7. marmavibhāgaḥ

Adhikarana atha marmavibhAgo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതോ മര്മവിഭാഗം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

പൂര്വമേവാധ്യായാരമ്ഭപ്രയോജനമുക്തമ്|| ൧||

Adhikarana marmaNAM sa~gkhyA (2) · Śloka 2

സപ്തോത്തരം മര്മശതമ്||൨||

സര്വസ്മിഞ്ഛരീരേ സപ്തോത്തരം മര്മണാം ശതമ്|| ൨||

Adhikarana marmaNAM sthAnAni (3) · Śloka 3

തത്ര ചതുശ്ചത്വാരിംശച്ഛാഖാസു| ഷഡ്വിംശതിരന്തരാധൌ| സപ്തത്രിംശദൂര്ധ്വമ്||൩||

തത്ര ശാഖാചതുഷ്ടയേ പ്രത്യേകം ശാഖായാമേകാദശ മര്മാണി ആഗുദാദാऽചാക്ഷകസന്ധേഃ ഷഡ്വിംശതിഃ| ഗ്രീവാദൌ സപ്തത്രിംശത്| ഏകസ്മിന് സക്ഥ്നി ഏകാദശാനാം മര്മണാം വിഭാഗാഃ പ്രദര്ശ്യന്തേ| ഏതേന ശാഖാത്രയേ തഥൈവാനുമന്തവ്യമ്|| ൩||

Adhikarana talahRudayaM nAmamarma tatra viddhe vyAghAtaH (4) · Śloka 4

അഥൈകൈകസ്മിന് സക്ഥ്നി മധ്യമാങ്ഗുലിമഭിതോ മധ്യേ പാദ- തലസ്യ തലഹൃദയം നാമ മര്മ| തത്ര വിദ്ധസ്യ രുജയാ മര ണമ്||൪||

പാദതലമധ്യേ മധ്യമാങ്ഗുല്യഭിമുഖേന തലഹൃദയം നാമ മര്മ| തത്ര വിദ്ധസ്യ രുജയാ മരണമ്|| ൪||

Adhikarana kShipramarma, tatra viddhe maraNam (5) · Śloka 5

അങ്ഗുഷ്ഠാങുല്യോര്മധ്യേ ക്ഷിപ്രം തത്രാऽऽക്ഷേപകേന മരണമ്||൫||

ക്ഷിപ്രേ വിദ്ധസ്യാക്ഷേപേണ മരണമ്| ആക്ഷേപോ വാതവ്യാധിഷു വക്ഷ്യമാണലക്ഷണഃ|| ൫||

Adhikarana kUrcamarma, tatra viddhe vyApacca (6) · Śloka 6

ക്ഷിപ്രസ്യോപരി ദ്വ്യങ്ഗുല ഉഭയതഃ കൂര്ചഃ| തത്ര പാദസ്യ ഭ്രമണവേപനേ ഭവതഃ||൬||

കൂര്ചഃ ക്ഷിപ്രസ്യോപരി ദ്വ്യങ്ഗുലേ| ഉഭയത ഇതി പാദപൃഷ്ഠാത് പാദതലം യാവത്| തത്ര കൂര്ചേ വിദ്ധസ്യ പാദഭ്രമണവേപനേ ഭവതഃ| വേപനം കമ്പനാമ്|| ൬||

Adhikarana kUrcashiromarma, tatra viddhe vyApacca (7) · Śloka 7

ഗുല്ഫസന്ധേരധഃ കൂര്ചശിരഃ| തത്ര രുജാശോപൌ||൭||

ഗുല്ഫസന്ധേരധഃ കൂര്ചശിരോ നാമ മര്മ| തത്ര രുജാശോഫൌ ഭവതഃ തത്രേത്യത്ര വിദ്ധസ്യേത്യനുവര്ത്തതേ|| ൭||

Adhikarana gulphamarma, tatra viddhe vyApacca (8) · Śloka 8

പാദജങ്ഘയോഃ സന്ധാനേ ഗുല്ഫഃ| തത്ര രുക് സ്തബ്ധസക്ഥിതാ ഷണ്ഢതാ വാ||൮||

പാദസ്യ ജങ്ഘായാശ്ച സന്ധാനേ സ്ഥിതോ ഗുല്ഫഃ രുഗാദികരഃ ഷണ്ഢഗാ അയോഷിദ്യോഗ്യത്വമ്|| ൮||

Adhikarana indrabastimarma, tatra viddhe vyApacca (9) · Śloka 9

പാര്ഷ്ണിപ്രഭൃതി ദ്വാദശഭിരങ്ഗുലൈര്ജങ്ഘാമധ്യേ ഇന്ദ്രബസ്തിഃ| തത്ര ശോണിതക്ഷയാന്മരണമ്||൯||

ജങ്ഘാമധ്യേ തു ഇന്ദ്രബസ്തിഃ| തത്ര രക്തക്ഷയാന്മരണം ഭവതി|| ൯||

Adhikarana jAnumarma, tatra viddhe vyApacca (10) · Śloka 10

ജങ്ഗോര്വോഃ സന്ധാനേ ജാനുഃ| തത്ര ഖഞ്ജത||൧൦||

ജങ്ഘോര്വോഃ സങ്ഗമേ സ്ഥിതം ജാനുഃ| തത്ര ഖഞ്ജതാ ഭവതി| ഖഞ്ജോ വികൃതപാദഃ|| ൧൦||

Adhikarana ANimarma, tatra viddhe vyApacca (11) · Śloka 11

ജാനുനസ്ത്ര്യങ്ഗുലാദൂര്ധ്വമുഭയത ആണിഃ| തത്ര ശോഫാഭിവൃദ്ധിഃ സ്തബ്ധസക്ഥിതാ ച||൧൧||

ആണിഃ അപ്യുഭയതഃ ഊരൌ ജാനുനസ്ത്ര്യങ്ഗുലാദൂര്ധ്വം ദ്വൌ ദിശൌ വ്യാപ്യവര്ത്തത ഇത്യര്ഥഃ| രുഗാദികരഃ|| ൧൧||

Adhikarana UrvI marma, tatra viddhe vyApacca (12) · Śloka 12

ഊരുമധ്യേ ഊര്വീ| തത്ര രക്തക്ഷയാത്സക്ഥിശോഷഃ||൧൨||

ഊരുമധ്യേ സ്ഥിതാ ഊര്വീ| തദ്വേധാദ്രക്തക്ഷയാത് സക്ഥിശോഷഃ|| ൧൨||

Adhikarana lohitAkShamarma tatra viddhe vyApacca (13) · Śloka 13

ഊര്വ്യാസ്തൂര്ധ്വമധോ വംക്ഷണസന്ധേരൂരുമൂലേ ലോഹിതാക്ഷമ്| തത്ര രക്തക്ഷയാത് പക്ഷാഘാതഃ||൧൩||

ഊരോര്മൂലേ വംക്ഷണസന്ധേരധസ്താത് ലോഹിതാക്ഷമ്| തത്ര രക്തക്ഷയാത് പക്ഷാഘാതോ ഭവതി|| ൧൩||

