2. garbhāvakrāntiḥ

Adhikarana atha garbhAvakrAntirnAma dvitIyo~adhyAyaH atha garbhAvakrAntirnAma dvitIyo~adhyAyaH upodghAtaH · Śloka

ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ಪುತ್ರಕಾಮಮಧಿಕೃತ್ಯೋಕ್ತಂ, ಸಮ್ಪ್ರತಿ ತು ಯಸ್ಯೇವ ಪುತ್ರಸ್ಯ ನಿಷೇಕಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮೌ ಯಥಾ-ಯಥಾ ಸಮ್ಭವತಃ ಯಥಾ ಚ ಮಾತರಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಯಥಾ ಚ ನ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ, ಅವ್ಯಾಪನ್ನಂ ಚ ಯಥಾ ಸುಖಂ ಸೂತ ಇತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇದಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರ ಗರ್ಭಶಬ್ದೇನ ಮನಸ್ಸಂಯ್ಗಾಚ್ಚೇತನೇನಾತ್ಮನಾಧಿಷ್ಠಿತಾನಾಂ ಮಹಾಭೂತಾನಾಂ ವಿಕಾರವಿಶೇಷ ಉಚ್ಯತೇ| ತಸ್ಯಾವಕ್ರಮಣಂ ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಸ್ವರೂಪಲಾಭೋ ಯಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ನಿರ್ಣೀಯತೇ ಸೋಽಪ್ಯುಪಚಾರಾತ್ತಚ್ಛೇಬ್ದೇನೋಚ್ಯತೇ|

Adhikarana garbhAvakrAntiprakAraH (2) · Śloka 2

ಗತೇ ಪುರಾಣೇ ರಜಸಿ ನವೇಽವಸ್ಥಿತೇ ಶುದ್ಧೇ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಶಯೇ ಮಾರ್ಗೇ ಚ ಬೀಜಾತ್ಮನಾ ಶುಕ್ರಮವಿಕೃತಮವಿಕೃತೇನ ವಾಯುನಾ ಪ್ರೇರಿತಮನ್ಯೈಶ್ಚ ಮಹಾಭೂತೈರನುಗತಮಾರ್ತ್ತವೇನಾಭಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮನ್ವಕ್ಷಮೇವ ರಾಗಾದಿಕ್ಲೇಶವಶಾನುವರ್ತಿನಾ ಸ್ವಕರ್ಮಚೋದಿತೇನ ಮನೋಜವೇನ ಜೀವೇನಾಭಿಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಗರ್ಭಾಶಯಮುಪಯಾತಿ||೨||

ಸಾ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯಾವಕ್ರಾನ್ತಿಃ ಗತೇ ಪುರಾಣ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಸ್ತೂಯತೇ| ಪುರಾಣೇಽತೀತೇ ಕರ್ಮತಃ ಸಞ್ಚಿತೇ ರಜಸಿ ದುಷ್ಟರಕ್ತೇ ಗತೇ ವಾಯುನಾ ಸ್ತ್ರೀದೇಹಾದ್ಬಹಿಃ ಪ್ರೇರಿತೇ ಋತೋರಾದ್ಯದಿನತ್ರಯಂ ಪಶ್ಚಾನ್ನವೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತಿಕಮಾಸಭವೇಽವಸ್ಥಿತೇ ಆರ್ತ್ತವಸಂಜ್ಞೇ ಲಬ್ಧಪ್ರತಿಷ್ಠೇ ಸತಿ ಶುದ್ಧೇ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಶಯೇ ದೋಷಾನುಪಹತೇ ಮಾರ್ಗೇ ಚ ಶುದ್ಧೇ ಯೇನಾನುಪಹತಂ ಶುಕ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಶುದ್ಧ ರತಿ ರಜಸಾ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಗರ್ಭಾಶಯಮಾರ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಚ| ಶುದ್ಧಿಶ್ಚ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ್ಯೌಪಾಧಿಕೀ ಚ| ಔಪಾಧಿಕೀ ದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕೃತಾ| ಬೀಜಾತ್ಮನಾ ಗರ್ಭಕಾರಣಮಹಾಭೂತಸ್ವಭಾವೇನ ಅಙ್ಗಾದಙ್ಗಾತ್ ಪ್ರೇರಿತಮನ್ಯೈಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪೈರ್ಮನಃ ಸಹಚಾರಿಭಿಸ್ತನ್ಮಾತ್ರಾಖ್ಯೈರ್ಮಹಾಭೂತೈರನುಗತಂ ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಕರ್ಮವಶಾದಾರ್ತ್ತವೇನ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಮನ್ವಕ್ಷಂ ಮಿಶ್ರೀಭಾವಾಹೀನಕಾಲಮೇವ ರಾಗಾದೀನಾಂ ವಶೇ ಯೋಽನುವರ್ತ್ತತೇ ತಥಾವಿಧೇನ ಮನೋಜವೇನ ಜೀವೇನಾಭಿಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಪ್ತಸಂಯೋಗಂ ಗಾರ್ಭಾಶಯಂ ಶುಕ್ರಮುಪಯಾತಿ| ರಾಗದ್ವೇಷಾವಿದ್ಯಾಸ್ಮಿತಾಭಿನಿವೇಶಾಃ ಕ್ಲೇಶಾಃ| ಏತೇ ಪಞ್ಚ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಾನಿ| ನ ಪ್ರಮಾಣಂ ನ ಚಾಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಪರ್ಯಯಮಾತ್ರಮಿತಿ ಕೃತ್ವಾ ಅವಿದ್ಯಾ ಮೂಲಂ ಕ್ಲೇಶಾನಾಂ ಶೇಷಾಣಾಮ್| ಸುಖಾನುಶಾಯೀ ರಾಗಃ| ತತ್ಪ್ರಭೇದ ಏವ ದ್ವೇಷಃ ಕ್ರೋಧಃ| ಅಸ್ಮಿತಾಽಭಿನಿವೇಶೌ ಮೋಹಶಬ್ದೇನೋಕ್ತೌ| ತತ್ರ ಅವಿದ್ಯಾ ಯಾ ಅನಿತ್ಯೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾದೌ ನಿತ್ಯಬುದ್ಧಿಃ| ಬೀಜಗರ್ಭವಾಸಾದಿನಾ ಅಶುಚೌ ಸ್ತ್ರೀಶರೀರಾದೌ ಶುಚಿಬುದ್ಧಿಃ| ದುಃಖೇ ಚ ಪರಿಣಾಮತಾಪಾದಿಭಿರೂಪಭೋಗಸುಖೇ ಸುಖಬುದ್ಧಿಃ| ಅನಾತ್ಮನಿ ಚ ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಭಾವೇಷು ಶರೀರೇ ಚಾತ್ಮಬುದ್ಧಿರಿತಿ| ಆತ್ಮನೋ ಬುದ್ಧೇಶ್ಚಾಭೇದಗ್ರಹ ಅಸ್ಮಿತಾ| ಅನುಭೂತಸುಖಸ್ಯ ತತ್ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ತತ್ಕಾರಣಪ್ರಾಪ್ತೌ ಗೃದ್ಧೀ ರಾಗಃ| ಅನುಭೂತದುಃಖಸ್ಯ ತದ್ಗ್ರಥನೇಷು ತಾತ್ಕಾಲಿಕೀ ಜಿಘಾಂಸಾ ದ್ವೇಷ ಇತಿ ಕ್ಲೇಶಾಃ| ಅವಿದ್ಯಾ ಚಾಽಽನಾದಿಃ| ಏಷಾಂ ಕ್ಲೇಶಾನಾಂ ವಶಮನುವರ್ತತೇ ಯೋ ಜೀವ ಆತ್ಮಾ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ ಶುಭಾಽಶುಭಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತಾನಿ ಚಾಽಽತ್ಮನಃ| ಕ್ಲೇಶಮೂಲತ್ವಾತ್ ಕರ್ಮಣಾಮ್| ಅಮೂನಿ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪಚ್ಯಮಾನಾನಿ ವಿಪಾಕೇನ ಸುಖಾಸುಖಲಕ್ಷಣೇನ ಪುನರವಿದ್ಯಾಮೇವ ಪುಷ್ಣನ್ತಿ, ಅತೋಽವಿಚ್ಛಿನ್ನೇನ ಪ್ರವಾಹೇಣ ಕರ್ಮಫಲಾನುರೂಪೇಷು ಯೋನ್ಯನ್ತರೇಷ್ವಾತ್ಮನೋ ಮನಃಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸಂಯೋಗಾನ್ನಿತ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ಜನ್ಮಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತೇ| ಮನೋಜವೇನೇತ್ಯಾತ್ಮನೋ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತ್ವಾನ್ಮನಸಾ ಯುಕ್ತಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾವತ್ತ್ವಮಿವ ದರ್ಶಯತಿ| ಏವಮ್ಭೂತಂ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಾಶಯಮುಪಯಾತಿ|| ೨||

Adhikarana kAryANA~gkAraNAnuvidhAyitvam (3) · Śloka 3

ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಾನುವಿಧಾಯಿತ್ವಾತ್ ತತ್ಸ್ವಭಾವತಾಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ||೩||

ತಚ್ಚ ಶುಕ್ರಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಾಣಾಂ ಕಾರಣಾನುವಿಧಾಯಿತ್ವಾದ್ಧೇತೋಸ್ತತ್ಸ್ವಭಾವತಾಂ ಕಾರಣಸಾದೃಶ್ಯಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ| ಕಾರ್ಯಂ ಹಿ ಕಾರಣಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಾನುಗಚ್ಛತಿ| ತಥಾ ಚ ತಿಲೇಭ್ಯಸ್ತಿಲಾ ಏವ ಜಾಯನ್ತೇ ನ ಮಾಷಾಃ| ಕಾರಣಂ ಚ ಯದ್ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮಾತೃಪಿತೃಮಹಾಭೂತದೇಶಕಾಲಗರ್ಭಾಶಯಮಾತ್ರಾಹಾರವಿಹಾರಾದಿಕಮ್| ತಸ್ಯ ಕಾರಣಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಾನುಗಮನಾದ್ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತದಾಕೃತ್ಯಾದಿಮತಶ್ಚ ಸಮ್ಭವಃ| ಅತ ಏವ ಕಾರಣವಶಾದಾಕೃತ್ಯಾದಿವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಮ್|| ೩||

Adhikarana bhinnali~ggagarbhasambhave hetuH (4) · Śloka 4

ತತ ಏವ ಚ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಪುಮಾನ್ ಆರ್ತ್ತವಸ್ಯ ಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರೀ, ತಯೋಃ ಸಾಮ್ಯೇ ನಪುಂಸಕಮ್||೪||

ಅತ ಏವ ಚ ಕಾರಣಾನುವಿಧಾಯಿತ್ವಾದೇವ ಪುಂಸ್ಕಾರಣಸ್ಯ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಪುಮಾನ್ ಜಾಯತೇ, ರಕ್ತಸ್ಯ ತು ಯೋಷಿತ್ | ಕಾರಣಯೋಃ ಸಾಮ್ಯೇ ನಪುಂಸಕಮಿತಿ || ೪ ||

Adhikarana bahvapatyatAkAraNam (5) · Śloka 5

ಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವೇಽನಿಲೇನ ಖಣ್ಡಶೋ ಭಿನ್ನೇ ಯಥಾವಿಭಾಗಮಪತ್ಯಾನಾಮುತ್ಪತ್ತಿಃ||೫||

ಮಿಶ್ರೀಭೂತಶ್ಚ ಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವಂ ಸ್ವವಿಶಿಷ್ಟಹೇತುಕೋಽನಿಲೋ ಯದಾ ಖಣ್ಡಶಃ ಕರೋತಿ, ತದಾ ಬಹೂನಾಮಪ್ಯಪತ್ಯಾನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ || ೫ ||

Adhikarana viyoni-vikRutAkArApatyakAraNam (6) · Śloka 6

ವಿಕೃತೇ ವಿಯೋನ್ಯಾಕೃತೀನಾಞ್ಚ||೬||

ಯದಾ ತ್ವನಿಲೋ ವಾಽನ್ಯೋ ವಾ ದೋಷಃ ಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವಂ ಕೇನಚಿತ್ ಪ್ರಕಾರೇಣ ವಿಕರೋತಿ, ತದಾ ವಿಕೃತಯೋನೀನಾಂ ವಿಕೃತಾಕೃತೀನಾಞ್ಚ ಗರ್ಭಾಣಾಂ ಸಮ್ಭವಃ | ವಿಕೃತಯೋನಯೋ ಯೇ ಯೋಷಿತಃ ಪುಂಸಾ ಸಂಸೃಷ್ಟಾಯಾಃ ಮೃಗಮೇಷಮಾರ್ಜಾರಾದಯೋ ಜಾಯನ್ತೇಽತೋ ವಿಕೃತಾಕೃತಯಃ ಕಾಣಪಙ್ಗ್ವಾದಯಃ || ೬ ||

Adhikarana sadyogRuhItagarbhAyA lakShaNAni (7) · Śloka 7

ಅಥ ನಾರ್ಯ್ಯಾಃ ಸದ್ಯೋಗೃಹೀತಗರ್ಭಾಯಾಶ್ಚ ಲಿಙ್ಗಂ ಯೋನ್ಯಾ ಬೀಜಗ್ರಹಣಂ ತೃಪ್ತಿರ್ಗರಿಮಾ ಸ್ಫುರಣಂ ಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವಯೋರನುಬನ್ಧಶ್ಚ ತಥಾ ಪ್ರಹರ್ಷೋ ಹೃಲ್ಲಾಸಸ್ತನ್ದ್ರಾಽಙ್ಗಸಾದಃ ಪ್ರಸೇಕೋ ಹೃದಯವ್ಯಥಾ ಗ್ಲಾನಿಃ ಪಿಪಾಸಾ ಚ||೭||

