ್ವಗ್ಲೋಮಾನಿ ಚ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಬಹಲಂ ಘನಮ್| ಆಶೂತ್ಥಾನಾದೀನಿ ಯಸ್ಯ ತದೇವಮ್| ಅವದರಣಂ ಕೋಥನಮ್|| ೧೦||
Adhikarana maNDalakuShThalakShaNam (11) · Śloka 11
ಸ್ಥಿರಂ ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶ್ವೇತರಕ್ತಮನಾಶುಗಮ್| ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಸಕ್ತಮುತ್ಸನ್ನಂ ಬಹುಕಣ್ಡೂಸ್ರುತಿಕ್ರಿಮೀ| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪೀತಾಭಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಮ್||೧೧||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಿರತ್ವಾದಿಯುತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಬಹುಕಣ್ಡ್ವಾದಿಕಂ ಯತ್ರ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ವರ್ತುಲಮ್|| ೧೧||
Adhikarana vicarcikAkuShThalakShaNam (12) · Śloka 12
ಸಕಣ್ಡೂಪಿಟಕಾಶ್ಯಾವಾಲಸೀಕಾಢ್ಯಾ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ||೧೨||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
ಸಕಣ್ಡಿವತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ| ಲಸೀಕಾ ಜಲಪ್ರಾಯಃ|| ೧೨||
Adhikarana RuShyajihvakuShThalakShaNam (13) · Śloka 13
ಪರುಷಂ ತನುರಕ್ತಾನ್ತಮನ್ತಃ ಶ್ಯಾವಂ ಸಮುನ್ನತಮ್| ಸತೋದದಾಹಸೃಕ್ಕ್ಲೇದಂ ಕರ್ಕಶೈಃ ಪಿಟಕೈಶ್ಚಿತಮ್| ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಾಕೃತಿಪ್ರೋಕ್ತಮೃಷ್ಯಜಿಹ್ವಂ ಬಹಿಕೃಮಿ||೧೩||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
ಪರುಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಮ್| ಋಷ್ಯಜಿಹ್ವಾ ರೋಹಿಜಿಹ್ವಾ|
Adhikarana carmaikakuShThalakShaNam (14) · Śloka 14
ಹಸ್ತಿಚರ್ಮಖರಸ್ಪರ್ಶಂ ಚರ್ಮ .......................||೧೪||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म .......................||१४||
🔊 Audio coming soon
ಹಸ್ತಿಚರ್ಮೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚರ್ಮ|| ೧೪||
Adhikarana ekAkhyakuShThalakShaNam (15) · Śloka 15
.................................. ಏಕಾಖ್ಯಂ ಮಹಾಶ್ರಯಮ್| ಅಸ್ವೇದಂ ಮತ್ಸ್ಯಶಕಲಸನ್ನಿಭಂ .........................||೧೫||
.................................. एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं .........................||१५||
🔊 Audio coming soon
ಏಕಾಖ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಏಕಾಖ್ಯಮ್| ಮಹಾಶ್ರಯಂ ಗಮ್ಭೀರಮೂಲಮ್| ಮತ್ಸ್ಯಶಕಲಸನ್ನಿಭಾನ್ತಂ ಚ|| ೧೫||
Adhikarana kiTibhakuShThalakShaNam (16) · Śloka 16
................................... ಕಿಟಿಭಂ ಪುನಃ| ರೂಕ್ಷಂ ಕಿಣಖರಸ್ಪರ್ಶಂ ಕಣ್ಡೂಮತ್ಪರುಷಾಸಿತಮ್||೧೬||
................................... किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಕಿಟಿಭಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕಿಟಿಭಮ್| ಕಿಣಮಙ್ಗೇ ಘರ್ಷಣಾತ್ ಗ್ರನ್ಥಿಸ್ತದ್ವತ್ ಖರಸ್ಪರ್ಶಮ್|| ೧೬||
Adhikarana sidhmakuShThalakShaNam (17) · Śloka 17
