8. annarakṣāvidhiḥ

Adhikarana athAnnarakShAvidhirnAmAShTamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋಽನ್ನರಕ್ಷಾವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಅನ್ನಸ್ಯ ಚ ಪಾನಸ್ಯ ಚ ಸ್ವರೂಪಮುಕ್ತಮ್| ಏವಂ ವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಂ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯನ್ನಜಾತಂ ಪಾನಂ ಚ ವಿಷಾದ್ಯುಪಹತಂ ರೋಗಾಯ ಮರಣಾಯ ವಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ಅತಸ್ತದ್ರಕ್ಷಣಾಯಾಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||

Adhikarana annapAnadUShaNahetavaH (2) · Śloka 2

ಈಶ್ವರಾಣಾಂ ವಸುಮತಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಭೂಭುಜಾಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ಮಿತ್ರೇಭ್ಯೋಽಪ್ಯಮಿತ್ರಾ ಭೂಯಾಂಸೋ ಭವನ್ತಿ| ತತಸ್ತತ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಸಮಾಸನ್ನವರ್ತಿನೋಽನ್ನಪಾನಾದಿಷು ವಿಷಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ| ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ತತ್ಪ್ರಣಿಧಿಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಸೌಭಾಗ್ಯಲೋಭೇನ||೨||

ತೇನ ಚಾನ್ನಪಾನರಕ್ಷಣೇನಾನ್ಯಸ್ಯ ನ ತಥಾ ಪ್ರಯೋಜನಂ, ಯಥಾ ಭೂಭೃತಃ| ಬಹ್ವಪಾಯತ್ವಾತ್, ಬಹೂಪಜೀವ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ| ತಸ್ಮಾದ್ರಾಜಾ ಕುಲೀನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಂ ಭಿಷಜಂ ಪರಿಗೃಹ್ಣೀತ ಸ್ವೀಕುರ್ಯಾತ್| ಕುತ ಆಹ-ಈಶ್ವರಾಣಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವೇಷಾಮೇವೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣೂನಾಂ ವಸುಮತಾಂ ಧನಿನಾಂ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಭೂಭೃತಾಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ನ ತಾವನ್ತಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ ಯಾವನ್ತೋಽಮಿತ್ರಾಃ| ತತ ಇತಿ| ಯತೋಽಮಿತ್ರಾ ಭೂಯಾಂಸೋ ಭವನ್ತ್ಯತಸ್ತತ್ಪ್ರಯೋಗಾದಮಿತ್ರಪ್ರಯೋಗಾತ್ಸಮಾಸನ್ನವರ್ತಿನಃ ಪರಿಚಾರಕಾ ಅನ್ನಪಾನಶಯನಾದಿಷು ವಿಷಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ| ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚಾನ್ನಪಾನಾದಿಷು ವಿಷಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ರಾಜ್ಞಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ? ತತ್ಪ್ರಣಿಧಿಪ್ರಯುಕ್ತಾ ಅಮಿತ್ರಚಾರಚೋದಿತಾಃ| ಕಥಂ ದದತಿ? ಸೌಭಾಗ್ಯಲೋಭೇನ| ಪ್ರಾಯೇಣ ಭೂಭೃದ್ಯೋಷಿದ್ಭ್ಯಸ್ತಚ್ಛತ್ರುಚಾರಾಃ ಪಾಷಣ್ಡಾದಿಚ್ಛದ್ಮನೈವಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ, ಯಥಾಽನೇನೌಷಧೇನ ಭರ್ತ್ರೇಽನ್ನಪಾನಾದಿಷು ದತ್ತೇನ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ಭವತೀತಿ|

Adhikarana prANAcAryalakShaNAni (3) · Śloka 3

ತಸ್ಮಾದ್ರಾಜಾ ಕುಲೀನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಪ್ತಮಾಸ್ತಿಕಮಾರ್ಯಮಾರ್ಯಪರಿಗ್ರಹಂ ದಕ್ಷಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ನಿಭೃತಂ ಶುಚಿಮನುದ್ಧತಮನಲಸಮವ್ಯಸನಿನಮನಹಂಕೃತಮಕೋಪನಮಸಾಹಸಿಕಂ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಾವಬೋಧಕುಶಲಂ ನಿಷ್ಣಾತಮಷ್ಟಾಙ್ಗೇ ಯಥಾಮ್ನಾಯಮಾಯುರ್ವೇದೇ ಸುವಿಹಿತಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಗದಾದಿಯೋಗಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞಂ ಚ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಂ ಪರಿಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್||೩||

ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಮಾಹ- ಕುಲೀನಂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟೇ ಕುಲೇ ಜಾತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ರಾಜ್ಞಃ| ಆಪ್ತಮವಿಸಂವಾದಿವಚನಮ್| ಆಸ್ತಿಕಮದೃಷ್ಟಮಸ್ತೀತಿ ಮಾನಿನಮ್| ದಕ್ಷಂ ಚತುರಮ್| ದಕ್ಷಿಣಂ ರಾಜ್ಞೋಽನ್ಯೇಷಾಂ ಚ ಮೈತ್ರೀಪರಮ್| ನಿಭೃತಂ ರಾಜಕರ್ಯೇಷು ನಿಶ್ಚಲಮ್| ಅನುದ್ಧತಂ ನಮ್ರಮ್| ಅನಲಸಮುತ್ಥಾನಶೀಲಮ್| ಅವ್ಯಸನಿನಂ ಅದುಃಖಾಭಿಭೂತಮ್| ಅನಹಙ್ಕೃತಮನುತ್ಸಿಕ್ತಮ್| ಅಕೋಪನಸಾಹಸಿಕೌ ಪ್ರಸಿದ್ಧೌ| ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಾವಬೋಧೇ ವಾಕ್ಯತಾತ್ಪರ್ಯಾಧಿಗಮೇ ಚ ಕುಶಲಮ್| ತಥಾ ನಿಷ್ಣಾತಂ ಕುಶಲಂ ವಾಕ್ಯಪಾಠಾವಬೋಧಧಾರಣಾಪ್ರಯೋಗೈರಷ್ಟಾಙ್ಗಾಯುರ್ವೇದೇ| ಯಥಾಮ್ನಾಯಮಾಗಮಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಸುಷ್ಠು ವಿಹಿತೌ ನಿಷ್ಪಾದಿತೌ ಯೋಗಕ್ಷೇಮೌ ಯೇನ ತಥಾ| ಸನ್ನಿಹಿತಾ ನಿತ್ಯನಿಕಟಸ್ಥಾ ಅಗದಾ ವಿಷೂಚಿಕಾದಿಪ್ರಶಮನಾದಯೋ ಯೋಗಾ ಯಸ್ಯ| ಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ದೇಶಾದಿನಾ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಜಾನಾತೀತಿ|| ೩||

Adhikarana rAjA vaidyAyatto bhavet (4) · Śloka 4

ತಮರ್ಥಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ಗುರುಮಿವ ಶಿಷ್ಯಃ, ಪಿತರಮಿವ ಪುತ್ರಃ ಪೂಜಯೇತ್| ಪ್ರತಿಕೂಲಮಪಿ ತದ್ವಚಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಮತಮಿತಿ ಪ್ರತಿಮನ್ಯೇತ| ನ ಹಿ ಭದ್ರೋಽಪಿ ಗಜಪತಿರ್ನಿರಙ್ಕುಶಃ ಶ್ಲಾಘನೀಯೋ ಜನಸ್ಯ ತಸ್ಮಾತ್ತದಾಯತ್ತಮಾಹಾರವಿಹಾರಂ ಪ್ರತಿ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೪||

ತಂ ಚ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಂ ರಾಜಾ ಅರ್ಥೇನ, ಮಾನೇನ ಸತ್ಕಾರೇಣ ಚ ಪೂಜಯೇತ್ ಯಥಾಕಾಲಮ್| ಯಥಾ ಗುರುಂ ಶಿಷ್ಯಃ ಪೂಜಯತಿ, ಪಿತರಂ ಚ ಯಥಾ ಪುತ್ರ ಇತಿ| ಪ್ರತಿಕೂಲಂ ದ್ವಿಷ್ಟಮಪಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ವಚನಂ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಯುಕ್ತಮಿತಿ ಮನ್ಯೇತ| ಯಸ್ಮಾನ್ನ ಹಿ ಸುಶೀಲೋಽಪಿ ಗಜಪತಿರ್ನಿರಙ್ಕುಶಃ ಅಙ್ಕುಶರಹಿತೋ ಜನಸ್ಯ ಶ್ಲಾಘನೀಯೋ ಭವತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ರಾಜಾ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಾಯತ್ತಮಾಹಾರವಿಹಾರಾಭ್ಯಾಮಾತ್ಮಾನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತತ್ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧ ಆಹಾರೋ ವಿಹಾರಶ್ಚ ನ ವಿಧೇಯಃ, ತದಙ್ಗೀಕೃತಶ್ಚ ವಿಧೇಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಭದ್ರ ಇತಿ ಜಾತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟೋ ಹಸ್ತೀ ತಚ್ಛಾಸ್ತ್ರೇಷು ಪ್ರಸಿದ್ಧಲಕ್ಷಣಃ|| ೪||

Adhikarana tatra hetuH (5) · Śloka 5

ಉಪಾತ್ತಮಪಿ ಖಲು ಜೀವಿತಮುಪಾಯಬಲೇನ ಸ್ವಯಮಧಿತಿಷ್ಠತಿ||೫||

ಏತೇನ ಕಿಂ ಪ್ರಯೋಜನಮಿತ್ಯಾಹ-ಉಪಾತ್ತಮದೃಷ್ಟಾದಾಗತಮಪಿ ಜೀವಿತಂ ಸಾಪಾಯಮುಪಾಯಬಲೇನ ಸ್ವಯಮನಾಯಾಸೇನೈವ ಶರೀರಮಧಿತಿಷ್ಠತಿ| ಏಷ ಚ ಮಹಾನುಪಾಯೋ ಯದ್ವೈದ್ಯಪರಾಯತ್ತತಾ|| ೫||

Adhikarana rAjA rAjagRuhAsanne prANAcAryaM niveshayet (6) · Śloka 6

ಅಪಿ ಚ ಬಹುಪರಿಗ್ರಹಾ ನರಪತಯಃ| ಸನ್ತಿ ಚಾಶುಕಾರಿಣಃ ಶೂಲಸಂನ್ಯಾಸಾದಯಃ| ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಂ ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷಣೀಯಾವಸ್ಥಾಶ್ಚ ರೋಗಿಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ರಾಜಾನಃ| ತೇ ಹಿ ಪ್ರಮಾದಪರಿಗತಾ ದುಃಖಾಸಹಿಷ್ಣವಶ್ಚ ಸ್ವಯಮಪ್ಯಪಥ್ಯರುಚಯಃ ಸನ್ನಿಹಿತಾಹಿತಪ್ರಿಯವಚನಪ್ರಾಯಪರಿಚಾರಕಾಶ್ಚ ತಸ್ಮಾದ್ಭಿಷಜೋ ರಾಜಾ ರಾಜಗೃಹಾಸನ್ನೇ ನಿವೇಶನಂ ಕಾರಯೇತ್| ತಥಾಹಿ ಸರ್ವೋಪಕರಣೇಷು ನೃಪತಿ ಶರೀರೋಪಯೋಗಿಷ್ವಪರೋಕ್ಷವೃತ್ತಿರ್ಭವತಿ||೬||

ಅಪಿ ಚ ನ ಕೇವಲಮನ್ತರೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಂ ಪರಿಗೃಹ್ಣೀತ ರಾಜಾ ಯಾವದ್ರಾಜಗೃಹನಿಕಟೇ ಭಿಷಜಃ ಪ್ರಾಣಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ನಿವೇಶನಂ ವೇಶ್ಮ ಕಾರಯೇತ್| ಯತೋ ನರಪತಯೋ ಬಹುಪರಿಗ್ರಹಾಃ ಪ್ರಭೂತಪರಿವಾರಾಃ| ಶೂಲಾದಯಶ್ಚ ವ್ಯಾಧಯ ಆಶುಕಾರಿಣಃ ಸ್ವಮರ್ಥಂ ಮರಣಮಾಶು ಶೀಘ್ರಂ ಕುರ್ವನ್ತೀತ್ಯಾಶುಕಾರಿಣಃ| ಸರ್ವೇ ಚ ರೋಗಿಣಃ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಂ ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷಣೀಯಾವಸ್ಥಾಃ, ವಿಶೇಷೇಣ ರಾಜಾನಃ| ಕಿಂ ತೇ ವಿಶೇಷೇಣೇತ್ಯಾಹ-ತೇ ಹಿ ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಮಾದಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ರೋಗೌಷಧಾದಿದುಃಖಂ ಸೋಢುಂ ನ ಶಕ್ನುವನ್ತಿ| ತಥಾ ಸ್ವಯಂ ಸ್ವಭಾವೇನೈವಾಪಥ್ಯಾಭಿಲಾಷಿಣಃ| ತೇಭ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಾಯೇಣ ನಿಕಟವರ್ತಿನೋ ಹಿತಂ ಪ್ರಿಯಂ ಚ ವದನ್ತೀತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ರಾಜಗೃಹನಿಕಟವರ್ತ್ತೀ ಭಿಷಕ್ ಸರ್ವೇಷು ರಾಜಶರೀರೋಪಕರಣೇಷು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೃತ್ತಿರ್ಭವತಿ| ಯೇವಂ ಚಾನ್ನಪಾನಾದಿಕಮುಪಕರಣಂ ರಕ್ಷಿತುಂ ಶಕ್ನೋತೀತಿ|| ೬||

Adhikarana rAjAnaM bhiShak svayamannaM bhojayet (7) · Śloka 7

ಸ ಸಮ್ಯಕ್ಸಮ್ಪನ್ನಮನ್ನಂ ಸುಪರೀಕ್ಷಿತಂ ವಿಶುದ್ಧಮಗ್ನ್ಯಾದಿಷು ಪ್ರಾಗುಪನೀತಂ ಶಿಖಿನಾ ದೃಷ್ಟಮಭಿಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೈಃ ಪುರಃಸ್ಥಿತೋ ರಾಜಾನಂ ಹಸ್ತಬದ್ಧೌಷಧಿರತ್ನಂ ಭೋಜಯೇತ್||೭||

ತತ್ರಾನ್ನಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪ್ರಥಮಮುಚ್ಯತೇ| ಸ ಚ ಭಿಷಕ್ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರತಃ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಜಾನಮನ್ನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮನ್ನಂ? ಸಮ್ಯಕ್ಸಾಧ್ವೀಭಿಃ ಸ್ರವಣಬಾಷ್ಪೋದ್ಗಮನಾದಿಕ್ರಿಯಾಭಿಃ ಸಮ್ಪನ್ನಮ್, ಸುಪರೀಕ್ಷಿತಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ವಿಧಿನಾ, ಪ್ರಥಮಂ ಚಾಗ್ನಿಮಕ್ಷಿಕಾದಿಭ್ಯೋ ದತ್ತಂ, ತಥಾ ಸವಿಷಂ ನಿರ್ವಿಷಮಿತಿ ಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಭವತಿ, ಶಿಖಿನಾ ಮಯೂರೇಣ ದೃಷ್ಟಂ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೈಃ ಸುಪರ್ಣಮನ್ತ್ರೋದಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ಸಿಕ್ತಮ್| ತಥಾ ಹಿ ಸವಿಷಮಪಿ ನಿರ್ವಿಷೀಭವತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ರಾಜಾನಂ ಹಸ್ತೇ ಬದ್ಧಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ರತ್ನಾನಿ ಚ ಯೇನ ತಮ್|| ೭||

Adhikarana rAjabhojane~agadapraliptadundubhivAdanam (8) · Śloka 8

ಭುಞ್ಜಾನಸ್ಯ ಚಾಸ್ಯ ದುನ್ದುಭೀನಗದಪ್ರಲಿಪ್ತಾನ್ ವಾದಯೇತ್||೮||

ಅಸ್ಯ ಚ ರಾಜ್ಞೋ ಭುಞ್ಜಾನಸ್ಯ ಚಾಗದಪ್ರಲಿಪ್ತಾನ್ ದುನ್ದುಭೀನ್ ಭೇರೀರ್ವಾದಯೇತ್|| ೮||

Adhikarana saviShAnnalakShaNam (9) · Śloka 9

ತತ್ರ ಸವಿಷಮನ್ನಮ್ ಸ್ರಾವ್ಯಮಾಣಮವಿಸ್ರಾವ್ಯಂ ಭವತಿ, ಚಿರೇಣ ಪಚ್ಯತೇ, ಪಕ್ವಂ ಚ ಸದ್ಯಃ ಪರ್ಯುಷಿತಮಿವ ನಿರೂಷ್ಮ ಸ್ತಬ್ಧಂ ಚ ಜಾಯತೇ,ಯಥಾಸ್ವಂ ವರ್ಣಗನ್ಧರಸೈರ್ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ, ಪ್ರಕ್ಲಿದ್ಯತೇ, ಚನ್ದ್ರಕಾಚಿತಂ ಚ ಭವತಿ||೯||