ಅಥೇತಿ ಪ್ರಸ್ತಾವೇ | ಯೋನ್ಯಾ ಬೀಜಗ್ರಹಣಾದಿಕಂ ಸದ್ಯೋಗರ್ಭಾಯಾಸ್ತತ್ಕಾಲಪ್ರಾಪ್ತಗರ್ಭಾಯಾ ನಾರ್ಯ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣಮ್ | ಯೋನ್ಯಾ ಬೀಜಸ್ಯ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಂ ಪ್ರಸ್ರವಾಭಾವಃ | ತೃಪ್ತಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಗರ್ಭಾಪೇಕ್ಷಯಾ ರತಾವನಭಿಲಾಷಿತಾ, ಶರೀರಪ್ರೀಣನಂ ವಾ | ಗುರುತ್ವಮಙ್ಗಸ್ಯ ತಸ್ಯೈವ ಸ್ಫುರಣಂ ಚಾಲನಮ್ | ಅನನುಬನ್ಧನಮ್ ಗರ್ಭವಿದಾರಣಾದಿನಾ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಃ | ಹೃದುತ್ಕ್ಲೇಶಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಸೇಕ ಏವ ಹೃಲ್ಲಾಸಃ || ೭ ||

Adhikarana vyaktagarbhAyA lakShaNAni (8) · Śloka 8

ಕ್ರಮೇಣ ತು ವ್ಯಕ್ತಗರ್ಭಾಯಾಃ ಕುಕ್ಷಿಮಾತ್ರಗೌರವಂ ಕ್ಷಾಮನೇತ್ರಸ್ವರತಾ ಯೋನಿರೋಮಸಂಲುಲನಂ ನಿದ್ರಾ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಛರ್ದಿರರುಚಿಃ ಪಾದಶೋಫೋಽಮ್ಲೇಽಭಿಲಾಷಸ್ತೇಷು ತೇಷು ಚ ಉಚ್ಚಾವಚೇಷು ಭಾವೇಷ್ವಿತಿ||೮||

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಕ್ತಗರ್ಭಾಯಾಃ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಕುಕ್ಷಿಗಾತ್ರಾದಿಗೌರವಾದಿಲಕ್ಷಣಮ್ | ಕ್ರಮೇಣೇತಿ | ಯಥಾ-ಯಥಾ ಪ್ರವರ್ಧತೇ ತಥಾ-ತಥಾ ಕುಕ್ಷಿಗೌರವಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ | ಕ್ಷಾಮಶಬ್ದೋ ನೇತ್ರಸ್ವರಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ | ಯೋನಿರೋಮ್ಣೀಞ್ಚ ಸಂಲುಲನಂ ಚಲನಮ್ | ಯೋನಿರೋಮ್ಣಾಂ ವಾ ಸಂಲುಲನಂ ವ್ಯಾಲೋಲತಾ | ತೇಷು ತೇಷ್ವನುಕ್ತೇಷ್ವಪಿ ಸ್ವಕಲ್ಪಿತೇಷು ನಾನಾವಿಧೇಷೂಚ್ಚಾವಚೇಷ್ವನಿಯತೇಷು ಭಾವೇಷ್ವಾಹಾರವಿಹಾರಾದ್ಯುಪಯೋಗಿಷ್ವಭಿಲಾಷ ಇತಿ ವ್ಯಕ್ತಗರ್ಭಾಯಾ ಲಿಙ್ಗಮ್ | ವ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ಫುಟೋ ನಾತಿಸಮ್ಪೂರ್ಣೋ ಗರ್ಭೋ ಯಸ್ಯಾಃ || ೮ ||

Adhikarana garbhiNyA ArttavAdarshanaM, jarAyvAdisambhavashca (9) · Śloka 9

ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ರಜೋವಾಹಿನಾಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ವರ್ತ್ಮಾನ್ಯುಪರುಧ್ಯನ್ತೇ ಗರ್ಭೇಣ| ತಸ್ಮಾತ್ ತತಃ ಪರಮಾರ್ತ್ತವಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ| ತತಸ್ತದಧಃ ಪ್ರತಿಹತಮಪರಮಪರಂ ಚೋಪಚೀಯಮಾನಮಪರೇತ್ಯಾಹುಃ, ಜರಾಯುರಿತ್ಯನ್ಯೇ| ಸ್ಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ರೋಮರಾಜಿಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವತಿ||೯||

ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ವ್ಯಕ್ತಗರ್ಭಾಯಾ ರಜೋವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಯೈಃ ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ಮಲಭೂತಂ ರಕ್ತಮೃತುಕಾಲಂ ಬಹಿರ್ವಹತಿ ತೇಷಾಂ ವರ್ತ್ಮಾನಿ ಮಾರ್ಗಾಣಿ ಮುಖಾನಿ ಗರ್ಭೇಣ ನೈಕಾಹಾದಾಚ್ಛಾದ್ಯನ್ತೇ | ತಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ ತತಃ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವ್ಯಕ್ತೀಭಾವಾತ್ ಪರಮಾರ್ತ್ತವಂ ನ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ | ಯತ್ತು ಕದಾಚಿದ್ ದೃಶ್ಯತೇ ತದ್ವೈಕೃತಮ್ | ತದೈವ ಚಾರ್ತ್ತವಮಧೋ ಗಮನೇ ಗರ್ಭೇಣ ಪ್ರತಿಹತಮಾಹಾರಪರಿಣಾಮಾಚ್ಚ ಪ್ರತಿದಿನಮುಪಚೀಯಮಾನಂ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಶಯ ಏವಾಪರಾ ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಽಽಖ್ಯಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತ ಇತಿ ಕೇಚಿದಾಹುಃ | ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯ್ಯಾಸ್ತದಾರ್ತ್ತವಂ ಜರಾಯುಭಾವೇನ ಪರಿಣಮತೀತ್ಯಾಹುಃ | ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ರಕ್ತೇ ಸ್ಥಿತೇ ಕೋಷ್ಠ ಏತಾವರುದ್ಧೇ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ನಾಭೇರಧೋ ರೋಮರಾಜಿಃ ಪ್ರದುರ್ಭವತಿ | ತೇನ ರೋಮರಾಜ್ಯಾಸ್ತದೇವ ಜರಾಯೋಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಕಾರಣಮುಕ್ತಮ್ || ೯ ||

Adhikarana kapolAdau pInatAdarshanam (10) · Śloka 10

ಜರಾಯುಶೇಷಂ ಚೋರ್ಧ್ವಮಸೃಕ್ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ| ತಸ್ಮಾತ್ ಪೀನಕಪೋಲಪಯೋಧರತಾ ಕೃಷ್ಣೌಷ್ಠಚೂಚುಕತ್ವಞ್ಚ||೧೦||

ತದ್ದ್ಯಾರ್ತ್ತವಂ ಬಹು ಜರಾಯುಭಾವೇನ ಪ್ರತಿಘಾತಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರತಿಪನ್ನಂ ಕಪೋಲಯೋಃ ಪಯೋಧರಯೋಶ್ಚ ಪೀನತ್ವಂ ಸ್ಥೌಲ್ಯಂ ಕರೋತ್ಯೋಷ್ಠಯೋಶ್ಚೂಚುಕಯೋಶ್ಚ ಸ್ತನಮುಖಾಖ್ಯಯೋರಿತಿ | ತತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಪ್ರತಿಪನ್ನಾದ್ರತತಾದ್ಯತ್ ಸ್ತನಪ್ರಾಪ್ತಂ ತತ್ತತ್ಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶ್ವೇತೇನ ಕೃತೋಪರಾಗಂ ಸ್ತನ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ || ೧೦ ||

Adhikarana stanyotpattau kAraNam (11) · Śloka 11

ಸ್ತನಾಶ್ರಯಮೇವ ಚ ಕಫೋಪರಞ್ಜಿತಂ ಸ್ತನ್ಯತಾಮುಪಗತಂ ಪ್ರಸೂತಾಯಾಂ ಪುನರಾಹಾರರಸೇನಾಪ್ಯಾಯತೇ||೧೧||

ಯತ್ತತ್ ಸ್ತನ್ಯತಾಂ ಯಾತಂ ಪ್ರಸೂತಾಯಾ ಆಹಾರರಸೇನಾಪಿ ಅವಿದಗ್ಧೇನ ಪ್ರಭಾವಾದಾಪ್ಯಾಯತೇ ಆಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಷಯಾದ್ಯೇನ ಪ್ರಸೂತಾಯಾ ಭಾವಿ ಸ್ತನ್ಯಂ ನಿಯತಕಾಲಂ ಭವತಿ || ೧೧ ||

Adhikarana tRutIyamAsAvadhi garbhasyopacayakramaH (12) · Śloka 12

ತತ್ರ ಪ್ರಥಮೇ ಮಾಸೇ ಕಲಲಂ ಜಾಯತೇ| ದ್ವಿತೀಯೇ ಘನಃ ಪೇಶ್ಯರ್ಬುದಂ ವಾ| ತೇಭ್ಯಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಪುಂಸ್ತ್ರೀನಪುಂಸಕಾನಿ| ತೃತೀಯೇ ಪಞ್ಚಧಾ ಪ್ರರೋಹತಿ| ತದ್ಯಥಾ-- ಸಕ್ಥಿನೀ, ಬಾಹೂ, ಶಿರಶ್ಚ| ಸಕ್ಥ್ಯಾದಿ ಪ್ರರೋಹೈಕಕಾಲಮೇವ ಚ ಸರ್ವಮಙ್ಗಾಽಽವಯವೋನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಯುಗಪತ್ ಸಮ್ಭವನ್ತ್ಯನ್ಯತ್ರ ಜನ್ಮೋತ್ತರಕಾಲಜೇಭ್ಯೋ ದನ್ತಾದಿಭ್ಯಃ| ಕ್ರಮೇಣ ತು ಸ್ಫುಟೀಭವನ್ತಿ| ಏಷಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ| ವಿಕೃತಿರತೋಽನ್ಯಥಾ||೧೨||

ಅತೋಽನನ್ತರಂ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಽಽಪ್ರಸವಮವಸ್ಥಾದಿಕಂ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯತೇ | ತತ್ರ ಪ್ರಥಮೇ ಮಾಸೇ ಕಲಲಂ ಕ್ರಮೇಣ ಭವತಿ | ಕಲಲೇ ಗೃಹೀತಕಾಠಿನ್ಯಮ್ | ದ್ವಿತೀಯೇ ತು ಮಾಸೇ ಕಾಠಿನ್ಯಕ್ರಮೇಣ ಯದಾ ಪುಮಾನ್ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತದಾ ಘನೋ ಭವತಿ | ಘನೋ ನಾತಿದೀರ್ಘಪರಿವೃತ್ತೋ ಮಾಂಸಪ್ರಾಯಃ | ಯದಾ ತು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತದಾ ಪೇಶೀ ಚತುರಸ್ರಾ ಭವತಿ | ಯದಾ ತು ನಪುಂಸಕಂ ತದಾರ್ಬುದಂ ಪರಿವೃತ್ತಂ ಭವತಿ | ತೃತೀಯೇ ತು ಮಾಸೇ ಘನಃ ಪೇಶೀ ವಾರ್ಬುದಂ ವಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಗರ್ಭಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಪ್ರರೋಹತಿ | ಅಧಿಕರಣವಿಚಾಲೇ ಚ ಇತಿ 'ಧಾ' ಪ್ರತ್ಯಯಃ | ದ್ವೇ ಸಕ್ಥಿನೀ, ದ್ವೌ ಬಾಹೂ, ಶಿರಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಃ | ಸಕ್ಥ್ಯಾದಿಪ್ರರೋಹಸಮಾನಕಾಲಮೇವ ಸರ್ವಾಙ್ಗಾಽಽವಯವಾನಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಸಮ್ಭವಃ | ಅಙ್ಗಂ ಶರೀರಂ ತಸ್ಯಾಽಽವಯವಾ ಅಙ್ಗಾವಯವಾಃ | ಸರ್ವೇ ಚ ತೇಽಙ್ಗಾವಯವಾಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ | ಏಕಕಾಲಶಬ್ದೇನ ಬಾಹ್ವಾದಿಸಮಾನಕಾಲತ್ವಮುಚ್ಯತೇ | ಯುಗಪಚ್ಛಬ್ದೇನ ಪರಸ್ಪರೈಕಕಾಲತ್ವಮ್ | ಜನ್ಮೋತ್ತರಕಾಲಭಾವಿನಾಂ ರೋಮದನ್ತಾದೀನಾಮಙ್ಗಾವಯವತ್ವೇನ ತತ್ಕಾಲಾಸಮ್ಭವತ್ರಿರ್ಧಾರಣಮ್ | ತೇ ಹಿ ದನ್ತಾದಯೋ ಜಾತಸ್ಯ ಜಾಯನ್ತ ಇತಿ | ತಾನಿ ಚಾಽಽವಯವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ದಶಸು ಮಾಸೇಷು ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸ್ಫುಟೀಭವನ್ತಿ | ಏಷಾ ಪ್ರಕೃತಿರತೋಽನ್ಯಥಾ ವಿಕೃತಿರ್ಜ್ಞೇಯಾ | ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಉಪಘಾತಕಾದ್ಯಭಾವ ಏಷ ಸಮ್ಭವಕ್ರಮಃ | ಯದಾ ತು ಲಕ್ಷ್ಯೇಣೋಪಘಾತಕಾರಣಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ತದಾ ತದಾನುರೂಪ್ಯೇಣೈವ ವಿಲಕ್ಷಣಾ ವಿಕೃತಿಃ | ಯಥೋಕ್ತಕ್ರಮವೈಪರೀತ್ಯೇ ವಿಕೃತಿರುಚ್ಯತ ಇತ್ಯನ್ಯಥಾರ್ಥಃ || ೧೨ ||

Adhikarana garbhali~ggAnurUpaM bhAvAnAM copasthitiH (13) · Śloka 13

ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪುಂಸ್ತ್ರೀನಪುಂಸಕಾನ್ಯತಮಲಿಙ್ಗಾನುರೂಪಾ ಭಾವಾ ಮನಸಿ ಶರೀರೇ ಚ ಸನ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇ| ವೈಶೇಷಿಕಲಿಙ್ಗಸಙ್ಕರೇ ತು ಯತೋ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ತತೋಽನ್ತರಾ ಭಾವಾಃ||೧೩||