ಸಿಧ್ಮಂ ರೂಕ್ಷಂ ಬಹಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಮನ್ತರ್ಘೃಷ್ಟಂ ರಜಃ ಕಿರೇತ್| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಸ್ಪರ್ಶಂ ತನುಶ್ವೇತತಾಮ್ರಂ ದೌಗ್ಧಿಕಪುಷ್ಪವತ್| ಪ್ರಾಯೇಣ ಚೋರ್ಧ್ವಕಾಯೇ ಸ್ಯಾತ್ ...........................||೧೭||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ...........................||१७||
🔊 Audio coming soon
ರೂಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಸಿಧ್ಮಮ್|| ೧೭||
Adhikarana alasakuShThalakShaNam (18) · Śloka 18
.............................. ಗಣ್ಡೈಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೈಶ್ಚಿತಮ್| ರಕ್ತೈರಲಸಕಂ ..........................................||೧೮||
.............................. गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ..........................................||१८||
🔊 Audio coming soon
ಗಣ್ಡೈಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೈಶ್ಚಿತಮಿತ್ಯೇವಮನ್ತರ್ಲಕ್ಷಣಮ್| ಅಲಸಕಂ ರಕ್ತೈರ್ಗಣ್ಡೈರ್ಭವತಿ|| ೧೮||
Adhikarana vipAdikAkuShThalakShaNam (19) · Śloka 19
....................... ಪಾಣಿಪಾದದಾರ್ಯೋ ವಿಪಾದಿಕಾಃ| ತೀವ್ರಾತ್ಯೋ ಮನ್ದಕಣ್ಡ್ವಶ್ಚ ಸರಾಗಪಿಟಕಾಚಿತಾಃ||೧೯||
....................... पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
ಪಾಣಿಪಾದದರಣಾದಿ ವಿಪಾದಿಕಾಲಕ್ಷಣಮ್|| ೧೯||
Adhikarana dadrukuShThalakShaNam (20) · Śloka 20
ದೀರ್ಘಪ್ರತಾನಾ ದೂರ್ವಾವದತಸೀಕುಸುಮಚ್ಛವಿಃ| ಉತ್ಸನ್ನಮಣ್ಡಲಾ ದದ್ರುಃ ಕಣ್ಡೂಮತ್ಯನುಷಙ್ಗಿಣೀ||೨೦||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
ದದ್ರುಲಿಙ್ಗಮಾಹ| ದೀರ್ಘಪ್ರತಾನಾ ದೂರ್ವಾವತ್ ಶಾದ್ವಲಕಾಣ್ಡವತ್| ಉತ್ಸನ್ನಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಯಸ್ಯಾಃ| ಅನುಷಙ್ಗಿಣೀ ಬಹುಕಾಲಸ್ಥಾ|| ೨೦||
Adhikarana shatArukuShTham (21) · Śloka 21
ಸ್ಥೂಲಮೂಲಂ ಸದಾಹಾರ್ತಿರಕ್ತಶ್ಯಾವಂ ಬಹುವ್ರಣಮ್| ಶತಾರುಃ ಕ್ಲೇದಜನ್ತ್ವಾಢ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಚ||೨೧||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
ಶರುಃ ಸ್ಥೂಲಮೂಲತ್ವಾದಿಲಿಙ್ಗಮ್| ಜನ್ತವಃ ಕೃಮಯಃ| ಪರ್ವಾಣ್ಯಸ್ಥಿಸನ್ಧೀನಿ|| ೨೧||
Adhikarana puNDarIkakuShTham (22) · Śloka 22
ರಕ್ತಾನ್ತಮನ್ತರಾಪಾಣ್ಡುಕಣ್ಡೂದಾಹರುಜಾನ್ವಿತಮ್| ಸೋತ್ಸೇಧಮಾಚಿತಂ ರಕ್ತೈಃ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಂಶುಭಿಃ| ಘನಭೂರಿಲಸೀಕಾಸೃಕ್ಪ್ರಾಯಮಾಶು ಬಿಭೇದಿ ಚ| ಪುಣ್ಡರೀಕಮ್ ............................||೨೨||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ............................||२२||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತಾನ್ತಾದಿ ಪುಣ್ಡರೀಕಲಕ್ಷಣಮ್| ಅನ್ತರ್ಮಧ್ಯೇ ಆಪಾಣ್ಡುಃ| ಅಂಶವೋ ರಜಾಂಸಿ ತೈರಾಚಿತಮ್|| ೨೨||
Adhikarana visphoTakuShTham (23) · Śloka 23
........... ತನುತ್ವಗ್ಭಿಶ್ಚಿತಂ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಸಿರಾರುಣೈಃ| ವಿಸ್ಫೋಟಃ ............................................||೨೩||
........... तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ............................................||२३||
🔊 Audio coming soon
ತನುತ್ವಗ್ಭಿರಿತ್ಯಾದಿವಿಸ್ಫೋಟಲಕ್ಷಣಮ್| ವಿಸ್ಫೋಟಾಸ್ತನುತ್ವಚಃ|
Adhikarana pAmAkuShThalakShaNam (24) · Śloka 24
............................. ಪಿಟಕಾಃ ಪಾಮಾಕಣ್ಡೂಕ್ಲೇದರುಜಾಧಿಕಾಃ| ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾಃ ಬಹ್ವಯಃ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ಫಿಕ್ಪಾಣಿಕೂರ್ಪರೇ||೨೪||
............................. पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
ಪಿಟಕಾ ಇತ್ಯಾದಿಪಾಮಾಲಕ್ಷಣಮ್| ಕಣ್ಡ್ವಾದ್ಯನ್ವಿತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಪಾಮಾ ಇತ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ತಚ್ಚ ಪಾಮಾಖ್ಯಂ ಸ್ಫಿಗಾದೌ ಪ್ರಾಯೋ ಭವತಿ|| ೨೪||
Adhikarana carmadalakuShThalakShaNam (25) · Śloka 25
ಸಸ್ಫೋಟಮಸ್ಪರ್ಶಸಹಂ ಕಣ್ಡ್ವಾತೋದದಾಹವತ್| ರಕ್ತಂ ದಲಚ್ಚರ್ಮದಲಃ ..................||೨೫||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ..................||२५||
🔊 Audio coming soon
ಸಸ್ಫೋಟಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಚರ್ಮದಲಮ್|| ೨೫||
Adhikarana kAkaNakuShThalakShaNam (26) · Śloka 26
........................... ಕಾಕಣಂ ತೀವ್ರದಾಹರುಕ್| ಪೂರ್ವಂ ರಕ್ತಞ್ಚ ಕೄಷ್ಣಞ್ಚ ಕಾಕನನ್ದೀಫಲೋಪಮಮ್| ಕುಷ್ಠಲಿಙ್ಗೈರ್ಯುತಂ ಸರ್ವೈರ್ನೈಕವರ್ಣಂ ತತೋ ಭವೇತ್||೨೬||
........................... काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ತೀವ್ರದಾಹಯುತತ್ವಾದಿ ಕಾಕಣಲಕ್ಷಣಮ್| ಕಾಕನನ್ದೀ ಗುಞ್ಜಾ| ತತ್ಫಲಮರ್ಧೇ ಕೃಷ್ಣಮರ್ಧೇ ರಕ್ತಂ ಭವತಿ| ತಚ್ಚ ಸರ್ವದೋಷಜತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಮನೇಕವರ್ಣಂ ಚ ಭವೇದಿತಿ|| ೨೬||
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatAM tattalli~ggakarmabhirvidyAt (27) · Śloka 27
ದೋಷಭೇದೀಯವಿಹಿತೈರಾದಿಶೇಲ್ಲಿಙ್ಗಕರ್ಮಭಿಃ| ಕುಷ್ಠೇಷು ದೋಷೋಲ್ಬಣತಾಂ .................||೨೭||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां .................||२७||
🔊 Audio coming soon
ಏತೇಷು ಚ ಕಾಪಾಲಾದ್ಯೇಷು ಕುಷ್ಠೇಷು ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾತಾದ್ಯನ್ಯತಮದೋಷೋಲ್ಬಣತಾಂ (ಅ. ಸಂ. ಸೂ. ಅ. - ೨೦) ದೋಷಭೇದೀಯವಿಹಿತೈರ್ವಾತಾದೀನಾಂ ಲಿಙ್ಗೈಃ ಕರ್ಮಭಿಶ್ಚಾದಿಶೇತ್| ಅಸ್ಮಿನ್ ಕುಷ್ಠವಿಶೇಷೇ ಇಯಾನ್ ದೋಷಕೋಪ ಇತಿ| ದೋಷಾಣಾಂ ಲಿಙ್ಗಕರ್ಮಭಿಃ ಸ್ರಂಸವ್ಯಾಸಾದಿಭಿಃ (ಅ. ಸಂ. ಸೂ. ಅ. - ೨೦) ಪರಿಪೂರ್ಣಾಪರಿಪೂರ್ಣೈರಧ್ಯವಸ್ಯೇತ್|| ೨೭||
Adhikarana kuShThe asAdhyaM kuShTham (28) · Śloka 28
............................... ಸರ್ವದೋಷೋಲ್ಬಣಂ ತ್ಯಜೇತ್| ರಿಷ್ಟೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಯಚ್ಚಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜಶುಕ್ರಸಮಾಶ್ರಯಮ್||೨೮||