Adhikarana viTapamarma, tatra viddhe vyApacca (14) · Śloka 14

വംക്ഷണവൃഷണയോര്മധ്യേ വിടപമ്| തത്ര ഷാണ്ഢ്യമല്പശുക്രതാ വാ||൧൪||

വംക്ഷണവൃഷാണായോര്മധ്യേ വിടപം നാമ| തത്ര ഷണ്ഢതാ അഥവാ അല്പശുക്രതാ ഭവതി|| ൧൪||

Adhikarana bAhumarmANi, tatra viddhe vyApacca (15) · Śloka 15

സക്ഥിവദ് ബാഹ്വോഃ||൧൫||

ഇതി തലഹൃദയക്ഷിപ്രകുര്ചകൂര്ചശിരോഗുല്ഫേന്ദ്രബസ്തിജാന്വാണ്യുര്വീലോഹിതാക്ഷവിടപാന്യേകാദശൈകസ്യാം ശാഖായാം മര്മാണി തദ്വദേവ ശാഖാത്രയേऽപി വിജ്ഞേയമ്|| ൧൫||

Adhikarana bAhumarmaNi visheShaH (16) · Śloka 16

വിശേഷസ്തു-ഗുല്ഫോ മണിബന്ധസ്തഥാ ജാനുകൂര്പരമ്| തയോര്വ്യധേ കുണിതാ||൧൬||

കേവലം ബാഹ്വോഃ കേഷാഞ്ചിന്നാമ്നി വിശേഷഃ, തദേവോച്യതേ| യഥാ ജങ്ഘാചരണയോഃ സന്ധൌ ഗുല്ഫഃ| തഥാ കരപ്രപാണ്യോര്മണിബന്ധഃ| യഥാ ജങ്ഘോര്വോഃ സങ്ഗമേ ജാനു തഥാ പ്രപാണിപ്രബാഹുമധ്യേ കൂര്പരഃ| ജാനുനി വിദ്ധേ യഥാ ഖഞ്ജതാ| കൂര്പരേ വിദ്ധേ തഥാ കുണിതാ| കുണിര്വികൃതകരഃ|| ൧൬||

Adhikarana kakShAradharamarma, tatra viddhe vyApacca (17) · Śloka 17

വിടപവച്ച കക്ഷാക്ഷമധ്യേ കക്ഷാധരഃ| തത്ര കുണിത്വമ്||൧൭||

യഥാ വംക്ഷണവൃഷണയോര്മധ്യേ വിടപം തഥാ കക്ഷാക്ഷമധ്യേ കക്ഷാധരഃ| തസ്മിന് വിദ്ധേ കുണിത്വമ്|| ൧൭||

Adhikarana antarAdhimarmANi gudamarma, tatra viddhe sadyomaraNam (18) · Śloka 18

വാതവര്ചോനിരസനഃ സ്ഥൂലാന്ത്രവിബദ്ധോ ഗുദഃ| തത്ര സദ്യോ മരണമ്||൧൮||

ഗുദഃ സ്ഥൂലാന്ത്രേ പ്രതിബദ്ധോ വാതാദിനിരസനകര്മാ| തസ്മിന് വിദ്ധേ സദ്യോ മരണമ്|| ൧൮||

Adhikarana bastimarma, tatra viddhe vyApacca (19) · Śloka 19

അല്പമാംസശോണിതോऽഭ്യന്തരതഃ കട്യാ ധനുര്വക്ര ഏകദ്വാരോऽധോമുഖീ ബസ്തിഃ| തത്രാപി സദ്യോ മരണമശ്മരീവ്രണാ- ദൃതേ| തത്രാപ്യുഭയതോ വിദ്ധേ ന ജീവതി| ഏകതോ ഭിന്നേ മൂത്രസ്രാവീവ്രണോ ഭവതി| സ തു യത്നേനോപക്രാന്തോ രോഹതി||൧൯||

ബസ്തിരല്പമാംസശോണിതഃ കട്യാ മധ്യേ പൃഷ്ഠതോ വക്രോ ധനുര്വത്| ഏകതോ ദ്വാരോ മുഖം സ ചാസ്യൈകഃ അധോമുഖശ്ച| തത്രാപി ബസ്തൌ വിദ്ധേ മരണം ഭവത്യശ്മരീ വ്രണാദൃതേ| തത്രാപ്യമശ്മരീവ്രണേ ദ്വാഭ്യാം മാര്ഗാഭ്യാം വിദ്ധേ ബസ്തീ മരണമേവ| അശ്മരീവ്രണേऽപ്യേകതോ വിദ്ധേ ബസ്തൌ മൂത്രസ്രാവീ വ്രണോ ഭവതി| സുബോധമ്|| ൧൯||

Adhikarana nAbhimarma, tatra viddhe vyApacca (20) · Śloka 20

പക്വാമാശയമധ്യേ നാഭിഃ തത്രാപി സദ്യോമരണമ്||൨൦||

ന കേവലം ബസ്തിരേവ വിദ്ധഃ സദ്യോഘ്നോ യാവന്നാഭിരപീത്യപിശബ്ദസ്യാര്ഥഃ|| ൨൦||

Adhikarana hRudayamarma, tatra viddhe vyApacca (21) · Śloka 21

കോഷ്ഠവക്ഷസോഃ സ്തനയോശ്ച മധ്യേ സത്ത്വരജസ്തമോऽധിഷ്ഠാ നമാമാശയദ്വാരം ഹൃദയമ്| തത്രാപി സദ്യോ മരണമ്||൨൧||

കോഷ്ഠവക്ഷസോഃ സ്തനയോശ്ച മധ്യേ സ്ഥിതം സത്ത്വരജസ്തമസാമധിഷ്ഠാനമാമാശയദ്വാരം തു ഹൃദയമ്| തത്രാപി വിദ്ധസ്യ സദ്യോ മരണമ്||൨൧||

Adhikarana stanamUlamarma, tatra viddhe vyApacca (22) · Śloka 22

സ്തനയോരധസ്താദ് ദ്വ്യങ്ഗുലമുഭയതഃ സ്തനമൂലേ തയോഃ കഫപൂര്ണകോഷ്ഠസ്യ മരണമ്||൨൨||

തയോരിതി| സ്തനമൂലയോര്വിദ്ധയോഃ|| ൨൨||

Adhikarana stanarohitamarma, tatra viddhe vyApacca (23) · Śloka 23

സ്തനചൂചുകയോരൂര്ധ്വം ദ്വ്യങ്ഗുലമുഭയതഃ സ്തനരോഹിതേ| തയോഃ ശോണിതപുര്ണകോഷ്ഠസ്യ മരണമ്||൨൩||

ചൂചുകൌ സ്തനമുഖൌ ശ്യാമൌ|| ൨൩||

Adhikarana apastambhau marmaNI tatra viddhe vyApacca (24) · Śloka 24

ഉഭയത്രോരസോ നാഡ്യൌ വാതവഹേ അപസ്തമ്ഭൌ| തയോഃ ശോണിതപൂര്ണകോഷ്ഠതയാ കാസശ്വാസാഭ്യാം ച മരണമ്||൨൪||

ഉരസി ഉഭയതോ ദ്വേ വാതവഹേ നാഡ്യൌ അപസ്തമ്ഭൌ നാമ്നാ മര്മണീ||൨൪||

Adhikarana apAlApamarmaNI tatra viddhe vyApacca (25) · Śloka 25

അംസകൂടയോരധഃ പാര്ശ്വയോരുപരി ഭാഗയോരപാലാപൌ| തയോഃ പൂയത്വമാപന്നേന രക്തേന മരണമ്||൨൫||

അംസപാര്ശ്വാന്തരയോര്മധ്യേ കിഞ്ചിത് പാര്ശ്വഭാഗേ അപാലാപൌ| തയോര്മധ്യേ വിദ്ധയോര്ന സദ്യോ മരണമ്| അപിതു പൂയത്വമാപന്നേ രക്തേ|| ൨൫||

