7. marmavibhāgaḥ

Adhikarana atha marmavibhAgo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਮਰ੍ਮਵਿਭਾਗਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||

ਪੂਰ੍ਵਮੇਵਾਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭਪ੍ਰਯੋਜਨਮੁਕ੍ਤਮ੍|| ੧||

Adhikarana marmaNAM sa~gkhyA (2) · Śloka 2

ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਮਰ੍ਮਸ਼ਤਮ੍||੨||

ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਞ੍ਛਰੀਰੇ ਸਪ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਸ਼ਤਮ੍|| ੨||

Adhikarana marmaNAM sthAnAni (3) · Śloka 3

ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਾਖਾਸੁ| ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਨ੍ਤਰਾਧੌ| ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮ੍||੩||

ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਖਾਚਤੁਸ੍ਟਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸ਼ਾਖਾਯਾਮੇਕਾਦਸ਼ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਆਗੁਦਾਦਾਚਾਕ੍ਸਕਸਨ੍ਧੇਃ ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਗ੍ਰੀਵਾਦੌ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍| ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਏਕਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਵਿਭਾਗਾਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ| ਏਤੇਨ ਸ਼ਾਖਾਤ੍ਰਯੇ ਤਥੈਵਾਨੁਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|| ੩||

Adhikarana talahRudayaM nAmamarma tatra viddhe vyAghAtaH (4) · Śloka 4

ਅਥੈਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਕ੍ਥ੍ਨਿ ਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲਿਮਭਿਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਪਾਦ- ਤਲਸ੍ਯ ਤਲਹਦਯਂ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰੁਜਯਾ ਮਰ ਣਮ੍||੪||

ਪਾਦਤਲਮਧ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਭਿਮੁਖੇਨ ਤਲਹਦਯਂ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰੁਜਯਾ ਮਰਣਮ੍|| ੪||

Adhikarana kShipramarma, tatra viddhe maraNam (5) · Śloka 5

ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙੁਲ੍ਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸੇਪਕੇਨ ਮਰਣਮ੍||੫||

ਕ੍ਸਿਪ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯਾਕ੍ਸੇਪੇਣ ਮਰਣਮ੍| ਆਕ੍ਸੇਪੋ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਃ|| ੫||

Adhikarana kUrcamarma, tatra viddhe vyApacca (6) · Śloka 6

ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲ ਉਭਯਤਃ ਕੂਰ੍ਚਃ| ਤਤ੍ਰ ਪਾਦਸ੍ਯ ਭ੍ਰਮਣਵੇਪਨੇ ਭਵਤਃ||੬||

ਕੂਰ੍ਚਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ| ਉਭਯਤ ਇਤਿ ਪਾਦਪਸ੍ਠਾਤ੍ ਪਾਦਤਲਂ ਯਾਵਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਕੂਰ੍ਚੇ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਾਦਭ੍ਰਮਣਵੇਪਨੇ ਭਵਤਃ| ਵੇਪਨਂ ਕਮ੍ਪਨਾਮ੍|| ੬||

Adhikarana kUrcashiromarma, tatra viddhe vyApacca (7) · Śloka 7

ਗੁਲ੍ਫਸਨ੍ਧੇਰਧਃ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਃ| ਤਤ੍ਰ ਰੁਜਾਸ਼ੋਪੌ||੭||

ਗੁਲ੍ਫਸਨ੍ਧੇਰਧਃ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮ| ਤਤ੍ਰ ਰੁਜਾਸ਼ੋਫੌ ਭਵਤਃ ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯੇਤ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ|| ੭||

Adhikarana gulphamarma, tatra viddhe vyApacca (8) · Śloka 8

ਪਾਦਜਙ੍ਘਯੋਃ ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਗੁਲ੍ਫਃ| ਤਤ੍ਰ ਰੁਕ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਸਕ੍ਥਿਤਾ ਸਣ੍ਢਤਾ ਵਾ||੮||

ਪਾਦਸ੍ਯ ਜਙ੍ਘਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਗੁਲ੍ਫਃ ਰੁਗਾਦਿਕਰਃ ਸਣ੍ਢਗਾ ਅਯੋਸਿਦ੍ਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਮ੍|| ੮||

Adhikarana indrabastimarma, tatra viddhe vyApacca (9) · Śloka 9

ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਪ੍ਰਭਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰਙ੍ਗੁਲੈਰ੍ਜਙ੍ਘਾਮਧ੍ਯੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਣਿਤਕ੍ਸਯਾਨ੍ਮਰਣਮ੍||੯||

ਜਙ੍ਘਾਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਨ੍ਮਰਣਂ ਭਵਤਿ|| ੯||

Adhikarana jAnumarma, tatra viddhe vyApacca (10) · Śloka 10

ਜਙ੍ਗੋਰ੍ਵੋਃ ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਜਾਨੁਃ| ਤਤ੍ਰ ਖਞ੍ਜਤ||੧੦||

ਜਙ੍ਘੋਰ੍ਵੋਃ ਸਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਾਨੁਃ| ਤਤ੍ਰ ਖਞ੍ਜਤਾ ਭਵਤਿ| ਖਞ੍ਜੋ ਵਿਕਤਪਾਦਃ|| ੧੦||

Adhikarana ANimarma, tatra viddhe vyApacca (11) · Śloka 11

ਜਾਨੁਨਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਭਯਤ ਆਣਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਫਾਭਿਵਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਸਕ੍ਥਿਤਾ ਚ||੧੧||

ਆਣਿਃ ਅਪ੍ਯੁਭਯਤਃ ਊਰੌ ਜਾਨੁਨਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵੌ ਦਿਸ਼ੌ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰੁਗਾਦਿਕਰਃ|| ੧੧||

Adhikarana UrvI marma, tatra viddhe vyApacca (12) · Śloka 12

ਊਰੁਮਧ੍ਯੇ ਊਰ੍ਵੀ| ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ਸਕ੍ਥਿਸ਼ੋਸਃ||੧੨||

ਊਰੁਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਊਰ੍ਵੀ| ਤਦ੍ਵੇਧਾਦ੍ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਸਕ੍ਥਿਸ਼ੋਸਃ|| ੧੨||

Adhikarana lohitAkShamarma tatra viddhe vyApacca (13) · Śloka 13

ਊਰ੍ਵ੍ਯਾਸ੍ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਵਂਕ੍ਸਣਸਨ੍ਧੇਰੂਰੁਮੂਲੇ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਸਾਘਾਤਃ||੧੩||

ਊਰੋਰ੍ਮੂਲੇ ਵਂਕ੍ਸਣਸਨ੍ਧੇਰਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਸਾਘਾਤੋ ਭਵਤਿ|| ੧੩||

Adhikarana viTapamarma, tatra viddhe vyApacca (14) · Śloka 14

ਵਂਕ੍ਸਣਵਸਣਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਟਪਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸਾਣ੍ਢ੍ਯਮਲ੍ਪਸ਼ੁਕ੍ਰਤਾ ਵਾ||੧੪||

ਵਂਕ੍ਸਣਵਸਾਣਾਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਟਪਂ ਨਾਮ| ਤਤ੍ਰ ਸਣ੍ਢਤਾ ਅਥਵਾ ਅਲ੍ਪਸ਼ੁਕ੍ਰਤਾ ਭਵਤਿ|| ੧੪||