ಸುಪರೀಕ್ಷಿತಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಸಾ ಚ ಪರೀಕ್ಷ್ಯೋಚ್ಯತೇ-ಸವಿಷಮನ್ನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸವಿಷಮನ್ನಂ ಸ್ರಾವ್ಯಮಾಣಂ ಸ್ರಾವಯಿತುಮಶಕ್ಯಂ ಭವತಿ| ಚಿರೇಣ ಚ ಪಾಕಂ ಯಾತಿ| ಪಕ್ವಮಾತ್ರಮೇವ ಪರ್ಯುಷಿತಮಿವ ಗತಾಹೋರಾತ್ರಮಿವೋಷ್ಮರಹಿತಂ ಸ್ತಬ್ಧಂ ಕಠಿನಂ ಚ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ಯಥಾಸ್ವಂ ಯಥಾತ್ಮೀಯೈರ್ವರ್ಣಾದಿಭಿರ್ನಶ್ಯತಿ| ಕ್ಲೇದಂ ಚ ಯಾತಿ| ಚನ್ದ್ರಕೈಶ್ಚ ನಾನಾವಿಧೈರ್ಮಣ್ಡಲೈಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಚಿತಂ ಭವತಿ||೯||

Adhikarana saviShaduShTavya~jjanalakShaNam (10) · Śloka 10

ವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಮಾಶು ಶುಷ್ಕತ್ವಂ ಭವತಿ ಕ್ವಾಥಃ| ಧ್ಯಾಮತಾ ಶ್ಯಾಮತಾ ಹೀನಾತಿರಿಕ್ತವಿಕೃತಾನಾಂ ಚಾತ್ರಚ್ಛಾಯಾನಾಂ ದರ್ಶನಮದರ್ಶನಮೇವ ವಾ, ಫೇನಪಟಲಸೀಮನ್ತೋರ್ಧ್ವವಿವಿಧರಾಜಿತನ್ತುಬುದ್ಬುಧಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ, ವಿಶೇಷೇಣ ಲವಣೋಲ್ಬಣೇಷ ಫೇನಮಾಲಾ||೧೦||

ವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಂ ರಸಾದೀನಾಂ ಸವಿಷಾಣಾಂ ಕ್ವಾಥಃ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವೃತ್ತಃ ಫೇನೋ ಮಲಿನೋ ಭವತಿ| ಅತ್ರ ಚ ವ್ಯಞ್ಜನೇಷು ಚ್ಛಾಯಾನಾಂ ಮುಖಾದಿಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಾನಾಂ ಸ್ವಪ್ರಮಾಣವರ್ಣಾದಿನಾ ಹೀನಾನಾಮತಿರಿಕ್ತಾನಾಂ ವಿಕೃತಾನಾಂ ವಿಲಕ್ಷಣಾನಾಮೇವ ವಾ ದರ್ಶನಮಥವಾ ಚ್ಛಾಯಾನಾಮದರ್ಶನಮೇವ| ಅನ್ಯೇ ತು ಛಾಯಾಶಬ್ದೇನ ಕಾನ್ತಿಂ ವದನ್ತಿ| ತೇಷು ಚ ವ್ಯಞ್ಜನೇಷ್ವಧಿಕಾನಾಂ ಬಾಷ್ಪಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ| ಫೇನಪಟಲಂ ಫೇನಸಮೂಹಃ| ಸೀಮನ್ತೋ ವಿಚ್ಛೇದಃ| ಊರ್ಧ್ವಮುಪರಿ ವಿವಿಧಾ ರಾಜಯೋ ರೇಖಾಃ| ತನ್ತುಬುದ್ಬುಧೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ| ತತ್ರ ಲವಣೋಲ್ಬಣೇಷು ಉತ್ಕಟಲವಣದ್ರವ್ಯೇಷು ವ್ಯಞ್ಜನೇಷು ಸವಿಷೇಷು ಫೇನಮಾಲಾ|| ೧೦||

Adhikarana saviShamAMsarasAdilakShaNam (11) · Śloka 11

ರಸಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ನೀಲಾ ರಾಜಿಃ, ಪಯಸಸ್ತಾಮ್ರಾ, ಮದ್ಯತೋಯಯೋಃ ಕಾಲೀ, ದಧ್ನಃ ಶ್ಯಾವಾ, ತಕ್ರಸ್ಯ ನೀಲಪೀತಾ, ಮಸ್ತುನಃ ಕಪೋತಾಭಾ, ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ, ದ್ರವೌಷಧಸ್ಯ ಕಪಿಲಾ, ಘೃತಸ್ಯ ಕಪಿಲಾಭಾ, ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ಹರಿತಾ, ತೈಲಸ್ಯಾರುಣಾ, ವಸಾಗನ್ಧಶ್ಚ||೧೧||

ಮಾಂಸರಸೇ ನೀಲಾ ರಾಜಿಃ| ಸುಬೋಧಮೇತತ್| ಶೇಷಸ್ಯ ದ್ರವೌಷಧಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಾದೇಃ ಕಪಿಲಾ|| ೧೧||

Adhikarana viShadUShitaphalalakShaNam (12) · Śloka 12

ಫಲಾನಾಮಾಮಾನಾಂ ಪಾಕಃ, ಪಕ್ವಾನಾಂ ಪ್ರಕೋಥಃ||೧೨||

Adhikarana viShadUShitadravyalakShaNam (13) · Śloka 13

ದ್ರವ್ಯಾಣಾಮಾರ್ದ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸಾ ಮ್ಲಾನತ್ವಮುತ್ಪಕ್ವಭಾವಃ, ಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಶ್ಯಾವತಾ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ವಾ, ಕಠಿನಾನಾಂ ಮೃದುತಾ, ಮೃದೂನಾಂ ಕಠಿನತ್ವಮ್||೧೩||

ಆರ್ದ್ರಾಣಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಮೂಲಕಬಿಸಾದೀನಾಂ ಸವಿಷಾಣಾಂ ಮ್ಲಾನತ್ವಮುತ್ಪಕ್ವತ್ವಂ ಚ| ಉತ್ಪಕ್ವಮಿವ ಪಕ್ವಾನಾಮಿವ ಮಾರ್ದವಾದಿ| ಶುಷ್ಕಾಣಾಂ ಶುಣ್ಠೀಹರಿದ್ರಾದೀನಾಂ ಶ್ಯಾವತ್ವಂ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ವಾ| ಶ್ಯಾವೋ ನೀಲಲೋಹಿತಃ|

Adhikarana viShadUShitamAlyalakShaNam (14) · Śloka 14

ಮಾಲ್ಯಸ್ಯ ಮ್ಲಾನತಾ ಗನ್ಧನಾಶಃ ಸ್ಫುಟಿತಾಗ್ರತ್ವಮ್||೧೪||

Adhikarana saviShAstaraprAvaraNalakShaNam (15) · Śloka 15

ಆಸ್ತರಣಪ್ರಾವರಣಾನಾಂ ಧ್ಯಾಮಮಣ್ಡಲತಾ ತನ್ತುರೋಮಪಕ್ಷ್ಮಶಾತನಂ ಚ||೧೫||

ಆಸ್ತರಣಪ್ರಾವರಣಾನಾಂ ಶ್ಯಾಮಾನಿ ಮಲಿನಾನಿ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತನ್ತ್ವಾದಿಶಾತನಂ ಚ|| ೧೫||

Adhikarana viShaduShTAnAM lohamaNimayAnAM bhAjanAdInAM lakShaNam (16) · Śloka 16

ಲೋಹಮಣಿಮಯಾನಾಂ ಪಙ್ಕಮಲೋಪದೇಹಃ, ಸ್ನೇಹರಾಗಗೌರವಪ್ರಭಾವರ್ಣಸ್ಪರ್ಶನಾಶಶ್ಚ||೧೬||

ಲೋಹಾನಾಂ ಮಣಿಮಯಾನಾಂ ಪಙ್ಕೇನ ಮಲೇನ ಚೋಪದೇಹಃ, ಸ್ನೇಹಾದಿನಾಶಶ್ಚ|

Adhikarana viShadAturlakShaNam (17) · Śloka 17

ವಿಷದಸ್ತು ಸ್ವದೋಷಶಙ್ಕಯಾ ತ್ರಸ್ತೋ, ಭೀತಃ, ಸ್ವೇದವೇಪಥುಮಾನ್, ಶುಷ್ಕಶ್ಯಾವವಕ್ತ್ರಃ, ಸಮನ್ತಾತ್ಸೋದ್ವೇಗಂ ವಿಲಕ್ಷೋಽಭಿವೀಕ್ಷತೇ, ಯತ್ರ ಚಾನೇನ ವಿಷಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತದ್ವಿಶೇಷೇಣ| ತಥಾ ಸ್ರಸ್ತೋತ್ತರೀಯಃ ಸ್ತಮ್ಭಕುಡ್ಯಾದಿಭಿರಾತ್ಮಾನಮನ್ತರ್ಧತ್ತೇ| ಸ್ಖಲಿತಗತಿರ್ದೀನೋ ಲಜ್ಜಾವಾನಸ್ಥಾನಹಾಸೀ ಪೃಷ್ಟೋಽಪ್ಯಸಮ್ಬನ್ಧಮುತ್ತರಂ ದದಾತಿ, ನೈವ ವಾ| ವಿವಕ್ಷುರ್ಮುಹ್ಯತಿ, ಅಙ್ಗುಲೀಃ ಸ್ಫೋಟಯತಿ, ಗ್ರೀವಾಮಾಲಭತೇ, ಶಿರಃ ಕಣ್ಡೂಯತಿ, ಓಷ್ಠೌ ಪರಿಲೇಢ್ಕಿ, ಜೃಮ್ಭತೇ, ಭುವಂ ವಿಲಿಖತಿ, ಕ್ರಿಯಾಸು ತ್ವರತೇ, ವಿಪರೀತಮಾಚರತಿ, ಸ್ವಭೂಮೌ ಚ ನಾವತಿಷ್ಠತೇ||೧೭||

ವಿಷಂ ದದಾತೀತಿ ವಿಷದಃ| ಸ ಸ್ವಮಾತ್ಮೀಯಂ ದೋಷಮಾಶಙ್ಕ್ಯ ತ್ರಾಸಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತೋ ಭವತಿ| ಏತಾನ್ಯೇವ ವಿಷದಾತೃಲಕ್ಷಣಾನಿ| ತೀವ್ರಃ ಶೀಘ್ರೋತ್ಪತ್ತಿವಿನಾಶೋ ಭಯವೇಗತ್ರಾಸಃ, ಭೀತಃ ಸಭಯಃ| ವೇಪಥುಃ ಕಮ್ಪಃ| ಶುಷ್ಕಶ್ಯಾವವಕ್ತ್ರಃ ಶುಷ್ಕಾಸ್ಯಃ, ಶ್ಯಾವಮುಖಃ| ಸಮನ್ತಾತ್ಸರ್ವದಿಕ್ಷು ಸೋದ್ವೇಗಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಲಕ್ಷೋಽಸ್ಪಷ್ಟದೃಷ್ಟಿರ್ವೀಕ್ಷತೇ| ಯತ್ರ ಯಸ್ಮಿನ್ ದ್ರವ್ಯೇ ತೇನ ವಿಷಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತದ್ವಿಶೇಷೇಣ ವೀಕ್ಷತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತಥಾ ತಸ್ಯೋತ್ತರೀಯಪಟಃ ಸ್ಕನ್ಧಾದಿತಃ ಸ್ರಂಸತೇ ಪತತಿ ತಥಾ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿಭಿರಾತ್ಮನೋಽನ್ತರ್ಧಾನಂ ಕರೋತಿ| ಕುಡ್ಯಂ ಭಿತ್ತಿಃ| ಅಸ್ಥಾನೇಽಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಹಸತಿ| ಪೃಷ್ಟಃ ಸತ್ರಸಮ್ಬನ್ಧಮನನ್ವಿತಪದಾರ್ಥಮುತ್ತರಂ ದದಾತಿ| ನೈವ ವೋತ್ತರಂ ದದಾತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವಿವಕ್ಷುರ್ಮುಹ್ಯತಿ? ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಕ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ ನ ತತ್ ಸ್ಮರತೀತ್ಯರ್ಥಃ, ಗ್ರೀವಾಮಾಲಭತೇ ಶಿರೋಧರಾಂ ಸ್ಪೃಶತೀತಿ| ಸರ್ವಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಂ ವಿಪರೀತಮಾಚರತಿ| ಸ್ವಭೂಮಾವುಚಿತೇ ಸ್ಥಾನೇ ನಾವತಿಷ್ಠತೇ|| ೧೭||

Adhikarana saviShAnnasya vanhyAdiShvapi parIkShAyAM hetuH (18) · Śloka 18

ನೃಪಾಜ್ಞಾತ್ವರಯಾಪಿ ಕೇಚಿದಪರಾಧಾನ್ತರಾದ್ವಾಽನವಸ್ಥಿತಸತ್ವಾಃ ಸಮಾಚರನ್ತ್ಯೇವಮ್| ತಸ್ಮಾದಗ್ನ್ಯಾದಿಷ್ವಪಿ ಪರೀಕ್ಷೇತ||೧೮||

ಏವಂ ಚ ಸವಿಷಮನ್ನಮಗ್ನ್ಯಾದಿಷ್ವಪಿ ಪರೀಕ್ಷೇತ| ಯತೋ ನೈತಾವತಾ ವಿಷದಲಕ್ಷಣೇನೈವ ನಿಶ್ಚಯೇನ ಸವಿಷಮನ್ನಂ ಪರಿಜ್ಞಾಯತೇ| ಯಸ್ಮಾದನವಸ್ಥಿತಸತ್ವಾ ಅಧೀರಪ್ರಕೃತಯೋ ನೃಪಪರಿಚಾರಕಾ ನೃಪಾಜ್ಞಾತ್ವರಿತಾ ಅಪರಾಧಾನ್ತರಾದ್ವಾಪ್ಯೇವಂಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಾ ಭವನ್ತಿ| ವಿಷದಾನಾಪರಾಧಾದನ್ಯೋಽಪರಾಧೋಽಪರಾಧಾನ್ತರಮ್|| ೧೮||

Adhikarana saviShAnnaprakShepe vahneH sthitiH (19) · Śloka 19

ವಹ್ನಿಸ್ತು ಸವಿಷಮನ್ನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯೈಕಾವರ್ತೋ ರೂಕ್ಷಮನ್ದಾರ್ಚಿರಿನ್ದ್ರಾಯುಧವದನೇಕವರ್ಣಜ್ವಾಲೋ ಭೃಶಂ ಚಟಚಟಾಯತೇ||೧೯||

ವಹ್ನಿಸ್ತು ಸವಿಷಮನ್ನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯೈಕಾವರ್ತೋ ಭವತಿ-ಮುಸಲಾಕೃತಿರ್ಜ್ವಲತಿ| ರೂಕ್ಷಂ ನಿಃಸ್ನೇಹಂ ಮನ್ದಂ ಮೃದುವೇಗಮರ್ಚಿರ್ಜ್ವಾಲಾ ಭವತಿ|| ೧೯||

Adhikarana saviShAnnaprakShepe dhUmasya varNanam (20) · Śloka 20

ಕುಣಪಗನ್ಧೀ ಧೂಮಶ್ಚಾಸ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಪ್ರಸೇಕರೋಮಹರ್ಷಶಿರೋವೇದನಾಪೀನಸದೃಷ್ಟ್ಯಾಕುಲತಾಂ ಜನಯತಿ||೨೦||

ತತ್ರ ಧೂಮಶ್ಚಾಸ್ಯ ಸವಿಷಾನ್ನಸ್ಯ ಪ್ರಸೇಕರೋಮಹರ್ಷಾದೀಞ್ಜನಯತಿ|| ೨೦||

Adhikarana saviShAnnadhUmajeShu vikAreShu cikitsA (21) · Śloka 21

ತತ್ರ ನಲದಕುಷ್ಠಲಾಮಜ್ಜಕೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರದ್ರುತೈರ್ನಸ್ಯಮಞ್ಜನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಧೂಮಮೇವ ವಾಪಾಮಾರ್ಗವಿಡಙ್ಗಬಲಾದ್ವಯಚಿತ್ರಕಮೇಷಶೃಙ್ಗಿಪುಷ್ಪಸುಮನಃಕ್ಷಾರಕದ್ರಾಕ್ಷಾಘೃತಗುಡಕೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೨೧||

ತತ್ರ ವಿಷಾನ್ನಧೂಮಜೇಷು ಪ್ರಸೇಕಾದಿಷು ನಲದಾದಿಭಿಃ ಸಮಭಾಗೈರ್ಮಾಕ್ಷಿಕದ್ರುತೈರ್ನಸ್ಯಂ ಚಾಞ್ಜನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ| ಧೂಮಂ ವಾ ಅಪಾಮಾರ್ಗಾದಿಕೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಸುಮನಃಕ್ಷಾರಕಂ ಸುಮನಸಾಂ ಮುಕುಲಕಮ್| ಅಪಾಮಾರ್ಗಾದಿದ್ರಾಕ್ಷಾನ್ತಂ ಸಮಭಾಗಮ್| ಘ್ರೂತಗುಡೌ ಪಿಣ್ಡೀಕರಣಾಯ| ಹೇತುಸಾದೃಸ್ಯಾದೇವಕಾರಪ್ರಯೋಗಃ|| ೨೧||

Adhikarana pakShyAdibhiH saviShAnnaparIkShaNam (22) · Śloka 22

ಸ್ನೇಹಲವಣಯೋಗಾದಪಿ ಚಾಗ್ನಿರಿತ್ಥಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅತೋ ವಯೋಭಿಃ ಪರೀಕ್ಷೇತ| ತತ್ರ ವಿಷಜುಷ್ಟಾಹಾರಾಭ್ಯವಹಾರಾತ್ಕಾಕಾಃ ಕ್ಷಾಮಸ್ವರಾ ಭವನ್ತಿ| ಮಕ್ಷಿಕಾಃ ಸವಿಷಾನ್ನೇ ನನಿಲೀಯನ್ತೇ| ನಿಲೀನಾಶ್ಚ ವ್ಯಾಪದ್ಯನ್ತೇ| ದೃಷ್ಟ ಏವ ಚಾಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಚಕೋರಸ್ಯಾಕ್ಷಿಣೀ ವಿರಜ್ಯೇತೇ| ಕೋಕಿಲಸ್ಯ ಸ್ವರೋ ವಿಕೃತಿಮೇತಿ| ಹಂಸಸ್ಯಗತಿಃ ಸ್ಖಲತಿ| ಕೂಜತಿ ಭೃಙ್ಗರಾಜಃ| ಮಾದ್ಯತಿ ಕ್ರೌಞ್ಚಃ| ವಿರೌತಿ ಕೃಕವಾಕುಃ| ವಿಕ್ರೋಶತಿ ಶುಕಃ ಶಾರಿಕಾ ಚ| ಛರ್ದಯತಿ ಚಾಮೀಕರಃ| ಅನ್ಯತೋ ಯಾತಿ ಕಾರಣ್ಡವಃ| ಮ್ಱ್ರಿಯತೇ ಜೀವಜ್ಜೀವಕೋ ಗ್ಲಾಯತಿ ವಾ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಭವತಿ ನಕುಲಃ| ಶಕೃದ್ವಿಸರ್ಜತಿ ವಾನರಃ| ರೋದಿತಿ ಪೃಷತಃ| ಹೃಷ್ಯತಿ ಮಯೂರಃ| ದರ್ಶನಾದೇವ ಚಾಸ್ಯ ವಿಷಂ ಮನ್ದತಾಮುಪೈತಿ||೨೨||

ವಯೋಭಿಃ ಪಕ್ಷಿಭಿರಪಿ ಪರೀಕ್ಷೇತ| ಯತಃ ಕದಾಚಿನ್ನಿರ್ವಿಷಮಪ್ಯನ್ನಂ ಸ್ನೇಹಲವಣಾದಿಕಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಗ್ನಿರಿತ್ಥಮೇವ ಭವತಿ| ಅನ್ಯತ್ಸುಬೋಧಮ್| ಮಕ್ಷಿಕಾಃ ಸವಿಷೇಽನ್ನೇ ನ ನಿಲೀಯನ್ತೇ ನಾವತರನ್ತಿ| ನಿಲೀನಾ ಆಪತಿತಾ ಆಪನ್ನಾಶ್ಚ ವ್ಯಾಪದ್ಯನ್ತೇ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ| ಕೃಕವಾಕುಃ ಕುಕ್ಕುಟೋ ವಿರೌತ್ಯಧಿಕಂ ಶಬ್ದಂ ಕರೋತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಶುಕಶಾರಿಕೇ ವಿಕ್ರೋಶತಃ| ಉಚ್ಚೈರ್ದೀರ್ಘಶಬ್ದೋ ವಿಕ್ರೋಶನಮ್| ದೃಷ್ಟ ಏವ ಸವಿಷೇಽನ್ನೇ ಜೀವಞ್ಜೀವಕೋ ಮರಣಂ ಗ್ಲಾನಿಂ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ನಕುಲಸ್ಯ ಚ ರೋಮಹರ್ಷಃ| ವಾನರಸ್ಯ ಪುರೀಷೋತ್ಸರ್ಗಃ| ಪೃಷತಸ್ಯ ರೋದನಮ್| ಮಯೂರಸ್ಯ ಹರ್ಷಃ| ಅಸ್ಯ ಚ ಮಯೂರಸ್ಯ ದರ್ಶನಾತ್ತತ್ಕಾಲಮೇವ ವಿಷಂ ಮನ್ದಶಕ್ತಿತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|| ೨೨||

Adhikarana saviShAnnoShmalakShaNam (23) · Śloka 23

ವಿಷದೂಷಿತಸ್ಯ ಪುನರಾಹಾರಸ್ಯೋಷ್ಮಾ ಮಯೂರಕಣ್ಠಾಭೋಽಭ್ಯುದೇತಿ| ತದ್ಬಾಷ್ಪೇಣಾಪಿ ಧೂಮವನ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಯಃ| ತೇಷಾಂ ತದ್ವದೇವ ಸಾಧನಮ್||೨೩||

ಅತಿಪೀತಧೂಮವತ್ಸವಿಷಾನ್ನಬಾಷ್ಪಾದ್ ವ್ಯಾಧಯೋ ಭವನ್ತಿ| ಧೂಮವಿಧೌ ಚೋಕ್ತಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾರಕ್ತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತಾನೀತಿ| ತದ್ವಚ್ಚ ಸಾಧನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಘೃತಪಾನನಸ್ಯಾದಿಕಂ ಧೂಮವಿಧಾವೇವ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಮ್|| ೨೩||

Adhikarana saviShAnnasparshe vikArAstaccikitsA ca (24) · Śloka 24

ಹಸ್ತೇನ ಸ್ಪೃಷ್ಟಮನ್ನಂ ವಿಷವದ್ದಾಹಶೋಫಸ್ವಾಪನಖಶಾತಾನ್ ಕರೋತಿ| ತಸ್ಯ ಶ್ಯಾಮೇನ್ದ್ರಗೋಪಸೋಮೋತ್ಪಲೈರ್ಲೇಪಃ||೨೪||

ವಿಷಾನ್ನಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ವಿಷಮಿವ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ದಾಹಾದೀನ್ ಕರೋತಿ| ಸ್ವಾಪಃ ಅಚೇತನತ್ವಮ್| ತತ್ರ ವಿಷಸ್ಪರ್ಶಜೇಷು ದಾಹಾದಿಷು ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿಃ ಸಮಭಾಗೈರ್ಜಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾಙ್ಗಲೇಪಃ| ಶ್ಯಾಮಾ ಗನ್ಧಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಇನ್ದ್ರಗೋಪೋ ಭಾಸ್ವರಃ ಕ್ರಿಮಿವಿಶೇಷಃ| ಸೋಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ|| ೨೪||

Adhikarana saviShAnnAbhyavahAre lakShaNAni tatra cikitsAtideshaH (25) · Śloka 25

ಅಭ್ಯವಹ್ರಿಯಮಾಣಂ ತ್ವೋಷ್ಠಚಿಮಿಚಿಮಾನ್ತರ್ವಕ್ತ್ರದಾಹಜಿಹ್ವಾಮೂಲಗೌರವಹನುಸ್ತಮ್ಭದನ್ತಹರ್ಷಲಾಲಾಃ ಕರೋತಿ ರಸಾಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಚ| ತತ್ರ ಧೂಮೋಕ್ತಂ ದನ್ತಕಾಷ್ಠೋಕ್ತಂ ಚ ಕರ್ಮ||೨೫||

ಸವಿಷಮನ್ನಮಭ್ಯವಹ್ರಿಯಮಾಣಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಮೋಷ್ಠಚಿಮಿಚಿಮಾಯನಾದೀನ್ ಕರೋತಿ| ಲವಣರಸಾಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಲವಣರಸೋ ಜಿಹ್ವಾಂ ನ ಚೇತಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಧೂಮೋಕ್ತಂ ಕರ್ಮ| ವಿಷಾನ್ನೇ ಧೂಮೋಕ್ತಂ ನಲದಕುಷ್ಠಾದಿಭಿರ್ನಸ್ಯಾದಿಕಂ ದನ್ತಕಾಷ್ಠೋಕ್ತಂ ಸವಿಷೇ ದನ್ತಕಾಷ್ಠೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮ್|| ೨೫||

Adhikarana AmAshayagataviShalakShaNam (26) · Śloka 26

ಆಮಾಶಯಗತಂ ಸ್ವೇದಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾಚ್ಛರ್ದಿವೈವರ್ಣ್ಯಾಧ್ಮಾನರೋಮಹರ್ಷದಾಹಾರುಚಿದೃಷ್ಟಿಹೃದಯೋಪರೋಧಾನ್ ಬಿನ್ದುಭಿಶ್ಚಾಚಯಮಙ್ಗಾನಾಂ ಕರೋತಿ||೨೬||

ತಚ್ಚ ವಿಷಾನ್ನಮಾಮಾಶಯಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸ್ವೇದಾದೀನ್ ಕರೋತಿ| ದೃಷ್ಟೇರ್ಹೃದಯಸ್ಯ ಚ ರೋಧಃ ಸ್ತಮ್ಭಃ| ಬಿನ್ದುಭಿರ್ನಾನಾವರ್ಣೈರಙ್ಗಾನಾಮಾಚಯಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಚಯನಮ್|| ೨೬||

Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (27) · Śloka 27

ತತ್ರ ಮದನಫಲಾಲಾಬುಬಿಮ್ಬೀಕೋಶಾತಕೀಫಲೈರ್ದಧಿಮಧುಯುಕ್ತಮಾಶು ವಮನಂ ದದ್ಯಾತ್, ನಿಷ್ಪಾವಾಮ್ಬುಭಿರ್ವಾ| ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಶರೀರಂ ವಿರೇಚಯೇತ್||೨೭||

ತತ್ರ ಮದನಫಲಾದಿಭಿರ್ದಧಿಸಂಯುಕ್ತೈರ್ವಮನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಲಾಬು ಕಟುಕಾಲಾಬುಫಲಮ್| ಬಿಮ್ಬ್ಯಾಸ್ತುಣ್ಡಿಕೇರ್ಯಾಃ ಫಲಮ್| ಕೋಶಾತಕ್ಯಾ ಜಾಲಿನ್ಯಾಃ ಫಲಮ್| ನಿಷ್ಪಾವಾಮ್ಬುಭಿರ್ವಾ ಕೇವಲೈರ್ವಮನಮ್| ನಿಷ್ಪಾವಃ ಶಿಮ್ಬಿಧಾನ್ಯವಿಶೇಷಃ| ತತಃ ಕೃತೇ ವಮನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಶರೀರಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ತದಾಸುತ್ಯ ಸಂಸ್ರುತಂ ಜಲಮ್|| ೨೭||

Adhikarana viriktasya jIvano nAmAgadasya pAnam (28) · Śloka 28

ತ್ರಿಫಲಾತ್ರಿಕಟುನಾಗಪುಷ್ಪಮಧುಕಬರ್ಹಿಣಪರ್ಣೀಬೃಹತೀದ್ವಯಚೂರ್ಣಂ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರವೃಕತರಕ್ಷುದ್ವೀಪಿಮಾರ್ಜಾರಸೃಗಾಲಮೃಗಗೋಧಾನಾಮನ್ಯತಮಪಿತ್ತರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಾನಮೇವ ಜೀವನೋ ನಾಮಾಗದಃ ಪರಂ ಸರ್ವವಿಷೌಷಧಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀರ್ಣೇ ಶ್ಯಾಮಾವ್ಯೋಷಾತಿವಿಷಾಸಿದ್ಧೇನ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನ ವೋಪಸ್ತಮ್ಭಿತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಪರಿಣತಾಯಾಂ ಚ ತಸ್ಯಾಂ ತ್ರಿಕಟುಕಸಿದ್ಧೇನ ಮುದ್ಗಯೂಷೇಣ ಕಿಞ್ಚಿಲ್ಲವಣೇನ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೇಣ ಮೃದ್ವೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಮಧುಕಶಿರೀಷಚನ್ದನೈಶ್ಚೈನಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್||೨೮||

ತತಃ ಕೃತೇ ವಮನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಶರೀರಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ಚ ತ್ರಿಫಲಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಯಥಾಪ್ರಕೃತಿ ಚ ಸಿಂಹಾದಿನಾಮಾನ್ಯತಮಸ್ಯಾನ್ತರ್ಜಠರಸಮ್ಭವೇನ ಪಿತ್ತೇನ ಮೃಗೋರ್ವಾರೋರ್ಗವಾಕ್ಷ್ಯಾ ರಸೇನ ವಾ ಪಾನೋಪಯೋಗೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಯಂ ಚ ಯೋಗೋ ಜೀವನೋ ನಾಮಾಗದಃ ಪರಂ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಮೌಷಧಮ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೇ ಶ್ಯಾಮಾತಿವಿಷಾಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಘೃತೇನ ವೋಪಸ್ತಮ್ಭಿತಾಂ ಸ್ವಲ್ಪೇನ ಯುಕ್ತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಗನ್ಧಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಅನ್ಯತ್ಸುಬೋಧಮ್|| ೨೮||

Adhikarana pakvAshayagataviShalakShaNam (29) · Śloka 29

ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ತೃಡ್ದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾತೀಸಾರಾಟೋಪತನ್ದ್ರೇನ್ದ್ರಿಯವಿಕೃತಿಬಲಭ್ರಂಶಕಾರ್ಶ್ಯಪಾಣ್ಡುತ್ವೋದರಾಣಿ ಜನಯತಿ||೨೯||

ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ತೃಡಾದೀನ್ ಕರೋತಿ|| ೨೯||

Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (30) · Śloka 30

ತತ್ರ ನೀಲಿನೀಫಲಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಿರೇಚನಂ, ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಚ ದೂಷೀವಿಷಾರಿಂ ದಧ್ನಾ ಪಾಯಯೇತ್||೩೦||

ತತ್ರ ನೀಲಿನೀಫಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿರೇಚನಮ್| ದೂಷೀವಿಷಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ (ಉ೦ಅ೦-೪೦) ದೂಷೀವಿಷಾರಿನಾಮಾನಮಗದಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ದಧ್ನಾ ಪಾಯಯೇತ್|| ೩೦||

Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShalakShaNam (31) · Śloka 31

ದನ್ತಕಾಷ್ಠಪ್ರಯುಕ್ತೇ ತು ವಿಷೇ ಕೂರ್ಚಕವಿಶರಣಮೌಷಧಗನ್ಧೋ ರೂಕ್ಷತಾ ತಾಲುದನ್ತಜಿಹ್ವೌಷ್ಠಮಾಂಸಶೋ ಫಶ್ಚ||೩೧||

ದನ್ತಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವಿಷೇ ಕೂರ್ಚ್ಚಕಸ್ಯ ಸದನಂ ದನ್ತವಿಷೌಷಧಿಗನ್ಧಶ್ಚ ದನ್ತಕಾಷ್ಠೇ ರೂಕ್ಷತಾ ಚ ಜಿಹ್ವಾದೀನಾಂ ಶೋಫಃ|| ೩೧||

Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShacikitsA (32) · Śloka 32

ತತ್ರ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಜಾಮ್ಬವಾಸ್ಥಿಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಸಪ್ತಚ್ಛದಕಲ್ಕೇನ ವಾ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ದಾಡಿಮಕರಮರ್ದಭವ್ಯಾಮ್ರಾತಕಕೋಲಬದರರಸಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಗಣ್ಡೂಷಮ್||೩೨||