Adhikarana kaTIkataruNe marmaNI tatra viddhe vyApacca (26) · Śloka 26

പൃഷ്ഠവംശമുഭയതഃ പ്രതിശ്രോണീകര്ണാവസ്ഥിനീ കടീകതരുണേ| തയോഃ ശോണിതക്ഷയാത് പാണ്ഡുര്വിവര്ണോ ഹീനരുപോ മ്രിയതേ||൨൬||

പൃഷ്ഠവംശമുഭയതഃ പൃഷ്ഠവംശസ്യ ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോര്യേ പ്രതിശ്രോണീ കര്ണാവസ്ഥിനീ സ്ഥിതാഃ തേ കടീകതരുണേ മര്മണീ ശ്രോണ്യാഃ കര്ണാകൃതിത്വാത് ശ്രോണീകര്ണൌ|| ൨൬||

Adhikarana kukundaramarma, tatra viddhe vyApacca (27) · Śloka 27

പാര്ശ്വയോര്ജഘനബഹിര്ഭാഗേ പൃഷ്ഠവംശമുഭയതഃ കുകുന്ദരൌ| തയോഃ സ്പര്ശാജ്ഞാനമധഃ കായേ ചേഷ്ടാനാശശ്ച||൨൭||

പൃഷ്ഠവംശസ്യ പാറ്ശ്വയോര്മര്മണീ കുകുന്ദരൌ തൌ ച ജഘനാദ്ബഹിഃ| കട്യാഃ പശ്ചിമോ ഭാഗോ ജഘനമ്|| ൨൭||

Adhikarana nitambamarmaNI, tatra viddhe vyApacca (28) · Śloka 28

ശോണീകര്ണയോരുപര്യ്യാശയാച്ഛാദനൌ പാര്ശ്വാന്തരപ്രതിബദ്ധൌ നിതമ്ബൌ| തയോരധഃ കായേ ശോഫോ ദൌര്ബല്യം മരണഞ്ച||൨൮||

പൃഷ്ഠവംശസ്യ ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോഃ ശ്രോണീകര്ണയോരുപരി പാര്ശ്വാന്തരമധ്യേ പ്രതിബദ്ധൌ പക്വാശയസ്യ ഛാദനേ നിതമ്ബമര്മണീ|| ൨൮||

Adhikarana pArshvasandhimarmaNI tatra viddhe vyApacca (29) · Śloka 29

അധഃ പാര്ശ്വാന്തരപ്രതിബദ്ധൌ ജഘനപാര്ശ്വമധ്യേ തിര്യ്യഗൂര്ധ്വം ച പാര്ശ്വസന്ധീ| തയോഃ ശോണിതപൂര്ണകോഷ്ഠതയാ മരണമ്||൨൯||

പാര്ശ്വാന്തരപ്രതിബദ്ധൌ| സവ്യപാര്ശ്വസ്ഥഃ സവ്യേ പ്രതിബദ്ധഃ| അപസവ്യശ്ചാപസവ്യേ| തത്ര ചാധ തിര്യ്യക്ച പ്രതിബദ്ധൌ പാറ്ശ്വസന്ധീ| തേ ച ജഘനപാര്ശ്വയോര്മധ്യേ ഭവതഃ|| ൨൯||

Adhikarana bRuhatyAkhyau marmaNI, tatra viddhe vyApacca (30) · Śloka 30

അധഃ പാറ്ശ്വാന്തരപ്രതിബദ്ധൌ ജഘനപാര്ശ്വമധ്യേ തിര്യ്യഗൂര്ധ്വം ച പാര്ശ്വസന്ധീ| തയോഃ ശോണിതപൂര്ണകോഷ്ഠതയാ മരണമ്||൩൦||

പൃഷ്ഠവംശസ്യ ദ്വയോഃ പൂര്വോക്തയോഃ സ്തനമൂലയോരാര്ജവേന തിര്യ്യക് സ്പഷ്ടദിഗ്ഗ്രഹണേന ബൃഹത്യൌ മര്മണീ|| ൩൦||

Adhikarana aMsaphalamarmaNI, tatra vyApacca (31) · Śloka 31

പൃഷ്ഠവംശമുഭയതോ ബാഹുമൂലസമ്ബദ്ധേ അംസഫലകേ| തയോര്ബാഹുസ്വാപശോഷൌ||൩൧||

അംസഫലകേ പൃഷ്ഠവംശസ്യ ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോര്ബാഹുമൂലേ ച പ്രതിബദ്ധേ| തയോര്വ്യധ ഇതി സര്വത്ര സമ്ബന്ധഃ|| ൩൧||

Adhikarana aMsAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (32) · Śloka 32

ഗ്രീവാബാഹുശിരോമധ്യേംऽസപീഠസ്കന്ധബന്ധനാവംസൌ| തയോഃ സ്തമ്ബ്ധബാഹുതാ||൩൨||

അംസൌ ഗ്രീവാദിമധ്യഗൌ സ്കന്ധയോഃ അംസപീ ഠയോശ്ച ബന്ധാര്ഥൌ| ഏവം ഗുദോ ബസ്തിര്നാഭിര്ഹൃദയം ദ്വേ സ്തനമൂലേ ദ്വേ സ്തനരോഹിതേ ദ്വാവപസ്തമ്ഭൌ ദ്വാവപാലാപൌ ദ്വേ കടീകതരുണേ ദ്വേ കുകുന്ദരേ ദ്വൌ നിതമ്ബേ ദ്വൌ പാര്ശ്വസന്ധീ ദ്വേ ബൃഹത്യൌ ദ്വേ അംസഫലകേ ദ്വാവംസാവിതി ഷഡ്വിംശതിര്മര്മാണ്യന്തരാധൌ|| ൩൨||

Adhikarana UrdhvamarmANi dve nIle dve manye tatra viddhe vyApacca (33) · Śloka 33

കണ്ഠനാഡീമുഭയതശ്ചതസ്രോ ധമന്യഃ| താസാം ദ്വേ നീലേ, ദ്വേ മന്യേ| താസു മൂകതാ, സ്വരവൈകൃത്യം, രസാഗ്രാഹിതാ വാ ഭവതി||൩൩||

ഊര്ധ്വമുച്യതേ| കണ്ഠനാഡ്യാമേകസ്മിന്| പാര്ശ്വേ ഏകാ നീലാ നാമ സിരാ| ഏകാ മന്യാ| തഥൈവ ദ്വിതീയേ| താസാം വ്യധേ മൂകത്വാദികം ഭവതി|| ൩൩||

Adhikarana mAtRukAmarmANi tatra viddhe vyApacca (34) · Śloka 34

ഗ്രീവായാമുഭയതഃ പൃഥക് ചതസ്രഃ സിരാ മാതൃകാസ്താസു സദ്യോ മരണമ്||൩൪||

ഗ്രീവായാം ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോരഷ്ടൌ സിരാ മാതൃകാഹ്വയാഃ|| ൩൪||

Adhikarana kRukATikAkhye marmANi tatra viddhe vyApacca (35) · Śloka 35

ശിരോഗ്രീവയോഃ സന്ധാനേ കൃകാടികേ| തയോശ്ചലമൂര്ധതാ||൩൫||

ഉഭയപാര്ശ്വേ ശിരസോ ഗ്രീവായാശ്ച സന്ധാനേ കൃകാടികേ മര്മണീ| തത്ര വിദ്ധസ്യ ചലശീര്ഷതാ|| ൩൫||

Adhikarana vidhurAkhye marmaNi tatra viddhe vyApacca (36) · Śloka 36

കര്ണപൃഷ്ഠയോരധഃസംശ്രിതേ വിധുരേ| തയോര്ബാധിര്യമ്||൩൬||

കര്ണയോരധോ വിധുരേ|| ൩൬||

Adhikarana phaNAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (37) · Śloka 37