Adhikarana bAhumarmANi, tatra viddhe vyApacca (15) · Śloka 15

ਸਕ੍ਥਿਵਦ੍ ਬਾਹ੍ਵੋਃ||੧੫||

ਇਤਿ ਤਲਹਦਯਕ੍ਸਿਪ੍ਰਕੁਰ੍ਚਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਜਾਨ੍ਵਾਣ੍ਯੁਰ੍ਵੀਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਵਿਟਪਾਨ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੈਕਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਸ਼ਾਖਾਤ੍ਰਯੇਪਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍|| ੧੫||

Adhikarana bAhumarmaNi visheShaH (16) · Śloka 16

ਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਤੁ-ਗੁਲ੍ਫੋ ਮਣਿਬਨ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਮ੍| ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ ਕੁਣਿਤਾ||੧੬||

ਕੇਵਲਂ ਬਾਹ੍ਵੋਃ ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਮ੍ਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸਃ, ਤਦੇਵੋਚ੍ਯਤੇ| ਯਥਾ ਜਙ੍ਘਾਚਰਣਯੋਃ ਸਨ੍ਧੌ ਗੁਲ੍ਫਃ| ਤਥਾ ਕਰਪ੍ਰਪਾਣ੍ਯੋਰ੍ਮਣਿਬਨ੍ਧਃ| ਯਥਾ ਜਙ੍ਘੋਰ੍ਵੋਃ ਸਙ੍ਗਮੇ ਜਾਨੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰਪਾਣਿਪ੍ਰਬਾਹੁਮਧ੍ਯੇ ਕੂਰ੍ਪਰਃ| ਜਾਨੁਨਿ ਵਿਦ੍ਧੇ ਯਥਾ ਖਞ੍ਜਤਾ| ਕੂਰ੍ਪਰੇ ਵਿਦ੍ਧੇ ਤਥਾ ਕੁਣਿਤਾ| ਕੁਣਿਰ੍ਵਿਕਤਕਰਃ|| ੧੬||

Adhikarana kakShAradharamarma, tatra viddhe vyApacca (17) · Śloka 17

ਵਿਟਪਵਚ੍ਚ ਕਕ੍ਸਾਕ੍ਸਮਧ੍ਯੇ ਕਕ੍ਸਾਧਰਃ| ਤਤ੍ਰ ਕੁਣਿਤ੍ਵਮ੍||੧੭||

ਯਥਾ ਵਂਕ੍ਸਣਵਸਣਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਟਪਂ ਤਥਾ ਕਕ੍ਸਾਕ੍ਸਮਧ੍ਯੇ ਕਕ੍ਸਾਧਰਃ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਧੇ ਕੁਣਿਤ੍ਵਮ੍|| ੧੭||

Adhikarana antarAdhimarmANi gudamarma, tatra viddhe sadyomaraNam (18) · Śloka 18

ਵਾਤਵਰ੍ਚੋਨਿਰਸਨਃ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰਵਿਬਦ੍ਧੋ ਗੁਦਃ| ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍||੧੮||

ਗੁਦਃ ਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੋ ਵਾਤਾਦਿਨਿਰਸਨਕਰ੍ਮਾ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਧੇ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍|| ੧੮||

Adhikarana bastimarma, tatra viddhe vyApacca (19) · Śloka 19

ਅਲ੍ਪਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤੋਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤਃ ਕਟ੍ਯਾ ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਰ ਏਕਦ੍ਵਾਰੋਧੋਮੁਖੀ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮਸ਼੍ਮਰੀਵ੍ਰਣਾ- ਦਤੇ| ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਭਯਤੋ ਵਿਦ੍ਧੇ ਨ ਜੀਵਤਿ| ਏਕਤੋ ਭਿਨ੍ਨੇ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰਾਵੀਵ੍ਰਣੋ ਭਵਤਿ| ਸ ਤੁ ਯਤ੍ਨੇਨੋਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਰੋਹਤਿ||੧੯||

ਬਸ੍ਤਿਰਲ੍ਪਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਃ ਕਟ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਪਸ੍ਠਤੋ ਵਕ੍ਰੋ ਧਨੁਰ੍ਵਤ੍| ਏਕਤੋ ਦ੍ਵਾਰੋ ਮੁਖਂ ਸ ਚਾਸ੍ਯੈਕਃ ਅਧੋਮੁਖਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬਸ੍ਤੌ ਵਿਦ੍ਧੇ ਮਰਣਂ ਭਵਤ੍ਯਸ਼੍ਮਰੀ ਵ੍ਰਣਾਦਤੇ| ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਮਸ਼੍ਮਰੀਵ੍ਰਣੇ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧੇ ਬਸ੍ਤੀ ਮਰਣਮੇਵ| ਅਸ਼੍ਮਰੀਵ੍ਰਣੇਪ੍ਯੇਕਤੋ ਵਿਦ੍ਧੇ ਬਸ੍ਤੌ ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਰਾਵੀ ਵ੍ਰਣੋ ਭਵਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੯||

Adhikarana nAbhimarma, tatra viddhe vyApacca (20) · Śloka 20

ਪਕ੍ਵਾਮਾਸ਼ਯਮਧ੍ਯੇ ਨਾਭਿਃ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਦ੍ਯੋਮਰਣਮ੍||੨੦||

ਨ ਕੇਵਲਂ ਬਸ੍ਤਿਰੇਵ ਵਿਦ੍ਧਃ ਸਦ੍ਯੋਘ੍ਨੋ ਯਾਵਨ੍ਨਾਭਿਰਪੀਤ੍ਯਪਿਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ|| ੨੦||

Adhikarana hRudayamarma, tatra viddhe vyApacca (21) · Śloka 21

ਕੋਸ੍ਠਵਕ੍ਸਸੋਃ ਸ੍ਤਨਯੋਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਤਮੋਧਿਸ੍ਠਾ ਨਮਾਮਾਸ਼ਯਦ੍ਵਾਰਂ ਹਦਯਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍||੨੧||

ਕੋਸ੍ਠਵਕ੍ਸਸੋਃ ਸ੍ਤਨਯੋਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਤਮਸਾਮਧਿਸ੍ਠਾਨਮਾਮਾਸ਼ਯਦ੍ਵਾਰਂ ਤੁ ਹਦਯਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍||੨੧||

Adhikarana stanamUlamarma, tatra viddhe vyApacca (22) · Śloka 22

ਸ੍ਤਨਯੋਰਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮੁਭਯਤਃ ਸ੍ਤਨਮੂਲੇ ਤਯੋਃ ਕਫਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਮਰਣਮ੍||੨੨||

ਤਯੋਰਿਤਿ| ਸ੍ਤਨਮੂਲਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਧਯੋਃ|| ੨੨||

Adhikarana stanarohitamarma, tatra viddhe vyApacca (23) · Śloka 23

ਸ੍ਤਨਚੂਚੁਕਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮੁਭਯਤਃ ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤੇ| ਤਯੋਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪੁਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਮਰਣਮ੍||੨੩||

ਚੂਚੁਕੌ ਸ੍ਤਨਮੁਖੌ ਸ਼੍ਯਾਮੌ|| ੨੩||

Adhikarana apastambhau marmaNI tatra viddhe vyApacca (24) · Śloka 24

ਉਭਯਤ੍ਰੋਰਸੋ ਨਾਡ੍ਯੌ ਵਾਤਵਹੇ ਅਪਸ੍ਤਮ੍ਭੌ| ਤਯੋਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਤਯਾ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਰਣਮ੍||੨੪||

ਉਰਸਿ ਉਭਯਤੋ ਦ੍ਵੇ ਵਾਤਵਹੇ ਨਾਡ੍ਯੌ ਅਪਸ੍ਤਮ੍ਭੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਰ੍ਮਣੀ||੨੪||