............................... सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವ ಉವೋಲ್ಬಣಾಸ್ತಂ ತ್ಯಜೇತ್| ರಿಷ್ಟೋಕ್ತಂ (ಅ. ಸಂ. ಶಾ. - ೭೧೫) 'ಕುಷ್ಠಂ ವಿಶೀರ್ಯ್ಯಮಾಣಾಙ್ಗಂ' ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಅಸ್ಥ್ಯಾದ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಯತ್ತಚ್ಚ ತ್ಯಜೇತ್| ಅಸ್ಥ್ಯಾದ್ಯಾಶ್ರಯಸ್ಯಾತ್ರೈವ ಲಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ (ಅ. ಸಂ. ವಿ. - ೫೫೯) ಇತ್ಯೇತತ್ಸರ್ವಮಸಾಧ್ಯಮ್|| ೨೮||
Adhikarana yApyakuShTham (29) · Śloka 29
ಯಾಪ್ಯಂ ಮೇದೋಗತಂ ..............................||೨೯||
याप्यं मेदोगतं ..............................||२९||
🔊 Audio coming soon
ಮೇದೋಗತಂ ಯಾಪ್ಯಮ್|| ೨೯||
Adhikarana kRucchrakuShTham (30) · Śloka 30
.............................. ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪಿತ್ತಾದ್ವನ್ದ್ವಾಸ್ರಮಾಂಸಗಮ್||೩೦||
.............................. कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತಾದಿವಿಶಿಷ್ಟಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್|| ೩೦||
Adhikarana sukhasAdhyaM kuShTham (31) · Śloka 31
ಅಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕಫವಾತಢ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಮೇಕಮಲಞ್ಚ ಯತ್||೩೧||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ಕಫವಾತಜಮಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸುಖಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ತ್ವಗಾಶ್ರಯಮೇಕದೋಷಂ ಚ|| ೩೧||
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (32) · Śloka 32
ತತ್ರ ತ್ವಚಿ ಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ತೋದವೈವರ್ಣ್ಯರೂಕ್ಷತಾಃ||೩೨||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ತ್ವಗಾದ್ಯಾಶ್ರಯವಿಶೇಷವಶೇನ ಕುಷ್ಠಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ತ್ವಚಿ ಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ತೋದಾದಯಃ|| ೩೨||
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (33) · Śloka 33
ಸ್ವೇದಸ್ವಾಪಶ್ವಯಥವಃ ಶೋಣಿತೇ||೩೩||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಣಿತಸ್ಥಿತೇ ಸ್ವೇದಾದಯಃ|| ೩೩||
Adhikarana mAMsagatakuShThalakShaNam (34) · Śloka 1
ಪಾಣಿಪಾದಾಶ್ರಿತಾಃ ಸ್ಫೋಟಾಃ ಕ್ಲೇದಃ ಸನ್ಧಿಷು ಚಾಧಿಕಮ್||೧||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
ಪಾಣಿಪಾದಸ್ಫೋಟಾದಯೋ ಮಾಂಸಗೇ|| ೩೪||
Adhikarana medogatakuShThalakShaNam (35) · Śloka 35
ಕೌಣ್ಯಂ ಗತಿಕ್ಷಯೋಽಙ್ಗಾನಾಂ ದೂಲನಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಮೇದಸಿ||೩೫||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
ಕೌಣ್ಯಾದಯೋ ಮಿದಃಸ್ಥಿತೇ| ಕೌಣ್ಯಂ ವಿಕಲಪಾಣಿತ್ವಮ್|| ೩೫||
Adhikarana asthimajjagatakuShTha lakShaNam (36) · Śloka 36
ನಾಸಾಭಙ್ಗೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ನೇತ್ರರಾಗಃ ಸ್ವರಕ್ಷಯಃ| ಕ್ಷತೇ ಚ ಕೃಮಯಃ ..............................||೩೬||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ..............................||३६||