ನನು ದ್ವಿತೀಯೇ ಘನಃ ಪೇಶ್ಯರ್ಬುದಂ ವಾ ಪುಂಸ್ತ್ರೀನಪುಂಸಕಾಖ್ಯಂ ಜಾಯತ ಇತಿ ತತ್ರ ಹೇತುರ್ನ ಜ್ಞಾಯತೇ | ಕೇನ ಹೇತುನಾ ಸದೃಶೈರಪಿ ಕರಚರಣಾದಿಭಿರಙ್ಗಾವಯವೈಃ ಸ್ತ್ರ್ಯಾದಿಕೃತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿಶೇಷೋ ಭವತೀತ್ಯತ ಆಹ- ಯಥಾಸ್ವಮಿತ್ಯಾದಿ | ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಾತ್ಮ | ಗರ್ಭಸ್ಯಾನ್ಯತಮಲಿಙ್ಗಸ್ಯಾನುರೂಪಾಭಾವಾಃ ಮನಸಿ ಶರೀರೇ ಚ ಸನ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇ | ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಮತ ಏವ ಸ್ವಕರ್ಮಹೇತುಕಾ ಭೀರುತ್ವಾದಯೋ ಮನಸ್ಯಧೋಗುರುತ್ವಾದಯಶ್ಚ ಶರೀರೇ ಸನ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇ | ಯೇ ಸ್ತ್ರೀನಪುಂಸಕಹೇತವಸ್ತ ಏವ ಕ್ಲೈಬ್ಯಾಧೋಗುರುತ್ವಾದಯಃ ಸ್ತ್ರ್ಯಾಖ್ಯಂ ವಿಶೇಷಮಾರಭನ್ತೇ | ಅಕ್ಲೈಬ್ಯಾಧೋಗುರುತ್ವಾದಯಃ ಪುಮಾಖ್ಯಮುಭಯಸಮತ್ವೇನ ನಪುಂಸಕಮಿತಿ | ಅತಸ್ತೇಷಾಂ ವೈಶೇಷಿಕಗುಣತ್ವಮ್ | ಅತಸ್ತೇಷಾಞ್ಚ ವೈಶೇಷಿಕಾಣಾಂ ಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಭೀರುತ್ವಾದೀನಾಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಕಾರಣಾನಾಂ ಸಙ್ಕರೇ ಮಿಶ್ರೀಭಾವೇ ಯತೋ ಭೂಯಸ್ತ್ವಮೇಷಾಮೇವ ವೈಶೇಷಿಕಾಣಾಂ ಪ್ರಭೂತತ್ವಂ ತತೋಽನ್ಯತರಾ ಭಾವಾಸ್ತೈರೇವ ಭೂಯೋಭಿರನ್ತತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಾ ಭಾವಃ | ಉಭಯೇಷಾಮಪಿ ಭೂಯಸ್ತ್ವೇ ನಪುಂಸಕಸ್ಯೇತಿ || ೧೩ ||

Adhikarana strIpuMnapuMsakakarAH bhAvAH (14) · Śloka 14

ತದ್ಯಥಾ- ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಭೀರುತ್ವಮವೈಶಾರದ್ಯಂ ಮೋಹೋಽನವಸ್ಥಾನಮಧೋಗುರುವಮಸಂಹಾನಂ ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಮಾರ್ದ್ದವಂ ಗರ್ಭಾಶಯಬೀಜಭಾಗಸ್ತಥಾಯುಕ್ತಾಶ್ಚಾಪರೇ ಸ್ತ್ರೀಕರಾ ಭಾವಾಃ| ತತೋ ವಿಪರೀತಾಃ ಪುಂಸ್ಕರಾಃ| ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ನಪುಂಸಕಕರಾಃ||೧೪||

ನನು ಕೇ ತೇ ಭಾವಾಃ ಸ್ತ್ರ್ಯಾದ್ಯನ್ಯತಮಲಿಙ್ಗಾರೂಪಾ ಇತ್ಯಾಹ- ತದ್ಯಥೇತ್ಯಾದಿ | ಕ್ಲೈಬ್ಯಾದಯೋ ಮನೋಧರ್ಮಾಃ | ಅಧೋಗುರುತ್ವಾದಯಶ್ಚ ಶರೀರಧರ್ಮಾಃ | ಸ್ತ್ರೀಕರಾ ಭಾವಾಃ ಕರ್ಮಹೇತುಕಾಃ ಯೇ ತೇ ಸ್ತ್ರ್ಯಾಖ್ಯಂ ವಿಶೇಷಮಭಿನಿರ್ವರ್ತ್ತಯನ್ತಿ | ತುಲ್ಯೇಷ್ವಪಿ ಕರಣಾದಿಷು ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ನಿಸ್ತೇಜತ್ವಾತ್ | ಬುದ್ಧೇರವೈಶಾರದ್ಯಂ ಮೌಗ್ಧ್ಯಮ್ | ಮೋಹೋಽಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಮ್ | ಅನವಸ್ಥಾನಂ ಚಲಚಿತ್ತತ್ವಮ್ | ಇತಿ ಮನಃ ಸಂಶ್ರಯಾಃ ಸ್ತ್ರೀಕರಾ ಭಾವಾಃ | ಅಧೋಗುರುತ್ವಂ ಪಶ್ಚಿಮಕಾಯಭಾಗಗೌರವಮ್ | ಅಸಂಹನನಂ ಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಸನ್ಧ್ಯಾದೀನಾಮಾಸ್ಥಿತಿನಿವಿಷ್ಟತ್ವಮ್ | ಶೈಥಿಲ್ಯಮನಿಬಿಡಾವಯವದೇಹತ್ವಮ್ | ಮಾರ್ದವಂ ಶಿಥಿಲಸ್ಯಾಪಿ ವಸ್ತ್ರಾದೇರ್ದೃಶ್ಯತೇ | ಗರ್ಭಾಶಯಕಾರಣೋ ಬೀಜಭಾಗೋ ಮಾತೃಸಂಭವೋ ಯೇನೋತ್ಪದ್ಯಮಾನೇ ಸ್ತ್ರೀಶರೀರೇ ಗರ್ಭಾಶಯಾಖ್ಯೋಽನ್ತರವಯವಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ | ತಥಾಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ತ್ರೀಸಮ್ಭಾವಿನೋಽಪರೇ ಯೋನಿಸ್ತನಾದಿಬೀಜಭಾಗಾಃ | ಸ್ತನಾದೀನಾಮುತ್ತರಕಾಲಭವಿತ್ವಸ್ಯ ಸಮರ್ಥೋ ಬೀಜಭಾಗೋ ಯೋಗ್ಯಕಾಲಪ್ರತೀಕ್ಷೋಽದೃಶ್ಯಮಾನೋಽಪ್ಯಸತ್ತ್ವೇನ ನ ವಿಜ್ಞೇಯ ಇತಿ ಶಾರೀರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಸ್ತ್ರೀಕರಾಭಾವಾಃ | ಏತ ಏವ ಮನಃಶರೀರಾಶ್ರಯಾ ಭಾವಾ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ವೈಪರೀತ್ಯೇ ಪುಂಸ್ತ್ವೇನ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಾಃ | ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಸಾಮ್ಯೇನ್ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾ ನಪುಂಸಕಕರಾ ಇತ್ಯಾದಿ || ೧೪ ||

Adhikarana tRutIyAmAsAtprabhRuti garbhe vedanAdisambhavaH (15) · Śloka 15

ತದಾ ಚಾಸ್ಯ ವೇದನಾ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಾ ಭವತಿ| ತತಶ್ಚ ತತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಸ್ಪನ್ದತೇಽಭಿಲಾಷಂ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಕರೋತಿ||೧೫||

ಅಸ್ಯ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತದಾ ತೃತೀಯೇ ಮಾಸೇ ವೇದನಾ ಚೇತನಾ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಾ ಸ್ಫುಟಾ ಭವತಿ | ತತೋಽನ್ನ್ತರಮೇವ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಸ್ಪನ್ದತೇ | ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ಅಭಿಲಾಷಂ ಕರೋತಿ || ೧೫ ||

Adhikarana garbhiNyAH tRutIyamAse daurhRudasambhavaH (16) · Śloka 16

ಮಾತೃಜಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ತದ್ರಸಹಾರಿಣೀಭಿರ್ಧಮನೀಭಿರ್ಮಾತೃಹೃದಯೇನಾಭಿಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭವತಿ| ತಸ್ಮಾತ್ತಯೋಸ್ತಾಭಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ತಥಾ ಚ ದ್ವಿಹೃದಯಾಂ ನಾರೀಂ ದೌರ್ಹೃದಿನೀಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ||೧೬||

ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಚ ಕಾಲೇ ನಾರೀ ದೌರ್ಹೃದಿನೀ ಭವತಿ | ದೌರ್ಹೃದಿನೀ ದ್ವಿಹೃದಯಾ ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ- ಮಾತೃಜಮಿತ್ಯಾದಿ | ಅಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮಾತೃಜಂ ಹೃದಯಂ ಭವತಿ | ಮಾತುರ್ಬೀಜಭಾಗೇನ ಮೃದುನಾ ಆರ್ತ್ತವಾಖ್ಯೇನ ಜಾಯತೇ | ತಚ್ಚ ಗರ್ಭಹೃದಯಂ ರಸವಾಹೀಭಿರ್ನಾಡೀಭಿರ್ಮಾತೃಹೃದಯೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭವತಿ | ತೇನ ಗರ್ಭಸ್ಯೇಚ್ಛಯಾ ಮಾತಾ ವ್ಯಾಪ್ಯತೇ ಮಾತುಶ್ಚ ಗರ್ಭ ಇತಿ | ಅತೋ ಮಾತಾ ದ್ವಿಹೃದಯಾ ತೃತೀಯಮಾಸ್ಯುಚ್ಯತೇ || ೧೬ ||

Adhikarana matAntareNa daurhRudakAlaH (17) · Śloka 17

ಅನ್ಯೇ ತು ಪಕ್ಷತ್ರಯಾತ್ ಪ್ರಭೃತ್ಯಾಪಞ್ಚಮಾತ್ ಮಾಸಾತ್ ದೌರ್ಹೃದಕಾಲಮಾಹುಃ||೧೭||

ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯ್ಯಾ ಗರ್ಭಗ್ರಹಣಾದ್ಗತೇ ಪಕ್ಷತ್ರಯೇ ಯಾವಚ್ಚತುರ್ಥೋ ಮಾಸೋ ನಿಷ್ಪನ್ನಸ್ತಾವದ್ದೌರ್ಹೃದಕಾಲಮಾಹುಃ || ೧೭ ||

Adhikarana daurhRudamahitamapi deyameva (18) · Śloka 18

ಪ್ರಾರ್ಥನಾಯಾಞ್ಚ ತೀವ್ರಾಯಾಂ ಕಾಮಮಹಿತಮಪ್ಯಸ್ಯೈ ಹಿತೋಪಸಹಿತಂ ದದ್ಯಾತ್||೧೮||

ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ದೌರ್ಹೃದೇ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಯಾಂ ನಾನಾವಿಧೇ ಆಹಾರೇ ಪಥ್ಯೇ ಯದಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಭವತಿ ತತ್ತದಾನೀಮೇವ ದದ್ಯಾತ್ | ಅಹಿತೇ ಪುನರ್ಯದಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಭವತಿ ತತೋಽನ್ಯೇನ ಹಿತೇನೋಪಹಿತಂ ಮಿಶ್ರಂ ತತ್ತಸ್ಯೈ ಪ್ರದದ್ಯಾತ್ || ೧೮ ||

Adhikarana daurhRudavimAnanAddoShaH (19) · Śloka 19

ದೌರ್ಹೃದವಿಮಾನನಾದ್ಧಿ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತೋಽನ್ತಃಶರೀರಮನುಚರನ್ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿನಾಶಂ ವೈರೂಪ್ಯಂ ವಾ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್||೧೯||

ಅನ್ಯಥಾ ದೌರ್ಹೃದಸ್ಯ ವಿಮಾನನಾತ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಭಙ್ಗಾದಸೌಮ್ಯತ್ವಾದ್ವಾಯುಃ ಕುಪಿತೋಽನ್ತಃಶರೀರಂ ಪರಿಭ್ರಮನ್ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿನಾಶಂ ಕರೋತಿ ವೈರೂಪ್ಯಂ ವಾ ಕರೋತಿ || ೧೯ ||

Adhikarana daurhRudAvAptiphalam (20) · Śloka 20

ಲಬ್ಧದೌರ್ಹೃದಾ ತು ವೀರ್ಯ್ಯವನ್ತಞ್ಚಿರಾಯುಷಞ್ಚ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಸೂತೇ||೨೦||

ಯದಾ ಪುನರ್ದೌರ್ಹೃದೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಂ ಲಭತೇ ತದಾ ಸಾ ಲಬ್ಧದೌರ್ಹೃದಾ ವೀರ್ಯ್ಯವನ್ತಂ ಚಿರಾಯುಷಂ ಚ ಪುತ್ರಂ ಸೂತೇ || ೨೦ ||

Adhikarana caturthe~a~ggapratya~ggavibhAgastatsthairyya~jca (21) · Śloka 21

ಚತುರ್ಥೇಽಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವಿಭಾಗಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತೋ ಗರ್ಭಶ್ಚ ಸ್ಥಿರೋ ಭವತಿ||೨೧||

ಚತುರ್ಥೇ ಮಾಸಿ ಸರ್ವಾವಯವಾನಾಂ ಸ್ಫುಟತಾ, ವ್ಯಕ್ತಿಃ ಸ್ಥೈರ್ಯ್ಯಞ್ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಭವತಿ || ೨೧ ||

Adhikarana pa~jcame mAse manaHprabodho mAMsashoNitopacayashca (22) · Śloka 22

ಪಞ್ಚಮೇ ಮನಃ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧತರಂ ಭವತಿ ಮಾಂಸಶೋಣಿತೋಪಚಯಶ್ಚ||೨೨||

ಅನ್ಯತ್ ಸುಬೋಧಮ್ || ೨೨ ||

Adhikarana ShaShThe mAse keSaromAdInAmabhivyaktiH balavarNopacayashca (23) · Śloka 23

ಷಷ್ಠೇ ಕೇಶರೋಮನಖಾಸ್ಥಿಸ್ನಾಯ್ವಾದೀನ್ಯಭಿವ್ಯಕ್ತಾನಿ ಬಲವರ್ಣೋಪಚಯಶ್ಚ| ಸಪ್ತಮೇ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸಮ್ಪೂರ್ಣತಾ||೨೩||