ഘ്രാണമാര്ഗമുഭയതഃ ശ്രോത്രമാര്ഗപ്രതിബദ്ധാവഭ്യന്തരതഃ ഫണൌ| തയോര്ഗന്ധാജ്ഞാനമ്||൩൭||

ഘ്രാണസ്രോതസോര്ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോരന്തഃ ശിരസി ഗലപ്രദേശേ ഫണൌ നാമ്നാ മര്മണീ| തൌ ച ശ്രോത്രസ്രോതഃ പ്രതിബദ്ധൌ തയോര്വ്യധേ ഗന്ധാജ്ഞാനമ്|| ൩൭||

Adhikarana apA~ggAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (38) · Śloka 38

ഭ്രുവോഃ പുച്ഛാന്തയോരധോऽക്ഷ്ണോര്ബാഹ്യതോऽപാങ്ഗൌ| തയോരാന്ധ്യമ്||൩൮||

ഭ്രുവോഃ സമ്ബന്ധിനോഃ പുച്ഛാന്തയോര്ബാഹ്യാന്തരയോരധ അക്ഷ്ണോശ്ച ബഹിരപാങ്ഗൌ മര്മണീ|| ൩൮||

Adhikarana sha~gkhAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (39) · Śloka 39

ഭ്രുവോഃ പുച്ഛാന്തയോരുപര്യനുകര്ണം ലലാടേ ശങ്ഖൌ| തയോഃ സദ്യോ മരണമ്||൩൯||

ലലാടേ ഭ്രുവോഃ പുച്ഛാന്തയോരുപരി കര്ണമനു കര്ണം പ്രതി ശങ്ഖൌ നാമ മര്മണീ| തയോര്വ്യധേ സദ്യോ മരണമ്|| ൩൯||

Adhikarana AvarttAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (40) · Śloka 40

ഭ്രുവോരുപരി നിമ്നയോരാവര്ത്തൌ തയോരാന്ധ്യം ദൃഷ്ട്യുപഘാതോ വാ||൪൦||

ഭ്രുവോരുപരി നിമ്നയോഃ പ്രദേശയോരാവര്ത്തൌ നാമ്നാ ദ്വേ മര്മണീ| തയോര്വ്യധേ ആന്ധ്യമ്| അദര്ശനമ് അഥവോപഘാതമാത്രം ദൃഷ്ടേര്വാ|| ൪൦||

Adhikarana utkShepAkhye marmaNI tatra viddhasya vyApacca (41) · Śloka 41

ശങ്ഖയോരുപരി കേശാന്തേ ഉത്ക്ഷേപൌ| തയോഃ സശല്യഃ പാകാത് പതിതശല്യോ വാ ജീവേന്നോദ്ധൃതശല്യഃ||൪൧||

ശങ്ഖയോരുപരി കേശാവസാനമര്യ്യാദേ ഉത്ക്ഷേപോ മര്മണീ| തയോര്വിദ്ധഃ സന് സശല്യോ ജീവതി| പാകാദ്വാ സ്വയംപതിതേ ജീവതി| ഉദ്ധൃതശല്യോ ന ജീവേത്|| ൪൧||

Adhikarana sthapanyakhye marmaNI tatra viddhasyAvasthA ca (42) · Śloka 42

ഭ്രുവോര്മധ്യേ സ്ഥപനീ| തത്രോത്ക്ഷേപവത്||൪൨||

ഭ്രുവോര്മധ്യേ നാമ സ്ഥപനീ മര്മ| തത്രോത്ക്ഷേപവത് സശല്യീ ജീവേത്| പാകാത് പതിതശല്യോ വാ| തത്ര ച ഉദ്ധൃതശല്യോ ന ജീവേത്|| ൪൨||

Adhikarana sImantAkhyAni marmANi tatra viddhasya vyApacca (43) · Śloka 43

പഞ്ച സന്ധയഃ ശിരസി| തിര്യ്യഗൂര്ധ്വം ച സീമന്താനാമ്| തേഷൂന്മാദഭ്രമചിത്തനാശൈര്മരണമ്||൪൩||

പഞ്ച ശിരസി കപാലാനാം സന്ധയഃ പഞ്ച മര്മാണി| തത്ര ദാഉ ലലാടപര്ശ്വയോഃ കേശാന്താവസ്ഥിതൌ ദ്വൌ കൃകാടികാപാര്ശ്വയോരൂര്ധ്വഗൌ സന്ധീ| തയോരുപരി തിര്യ്യഗൃജുസന്ധിഃ സീമന്താസ്തേഷു വിദ്ധേഷൂന്മാദാദിഭിര്മരണമ്|| ൪൩||

Adhikarana shRu~ggATakAkhyAni marmANi tatra viddhe vyApacca (44) · Śloka 44

ജിഹ്വാഘ്രാണാക്ഷിശ്രോത്രതര്പണീനാം സിരാണാം താലുനി സന്നിപാതഃ| താസാം മുഖാനി ചത്വാരി ശൃങ്ഗാടകസംജ്ഞാനി| തേഷു സദ്യോമരണമ്||൪൪||

ജിഹ്വാദിസന്തര്പണീനാം സിരാണാം താലുനി സന്നിപാതോ ഭവതി| താസാം യാനി ബഹ്വീനാമപി ചത്വാരി മുഖാനി താനി ശൃങ്ഗാടകാഖ്യാനി മര്മാണി| തേഷാം വ്യധേ സദ്യോമരണമ്|| ൪൪||

Adhikarana adhipratisaMj~jaM marma tatra viddhe vyApacca (45) · Śloka 45

മസ്തകാഭ്യന്തര ഉപരിഷ്ടാത്സിരാസന്ധിസന്നിപാതോ രോമാവര്ത്തഃ സോऽധിപതിര്നാമ| തത്രാപി സദ്യോമരണം ഭവതീതി||൪൫||

അന്തര്മസ്തകം സര്വോര്ധ്വസിരാസന്ധീനാം സങ്ഗമോ നാമാവര്ത്തോ നാമ മര്മ| സ ഏവാധിപാഖ്യഃ| ഏവം ദ്വേ നീലേ ദ്വേ മന്യേ അഷ്ടൌ മാതൃകാഃ ദ്വേ കൃകാടികേ ദ്വേ വിധുരേ ദ്വൌ ഫണൌ ദ്വാവപാങ്ഗൌ ദ്വൌ ശങ്ഖൌ ദ്വാവാവര്ത്തൌ ദ്വാവുത്ക്ഷേപൌ ഏകാ സ്ഥപനീ പഞ്ച സീമന്താശ്ചത്വാരി ശൃങ്ഗാടകാന്യേകോऽധിപതിപര്യ്യായ ആവര്ത്ത ഇത്യേതാനി സപ്തത്രിംശച്ഛിരസി മര്മാണി||൪൫||

Adhikarana marmaNAM sAmAnyalakShaNam (46) · Śloka 46

സാമാന്യലക്ഷണം പുനര്മര്മണാം പീഡിതേ രുജോത്പത്തിര്വിഷമം ച സ്പന്ദനമ്||൪൬||

മര്മണാം നാമ സ്ഥാനഞ്ച ജ്ഞാതമ്| ലക്ഷണം തു ന ജ്ഞാതമ്| അതസ്തദ്വിജ്ഞാനാര്ഥമുച്യതേസാമാന്യേനേത്യാദി| സര്വമര്മണാമിദം ലക്ഷണമിത്യര്ഥഃ| വിഷമമനേകരൂപമ്|| ൪൬||