Adhikarana apAlApamarmaNI tatra viddhe vyApacca (25) · Śloka 25

ਅਂਸਕੂਟਯੋਰਧਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਪਰਿ ਭਾਗਯੋਰਪਾਲਾਪੌ| ਤਯੋਃ ਪੂਯਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਤੇਨ ਮਰਣਮ੍||੨੫||

ਅਂਸਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਭਾਗੇ ਅਪਾਲਾਪੌ| ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਦ੍ਧਯੋਰ੍ਨ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍| ਅਪਿਤੁ ਪੂਯਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਰਕ੍ਤੇ|| ੨੫||

Adhikarana kaTIkataruNe marmaNI tatra viddhe vyApacca (26) · Śloka 26

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੋਣੀਕਰ੍ਣਾਵਸ੍ਥਿਨੀ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ| ਤਯੋਃ ਸ਼ੋਣਿਤਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਹੀਨਰੁਪੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ||੨੬||

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤਃ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੋਣੀ ਕਰ੍ਣਾਵਸ੍ਥਿਨੀ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਤੇ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ ਮਰ੍ਮਣੀ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਣਾਕਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੋਣੀਕਰ੍ਣੌ|| ੨੬||

Adhikarana kukundaramarma, tatra viddhe vyApacca (27) · Śloka 27

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਜਘਨਬਹਿਰ੍ਭਾਗੇ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤਃ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ| ਤਯੋਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਮਧਃ ਕਾਯੇ ਚੇਸ੍ਟਾਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ||੨੭||

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਮਰ੍ਮਣੀ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ ਤੌ ਚ ਜਘਨਾਦ੍ਬਹਿਃ| ਕਟ੍ਯਾਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੋ ਭਾਗੋ ਜਘਨਮ੍|| ੨੭||

Adhikarana nitambamarmaNI, tatra viddhe vyApacca (28) · Śloka 28

ਸ਼ੋਣੀਕਰ੍ਣਯੋਰੁਪਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼ਯਾਚ੍ਛਾਦਨੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਨਿਤਮ੍ਬੌ| ਤਯੋਰਧਃ ਕਾਯੇ ਸ਼ੋਫੋ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਮਰਣਞ੍ਚ||੨੮||

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸ਼੍ਰੋਣੀਕਰ੍ਣਯੋਰੁਪਰਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਸ੍ਯ ਛਾਦਨੇ ਨਿਤਮ੍ਬਮਰ੍ਮਣੀ|| ੨੮||

Adhikarana pArshvasandhimarmaNI tatra viddhe vyApacca (29) · Śloka 29

ਅਧਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਜਘਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਧ੍ਯੇ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ| ਤਯੋਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਤਯਾ ਮਰਣਮ੍||੨੯||

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ| ਸਵ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਃ ਸਵ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਃ| ਅਪਸਵ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਸਵ੍ਯੇ| ਤਤ੍ਰ ਚਾਧ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ| ਤੇ ਚ ਜਘਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭਵਤਃ|| ੨੯||

Adhikarana bRuhatyAkhyau marmaNI, tatra viddhe vyApacca (30) · Śloka 30

ਅਧਃ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਜਘਨਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਧ੍ਯੇ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ| ਤਯੋਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪੂਰ੍ਣਕੋਸ੍ਠਤਯਾ ਮਰਣਮ੍||੩੦||

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਯੋਃ ਸ੍ਤਨਮੂਲਯੋਰਾਰ੍ਜਵੇਨ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਪਸ੍ਟਦਿਗ੍ਗ੍ਰਹਣੇਨ ਬਹਤ੍ਯੌ ਮਰ੍ਮਣੀ|| ੩੦||

Adhikarana aMsaphalamarmaNI, tatra vyApacca (31) · Śloka 31

ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਮੁਭਯਤੋ ਬਾਹੁਮੂਲਸਮ੍ਬਦ੍ਧੇ ਅਂਸਫਲਕੇ| ਤਯੋਰ੍ਬਾਹੁਸ੍ਵਾਪਸ਼ੋਸੌ||੩੧||

ਅਂਸਫਲਕੇ ਪਸ੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਬਾਹੁਮੂਲੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੇ| ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|| ੩੧||

Adhikarana aMsAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (32) · Śloka 32

ਗ੍ਰੀਵਾਬਾਹੁਸ਼ਿਰੋਮਧ੍ਯੇਂਸਪੀਠਸ੍ਕਨ੍ਧਬਨ੍ਧਨਾਵਂਸੌ| ਤਯੋਃ ਸ੍ਤਮ੍ਬ੍ਧਬਾਹੁਤਾ||੩੨||

ਅਂਸੌ ਗ੍ਰੀਵਾਦਿਮਧ੍ਯਗੌ ਸ੍ਕਨ੍ਧਯੋਃ ਅਂਸਪੀ ਠਯੋਸ਼੍ਚ ਬਨ੍ਧਾਰ੍ਥੌ| ਏਵਂ ਗੁਦੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਨਾਭਿਰ੍ਹਦਯਂ ਦ੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਮੂਲੇ ਦ੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤੇ ਦ੍ਵਾਵਪਸ੍ਤਮ੍ਭੌ ਦ੍ਵਾਵਪਾਲਾਪੌ ਦ੍ਵੇ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ ਦ੍ਵੇ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੇ ਦ੍ਵੌ ਨਿਤਮ੍ਬੇ ਦ੍ਵੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ ਦ੍ਵੇ ਬਹਤ੍ਯੌ ਦ੍ਵੇ ਅਂਸਫਲਕੇ ਦ੍ਵਾਵਂਸਾਵਿਤਿ ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਨ੍ਤਰਾਧੌ|| ੩੨||

Adhikarana UrdhvamarmANi dve nIle dve manye tatra viddhe vyApacca (33) · Śloka 33

ਕਣ੍ਠਨਾਡੀਮੁਭਯਤਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਧਮਨ੍ਯਃ| ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵੇ ਨੀਲੇ, ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯੇ| ਤਾਸੁ ਮੂਕਤਾ, ਸ੍ਵਰਵੈਕਤ੍ਯਂ, ਰਸਾਗ੍ਰਾਹਿਤਾ ਵਾ ਭਵਤਿ||੩੩||

ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਕਣ੍ਠਨਾਡ੍ਯਾਮੇਕਸ੍ਮਿਨ੍| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਏਕਾ ਨੀਲਾ ਨਾਮ ਸਿਰਾ| ਏਕਾ ਮਨ੍ਯਾ| ਤਥੈਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ| ਤਾਸਾਂ ਵ੍ਯਧੇ ਮੂਕਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਭਵਤਿ|| ੩੩||

Adhikarana mAtRukAmarmANi tatra viddhe vyApacca (34) · Śloka 34

ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਮੁਭਯਤਃ ਪਥਕ੍ ਚਤਸ੍ਰਃ ਸਿਰਾ ਮਾਤਕਾਸ੍ਤਾਸੁ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍||੩੪||

ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰਸ੍ਟੌ ਸਿਰਾ ਮਾਤਕਾਹ੍ਵਯਾਃ|| ੩੪||

Adhikarana kRukATikAkhye marmANi tatra viddhe vyApacca (35) · Śloka 35

ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਯੋਃ ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਕਕਾਟਿਕੇ| ਤਯੋਸ਼੍ਚਲਮੂਰ੍ਧਤਾ||੩੫||

ਉਭਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ਼ਿਰਸੋ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਨੇ ਕਕਾਟਿਕੇ ਮਰ੍ਮਣੀ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚਲਸ਼ੀਰ੍ਸਤਾ|| ੩੫||