ತತ್ರ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ದನ್ತಮಾಂಸಾದಿಷು ಕೃತ್ವಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣೇನ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಸಶ್ಲೇಷ್ಮತ್ಯಾಗಂ ಮುಖೇ ಔಷಧಸ್ಯ ಧಾರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕೇವಲೇನ ವಾ ಸಪ್ತಚ್ಛದಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಲ್ಕೋ ದ್ರವಮಿಶ್ರಚೂರ್ಣಃ| ತಥಾ ದಾಡಿಮಾದೀನಾಂ ರಸೇನ ಮಾಕ್ಷಿಕ-ಯುಕ್ತೇನ ಗಣ್ಡೂಷಃ| ಕರಮರ್ದಂ ಕರಾಮ್ಲಮ್| ಆಮ್ರಾತಕಂ ಪೀತನಕಮ್|| ೩೨||

Adhikarana jihvAnirlekhanAdiprayuktavisheSho dantakaviShalakShaNacikitsAtideshaH (33) · Śloka 33

ಅನೇನ ಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನಕವಲಗಣ್ಡೂಷಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ||೩೩||

ಅನೇನೈವ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನಾದಯೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನಾದಿಷು ಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವಿಷೇ ದನ್ತಕಾಷ್ಠವಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ತದ್ವದೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ವಕ್ತ್ರಸಂಯೋಗಾತ್ಸಾಮ್ಯಮೇತೇಷು ವಿಷಸ್ಯ| ಕೇವಲಂ ತಾಮ್ಬೂಲಾದಿ ಮುಖೇ ಕಾರ್ಯಮ್|| ೩೩||

Adhikarana a~jjanaprayuktaviShalakShaNam (34) · Śloka 34

ಅಞ್ಜನಪ್ರಯುಕ್ತೇಽಶ್ರೂಪದೇಹರಾಗ ವೇದನಾದೃಷ್ಟಿವಿಭ್ರಮಾ ಭವನ್ತ್ಯಾನ್ಧ್ಯಞ್ಚ||೩೪||

ಅಞ್ಜನಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವಿಷೇ ಅಶ್ರೂಪದೇಹಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ| ಉಪದೇಹೋ ದೂಷಿಕಾ| ದೃಷ್ಟಿವಿಭ್ರಮೋ ದರ್ಶನಭ್ರಾನ್ತಿರಸತ್ಯದರ್ಶನಮ್|| ೩೪||

Adhikarana a~jjanaprayuktaviShacikitsA (35) · Śloka 35

ತತ್ರ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಶ್ರೃತೇನ ಪಯಸಾ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಭಾವಯೇತ್| ತತಸ್ತತ್ಕಲ್ಕೇನ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಕ್ವಂ ನೇತ್ರತರ್ಪಣಮ್| ಕಪಿತ್ಥಮೇಷಶ್ರೃಙ್ಗೀಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ಪುಷ್ಪೈರ್ವರಣನಿರ್ಯಾಸೇನ ವಾಞ್ಜನಂ ಬೃಹತೀಶಿರೀಷಬೀಜಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕನಾಗಬಲಾಚೂರ್ಣಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ಮಧುನಾ ಭಾವಯೇತ್| ತಚ್ಚ ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನ ಸುವರ್ಣಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಮಞ್ಜನಂ ದೇಯಮ್||೩೫||

ತತ್ರ ಘೃತಪಾನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಪಿಪ್ಪಲೀಶ್ಚ ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಶ್ರೃತೇನ ಸಪ್ತವಾರಾನ್ ಪರಿಶೋಷ್ಯ ಪರಿಶೋಷ್ಯ ಭಾವಯೇತ್| ತತಸ್ತಾಸಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿರ್ನೇತ್ರೇ ತರ್ಪಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಕಪಿತ್ಥಾದೀನಾಂ ಪುಷ್ಪೈಃ ಪಿಷ್ಟೈರ್ವರಣಾಚ್ಚ ರಸೇನ ಪೀಡಿತೇನಾಞ್ಜನಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಮೇಷಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಅಜಶ್ರೃಙ್ಗೀ| ಬೃಹತ್ಯಾದೇಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಭಾವಯೇತ್| ತೇನ ಚೂರ್ಣೇನ ಸ್ತೋಕೇನ ಸೌವೀರೇಣಾಞ್ಜನೇನ ಸುವರ್ಣಚೂರ್ಣೇನ ಚ ಯುಕ್ತಮಞ್ಜನಂ ದೇಯಮ್|| ೩೫||

Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShalakShaNam| (36) · Śloka 36

ನಸ್ಯಧೂಮಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಶಿರೋರುಕ್ಕಫಾಸ್ರಾವಃ ಖೇಭ್ಯೋ ರುಧಿರಾಗಮನಮಿನ್ದ್ರಿಯವೈಕೃತಂ ಚ||೩೬||

ನಸ್ಯಧೂಮಯೋಃ ಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವಿಷೇ ಶಿರೋರುಗಾದಿ|| ೩೬||

Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShacikitsA (37) · Śloka 37

ತತ್ರಾಽತಿವಿಷಾಶ್ವೇತಾಕಾಕಮಾಚೀಮದಯನ್ತಿಕಾಕಲ್ಕೇ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ನ್ನಸ್ಯೇ ಪಾನೇ ಚ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೩೭||

ತತ್ರಾಽತಿವಿಷಾಕಲ್ಕೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮುಭಯತ್ರಾಪಿ ನಸ್ಯೇ ಪಾನೇ ಚ ದೇಯಮ್| ಶ್ವೇತಾ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ|| ೩೭||

Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (38) · Śloka 38

ಅಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತೇ ತ್ವಗ್ದಾಹಸ್ವೇದಪಾಕಸ್ಫೋಟಾವದಾರಣಾನಿ||೩೮||

ಅಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತೇ ತ್ವಗ್ದಾಹಾದಯಃ| ದರಣಮಙ್ಗಸ್ಯ ಖಣ್ಡಶೋ ಗಮನಮ್|

Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (39) · Śloka 39

ತತ್ರ ಶೀತಾಮ್ಬುಪರಿಷಿಕ್ತಸ್ಯ ಚನ್ದನತಗರೋಶೀರಕುಷ್ಠವೇಣುಪತ್ರಿಕಾಮೃತಾಸೋಮವಲ್ಲೀಶ್ವೇತಾಪದ್ಮಕಾಲೇಯಕೈರನುಲೇಪನಮ್| ಏತಾನ್ಯೇವ ಚ ಸಕಪಿತ್ಥರಸಗೋಮೂತ್ರಾಣಿ ಪಾನಮ್| ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾಶ್ವೇತಮೂಲಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸಾರಿವಾಮಧುಕಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾಮೃಗೋರ್ವಾರುಕತಕಮೂಲಾನಿಶೇಲುಕ್ವಾಥಪಿಷ್ಟಾನಿ ಪ್ರಲೇಪಃ||೩೯||

ತತ್ರ ಶೀತೋದಕಪರಿಷಿಕ್ತಸ್ಯ ಸತಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿರನುಲೇಪನಮ್| ವೇಣುಪತ್ರಿಕಾ ಹಿಙ್ಗುಪತ್ರಿಕಾ| ಅಮೃತಾ ಗುಡುಚೀ| ಸೋಮವಲ್ಲೀ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ| ಶ್ವೇತಾ ಕಟಭೀ| ಕಾಲೇಯಕಂ ಚನ್ದನಮ್| ಏತಾನ್ಯೇವ ಚ ಚನ್ದನಾದೀನಿ ಕಪಿತ್ಥರಸೇನ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಚ ಸಂಯುಕ್ತಾನಿ ಪೇಯಾನಿ| ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾದೀನಿ ಮೃಗೋರ್ವಾರುಮೂಲಾನ್ತಾನಿ ಶೇಲುಕ್ವಾಥೇ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಪ್ರಲೇಪಾರ್ಥೇ ಯೋಜ್ಯಾನಿ| ಶ್ವೇತಮೂಲಂ ಪುನರ್ನವಾ| ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ ನಾಗದಮನೀ| ಮೃಗೋರ್ವಾರುರ್ಗವಾಕ್ಷೀ| ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ|| ೩೯||

Adhikarana udvartanAdiprayuktaviSheShvabhya~ggaviShalakShaNacikitsAtideshaH (40) · Śloka 40

ಅನೇನೋದ್ವರ್ತನಘರ್ಷಣಪರಿಷೇಕಾನುಲೇಪನಭೂಷಣಯಾನಶಯ್ಯಾಽಽಸ್ತರಣವಸ್ತ್ರಕವಚಪಾದುಕೋಪಾನತ್ಪಾದಪೀಠಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ||೪೦||

ಅನೇನಾಭ್ಯಙ್ಗವಿಷಪ್ರಯೋಗೇಣೋದ್ವರ್ತನಾದಿವಿಷಪ್ರಯೋಗಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಇಹಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ಸ್ಪರ್ಶಪ್ರಯೋಗೋ ವಿಷಸ್ಯೈವಮುದ್ವರ್ತನಾದಿಭ್ಯೋಽಪಿ| ಅತಸ್ತದೇವ ಲಕ್ಷಣಂ, ಸೈವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಪಾದುಕೇ ಕಾಷ್ಠಕೃತೇ| ಉಪಾನಹೌ ಚರ್ಮಕೃತೇ| ಯಾನಂ ರಥಾದಿ| ಏತದೇವ ನಿರ್ಧಾರಯತಿ||೪೦||

Adhikarana ABaraNaprayuktaviShasya visheShacikitsA (41) · Śloka 41

ವಿಶೇಷತಸ್ತ್ವಾಭರಣಕೃತೇ ವಿಕಾರೇಽಶ್ವಗನ್ಧಾಪಾಮಾರ್ಗಕಿಣಿಹೀಖದಿರಶಿರೀಷಕಲ್ಕೈರ್ಗೋಪಿತ್ತಯುಕ್ತೈಃ ಪ್ರದೇಹಃ||೪೧||

ಆಭರಣಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವಿಷವಿಕಾರೇ ವಿಶೇಷೇಣಾಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಕಲ್ಕೈರ್ಮಿಶ್ರಿತೈರ್ಗೋಪಿತ್ತಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಲೇಪಃ| ಕಿಣಿಹೀ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ|| ೪೧||

Adhikarana pAdapIThaprayuktaviShasya visheShacikitsA (42) · Śloka 42

ಪಾದಪೀಠಕೃತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾಮ್ರಕಲ್ಕೋ ಮಧುಯುಕ್ತಃ||೪೨||

ಪಾದಪೀಠಕೃತೇ ವಿಕಾರೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾದಿಕಲ್ಕೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಲೇಪಃ| ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ ನಾಗದಮನೀ|| ೪೨||

Adhikarana CatraprayuktaviShalakShaNam (43) · Śloka 43

ಛತ್ರಪ್ರಯುಕ್ತೇ ವೇದನಾಸ್ಫೋಟಾನಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಪಾಕಾನಾಂ ಪಕ್ವಜಾಮ್ಬವಪ್ರಕಾಶಾನಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ||೪೩||

ಛತ್ರಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಸ್ಫೋಟೋದ್ಭವಃ|| ೪೩||

Adhikarana Catraprayukte viShacikitsA (44) · Śloka 44

ತತ್ರ ಮಧುಕಪಾಟಲಾಕಶೇರುಕಲೋಧ್ರಾಞ್ಜನಕುಷ್ಠಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾಖದಿರಶಿರೀಷಕಲ್ಕೈಃ ಸರ್ವಗಾತ್ರಪ್ರದೇಹಃ||೪೪||

ತತ್ರ ಮಧುಕಾದಿಭಿರ್ಮಿಶ್ರಿತೈರ್ಗೋಪಿತ್ತಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಃ ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು|

Adhikarana cAmaravyajanaprayuktaviSheShu CatraviShalakShaNacikitsAtideshaH (45) · Śloka 45

ಅನೇನ ಚಾಮರವ್ಯಜನೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತೇ||೪೫||

ಅನೇನ ಛತ್ರವಿಶೇಷೇಣ ಚಾಮರಬಾಲವ್ಯಜನವಿಷೇ ಅಪಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತೇ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ಉಪಯೋಗಸಾಮಾನ್ಯಾದೇತಯೋಶ್ಛತ್ರೇಣ ಸದೃಶಲಕ್ಷಣತ್ವಮ್| ಸೈವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ವ್ಯಜನಂ ತಾಲವೃನ್ತಮ್|| ೪೫||

Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (46) · Śloka 46

ಶಿರೋಽಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಶಿರೋವೇದನಾ ಗ್ರನ್ಥಿಜನ್ಮ ಕೇಶಚ್ಯವನಂ ಚ||೪೬||

ಶಿರೋಽಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಶಿರಸಿ ವೇದನಾದಿಜನ್ಮ|| ೪೬||

Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (47) · Śloka 47

ತತ್ರ ಶ್ಯಾಮಾಪಾಲಿನ್ದೀತಣ್ಡುಲೀಯಕಚೂರ್ಣಘೃತರ್ಕ್ಷಪಿತ್ತೈಃ ಸುಭಾವಿತಯಾ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾ ಪ್ರಲೇಪಃ| ಗೋಮಯಮಾಲತೀ ಮೂಷಿಕಕರ್ಣ್ಯನ್ಯತಮರಸೋ ವಾಽಽಗಾರಧೂಮೋ ವಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕತ್ವಕ್ಪಾಟಲಾಶಿರೀಷಮಧುಕಹರಿದ್ರಾದ್ವಯೈರಜಾಕ್ಷೀರಾಲೋಡಿತೈಃ ಪರಿಷೇಕಃ||೪೭||

ತತ್ರ ಶ್ಯಾಮಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣೇನ ಘೃತರ್ಕ್ಷಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಮಿಶ್ರಿತೇನ ಸುಭಾವಿತಯಾ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾ ಪ್ರಲೇಪಃ| ಶ್ಯಾಮಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಪಾಲಿನ್ದೀ ತ್ರಿವೃತಾ| ಗೋಮಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯೈಕಸ್ಯ ಪೀಡಿತೋ ರಸಃ ಪ್ರಲೇಪಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕತ್ವಗಾದೀನಿ ಮಿಶ್ರಿತಾನ್ಯಜಾಕ್ಷೀರೇಣಾಲೋಡಿತಾನಿ ಪರಿಷೇಕಃ ಶಿರಸಿ|| ೪೭||

Adhikarana shiraHsnAnodakAdiprayuktaviShe shiro~abhya~ggavilakShaNacikitsAtideshaH (48) · Śloka 48

ಅನೇನ ಶಿರಃಸ್ನಾನೋದಕಕಙ್ಕತಸ್ರಗುಷ್ಣೀಷಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ||೪೮||

ಅನೇನ ಶಿರೋಽಭ್ಯಙ್ಗವಿಷೇಣ ಶಿರಃಸ್ನಾನೋದಕಾದಿವಿಷಾಣಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾನಿ ಉಪಯೋಗಸಾದೃಶ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಯೋರಪಿ ಸಾದೃಶ್ಯಮ್| ಕಙ್ಕತಂ ಕಾಷ್ಠಾದಿಮಯಂ ಬಹುದನ್ತಂ ಕೇಶಸಂಯಮನಮ್| ಉಷ್ಣೀಷಃ ಕೇಶಬನ್ಧಪಟ್ಟಕಃ|

Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShalakShaNam (49) · Śloka 49

ಕರ್ಣಪೂರಣಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಶೋಫಶೂಲಪಾಕಾಃ ಶ್ರೋತ್ರವೈಗುಣ್ಯಂ ಚ||೪೯||

ಕರ್ಣಪೂರಣದ್ರವ್ಯಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ಶೋಫಾದ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಃ| ಶ್ರೋತ್ರಯೋರ್ವಿಗುಣತಾ ಅಶ್ರವಣಮಿತಿ|| ೪೯||

Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShacikitsA (50) · Śloka 50

ತತ್ರ ಬಹುಪತ್ರಾಸ್ವರಸೋ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಪೂರಣಂ ಸೋಮವಲ್ಕರಸೋ ವಾ ಸುಶೀತಃ||೫೦||

ತತ್ರ ಬಹುಪತ್ರಾಯಾಃ ಸ್ವರಸೋ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ಯೋಜ್ಯಃ| ಬಹುಪತ್ರಾ ಬೃಹತೀ| ಕೇವಲ ಏವ ವಾ ಸುಶೀತಃ ಸೋಮವಲ್ಕಸ್ಯ ರಸಃ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಕಟ್ಫಲಃ|| ೫೦||

Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShalakShaNam (51) · Śloka 51

ಮುಖಾಲೇಪಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಮುಖಶ್ಯಾವತಾ ಪದ್ಮಕಣ್ಟಕಾ ಭವನ್ತ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಜಾಶ್ಚ ವಿಕಾರಾಃ||೫೧||

ಮುಖಾಲೇಪದ್ರವ್ಯಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಮುಖಶ್ಯಾವತ್ವಾದ್ಯುದ್ಭವಃ| ಪದ್ಮಕಣ್ಟಕಾಃ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗೇಷು (ಉ೦ ಅ೦-೩೬) ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಾಃ| ಅಭ್ಯಙ್ಗಜಾ ಯೇ ಅಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತವಿಷವಿಕಾರಾಸ್ತ್ವಗ್ದಾಹಸ್ವೇದಾದಯಃ|| ೫೧||

Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShacikitsA (52) · Śloka 52

ತತ್ರ ಮಧುಕಪಯಸ್ಯಾಬನ್ಧುಜೀವಭಞ್ಜೀಪುನರ್ನವಚನ್ದನೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಲೇಪೋ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಪಾನಮ್||೫೨||

ತತ್ರ ಮಧುಕಾದಿಭಿರ್ಮಿಶ್ರಿತೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಲೇಪಃ| ಬನ್ಧುಜೀವಃ ಪುತ್ರತಮಃ| ಭಞ್ಜೀ ಭಾರ್ಙ್ಗೀ| ತಥಾ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಪಾನಾರ್ಥೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್|| ೫೨||

Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShalakShaNam (53) · Śloka 53

ಸವಿಷಪುಷ್ಪಾಘ್ರಾಣಾಚ್ಛಿರೋವ್ಯಥಾಸಾಶ್ರುನೇತ್ರತ್ವಂ ಗನ್ಧಾಜ್ಞಾನಂ ಚ||೫೩||

ವಿಷಪುಷ್ಪಾಘ್ರಾಣಾಚ್ಛಿರೋವ್ಯಥಾದ್ಯುದ್ಭವಃ|| ೫೩||

Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShe mukhAlepaviShacikitsitaviShAnnabAShpacikitsitayoratideshaH (54) · Śloka 54

ತತ್ರಾನನ್ತರೋಕ್ತೋ ವಿಧಿರ್ಬಾಷ್ಪೋದಿತಶ್ಚೇತಿ||೫೪||

ತತ್ರಾನನ್ತರೋಕ್ತಮುಖಾಲೇಪವಿಷವಿಕಾರವಿಧಿಃ ವಿಷಾನ್ನಬಾಷ್ಪವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ|| ೫೪||

Adhikarana saviShopakaraNadravyAdInAM shuddhiH (55) · Śloka 55

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಫಲಮೂಲಚ್ಛದಾದೀನಾಂ ದದ್ಯಾತ್ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೋದಕಮ್| ಭಾಜನವ್ಯಞ್ಜನಾನಾಂ ಚ ತಥಾ ಕುರ್ಯಾದತನ್ದ್ರಿತಃ| ಘ್ರೇಯಾಣಿ ಘ್ರಾಪಯಿತ್ವಾ ತು ಸ್ಪೃಶ್ಯಾನ್ ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯ ತಾನಪಿ| ಪ್ರತೀವಾಪಂ ತತೋ ದತ್ತ್ವಾ ಪ್ರತೀಕ್ಷ್ಯೈವೈಕನಾಡಿಕಾಮ್| ತತೋ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶುದ್ಧಿಂ ಚ ಭಾಜನಸ್ಯೋದಕಸ್ಯ ಚ| ಆಹಾರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ ಯಥಾವದ್ವಸುಧಾಧಿಪಃ||೫೫||

ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿಸುಬೋಧಮ್|| ೫೫||

Adhikarana rAj~jaH haste tIkShNaviShasandhAraNaphalam ; bheShajAgAralakShaNam (56) · Śloka 56

ಮನ್ದಂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಿಷಾಭ್ಯಾಸಾದ್ವಿಷಮುತ್ಕ್ಷೀಯತೇ ಭೃಶಮ್| ತಸ್ಮಾತ್ತೀಕ್ಷ್ಣವಿಷಂ ಹಸ್ತೇ ಬಧ್ನೀಯಾತ್ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್| ವಿಷಸನ್ಧಾರಣಂ ಧನ್ಯಂ ರಕ್ಷೋಘ್ನಂ ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಮ್| ಅಪಿ ಚ- ಸಾಪಿಧಾನಘಟೀಮೂಟಫಲಕಸ್ಥಾಪಿತೌಷಧಮ್| ಪ್ರಾಗುದೀಚ್ಯೋರ್ದಿಶೋರ್ಗುಪ್ತಂ ಭೇಷಜಾಗಾರಮಿಷ್ಯತೇ||೫೬||

ಅಪಿ ಚೇತ್ಯನೇನ ಸವಿಷೋಪಕರಣದ್ರವ್ಯಲಕ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತ್ವಾ ತದುಪಯೋಗ್ಯೌಷಧಸಮ್ಭಾರಲಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ| ಏವಂವಿಧಂ ಭೇಷಜಾಗಾರಮೌಷಧಗೃಹಮಿಷ್ಯತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್? ಸಾಪಿಧಾನೇ ಸಂಸ್ಥಗನೇ ಘಟಿಕಾದೌ ಸ್ಥಾಪಿತಮೌಷಧಂ ಯತ್ರ| ಮೂಟಂ ಪ್ರಸವೇಕಂ ಪೋಟ್ಟಕಮಿತ್ಯೇಕೋಽರ್ಥಃ| ಫಲಕಂ ಕಾಷ್ಠಮಯಂ ಬಹುಕೋಷ್ಠಮ್| ರಾಜಧಾನ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಮುದೀಚ್ಯಾಂ ವಾ ದಿಶಿ ಗುಪ್ತಂ ಭೇಷಜಗೃಹಮಿಷ್ಯತೇ|| ೫೬||

Adhikarana mahAnasalakShaNam (57) · Śloka 57

ಉಚ್ಚೈಃ ಪ್ರಶಸ್ತದಿಗ್ದೇಶಂ ಬಹುವಾತಾಯನಂ ಮಹತ್| ಮಹಾನಸಂ ಸುಸಮ್ಮೃಷ್ಟಂ ವಿಶ್ವಾಸ್ಯಜನಸೇವಿತಮ್| ಸದ್ದ್ವಾಸ್ಥಾಧಿಷ್ಠಿತದ್ವಾರಂ ಕಕ್ಷ್ಯಾವಸ್ತುವಿತಾನಕಮ್| ಸುಧೌತದೃಢಕುಮ್ಭಾದಿ ಪರಿಶುದ್ಧಜಲೇನ್ಧನಮ್||೫೭||

ತತ್ರೇವ ಮಹಾನಸಂ ಗೃಹಮಿಷ್ಯತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತಮಿತ್ಯಾಹ- ಉಚ್ಚೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಉಚ್ಚೈರುನ್ನತಂ ಮಹಾನಸಂ ಇನ್ಧನಾಗಾರಂ ಪ್ರಶಸ್ತದಿಗ್ದೇಶತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಶಸ್ತಾಯಾಂ ದಿಶಿ ದೇಶೇ ಚ ಕೃತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಾತಾಯನಂ ಗವಾಕ್ಷಮ್| ಸದ್ವಾಸ್ಥಂ ಶೋಭನದ್ವಾರಪಾಲಮ್| ಕಕ್ಷ್ಯಾವತ್ ಸುವಿಭಕ್ತಯಥೋದಿತಸ್ಥಾನಮ್| ವಿತಾನಕಂ ದಣ್ಡಧೃತವಿಸ್ತೀರ್ಣೋಪರಿಪಟ್ಟಮ್| ಸುಧೌತಂ ದೃಢಂ ಚ ಕುಮ್ಭಾದಿಕಂ ಯತ್ರ ಜಲಮಿನ್ಧನಂ ಚ ಜಾತ್ಯನ್ವಯಪರಸ್ಪರಾನ್ವೇಷಣಾದಿನಾ ಪರಿಶುದ್ಧಂ ಯತ್ರ|| ೫೭||

Adhikarana sUdAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58

ಸ್ವಕರ್ಮಕುಶಲಾ ದಕ್ಷಾಃ ಸೂದಾಸ್ತತ್ರಾಪ್ರಮಾದಿನಃ| ಕ್ಲೃಪ್ತಕೇಶನಖಾಃ ಪಿತ್ರ್ಯಾ ರಾಜ್ಞಃ ಕೃತ್ಯೈರಸಙ್ಗತಾಃ||೫೮||

ತತ್ರ ಚ ಸೂದಾಃ ಅತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರಕಾಃ ಸ್ವಕರ್ಮಕುಶಲತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ ಶಸ್ತಾಃ| ಪಿತ್ರ್ಯಾ ರಾಜ್ಞಃ ಉಭಯಥಾ ಪಿತುರಾಗತಾಃ ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ಕೃತ್ಯೈರಸಙ್ಗತಾಃ| ಕೃತ್ಯಾಃ ಕ್ರುದ್ಧಲುಬ್ಧಭೀತಾದಯಃ ಕೌಟಿಲ್ಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ| ತೈಃ ಸಙ್ಗತಾಸ್ತು ಕದಾಚಿದ್ರಾಗದ್ವೇಷಾದಿಕೇನಾನ್ಯಥಾ ವರ್ತನ್ತೇ|| ೫೮||

Adhikarana sUdAdhipalakShaNam (59) · Śloka 59

ತೇಷಾಮಧಿಪತಿರ್ವಿಪ್ರಃ ಕುಲಜಃ ಸುಪರೀಕ್ಷಿತಃ| ಸಂವಿಭಕ್ತಶ್ಚ ಭಕ್ತಶ್ಚ ಶುಚಿರ್ವೈದ್ಯವಶಾನುಗಃ||೫೯||

ತೇಷಾಂ ಚ ಸೂದಾನಾಮಧಿಪತಿರಧ್ಯಕ್ಷೋಽಪಿ ವಿಪ್ರತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ|

Adhikarana sAmAnyato rAjaparicArakANAM janAnAM lakShaNam (60) · Śloka 60

ಸರ್ವೇಽಪಿ ಭೂಭೃದಾಸನ್ನಾಃ ಶಸ್ತಾಃ ಸತತಮೀದೃಶಾಃ| ಮಿಥೋ ವಿಗ್ರಹಸಙ್ಘಾತರಹಿತಾ ಭೂಭೃತೇ ಹಿತಾಃ||೬೦||

ಸರ್ವೇಽಪಿ ರಾಜಪರಿಚಾರಕಾ ಈದೃಶಾ ಏವೇಷ್ಯನ್ತೇ| ತಥಾ ಮಿಥಃ ಪರಸ್ಪರಂ, ಸಙ್ಘಾತೇನ ವಿಗ್ರಹೇಣ ವಿರೋಧೇನ ಚ ರಹಿತಾಃ| ಭೂಭೃತೇ ರಾಜ್ಞೇ ಚ ಹಿತಾಃ| ಪರಸ್ಪರಂ ವಿರೋಧಸಙ್ಘಾತಾಭ್ಯಾಂ ಹಿತಮವಸಾದಯನ್ತಿ|| ೬೦||

Adhikarana rAjaparicArakAdiShu vaidyasya kartavyam (61) · Śloka 61

ತಾನ್ ವೈದ್ಯೋ ಗುಣವಾನೇಕೋ ಮನಸಾ ಪ್ರತಿಜಾಗೃಯಾತ್| ಭೂಭೃದ್ದೇಹೋಪಕರಣಸಂರಕ್ಷಣಸಮುದ್ಯತಃ||೬೧||

ತತ್ರ ಚ ಪರಿಚಾರಕಾನ್ ಬಹೂನೇಕೋ ಗುಣವಾನ್ವೈದ್ಯಗುಣಯುಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಜಾಗೃಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ? ಭೂಭೃತೋ ರಾಜ್ಞೋ ದೇಹೋಪಕರಣಾನಾಂ ದೋಷರಕ್ಷಣೇ ಸಮುದ್ಯತಃ ಸನ್|| ೬೧||

Adhikarana vijayayAtrAyAM vaidyasya kartavyavidhiH (62) · Śloka 62

ಅಥಾಭ್ಯಮಿತ್ರಂ ವ್ರಜತೋ ಜಿಗೀಷೋರ್ವೈದ್ಯಃ ಸುಸಜ್ಜೌಷಧಶಸ್ತ್ರಯನ್ತ್ರಃ| ತುಙ್ಗಧ್ವಜಾಖ್ಯಾತನಿವಾಸಭೂಮಿರ್ಯುದ್ಧಾಗತಂ ಯೋಧಜನಂ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್||೬೨||

ಅಥ ತಸ್ಯ ಭೂಭೃತೋ ವಿಜಿಗೀಷೋರಮಿತ್ರಾಣಾಮಾಭಿಮುಖ್ಯೇನ ವ್ರಜತೋ ವೈದ್ಯೋ ಯುದ್ಧಾರ್ಥಮಾಗತಂ ಯೋಧಜನಂ ಸೈನಿಕಂ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತೋ ವೈದ್ಯಃ? ಸುಷ್ಠು ಸಜ್ಜಾನಿ ನಿಕಟಸ್ಥಿತಾನಿ ಔಷಧಾದೀನಿ ಯಸ್ಯ| ತಥಾ ತುಙ್ಗೇನೋನ್ನತೇನ ಧ್ವಜೇನಾಖ್ಯಾತಾ ನಿವಾಸಭೂಮಿರ್ಯಸ್ಯೇತಿ|| ೬೨||

Adhikarana shatrudUShitAnAM mArgAdInAM shodhanAdi (63) · Śloka 63

ಪನ್ಥಾನಮುದಕಂ ಛಾಯಾಂ ಭಕ್ತಂ ಯವಸಮಿನ್ಧನಮ್| ದೂಷಯನ್ತ್ಯರಯೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಾನ್ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛೋಧಯೇತ ಚ| ಪ್ರಸ್ಥಾನಂ ವಾ ನಿವೇಶಂ ವಾ ನಾವಿಜ್ಞಾಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಭೂವಾರಿತೃಣಕಾಷ್ಠಾಶ್ಮಮಾರ್ಗೋನ್ಮಾರ್ಗವನಸ್ಪತೀನ್||೬೩||

ತಸ್ಯ ಚಾಭ್ಯಮಿತ್ರಂ ಗಚ್ಛತೋ ರಾಜ್ಞೋಽರಯೋ ಮಾರ್ಗಾದೀನ್ವಿಷೇಣ ದೂಷಯನ್ತಿ| ಅತಸ್ತಾನ್ಯತ್ನಾಜ್ಜಾನೀಯಾತ್ ವಿದ್ಯಾತ್| ದುಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯತ್ನಾದೇವ ಶೋಧಯೇತ್| ಮಹತಿ ಪ್ರತಾನವತಿ ಘನೇ ವೃಕ್ಷಾದೌ ವಿಷೇ ದತ್ತೇ ತಚ್ಛಾಯಾ ದೂಷಿತಾ ಭವತಿ| ಯವಸೋ ವಾಹಭೋಜನಂ ದೂರ್ವಾರ್ಯಾದಿ| ಅವಿಜ್ಞಾಯ ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಯಾಣಂ ನಿರ್ಗಮನಂ ನಾಗತ್ಯ ನಾಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಟಕಸ್ಯಾವಾಸಂ ನ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತೇಷಾಂ ಚ ದೂರ್ವಾರ್ಯಾದೀನಾಂ ದುಷ್ಟಪರಿಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಮಾರ್ಗಃ ಶತ್ರುನಗರಂ ಪ್ರತಿ ಸ್ಪಷ್ಟಃ ಉನ್ಮಾರ್ಗಃ ಛದ್ಮಪಥಃ|| ೬೩||

Adhikarana viShopahatabhUmilakShaNam (64) · Śloka 64

ವಿಷೇಣೋಪಹತಾ ಭೂಮಿಃ ಕ್ವಚಿದ್ದಗ್ಧೇವ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಮ್ಲಾನತೃಣಗುಲ್ಮಾದಿಮೃತಕೀಟಸರೀಸೃಪಾಃ||೬೪||

ವಿಷೋಪಹತಾ ಭೂಮಿರವಯವೇ ದಗ್ಧೇವ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೬೪||

Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikArAH (65) · Śloka 65

ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಖುರನಖಾ ದಾಹಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತಾಃ| ಛರ್ದಿರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಜ್ವರೋ ಮೋಹಃ ಶಿರೋದುಃಖಂ ಚ ಜಾಯತೇ||೬೫||

ತತ್ಸ್ಪರ್ಶಾಚ್ಚ ಪಾದನಖಾ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ದಾಹಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಛರ್ದ್ಯಾದೀನಾಂ ಚ ಸಮ್ಭವಃ|| ೬೫||

Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikAre cikitsA (66) · Śloka 66

ತತ್ರ ಸೌಭಾಞ್ಜನಾನ್ಮೂಲಂ ಸೋಮವಲ್ಲೀಮುಶೀರಕಮ್| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಂ ಹಿಙ್ಗುಂ ಪಾಯಯೇದ್ದಧಿಮಾತ್ರಯಾ| ಮೂತ್ರಾಣ್ಯಜಾವಿಹಸ್ತಿಭ್ಯೋ ಮಾಂಸಾನಿ ರುಧಿರಾಣಿ ಚ| ಸರ್ವಗನ್ಧೈಃ ಸಮಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಪಚೇತ್ಪಕ್ವೇ ಚ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸೋಮರಾಜೀಂ ಸುನನ್ದಾಖ್ಯಾಂ ಸರಲಾಂ ಗನ್ಧನಾಕುಲೀಮ್| ಚಾರಟೀಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇತ್ತೇನ ತಾಂ ಭುವಮ್||೬೬||

ತತ್ರ ಸೌಭಾಞ್ಜನಾದಿಕಂ ಭೂಮಿದೋಷೋದಿತಂ ದಧಿಮಾತ್ರಯಾ ಸ್ತೋಕೇನ ದಧ್ನಾ ಪಾಯಯೇತ್| ತಥಾಜಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ಮೂತ್ರಾಣಿ ರುಧಿರಾಣಿ ಚ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಗನ್ಧದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಚ ಪಚೇದಾಮಾಂಸಪಾಕಾತ್| ಪಕ್ವೇ ಚ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತೇನೈವ ನಿಷ್ಪನ್ನೇನ ತಾಂ ವಿಷೋಪಹತಾಂ ಭುವಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇತ್ ಬಿನ್ದುಭಿಃ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಸುನನ್ದಾ ರಾಸ್ನಾ| ಸರಲಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಗನ್ಧನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಾಕ್ಷೀ| ಚಾರಟೀ ಪದ್ಮಚಾರಿಣೀ|| ೬೬||

Adhikarana saviShajalalakShaNam (67) · Śloka 67

ಸವಿಷಂ ವಿರಸಂ ತೋಯಂ ಕವೋಷ್ಣಂ ರಾಜಿಭಿಶ್ಚಿತಮ್| ಫೇನಿಲಂ ಗುರು ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಖಗೈರನಭಿನನ್ದಿತಮ್||೬೭||

ಪಥಿ ಚ ಸವಿಷಮುದಕಮ್ ಈಷದುಷ್ಣತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ|

Adhikarana saviShajalasAdhitaudanalakShaNam (68) · Śloka 68

ಮೃತಾಕುಲಿತಮತ್ಸ್ಯಞ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಾದ್ರುಕ್ಶೋಫಕಣ್ಡುಮತ್| ಓದನಃ ಸಾಧಿತಸ್ತೇನ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರೋಽಪಿ ದಹ್ಯತೇ| ವಿದಗ್ಧಃ ಪಚ್ಯತೇ ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ಪಕ್ವೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಪ್ರದಃ| ದರ್ಶಯೇತ್ಸರ್ವತೋ ನೀಲಪೀತಕರ್ಬುರಲೋಹಿತಮ್||೬೮||

ತೇನ ಚೋದಕೇನ ಸಾಧಿತಶ್ಚೋದನೋ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರ ಏವ ವಿದಾಹಂ ಯಾತಿ| ಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಚ ಜಠರೇ ಪಚ್ಯತೇ| ಪಕ್ವಶ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಕರಃ| ಅನ್ಯವರ್ಣಾನಪಿ ಭಾವಾನ್ ಪುರುಷಸ್ಯ ದರ್ಶಯತಿ| ಜಠರೇ ಪಕ್ವಃ ಸನ್ ಕರ್ಬುರಂ ಕಪೋತವರ್ಣಮ್|| ೬೮||

Adhikarana saviShaudanabhojanavikAre cikitsA (69) · Śloka 69

ತತ್ರ ಶಿಗ್ವ್ರಾದಿಮಗದಂ ಭೂಮಿದೋಷೋದಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಜಶೃಙ್ಗೀ ವಿಶಾಲಾಖ್ಯಾಂ ವಿಷಘ್ನೀಮುತ್ತಮಾರಣೀಮ್| ಫಣಿಜ್ಜಕಂ ಪ್ರತಿವಿಷಾಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ತದ್ಭಸ್ಮ ಗಾಲಯೇತ್| ಬಹುಶೋ ಗಾಲಿತಂ ತಚ್ಚ ಪಾಚಯೇತ್ತತ್ರ ಚ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಕಲ್ಕಯಿತ್ವಾ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ಸರಲಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಏಲಾಮುದೀಚ್ಯಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಸುನನ್ದಾಂ ಬಾಕುಚೀಮಪಿ| ಪಾತ್ಯನ್ತೇ ಬಿನ್ದವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಯತ್ರ ತನ್ನಿರ್ವಿಷೀ ಭವೇತ್| ಪಾಟಲಾಪಾರಿಭದ್ರಾಶ್ವಕರ್ಣಶಮ್ಯಾಕಸಿಧ್ರಕಾನ್| ಕಲಶಾನ್ತರ್ಗತಾನ್ದಗ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್ಸವಿಷೇಽಮ್ಭಸಿ||೬೯||

ತತ್ರ ಶಿಗ್ವ್ರಾದಿಕಂ ಭೂಮಿದೋಷೋದಿತಂ (ಸೂ೦-೬೯) ದಧಿಮಾತ್ರಯೇತಿ| ಶಿಗ್ರುಃ ಸೌಭಾಞ್ಜನಪರ್ಯಾಯಃ| ತಥಾಜಶೃಙ್ಗಾದೀನ್ ದಗ್ಧ್ವಾ ಭಸ್ಮೋದಕೇನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ್ಯ ಗಾಲಯೇತ್ ಪಟೇ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಬಹುಶಶ್ಚ ಗಾಲಿತಂ ಪಚೇದಾಘನೀಭಾವಾತ್| ತತ್ರ ಚ ಸರಲಾದಿಕಂ ಕಲ್ಕಿತಮುದಕಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ವಿಶಾಲಾ ಗವಾಕ್ಷೀ| ವಿಷಘ್ನೀ ಗುಡೂಚೀ ಪದ್ಮಚಾರಿಣೀ ವಾ| `ಕರಮ್ಭಃ ಕರ್ಕಶೋ ಯುಗ್ಮಫಲೋ ದೇವೋತ್ತಮಾರಣೀ'| ಫಣಿಜ್ಜಕಂ ಮರುಬಕಮ್| ಪ್ರತೀವಾಪಮರ್ಧಪಕ್ವೇ ದೇಯಮ್| ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಬಿನ್ದವೋ ಯತ್ರ ಭೂಪ್ರದೇಶೇ ಪಾತ್ಯನ್ತೇ ತನ್ನಿರ್ವಿಷಂ ಭವತಿ| ಪಾಟಲ್ಯಾದಿಕಂ ಚ ಪಿಹಿತಕಲಶಾನ್ತರ್ಗತಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ಸವಿಷೇಽಮ್ಭಸಿ ವಿಷನಾಶನಾಯ ತದ್ಭಸ್ಮ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಾರಿಭದ್ರಕೋ ನಿಮ್ಬಃ| ಸಿಧ್ರಕಃ ಸಿನ್ದುವಾರಃ|| ೬೯||

Adhikarana viShasaMyuktavAyulakShaNa~jcikitsA ca (70) · Śloka 70

ಶೀತೇ ಘರ್ಮೋ ಹಿಮಶ್ಚೋಷ್ಣೇ ಮಾರುತೋ ವಿಷಸಂಯುತಃ| ಭ್ರಮಮೂರ್ಚ್ಛಾದಿಕಾರೀ ಚ ಶಿಗ್ವ್ರಾದಿಸ್ತತ್ರ ವೇಷ್ಯತೇ| ದೇವದಾರುನತಾನನ್ತಾಮಧುಕಾರ್ಜುನಗೈರಿಕಮ್| ವಜ್ರಕನ್ದಂ ಲತಾಂ ಲೋಧ್ರಂ ವಿಕಿರೇಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಮ್| ವೃಕ್ಷಾಗ್ರೇಷು ಪತಾಕಾಸು ದೂಷ್ಯೇಷು ಸುಮಹತ್ಸು ಚ| ಸರ್ವತಶ್ಚೂರ್ಣಸಮ್ಪರ್ಕಾನ್ನಿರ್ವಿಷೋ ಜಾಯತೇಽನಿಲಃ||೭೦||

ಮಾರ್ಗವೃಕ್ಷಶಿಲಾದಿವಿಷದಾನಾದ್ವಿಷಸಂಯುಕ್ತೋ ವಾಯುಃ ಶೀತಕಾಲೇಽತ್ಯುಷ್ಣೋ ಭವತಿ, ಉಷ್ಣೇ ಚ ಶೀತಃ| ಭ್ರಮಾದೀಂಶ್ಚ ಕರೋತಿ| ತತ್ರ ಚೇದಮಿಷ್ಯತೇ-ದೇವದಾರ್ವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ವೃಕ್ಷಾಗ್ರಾದಿಷು ವಿಕಿರೇತ್| ನತಂ ತಗರಮ್| ಅನನ್ತಾ ದೂರ್ವಾ| ವಜ್ರಕನ್ದಂ ಸುಧಾ| ಲತಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಪತಾಕಾ ದೇವಗೃಹಾದಿಧ್ವಜಪಟಃ| ದೂಷ್ಯಾಃ ಪಟಮಯಾನಿ' ಗೃಹಾಣಿ| ಯೇ ಹಿ ಮಧ್ಯದೇಶಾದೌ ವೃಕ್ಷಾಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ, ಇತಿ ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವದಿಗ್ದೇಶಂ ಚೂರ್ಣಸಮ್ಪರ್ಕೇಣಾನಿಲಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ನಿರ್ವಿಷತಾ ಭವತಿ|| ೭೦||

Adhikarana viShadUShitapAdapalakShaNa~jcikitsA ca (71) · Śloka 71

ವಿಕೃತಾ ಭವತಿ ಛಾಯಾ ಪಾದಪೇ ವಿಷದೂಷಿತೇ| ನಿರ್ಗನ್ಧಮತಿಗನ್ಧಂ ವಾ ತತ್ಪುಷ್ಪಂ ಹೃಚ್ಛಿರೋರುಜಮ್| ಕುರ್ಯಾತ್ ಫಲಪಲಾಶಾದಿ ಕಣ್ಡೂಪಾಕಾತಿಸಾರಕೃತ್| ಭೂಮಿಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ತತ್ರ ಚೇಷ್ಯತೇ||೭೧||

ಪಾದಪೇ ವೃಕ್ಷೇ ವಿಷದೂಷಿತೇ ಛಾಯಾ ತತ್ಪತ್ರಾದೀನಾಂ ಕಾನ್ತಿರ್ವಿಕೃತಾ ಸ್ವರೂಪಾಚ್ಚಲಿತಾ ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ವಿಷದೂಷಿತಸ್ಯ ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಂ ನಿರ್ಗನ್ಧಮತಿಗನ್ಧಂ ವಾ ಭವತಿ| ಆಘ್ರಾತಂ ಹೃದಿ ಶಿರಸಿ ಚ ರುಜಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಯ ಚ ಫಲಪಲಾಶಾದಿಕಂ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಕೃತ್| ಪಲಾಶಂ ಪತ್ರಮ್| ತತ್ರ ಚ ಸರ್ವಂ ಭೂಮಿದೋಷೋಕ್ತಂ (ಸೂ೦-೬೯) ವಿಧಾನಂ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana aviditakanyAsparshe niShedhaH (72) · Śloka 72

ನ ಚ ಕನ್ಯಾಮವಿದಿತಾಂ ಸಂಸ್ಪೃಶೇದಪರೀಕ್ಷಿತಾಮ್| ವಿವಿಧಾನ್ಕುರ್ವತೇ ಯೋಗಾನ್ಕುಶಲಾಃ ಖಲು ಮಾನವಾಃ||೭೨||

ತತ್ರ ಚಾಭ್ಯಮಿತ್ರವ್ರಜೇನ ಕನ್ಯಾಮಪರೀಕ್ಷಿತಾಮಜ್ಞಾತಾಂ ಚ ರಾಜಾ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್| ಕಿಮರ್ಥಮತ ಉಚ್ಯತೇ-ಕುಶಲಾ ಅಧ್ಯವಸಾಯಚ್ಛದ್ಮವನ್ತೋ ಮಾನವಾಃ ಮಾರಣಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ ಕುರ್ವತೇ|| ೭೨||

Adhikarana viShakanyAsRuShTiH viShakanyAlakShaNa~jca (73) · Śloka 73

ಆಜನ್ಮವಿಷಸಂಯೋಗಾತ್ ಕನ್ಯಾ ವಿಷಮಯೀ ಕೃತಾ| ಸ್ಪರ್ಶೋಚ್ಛ್ವಾಸಾದಿಭಿರ್ಹನ್ತಿ ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ವೇತತ್ಪರೀಕ್ಷಣಮ್| ತದ್ಧಸ್ತಕೇಶಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್ ಮ್ಲಾಯತೇ ಪುಷ್ಪಪಲ್ಲವೈಃ| ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಮತ್ಕುಣೈರ್ವಸ್ತ್ರೇ ಯೂಕಾಭಿಃ ಸ್ನಾನವಾರಿಣಿ| ಜನ್ತುಭಿರ್ಮ್ರಿಯತೇ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಾಮೇವಂ ದೂರತಸ್ತ್ಯಜೇತ್||೭೩||

ಏವಂ ಸ್ಥಿತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಕಿಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ- ಆಜನ್ಮ ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತಿ ಸ್ವಲ್ಪತರಾಭ್ಯಾಸೇನ ವಿಷಸಂಯೋಗಾದ್ವಿಷಮಯೀ ಕನ್ಯಾ ಕೃತಾ ಸ್ಪರ್ಶೋಚ್ಛ್ವಾಸಾದಿಭಿಃ ಪುರುಷಂ ಹನ್ತಿ ಮಾರಯತಿ| ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ವೇತತ್ಪರೀಕ್ಷಣಮ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ತದ್ಧಸ್ತೇತ್ಯಾದಿ| ತಯಾ ಹಸ್ತಸ್ಪೃಷ್ಟೈಃ ಕೇಶಸ್ಪೃಷ್ಟೈಶ್ಚ ಪುಷ್ಪೈಃ ಪಲ್ಲವೈಶ್ಚ ಮ್ಲಾಯತೇ| ಸಾ ಚ ಯಸ್ಯಾಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವಪಿತಿ ತತ್ರ ಚ ಮತ್ಕುಣೈರ್ಮ್ರಿಯತೇ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ವಸ್ತ್ರೇ ಯೂಕಾದಿಭಿರ್ಮ್ರಿಯತೇ ತತ್ಸ್ನಾನೋದಕೇ ಜನ್ತುಭಿರ್ಮಕ್ಷಿಕಾದಿಭಿರ್ಮ್ರಿಯತೇ| ಏವಂ ತಾಂ ಕನ್ಯಕಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೂರತಸ್ತ್ಯಜೇತ್|| ೭೩||

Adhikarana rAj~jo nAdeyaM bhojanam (74) · Śloka 74

ನಾಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ನಾವಿದಿತಂ ಭಿಷಜಾ ನಾನವೇಕ್ಷಿತಮ್| ನಾಪ್ರಾಶಿತಂ ಚ ಸೂದಾದ್ಯೈಃ ಕಿಞ್ಚಿದಪ್ಯಾಹರೇನ್ನೃಪಃ||೭೪||

ತಥಾ ನೃಪೋ ರಾಜಾ ಮನ್ತ್ರಾಗದವಾರ್ಯಾದಿಭಿರಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ತಥಾವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಂ ಭಿಷಜಾ ಚಾದೃಷ್ಟಂ ಸೂದಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಪರಿಚಾರಕೈರಪ್ರಾಶಿತಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿದಪ್ಯಾಹಾರಮಾಹರೇತ್| ಸೂದಾದೀನಾಂ ಪ್ರಾಶನನಿಯಮೋ ಮಿತ್ರಬಾನ್ಧವಾದಿವ್ಯಾಪತ್ತಿಭಯಾತ್ ಕದಾಚಿನ್ನ ದದಾತಿ ವಿಷಮಿತಿ|| ೭೪||