Adhikarana marmaviddhalakShaNam (47) · Śloka 47

സാമാന്യേനൈവ ച - ദേഹപ്രസുപ്തിര്ഗുരുതാ സമ്മോഹഃ ശീതകാമിതാ| സ്വേദോ മൂര്ച്ഛാ വമിഃ ശ്വാസോ മര്മവിദ്ധസ്യ ലക്ഷണമ്||൪൭||

സാമാന്യേനനൈവ ചേതസ്യ ദേഹപ്രസുപ്തിരിത്യാദിനാ സമ്ബന്ധഃ| പ്ര്സുപ്തിഛേദാദ്യനബോധഃ| സമ്മോഹോ മൂര്ചാ||൪൭||

Adhikarana marmashabdanirvacanam (48) · Śloka 48

അപി ച-മരണകാരിത്വാന്മര്മ||൪൮||

അപി ചേതി സമുച്ചയേ| മരണകാരിത്വാന്മര്മേതി നിര്വചനമ്|| ൪൮||

Adhikarana mAMsAdibhedena marmaNAM pa~jcadhAtvam (49) · Śloka 49

തത്പുനര്മാംസസിരാസ്നായ്വസ്ഥിസന്ധിസന്നിപാതഃ| തേന തസ്മിന് പീഡ്യമാനേ വിശേഷതഃ പ്രാണബാധഃ| ബാഹുല്യേന തു നിര്ദേശഃ| തസ്മാന്മാംസാദ്യാശ്രയതോ മര്മാണി പഞ്ചധാ ഭിദ്യന്തേ||൪൯||

തത് പുനര്മര്മ മാംസാദിസന്നിപാതസ്തേഷാം മിശ്രീഭാവേ നൈകത്രാവസ്ഥാനം തേന ഹേതുനാ തസ്മിന് പീഡിതേऽധികം പ്രാണാനാമാബാധോ ഭവതി| മാംസാദീനാം പഞ്ചാനാം യദ്യപി മിശ്രീഭാവേന സര്വ മര്മ ഭവതി| തഥാപി യോऽയം മാംസമര്മ സിരാമര്മ ഇത്യാദി വ്യപദേശഃ സ ബാഹുല്യകൃത ഏവ| യത്ര മാംസസ്യ ബാഹുല്യം തത്ര മാംസേന വ്യപദേശഃ| യത്ര സിരാണാം തത്ര സിരാഭിഃ| ഏവമന്യത്രാപി വാച്യമ്| ഏവം മാംസാദിഭേദേന പഞ്ചധാ മര്മാണി|| ൪൯||

Adhikarana mAMsamarmANi (50) · Śloka 50

തദ്യഥാ തലഹൃദയേന്ദ്രബസ്തിഗുദസ്തനരോഹിതാന്യേകാദശ മാംസമര്മാണി||൫൦||

തത്രൈകാദശ മാംസമര്മാണി; തദ്യഥാ-ചതുര്ഷു കരചരണേഷു ചത്വാരി തലഹൃദയാനി| ചത്വാരീന്ദ്രബസ്തയഃ| ഏകോ ഗുദോ ദ്വേ സ്തനരോഹിത ഇതി|| ൫൦||

Adhikarana sirAmarmANi (51) · Śloka 51

ഉര്വീലോഹിതാഖ്യനാഭിഹൃദയസ്തനമൂലാപസ്തമ്ഭാപാലാപപാര്ശ്വസന്ധിബൃഹതീനീലാമന്യാമാതൃകാഫണാപാങ്ഗസ്ഥപനീശൃങ്ഗാടകാന്യേകചത്വാരിംശത്സിരാമര്മാണി||൫൧||

ഏകചത്വാരിംശത് സിരാമര്മാണി| തദ്യഥാ-ചതസ്ര ഉര്വ്യശ്ചത്വാരി ലോഹിതാക്ഷാണി| ഏകാ നാഭിരേകം ഹൃദയമ്| ദ്വേ സ്തനമൂലേ| ദ്വാവപസ്തമ്ഭൌ| ദ്വാവപാലാപീ| ദ്വൌ പാര്ശ്വസന്ധീ| ദ്വേ ബൃഹത്യൌ| ദ്വേ നീലേ| ദ്വേ മന്യേ| അഷ്ടൌ മാതൃകാഃ| ദ്വൌ ഫണൌ| ദ്വൌ അപാങ്ഗൌ| ഏകാ സ്ഥപനീ| ചത്വാരി ശൃങ്ഗാടകാനി ഇതി|| ൫൧||

Adhikarana snAvamarmaNi (52) · Śloka 52

ക്ഷിപ്രകൂര്ചകൂര്ചശിരോവിടപകക്ഷാധരാണി ബസ്ത്യംസവിധുരോത്ക്ഷേപാഃ സപ്തവിംശതിഃ സ്നാവമര്മാണി||൫൨||

സപ്തവിംശതിഃ സ്നാവമര്മാണി| തദ്യഥാ-കരചരണേഷു ചത്വാരി ക്ഷിപ്രാണി| ചത്വാരഃ കൂര്ചാ| ചത്വാരി കൂര്ചശിരാംസി| ദ്വേ വിടപേ| ദ്വൌ കക്ഷ്യാധരൌ| ചത്വാര്യ്യാണയഃ| ഏകോ ബസ്തിഃ| ദ്വാവംസൌ| ദ്വേ വിധുരേ| ദ്വാവുത്ക്ഷേപാവിതി|| ൫൨||

Adhikarana asthimarmANi (53) · Śloka 53

കടീകതരുണനിതമ്ബാംസഫലകശങ്ഖാസ്ത്വഷ്ടാവസ്ഥിമര്മാണി||൫൩||

അഷ്ടാവസ്ഥി മര്മാണി| തദ്യഥാ-ദ്വേ കടീകതരുണേ| ദ്വൌ നിതമ്ബൌ| ദ്വാവംസഫലകൌ| ദ്വൌ ശങ്ഖാവിതി|| ൫൩||

Adhikarana sandhimarmANi (54) · Śloka 54

ഗുല്ഫമണിബന്ധജാനുകൂര്പരകുകുന്ദരകൃകാടികാവര്തസീമന്താധിപതയോ വിംശതിഃ സന്ധിമര്മാണി||൫൪||

വിംശതിഃ സന്ധിമര്മാണി| തദ്യഥാ-ദ്ബൌ ഗുല്ഫൌ| ദ്വൌ മണിബന്ധൌ| ദ്വേ ജാനുനീ| ദ്വേ കൂര്പരേ| ദ്വൌ കുകുന്ദരൌ| ദ്വേ കൃകാടികേ| ദ്വൌ ആവര്തൌ| പഞ്ച സീമന്താഃ| ഏക അധിപതിഃ|| ൫൪||

Adhikarana punaH prakArantareNa marmANAM pa~jcavidhatvam (55) · Śloka 55

പുനശ്ച പഞ്ചധാ||൫൫||

താനി ച മാംസാദിഭേദേന പഞ്ചധോക്താനി| പുനരന്യേന പ്രകാരേണ സദ്യഃ പ്രാണഹരത്വാദിനാ പഞ്ചധോച്യന്തേ ൧. കാനിചിത് സദ്യഃ പ്രാണഹരാണി| ൨. കാനിചിത് കാലാന്തരപ്രാണഹരാണി| ൩. അന്യാനി വിശല്യഘ്നാനി| ൪. അന്യാനി വൈകല്യകരാണി| ൫. അന്യാനി രുജാകരാണി| ഇതി പഞ്ചപ്രകാരാഃ|| ൫൫||