🔊 Audio coming soon
ನಾಸಾಭಙ್ಗೋ ನೇತ್ರರಾಗಃ ಸ್ವರಕ್ಷಯಃ ಕ್ಷತೇ ಚ ಕೃಮಯಶ್ಚೇತ್ಯೇತದಸ್ಥಿಸ್ಥೇ ಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ಚ|| ೩೬||
Adhikarana shukragatakuShThalakShaNam (37) · Śloka 37
........................ ಶುಕ್ರೇ ಸ್ವದಾರಾಪತ್ಯಬಾಧನಮ್||೩೭||
........................ शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವದಾರಾಣಾಮಪತ್ಯಾನಾಂ ಚ ಬಾಧನಂ ಕುಷ್ಠಸಮ್ಭವಃ ಶುಕ್ರಾಶ್ರಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ಭವತಿ|| ೩೭||
Adhikarana raktAdyAshritakuShTheShu yathApUrvaM li~ggAnA~jca sambhavaH (38) · Śloka 38
ಯಥಾಪೂರ್ವಞ್ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಸ್ಯುರ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಸೃಗಾದಿಷು||೩೮||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
ಅಸೃಗಾದಿಸ್ಥಿತೇ ಕುಷ್ಠೇ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸ್ಯುಃ| ಯಸ್ಮಿನ್ ಧಾತೌ ಸ್ಥಿತಂ ತಸ್ಯ ಯಃ ಪೂರ್ವೋ ಧಾತುಃ ತಲ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಪಿ ತತ್ರ ಭವನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತೇನ ರಕ್ತಾಶ್ರಯೇ ತ್ವಗ್ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯಪಿ ತತ್ರ ಭವನ್ತಿ| ಮಾಂಸಾಶ್ರಯೇ ಕುಷ್ಠೇ ತ್ವಗ್ರಕ್ತಾಶ್ರಯಾಣಿ| ಮೇದೋಗೇ ತ್ವಗ್ರಕ್ತಮಾಂಸಾಶ್ರಯಾಣಿ| ಅಸ್ಥಿಗೇ ತ್ವಗಾದಿಮೇದೋಽನ್ತಾಶ್ರಯಾಣಿ ಲಕ್ಷಣಾನಿ| ಏವಂ ಯಾವಚ್ಛುಕ್ರಮ್| ಶುಕ್ರಗೇ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ಕುಷ್ಠಮ್|| ೩೮||
Adhikarana shvitrasya nidAnAdi (39) · Śloka 39
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಕಿಲಾಸಂ ಚಾರುಣಞ್ಚ ತತ್| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಪರಿಸ್ರಾವಿತ್ರಿಧಾತೂದ್ಭವಸಂಶ್ರಯಮ್||೩೯||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ವಿತ್ರಮುಚ್ಯತೇ| ಕುಷ್ಠೇನೈಕಃ ಸದೃಶೋ ನಿದಾನದೋಷದೂಷ್ಯಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾದಿಕಂ ಸಮ್ಭವೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ ತಥೋಕ್ತಮ್| ತಚ್ಚ ಶ್ವಿತ್ರಂ ನಾಮ್ನಾ ಕಿಲಾಸಂ ಚಾರುಣಮಪರಿಸ್ರಾವಿ ಚ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾಚಾರ್ಯ್ಯೈಃ| ತಥಾ ತ್ರಿಧಾತೂದ್ಭವಸಂಶ್ರಯಂ ತ್ರಯೋ ಧಾತವೋ ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣ ಉದ್ಭವಃ ತ್ರಯಸ್ಯ| ಧಾತವೋ ರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದೋಲಕ್ಷಣಾ ಆಶ್ರಯೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಧಾತುಶಬ್ದೇನೋಭಯಮುದ್ಭವಶ್ಚ ಸಂಶ್ರಯಶ್ಚ ಗೃಹ್ಯತೇ|| ೩೯||
Adhikarana shvitre doShabhedena varNabhedaH (40) · Śloka 40
ವಾತಾದ್ರೂಕ್ಷಾರುಣಂ ಪಿತ್ತಾತ್ತಾಮ್ರಂ ಕಮಲಪತ್ರವತ್| ಸದಾಹಂ ರೋಮವಿಧ್ವಂಸಿಕಫಾಚ್ಛ್ವೇತಂ ಘನಂ ಗುರುಃ| ಸಕಣ್ಡೂ ಚ ಕ್ರಮಾದ್ರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದಸ್ಸು ಚಾದಿಶೇತ್||೪೦||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ವಾತಾದಿತ್ಯಾದಿನೋದ್ಭವಧಾತುತ್ರಯಕ್ರಮೇಣ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಸಂಶ್ರಯಧಾತುಷು ವರ್ಣೇನೈವೇದೃಕ್ಕ್ರಮೇಣೈವಾದಿಶೇತ್| ತೇನ ರೂಕ್ಷಾರುಣಂ ವರ್ಣೇನ ರಕ್ತಾಶ್ರಿತಂ ಶ್ವಿತ್ರಮ್| ತಾಮ್ರಂ ಮಾಂಸಗತಮ್| ಶ್ವೇತಂ ಮೇದೋಗತಮಿತಿ|| ೪೦||