Adhikarana vidhurAkhye marmaNi tatra viddhe vyApacca (36) · Śloka 36

ਕਰ੍ਣਪਸ੍ਠਯੋਰਧਃਸਂਸ਼੍ਰਿਤੇ ਵਿਧੁਰੇ| ਤਯੋਰ੍ਬਾਧਿਰ੍ਯਮ੍||੩੬||

ਕਰ੍ਣਯੋਰਧੋ ਵਿਧੁਰੇ|| ੩੬||

Adhikarana phaNAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (37) · Śloka 37

ਘ੍ਰਾਣਮਾਰ੍ਗਮੁਭਯਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਵਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤਃ ਫਣੌ| ਤਯੋਰ੍ਗਨ੍ਧਾਜ੍ਞਾਨਮ੍||੩੭||

ਘ੍ਰਾਣਸ੍ਰੋਤਸੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰਨ੍ਤਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਗਲਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਫਣੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਰ੍ਮਣੀ| ਤੌ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ੍ਰੋਤਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧੌ ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ ਗਨ੍ਧਾਜ੍ਞਾਨਮ੍|| ੩੭||

Adhikarana apA~ggAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (38) · Śloka 38

ਭ੍ਰੁਵੋਃ ਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਤਯੋਰਧੋਕ੍ਸ੍ਣੋਰ੍ਬਾਹ੍ਯਤੋਪਾਙ੍ਗੌ| ਤਯੋਰਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍||੩੮||

ਭ੍ਰੁਵੋਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋਃ ਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਤਯੋਰ੍ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੋਰਧ ਅਕ੍ਸ੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਬਹਿਰਪਾਙ੍ਗੌ ਮਰ੍ਮਣੀ|| ੩੮||

Adhikarana sha~gkhAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (39) · Śloka 39

ਭ੍ਰੁਵੋਃ ਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਤਯੋਰੁਪਰ੍ਯਨੁਕਰ੍ਣਂ ਲਲਾਟੇ ਸ਼ਙ੍ਖੌ| ਤਯੋਃ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍||੩੯||

ਲਲਾਟੇ ਭ੍ਰੁਵੋਃ ਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਤਯੋਰੁਪਰਿ ਕਰ੍ਣਮਨੁ ਕਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸ਼ਙ੍ਖੌ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮਣੀ| ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ ਸਦ੍ਯੋ ਮਰਣਮ੍|| ੩੯||

Adhikarana AvarttAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (40) · Śloka 40

ਭ੍ਰੁਵੋਰੁਪਰਿ ਨਿਮ੍ਨਯੋਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤੌ ਤਯੋਰਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦਸ੍ਟ੍ਯੁਪਘਾਤੋ ਵਾ||੪੦||

ਭ੍ਰੁਵੋਰੁਪਰਿ ਨਿਮ੍ਨਯੋਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਯੋਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਦ੍ਵੇ ਮਰ੍ਮਣੀ| ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ ਆਨ੍ਧ੍ਯਮ੍| ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਅਥਵੋਪਘਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਵਾ|| ੪੦||

Adhikarana utkShepAkhye marmaNI tatra viddhasya vyApacca (41) · Śloka 41

ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਰੁਪਰਿ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪੌ| ਤਯੋਃ ਸਸ਼ਲ੍ਯਃ ਪਾਕਾਤ੍ ਪਤਿਤਸ਼ਲ੍ਯੋ ਵਾ ਜੀਵੇਨ੍ਨੋਦ੍ਧਤਸ਼ਲ੍ਯਃ||੪੧||

ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਰੁਪਰਿ ਕੇਸ਼ਾਵਸਾਨਮਰ੍ਯ੍ਯਾਦੇ ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪੋ ਮਰ੍ਮਣੀ| ਤਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਸਸ਼ਲ੍ਯੋ ਜੀਵਤਿ| ਪਾਕਾਦ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂਪਤਿਤੇ ਜੀਵਤਿ| ਉਦ੍ਧਤਸ਼ਲ੍ਯੋ ਨ ਜੀਵੇਤ੍|| ੪੧||

Adhikarana sthapanyakhye marmaNI tatra viddhasyAvasthA ca (42) · Śloka 42

ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਪਨੀ| ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਵਤ੍||੪੨||

ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਾਮ ਸ੍ਥਪਨੀ ਮਰ੍ਮ| ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਵਤ੍ ਸਸ਼ਲ੍ਯੀ ਜੀਵੇਤ੍| ਪਾਕਾਤ੍ ਪਤਿਤਸ਼ਲ੍ਯੋ ਵਾ| ਤਤ੍ਰ ਚ ਉਦ੍ਧਤਸ਼ਲ੍ਯੋ ਨ ਜੀਵੇਤ੍|| ੪੨||

Adhikarana sImantAkhyAni marmANi tatra viddhasya vyApacca (43) · Śloka 43

ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਯਃ ਸ਼ਿਰਸਿ| ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਸੀਮਨ੍ਤਾਨਾਮ੍| ਤੇਸੂਨ੍ਮਾਦਭ੍ਰਮਚਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ੈਰ੍ਮਰਣਮ੍||੪੩||

ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਪਾਲਾਨਾਂ ਸਨ੍ਧਯਃ ਪਞ੍ਚ ਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤਤ੍ਰ ਦਾਉ ਲਲਾਟਪਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵਸ੍ਥਿਤੌ ਦ੍ਵੌ ਕਕਾਟਿਕਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗੌ ਸਨ੍ਧੀ| ਤਯੋਰੁਪਰਿ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗਜੁਸਨ੍ਧਿਃ ਸੀਮਨ੍ਤਾਸ੍ਤੇਸੁ ਵਿਦ੍ਧੇਸੂਨ੍ਮਾਦਾਦਿਭਿਰ੍ਮਰਣਮ੍|| ੪੩||

Adhikarana shRu~ggATakAkhyAni marmANi tatra viddhe vyApacca (44) · Śloka 44

ਜਿਹ੍ਵਾਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਿਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣੀਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਤਾਲੁਨਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਃ| ਤਾਸਾਂ ਮੁਖਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਸਂਜ੍ਞਾਨਿ| ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਯੋਮਰਣਮ੍||੪੪||

ਜਿਹ੍ਵਾਦਿਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੀਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਤਾਲੁਨਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਭਵਤਿ| ਤਾਸਾਂ ਯਾਨਿ ਬਹ੍ਵੀਨਾਮਪਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮੁਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਖ੍ਯਾਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤੇਸਾਂ ਵ੍ਯਧੇ ਸਦ੍ਯੋਮਰਣਮ੍|| ੪੪||

Adhikarana adhipratisaMj~jaM marma tatra viddhe vyApacca (45) · Śloka 45

ਮਸ੍ਤਕਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰ ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ਸਿਰਾਸਨ੍ਧਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਰੋਮਾਵਰ੍ਤ੍ਤਃ ਸੋਧਿਪਤਿਰ੍ਨਾਮ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਦ੍ਯੋਮਰਣਂ ਭਵਤੀਤਿ||੪੫||

ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਸ੍ਤਕਂ ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਸਿਰਾਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਸਙ੍ਗਮੋ ਨਾਮਾਵਰ੍ਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਮਰ੍ਮ| ਸ ਏਵਾਧਿਪਾਖ੍ਯਃ| ਏਵਂ ਦ੍ਵੇ ਨੀਲੇ ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯੇ ਅਸ੍ਟੌ ਮਾਤਕਾਃ ਦ੍ਵੇ ਕਕਾਟਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਵਿਧੁਰੇ ਦ੍ਵੌ ਫਣੌ ਦ੍ਵਾਵਪਾਙ੍ਗੌ ਦ੍ਵੌ ਸ਼ਙ੍ਖੌ ਦ੍ਵਾਵਾਵਰ੍ਤ੍ਤੌ ਦ੍ਵਾਵੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪੌ ਏਕਾ ਸ੍ਥਪਨੀ ਪਞ੍ਚ ਸੀਮਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨ੍ਯੇਕੋਧਿਪਤਿਪਰ੍ਯ੍ਯਾਯ ਆਵਰ੍ਤ੍ਤ ਇਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਿਰਸਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ||੪੫||

Adhikarana marmaNAM sAmAnyalakShaNam (46) · Śloka 46

ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਪੁਨਰ੍ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਪੀਡਿਤੇ ਰੁਜੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸਮਂ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਮ੍||੪੬||

ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਨਾਮ ਸ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਜ੍ਞਾਤਮ੍| ਲਕ੍ਸਣਂ ਤੁ ਨ ਜ੍ਞਾਤਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਮਣਾਮਿਦਂ ਲਕ੍ਸਣਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਿਸਮਮਨੇਕਰੂਪਮ੍|| ੪੬||

Adhikarana marmaviddhalakShaNam (47) · Śloka 47

ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੈਵ ਚ - ਦੇਹਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਰ੍ਗੁਰੁਤਾ ਸਮ੍ਮੋਹਃ ਸ਼ੀਤਕਾਮਿਤਾ| ਸ੍ਵੇਦੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਵਮਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੪੭||

ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨਨੈਵ ਚੇਤਸ੍ਯ ਦੇਹਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪ੍ਰ੍ਸੁਪ੍ਤਿਛੇਦਾਦ੍ਯਨਬੋਧਃ| ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਮੂਰ੍ਚਾ||੪੭||

Adhikarana marmashabdanirvacanam (48) · Śloka 48

ਅਪਿ ਚ-ਮਰਣਕਾਰਿਤ੍ਵਾਨ੍ਮਰ੍ਮ||੪੮||

ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਮਰਣਕਾਰਿਤ੍ਵਾਨ੍ਮਰ੍ਮੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵਚਨਮ੍|| ੪੮||

Adhikarana mAMsAdibhedena marmaNAM pa~jcadhAtvam (49) · Śloka 49

ਤਤ੍ਪੁਨਰ੍ਮਾਂਸਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤਃ| ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪ੍ਰਾਣਬਾਧਃ| ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਤੁ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂਸਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਤੋ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ||੪੯||

ਤਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਮਰ੍ਮ ਮਾਂਸਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸ੍ਤੇਸਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵੇ ਨੈਕਤ੍ਰਾਵਸ੍ਥਾਨਂ ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੀਡਿਤੇਧਿਕਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮਾਬਾਧੋ ਭਵਤਿ| ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵ ਮਰ੍ਮ ਭਵਤਿ| ਤਥਾਪਿ ਯੋਯਂ ਮਾਂਸਮਰ੍ਮ ਸਿਰਾਮਰ੍ਮ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ ਸ ਬਾਹੁਲ੍ਯਕਤ ਏਵ| ਯਤ੍ਰ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਂਸੇਨ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ| ਯਤ੍ਰ ਸਿਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਿਰਾਭਿਃ| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਏਵਂ ਮਾਂਸਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਮਰ੍ਮਾਣਿ|| ੪੯||

Adhikarana mAMsamarmANi (50) · Śloka 50

ਤਦ੍ਯਥਾ ਤਲਹਦਯੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਗੁਦਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤਾਨ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਮਾਂਸਮਰ੍ਮਾਣਿ||੫੦||

ਤਤ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ ਮਾਂਸਮਰ੍ਮਾਣਿ; ਤਦ੍ਯਥਾ-ਚਤੁਰ੍ਸੁ ਕਰਚਰਣੇਸੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਲਹਦਯਾਨਿ| ਚਤ੍ਵਾਰੀਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਯਃ| ਏਕੋ ਗੁਦੋ ਦ੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤ ਇਤਿ|| ੫੦||

Adhikarana sirAmarmANi (51) · Śloka 51

ਉਰ੍ਵੀਲੋਹਿਤਾਖ੍ਯਨਾਭਿਹਦਯਸ੍ਤਨਮੂਲਾਪਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਾਲਾਪਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧਿਬਹਤੀਨੀਲਾਮਨ੍ਯਾਮਾਤਕਾਫਣਾਪਾਙ੍ਗਸ੍ਥਪਨੀਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨ੍ਯੇਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਿਰਾਮਰ੍ਮਾਣਿ||੫੧||

ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਿਰਾਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਚਤਸ੍ਰ ਉਰ੍ਵ੍ਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਾਣਿ| ਏਕਾ ਨਾਭਿਰੇਕਂ ਹਦਯਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਮੂਲੇ| ਦ੍ਵਾਵਪਸ੍ਤਮ੍ਭੌ| ਦ੍ਵਾਵਪਾਲਾਪੀ| ਦ੍ਵੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ| ਦ੍ਵੇ ਬਹਤ੍ਯੌ| ਦ੍ਵੇ ਨੀਲੇ| ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯੇ| ਅਸ੍ਟੌ ਮਾਤਕਾਃ| ਦ੍ਵੌ ਫਣੌ| ਦ੍ਵੌ ਅਪਾਙ੍ਗੌ| ਏਕਾ ਸ੍ਥਪਨੀ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਇਤਿ|| ੫੧||

Adhikarana snAvamarmaNi (52) · Śloka 52

ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਕੂਰ੍ਚਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋਵਿਟਪਕਕ੍ਸਾਧਰਾਣਿ ਬਸ੍ਤ੍ਯਂਸਵਿਧੁਰੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਃ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸ੍ਨਾਵਮਰ੍ਮਾਣਿ||੫੨||

ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸ੍ਨਾਵਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਕਰਚਰਣੇਸੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਣਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕੂਰ੍ਚਾ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਾਂਸਿ| ਦ੍ਵੇ ਵਿਟਪੇ| ਦ੍ਵੌ ਕਕ੍ਸ੍ਯਾਧਰੌ| ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣਯਃ| ਏਕੋ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਦ੍ਵਾਵਂਸੌ| ਦ੍ਵੇ ਵਿਧੁਰੇ| ਦ੍ਵਾਵੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਵਿਤਿ|| ੫੨||

Adhikarana asthimarmANi (53) · Śloka 53

ਕਟੀਕਤਰੁਣਨਿਤਮ੍ਬਾਂਸਫਲਕਸ਼ਙ੍ਖਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟਾਵਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਾਣਿ||੫੩||

ਅਸ੍ਟਾਵਸ੍ਥਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਦ੍ਵੇ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ| ਦ੍ਵੌ ਨਿਤਮ੍ਬੌ| ਦ੍ਵਾਵਂਸਫਲਕੌ| ਦ੍ਵੌ ਸ਼ਙ੍ਖਾਵਿਤਿ|| ੫੩||

Adhikarana sandhimarmANi (54) · Śloka 54

ਗੁਲ੍ਫਮਣਿਬਨ੍ਧਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਕੁਕੁਨ੍ਦਰਕਕਾਟਿਕਾਵਰ੍ਤਸੀਮਨ੍ਤਾਧਿਪਤਯੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਨ੍ਧਿਮਰ੍ਮਾਣਿ||੫੪||

ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਨ੍ਧਿਮਰ੍ਮਾਣਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਦ੍ਬੌ ਗੁਲ੍ਫੌ| ਦ੍ਵੌ ਮਣਿਬਨ੍ਧੌ| ਦ੍ਵੇ ਜਾਨੁਨੀ| ਦ੍ਵੇ ਕੂਰ੍ਪਰੇ| ਦ੍ਵੌ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ| ਦ੍ਵੇ ਕਕਾਟਿਕੇ| ਦ੍ਵੌ ਆਵਰ੍ਤੌ| ਪਞ੍ਚ ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ| ਏਕ ਅਧਿਪਤਿਃ|| ੫੪||

Adhikarana punaH prakArantareNa marmANAM pa~jcavidhatvam (55) · Śloka 55

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਧਾ||੫੫||

ਤਾਨਿ ਚ ਮਾਂਸਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਧੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਪੁਨਰਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵਾਦਿਨਾ ਪਞ੍ਚਧੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ੧. ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ੨. ਕਾਨਿਚਿਤ੍ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ੩. ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਿ| ੪. ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਾਣਿ| ੫. ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਰੁਜਾਕਰਾਣਿ| ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਕਾਰਾਃ|| ੫੫||

Adhikarana sadyaH prANaharANi marmANi (56) · Śloka 56

ਗੁਦਬਸ੍ਤਿਨਾਭਿਹਦਯਮਾਤਕਾਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਧਿਪਤਯ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਕਲਃ||੫੬||

ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ ਗੁਦਬਸ੍ਤਿਨਾਭਿਹਦਯਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ| ਅਸ੍ਟੌ ਮਾਤਕਾਃ| ਦ੍ਬੌ ਸ਼ਙ੍ਖੌ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ| ਏਕੋਧਿਪਤਿਃ| ਇਤ੍ਯੇਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਆਘ੍ਨੇਯਤ੍ਵਮਾਸ਼ੁ ਮਰਣਹੇਤੁਃ| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਥਮਦਿਵਸਾਦਿਤਿ|| ੫੬||

Adhikarana kAlAntaraprANaharANi marmANi (57) · Śloka 57

ਤਲਹਦਯਕ੍ਸਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਵਕ੍ਸੋਮਰ੍ਮਕਟੀਕਤਰੁਣਨਿਤਮ੍ਬਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧਿਬਹਤੀਸੀਮਨ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤ੍ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ਸੌਮ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤੇਸਾਂ ਪਕ੍ਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਕਾਲਃ| ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਤੁ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਣਿ ਕਦਾਚਿਦਾਸ਼ੁ||੫੭||

ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਸੌਮ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ਪਕ੍ਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਪ੍ਰਹਰਾਦਿਵਸ਼ਾਦਨਿਯਮਃ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਲਹਦਯਾਨਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਣਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਃਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਯਃ| ਅਸ੍ਟੌ ਵਕ੍ਸੋਮਰ੍ਮਾਣਿ ਸ੍ਤਨਮੂਲਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤਾਪਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਾਲਾਪਾਖ੍ਯਾਨਿ| ਦ੍ਵੇ ਕਟੀਕਤਰੁਣੇ| ਦ੍ਵੌ ਨਿਤਮ੍ਬੌ| ਦ੍ਵੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਧੀ| ਦ੍ਵੇ ਬਹਤ੍ਯੌ| ਪਞ੍ਚ ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ| ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍| ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਮਧ੍ਯੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਣਿ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣ੍ਯਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ|| ੫੭||

Adhikarana vishalyaghnAni marmANi (58) · Śloka 58

ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪੌ ਸ੍ਥਪਨੀ ਚ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਿ ਵਾਯਵ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਮੁਖਾਵਰੁਦ੍ਧੋ ਹਿ ਯਾਵਦਤ੍ਰ ਵਾਯੁਸ੍ਥਿਸ੍ਠਤਿ ਤਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ||੫੮||

ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਵਾਯਵ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਆਕਸ੍ਟੇ ਵਾਯੋਰ੍ਵ੍ਰਣੇਨ ਨਿਰ੍ਗਮਨਾਨ੍ਨ ਜੀਵਤ੍ਯਤ ਏਵ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੁ ਸਸ਼ਲ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਾਵੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਵੇਕਾਸ੍ਥਪਨੀਤਿ ਤ੍ਰੀਣਿ|| ੫੮||

Adhikarana vaikalyakarANi marmANi (59) · Śloka 59

ਕੂਰ੍ਚਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਾਣ੍ਯੁਰ੍ਵੀਲੋਹਿਤਾਖ੍ਯਵਿਟਪਕਕ੍ਸਾਧਰਕੁਕੁਨ੍ਦਰਾਂਸਫਲਕਨੀਲਾਮਨ੍ਯਾਕਕਾਟਿਕਾਵਿਧੁਰਫਣਾਪਾਙ੍ਗਾਵਰ੍ਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਾਣਿ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੋਮੋ ਹਿ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਸ਼ੈਤ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਧਾਰਯਤਿ| ਤਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਕਦਾਚਿਦਭਿਹਤਾਨਿ ਮਾਰਯਨ੍ਤਿ||੫੯||

ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਕਲਤ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਮਾਰਯਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕੂਰ੍ਚਾਨਿ| ਦ੍ਵੇ ਜਾਨੁਨੀ| ਦ੍ਵੌ ਕੂਰ੍ਪਰੌ| ਚਤਸ੍ਰਃ ਆਣਯਃ| ਚਤਸ੍ਰ ਉਰ੍ਵ੍ਯਃ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸਾਣਿ| ਦ੍ਵੌ ਵਿਟਪੌ| ਦ੍ਵੌ ਕਕ੍ਸਾਧਰੌ| ਦ੍ਵੌ ਕੁਕੁਨ੍ਦਰੌ| ਦ੍ਵਾਵਂਸੌ| ਦ੍ਵਾਵਂਸਫਲਕੌ| ਦ੍ਵੇ ਨੀਲੇ| ਦ੍ਵੇ ਮਨ੍ਯੇ| ਦ੍ਵੇ ਕਕਾਟਿਕੇ| ਦ੍ਵੇ ਵਿਧੁਰੇ| ਦ੍ਵੌ ਫਣੌ| ਦ੍ਵਾਵਪਾਙ੍ਗੌ| ਦ੍ਵਾਵਾਵਰ੍ਤ੍ਤਾਵਿਤਿ| ਏਤਾਨਿ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਪ੍ਯਤਿਘਾਤਾਤ੍|| ੫੯||

Adhikarana rujAkarANi marmANi (60) · Śloka 60

ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫਮਣਿਬਨ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟੌ ਰੁਜਾਕਰਾਣ੍ਯਗ੍ਨਿਵਾਯੁਸੋਮਗੁਣਬਾਹੁਲ੍ਯਾਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਵਾਯੂ ਹਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰੁਜਾਕਰੌ| ਸੋਮਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨਵਲਮ੍ਬਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍||੬੦||

ਅਸ੍ਟੌ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਰੁਜਾਕਰਾਣਿ ਸੋਮਾਗ੍ਨਿਵਾਯ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਦ੍ਵੌ ਗੁਲ੍ਫੌ ਦ੍ਵੌ ਮਣਿਬਨ੍ਧਾਵਿਤ੍ਯਸ੍ਟੌ|| ੬੦||