Adhikarana sadyaH prANaharANi marmANi (56) · Śloka 56

ഗുദബസ്തിനാഭിഹൃദയമാതൃകാശങ്ഖശൃങ്ഗാടകാധിപതയ ഏകോനവിംശതിഃ സദ്യഃ പ്രാണഹരാണ്യാഗ്നേയത്വാത്| തേഷാം സപ്തരാത്രാഭ്യന്തരം കലഃ||൫൬||

തത്ര സദ്യഃ പ്രാണഹരാണി ഗുദബസ്തിനാഭിഹൃദയാനി ചത്വാരി| അഷ്ടൌ മാതൃകാഃ| ദ്ബൌ ശങ്ഖൌ| ചത്വാരി ശൃങ്ഗാടകാനി| ഏകോऽധിപതിഃ| ഇത്യേകോനവിംശതിഃ| ആഘ്നേയത്വമാശു മരണഹേതുഃ| സപ്തരാത്രാഭ്യന്തരം പ്രഥമദിവസാദിതി|| ൫൬||

Adhikarana kAlAntaraprANaharANi marmANi (57) · Śloka 57

തലഹൃദയക്ഷിപ്രേന്ദ്രബസ്തിവക്ഷോമര്മകടീകതരുണനിതമ്ബപാര്ശ്വസന്ധിബൃഹതീസീമന്താസ്ത്രയസ്ത്രിശത്കാലാന്തരപ്രാണഹരാണി| സൌമ്യാഗ്നേയത്വാത്തേഷാം പക്ഷാഭ്യന്തരം കാലഃ| തേഷ്വപി തു ക്ഷിപ്രാണി കദാചിദാശു||൫൭||

ത്രയസ്ത്രിംശന്മര്മാണി സൌമ്യാഗ്നേയത്വാത് കാലാന്തരേണ വിലമ്ബിതം പ്രാണഹരാണി| പക്ഷാഭ്യന്തരേ വാ പ്രഹരാദിവശാദനിയമഃ| തദ്യഥാ-ചത്വാരി തലഹൃദയാനി| ചത്വാരി ക്ഷിപ്രാണി| ചത്വാരഃഇന്ദ്രബസ്തയഃ| അഷ്ടൌ വക്ഷോമര്മാണി സ്തനമൂലസ്തനരോഹിതാപസ്തമ്ഭാപാലാപാഖ്യാനി| ദ്വേ കടീകതരുണേ| ദ്വൌ നിതമ്ബൌ| ദ്വൌ പാര്ശ്വസന്ധീ| ദ്വേ ബൃഹത്യൌ| പഞ്ച സീമന്താഃ| ഇതി ത്രയസ്ത്രിംശത്| തേഷ്വപി മധ്യേ ക്ഷിപ്രാണി സദ്യഃ പ്രാണഹരാണ്യപി ഭവന്തി|| ൫൭||

Adhikarana vishalyaghnAni marmANi (58) · Śloka 58

ഉത്ക്ഷേപൌ സ്ഥപനീ ച ത്രീണി വിശല്യഘ്നാനി വായവ്യത്വാത്| ശല്യമുഖാവരുദ്ധോ ഹി യാവദത്ര വായുസ്ഥിഷ്ഠതി താവജ്ജീവതി||൫൮||

ത്രീണി വിശല്യഘ്നാനി| താനി വായവ്യാനി ശല്യം ആകൃഷ്ടേ വായോര്വ്രണേന നിര്ഗമനാന്ന ജീവത്യത ഏവ വിശല്യം ഘ്നന്തി, ന തു സശല്യമ്| തത്ര ദ്വാവുത്ക്ഷേപാവേകാസ്ഥപനീതി ത്രീണി|| ൫൮||

Adhikarana vaikalyakarANi marmANi (59) · Śloka 59

കൂര്ചജാനുകൂര്പരാണ്യുര്വീലോഹിതാഖ്യവിടപകക്ഷാധരകുകുന്ദരാംസഫലകനീലാമന്യാകൃകാടികാവിധുരഫണാപാങ്ഗാവര്ത്താശ്ചതുശ്ചത്വാരിംശദ്വൈകല്യകരാണി സൌമ്യത്വാത്| സോമോ ഹി സ്ഥൈര്യശൈത്യാഭ്യാം പ്രാണാന് ധാരയതി| താന്യപി ച കദാചിദഭിഹതാനി മാരയന്തി||൫൯||

ചതുശ്ചത്വാരിംശദ്വികലത്വം കുര്വന്തി| സൌമ്യത്വാന്ന മാരയന്തി| തത്ര ചത്വാരി കൂര്ചാനി| ദ്വേ ജാനുനീ| ദ്വൌ കൂര്പരൌ| ചതസ്രഃ ആണയഃ| ചതസ്ര ഉര്വ്യഃ| ചത്വാരി ലോഹിതാക്ഷാണി| ദ്വൌ വിടപൌ| ദ്വൌ കക്ഷാധരൌ| ദ്വൌ കുകുന്ദരൌ| ദ്വാവംസൌ| ദ്വാവംസഫലകൌ| ദ്വേ നീലേ| ദ്വേ മന്യേ| ദ്വേ കൃകാടികേ| ദ്വേ വിധുരേ| ദ്വൌ ഫണൌ| ദ്വാവപാങ്ഗൌ| ദ്വാവാവര്ത്താവിതി| ഏതാനി ചതുശ്ചത്വാരിംശത് കദാചിന്മാരയന്ത്യപ്യതിഘാതാത്|| ൫൯||

Adhikarana rujAkarANi marmANi (60) · Śloka 60

കൂര്ചശിരോഗുല്ഫമണിബന്ധാസ്ത്വഷ്ടൌ രുജാകരാണ്യഗ്നിവായുസോമഗുണബാഹുല്യാത്| അഗ്നിവായൂ ഹി വിശേഷേണ രുജാകരൌ| സോമസ്തു പ്രാണാനവലമ്ബത ഇത്യുക്തമ്||൬൦||

അഷ്ടൌ മര്മാണി രുജാകരാണി സോമാഗ്നിവായ്വാത്മകത്വാത്| ചത്വാരി കൂര്ചശിരാംസി ദ്വൌ ഗുല്ഫൌ ദ്വൌ മണിബന്ധാവിത്യഷ്ടൌ|| ൬൦||

Adhikarana anyamatena sadyaHprANaharAdimarmavivaraNam (61) · Śloka 61

അന്യേ ത്വാഹുഃ-മാംസാദീനാം പഞ്ചാനാമപി വിവൃദ്ധാനാം സമവായാത് സദ്യഃപ്രാണഹരാണി| ഏകൈകഹീനാനാമല്പാനാം ച ക്രമാദിതരാണി സ്വഭാവത ഏവ ച||൬൧||