Adhikarana sarvArthasiddhAkhyama~jjanam (75) · Śloka 75

ಧನ್ಯಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಾಖ್ಯಂ ಪಾಪರಕ್ಷೋವಿಷಾಪಹಮ್| ಪರಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇಽಞ್ಜನಮ್| ಅಥ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ಪುಣ್ಯೇಽಹನಿ ಪುಷ್ಯಪುನರ್ವಸುಹಸ್ತಚಿತ್ರಾಮೃಗಶಿರಃಶ್ರವಣರೇವತೀಶತಭಿಷಕ್ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋತ್ತರಾಣಾಮನ್ಯತಮೇನ ನಕ್ಷತ್ರೇಣ ಯೋಗಮುಪಗತೇ ಭಗವತ್ಯೌಷಧಿಪತೌ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಸಿನ್ಧುಸ್ರೋತಃಸಮುತ್ಥಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಪ್ರಭಂ ಗನ್ಧವರ್ಣಚ್ಛದೈರ್ನೀಲೋತ್ಪಲಾಭಮಞ್ಜನಮಾಹರೇತ್||೭೫||

ಅತಃಪರಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧನಾಮಾನಮಗದಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ-ಅಥೇತಿ ಮಂಗಲೇ| ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ದ್ವಾದಶೀನವಮ್ಯಾದಾವಹನಿ ಪುಷ್ಪಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ ಯೋಗಂ ಗತೇ ಚನ್ದ್ರೇ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಲಗ್ನೇ ಸಿನ್ಧುಸ್ಸ್ರೋತಃಸಮುತ್ಥಾನಾದಿಯುಕ್ತಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್|| ೭೫||

Adhikarana a~jjanaprajvAlanam (76) · Śloka 76

ತಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಭಾಗಾಃ ಕನಕರಜತೋದುಮ್ಬರಾಣಾಮೇಕೈಕೋ ಭಾಗಃ| ತತ್ಸರ್ವಂ ಮೂಷಾಯಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಬಲಿಮಂಗಲಪೂರ್ವಕಮಗ್ನಿಮುಪಸಮಾಧಾಯ ಖದಿರಕದರಧವಸ್ಯನ್ದನಾನಾಮನ್ಯತಮದಾರುಭಿರ್ಗೋಮಯೈರ್ವಾ ಪ್ರಜ್ವಾಲಯೇತ್||೭೬||

ತಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಭಾಗಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಷ್ಟಮೇನ ಭಾಗೇನ ಸಮಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕನಕಾದೀನೀತಿ ಸರ್ವಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ್ಯ ಮೂಷಾಯಾಂ ಮಯ್ಯಾಂ ನಾಡ್ಯಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಬಲ್ಯಾದಿನಾಗ್ನಿಂ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಖದಿರಾದ್ಯನ್ತಮದಾರುಣಾ ಶುಷ್ಕಗೋಮಯಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾ ಪ್ರಜ್ವಾಲಯೇತ್ಸಹ ಮೂಷಯಾ| ತೈಜಸಾನಾಂ ಕನಕಾದೀನಾಮಾವರ್ತನಭಾಣ್ಡಂ ಮೂಷೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ|| ೭೬||

Adhikarana a~jjananiShecanam (77) · Śloka 77

ತತಶ್ಚಾರ್ಯಾವಲೋಕಿತೇಶ್ವರಮಾರ್ಯತಾರಾಂ ಬ್ರಹ್ಮದಕ್ಷಾಶ್ವಿರುದ್ರೇನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯಸೋಮವರುಣವೈಶ್ವಾನರವಾಯುವಿಷ್ಣುಜನಕಭರದ್ವಾಜಧನ್ವನ್ತರಿಸುಶ್ರುತಭವ್ಯ-ಸುಕನ್ಯಾಸ್ಕನ್ದಶ್ಚ್ಯವನವೈನತೇಯಾನನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಯಥಾವಿಧ್ಯುಕ್ತದೇವತಾಃ ಸುಮನೋಽಕ್ಷತಲಾಜಸ್ವಸ್ತಿಕಸಂಯಾವನಿಸ್ತುಷಯವಸಂಸ್ಕೃತಗುಡಘೃತಮಿಶ್ರಪಾಯಸೈರರ್ಚಯಿತ್ವಾ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶ್ಚ ಶುಕ್ಲವಾಸಸೋ ಮಹತೀಭಿರ್ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಃ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ನಗ್ನೌ ತದಞ್ಜನಂ ಧ್ಮಾತಮಾವೃತ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ನಿಷೇಚಯೇತ್||೭೭||

ತತಶ್ಚಾರ್ಯಾವಲೋಕಿತೇಶ್ವರಾದೀನ್ ಸುಮನೋಕ್ಷತಾಭಿರರ್ಚಯಿತ್ವಾ ತಥಾ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶ್ಚ ಶುಕ್ಲವಾಸಸಸ್ತತೋ ಮಹತೀಭಿರ್ದಕ್ಷಿಣಾಭಿರ್ಹಿರಣ್ಯವರವಾರಣಾದಿಭಿಃ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಖದಿರಾದ್ಯಗ್ನೌ ಧ್ಮಾತಮಾವೃತ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಶಲಾಕಯೋರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ್ಯ ತತೋಽವತಾರಿತಂ ಗೋಮಯಸ್ವರಸಾದಿಭಿರ್ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಪೃಥಕ್ಸಿಞ್ಚೇತ್|| ೭೭||

Adhikarana niShecanadravyANi (78) · Śloka 78

ಗೋಶಕೃದ್ರಸಮೂತ್ರಘೃತದಧಿಕ್ಷೌದ್ರವಸಾಮಜ್ಜತೈಲಮದ್ಯಸರ್ವಗನ್ಧಾಮ್ಬುಶರ್ಕರೋದಕೇಕ್ಷುರಸೇಷು ತಥಾ ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಮೃದ್ವೀಕಾಶ್ರೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುಕೋತ್ಪಲನಲಿನಸೌಗನ್ಧಿಕಮೃಣಾಲಿಕಾಕ್ವಾಥೇಷು ತಥಾ ಲಾವಕಪಿಞ್ಜಲೈಣಶಶಹರಿಣಕುಲೀರರಸೇಷು ತಥಾ ಮಧುಕಚನ್ದನಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯನಲದಪದ್ಮಕೋಶೀರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನನ್ತಾಗೈರಿಕಕುಙ್ಕುಮೋದಕೇಷು||೭೮||

ಸುಬೋಧಮ್|| ೭೮||

Adhikarana a~jjanasyAntarikShe~ambhasi sthApanam (79) · Śloka 79

ತತಃ ಶುಕ್ಲೇ ವಾಸಸಿ ಬದ್ಧ್ವಾ ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಮಾನ್ತರಿಕ್ಷೇಽಮ್ಭಸಿ ವಾಸಯೇತ್||೭೯||

ತತಃ ಕುಙ್ಕುಮೋದಕಸೇಕೇ ದತ್ತೇ ಶುಕ್ಲೇ ಪಟೇ ಬದ್ಧ್ವಾ ಆನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಜಲೇ ದ್ವಾದಶರಾತ್ರಮಧಿವಾಸಯೇತ್|| ೭೯||

Adhikarana nADyAma~jjanasthApanam (80) · Śloka 80

ತತಶ್ಛಾಯಾಯಾಂ ವಿಶೋಷ್ಯ ಸ್ಫಟಿಕಮುಕ್ತಾಪ್ರವಾಲಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಪ್ರತೀವಾಪಂ ಪುನರಪಿ ಬಲಿಮಙ್ಗಲಪೂರ್ವಕಮಹತವಾಸಸಾ ಕನ್ಯಯಾದೃಷದಿ ಪೇಷಯಿತ್ವಾ ಸುವರ್ಣರಜತತಾಮ್ರಶಙ್ಖಶೈಲದ್ವಿರದರದನಗವಲಶ್ರೃಙ್ಗವೈಡೂರ್ಯಸ್ಫಟಿಕಮೇಷಭೃಙ್ಗ್ಯಸನಸಾರಾನ್ಯತಮ--ಘಟಿತಾಯಾಮಞ್ಜನಿಕಾಯಾಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೮೦||

ತತಶ್ಛಾಯಾಯಾಂ ಶೋಷಯಿತ್ವಾ ದತ್ತಸ್ಫಟಿಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಪುನರಪಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೇನ ಬಲಿಮಙ್ಗಲಾದಿನಾ ಕನ್ಯಯಾದೃಷದಿ ಪೇಷ್ಯಂ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ಚೂರ್ಣಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಯಾ ಕನ್ಯಯಾ? ಅಹತಾನಿ ಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯಪಾಟಿತಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ಯಸ್ಯಾಃ ತಥಾ ತಥೈವ ಕನ್ಯಯಾ ಕರ್ತೃಭೂತಯಾ ಸುವರ್ಣಾದ್ಯನ್ಯತಮರಚಿತಾಯಾಮಞ್ಜನನಾಡ್ಯಾಂ ವೈದ್ಯೋ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಗವಲಂ ಮಾಹಿಷಂ ಶ್ರೃಙ್ಗಮ್|| ೮೦||

Adhikarana a~jjanAbhisaMskaraNam (81) · Śloka 81

ಅಥಾ ಪೂರ್ವವತ್ಪುನರಪಿ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಸಾವಿತ್ರೇಣ ಕರ್ಮಣಾ ಸರ್ವವಿದ್ ದ್ವಿಜನ್ಮಾ ವಿಧಿವತ್ತದಭಿಸಂಸ್ಕುರ್ಯಾತ್||೮೧||

ಅಥಾಥರ್ವವೇದವಿದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸಾವಿತ್ರೇಣ ಸೌರೇಣ ಮಾರ್ಗೇಣ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಅಭಿಸಂಸ್ಕರಣೀಯಮ್|| ೮೧||

Adhikarana vaidyagRuhAda~jjanasya rAjagRuhaM pratyAnayanam (1) · Śloka 1

ತತೋ ಗಜಸ್ಕನ್ಧಮಾರೋಪ್ಯ ಪಾಣ್ಡುರಚ್ಛತ್ರಚಾಮರಬಾಲವ್ಯಜನೈರನುಗತಂ ತಥಾ ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿಸ್ವರೈರ್ದ್ವಿಜಾತಿವರಪ್ರಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ವೇದವಾದಿಮಿಶ್ರೈಃ ಪುಣ್ಯಾಹಘೋಷೈಃ ಕೃತಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಂ ವೈದ್ಯಗೃಹಾನ್ನಾಯಕಗೃಹಮನುಪ್ರವೇಶಯೇತ್|೧|

Adhikarana samantrakama~jjanadhAraNam (1) · Śloka 1

ಅನನ್ತರಂ ಚ ತೇನ ವಿದೇಹಾಧಿಪೋಪದಿಷ್ಟೇನ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ಸಿದ್ಧೇನಾಞ್ಜನೇನ ಯಥೋಕ್ತಾನಾಮೇವಾಞ್ಜನಭಾಜನದ್ರವ್ಯಾಣಾಮನ್ಯತಮಯಾ ಶಲಾಕಯಾ ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣಪೂಜಾಪೂರ್ವಕಂ ಶುಚಿಃ ಸನಿಯಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಧಾರಣೀಮಿಮಾಂ ವಿದ್ಯಾಮಧೀಯಾನಃ ಪೂತಃ ಪೂರ್ವಮಕ್ಷಿ ದಕ್ಷಿಣಮಞ್ಜಯೇತ್||೧||

Adhikarana a~jjanadhAraNamantraH (2) · Śloka 2

ಅಥ ಮನ್ತ್ರಃ- ನಮಃಶ್ಚಕ್ಷುಃಪರಿಶೋಧನರಾಜಾಯ ತಥಾಗತಾಯಾರ್ಹತೇ ಸಮ್ಯಕ್ಸಮ್ಬುದ್ಧಾಯ| ತದ್ಯಥಾ ಔಮ್ ಚಕ್ಷುಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷುರ್ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುರ್ವಿಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುರ್ವಿಶೋಧಯ ಸ್ವಾಹಾ||೨||

Adhikarana a~jjanamAhAtmyam (82) · Śloka 82

ತತಃ ಪರಂ ಚ ತಾಮೇವ ಧಾರಿಣೀಮನುಸ್ಮರನ್ ಸಾಯಮ್ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರತ್ಯಹಮೇತತ್ಪರಮಂ ಪವಿತ್ರಮಾರೋಗ್ಯಕರಮೂರ್ಜಸ್ಕರಂ ಸರ್ವವಿಷಘ್ನಮಞ್ಜನಮಶ್ವಿಭ್ಯಾಮಿನ್ದ್ರಸ್ಯ ವೃತ್ರವಧಾಭ್ಯುದ್ಯತಸ್ಯ ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರಕಲ್ಪಿತಮ್| ತಸ್ಮಾದೇತದ್ರಾಜ್ಞಾಂ ರಾಜಮಹಾಮಾತ್ರಾಣಾಂ ಚ ಮಹೀಂ ವಿಜಿಗೀಷಮಾಣಾನಾಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಚ ವೇದಾಧ್ಯಯನಮನ್ಯದ್ವಾ ಮಹಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮವಗಾಹಮಾನಾನಾಂ ಪ್ರಸನ್ನಮನಾ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇದಿತಿ||೮೨||

ಧಾರಿಣೀ ವಿದ್ಯಾ| ರಾಜಮಾತ್ರಾ ಅನ್ಯೇ ವಿತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾಃ|| ೮೨||

Adhikarana bRuhaspatikRutayogavarNanapratij~jA (83) · Śloka 83

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾ- ಅಥ ಯೋಗಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿಕೃತಾಃ ಶಿವಾಃ| ಯಾನ್ ಸೇವಮಾನೋ ನೃಪತಿಃ ಶತ್ರುಭ್ಯೋ ನೈತಿ ವಞ್ಚನಾಮ್||೮೩||

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಾಯ ತನ್ತ್ರವಾಚೋಯುಕ್ತಿಃ| ಅಥ ಬೃಹಸ್ಪತಿಕೃತಾಃ ಯೋಗಾ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ| ಯಾನ್ ಯೋಗಾನ್ ಸೇವಮಾನೋ ರಾಜಾ ಶತ್ರುಭ್ಯಃ ವಞ್ಚನಾಂ ಲಾಘವಂ ಚ ನೈತಿ ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|| ೮೩||

Adhikarana bilvAdiprokShaNaM viShaghnam (84) · Śloka 84

ಬಿಲ್ವಾಢಕೀಯವಕ್ಷಾರಪಾಟಲೀಬಾಹ್ಲಿಕೋಷಗುಣಾಃ| ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ ಸಲ್ಲಕೀಯುಕ್ತಾ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಣಃ ಪರಮ್| ಸವಿಷಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ತೇನ ಸದ್ಯೋ ಭವತಿ ನಿರ್ವಿಷಮ್| ಯವಸೇನ್ಧನಪಾನೀಯಶಸ್ತ್ರಶಯ್ಯಾಸನೋದಕಮ್| ಕವಚಾಭರಣಚ್ಛತ್ರಬಾಲವ್ಯಜನವೇಶ್ಮ ಚ||೮೪||

ಬಿಲ್ವಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಸವಿಷಂ ಯವಸಾದಿಕಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಂ ಸದ್ಯಂ ಏವ ನಿರ್ವಿಷತಾಂ ಯಾತಿ| ಆಢಕೀ ತುವರೀ| ಬಾಹ್ಲಿಕಂ ಕುಙ್ಕುಮಮ್| ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಮ್| ಸಲ್ಲಕ್ಯಶ್ವಮೂತ್ರೀ|| ೮೪||

Adhikarana shelvAdiprokShaNaM viShaghnam (85) · Śloka 85

ಶೇಲುಪಾಟಲ್ಯತಿವಿಷಾಶಿಗ್ರುಗೋಪೀಪುನರ್ನವಮ್| ಸಮಙ್ಗಾವೃಷಮೂಲಾವಕ್ಕಪಿತ್ಥವೃಷಶೋಣಿತಮ್| ಸಹದನ್ತಶಠಂ ತದ್ವತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ವಿಷನಾಶನಮ್||೮೫||

ತಥಾ ಶೇಲ್ವಾದಿಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ವಿಷನಾಶನಮ್| ಗೋಪೀ ಶಾರಿವಾ| ಸಮಙ್ಗಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ದನ್ತಶಠಂ ಕಶೈಲಮ್| ತಚ್ಚ ಜಮ್ಬೀರಮ್| ತದ್ವಚ್ಚ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೮೫||

