Adhikarana atha mUtrAghAtanidAnaM nAma navamo~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ മൂത്രാഘാതനിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो मूत्राघातनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
അധോഗദോഷഹേതുത്വസാമാന്യാന്മൂത്രകൃച്ഛ്രപ്രമേഹ-നിര്ണയായാऽധ്യായാരമ്ഭഃ|| ൧||
Adhikarana mUtrAghAtaprabhedAH (2) · Śloka 2
വിംശതിര്മൂത്രാഘാതാ ഭവന്തി| തദ്യഥാ വാതാപിത്തകഫസന്നി- പാതകൃച്ഛ്രാണി| വാതപിത്തശ്ലേഷ്മശുക്രാശ്മര്യ്യഃ| വാത- ബസ്ത്യഷ്ഠീലാകുണ്ഡലികാമൂത്രാതീതജഠരോത്സങ്ഗഗ്രന്ഥിശുക്ര- വിഡ്വിഘാതോഷ്ണവാതമൂത്രക്ഷയാവസാദാശ്ചേതി||൨||
विंशतिर्मूत्राघाता भवन्ति| तद्यथा वातापित्तकफ़सन्नि- पातकृच्छ्राणि| वातपित्तश्लेष्मशुक्राश्मर्य्यः| वात- बस्त्यष्ठीलाकुण्डलिकामूत्रातीतजठरोत्सङ्गग्रन्थिशुक्र- विड्विघातोष्णवातमूत्रक्षयावसादाश्चेति||२||
🔊 Audio coming soon
വിംശത്യാം രോഗേഷു മൂത്രമാഹന്യതേ| അതസ്തേ മൂത്രാഘാതാഃ| തേ ച ക്രമേണാത്രോച്യന്തേ| തത്ര ചത്വാരി കൃച്ഛ്രണി പൃഥഗ്ദോഷസന്നിപാതോദ്ഭവാനി| ചതസ്ത്രോऽശ്മര്യ്യഃ പൃഥഗ്ദോഷാ ശുക്രജാഃ|| ൨||
Adhikarana vAtottarA mUtrAghAtAH (3) · Śloka 3
തത്ര വാതബസ്ത്യാദയോ നവ വാതോല്ബണാഃ||൩||
तत्र वातबस्त्यादयो नव वातोल्बणाः||३||
🔊 Audio coming soon
വാതബസ്ത്യാദയോ വിഡ്വിഘാതാന്താ നവ വാതോല്ബണാഃ|| ൩||
Adhikarana vAtapittolbaNAvuShNavAtamUtrakShayau (4) · Śloka 4
തതോ ദ്വൌ വാതപിത്തോല്ബണൌ||൪||
ततो द्वौ वातपित्तोल्बणौ||४||
🔊 Audio coming soon
തതോऽനന്തരം ദ്വാവുഷ്ണവാതമൂത്രക്ഷയൌ വാതപിത്തോല്ബണൌ|| ൪||
Adhikarana kaphapittolbaNo mUtrAvasAdaH (5) · Śloka 5
അന്ത്യഃ കഫപിത്തോല്ബണഃ||൫||
अन्त्यः कफपित्तोल्बणः||५||
🔊 Audio coming soon
അന്ത്യോ മൂത്രാവസാദഃ കഫപിത്തോല്ബണഃ| സര്വത്രോല്ബണശബ്ദോ ദോഷാന്തരസദ്ഭാവപ്രതിപത്ത്യര്ഥഃ|| ൫||
Adhikarana mUtrarogA~adhiShThAnasya basteH rogajananaprakriyA (6) · Śloka 6
സര്വേഷാം പുനര്മൂത്രരോഗാണാമധിഷ്ഠിനം ബസ്തിഃ| സ മര്മസ്വഭിഹിതഃ പ്രാക്| സ ചാऽധോമുഖോऽപി മൂത്രവഹാസു നാഡീഷു സൂക്ഷ്മമുഖസഹസ്രനിഷ്യന്ദേന മൂത്രാഖ്യേനാവിരതം നവോ ഘട ഇവാപ്സു നിമഗ്നമുഖോऽപി പാര്ശ്വേഭ്യോऽമ്ഭസാ പൂര്യ്യതേ| തൈരേവ ച സ്ത്രോതോഭിര്വാതാദയോऽപി ദുഷ്ടാഃ പ്രവിശ്യ ബസ്തിം യഥാ- സ്വമാഘാതാന് പ്രമേഹാ~ംശ്ച ജനയന്തി||൬||