അന്യേ ത്വാചാര്യ്യാ ആഗ്നേയത്വം ഹേതും പരിത്യജ്യ സദ്യഃപ്രാണഹരത്വേ പൂര്വോക്തമാംസാദിപഞ്ചകസ്യാനൂനാധികഭാവേന വിവൃദ്ധസ്യ ഹേതുത്വം വദന്തി| യദാ ഗുദാദീനാമേകോനവിംശതേര്മാംസാദീനാം സമാനാധികാനാം സന്നിപാതസ്തദാ സദ്യഃ പ്രാണഹരത്വമിത്യര്ഥഃ| ആദിശബ്ദേനാസ്ഥിസ്നായുസിരാസന്ധീനാം ഗ്രഹണമ്| ഇതരാണി കാലാന്തരപ്രാണഹരാദീനി ചത്വാര്യേകൈകേന ഹീനാനാം മാംസാദീനാം സ്വല്പാനാം ച സന്നിപാതാദ്ഭവന്തീതി| തേന മാംസാദീനാമന്യതമേനൈകേന ഹീനാനാം കാലാന്തരപ്രാണഹരാണി| ദ്വിഹീനാനാം വിശല്യഘ്നാനി| ത്രിഹീനാനാം വൈകല്യജനനാനി| ഏകസ്യൈവ സദ്ഭാവാദ്രുജാകരാണി| സുശ്രുതഃ പഠതി ദ്വയോഃ സങ്ഘാതാദീനി, തന്ന ബുധ്യാമഹേ|| ൬൧||

Adhikarana aparamatam (62) · Śloka 62

അന്യേ വദന്തി-പ്രതിനിയതകര്മാണി ചന്ദ്രസൂര്യായസ്കാന്തോപലാനാമിവാമ്ബുവഹ്നികാലലോഹസംശ്ലേഷാസ്തഥാ ച ഛിന്നേഷു ബഹുമര്മസ്വപി പാണിപാദേഷു സ്വഭാവത ഏവ ന മൃത്യുഃ||൬൨||

അന്യേ ത്വാചാര്യ്യാ ന സൌമ്യാഗ്നേയത്വാദികം ഹേതും വദന്തി| നാപി വിശിഷ്ടസ്യ മാംസാദേഃ സന്നിപാതമ്| അപി തു സ്വഭാവമേവ ഹേതുത്വേനോദ്ദിശന്തി| തഥാ ചന്ദ്രകാന്താദീനാമമ്ബുജന്മാദൌ തഥാ ബഹുമര്മാശ്രയേ പാണിപാദേ ഛിന്നേऽപി മൃത്യുര്ന ഭവതീത്യത്രാപി സ്വഭാവ ഏവ ഹേതുഃ||൬൨||

Adhikarana aparamate~api hetupratipAdanam (63) · Śloka 63

അപരേ പുനരത്രാപി ഹേതുമാഹുഃ-പാണിപാദച്ഛേദേ ഹി സിരാഃ സങ്കോചമായാന്തി| തതോऽല്പാസൃക്പ്രവൃത്തേര്ജീവിതമ്| മര്മവ്യധേ ത്വതിരക്തസ്രുതിതോ വായുവൈകൃതേന ച മരണമ്| തസ്മാത് മര്മാഭിഹതസ്യ തദങ്ഗമാശു സന്ധിദേശാച്ഛേദനീയമ്| അതിഹതാനാം തു മര്മണാം യഥാസ്വം പൂര്വം പൂര്വം ച കര്മ ഈ ഷദന്തേ വാ ഹതാനാമുത്തരോത്തരമേവ||൬൩||

അപരേ ഇത്യാദി സുബോധമ്| തസ്മാന്മര്മണ്യഭിഹതസ്യ തദങ്ഗം തസ്മിന് മര്മാശ്രിതം തത് സന്ധിദേശാച്ഛേദനീയമ്| സന്ധൌ ഛിന്നേ സങ്കുചിതാഃ സിരാ രക്തം ന മുഞ്ചന്ത്യോ ജീവിതം ന ത്യജേത്| തേഷാം ച മര്മണാം സദ്യഃ പ്രാണഹരണാദികം പഞ്ചവിധം കര്മോക്തമ്| തത്രാതിഹതാനാം മര്മണാമാത്മീയം കര്മ പൂര്വം-പൂര്വം ച ഭവതി| ഏതദുക്തം ഭവതിഗുദാദീനാമഭിഹതാനാം സ്വകീയം സദ്യഃ പ്രാണഹരണമേവ| തേഷാം ച പൂര്വാസമ്ഭവഃ| തലഹൃദയാദീനാമഭിഹതാനാം സ്വം കര്മ കാലാന്തരപ്രാണഹരത്വമ്| കദാചിത്തു പൂര്വമപി സദ്യഃ പ്രാണഹരത്വം ഭവതി| ഉത്ക്ഷേപാദീനാം സ്വം കര്മ വിശല്യഘ്നത്വമ്| ന തു പൂര്വം സമ്ഭവതി| അഥവാ കാലാന്തരപ്രാണഹരണമപി| കൂര്ചാദീനാമഭിഹതാനാം സ്വം കര്മ വൈകല്യകരണമ്| കദാചിത്തു പൂര്വമപി ഭവതി കാലാന്തരപ്രാണഹരത്വമ്| വിശല്യഹനനം പൂര്വമപി ന സമ്ഭവത്യസമ്ഭവാത്| കൂര്ചശിരഃപ്രഭൃതീനാം ചാഭിഹതാനാം സ്വം കര്മ രുജാകരണമ്| കദാചിത്തു പൂര്വമപി ഭവതി| വൈകല്യകരണമിത്യുക്തമഭിഹതാനാം യഥാസ്വം പൂര്വം-പൂര്വം ച കര്മ| യദാ തു താനി മര്മാണി ഈഷത്കോണേ സ്തോകേനാഭിഘാതേനാഭിഹതാനി ഭവന്ത്യന്തേ വാ പര്യ്യന്തേ വാഭിഹതാനി ഭവന്തി തദാ തേഷാമുത്തരമേവ| തേന സദ്യഃ പ്രാണഹരാണാമീഷദന്തേ വാഭിഹതാനാമുത്തരം കര്മ കാലാന്തരപ്രാണഹരണമ്| കാലാന്തരപ്രാണഹരാണാമീഷദന്തേ വാऽഭിഹതാനാമനന്തരമുത്തരം കര്മ വൈകല്യകരണമ്| വിശല്യഘ്നത്വം ന സമ്ഭവത്യനന്തരമപി| വിശല്യഘ്നാനാമന്തേ വേഷദ്വാഭിഹതാനാമുത്തരം വൈകല്യകരണം കര്മ ഭവതി| വൈകല്യകരാണാമീഷദന്തേ ചാഭിഹതാനാമുത്തരം കര്മ രുജാകരണമിത്യുക്തം യഥോത്തരമേവേതി|| ൬൩||

Adhikarana marmaNAM mAnabhedena punaH pa~jcavidhatvam (64) · Śloka 64

പുനശ്ച പഞ്ചധാ ഭിദ്യന്തേ||൬൪||

താന്യേവ മര്മാണ്യേവം മാനഭേദേന പഞ്ചവിധാനി|| ൬൪||

Adhikarana svA~ggulamAnAni marmANi (65) · Śloka 65

തദ്യഥാ-ഉര്വ്യഃ കൂര്ചശിരാംസിവിടപേ കക്ഷാധരേ ച ദ്വാദശ സ്വാങ്ഗുലോന്മിതാനി||൬൫||

ഉര്വ്യാദീനി ദ്വാദശ മര്മവതഃ സ്വാങ്ഗുലമാനാനി| ചത്വാരി ചത്വാരി ദ്വേ ദ്വേ ഇതി ദ്വാദശ|| ൬൫||