ಸುಗಮಮ್ || ೨೩ ||

Adhikarana aShTame mAsi ojasaH mAtRugarbhayossa~jcAraH (24) · Śloka 24

ಅಷ್ಟಮೇ ಗರ್ಭಶ್ಚ ಮಾತೃತೋ ಗರ್ಭತಶ್ಚ ಮಾತಾ ರಸಹಾರಿಣೀಭಿರ್ವಾಹಿನೀಭಿರ್ಮುಹುರೋಜಃ ಪರಸ್ಪರಮಾದದಾತೇ| ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಮುಹುರ್ಮುದಿತಾ ಭವತಿ ಮುಹುರ್ಗ್ಲಾನಾ ತಥಾ ಗರ್ಭಃ||೨೪||

ಅಷ್ಟಮೇ ಮಾಸಿ ತಾಭಿರುಭಯಲಗ್ನಾಭೀ ರಸವಹಾಭಿರ್ನಾಡೀಭಿರೋಜಃ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಂ ದ್ವಯೋಃ ಶರೀರಯೋಃ ಪ್ರಭಾವಾದ್ವಾತವಶಾಚ್ಚ ಸಞ್ಚರತಿ | ಯತ್ರ ಚ ತದೋಜಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ರ ಶರೀರೇ ಹರ್ಷೋ ಭವತ್ಯನ್ಯತ್ರ ಗ್ಲಾನಿಃ || ೨೪ ||

Adhikarana aShTame mAse jAtasya garbhasya vinAshe hetuH (25) · Śloka 25

ಏವಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜನ್ಮ ವ್ಯಾಪತ್ತಿಮತ್ತದಾ ಭವತ್ಯೋಜಸೋಽನವಸ್ಥಿತತ್ವಾತ್| ತಥಾ ಹ್ಯಸ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ರಮಣೋನ್ಮುಖಸ್ಯ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾದೀನ್ಯನುಭವತ ಏವೌಜಸಾ ವಿಯೋಗಃ| ಯದ್ಯಪಿ ಚ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಮಸ್ಯೋಚ್ಛ್ವಸನಂ ಸ್ಯಾತ್ತಚ್ಛಿನ್ನಸ್ಯೇವಾಙ್ಗಸ್ಯೌಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರಾನುವೃತ್ತಿಕೃತಮ್| ಜನನ್ಯಾಸ್ತು ಸ್ಥಿರೌಜಸ್ಕತಯೈಕದೇಶೇನ ರಸೇ ಸಂಕ್ರಾನ್ತೇ ಗ್ಲಾನಿರೇವೇತಿ||೨೫||

ತತ್ರ ಮಾತೃಶರೀರಂ ಗತೇ ಓಜಸಿ ಯದಿ ಗರ್ಭಂ ಪ್ರಸೂತೇ ತದಾ ಸ ಜಾತೋ ವಿನಶ್ಯತಿ | ಯತ್ತು ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ವಲ್ಪಮೇವೋಜೋ ಭವತಿ ತನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮಣಕ್ಲೇಶೇನ ಕ್ಷಯಂ ಯಾತಿ | ಯತ್ತು ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಮುಚ್ಛ್ವಸನಂ ಭವತಿ ತದೋಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರಾತ್ | ಯಥಾ ಛಿತ್ರಸ್ಯಾಙ್ಗಸ್ಯ ಚಲನಮ್ | ಯದಾ ಗರ್ಭಶರೀರಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಓಜಸಿ ಗರ್ಭೋ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತಿ ತದಾ ಓಜಸಃ ಸದ್ಭಾವಾತ್ ಜಾತೋ ಜೀವತ್ಯತ್ರ ಮಾತಾ ಯತಃ ಸ್ಥಿರೌಜಸ್ಕಾ ಭವತ್ಯತಃ ಸಾ ಕೇವಲಂ ಗ್ಲಾನಾ ಭವತಿ, ನ ತು ವಿಪದ್ಯತೇ | ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಸಮ್ಬನ್ಧಿನ ಓಜಸಸ್ತೋಕಮಾತ್ರಂ ಗರ್ಭಶರೀರಂ ಸಂಕ್ರಾಮತಿ || ೨೫ ||

Adhikarana aShTame prasavena garbhasya maraNamiti (26) · Śloka 26

ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಹುಃ| ನೈಋತಭಾಗತ್ವಾತ್ತತ್ರ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮರಣಮ್||೨೬||

ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯ್ಯಾಃ ಸುಶ್ರುತಾದಯಸ್ತತ್ರಾಷ್ಟಮೇ ಮಾಸೇ ನೈರ್-ಋತಭಾಗತ್ವಾತ್ ಭೂತಾವಸರತ್ವಾತ್ ತಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮರಣಮಾಹುಃ | ನ ತ್ವೋಜಸೋಽನವಸ್ಥಾನಾತ್ || ೨೬ ||

Adhikarana aShTame mAsi garbhaprasavanirodhApAyAH (27) · Śloka 27

ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಸವಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಂ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ನಾತಾ, ಶುಚಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ, ದೇವತಾರಾಧನಮಪರಾ ಸ್ಯಾತ್| ಮಾಂಸೌದನಬಲಿಂ ಚಾತ್ರ ನಿರ್ವಪೇತ||೨೭||

ತಸ್ಮಾನ್ನೈರ್-ಋತಭಾಗತ್ವಾತ್ತಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಂ ಭೂಯೋ ಮೇ ಪ್ರಸವೋ ನ ಭೂಯಾದಿತಿ ಕೃತ್ವಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ನಾನಾದಿಯುಕ್ತಾ ಸತೀ ದೇವಾರಾಧನಪರಾ ಸ್ಯಾತ್ | ತೇಷಾಞ್ಚ ನೈರ್-ಋತಾನಾಂ ಮಾಂಸೋದನಾದಿಕಂ ಬಲಿಪಲಲಪಿಷ್ಟಾದಿಕಂ ನಿರ್ವಪೇತ್ || ೨೭ ||

Adhikarana garbhasya sUteH kAlaH (28) · Śloka 28

ತಸ್ಮಿನ್ನೇಕದಿವಸಾತಿಕ್ರಾನ್ತೇπ ಪ್ರಸವಕಾಲಮಾಹುರಾಸಂವತ್ಸರಾತ್| ಅತಃ ಪರಂ ವಿಕಾರೀ ಭವತಿ||೨೮||

ಅಸ್ಮಿಂಸ್ತ್ವಷ್ಟಮೇ ಮಾಸೇ ಏಕದಿವಸಾತಿಕ್ರಾನ್ತೇπ ಪ್ರಸವಕಾಲಮಾಹುಃ | ಏಕದಿವಸಮತಿಕ್ರಾನ್ತೋ ಯಃ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ | ಯಾವದ್ಗರ್ಭಗ್ರಹಣಾತ್ ಸಂವತ್ಸರಂ ತಾವನ್ನವಮಾನ್ಮಾಸಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ಚತುರ್ಮಾಸಂ ಪ್ರಸವಕಾಲಮಾಹುಃ | ಸಂವತ್ಸರಾತ್ ಪರೇ ಚ ತ್ರಯೋದಶಾದಿಷು ಮಾಸೇಷು ಅನ್ತಃಸ್ಥಿತೋ ಗರ್ಭೋ ವಿಕಾರಿತ್ವಂ ಭಜತೇ || ೨೮ ||

Adhikarana garbhakoShThe garbhasthitiprakAraH (29) · Śloka 29

ಗರ್ಭಸ್ತು ಮಾತುಃ ಪೃಷ್ಠಾಭಿಮುಖೋ ಲಲಾಟೇ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ ಸಙ್ಕುಚಿತಾಙ್ಗೋ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠೇ ದಕ್ಷಿಣಪಾರ್ಶ್ವಮಾಶ್ರಿತ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ಪುಮಾನ್, ವಾಮಂ ಸ್ತ್ರೀ, ಮಧ್ಯಂ ನಪುಂಸಕಮ್||೨೯||

ಸ ಚ ಗರ್ಭೋ ಯಾವತ್ ಜಠರೇ ತಿಷ್ಠತಿ ತಾವದೇವಂ ತಿಷ್ಠತಿ, ಏವಞ್ಚ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತೀತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಾಹ-- ಗರ್ಭಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿ | ಸರ್ವೋ ಗರ್ಭೋ ಮಾತೃ-ಪೃಷ್ಠಾಭಿಮುಖೋ ಲಲಾಟೇ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸಙ್ಕುಚಿತೈರಙ್ಗೈಃ | ಸ ಚ ಯದಾ ಪುಂವ್ಯಞ್ಜನಸ್ತದಾ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾರ್ಶ್ವಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ | ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಞ್ಜನೋ ವಾಮಂ ಮಧ್ಯಂ ನಪುಂಸಕಮಿತಿ | ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್ || ೨೯ ||

Adhikarana garbhasya mAtRuparAyattavRuttitvAdi (30) · Śloka 30

ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಶ್ಚ ಗರ್ಭೋ ಮಾತರಿ ಸ್ವಪತ್ನ್ಯಾಂ ಸ್ವಪಿತಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಾಯಾಂ ಪ್ರಬುದ್ಧ್ಯತೇ| ಪರತನ್ತ್ರವೃತ್ತೇಶ್ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ| ನಿಷೇಕಾತ್ ಪ್ರಭೃತಿ ಗರ್ಭಾಶಯೋಪಸ್ನೇಹೋಪಸ್ವೇದೌ ವರ್ತನಮ್||೩೦||

ಪರತನ್ತ್ರವೃತ್ತೈರ್ಮಾತೃಪರಾಯತ್ತವೃತ್ತಿತ್ವಾತ್ | ದ್ವೌ ತು ಗರ್ಭಾಶಯಸಮ್ಬನ್ಧಿನಾವುಪಸ್ನೇಹೋಪಸ್ವೇದೌ ವರ್ತನಮ್ | ಉಪಸ್ನೇಹಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಮ್ | ಉಪಸ್ವೇದ ಉತ್ಕ್ಲೇದಃ | ತೌ ಚಾಹಾರಾಯತ್ತೌ | ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್ || ೩೦ ||

Adhikarana garbhasya poShaNam (31) · Śloka 31

ತತೋ ವ್ಯಕ್ತೀಭವದಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸ್ಯಾಽಸ್ಯ ನಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾ ನಾಡೀ ನಾಡ್ಯಾಮಪರಾ ತಸ್ಯಾಂ ಮಾತೃಹೃದಯಮ್| ತತೋ ಮಾತೃಹೃದಯಾದಾಹಾರರಸೋ ಧಮನೀಭಿಃ ಸ್ಯನ್ದಮಾನೋಽಪರಾಮುಪೈತಿ| ತತಃ ಕ್ರಮಾನ್ನಾಭಿಮ್| ತತಶ್ಚ ಸಪುನರ್ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪಕ್ವಾಶಯೇ ಸ್ವಕಾಯಾಗ್ನಿನಾ ಪಚ್ಯಮಾನಃ ಪ್ರಸಾದಬಾಹುಲ್ಯಾದ್ಧಾತ್ವಾದಿಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ತಥಾ ರೋಮಕೂಪೈರುಪಸ್ನೇಹೋ ರಸ ಏವ ಚ ಪಯೋಭೂತಃ||೩೧||

ತಸ್ಯ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಕ್ತೀಭವದಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸ್ಯ ಸತಸ್ತನ್ಮಾತುರಾಹಾರಸಾರೋ ರಸಾಖ್ಯೋ ಧಾತುಃ ಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ | ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-- ನಾಭ್ಯಾಮಿತಿ | ಗರ್ಭಸ್ಯ ನಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಸಮ್ಬದ್ಧಾ ನಾಡೀ ಭವತಿ, ತಸ್ಯಾಂ ನಾಡ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಪರಾ ತಸ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಂ ಮಾತೃಹೃದಯಮ್ | ತತ್ರ ಮಾತುಃ ಸಮ್ಬನ್ಧ್ಯಾಹಾರರಸಸ್ತದ್ಧೃದಯಲಗ್ನಾ ಧಮನೀಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ | ತಾಭಿರ್ಧಮನೀಭಿಃ ಸ್ರುತೋಽಪರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ | ತತೋ ನಾಭಿಪ್ರತಿಬದ್ಧನಾಡೀಕ್ರಮೇಣ ನಾಭಿಮನುಪ್ರಾಪ್ತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಕಾಯಾಗ್ನಿಸ್ಥಾನಮನುಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತೇನ ಕಾಯಾಗ್ನಿನಾ ಪಚ್ಯಮಾನಃ ಸಸಾರಃ ಸ್ವಲ್ಪೋπ ಪ್ರಸಾದಬಾಹುಲ್ಯಾದ್ಧೇತೋರ್ಧಾತುಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ | ಅಸ್ಯ ಹ್ಯಾಹಾರಃ ಸರೋ ಭವತಿ | ಗರ್ಭಶರೀರಂ ತು ಸರ್ವ ಏವ ಸಾರಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತಿ ಪ್ರಸಾದಬಾಹುಲ್ಯಮ್ | ತಥಾ ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಯಾಪಿ ಸ್ನೇಹೋಗರ್ಭಸ್ಯ ರೋಮಕೂಪೈಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಧಾತುಃ ಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ | ತಥಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜಾತಸ್ಯಾಪಿ ಸ ಏವ ಮಾತುರಾಹಾರರಸಃ ಪಯೋಭೂತೋ ಧಾತುಪುಷ್ಟಿಕರಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ || ೩೧ ||

Adhikarana garbhasya sthUlamalAsambhave hetuH (32) · Śloka 32

ಅಜಾತಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾದನ್ನಪಾನಾನುಪ್ರವೇಶಾದಮಲತ್ವಾಚ್ಚ ರಸಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸ್ಥೂಲಮಲಾಸಮ್ಭವಃ||೩೨||

ಗರ್ಭಸ್ಯ ತು ಜಠರಸ್ಥಸ್ಯ ಸ್ಥೂಲಾನಾಂ ಮಲಾನಾಂ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಾದೀನಾಮಸಮ್ಭವಃ ಸಾಕ್ಷಾದನ್ನಪಾನಾನನುಪ್ರವೇಶಾದ್ಧೇತೋಃ | ಯಶ್ಚ ಪ್ರವಿಶತಿ ರಸಃ ಸೋಽಮಲಃ ಪ್ರಸಾದರೂಪತ್ವಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ || ೩೨ ||