सर्वेषां पुनर्मूत्ररोगाणामधिष्ठिनं बस्तिः| स मर्मस्वभिहितः प्राक्| स चाऽधोमुखोऽपि मूत्रवहासु नाडीषु सूक्ष्ममुख़सहस्रनिष्यन्देन मूत्राख़्येनाविरतं नवो ग़ट इवाप्सु निमग्नमुखोऽपि पार्श्वेभ्योऽम्भसा पूर्य्यते| तैरेव च स्त्रोतोभिर्वातादयोऽपि दुष्टाः प्रविश्य बस्तिं यथा- स्वमाघातान् प्रमेहा~ंश्च जनयन्ति||६||
🔊 Audio coming soon
സര്വേഷാമിത്യാദിനാ മൂത്രാഘാതാനാം പ്രസങ്ഗേന പ്രമേഹാണാം ചാശ്രയഃ സമ്പ്രാപ്തിശ്ചോച്യതേ| ബസ്തിര്മര്മസു 'മൂത്രാശയോ ധനുര്വക്ര " ഇത്യാദിനാഭിഹിതഃ പ്രാക് ശാരീരേ ( അ൦ സം൦ ശാ൦- ൩൮൧ ) അധോമുഖേऽപി നവഘടേ പാര്ശ്വേഭ്യോ ജലപ്രവേശോ ദൃഷ്ടഃ| തൈരേവ സ്ത്രോതോഭിര്യൈര്മൂത്രം പ്രവിശതി ബസ്തൌ|| ൬||
Adhikarana mUtrakRucchranidAnam, vAtajamUtrakRucchralakShaNam (7) · Śloka 7
തത്രാല്പശോ മുഹുര്മുഹുര്ബസ്തിമേഢ്രവംക്ഷണേഷു തീവ്രശൂലഃ കൃച്ഛ്രാ- ന്മൂത്രയതി വാതകൃച്ഛ്രേ||൭||
तत्राल्पशो मुहुर्मुहुर्बस्तिमेढ्रवंक्षणेषु तीव्रशूलः कृच्छ्रा- न्मूत्रयति वातकृच्छ्रे||७||
🔊 Audio coming soon
തത്രാല്പശ ഇത്യാദി വാതകൃച്ഛ്രലക്ഷണമ്|| ൭||
Adhikarana pittajamUtrakRucchralakShaNam (8) · Śloka 8
സദാഹം സരുജം രക്തം പീതം കൃഷ്ണം വാ പിത്തകൃച്ഛ്രേ||൮||
सदाहं सरुजं रक्तं पीतं कृष्णं वा पित्तकृच्छ्रे||८||
🔊 Audio coming soon
സദാഹമിത്യാദി പിത്തേ|| ൮||
Adhikarana kaphamUtrakRucchralakShaNam (9) · Śloka 9
ബസ്തിമേഢ്രയോര്ഗൌരവം ശോഫോ മൂത്രം ച സപിച്ഛം മേഹതി കഫകൃച്ഛ്രേ||൯||
बस्तिमेढ्रयोर्गौरवं शोफो मूत्रं च सपिच्छं मेहति कफकृच्छ्रे||९||
🔊 Audio coming soon
ബസ്തീത്യാദി കഫേ|| ൯||
Adhikarana sannipAtajamUtrakRucchralakShaNam, tasya kRucchratamatva~jca (10) · Śloka 10
സര്വലക്ഷണം സന്നിപാതേന സന്നിപാതകൃച്ഛ്രേ| സ ച കൃച്ഛ്രതമഃ||൧൦||
सर्वलक्षणं सन्निपातेन सन्निपातकृच्छ्रे| स च कृच्छ्रतमः||१०||
🔊 Audio coming soon
സര്വേത്യാദി സന്നിപാതേ| സ ച സന്നിപാതഃ കൃച്ഛ്രേഭ്യഃ കൃച്ഛ്രതമഃ|