Adhikarana anyamatena sadyaHprANaharAdimarmavivaraNam (61) · Śloka 61

ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਹੁਃ-ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਪਿ ਵਿਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਮਵਾਯਾਤ੍ ਸਦ੍ਯਃਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ਏਕੈਕਹੀਨਾਨਾਮਲ੍ਪਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਰਮਾਦਿਤਰਾਣਿ ਸ੍ਵਭਾਵਤ ਏਵ ਚ||੬੧||

ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਆਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਂ ਹੇਤੁਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਦ੍ਯਃਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਾਂਸਾਦਿਪਞ੍ਚਕਸ੍ਯਾਨੂਨਾਧਿਕਭਾਵੇਨ ਵਿਵਦ੍ਧਸ੍ਯ ਹੇਤੁਤ੍ਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਯਦਾ ਗੁਦਾਦੀਨਾਮੇਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤੇਰ੍ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਾਨਾਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸ੍ਤਦਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਸ੍ਥਿਸ੍ਨਾਯੁਸਿਰਾਸਨ੍ਧੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਇਤਰਾਣਿ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਕੈਕੇਨ ਹੀਨਾਨਾਂ ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਨਾਂ ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ| ਤੇਨ ਮਾਂਸਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨੈਕੇਨ ਹੀਨਾਨਾਂ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਿ| ਦ੍ਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਿ| ਤ੍ਰਿਹੀਨਾਨਾਂ ਵੈਕਲ੍ਯਜਨਨਾਨਿ| ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਸਦ੍ਭਾਵਾਦ੍ਰੁਜਾਕਰਾਣਿ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਃ ਪਠਤਿ ਦ੍ਵਯੋਃ ਸਙ੍ਘਾਤਾਦੀਨਿ, ਤਨ੍ਨ ਬੁਧ੍ਯਾਮਹੇ|| ੬੧||

Adhikarana aparamatam (62) · Śloka 62

ਅਨ੍ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਯਤਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤੋਪਲਾਨਾਮਿਵਾਮ੍ਬੁਵਹ੍ਨਿਕਾਲਲੋਹਸਂਸ਼੍ਲੇਸਾਸ੍ਤਥਾ ਚ ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਬਹੁਮਰ੍ਮਸ੍ਵਪਿ ਪਾਣਿਪਾਦੇਸੁ ਸ੍ਵਭਾਵਤ ਏਵ ਨ ਮਤ੍ਯੁਃ||੬੨||

ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਨ ਸੌਮ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਹੇਤੁਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਨਾਪਿ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮਾਂਸਾਦੇਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਮ੍| ਅਪਿ ਤੁ ਸ੍ਵਭਾਵਮੇਵ ਹੇਤੁਤ੍ਵੇਨੋਦ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤਾਦੀਨਾਮਮ੍ਬੁਜਨ੍ਮਾਦੌ ਤਥਾ ਬਹੁਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯੇ ਪਾਣਿਪਾਦੇ ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਭਵਤੀਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ ਹੇਤੁਃ||੬੨||

Adhikarana aparamate~api hetupratipAdanam (63) · Śloka 63

ਅਪਰੇ ਪੁਨਰਤ੍ਰਾਪਿ ਹੇਤੁਮਾਹੁਃ-ਪਾਣਿਪਾਦਚ੍ਛੇਦੇ ਹਿ ਸਿਰਾਃ ਸਙ੍ਕੋਚਮਾਯਾਨ੍ਤਿ| ਤਤੋਲ੍ਪਾਸਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇਰ੍ਜੀਵਿਤਮ੍| ਮਰ੍ਮਵ੍ਯਧੇ ਤ੍ਵਤਿਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਿਤੋ ਵਾਯੁਵੈਕਤੇਨ ਚ ਮਰਣਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਮਰ੍ਮਾਭਿਹਤਸ੍ਯ ਤਦਙ੍ਗਮਾਸ਼ੁ ਸਨ੍ਧਿਦੇਸ਼ਾਚ੍ਛੇਦਨੀਯਮ੍| ਅਤਿਹਤਾਨਾਂ ਤੁ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਈ ਸਦਨ੍ਤੇ ਵਾ ਹਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਮੇਵ||੬੩||

ਅਪਰੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਹਤਸ੍ਯ ਤਦਙ੍ਗਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤਤ੍ ਸਨ੍ਧਿਦੇਸ਼ਾਚ੍ਛੇਦਨੀਯਮ੍| ਸਨ੍ਧੌ ਛਿਨ੍ਨੇ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਾਃ ਸਿਰਾ ਰਕ੍ਤਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਯੋ ਜੀਵਿਤਂ ਨ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਚ ਮਰ੍ਮਣਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਣਾਦਿਕਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮੋਕ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰਾਤਿਹਤਾਨਾਂ ਮਰ੍ਮਣਾਮਾਤ੍ਮੀਯਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵਂ-ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਭਵਤਿ| ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿਗੁਦਾਦੀਨਾਮਭਿਹਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਣਮੇਵ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਾਸਮ੍ਭਵਃ| ਤਲਹਦਯਾਦੀਨਾਮਭਿਹਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵਮ੍| ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਪਿ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵਂ ਭਵਤਿ| ਉਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਤ੍ਵਮ੍| ਨ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ| ਅਥਵਾ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਣਮਪਿ| ਕੂਰ੍ਚਾਦੀਨਾਮਭਿਹਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਣਮ੍| ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਪਿ ਭਵਤਿ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਤ੍ਵਮ੍| ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਹਨਨਂ ਪੂਰ੍ਵਮਪਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਃਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਚਾਭਿਹਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਰੁਜਾਕਰਣਮ੍| ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਪਿ ਭਵਤਿ| ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਣਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਭਿਹਤਾਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਂ-ਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮ| ਯਦਾ ਤੁ ਤਾਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਈਸਤ੍ਕੋਣੇ ਸ੍ਤੋਕੇਨਾਭਿਘਾਤੇਨਾਭਿਹਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾ ਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਭਿਹਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਤੇਸਾਮੁਤ੍ਤਰਮੇਵ| ਤੇਨ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਾਮੀਸਦਨ੍ਤੇ ਵਾਭਿਹਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਣਮ੍| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਾਣਾਮੀਸਦਨ੍ਤੇ ਵਾਭਿਹਤਾਨਾਮਨਨ੍ਤਰਮੁਤ੍ਤਰਂ ਕਰ੍ਮ ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਣਮ੍| ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਤ੍ਵਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮਪਿ| ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਘ੍ਨਾਨਾਮਨ੍ਤੇ ਵੇਸਦ੍ਵਾਭਿਹਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰਂ ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਣਂ ਕਰ੍ਮ ਭਵਤਿ| ਵੈਕਲ੍ਯਕਰਾਣਾਮੀਸਦਨ੍ਤੇ ਚਾਭਿਹਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰਂ ਕਰ੍ਮ ਰੁਜਾਕਰਣਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮੇਵੇਤਿ|| ੬੩||

Adhikarana marmaNAM mAnabhedena punaH pa~jcavidhatvam (64) · Śloka 64

ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ||੬੪||

ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯੇਵਂ ਮਾਨਭੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਨਿ|| ੬੪||

Adhikarana svA~ggulamAnAni marmANi (65) · Śloka 65

ਤਦ੍ਯਥਾ-ਉਰ੍ਵ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਚਸ਼ਿਰਾਂਸਿਵਿਟਪੇ ਕਕ੍ਸਾਧਰੇ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ||੬੫||

ਉਰ੍ਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਰ੍ਮਵਤਃ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲਮਾਨਾਨਿ| ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼|| ੬੫||