Adhikarana shvitre yathottaraM kRucchratvam (41) · Śloka 41
ವರ್ಣೇನೈವೇದೃಗುಭಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ತಚ್ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್||೪೧||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
ಉಭಯಂ ಕ್ರಮೇಣ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್| ತಚ್ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಮ್| ಉಭಯಂ ವಾತಾದ್ಯುದ್ಭವಂ ರಕ್ತಾದಿಸಂಶ್ರಯಂ ಚೋತ್ತರೋತ್ತರಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಮ್| ತೇನ ವಾತಜಂ ರಕ್ತಾಶ್ರಿತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್| ತತೋಽಪಿ ಪಿತ್ತಜಂ ಮಾಂಸಾಶ್ರಿತಮ್| ತತೋಽಪಿ ಕಫಜಂ ಮೇದೋಗತಮ್|| ೪೧||
Adhikarana sAdhyashvitralakShaNam (42) · Śloka 42
ಅಶುಕ್ಲರೋಮಾ ಬಹುಲಮಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಮಿಥೋನವಮ್| ಅನಗ್ನಿದಗ್ಧಜಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ..........||೪೨||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ..........||४२||
🔊 Audio coming soon
ಅಶುಕ್ಲರೋಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಸಾಧ್ಯಮ್|| ೪೨||
Adhikarana asAdhyashvitralakShaNam (43) · Śloka 43
.......................... ವರ್ಜ್ಯಮತೋಽನ್ಯಥಾ| ಗುಹ್ಯಪಾಣಿತಲೋಷ್ಠೇಶು ಜಾತಮಪ್ಯಚಿರನ್ತನಮ್| ವರ್ಜನೀಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಕಿಲಾಸಂ ಸಿದ್ಧಿಮಿಚ್ಛತಾ||೪೩||
.......................... वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
ತದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ ವರ್ಜ್ಯಮ್| ಗುಹ್ಯಾದಿಷು ಜಾತಮಚಿರನ್ತಮಪಿ ವರ್ಜ್ಯಮ್|
Adhikarana sarvarogANAM sa~gkrAmakatvam (44) · Śloka 44
ಸ್ಪರ್ಶೈಕಾಹಾರಶ್ಯ್ಯಾದಿಸೇವನಾತ್ ಪ್ರಾಯಶೋ ಗದಾಃ| ಸರ್ವೇ ಸಞ್ಚಾರಿಣೋ ನೇತ್ರತ್ವಗ್ವಿಕಾರಾವಿಶೇಷತಃ||೪೪||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
ಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ-ಸ್ಪರ್ಶೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಇತಿ ಶ್ವಿತ್ರಮುಕ್ತಮ್|
Adhikarana kRumINAM dvaividhyam (45) · Śloka 45
ಕೃಮಯಸ್ತು ದ್ವಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಭೇದತಃ||೪೫||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
ಕೃಮಯ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಕೃಮಯಃ| ಬಾಹ್ಯಾ ಅಭ್ಯನ್ತರಶ್ಚ|| ೪೫||
Adhikarana kRumINAM cAturvidhyam (46) · Śloka 46
ಬಹಿರ್ಮಲಕಫಾಸೃಗ್ವಿಡ್ಜನ್ಮಭೇದಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ||೪೬||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
ಜನ್ಮಭೇದೇನ ಚತುರ್ವಿಧಾಃ ಕೇಚಿದ್ಬಹಿರ್ಮಲಜಾಃ| ಕೇಚಿತ್ಕಫಜಾಃ ಕೇಚಿದಸೃಗ್ಜಾಃ| ಕೇಚಿದ್ವಿಡ್ಜಾಃ| ಇತಿ ಬಹಿರ್ಮಲಾಃ ಶರೀರಬಾಹ್ಯಃ ಕೇಶವಸ್ತ್ರಾದಿಮಲಃ|| ೪೬||