Adhikarana ashmarInidAnam, ashmaryyAH nidAnasamprAptyAdi (11) · Śloka 11
യദാ തു വായുര്ബസ്തിമുഖമാവൃത്യ സപിത്തം സകഫം സശക്രം വാ മൂത്രം പരിശോഷയതി തദാ ക്രമേണ ഗോരിവ പിത്താദ്രോചനാ മണീകസ്യേവ സ്വഛാദപി ജലാത് പങ്കസ്തദ്വദശ്മര്യ്യഭിനിര്വര്ത്തതേ| സര്വാ ച സാ ശ്ലേഷ്മാശ്രയാ||൧൧||
यदा तु वायुर्बस्तिमुखमावृत्य सपित्तं सकफ़ं सशक्रं वा मूत्रं परिशोषयति तदा क्रमेण गोरिव पित्ताद्रोचना मणीकस्येव स्वछादपि जलात् पङ्कस्तद्वदश्मर्य्यभिनिर्वर्त्तते| सर्वा च सा श्लेष्माश्रया||११||
🔊 Audio coming soon
യദാ ത്വിത്യാദിനാ സര്വാऽശ്മരീശു സമ്പ്രാപ്തിരുച്യതേ| മണികോ ലിജ്ജരാഖ്യോ ജലാധാരഃ| സര്വാ അശമര്യ്യശ്ച ശ്ലേഷ്മാണമാശ്രിത്യ ജായന്തേ|| ൧൧||
Adhikarana ashmarIpUrvarUpam (12) · Śloka 12
അഥാऽസ്യാഃ പൂര്വരൂപാണി ജ്വരോ ബസ്ത്യാऽധ്മാനമരുചിര്മൂത്ര- കൃച്ഛ്രം ബസ്തിശിരോമുഷ്കശേഫസാം വേദനാ ബസ്തഗന്ധിത്വം മൂത്രസ്യേതി||൧൨||
अथाऽस्याः पूर्वरूपाणि ज्वरो बस्त्याऽध्मानमरुचिर्मूत्र- कृच्छ्रं बस्तिशिरोमुष्कशेफ़सां वेदना बस्तगन्धित्वं मूत्रस्येति||१२||
🔊 Audio coming soon
സര്വസ്യാ അസ്മര്യ്യാ ജ്വരാദീനി പൂര്വരൂപാനി||൧൨||
Adhikarana ashmarIsAmAnyalakShaNam (13) · Śloka 13
സാമാന്യലിങ്ഗാനി തു നാഭിബസ്തിസേവനീഷുമേഹതസ്തയാ മാര്ഗ- നിരോധനേ വേദനാ മൂത്രാധാരാസങ്ഗസ്തദ്വയാപായേ ച ഗോമേദക- പ്രകാശമനാവിലമസിക്തം സുസുഖം മൂത്രം വിസൃജതി| തത്സംക്ഷോ- ഭണാച്ച സരുധിരമ്| ധാവനലങ്ഘനാദിഭിശ്ചാസ്യ വിവിധാ വേദനാ ഭവന്തി| യഥൈവ ച പക്വാശയാത്സ്ത്രസ്തേന ശകൃതാ- ധിഷ്ഠിതേബസ്തൌ മൂത്രം ന പ്രവര്തേതേ തഥാऽശ്മര്യ്യാऽപി||൧൩||
सामान्यलिङ्गानि तु नाभिबस्तिसेवनीषुमेहतस्तया मार्ग- निरोधने वेदना मूत्राधारासङ्गस्तद्वयापाये च गोमेदक- प्रकाशमनाविलमसिक्तं सुसुखं मूत्रं विसृजति| तत्संक्षो- भणाच्च सरुधिरम्| धावनलङ्घनादिभिश्चास्य विविधा वेदना भवन्ति| यथैव च पक्वाशयात्स्त्रस्तेन शकृता- धिष्ठितेबस्तौ मूत्रं न प्रवर्तेते तथाऽश्मर्य्याऽपि||१३||
🔊 Audio coming soon
സാമാന്യം ച ലക്ഷണം നാഭിവേദനാദീനി| മേഹതോ മൂത്രം കുര്വതഃ പുരുഷസ്യ| തദ്വ്യപ്രായേऽശ്മരീവിഗമേ അനാവിലമ്| ഗോമേദകമങ്കോലകമ്| തസ്യാ ഇത്യശ്മര്യ്യാഃ| സംക്ഷോഭണാത്ക്ഷതേ സരുധിരം മൂത്രം മേഹതി| അസ്യേത്യശ്മരീമതഃ| ശകൃദുപഘാതാന്മൂത്രാऽപ്രവൃത്തിര്ദൃഷ്ടൈവ|| ൧൩||