Adhikarana garbhaniShkramaNakramaH (33) · Śloka 33

ಏವಂ ಜಠರಸ್ಥೋ ಗರ್ಭೋ ಜನ್ಮಕಾಲೇ ತು ಪ್ರಸೂತಿಮಾರುತಯೋಗಾತ್ ಪರಿವೃತ್ತ್ಯಾಽವಾಕ್ಶಿರಾ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತ್ಯನು ಚಾಪರಾ ಚ್ಯುತಾ ಮಾತೃಹೃದಯಾತ್| ಏಷಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ| ವಿಕೃತಿರತೋಽನ್ಥಾ||೩೩||

ಏವಮನನ್ತರೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಜಠರಸ್ಥೋ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಸೂತಿವಶಾತ್ ಪೃಷ್ಠಾಭಿಮುಖತ್ವಾತ್ ಪರಿವೃತ್ಯ ನಾಭ್ಯಾಭಿಮುಖೋ ಭೂತ್ವಾಽವಾಕ್ಶಿರಾ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತಿ ಆವಾಕ್ಶಿರಾ ಅಧೋಮುಖಃ | ಅನು ಚ ಗರ್ಭೇ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತೇ ಅಪರಾ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತಿ | ಏಷಾ ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಅತೋ ಯಥೋಕ್ತಾದನ್ಯಥಾ ವಿಕೃತಿಃ ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-- ಯಥಾ ಗರ್ಭಸಮ್ಭವಾದನನ್ತರಮಾಪ್ರಸವಂ ಯಥೋಕ್ತಾಕಾರತ್ವೇನ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿರುಚ್ಯತೇ | ಅತೋ ವೈಪರೀತ್ಯಾದ್ ವಿಕೃತಿರತಸ್ತತ್ರ ಯದ್ವಿಧೇಯಂ ತದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ || ೩೩ ||

Adhikarana puMstrInapuMsakagarbhalakShaNam (34) · Śloka 34

ತತ್ರ ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾದಂ ಪೂರ್ವಮಭಿಸರತಿ ದಕ್ಷಿಣಶ್ಚ ಬಾಹುರ್ಬಲವಾಂಸ್ತೇನ ಚೇಷ್ಟತೇ ತತ್ಸ್ತನೇ ಚ ಪ್ರಾಕ್ ಪಯೋ ದೃಶ್ಯತೇಽಭ್ಯುನ್ನತದಕ್ಷಿಣಕುಕ್ಷಿಃ ಪರಿಮಣ್ಡಲಗರ್ಭಾ ಪುನ್ನಾಮದರ್ಶನಸ್ಪರ್ಶಾಪ್ರಶ್ನದೌರ್ಹೃದಾಭಿರತಾ ಪುನ್ನಾಮಧೇಯಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಪ್ನಾತ್ ಪಶ್ಯತಿ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖವರ್ಣಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಕ್ಷುದೂರ್ಧ್ವರೋಮರಾಜಿಃ ಪುರುಷಾನಭಿಲಾಷಿಣೀ ಚ ಸಾ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಸೂತೇ| ತದ್ವಿಪರ್ಯ್ಯಯೇ ಕನ್ಯಾಮ್| ಸಙ್ಕರೇ ಚ ನಪುಂಸಕಮ್| ಪ್ರಶ್ನಕಾಲೇ ನಾರೀ ಯಲ್ಲಿಙ್ಗಮಙ್ಗಂ ಬಾಹ್ಯದ್ರವ್ಯಂ ವಾ ಪರಾಮೃಶತಿ ತಲ್ಲಿಙ್ಗಮಸ್ಯಾ ಗರ್ಭಮಾದಿಶೇತ್||೩೪||

ಅನನ್ತರಂ ಪುಂಸ್ತ್ರೀನಪುಂಸಕಾನಾಂ ಗರ್ಭಸ್ಥಾನಾಂ ಪುಂಸವನಾದಿಫಲಜ್ಞಾನಾಯ ಭಿಷಜಶ್ಚ ಪ್ರತಿಪತ್ತಯೇ ಕ್ರಮೇಣ ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ- ತತ್ರ ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಮಿತ್ಯಾದಿ | ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾದಂ ಪೂರ್ವಮಭಿಸರತ್ಯಭಿಸರಣಕಾಲೇ ಸಾ ಪುತ್ರಂ ಸೂತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ | ತದಿತ್ಯನೇನ ಸರ್ವತ್ರ ದಕ್ಷಿಣಶಬ್ದಸ್ಯ ಪರಾಮರ್ಶಃ | ಪರಿಮಣ್ಡಲಃ ಸರ್ವತಃ ಸಮಃ | ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಮ್ನೋ ಭಾವಾತ್ ಝಟಿತಿ ಸ್ವಪ್ನೇ ಪಶ್ಯತಿ | ಪುನ್ನಾಮಭಿರೇವ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪೃಚ್ಛತಿ | ಪುನ್ನಾಮ್ನಿ ದೌರ್ಹೃದೇಽಭಿಲಾಷಂ ಕರೋತಿ | ಮುಖವರ್ಣಯೋಃ ಪ್ರಸನ್ನತ್ವಂ ಬುಭುಕ್ಷಾಯಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಮ್ | ರೋಮರಾಜ್ಯಾ ನಾಭೇರಧೋಭವಾಯಾ ಊರ್ಧ್ವತ್ವಮೂರ್ಧ್ವಾಭಿಮುಖತ್ವಮ್ | ಗರ್ಭಿಣೀ ಸತೀ ಪುರುಷಗಮನಾಯ ನಾಭಿಲಷತೀತಿ | ಏತದ್ವೈಪರೀತ್ಯೇ ನ ದುಹಿತರಂ ಪ್ರಸೂತ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್ | ತತ್ರ ದಕ್ಷಿಣಶಬ್ದಸ್ಥಾನೇ ವಾಮಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗಃ | ಪುನ್ನಾಮಸ್ಥಾನೇ ಸ್ತ್ರೀಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗಃ | ಪರಿಮಣ್ಡಲಸ್ಥಾನೇ ದೀರ್ಘಶಬ್ದನ್ಯಾಸಃ | ತೀಕ್ಷ್ಣೇ ಮನ್ದಶಬ್ದಃ | ಊರ್ಧ್ವಸ್ಥಾನೇ ಅಧಃಶಬ್ದಃ | ಪುರುಷಾನಭಿಲಾಷಶಬ್ದೇ ಹಿತತ್ವಮಿತ್ಯೇವಮಾದಿ ಸರ್ವಂ ಯೋಜ್ಯಮ್ | ಉಭಯಲಿಙ್ಗಸಙ್ಕರೇ ಮಿಶ್ರೀಭಾವೇ ನಪುಂಸಕೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ | ವಿರುದ್ಧಯೋರ್ಮಿಶ್ರೀಭಾವೇತೂಭಯಚ್ಛಾಯಾಗ್ರಹಣೇನ ತಯೋಶ್ಚ ಕ್ರಮಯೌಗಪದ್ಯಮ್ | ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್ | ಪ್ರಶ್ನಕಾಲೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಭಿಷಜೋ ಗರ್ಭಪ್ರಸವಾಯ ಕಶ್ಚಿತ್ ಪೃಚ್ಛತಿ ಕಿಂಲಿಙ್ಗೋ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಸೋಷ್ಯತ್ ಇತಿ | ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್ || ೩೪ ||

Adhikarana garbhasya vAtarogitAdisambhave hetuH (35) · Śloka 35

ಯದಾ ತೂನ್ಮಾರ್ಗಗೋ ವಾತೋಗರ್ಭಸ್ಯ ರಸವಾಹೀನೀ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಶೋಷಯತಿ ತದಾ ವಾತರೋಗೀ ಹೀನಾಙ್ಗೋ ವಾ ಜಾಯತೇ| ಬಹೂನಿ ವಾ ವರ್ಷಾಣ್ಯುದರೇ ತಿಷ್ಠತಿ||೩೫||

ಯದಾ ತ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ವೇಗಧಾರಣೇನ ವಾತಕೋಪಾತ್ ಪರಿಪೋಷಕರಸಕ್ಷಯಾದ್ದೋಷಸಮ್ಭವದರ್ಶನಂ ಗರ್ಭಶರೀರೇ ಭವತೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ | ವಾಯುರುನ್ಮಾರ್ಗಗಃ ಸ್ವಮಾರ್ಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽನ್ಯಮಾರ್ಗತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ರಸವಾಹಿಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಶೋಷಯತಿ ತದಾ ತೈಃ ಶುಷ್ಯದ್ಭಿಃ ಶರೀರೇ ರಸೋ ನ ವಹತ್ಯತೋ ವಾತರೋಗೀ ಹೀನಾಙ್ಗೋ ವಾ ಜಾಯತೇ ಅಪರಿಪೂರ್ಣತ್ವಾದ್ ಬಹೂನ್ ವರ್ಷಾನುದರೇ ತಿಷ್ಠತಿ || ೩೫ ||

Adhikarana dviretAkhyanapuMsakotpattikAraNam (36) · Śloka 36

ಯದ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸಮಮೇವಾರ್ಥೋ ನಿಷ್ಪದ್ಯತೇ| ಬೀಜಂ ವಾ ತಯೋಃ ಸಮಾಂಶಂ ಸಮ್ಮುಖಂ ಚ| ಯದಾ ಚ ಬೀಜಂ ಭಾಗೇ ದುಷ್ಯತಿ ತದಾ ದ್ವಿಪ್ರಕೃತಿದ್ವಿರಿತಾ ನಪುಂಸಕಂ ಭವತಿ||೩೬||

ಯದಾ ತು ರತಿಕಾಲೇ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸಮಮೇಕಕಾಲಮರ್ಥೋ ರತಿಸಮಾಪ್ತಿಲಕ್ಷಣೋ ನಿಷ್ಪದ್ಯತೇ | ಅನಯೋಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಬೀಜಂ ವಾ ಸಮಭಾಗಂ ಭವತಿ ಸಮ್ಮುಖಂ ಚೈಕ್ಯರೂಪೇಣ | ಯದಾ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ತ್ರೀಭೂತಂ ಬೀಜಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಬೀಜಾರಮ್ಭಕೇ ಭಾಗೇ ದುಷ್ಯತಿ ಯೇನೈಕರೂಪತಾ ಪುಂವಿಶೇಷೇಣ ಯೋಷಿದ್ವಿಶೇಷೇಣ ವಾ ಗರ್ಭಬೀಜಸ್ಯ ನ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಬೀಜಭಾಗೇ ಕೇನಾಪಿ ದೋಷಕೋಪಕಾರಣೇನ ದುಷ್ಟೇ ದ್ವಿಃ ಪ್ರಕೃತಿರೇಕೋಽಪ್ಯುಭಯಸ್ವರೂಪೋ ದ್ವಿರೇತಾ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಸ್ತ್ರೀಕಾರ್ಯ್ಯಮಪಿ ಸ್ತೋಕಂ ಸಾಧಯತಿ ಪುಂಸ್ಕಾರ್ಯ್ಯಮಪಿ ನ ಪುಮಾನಿತ್ಯರ್ಥಃ || ೩೬ ||

Adhikarana vAtendriyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (37) · Śloka 37

ಯದಾ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಥಮಂ ಕೃತಾರ್ಥಾ ಭವತಿ, ತತಃ ಪುರುಷೇಣ ಪಶ್ಚಾತ್ ಶುಕ್ರಮುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಹರ್ಷಾನವಸ್ಥಿತಚೇತಸಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ವಾತೋ ವಿಗುಣೀಕರೋತಿ| ಪುಂಸ್ತ್ವವಾಹೀನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಚೋಪಹನ್ತಿ ತದಾ ವಾತೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಭವತಿ| ತನ್ಮೈಥುನೇ ವಾತಮೇವೋತ್ಸೃಜತಿ||೩೭||

ಯದಾ ತು ಸ್ತ್ರೀ ರತೌ ಪುಂಸಃ ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಾರ್ಥಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತರತ್ಯವಸಾನಾ ಭವತಿ, ತತೋಽಸ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪುಂಸಾ ಶುಕ್ರಮುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಭವತಿ | ರತಿಕಾಲಭೂತೇನ ಹರ್ಷೇಣಾನವಸ್ಥಿತಚೇತಸಃ ಸತ್ಯಾ ಅತ ಏವ ಕಾರಣಾದ್ವಾತೋ ದುಷ್ಟಃ ತಚ್ಛುಕ್ರಂ ಪಶ್ಚಾದುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ವಿಗುಣೀಕರೋತಿ | ಗರ್ಭಶುಕ್ರಬೀಜಭಾಗೇ ವಿಕೃತಿಮಾಪಾದಯತ್ಯಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಚ ಸ ವಾತಃ ಪುಸ್ತ್ವವಹಾನಿ ಶುಕ್ರವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಚೋಪಹನ್ತಿ | ತದಾ ಜಾತೋ ನಪುಂಸಕೋ ವಾತೇನ್ದ್ರಿಯೋ ನಾಮ್ನಾ ಭವತಿ | ಸ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಸಙ್ಗತೋ ಶುಕ್ರವನ್ಮೇಢ್ರೇಣ ವಾತಮೇವೋತ್ಸೃಜತಿ || ೩೭ ||

Adhikarana saMskAravAhyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (38) · Śloka 38

ಯದಾ ತು ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ನೋಪಹನ್ತ್ಯನುಪಘ್ನನ್ನೇವ ವಾ ಸ್ರೋತೋಮುಖಂ ಪಿಧತ್ತೇ ತದಾ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಹ್ಯಂ ಭವತಿ| ತತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರೋ ವಾಜೀಕರಾ ಬಸ್ತಯೋಽಭ್ಯವಹಾರಶ್ಚೇತೋಹರ್ಷಣಾನಿ ಚ| ತಾನಿ ಹಿ ಶುಕ್ರೇ ಬಲಮಾದಧಾನಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸ್ಯಸ್ಯಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತೀತಿ ಚ||೩೮||

ಯದಾ ತ್ವನನ್ತರೋಕ್ತಂ ಶುಕ್ರಂ ವಾತೋ ದುಷ್ಟಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ನೋಪಹನ್ತಿ | ಕಿಞ್ಚಿದುಪಹನ್ತ್ಯನುಪಘ್ನನ್ ವಾ ಸ್ರೋತೋಮುಖಂ ಪಿಧತ್ತ ಏವ ನ ಶೋಷಯತಿ ತದಾ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಹ್ಯೋ ನಾಮ್ನಾ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಸಂಸ್ಕಾರೇಣ ವಾಜೀಕರಣಾದಿನಾ ಸ್ತ್ರೀಗಮನಾಯ ಸಂಬಾಹ್ಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ || ೩೮ ||