Adhikarana kRumINAM sa~gkhyA (47) · Śloka 47
ನಾಮತೋ ವಿಂಶತಿವಿಧಾಃ ..............................||೪೭||
नामतो विंशतिविधाः ..............................||४७||
🔊 Audio coming soon
ಪುನರ್ನಾಮಭೇದೇನ ಸರ್ವೇ ವಿಂಶತಿವಿಧಾಃ|| ೪೭||
Adhikarana bAhyakRuminidAnapramANAdi (48) · Śloka 48
.................................ಬಾಹ್ಯಾಸ್ತತ್ರಾಮೃತೋದ್ಭವಾಃ| ತಿಲಪ್ರಮಾಣಸಂಸ್ಥಾನವರ್ಣಾಃ ಕೇಶಾಮ್ಬರಾಶ್ರಯಾಃ| ಬಹುಪಾದಾಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚ ಯೂಕಾ ಲಿಕ್ಷಾಶ್ಚ ನಾಮತಃ| ದ್ವಿಧಾ ತೇ ಕೋಠಪಿಟಕಾಕಣ್ಡೂಕಣ್ಡಾನ್ ಪ್ರಕುರ್ವತೇ||೪೮||
.................................बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಬಾಹ್ಯಾ ಬಹಿರ್ಮಲಜಾಃ| ತೇ ಹ್ಯಮೃಜಾಹೇತುಕಾಃ|| ೪೮||
Adhikarana AntarakRumINAM kAraNAtkuShThotpattiH (49) · Śloka 49
ಕುಷ್ಠೈಕಸಮ್ಭವೋಽನ್ತರ್ಜಾಃ...........................||೪೯||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः...........................||४९||
🔊 Audio coming soon
ಕುಷ್ಠೇತ್ಯಾದಿ| ಅನ್ತರ್ಜಾಃ ಕಫಾದಿಜನ್ಮಾನಃ| ಸರ್ವೇ ಕುಷ್ಠೈಕಹೇತವಃ|
Adhikarana shleShmajakRumINAM visheShanidAnam (50) · Śloka 50
............................ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾಸ್ತೇಷು ಚಾಧಿಕಮ್| ಮಧುರಾನ್ನಗುಡಕ್ಷೀರದಧಿಸಕ್ತುನವೋದನೈಃ||೫೦||
............................ श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷು ಚಾನ್ತರೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಾ ಅಧಿಕಂ ಮಧುರಾದಿಭಿರ್ಭವನ್ತಿ|
Adhikarana purIShajakRumINAM visheShanidAnam (51) · Śloka 51
ಶಕೃಜ್ಜಾ ಬಹುವಿಡ್ಧಾನ್ಯಪರ್ಣಶಾಕೌಕುಲಾದಿಭಿಃ||೫೧||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
ಶಕೃಜ್ಜಾ ಬಹುವಿಡ್ಧಾನ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜಾಯನ್ತೇ| ಓಕುಲಂ ಕೃತಾನ್ನ ಉಕ್ತಮ್| ಕಾಣ್ಡಸ್ಥಾನ್ಯಪಕ್ವಾನಿ ಭೃಷ್ಟಾನಿ ಸ್ಯಾನೀತಿ|| ೫೧||
Adhikarana kaphajakRumINAM sambhavasthAnAni (52) · Śloka 52
ಕಫಾದಾಽಽಮಾಶಯೇ ಜಾತಾ ಬದ್ಧಾ ಸರ್ಪನ್ತಿ ಸರ್ವತಃ| ಪೃಥುಬ್ರಧ್ನನಿಭಾಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ ಗಣ್ಡೂಪದೋಪಮಾಃ| ರೂಢಧಾನ್ಯಾಙ್ಕುರಾಕಾರಾಸ್ತನುದೀರ್ಘಾಸ್ತಥಾಣವಃ| ಶ್ವೇತಾ ತಾಮ್ರಾವಭಾಸಾಶ್ಚ ನಾಮತಃ ಸಪ್ತಧಾ ತು ತೇ| ಅನ್ತ್ರಾದಾ ಉದರವೇಷ್ಟಾಹೃದಯಾದಾ ಮಹಾರೂಹಾಃ| ಚುರವೋ ದರ್ಭಕುಸುಮಾಃ ಸುಗನ್ಧಾಃ ತೇ ತು ಕುರ್ವತೇ| ಹೃಲ್ಲಾಸಮಾಸ್ಯಸ್ರವಣಮವಿಪಾಕಮರೋಚಕಮ್| ಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛರ್ದಿಜ್ವರಾನಾಹಕಾರ್ಶ್ಯಕ್ಷವಥುಪೀನಸಾನ್||೫೨||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
ಕಫಾದಿತ್ಯಾದಿ| ತತ್ರ ಕಫಜಾ ಆಮಾಶಯೇ ಜಾತಾಃ| ವೃದ್ಧಾಃ ಸನ್ತಃ ಪಶ್ಚಾತ್ಸರ್ವಜಠರೇ ಸರ್ಪನ್ತಿ| ಸುಬೋಧಮ್|
Adhikarana raktajakRumINAM sthAnamAkRutishca (53) · Śloka 53