Adhikarana vAtajA~ashmarIlakShaNam (14) · Śloka 14
തത്ര വായുനാ ബസ്തിസേവനീമേഹനേഷു തീവ്രവേദനാര്ദിതോദന്താന് ഖാദതി| നാഭിം പ്രപീഡയതി| മേഢ്രം മൃദ്നാതി| മുഹുര്മുഹുവേപഥു- മാന്കൃച്ഛ്രാത് സവാതം ശകൃദ് വിമുഞ്ചതി| വിശീര്ണധാരം ച മൂത്രയത്യശ്മരീ ചാസ്യ ശ്യാവാ പരുഷാ വിഷമാ കദമ്ബപുഷ്പവത് കണ്ടകാചിതാ ഭവതി||൧൪||
तत्र वायुना बस्तिसेवनीमेहनेषु तीव्रवेदनार्दितोदन्तान् खादति| नाभिं प्रपीडयति| मेढ्रं मृद्नाति| मुहुर्मुहुवेपथु- मान्कृच्छ्रात् सवातं शकृद् विमुञ्चति| विशीर्णधारं च मूत्रयत्यश्मरी चास्य श्यावा परुषा विषमा कदम्बपुष्पवत् कण्टकाचिता भवति||१४||
🔊 Audio coming soon
തത്ര വായുനേത്യാദിവാതാശ്മരീലക്ഷണമ്|| ൧൪||
Adhikarana pittajAshmarIlakShaNam (15) · Śloka 15
പിത്തേന പച്യമാന ഇവ ദഹ്യതേ ബസ്തിഃ| അശ്മരീ ച രക്താ പീതാവഭാസാ കൃഷ്ണാ ഭല്ലാതകാസ്ഥിസംസ്ഥാനാ||൧൫||
पित्तेन पच्यमान इव दह्यते बस्तिः| अश्मरी च रक्ता पीतावभासा कृष्णा भल्लातकास्थिसंस्थाना||१५||
🔊 Audio coming soon
പിത്തേനേന്യാദിപിത്താശ്മര്യ്യാഃ|| ൧൫||
Adhikarana kaphajAshmarIlakShaNam (16) · Śloka 16
ശ്ലേഷ്മണാ ഭിദ്യതേ നിസ്തുദ്യത ഇവ ഗുരുഃ ശീതശ്ച ബസ്തിരശ്മരീ ച ശ്വേതാ മഹതീ കുക്കുടാണ്ഡപ്രതിമാ മധുവര്ണാ വാ ഭവതി||൧൬||
श्लेष्मणा भिद्यते निस्तुद्यत इव गुरुः शीतश्च बस्तिरश्मरी च श्वेता महती कुक्कुटाण्डप्रतिमा मधुवर्णा वा भवति||१६||
🔊 Audio coming soon
ശ്ലേഷ്മണേത്യാദിത്യാദിശ്ലേഷ്മാऽശ്മര്യ്യാ ലക്ഷണമ്|| ൧൬||
Adhikarana ashmarINAM bAlasulabhatvaM, sukhasAdhyatva~jca (17) · Śloka 17
പ്രായേണൈതാസ്തിസ്ത്രോऽശ്മര്യ്യോ ബാലാനാം ജായന്തേ| തേഷാമേവ ചാऽല്പബസ്തിത്വാദല്പമാംസോപചയത്വാച്ച സുഖഗ്രഹണാഹരണാ ഭവന്തി||൧൭||
प्रायेणैतास्तिस्त्रोऽश्मर्य्यो बालानां जायन्ते| तेषामेव चाऽल्पबस्तित्वादल्पमांसोपचयत्वाच्च सुखग्रहणाहरणा भवन्ति||१७||
🔊 Audio coming soon
൦൦
Adhikarana shukrAshmarInidAnAdi (18) · Śloka 18