Adhikarana AsekyAkhyanapuMsakotpattikAraNam (39) · Śloka 39

ಯದಾಪಬೀಜೋಽಪಬಲಃ ಪುಮಾನುದ್ವೇಗಃ ಸ್ತ್ರೀದ್ವೇಷಯುಕ್ತೋಽನ್ಯಕಾಮೋ ವಾ ನಾರ್ಯ್ಯಾ ವ್ಯವಾಯಪ್ರತಿಘಾತಂ ಕರೋತಿ ತದ್ವಿಧಾ ವಾ ನಾರೀ ಪುಂಸಃ| ತದಾಽಽಸೇಕ್ಯಂ ನಾಮ ಭವತಿ| ತಚ್ಛುಕ್ರಾಸ್ವಾದಾದ್ ಧ್ವಜೋಚ್ಛ್ರಾಯಂ ಲಭತೇ||೩೯||

ಯದಾಽಲ್ಪಬೀಜತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಪುಮಾಂಸ್ತ್ರಿಯಾ ವ್ಯವಾಯಪ್ರತಿಘಾತಂ ರತ್ಯವಸಾನವಿನಾಶಂ ಕರೋತಿ ತದಾಽಽಸೇಕ್ಯೋ ನಾಮ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಸ ಸ್ವಮನ್ಯಭವಂ ವಾ ಶುಕ್ರಂ ಮುಖೇ ಆಸಿಚ್ಯಾಸ್ವಾದನಾದ್ ಧ್ವಜಸ್ಯ ಮೇಢ್ರಸ್ಯೋಚ್ಛ್ರಾಯಂ ಲಭತೇ | ಯದಿ ವಾಲ್ಪಬೀಜತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀ ಪುಂಸೋ ವ್ಯವಾಯಪ್ರತಿಘಾತಂ ಕರೋತಿ ತದಾಽಪ್ಯಾಽಽಸೇಕ್ಯೋ ಭವತಿ || ೩೯ ||

Adhikarana vakradhvajAkhyanapuMsakotpattikAraNam (40) · Śloka 40

ಯದಾ ಪುನರುಭಾವಪಿ ಭವತಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೌ ತದ್ವಿಧೌ ತದಾ ವಕ್ರಧ್ವಜೋ ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ನೈವ ಧ್ವಜಃ ಸ್ತಭ್ಯತೇ||೪೦||

ಯದಾ ತೂಭಾವಪಿ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಾವಲ್ಪಬೀಜತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೌ ಭವತಃ ಪರಸ್ಪರಞ್ಚ ವ್ಯವಾಯಪ್ರತಿಘಾತಂ ಕುರುತಸ್ತದಾ ವಕ್ರಧ್ವಜೋ ನಾಮ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಯೋ ವಕ್ರೇಣೈವ ಧ್ವಜೇನ ವರ್ತತೇ ನ ತ್ವಸ್ಯ ಮೇಹನಂ ಸ್ತಭ್ಯತೇ ಇತಿ || ೪೦ ||

Adhikarana saugandhikAkhyanapuMsakotpattikAraNam (41) · Śloka 41

ಯದಾ ಪೂತಿಯೋನ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಗರ್ಭೋ ಭವತಿ, ತದಾ ಸೌಗನ್ಧಿಕಾಖ್ಯಂ ಸ ಯೋನಿಧ್ವಜಗನ್ಧೇನ ಬಲಂ ಲಭತೇ||೪೧||

ಯದಾ ಪೂತಿಯೋನ್ಯಭಿಧಾನಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ಸಂಯುಕ್ತಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಗರ್ಭೋ ಭವತಿ, ತದಾ ಸ ಗರ್ಭಃ ಸೌಗನ್ಧಿಕಾಖ್ಯೋ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಸ ಸ್ವಲಬ್ಧೇನ ಧ್ವಜಗನ್ಧೇನ ಯೋನಿಗನ್ಧೇನ ವಾ ಸ್ತ್ರೀಗಮನೇ ಬಲಂ ಲಭತೇ || ೪೧ ||

Adhikarana IrShyAratisaMj~jakanapuMsakotpattikAraNam (42) · Śloka 42

ಯದಾ ತ್ವೀರ್ಷ್ಯಾಭಿಭೂತೌ ಮನ್ದಹರ್ಷೌ ಸಂಸೃಜ್ಯೇತೇ ತದೇರ್ಷ್ಯಾ ರತಿಸಂಜ್ಞಮ್| ತಸ್ಯ ಪರಂ ಮಿಥುನೀಭೂತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೈಥುನಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಭವತಿ||೪೨||

ಯದಾ ಪುನರ್ದ್ವಾವಪಿ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೌ ಪರಸ್ಪರಮೀರ್ಷ್ಯಯಾ ಬಲವತ್ಯಾಭಿಭೂತೌ ಸಂಸೃಜ್ಯೇತೇ ತದೇರ್ಷ್ಯಾರತಿರ್ನಾಮ್ನಾ ನಪುಂಸಕೋ ಭವತಿ | ಸ ಪರಸ್ಯ ಮೈಥುನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತದೀರ್ಷ್ಯಾ ಮೈಥುನೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಲಭತೇ || ೪೨ ||

Adhikarana vAtaShaNDakAkhyanapuMsakotpattikAraNam (43) · Śloka 43

ಯದಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಾಯ್ವಾಗ್ನಿದೋಷಾದ್ ವೃಷಣನಾಶಸ್ತದಾ ವಾತಷಣ್ಡಕಾಖ್ಯಂ ಭವತಿ| ಏತಾಃ ಕರ್ಮವೈಚಿತ್ರ್ಯಾದಷ್ಟೌ ಷಣ್ಡಯೋನಯೋಽಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಕಥಿತಾಃ||೪೩||

ಯದಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಕಾಲೇ ವಾಯುನಾ ಊಷ್ಮಣಾ ಚ ವೃಷಣನಾಶಃ ಕ್ರಿಯತೇ ತದಾ ವಾತಷಣ್ಡಕಾಖ್ಯಂ ನಪುಂಸಕಂ ಭವತಿ | ವಾತೇನ ಷಣ್ಡಕೋ ವಾತಷಣ್ಡಕಃ | ಏತಾ ಅಷ್ಟೌ ಷಣ್ಡಾನಾಂ ಯೋನಯೋಽಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಪೃಥಗ್ಭೂತಾಃ ಷಣ್ಡಭೂತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ | ಆಸಾಂ ಚ ಶುಕ್ರಾಣಾಂ ಕರ್ಮಣಾಂ ಪೂರ್ವಜನ್ಮಕೃತಾ ತಾಂ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಾತ್ ಸಮ್ಭವ ಇತಿ || ೪೩ ||

Adhikarana strIbIjadoShAMshAdi strIgarbhAvayave vikRuti~jjanayet (44) · Śloka 44

ಯದಾ ತು ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಶೋಣಿತಗರ್ಭಾಶಯೌ ದೋಷಾಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರದೂಷಯನ್ತಿ ತದಾ ಯೋ ಗರ್ಭೋ ಭವತಿ, ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಮಾತೃಜಸ್ಯಾವಯವಸ್ಯ ಬೀಜೇ ಬೀಜಾಂಶೇ ವಾ ದೋಷಃ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ ತಂ ತಮವಯವಂ ವಿಕೃತಿರಾವಿಶತಿ||೪೪||

ಅನನ್ತರಂ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಗರ್ಭಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ಬೀಜದೋಷಾದ್ಯೇ ವಿಶೇಷಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ ಯದಾ ತ್ವಿತ್ಯಾದಿನೋಚ್ಯನ್ತೇ | ಯದಾ ತು ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಮಾತುಃ ಶೋಣಿತಂ ಬೀಜೋಪಯೋಗಿ ಗರ್ಭಾಶಯಂ ವಾ ದೋಷಾ ವಾತಾದಯಃ ಸ್ವಕಾರಣೈರ್ದುಷ್ಟಾ ದೂಷಯನ್ತಿ ತದಾ ತೇ ಸಾಕಲ್ಯೇನ ವಾ ದೂಷಯನ್ತಿ ಅಂಶೇನ ವಾ | ಯದಾ ತು ಸಾಕಲ್ಯೇನ ದೂಷಯನ್ತಿ ತದಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸಮ್ಭವ ಏವ ನ ಭವತಿ | ಯದಾ ಪುನಃ ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೂಷಯನ್ತಿ ತದಾ ಶೋಣಿತಕಾರಣಸ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟೇಷ್ವವಯವೇಷು ಗರ್ಭಾಶಯಾದಿಷು ಯೇ ಕಾರಣಬೀಜಭೂತಾ ಬೀಜಾಂಶಾಸ್ತೇಷಾಮಂಶಾನಾಂ ಕದಾಚಿತ್ ಸಾಕಲ್ಯೇನ ದೂಷಣಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಭಾಗೇನ ವಾ | ತೇನೋಭಯರೂಪೇಣ ಬೀಜಾಂಶದೂಷಣೇನ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿಕೃತಿರುತ್ಪದ್ಯತೇ | ಏವಮುಕ್ತಮನೇನ | ಯಥಾ ಶೋಣಿತಗರ್ಭಾಶಯಯೋರ್ದುಷ್ಟಯೋಃ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭಸ್ಯ ಯೋ ಮಾತೃಜೋಽವಯವಃ ಶೋಣಿತಕಾರಣೋ ಗರ್ಭಾಶಯರಕ್ತಾದಿಸ್ತಸ್ಯಾವಯವಸ್ಯ ಯೋ ಬೀಜಾಂಶೋ ಮಾತೃಶೋಣಿತಭಾಗಸ್ತಸ್ಯ ಯಸ್ಮಿನ್ ಯಸ್ಮಿನ್ನಂಶೇ ವಾ ದೋಷೋ ವಾತಾದಿಃ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯತೇ ತಂ ತಂ ಶೋಣಿತಕಾರಣಮವಯವಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾದ್ಯಂ ದೂಷಣಾನುರೂಪೇಣ ವಿಕೃತಿರ್ಭವಿಷ್ಯದ್ಗರ್ಭಗ್ರಹಣ ಆವಿಶತಿ | ಏತದೇವ ಯದಾ ಹೀತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಭಾಗೇನ ದರ್ಶಯತಿ || ೪೪ ||

Adhikarana strIgarbhe vandhyotpattiH (45) · Śloka 45

ಯದಾ ಹ್ಯಸ್ಯಾಃ ಶೋಣಿತಾಖ್ಯೇ ಬೀಜೇ ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಥೇ ನಿರ್ವರ್ತಕಂ ಬೀಜಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ ತದಾ ವನ್ಧ್ಯಾಂ ಜನಯತಿ||೪೫||

ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭೇ ಗರ್ಭಾಶಯೇ ನಿರ್ವರ್ತಕೇ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಶೋಣಿತಾಖ್ಯೇ ಬೀಜಭಾಗೇ ಸಾಕಲ್ಯೇನ ದುಷ್ಟೇ ವನ್ಧ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಜಾಯತೇ || ೪೫ ||

Adhikarana garbhAshayasthastrIbIje ki~jcitpraduShTe pUtiprajotpattiH (46) · Śloka 46

ಯದಾ ತಸ್ಯಾವಯವಸ್ತದಾ ಪೂತಿಪ್ರಜಾಮ್| ತಸ್ಯಾ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಮ್ರಿಯತೇ||೪೬||

ಯದಾ ತ್ವಸಾಕಲ್ಯೇನ ತದಾ ಪೂತಿಪ್ರಜಾ ಜಾಯತೇ | ತಸ್ಯಾ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಮ್ರಿಯತೇ | ಲಿಙ್ಗವಿಶೇಷೇಣ ನಪುಂಸಕಮ್ | ಪೂತಿಃ ಕ್ಲಿನ್ನಾ ಕ್ಷೀಣಾಪ್ರಜಾ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ || ೪೬ ||

Adhikarana strIvyApadutpattikAraNam (47) · Śloka 47

ಯದಾ ಪುನಃ ಸೋಽವಯವಃ ಸ್ತ್ರೀಕರಾಣಾಂ ಚ ಶರೀರಸಂಶ್ರಯಾಣಾಮಧೋಗುರುತ್ವಾದೀನಾಂ ನಿರ್ವರ್ತಕಾ ಯೇ ಬೀಜಾಂಶಾಸ್ತೇಷಾಮೇಕದೇಶಃ| ತದಾ ಸ್ತ್ರ್ಯಾಕೃತಿಪ್ರಾಯಾಮಸ್ತ್ರಿಯಂ ವಾರ್ತಾಂ ನಾಮ ಜನಯತಿ| ತಾಂ ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಪದಮಾಚಕ್ಷತೇ||೪೭||

ಯದಾ ಪುನಃ ಸೋಽವಯವ ಅನನ್ತರೋಕ್ತಬೀಜಭಾಗಾವಯವಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಾಂ ಚಾಧೋಗುರುತ್ವಾದೀನಾಂ ಭಾವಾನಾಂ ಯೇ ನಿರ್ವರ್ತಕಾಭಾವಾಸ್ತೇಷಾಂ ಯ ಏಕದೇಶಸ್ತದುಷ್ಟ್ಯಾ ಮಾತಾ ವಾರ್ತಾ ನಾಮ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಜನಯತಿ | ಯಾ ಸ್ತ್ರ್ಯಾಕೃತಿಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರೀ, ಸ್ತ್ರೀಕಾರ್ಯ್ಯಾಕರಣಾಚ್ಚಾಸ್ತ್ರೀ | ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಪದಿತಿ ನಾಮ || ೪೭ ||

Adhikarana shukrAkhyabIjadoShAMshena puruShavandhyAdInAM sambhavaH (48) · Śloka 48