Adhikarana dvya~ggulamAnAni marmANi (66) · Śloka 66

ഗുല്ഫൌ മണിബന്ധൌ സ്തനമൂലേ ച ഷട് ദ്വ്യങ്ഗുലാനി||൬൬||

ഗുല്ഫാദീനി ഷഡ് ദ്വ്യങ്ഗുലാനി| ദ്വേ ദ്വേ ദ്വേ ഇതി ഷട്|| ൬൬||

Adhikarana trya~ggulAnAni marmANi (67) · Śloka 67

ജാനുനീ കൂര്പരേ ച ചത്വാരി ത്ര്യങ്ഗുലാനി||൬൭||

ജാനദ്വയം കൂര്പരദ്വയം ചേതി ചത്വാരി ത്ര്യങ്ഗുലാനി|| ൬൭||

Adhikarana pANitalasammitAni marmANi (68) · Śloka 68

കൂര്ചാ ഗുദോ ബസ്തിര്നാഭിര്ഹൃദയം നീലേ മന്യേ മാതൃകാഃ സീമന്താഃ ശൃങ്ഗാടകാനി ചൈകോനത്രിംശത് പാണിതലസമ്മിതാനി||൬൮||

കൂര്ചാദീന്യേകോനത്രിംശത് സ്വഹസ്തലപ്രമാണാനി|| ൬൮||

Adhikarana ardhA~ggulamAnAni marmANi (69) · Śloka 69

ശേഷാണി ഷട് പഞ്ചാശദങ്ഗുലദലപ്രമാണാനി||൬൯||

ശേഷാണി ഷട് പഞ്ചാശദങ്ഗുലദലപ്രമാണാനി| അങ്ഗുലദലമര്ധാങ്ഗുലമ്| തഥാ ച ധന്വന്തരിഃ പഠതി'ശേഷാണി ചാങ്ഗുലമിതാര്ധസമാനി ദേഹേ' ഇതി|| ൬൯||

Adhikarana matAntareNa marmamAnAni (70) · Śloka 70

അന്യേ പുനരാഹുഃ-വ്രീഹിപ്രമാണാനി ക്ഷിപ്രാണി| കലായപ്രമാണാഃ സ്തനരോഹിതോത്ക്ഷേപാഃ തഥാऽന്യേ തില- പ്രമാണാന്യപി മര്മാണീച്ഛന്തി||൭൦||

കേചിന്മതേന തിലപ്രമാണാനി മര്മാണീതി കഥനമ്| സ്വധീഗമ്യം ശേഷമ്|| ൭൦||

Adhikarana AyurmarmANi rakShati (71) · Śloka 71

ഭവന്തി ചാത്ര- മര്മവ്യാപ്തേऽപി ദേഹേऽസ്മിന്നായുര്മര്മാണി രക്ഷതി| ആയുഷ്യാണ്യേവ സേവേത സദാ തസ്മാദ്വിചക്ഷണഃ||൭൧||

ഭവന്തി ചാത്രേതി ശ്ലോകാ ഉച്യന്തേ| അസ്മിന് ദേഹേ മര്മഭിഃ സ്പര്ശമാത്രപ്രാണഹരൈര്വ്യാപ്തേऽപി താനി മര്മാണ്യഭിഘാതാദിഭ്യ ആയൂ രക്ഷത്യക്ഷീണായുഷാം ഹി മര്മോപതാപോ നോത്പദ്യതേ| തസ്മാദ്ധേതോരായുഷ്യാണ്യേവ വസ്തുനി സേവേത വിചക്ഷണഃ| തദേവ വിദ്ധമര്മാബാധേഭ്യോ രക്ഷതി||൭൧||

Adhikarana marmANi yatnataH pAlanIyAni (72) · Śloka 72

മര്മാഭിഘാതഃ സ്വല്പോऽപി പ്രായശോ ബാധതേതരാമ്| രോഗാ മര്മാശ്രയാസ്തദ്വത് പ്രകാന്താ യത്നതോऽപി ച||൭൨||

യഥാ മര്മണ്യഭിഘാതഃ സ്വല്യോऽപി ബാധതേതരാമതിശയേന ബാധതേ| തഥാ യേ മര്മാശ്രിതാ രോഗാസ്തേ പ്രയത്നേന പ്രക്രാന്താശ്ചികിത്സിതുമാരബ്ധാസ്തദ്വത് സ്വല്പാ അപി ബാധന്തേതരാമിത്യര്ഥഃ| തസ്മാദ്യത്നേന പാലയേദിതി താത്പര്യ്യാര്ഥഃ|| ൭൨||

Adhikarana marmopaghAtAnmumUrShorlakShaNAni (73) · Śloka 73

വിക്ഷിപ്യതേ ഭൃശം സീദന് ശൂന്യോ ഭ്രമതി വേപതേ| ഊര്ധ്വം ശ്വസിതി കൃച്ഛ്രേണ സ്രസ്തഗാത്രോ മുഹുര്മുഹുഃ| ഹൃദയം ദഹ്യതേ ചാസ്യ നൈകസ്ഥാനേऽവതിഷ്ഠതേ| മര്മോപഘാതാന്മരണമേതൈര്ലിങ്ഗൈഃ സമശ്നുതേ||൭൩||

മര്മണി ഭഗ്നസ്യ മുമൂര്ഷോര്മരണലക്ഷണാനി വിക്ഷിപ്യതേ ഭൃശം സീദന്നിത്യാദിനോച്യന്തേ| മരണമശ്നുതേ പ്രാപ്നോതീതി സമ്ബന്ധഃ|| ൭൩||

Adhikarana raktAtisrutireva maraNahetuH (74) · Śloka 74

അമര്മവിദ്ധോऽപി നരശ്ഛേദഭേദാദിപീഡിതഃ| അതിനിസ്സൃതരക്തശ്ച സദ്യസ്ത്യജതി ജീവിതമ്| അതോऽന്യഥാ ജീവതി തു വിദ്ധഃ ശരശതൈരപി||൭൪||

ന കേവലം തു മര്മവിദ്ധ ഏവ ജീവിതം ത്യജതി യാവദമര്മവിദ്ധോऽപി രക്തസ്യാതിസ്രുതേഃ സദ്യ ഏവ ജീവിതം ജഹാതി| അതോऽന്യഥാ യഥോക്തവൈപരീത്യേ മര്മവ്യധേ രത്കാസ്രുതൌ ച ശരശതൈരപി വിദ്ധോ ജീവതി|| ൭൪||

Adhikarana marmaviddhaM pratyAkhyAya cikitset (75-7) · Śloka 7

പുണ്യവാന്നിയതായുശ്ച ന കഥഞ്ചിന്ന ജീവതി| തസ്മാദാചരമോച്ഛ്വാസാച്ചികിത്സേദേവ യത്നതഃ| തദ്ബന്ധുമിത്രാനുമതഃ പ്രത്യാഖ്യായാതുരം ഭിഷക്||൭൫|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ശാരീരസ്ഥാനേ മര്മവിഭാഗോനാമ സപ്തമോऽധ്യായഃ||൭||

തഥാ യശ്ച പുണ്യവാന് സുകര്മാ യശ്ച നിയതായുഃ സ ന കശ്ചിന്ന ജീവതി| സര്വഥാ ജീവതീത്യര്ഥഃ| നിയതായുര്യസ്യ ബലവതാ ദൈവേന കര്മണാ ച ആയുര്നിയതകാലം കൃതമ്| തസ്മാദ്യഥാ ക്ഷീണായുര്ജീവത്യതോ മര്മവിദ്ധമാതുരം പ്രത്യാഖ്യായ ആചരമോച്ഛ്വാസാച്ചികിത്സേത്| തസ്യാതുരസ്യ ബന്ധ്വാദീനാമനുമതഃ സന്| ഏതാവതാ സിദ്ധ്യഭാവേऽപ്യയശോ ന ലഭത ഇതി|| ൭൫|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം ശാരീരസ്ഥാനേ സപ്തമോऽധ്യായഃ