മഹതാം തു ശുക്രാശ്മരീക്രനിമിത്താ ഭവതി| മൈഥുനവിഘാ- താച്ഛുക്രമുപസ്ഥിതമനിരസ്യമാനം വിമാര്ഗഗമനിലോ വിഗൃഹ്യ വൃഷണതോരന്തരേ സംഹരതി| സംഹൃത്യോപശോഷയതി| തതഃ ശുഷ്ക- മശ്മരീ ഭവതി| സാ ശുക്രമാര്ഗമാവൃണോതി| മുത്രകൃച്ഛ്രം ബസ്തിവേദനാം വൃഷണയോശ്ച ശ്വയഥുമാപാദയതി| ഉത്പന്നമാ- ത്രായ ച ശുക്രം നിരോതി| പ്രപീഡിതമാത്രേ ച തസ്മിന്നേവാവകാശേ വിലീയത ഇതി||൧൮||
महतां तु शुक्राश्मरीक्रनिमित्ता भवति| मैथुनविघा- ताच्छुक्रमुपस्थितमनिरस्यमानं विमार्गगमनिलो विगृह्य वृषणतोरन्तरे संहरति| संहृत्योपशोषयति| ततः शुष्क- मश्मरी भवति| सा शुक्रमार्गमावृणोति| मुत्रकृच्छ्रं बस्तिवेदनां वृषणयोश्च श्वयथुमापादयति| उत्पन्नमा- त्राय च शुक्रं निरोति| प्रपीडितमात्रे च तस्मिन्नेवावकाशे विलीयत इति||१८||
🔊 Audio coming soon
മൈഥുനാവിഘാതേനാऽലബ്ധരത്യവസാനസ്യ തത്ക്രിയാനിവൃത്യാമ് ഉപസ്ഥിതം സ്ത്രോതോമുഖേ| സേതി ശുഷ്കശുഷ്കമശ്മരീ|| ൧൮||
Adhikarana sharkarAnidAnam, sharkarAlakShaNam (19) · Śloka 19
അശ്മര്യ്യേവ തു വായുനാऽണുശോ വിഭിന്നാ ശര്കരേത്യുച്യതേ| അനുലോമേച മാരുതേ സാ സികതേവ മൂത്രേണ സഹ ച്യവതേ||൧൯||
अश्मर्य्येव तु वायुनाऽणुशो विभिन्ना शर्करेत्युच्यते| अनुलोमेच मारुते सा सिकतेव मूत्रेण सह च्यवते||१९||
🔊 Audio coming soon
വായുനാ അണുശോ ഭിത്രാ അശ്മര്യ്യേവ ശര്കരേതി സമ്ബന്ധഃ| ഏവകാരേണ അശ്മര്യ്യാ അനന്യത്വം ശര്കരായാഃ പ്രദര്ശയതി|| ൧൯||
Adhikarana vAtabastilakShaNam (20) · Śloka 20
വായുസ്തു നൂത്രവേഗരോധാദ്ബസ്തിമുഖമാവൃണോതി| തതോ മൂത്രസങ്ഗം വേദനാം കണ്ഡൂം ച കരോതി||൨൦||
वायुस्तु नूत्रवेगरोधाद्बस्तिमुखमावृणोति| ततो मूत्रसङ्गं वेदनां कण्डूं च करोति||२०||
🔊 Audio coming soon
വായുസ്ത്വിത്യാദിനാ വാതബസ്തിലക്ഷണമ്|| ൨൦||
Adhikarana adhikavAyukopajanyavAtabastilakShaNam (21) · Śloka 21
കദാചിച്ച ബസ്തിം സ്വസ്ഥാനാത് പ്രച്യാവ്യ ഗര്ഭമിവോദ്വൃന്തം സ്ഥലം പരിപ്ലുതം ച കുരുതേ| തത്ര ശൂലസ്പന്ദനദാഹോദ്വേഷ്ടനാനി ബിന്ദുശശ്ച മൂത്രസ്ത്രാവണമ്| പീഡിതേ ച ബസ്തൌ ധാരായാ പ്രവൃത്തിഃ||൨൧||
कदाचिच्च बस्तिं स्वस्थानात् प्रच्याव्य गर्भमिवोद्वृन्तं स्थलं परिप्लुतं च कुरुते| तत्र शूलस्पन्दनदाहोद्वेष्टनानि बिन्दुशश्च मूत्रस्त्रावणम्| पीडिते च बस्तौ धाराया प्रवृत्तिः||२१||
🔊 Audio coming soon