ಏವಮೇವ ಪುಂಸೋ ಯದಾ ಶುಕ್ರಾಖ್ಯೇ ಬೀಜೇ ಬೀಜಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತೀತ್ಯಾದಿ ಯೋಜಯೇದ್ವನ್ಧ್ಯಂ ಪೂತಿಪ್ರಜಂ ತಥಾ ಪುರುಷಾಕೃತಿಪ್ರಾಯಮಪುರುಷಂ ತೃಣಮುಖಿನಂ ನಾಮ ಜನಯತೀತ್ಯೇನ ಮಾತೃಜಾನಾಂ ಪಿತೃಜಾನಾಂ ಚಾವಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ||೪೮||

ಏವಮೇವ ಯಥಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಶೋಣಿತಾಖ್ಯೇ ಬೀಜೇ ಗರ್ಭಾಶಯಸ್ಯ ನಿರ್ವರ್ತಕಂ ಬೀಜಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ತಥೈವ ಚ ಪುಂಸಃ ಶುಕ್ರಾಶಯನಿರ್ವರ್ತಕಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತೀತ್ಯಾದಿ ಯೋಜ್ಯಮ್ | ತೇನ ವನ್ಧ್ಯಾವದ್ವನ್ಧ್ಯೋ ಯೋ ಗರ್ಭಸ್ತಂ ಜನಯತಿ | ಪೂತಿಪ್ರಜಾವತ್ ಪೂತಿಪ್ರಜೋ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಂಜಾತಂ ಪ್ರಿಯತೇ | ವಾರ್ತಾವತ್ತೃಣಮುಖೀ | ಯಃ ಪುರುಷಾಕೃತಿಪ್ರಾಯತ್ವಾತ್ ಪುರುಷಕಾರ್ಯಾಕರಣಾಚ್ಚಾಪುರುಷ ಇತಿ | ಏತೇನ ಮಾತೃಪಿತೃಜಾಽವಯವದೋಷಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ || ೪೮ ||

Adhikarana sasattvAdInAM duShTyA garbhasya vikArasambhavAdiphalam (49) · Śloka 49

ಅನೇನ ಸಾತ್ಮ್ಯಜಾನಾಂ ರಸಜಾನಾಂ ಸತ್ತ್ವಜಾನಾಂ ಚಾವಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ ಭವತಿ| ಯಸ್ಯ-ಯಸ್ಯಾಙ್ಗಾವಯವಸ್ಯ ಬೀಜೇ ಬೀಜಾಂಶೇ ವಾ ಉಪತಪ್ತಿರ್ಭವತಿ ತಸ್ಯ-ತಸ್ಯಾಙ್ಗಾವಯವಸ್ಯ ವಿಕೃತಿರುಪಜಾಯತೇ| ನೋಪಜಾಯತೇಽನುತಾಪಾತ್||೪೯||

ಅನೇನ ಸಾತ್ಮ್ಯರಸಸತ್ತ್ವಜಾನಾಮವಯವಾನಾಂ ದೋಷವಿಕೃತಿರ್ವ್ಯಖ್ಯಾತಾ ಭವತಿ | ಕಾರಣಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ ಸಾತ್ಮ್ಯಜಾನಾಮಾಯುರಾರೋಗ್ಯಾದೀನಾಮಙ್ಗವಿಭಾಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನಾಂ ರಸಜಾನಾಞ್ಚ ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಸಮ್ಭವಾದೀನಾಮ್ | ಸತ್ತ್ವಜಾನಾಂ ಶೌಚಾದೀನಾಮದ್ರವ್ಯಾಣಾಮುಪಚರ್ಯ್ಯತೇ | ತೇನೈತದುಕ್ತಮ್ ಭವತಿ-- ರಸಸ್ಯ ನಾನಾವಿಧಯಾ ದುಷ್ಟ್ಯಾ ತತ್ಕಾರ್ಯ್ಯಾಣಾಮಪಿ ಗರ್ಭೇ ತದನುಗುಣೈವ ವಿಕೃತಿರ್ಭವತಿ | ಏವಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಾಸಾತ್ಮ್ಯಯೋರಪಿ ವಾಚ್ಯಮ್ | ಅಪಿ ಚ ಬೀಜಭಾಗೋಪತಾಪಾದ್ ಗರ್ಭಾವಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿರ್ಭವತಿ | ಏತದಾಹ- ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ | ಸುಬೋಧಮ್ || ೪೯ ||

Adhikarana garbhiNyA satataM vAtalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (50) · Śloka 50

ಯದಾ ಚ ಲಬ್ಧಗರ್ಭಾಽನ್ವಕ್ಷಮೇವ ವಾತಲಾನ್ಯಾಸೇವತೇ ತದಾಽಸ್ಯಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಶರೀರಮನುಸರ್ಪನ್ ಗರ್ಭಾಶಯೇಽವತಿಷ್ಠಮಾನೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜಡ-ಬಧಿರ-ಮೂಕ-ಮಿನ್ಮಿಣ-ಗದ್ಗದ್-ಖಞ್ಜ-ಕುಬ್ಜ-ವಾಮನ-ಹೀನಾಙ್ಗಾಧಿಕಾಙ್ಗತ್ವಾನ್ಯನ್ಯಂ ವಾ ವಾತವಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ||೫೦||

ಲಬ್ಧಗರ್ಭಾ ವಾಽನ್ವಕ್ಷಂ ನಿರನ್ತರಂ ಯದಾ ವಾತಲಾನ್ಯಾಽಽಸೇವತೇ ತದಾಽಸ್ಯಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಶರೀರೋಪಸರ್ಪಣೇನ ಗರ್ಭಾಶಯಾನುಪ್ರಪ್ತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜಡಬಧಿರತ್ವಾದೀನನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಯಥಾ ಹೇತುವಾತವಿಕಾರಾನ್ ಕರೋತ್ಯೇವಂ ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯಾಸೇವಮಾನಾಯಾ ಪಿತ್ತಂ ಖಲತ್ಯಾದೀನಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಕುಷ್ಠಾದೀನಿ | ತ್ರಿವರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತೋ ಮಿಶ್ರಾನನನ್ತರೋಕ್ತಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಜಾನ್ | ಜಡಃ ಸ್ತೋಕಶ್ರುತಿಃ ಬಧಿರೋಽಶ್ರುತಿಃ | ಮೂಕೋ ವಾಗ್ರಹಿತಃ | ಮಿನ್ಮಿಣೋಽನುನಾಸಿಕಭಾಷೀ | ಗದ್ಗದೋ ಘರ್ಘರಸ್ವರಃ | ಖಞ್ಜಃ ಏಕಪಾತ್ | ತಥಾ ಹೀನಾಙ್ಗೋಽಧಿಕಾಙ್ಗೋ ವಾ || ೫೦ ||

Adhikarana garbhiNyA satataM pittalAnAM sevayA jAyamAnAH doShAH (51) · Śloka 51

ತಥಾ ವಾಯುವತ್ ಪಿತ್ತಮಪಿ ಖಲಿತ-ಪಲಿತ-ಶ್ಮಶ್ರು-ಹೀನತಾ-ತ್ವಙ್-ನಖ-ಕೇಶ-ಪೈಙ್ಗಲ್ಯಾದೀನಿ||೫೧||

ಖಲಿತನಿರ್ಲೋಮಶಿರಸ್ತ್ವಮ್ | ಪಲಿತಂ ಶ್ವೇತಲೋಮತ್ವಮ್ | ಶ್ಮಶ್ರುಹೀನತಾ ನಿಃಶ್ಮಶ್ರುತ್ವಮ್ | ತ್ವಗಾದೀನಾಂ ಪೈಙ್ಗಲ್ಯೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ | ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಪಿತ್ತವಿಕಾರಾಣಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ || ೫೧ ||

Adhikarana garbhiNyAH sarvadA shleShmalAnAM sevayA jAyamAnA doShAH (52) · Śloka 52

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ತು ಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಸದನ್ತತ್ತ್ವಾದೀನಿ| ತ್ರಿವರ್ಗೋ ಮಿಶ್ರಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್||೫೨||

ಸದನ್ತತ್ವಂ ಗರ್ಭ ಏವ ದನ್ತಜನ್ಮ | ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್ || ೫೨ ||

Adhikarana jAtyandhAdInAM samuptattau kAraNam (53) · Śloka 53

ಅಪಿ ಚ-- ದೃಷ್ಟಿಭಾಗಮಪ್ರತಿಪನ್ನಂ ತೇಜೋ ಜಾತ್ಯನ್ಧತ್ವಮ್| ತದೇವ ವಾತಾನುಗತಂ ವಿಕೃತರೂಕ್ಷಾರುಣಾಕ್ಷಮ್| ಪಿತ್ತಾನುಗತಂ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುಗತಂ ಶುಕ್ಲಾಕ್ಷಮ್| ರಕ್ತಾನುಗತಂ ರಕ್ತಾಕ್ಷಮ್ ಇತಿ||೫೩||

ಅಪಿ ಚೇತಿ ವಿಕೃತಿಪ್ರಸಙ್ಗಸಮುಚ್ಚಯೇ | ಗರ್ಭಸ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಭಾಗಂ ಯದಿ ತೇಜೋ ನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ದೃಷ್ಟಾದೃಷ್ಟಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ತದಾ ಜಾತ್ಯನ್ಧೋ ಜಾತಯೇ | ತದೇವ ತೇಜೋ ವಾತಾನುಗತಂ ದೃಷ್ಟಿಭಾಗಂ ಪ್ರತಿಪನ್ನಂ ವಿಕೃತರೂಕ್ಷಾರುಣಾಕ್ಷಂ ಜನಯತಿ | ಪಿತ್ತಾದೌ ತೇಜೋಽನುವರ್ತತೇ | ಅನ್ಯತ್ ಸುಬೋಧಮ್ || ೫೩ ||

Adhikarana garbhiNyAH garbhopaghAtakarebhyo rakShaNIyatvam (54) · Śloka 54

ಗರ್ಭಸಮಾನಯೋಗಕ್ಷೇಮಾ ಹಿ ಗರ್ಭಿಣೀ ಭವತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶೇಷತಸ್ತಾಂ ಪ್ರಿಯಹಿತಾಭ್ಯಾಂ ಗರ್ಭೋಪಘಾತಕರೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷೇತ್||೫೪||

ಪ್ರಸ್ತುತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಿಕೃತಿರ್ಯಥಾ ನ ಭವತಿ ತಥೋಚ್ಯತೇ | ಗರ್ಭಸಮಾನಯೋಗಕ್ಷೇಮಾ ಹಿ ಯತೋ ಗರ್ಭಿಣೀ ಭವತಿ ತತಸ್ತಾಂ ಪ್ರಿಯಹಿತೈಃ ಕರಣಭೂತೈರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇಭ್ಯೋ ಗರ್ಭವಿಘಾತಕರೇಭ್ಯೋ ಭಾವೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷೇತ್ || ೫೪ ||

Adhikarana garbhiNyA balakShayakAraNAni (55) · Śloka 55

ಯಥಾ-ಯಥಾ ಚ ಗರ್ಭೋ ವೃದ್ಧಿಮಾಪ್ನೋತಿ ತಥಾ-ತಥಾ ಭಾರಾಹಾರಾನಾದಾನಾದಾಹಾರರಸಾಪಹಾರಾಚ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಬಲಕ್ಷಯಃ||೫೫||

ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಚ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಗರ್ಭಭಾರೇಣಾಽಽಹಾರಾನಾದಾನಾತ್ ಗರ್ಭೇಣ ಚಾಹಾರರಸಾಪಹಾರಾದ್ ಬಲಕ್ಷಯೋ ಭವತ್ಯಯೋ ಬಲಂ ಪಾಲಯೇದಿತಿ ತಾತ್ಪರ್ಯ್ಯಾರ್ಥಃ | ಅನ್ಯತ್ ಸುಬೋಧಮ್ || ೫೫ ||

Adhikarana garbhopaghAtakarA bhAvAH (56) · Śloka 56

ತತ್ರೇಮೇ ಗರ್ಭೋಪಘಾತಕರಾಃ| ತದ್ಯಥಾ-- ವ್ಯವಾಯವ್ಯಾಯಾಮಕರ್ಶನಾಭಿಘಾತಾತಿಮಾತ್ರಸಂಕ್ಷೋಭಿಯಾನಯಾನರಾತ್ರಿಜಾಗರಣದಿವಾಸ್ವಪ್ನವೇಗವಿಧಾರಣಾಜೀರ್ಣಾತಪಾಗ್ನಿಕ್ರೋಧಶೋಕಭಯೋತ್ರಾಸೋಪ್ರವಾಸೋತ್ಕಟಕವಿಷಮಕಠಿನಾಸನಶ್ವಭ್ರಕೂಪಪಾತಾಪ್ರಿಯಾವಲೋಕನಶ್ರವಣಾದಯಃ| ಸಮಾಸತಃ ಸರ್ವಮತಿಗುರೂಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣರೂಕ್ಷಮನ್ನಪಾನಂ ದಾರುಣಾಶ್ಚ ಚೇಷ್ಟಾಃ||೫೬||

ಯಾನಶಬ್ದೇನ ವಾಹನಾಭಿಧೇಯೇನ ಸಹ ಸಂಕ್ಷೋಭಿಶಬ್ದಸ್ಯ ಸಮಾಸಂ ಕೃತ್ವಾ ತೇನ ಸಹ ಕ್ರಿಯಾವಚನಸ್ಯ ಯಾನಶಬ್ದಸ್ಯ ಸಮಾಸಃ | ಆಸನಶಬ್ದ ಉತ್ಕಟಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಪಾತಶಬ್ದಃ ಶ್ವಭ್ರಕೂಪಾಭ್ಯಾಮ್ | ಅಪ್ರಿಯಶಬ್ದೋಽವಲೋಕನಶ್ರವಣಾಭ್ಯಾಮ್ | ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಾದೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್ | ಸಮಾಸತಃ ಸಂಕ್ಷೇಪೇಣೋಚ್ಯತೇ | ಅತಿಗುರುತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಮನ್ನಪಾನಂ ದಾರುಣಾಶ್ಚ ದುಃಖಾಶ್ಚೇಷ್ಟಾ ಗರ್ಭೋಪಘಾತಕರಾಃ || ೫೬ ||