ರಕ್ತವಾಹಿಸಿರಾಸ್ಥಾನಾರಕ್ತಜಾ ಜನ್ತವೋಷ್ಣವಃ| ಅಪಾದಾವೃತ್ತತಾಮ್ರಾಶ್ಚ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ಕೇಚಿದದರ್ಶನಾಃ||೫೩||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತವಾಹೀತ್ಯಾದಿ| ರಕ್ತಜಾ ಜನ್ತವಃ ಅಣವಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ತೇಷಾಂ ರಕ್ತವಾಹಿನ್ಯಃ ಸಿರಾಃ ಸ್ಥಾನಮ್|| ೫೩||
Adhikarana raktajakRumINAM nAmAni (54) · Śloka 54
ಕೇಶಾದಾ ಲೋಮವಿಧ್ವಂಸಾ ಲೋಮದ್ವೀಪಾ ಉದುಮ್ಬರಾಃ| ಷಟ್ ತೇ ಕುಷ್ಠೈಕಕರ್ಮಾಣಃ ಸಹಸೌರಸಮಾತರಃ||೫೪||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
ತೇ ಚ ಕೇಶಾದಾದಯಶ್ಚತ್ವಾರಃ| ಸಹಸೌರಸಮಾತರ ಇತಿ ದ್ವೌ| ಏವಂ ಷಟ್| ಏಕೇ ಸೌರಸಾಃ| ಅಪರೇ ಮಾತರಃ|| ೫೪||
Adhikarana purIShajakRumINAM sthAnam (55) · Śloka 55
ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಪುರೀಷೋತ್ಥಾ ಜಾಯನ್ತೇಽಧೋವಿಸರ್ಪಿಣಃ||೫೫||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಪುರೀಷೋತ್ಥಾಃ ಕೃಮಯಃ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಜಾಯನ್ತೇ| ಅಧೋಮುಖಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ|| ೫೫||
Adhikarana purIShajakRumINAM vRuddhau lakShaNAni (56) · Śloka 56
ವೃದ್ಧಾಸ್ತೇ ಸ್ಯುರ್ಭವೇಯುಶ್ಚ ತೇ ಯದಾಮಾಶಯೋನ್ಮುಖಾಃ| ತದಾಽಸ್ಯೋದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸಾವಿಡ್ಗನ್ಧಾನುವಿಧಾಯಿನಃ||೫೬||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
ತೇಷು ಚ ವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ಯದಾಽಽಮಾಶಯೋನ್ಮುಖತಾ ಭವತಿ ತದಾಽಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯೋದ್ಗಾರನಿಃಶ್ವಾಸಾ ವಿಡ್ಗನ್ಧಾನುವಿಧಾಯಿನೋ ಭವನ್ತಿ|| ೫೬||
Adhikarana purIShajakRumINAmAkRutirvarNashca (57) · Śloka 57
ಪುಥುವೃತ್ತತನುಸ್ಥೂಲಾಃ ಶ್ಯಾವಪೀತಸಿತಾಸಿತಾಃ||೫೭||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
ತೇ ಚ ಪೃಥ್ವಾದಿಗುಣಾಃ|| ೫೭||
Adhikarana purIShajakRumINAM nAmAni (58) · Śloka 58
ತೇ ಪಞ್ಚ ನಾಮ್ನಾ ಕೃಮಯಃ ಕಕೇತುಕಮಕೇರುಕಾಃ| ಸೌಸುರಾದಾಃ ಸಲೂನಾಖ್ಯಾ ಲೇಹಿಹಾಃ...............||೫೮||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः...............||५८||
🔊 Audio coming soon
ಕಕೇರುಕಾದಯಃ ಲೇಲಿಹಾನ್ತಾಶ್ಚೇತಿ ಪಞ್ಚ ನಾಮಾನಃ|| ೫೮||
Adhikarana purIShajakRumivikArAH (59-14) · Śloka 14
.................................ಜನಯನ್ತಿ ಚ| ವಿಡ್ಭೇದಶೂಲವಿಷ್ಟಮ್ಭಕಾರ್ಶ್ಯಪಾರುಷ್ಯಪಾಣ್ಡುತಃ| ರೋಮಹರ್ಷಾಗ್ನಿಸದನಗುದಕಣ್ಡೂವಿನಿರ್ಗಮಾನ್||೫೯|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗ- ಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತ್ಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಕುಷ್ಠಶ್ವಿತ್ರಕೃಮಿ- ನಿದಾನಂನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
.................................जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಏತೇ ವಿಡ್ಭೇದಾದೀನ್ ಜನಯನ್ತಿ| ಏವಂ ವಿಂಶತಿಃ ಕೃಮಯಃ| ದ್ವೌ ಬಹಿರ್ಮಲಜೌ| ಸಪ್ತ ಕಫಜಾಃ| ಷಡ್ರಕ್ತಜಾಃ| ಪಞ್ಚ ಪುರೀಷಜಾಃ ಇತಿ|| ೫೯|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹ- ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