കദാചിദിത്യാദിനാ തസ്യൈവ ഭേദോऽധികവായുകോപാത്|| ൨൧||
Adhikarana vAtabastilakShaNam, vAtabasteH kRucchrasAdhyatvam (22) · Śloka 22
അയം ദ്വിവിധോऽപി വാതബസ്തിഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യഃ| തയോരപി ദ്വിതീയോऽനിലപ്രബലഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യതരഃ||൨൨||
अयं द्विविधोऽपि वातबस्तिः कृच्छ्रसाध्यः| तयोरपि द्वितीयोऽनिलप्रबलः कृच्छ्रसाध्यतरः||२२||
🔊 Audio coming soon
ഏവം ദ്വിവിധോऽപ്യയം വാതബസ്തിഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യഃ| തയോരപ്യുത്തരഃ|
Adhikarana vAtAShThIlAnidAnAdi, vAtAShThIlAnidAnAdisamprAptirlakShaNa~jca (23) · Śloka 23
ബസ്തിവിണ്മാര്ഗാന്തരേ വായുര്ഘനോന്നതം തീവ്രരുജമചലമഷ്ഠീ- ലാഭം ഗ്രന്ഥിം കരോതി| തേനാऽനിലവിണ്മൂത്രസങ്ഗോ ഭവത്യാ- ऽऽധ്മാനഞ്ച| സാ വാതാഷ്ഠീലാ||൨൩||
बस्तिविण्मार्गान्तरे वायुर्घनोन्नतं तीव्ररुजमचलमष्ठी- लाभं ग्रन्थिं करोति| तेनाऽनिलविण्मूत्रसङ्गो भवत्या- ऽऽध्मानञ्च| सा वाताष्ठीला||२३||
🔊 Audio coming soon
ബസ്തിവിണ്മാര്ഗ ഇത്യാദിനാऽഷ്ഠീലാലക്ഷണമ്| അഷ്ഠീലാ പാഷാണമയീ| തീക്ഷ്ണമാഹനനോപകരണമ് തദാകാരോ ഗ്രന്ഥിരഷ്ഠീലാ|| ൨൩||
Adhikarana vAtakuNDalikAnidAnam, vAtakuNDalikAnidAnAdi (24) · Śloka 24
വിഗുണോ വായുര്ബസ്തൌ കുണ്ഡലീഭൂതസ്തീവ്രശൂലസ്തമ്ഭഗൌരവാ- ന്വിതോ മൂത്രമാവിധ്യാऽല്പശോ വാ പ്രവര്ത്തയന് ഭ്രമതി| സാ വാതകുണ്ഡലികാ||൨൪||
विगुणो वायुर्बस्तौ कुण्डलीभूतस्तीव्रशूलस्तम्भगौरवा- न्वितो मूत्रमाविध्याऽल्पशो वा प्रवर्त्तयन् भ्रमति| सा वातकुण्डलिका||२४||
🔊 Audio coming soon
വിഗുണ ഇത്യാദിവാതകുണ്ഡലികാലക്ഷണമ്|| ൨൪||
Adhikarana mUtrAtItanidAnAdi (25) · Śloka 25
മൂത്രമതിവേലം വിധാര്യ്യവിമുച്യമാനം ന പ്രവര്ത്തതേ| വാഹമാനസ്യ തു കൃച്ഛ്രാദല്പം പ്രവര്ത്തതേ| തന്മൂത്രാതീതമ്||൨൫||
मूत्रमतिवेलं विधार्य्यविमुच्यमानं न प्रवर्त्तते| वाहमानस्य तु कृच्छ्रादल्पं प्रवर्त्तते| तन्मूत्रातीतम्||२५||
🔊 Audio coming soon
മൂത്രമതിവേലമിത്യാദിമൂത്രാതീതലക്ഷണമ്| വേലാമതിക്രാന്തമതിവേലമ്| വാഹമാനസ്യ പ്രയന്തം കുര്വതഃ|| ൨൫||