Adhikarana garbhiNIniyamAH tadvighAte~atyAhita~jca (57) · Śloka 57

ತಥಾ-- ದೇವತಾರಕ್ಷೋಽನುಪಚಯಪರಿರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ನ ರಕ್ತಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ಧಾರಯೇನ್ನ ಯಾನಮಧಿರೋಹೇನ್ನ ಮದ್ಯಮಾಸಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ವೃದ್ಧಸ್ತ್ರಿಯೋ ಬ್ರೂಯುಃ| ಪ್ರತತೋತ್ತಾನಶಯಿನ್ಯಾಃ ಪುನರ್ಗರ್ಭಸ್ಯ ನಾಭ್ಯಾಶ್ರಯಾ ನಾಡೀ ಕಣ್ಠಮನುವೇಷ್ಟ್ಯ ವ್ಯಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ| ವಿವೃತಶಯಾ ನಕ್ತಚಾರಿಣೀ ಚೋನ್ಮತ್ತಂ ಜನಯತಿ| ಕಲಹಶೀಲಾಪಸ್ಮರಿಣಮ್| ವ್ಯವಾಯಶೀಲಾದುರ್ವಪುಷಮಹ್ನೀಕಂ ಸ್ತ್ರೈಣಂ ವಾ| ಶೋಕನಿತ್ಯಾ ಭೀರುಮಪಚಿತಮಲ್ಪಾಯುಷಂ ವಾ| ಅಭಿಧ್ಯಯಿನೀ ಪರೋಪತಾಪಿನಮೀರ್ಷ್ಯಾಲುಂ ಸ್ತ್ರೈಣಂ ವಾ| ಸ್ತೇನಾ ತ್ವಾಯಾಸಬಹುಲಮಭಿದ್ರೋಹಿಣಮಕರ್ಮಶೀಲಂ ವಾ| ಅಮರ್ಷಣಾ ಚಣ್ಡಮೌಪಧಿಕಂ ವಾ| ಸ್ವಪ್ನಶೀಲಾ ನಿದ್ರಾಲುಮಬುಧಮಲ್ಪಾಗ್ನಿಂ ವಾ| ಮದ್ಯನಿತ್ಯಾ ತೃಷ್ಣಾಲುಮಲ್ಪಸ್ಮೃತಿಮನವಸ್ಥಿತಂ ವಾ| ಗೋಧಾಮಾಂಸನಿತ್ಯಾಶ್ಮರಿಣಂ ಶನೈರ್ಮೇಹಿನಂ ವಾ| ವರಾಹಮಾಂಸನಿತ್ಯಾ ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಕ್ರಥನಮತಿಪರುಷರೋಮಾಣಂ ವಾ| ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸನಿತ್ಯಾ ಚಿರನಿಮೇಷಂ ಸ್ತಬ್ಧಾಕ್ಷಂ ವಾ| ಮಧುರನಿತ್ಯಾ ಪ್ರಮೇಹಿಣಂ ಮೂಕಮತಿಸ್ಥೂಲಂ ವಾ| ಅಮ್ಲನಿತ್ಯಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಂ ತ್ವಗಕ್ಷಿರೋಗಿಣಂ ವಾ| ಲವಣನಿತ್ಯಾ ಶೀಘ್ರವಲೀಪಲಿತಂ ಖಲಿತಕಂ ವಾ| ತಿಕ್ತನಿತ್ಯಾ ಶೋಷಿಣಮಬಲಮಪಚಿತಂ ವಾ| ಕಟುಕನಿತ್ಯಾ ದುರ್ಬಲಮಲ್ಪಶುಕ್ರಮನಪತ್ಯಂ ವಾ| ಕಷಾಯನಿತ್ಯಾ ಶ್ಯಾಮಮಾನಾಹಿನಮುದಾವರ್ತಿನಂ ವಾ| ಯಚ್ಚ ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇರ್ನಿದಾನಂ ತತ್ತದಾಽಽಸೇವಮಾನಾನ್ತರ್ವತ್ನೀ ಸ್ತ್ರೀ ತದ್ವಿಕಾರಬಹುಲಮಪತ್ಯಂ ಜನಯತಿ| ಏತೇನ ಪಿತೃಜಾ ಅಪಿ ಶುಕ್ರದೋಷಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ||೫೭||

ತಥಾ ಗರ್ಭೋಪಘಾತರಕ್ಷಣಾರ್ಥಞ್ಚ ದೇವತಾದ್ಯನುಪಘಾತಾಯ ಚ ಲೋಹಿತವಾಸೋಧಾರಣಾದೀನ್ನ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ | ಸುಬೋಧಮ್ | ವಿವೃತಾನನಾ ಯಾ ಶೇತೇ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ | ನಕ್ತಂ ಯಾ ಬಹಿಃ ಪರಿಭ್ರಮತಿ ಸಾ ತಥಾ | ದುರ್ವಪುಷಮಲಸಪ್ರಾಯಮ್ | ಸ್ತ್ರೈಣಂ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಿಯಮ್ | ಭೀರುಂ ಭಯಶೀಲಮ್ | ಅಪಚಿತಂ ಸ್ವಲ್ಪಭೋಗಶರೀರಮ್ | ಅಭಿಧ್ಯಾಯಿನೀ ನಾನಾಚಿನ್ತಾಶೀಲಾ | ಸ್ತೇನಾ ಚೌರ್ಯ್ಯಪರಾ | ಔಪಧಿಕಃ ಕಪಟಜೀವೀ | ತೃಷ್ಣಾಲುಃ ಪಿಪಾಸಾಸ್ವಭಾವಃ | ಅನವಸ್ಥಿತೋ ವ್ಯಾಕ್ಷಿಪ್ತಚಿತ್ತಃ | ಕ್ರಥನೋ ಯಃ ಸುಪ್ತೋ ನಾಸಯಾ ಶಬ್ದಂ ಕರೋತಿ | ರಕ್ತಪಿತ್ತೀ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾಯೇಣ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮುತ್ಪದ್ಯತೇ | ಸುಬೋಧಮ್ | ಯದ್ವಿಕಾರಕಾರಣಾನಿ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಽಽಸೇವತೇ ಸಾ ತದ್ವಿಕಾರಮೈವಾಪತ್ಯಂ ಪ್ರಸೂತೇ | ಯಾವನ್ಮಾತೃದೋಷಾದ್ಗರ್ಭವಿಕೃತಿಸ್ತಾವತ್ ಪಿತೃದೋಷಾಚ್ಛುಕ್ರದೋಷಾದ್ಗರ್ಭವಿಕೃತಿಃ ತಾವತ್ ಪಿತೃದೋಷಾತ್ ಶುಕ್ರದೋಷಾದ್ ಗರ್ಭವಿಕೃತಿರಿತ್ಯಪಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಂ ಕಾರಣಸಾಮಾನ್ಯಾತ್ || ೫೭ ||

Adhikarana garbhiNIvikAre upakramavisheShaH (58) · Śloka 58

ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಪದಮಿಚ್ಛನ್ತೌ ಸಾಧ್ವಾತ್ಮಾನಮುಪಾಚರೇತಾಮ್| ವಿಶೇಷೇಣ ನಾರೀ| ವ್ಯಾಧೀಂಶ್ಚಾಸ್ಯಾ ಮೃದುಮಧುರಶಿಶಿರಸುಖೈರೌಷಧಾಹಾರವಿಹಾರೈರುಪಾಚರೇತ್| ನ ಚಾಸ್ಯಾ ವಮನಾದೀನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ನ ರಕ್ತಾವಸೇಚನಮ್| ಕೇವಲಂ ತ್ವಷ್ಟಮಮಾಸಮುಪಾದಾಯಾಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಂ ವಾ| ವಮನಾದಿಸಾಧ್ಯೇಷು ಪುನರ್ವಿಕಾರೇಷು ಮೃದುಭಿಸ್ತದರ್ಥಕಾರಿಭಿರ್ವೋಪಕ್ರಮೇತ್ ಪೂರ್ಣಮಿವ ತೈಲಪಾತ್ರಮಸಂಕ್ಷೋಭಯದ್ಗರ್ಭಿಣೀಮುಪಾಚರೇದಿತಿ||೫೮||

ಉಪಸಂಹರನ್ನಾಹ-- ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯಾದಿ | ಪ್ರಜಾಸಮ್ಪದಮಿಚ್ಛನ್ತೌ ಮಾತಾಪಿತರೌ ಸಾಧು ಕೃತ್ವಾ ಆತ್ಮಾನಮುಪಾಚರೇತಾಮ್ | ನಾರೀ ತು ವಿಶೇಷತಃ ಸಾಧ್ವಾತ್ಮಾನಮುಪಾಚರೇತ್ | ಗರ್ಭಸ್ಯ ಹಿ ತತ್ರ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ | ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ನಾರ್ಯ್ಯಾ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಮೃದಾದಿಗುಣೈರಾಹಾರಾದಿಭಿರ್ವ್ಯಾಧೀನುಪಾಚರೇತ್ | ವಮನಾದೀನಿ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಸ್ಯಾ ವ್ಯಾಧಿವಶಾತ್ ಪ್ರಸಕ್ತಾನ್ಯಪಿ ನ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಕೇವಲಮಷ್ಟಮಮಾಸಪ್ರಥಮದಿವಸಾದಾರಭ್ಯಾಪ್ರಸವಾದ್ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಆಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ವಮನಾದಿಸಾಧ್ಯೇಷು ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ವಿಕಾರೇಷು ಕುಷ್ಠಾದಿಷು ಮೃದುಭಿರ್ವಮನಾದಿಭಿರ್ಗರ್ಭಿಣೀಮುಪಕ್ರಮೇತ | ವಮನಾದೀನಿ ಕರ್ಮಣ್ಯಸ್ಯಾ ವ್ಯಾಧಿವಶಾತ್ ಪ್ರಸಕ್ತಾನ್ಯಪಿ ನ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಕೇವಲಮಷ್ಟಮಮಾಸಪ್ರಥಮದಿವಸಾದಾರಭ್ಯಾಪ್ರಸವಾದ್ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಆಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ವಮನಾದಿಸಾಧ್ಯೇಷು ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ವಿಕಾರೇಷು ಕುಷ್ಠಾದಿಷು ಮೃದುಭಿರ್ವಮನಾದಿಭಿರ್ಗರ್ಭಿಣೀಮುಪಕ್ರಮೇತ | ಛರ್ದ್ಯತೀಸಾರಾದಿಷು ತದರ್ಥಕಾರಿಭಿಃ | ವ್ಯಾಧೇಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಕುರ್ವನ್ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪಶಮಮರ್ಥಂ ಯತ್ ಕರೋತಿ ತತ್ ತದರ್ಥಕಾರಿ | ಯಥಾ ಪರ್ಣಂ ತೈಲೇನ ಪಾತ್ರಂ ಚಲನಾದಿಕ್ರಿಯಾಸ್ವಸಂಕ್ಷೋಭಯಂಸ್ತದಧ್ಯುಪಚಾರಾಸ್ತದ್ವದ್ಗರ್ಭಿಣೀಮಪಿ ಭಿಷಗ್ ವ್ಯಾಧಿಷೂತ್ಪನ್ನೇಷು ಅಸಂಕ್ಷೋಭಯನ್ನುಪಚರೇದಿತಿ || ೫೮ || ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ |

Adhikarana garbhiNyAH Atyayike vikAre visheShavidhiH (59) · Śloka 59

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ-- ಇತ್ಯನಾತ್ಯಯಿಕೇ ವ್ಯಾಧೌ ವಿಧಿರಾತ್ಯಯಿಕೇ ಪುನಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರಪಿ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗೈಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಯತ್ನೇನ ಪಾಲಯೇತ್||೫೯||

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ | ಇತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತವಿಧಿರನಾತ್ಯಯಿಕೇ ಸ್ವಲ್ಪೇ ವ್ಯಾಧಾವುಕ್ತಃ | ಆತ್ಯಯಿಕೇ ಪುನಃ ಶೀಘ್ರಂ ಮಹಾದೋಷಕಾರಿಣಿ ವ್ಯಾಧೌ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರಪಿ ನಾನಾವಿಧೈರ್ಯಥಾಯೋಗಂ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗೈಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಯತ್ನೇನ ಪಾಲಯೇತ್ | ಗರ್ಭನಿರಪೇಕ್ಷಮೇವೇತ್ಯರ್ಥಃ || ೫೯ ||

Adhikarana garbhiNIM yatnena pAlayet (60) · Śloka 60

ಸ್ತ್ರೀ ಹಿ ಮೂಲಮಪತ್ಯಾನಾಂ ಸ್ತ್ರೀ ಹಿ ರಕ್ಷತಿ ರಕ್ಷಿತಾ| ಸರ್ವಾಶ್ರಮಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಗೃಹಸ್ಥತ್ವಮನಿನ್ದಿತಮ್||೬೦||

ಯಸ್ಮಾದಪತ್ಯಾನಾಂ ಮೂಲಕಾರಣಂ ಸ್ತ್ರೀ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಾಲಯೇತ್ | ಅತಶ್ಚ ತಾಂ ಯತ್ನೇನ ಪಾಲಯೇದ್ಯತಃ ಸಾ ರಕ್ಷಿತಾ ಸತೀ ಪುಂಸೋ ಗೃಹಸ್ಥತ್ವಂ ಗೃಹಿತ್ವಂ ರಕ್ಷತಿ | ಕಿಮ್ಭೂತಮಿತ್ಯಾಹ-- ಸರ್ವಾಶ್ರಮಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ | ಸರ್ವೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ್ಯಾದೀನಾಮಾಶ್ರಮಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪ್ರಧಾನಮ್ || ೬೦ ||

Adhikarana garbhasyArodane hetuH (61-62) · Śloka 62

ಜರಾಯುಣಾ ಮುಖೇ ಛನ್ನೇ ಕಣ್ಠೇ ಚ ಕಫವೇಷ್ಟಿತೇ| ವಾಯೋರ್ಮಾರ್ಗನಿರೋಧಾಚ್ಚ ನ ಗರ್ಭಸ್ಥಃ ಪ್ರರೋದಿತಿ||೬೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿರ್ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬೨||

ಜರಾಯುಣಾ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರತಿರೂಪಯೋಗವಿಪ್ರತಿಪನ್ನವಾದಿನಿಗ್ರಹಮಾತ್ರಯಾ ಗರ್ಭಸ್ಯಾರೋದನೇ ಕಾರಣಮುಪಸಂಹೃತ್ಯಾಧ್ಯಾಯಮಾಚಾರ್ಯ್ಯಃ ಕಥಯತಿ | ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