Adhikarana dvya~ggulamAnAni marmANi (66) · Śloka 66

ਗੁਲ੍ਫੌ ਮਣਿਬਨ੍ਧੌ ਸ੍ਤਨਮੂਲੇ ਚ ਸਟ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ||੬੬||

ਗੁਲ੍ਫਾਦੀਨਿ ਸਡ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ| ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਇਤਿ ਸਟ੍|| ੬੬||

Adhikarana trya~ggulAnAni marmANi (67) · Śloka 67

ਜਾਨੁਨੀ ਕੂਰ੍ਪਰੇ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ||੬੭||

ਜਾਨਦ੍ਵਯਂ ਕੂਰ੍ਪਰਦ੍ਵਯਂ ਚੇਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਨਿ|| ੬੭||

Adhikarana pANitalasammitAni marmANi (68) · Śloka 68

ਕੂਰ੍ਚਾ ਗੁਦੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਨਾਭਿਰ੍ਹਦਯਂ ਨੀਲੇ ਮਨ੍ਯੇ ਮਾਤਕਾਃ ਸੀਮਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਚੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਾਣਿਤਲਸਮ੍ਮਿਤਾਨਿ||੬੮||

ਕੂਰ੍ਚਾਦੀਨ੍ਯੇਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ|| ੬੮||

Adhikarana ardhA~ggulamAnAni marmANi (69) · Śloka 69

ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਸਟ੍ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਦਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ||੬੯||

ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਸਟ੍ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਦਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ| ਅਙ੍ਗੁਲਦਲਮਰ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਮ੍| ਤਥਾ ਚ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ਪਠਤਿ'ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਚਾਙ੍ਗੁਲਮਿਤਾਰ੍ਧਸਮਾਨਿ ਦੇਹੇ' ਇਤਿ|| ੬੯||

Adhikarana matAntareNa marmamAnAni (70) · Śloka 70

ਅਨ੍ਯੇ ਪੁਨਰਾਹੁਃ-ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਾਣਿ| ਕਲਾਯਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਸ੍ਤਨਰੋਹਿਤੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਾਃ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਤਿਲ- ਪ੍ਰਮਾਣਾਨ੍ਯਪਿ ਮਰ੍ਮਾਣੀਚ੍ਛਨ੍ਤਿ||੭੦||

ਕੇਚਿਨ੍ਮਤੇਨ ਤਿਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣੀਤਿ ਕਥਨਮ੍| ਸ੍ਵਧੀਗਮ੍ਯਂ ਸ਼ੇਸਮ੍|| ੭੦||

Adhikarana AyurmarmANi rakShati (71) · Śloka 71

ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਮਰ੍ਮਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਪਿ ਦੇਹੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਯੁਰ੍ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਰਕ੍ਸਤਿ| ਆਯੁਸ੍ਯਾਣ੍ਯੇਵ ਸੇਵੇਤ ਸਦਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ||੭੧||

ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਹੇ ਮਰ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਾਣਹਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਪਿ ਤਾਨਿ ਮਰ੍ਮਾਣ੍ਯਭਿਘਾਤਾਦਿਭ੍ਯ ਆਯੂ ਰਕ੍ਸਤ੍ਯਕ੍ਸੀਣਾਯੁਸਾਂ ਹਿ ਮਰ੍ਮੋਪਤਾਪੋ ਨੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਰਾਯੁਸ੍ਯਾਣ੍ਯੇਵ ਵਸ੍ਤੁਨਿ ਸੇਵੇਤ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਤਦੇਵ ਵਿਦ੍ਧਮਰ੍ਮਾਬਾਧੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸਤਿ||੭੧||

Adhikarana marmANi yatnataH pAlanIyAni (72) · Śloka 72

ਮਰ੍ਮਾਭਿਘਾਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋਪਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਬਾਧਤੇਤਰਾਮ੍| ਰੋਗਾ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਨ੍ਤਾ ਯਤ੍ਨਤੋਪਿ ਚ||੭੨||

ਯਥਾ ਮਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਘਾਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਯੋਪਿ ਬਾਧਤੇਤਰਾਮਤਿਸ਼ਯੇਨ ਬਾਧਤੇ| ਤਥਾ ਯੇ ਮਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਰੋਗਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮਾਰਬ੍ਧਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾ ਅਪਿ ਬਾਧਨ੍ਤੇਤਰਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਪਾਲਯੇਦਿਤਿ ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥਃ|| ੭੨||

Adhikarana marmopaghAtAnmumUrShorlakShaNAni (73) · Śloka 73

ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯਤੇ ਭਸ਼ਂ ਸੀਦਨ੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਵੇਪਤੇ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸ੍ਰਸ੍ਤਗਾਤ੍ਰੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ| ਹਦਯਂ ਦਹ੍ਯਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਨੈਕਸ੍ਥਾਨੇਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤਾਨ੍ਮਰਣਮੇਤੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੭੩||

ਮਰ੍ਮਣਿ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਮੁਮੂਰ੍ਸੋਰ੍ਮਰਣਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯਤੇ ਭਸ਼ਂ ਸੀਦਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਦਿਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮਰਣਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|| ੭੩||

Adhikarana raktAtisrutireva maraNahetuH (74) · Śloka 74

ਅਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧੋਪਿ ਨਰਸ਼੍ਛੇਦਭੇਦਾਦਿਪੀਡਿਤਃ| ਅਤਿਨਿਸ੍ਸਤਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਜੀਵਤਿ ਤੁ ਵਿਦ੍ਧਃ ਸ਼ਰਸ਼ਤੈਰਪਿ||੭੪||

ਨ ਕੇਵਲਂ ਤੁ ਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧ ਏਵ ਜੀਵਿਤਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਯਾਵਦਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧੋਪਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤੇਃ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਜੀਵਿਤਂ ਜਹਾਤਿ| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ ਯਥੋਕ੍ਤਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇ ਮਰ੍ਮਵ੍ਯਧੇ ਰਤ੍ਕਾਸ੍ਰੁਤੌ ਚ ਸ਼ਰਸ਼ਤੈਰਪਿ ਵਿਦ੍ਧੋ ਜੀਵਤਿ|| ੭੪||

Adhikarana marmaviddhaM pratyAkhyAya cikitset (75-7) · Śloka 7

ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਨਿਯਤਾਯੁਸ਼੍ਚ ਨ ਕਥਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਜੀਵਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਾਚਰਮੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦੇਵ ਯਤ੍ਨਤਃ| ਤਦ੍ਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਾਨੁਮਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਤੁਰਂ ਭਿਸਕ੍||੭੫|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮਰ੍ਮਵਿਭਾਗੋਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੭||

ਤਥਾ ਯਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ ਸੁਕਰ੍ਮਾ ਯਸ਼੍ਚ ਨਿਯਤਾਯੁਃ ਸ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਜੀਵਤਿ| ਸਰ੍ਵਥਾ ਜੀਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਿਯਤਾਯੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਬਲਵਤਾ ਦੈਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਆਯੁਰ੍ਨਿਯਤਕਾਲਂ ਕਤਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸੀਣਾਯੁਰ੍ਜੀਵਤ੍ਯਤੋ ਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਮਾਤੁਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਆਚਰਮੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧ੍ਵਾਦੀਨਾਮਨੁਮਤਃ ਸਨ੍| ਏਤਾਵਤਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਭਾਵੇਪ੍ਯਯਸ਼ੋ ਨ ਲਭਤ ਇਤਿ|| ੭੫|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਪ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