Adhikarana mUtrajaTharanidAnam, mUtrajaTharanidAnAdi (26) · Śloka 26
മൂത്രരോധപാനോ വായുര്നാഭേരധസ്താത് തീവ്രരുജാമാധ്മാനം മല- സങ്ഗഞ്ച കുര്വന്നുദരമഭിപൂരയേത്| തന്മൂത്രജഠരമ്||൨൬||
मूत्ररोधपानो वायुर्नाभेरधस्तात् तीव्ररुजामाध्मानं मल- सङ्गञ्च कुर्वन्नुदरमभिपूरयेत्| तन्मूत्रजठरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
മൂത്രരോധാദിത്യാദി മൂത്രജഠരലിങ്ഗമ്|| ൨൬||
Adhikarana mUtrotsa~gganidAnAdi (27) · Śloka 17
മാരുതേനാക്ഷിപ്തം ഛിദ്രവൈഗുണ്യേന വാ മൂത്രയതോ മൂത്രമല്പം ബസ്തൌ നാലേ മണൌ വാ സ്ഥിത്വാ തച്ഛേഷഗുരുമേഢ്രസ്യ സരുജമരുജം വാ ശനൈഃ സ്ത്രവേത്| സ മൂത്രോത്സങ്ഗഃ||൧൭||
मारुतेनाक्षिप्तं छिद्रवैगुण्येन वा मूत्रयतो मूत्रमल्पं बस्तौ नाले मणौ वा स्थित्वा तच्छेषगुरुमेढ्रस्य सरुजमरुजं वा शनैः स्त्रवेत्| स मूत्रोत्सङ्गः||१७||
🔊 Audio coming soon
മാരുതേനേത്യാദി മൂത്രോത്സങ്ഗലക്ഷണമ്| നാലം ബഹിര്മേഢ്രസ്യ ബസ്തേശ്ച മധ്യമ്| മണിര്മേഢ്രാഗ്രമ്|| ൨൭||
Adhikarana mutragranthiH (28) · Śloka 28
ബസ്തിദ്വാരേऽല്പോ വൃത്തഃ ശീഘ്രസമ്ഭവോऽശ്മരീതുല്യലിങ്ഗോ മൂത്ര- ഗ്രന്ഥിഃ||൨൮||
बस्तिद्वारेऽल्पो वृत्तः शीघ्रसम्भवोऽश्मरीतुल्यलिङ्गो मूत्र- ग्रन्थिः||२८||
🔊 Audio coming soon
ബസ്തിദ്വാര ഇത്യാദിനാ മൂത്രഗ്രന്ഥിരുച്യതേ|| ൨൮||
Adhikarana mUtrashukranidAnAdi (29) · Śloka 29
മൂത്രിതസ്യ വ്യവായഗമനാദ്വാതോദ്ഭതം സ്വസ്ഥാനാച്ച്യുതം ശുക്രം മേഹതോ മൂത്രസ്യ പ്രാക്പശ്ചാദ്വാ ഭസ്മോദകസങ്കാശം പ്രവൃര്ത്തതേ| തന്മൂത്രശുക്രമ്||൨൯||
मूत्रितस्य व्यवायगमनाद्वातोद्भतं स्वस्थानाच्च्युतं शुक्रं मेहतो मूत्रस्य प्राक्पश्चाद्वा भस्मोदकसङ्काशं प्रवृर्त्तते| तन्मूत्रशुक्रम्||२९||
🔊 Audio coming soon
മൂത്രിതസ്യേത്യാദിമൂത്രശുക്രലിങ്ഗമ്|| ൨൯||
Adhikarana viDvighAtanidAnAdi (30) · Śloka 30
വായുനാ പീഡിതം ശകൃന്മൂത്രസ്ത്രോതഃ പ്രപദ്യതേ| തതോ വിഡ്ഗന്ധി- വിട്സംസൃഷ്ടഞ്ച കൃച്ഛ്രാന്മൂത്രയതി| സ വിഡ്വിധാതഃ||൩൦||
वायुना पीडितं शकृन्मूत्रस्त्रोतः प्रपद्यते| ततो विड्गन्धि- विट्संसृष्टञ्च कृच्छ्रान्मूत्रयति| स विड्विधातः||३०||
🔊 Audio coming soon
വായുനേത്യാദിനാ വിഡ്വിഘാതഃ|| ൩൦||
Adhikarana uShNavAtanidAnAdi (31) · Śloka 31
അത്യധ്വാ ऽऽ തപോഷ്ണഭോജനാദിഭിഃ പിത്തം പ്രവൃദ്ധമനിലേരിതം ബസ്തിമേഢ്രഗുദദാഹം കുര്വദ്ധരിതഹാരിദ്രരക്തം സരസ്തം വാ മൂത്രം കൃച്ഛ്രാത്പ്രവര്ത്തയേത്സ തൂഷ്ണവാതഃ||൩൧||
अत्यध्वा ऽऽ तपोष्णभोजनादिभिः पित्तं प्रवृद्धमनिलेरितं बस्तिमेढ्रगुददाहं कुर्वद्धरितहारिद्ररक्तं सरस्तं वा मूत्रं कृच्छ्रात्प्रवर्त्तयेत्स तूष्णवातः||३१||
🔊 Audio coming soon
അത്യധ്വേത്യാദിനോഷ്ണവാതഃ|| ൩൧||
Adhikarana mUtrakShayanidAnAdi samprAptirlakShaNa~jca (32) · Śloka 32
വാതപിത്തം ബസ്തിമാശ്രിത്യ മൂത്രം സശൂലദാഹം ക്ഷപയതി| സ മൂത്രക്ഷയഃ||൩൨||
वातपित्तं बस्तिमाश्रित्य मूत्रं सशूलदाहं क्षपयति| स मूत्रक्षयः||३२||
🔊 Audio coming soon
വാതപിത്തമിത്യാദിനാ മുത്രക്ഷയലക്ഷണമ്|| ൩൨||
Adhikarana mUtrAvasAdanidAnAdi (33) · Śloka 33
പിത്തം ശ്ലേഷ്മോഭയമപി വാ വാതേന ബസ്തൌ സംഹന്യതേ| തതോ മൂത്രം സദാഹം സരക്തം പീതം ശ്വേതം സാന്ദ്രം കൃച്ഛ്രപ്രവൃത്തിഃ ശുഷ്കം ച ശങ്കരോചനനാന്യതരചൂര്ണം വാ സര്വവര്ണയുക്തം വാ ഭവതി||൩൩||
पित्तं श्लेष्मोभयमपि वा वातेन बस्तौ संहन्यते| ततो मूत्रं सदाहं सरक्तं पीतं श्वेतं सान्द्रं कृच्छ्रप्रवृत्तिः शुष्कं च शङ्करोचननान्यतरचूर्णं वा सर्ववर्णयुक्तं वा भवति||३३||
🔊 Audio coming soon
പിത്തമിത്യാദിനാ മൂത്രാവസാദഃ| ഏവമേഷാം നിദാനം സമ്പ്രാപ്തിര്ലക്ഷണം ചോക്തമ്|| ൩൩||
Adhikarana prakaraNopasaMhAraH prakaraNAntaraprastAvashca (34-9) · Śloka 9
ഇതി വിസ്തരതഃ പ്രോക്താ രോഗാ മൂത്രാപ്രവൃത്തിജാഃ| നിദാനലക്ഷണൈരൂര്ധ്വം വക്ഷ്യന്തേऽതിപ്രവൃത്തിജാഃ||൩൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം നിദാനസ്ഥാനേ നവമോധ്യായഃ||൯||
इति विस्तरतः प्रोक्ता रोगा मूत्राप्रवृत्तिजाः| निदानलक्षणैरूर्ध्वं वक्ष्यन्तेऽतिप्रवृत्तिजाः||३४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने नवमोध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
ഇതി വിസ്തരത ഇത്യാദിനാऽധ്യായമുപസംഹരതി| ദ്വിതീയം ച പ്രസ്താവയതി|| ൩൪|| ഇതി ശ്രീമന്മാഹാമഹോപധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം നിദാനസ്ഥാനേ നവമോऽധ്യായഃ