Adhikarana lAkShAdimaNiH viShaghnaH (86) · Śloka 86

ಲಾಕ್ಷಾಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಮಙ್ಗಾಽಲಹರೇಣುಕಾಃ| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಧುಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಬಭ್ರುಪಿತ್ತೇನ ಕಲ್ಕಿತಾಃ| ನಿಖನೇದ್ ಗೋವಿಷಾಣಸ್ಥಾಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಮಹೀತಲೇ| ಸಂಸ್ಪುಷ್ಟಂ ಸವಿಷಂ ತೇನ ಸದ್ಯೋಭವತಿ ನಿರ್ವಿಷಮ್||೮೬||

ಲಾಕ್ಷಾದಯೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುಕ್ತಾಃ ನಕುಲಪಿತ್ತೇನ ಚ ಕಲ್ಕಿತಾಃ ಪಿಷ್ಟಾ ಗೋಶೃಙ್ಗಾನ್ತಸ್ಥಾಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಭೂಮೌ ನಿಖನೇತ್| ತತಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದುಧೃತ್ಯ ಮಣಿಂ ಗುಲಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಹೇಮ್ನಾ ಸುವರ್ಣೇನ ವೇಷ್ಟಯೇತ್| ತಂ ಚ ಮಣಿಂ ಹಸ್ತೇನ ಧಾರಯೇತ್| ತೇನ ಹಸ್ತಸ್ಥಿತೇನ ಮಣಿನಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಸರ್ವಮೇವ ಸವಿಷಂ ನಿರ್ವಿಷತಾಂ ಯಾತಿ|| ೮೬||

Adhikarana saumyAgadaH (87) · Śloka 87

ಮನೋಹ್ವಾಽಲಶಮೀಪುಷ್ಪತ್ವಙ್ನಿಶಾಶ್ವೇತಸರ್ಷಪಾಃ| ಕಪಿತ್ಥಕುಷ್ಠಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಃ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತಾಃ| ಶುನೋ ಗೋಃ ಕಪಿಲಾಯಾಶ್ಚ ಸೌಮ್ಯಾಖ್ಯೋಽಯಂ ವರೋಽಗದಃ| ವಿಷಜಿತ್ಪರಂ ಕಾರ್ಯೋ ಮಣಿರತ್ರ ಚ ಪೂರ್ವವತ್||೮೭||

ಮನೋಹ್ವಾದೀನಿ ಚ ಶುನಃ ಪಿತ್ತೇನ ಗೋರ್ವಾ ಕಪಿಲಾಯಾಃ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾನಿ ಸೌಮ್ಯನಾಮಾಗದಃ ಪೂರ್ವಯೋಗಾದತ್ಯರ್ಥವಿಷನಾಶನಃ|| ೮೭||

Adhikarana mUShikAjaruhAbandhanaM viShaghnam (88) · Śloka 88

ಮೂಷಿಕಾಜರುಹಾ ವಾಽಪಿ ಹಸ್ತಬದ್ಧಾ ವಿಷಾಪಹಾಃ||೮೮||

ಮೂಷಿಕಾನಾಮೌಷಧಿಃ| ದ್ರವನ್ತೀತಿ ಕೇಚಿತ್| ಅಜರುಹಾ ಪ್ಲಕ್ಷರುಹಾ| ವಿಷಭುಕ್ತಸ್ಯ ಹಸ್ತಬನ್ಧಾನಾದ್ ವಿಷನಾಶಿನೀ|| ೮೮||

Adhikarana hareNvAdimaNiH viShaghnaH (89) · Śloka 89

ಹರೇಣುಮಾಂಸೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ರಜನೀ ಮಧುಕಂ ಮಧು| ಅಕ್ಷತ್ವಕ್ಸುರಸಂ ಲಾಕ್ಷಾ ಶ್ವಪಿತ್ತಂ ಪೂರ್ವವನ್ಮಣಿಃ| ವಾದಿತ್ರಾಣಿ ಪತಾಕಾಶ್ಚ ಪಿಷ್ಟೈರೇಭಿಶ್ಚ ಲೇಖಿತಾಃ| ಶ್ರುತ್ವಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮಾಘ್ರಾಯ ಸದ್ಯೋ ಭವತಿ ನಿರ್ವಿಷಮ್||೮೯||

ಹರೇಣ್ವಾದಯಶ್ಚ ಶ್ವಪಿತ್ತಪಿಷ್ಟೈಃ ಮಣಿಃ ಪೂರ್ವವತ್| ಏಭಿಶ್ಚಾನನ್ತರೋಕ್ತೈರಗದೈರ್ವಾದಿತ್ರಾಣಿ ಪತಾಕಾ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಶ್ಚ ಯತ್ಪ್ರಲಿಪ್ತಂ ತಚ್ಛಬ್ದೇನ ತದ್ಗನ್ಧೇನ ತತ್ಸ್ಪರ್ಶೇನ ಚ ವಿಷಭುಕ್ತೋ ನಿರ್ವಿಷತಾಂ ಯಾತಿ|| ೮೯||

Adhikarana tryUShaNAdiyogaH viShaghnaH (90) · Śloka 90

ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಪಞ್ಚಲವಣಂ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ರಜನಾದ್ವಯಮ್| ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಪತ್ರಂ ವಿಡಙ್ಗಾನೀನ್ದ್ರವಾರುಣೀಮ್| ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಗೋವಿಷಾಣೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತಸ್ಮಾದುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ವಿನಿಯೋಜಯೇತ್| ವಿಷಂ ಭುಕ್ತಂ ಜರಾಂ ಯಾತಿ ನಿರ್ವಿಷೇಽಪಿ ನ ದೋಷಕೃತ್||೯೦||

ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದಿಕಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಂ ಗೋಶೃಙ್ಗೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ತತೋ ಮಾತ್ರಾಂ ಸ್ತೋಕಂ ಭೋಜನಾದೌ ಯೋಜಯೇತ್| ತತ್ಸಂಸ್ಕೃತೇ ಕೋಷ್ಠೇ ವಿಷಂ ಭುಕ್ತಂ ಜರಾಂ ಯಾತಿ| ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ ಗವಾಕ್ಷೀ| ನನು ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಭೋಜನಪೂರ್ವಂ ದತ್ತಂ ತದನು ಚ ವಿಷಂ ನ ಭುಕ್ತಮಿತಿ ಕದಾಚಿದ್ದೋಷಕೋಪಾಯ ಭವತೀತ್ಯಾಹ- ನಿರ್ವಿಷೇಽಪಿ ನ ದೋಷಕೃತ್|| ೯೦||

Adhikarana jatvAdidhUpaH viShaghnaH (91) · Śloka 91

ಜತುಸರ್ಜರಸೋಶೀರಸರ್ಷಪಾಪತ್ರವಾಲಕೈಃ| ಸವೇಲ್ಲಾರುಷ್ಕರಪುರೈಃ ಕುಸುಮೈರರ್ಜುನಸ್ಯ ಚ| ಧೂಪೋ ವಾಸಗೃಹೇ ಹನ್ತಿ ವಿಷಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್| ನ ತತ್ರ ಕೀಟಾಃ ಸವಿಷಾ ನೋನ್ದುರಾ ನ ಸರೀಸೃಪಾಃ| ನ ಕೃತ್ಯಾಕಾರ್ಮಣಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಧೂಪೋಽಯಂ ಯತ್ರ ದೃಶ್ಯತೇ||೯೧||

ಜತ್ವಾದಿಭಿರ್ಮಿಶ್ರಿತೈರ್ವಾಸಗೃಹೇ ಧೂಪಃ ಸವಿಷನಾಶನಃ, ಕೀಟಾದೀನಾಂ ಕೃತ್ಯಾದೀನಾಂ ಚೋಪನಿಪಾತನೌ ನಾಶನಃ|| ೯೧||

Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH viShaghnaH (92) · Śloka 92

ಶಿಖಿಪಿಚ್ಛಂ ಬಲಾಕಾಸ್ಥಿ ಸರ್ಷಪಾಶ್ಚನ್ದನಂ ಘೃತಮ್| ಧೂಪೇ ವಿಷಘ್ನಃ ಶಯನವಸನಾಸನಗೇಹಗಃ||೯೨||

ಶಿಖಿಪಿಚ್ಛಾದಿಕೇನ ಸಘೃತೇನ ಶಯನಾದಿಕೇಷು ಧೂಪೋ ವಿಷನಾಶನಃ|| ೯೨||

Adhikarana vishAlAdiyogaH snAnajale yojyaH (93) · Śloka 93

ವಿಶಾಲಾವ್ಯೋಷಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಯಷ್ಟೀಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾಪತ್ರವೇಲ್ಲೈಲಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಗೋಶ್ರೃಙ್ಗೇ ನಿಹಿತಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಸ್ನಾನೀಯೇಽಮ್ಭಸಿ ಭೂಪತೇಃ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದಿಞ್ಚ ಸ್ನಾನೀಯೇಽಮ್ಭಸಿ ಯೋಜಯೇತ್||೯೩||

ತಥಾ ಸ್ನಾನೀಯೇಽಮ್ಭಸಿ ವಿಷನಾಶನಾಯ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದಿಕಂ ಯೋಜಯೇತ್|| ೯೩||

Adhikarana dhavAdikvAthashcandanAdikalkaH mUrvAdikvAthaH snAnAdijale prayojyaH (94) · Śloka 94

ಕ್ವಾಥೋ ಧವಾರ್ಕಕುಸುಮಶ್ವೇತಾಪಾಮಾರ್ಗಸರ್ಷಪೈಃ| ಸದಧ್ಯಾಜ್ಯಃ ಕೃತೋ ಯುಕ್ತೈಃ ಕತಕಾನಾಕುಲೀದ್ವಯೈಃ| ಕಲ್ಕೋ ವಾ ಚನ್ದನಕ್ಷೀರಿಪಲಾಶದ್ರುಮವಲ್ಕಲೈಃ| ಮೂರ್ವೈಲಾವಾಲುಸುರಸನಾಕುಲೀತಣ್ಡುಲೀಯಕೈಃ| ಕ್ವಾಥಃ ಸರ್ವೋದಕಾರ್ಯೇಷು ಕಾಕಮಾಚೀಯುತೈರ್ಹಿತಃ||೯೪||

ಅಥವಾ ಧವಾದಿಭಿಃ ಕತಕಾದಿಯುಕ್ತೈಃ ಕೃತಃ ಕ್ವಾಥೋ ದಧಿಘೃತಮಿಶ್ರಃ ಸ್ನಾನೀಯೇಽಮ್ಭಸಿ ಯೋಜ್ಯಃ ಚನ್ದನದ್ರುಮವಲ್ಕಲಾದೀನಾಂ ವಾ ಕಲ್ಕಃ ಸ್ನಾನಾದಿಜಲೇ ಯೋಜ್ಯಃ| ದ್ರುಮಶಬ್ದಸ್ಯ ಚನ್ದನಕ್ಷೀರಿಪಲಾಶೈಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಏತೇಷಾಂ ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಗ್ಭಿರಥವಾ ಸರ್ವೇಷೂದಕಾರ್ಯೇಷು ಸ್ನಾನಾದಿಕೇಷ್ವೇಷಾಂ ಚನ್ದನಾದೀನಾಂ ಕಾಕಮಾಚೀಸಂಯುಕ್ತಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೋ ವಿಷನಾಶನಃ| ನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಾಕ್ಷೀ| ಏಲಾವಾಲುಕಂ ವಾಲುಕಮ್|| ೯೪||

Adhikarana rocanAditilakAH viShaghnAH (95) · Śloka 95

ರೋಚನಾಪತ್ರನೈಪಾಲೀಕುಙ್ಕುಮೈಸ್ತಿಲಕಾನ್ ಬಹೂನ್| ವಿಷೈರ್ನ ಬಾಧ್ಯತೇ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ನಾರೀನರನೃಪಪ್ರಿಯಃ||೯೫||

ರೋಚನಾದಿಭಿರ್ಲಲಾಟಾದಿಷು ತಿಲಕಾನ್ ಧಾರಯೇತ್| ವಿಷೈರ್ನ ಬಾಧ್ಯತೇ| ನಾರ್ಯಾದೀನಾಂ ಚ ಪ್ರಿಯೋ ಭವತಿ| ನೈಪಾಲೀಶಬ್ದೇನ ಮನಃಶಿಲೋಚ್ಯತೇ|| ೯೫||

Adhikarana haridrAdyuddhUlanacUrNAni viShaghnAni (96) · Śloka 96

ಚೂರ್ಣೈರ್ಹರಿದ್ರಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕಿಣಿಹೀಕಣನಿಮ್ಬಜೈಃ| ದಿಗ್ಧಂ ನಿರ್ವಿಷತಾಮೇತಿ ಗಾತ್ರಮಿತ್ಯಾಹ ಗೌತಮಃ||೯೬||

ಸವಿಷಂ ಗಾತ್ರಂ ಹರಿದ್ರಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣೇನ ದಿಗ್ಧಂ ನಿರ್ವಿಷತಾಮೇತೀತ್ಯಾಹ- ಗೌತಮಃ|| ೯೬||

Adhikarana sa~jjIvanAdyagadAnAM prayoganirdeshaH vamanAdividhishca (97) · Śloka 97

ನಸ್ಯಪಾನಾಞ್ಜನಾಲೇಪೈರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ಸಞ್ಜೀವನಾತ್ಮಕಾನ್| ಅಗದಾನ್ವಿಷಭುಕ್ತಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ವಮನಾನಿ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರೇಕ್ಷುರಸೈಃ ಸಹ| ದ್ವಿನಿಶಾಪತ್ರವೇಲ್ಲೈಲಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ವಿರೇಚನಂ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಯದಿ||೯೭||

ಸಞ್ಜೀವನಾದೀಂಶ್ಚಾಗದಾನ್ ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್ನಸ್ಯಾದಿಷು ಯೋಜಯೇತ್| ವಿಷಭುಕ್ತಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ವಮನಾನಿ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ ಚ ಯದಿ ರಕ್ತವಿಸ್ರಾವಣಾವಸರಃ ತತಃ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷೋ ವಿಧೇಯಃ|| ೯೭||

Adhikarana rAj~jaH hRudayAvaraNopadeshaH ajeyaghRutAmRutaghRutAdisevanopadeshashca (98) · Śloka 98

ಹೃದಯಾವರಣಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಾಗೇವಾಮಿತ್ರಮಧ್ಯತಃ| ಪಿಬೇದ್ ಘೃತಮಜೇಯಾಖ್ಯಮಮೃತಂ ವಾಪ್ಯಭುಕ್ತವಾನ್| ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ದಧಿಕ್ಷೀರಮನ್ತಃ ಶೀತಲಂ ಜಲಮ್||೯೮||

ಶತ್ರುಮಧ್ಯಸ್ಥಿತಾಯ ಚ ಭೂಭೃತೇ ಪೂರ್ವಮೇವ ಹೃದಯರಕ್ಷಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ತಚ್ಚ ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ತಥಾ ಚ ಶತ್ರುಮಧ್ಯೇ ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮಜೇಯಂ ನಾಮ ಘೃತಂ ಭೋಜನಪೂರ್ವಂ ಪೇಯಮ್| ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೇ ಅಮೃತಂ ನಾಮ ಘೃತಂ ಭೋಜನಪೂರ್ವಂ ದೇಯಂ ಭಿಷಜಾ| ಅನ್ತತಃ ಶೀತಲಂ ಜಲಂ ಸರ್ಪಿರಾದ್ಯಭಾವೇ ಶೀತಮಪಿ ಜಲಂ ಪೇಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೯೮||

Adhikarana godhAdimAMsarasaprayogashca (99) · Śloka 99

ಸಿತಾಮಧುಕಪಾಲಿನ್ದೀ ಕಲ್ಕವನ್ಮಾಂಸಮಿಷ್ಯತೇ| ಗೋಧಾಹರಿಣಬಭ್ರೂಣಾಂ ಸಕಣಾಶುಣ್ಠಿಪಾರ್ಷತಮ್| ಸನಾಗರಂ ಸಾತಿವಿಷಂ ಶಿಖಿನಃ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಸುಶೀತಾಃ ಸಘೃತಾಶ್ಚೈಷಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಕಲ್ಪಿತಾ ರಸಾಃ||೯೯||

ಸಿತಾದಿಕಲ್ಕಸಂಯುಕ್ತಂ ಚ ಮಾಂಸಂ ವಿಷನಾಶನಾಯೇಷ್ಯತೇ| ಕಸ್ಯ ಮಾಂಸಮಾಹ ಗೋಧಾದೀನಾಮ್| ತಥಾ ಪೃಷತಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ಶುಣ್ಠೀಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಮ್| ತಥಾ ಶಿಖಿನೋ ಮಯೂರಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ನಾಗರೇಣ ವಾತಿವಿಷಯಾ ವಾ ಶರ್ಕರಯಾ ವಾ ಯುಕ್ತಮ್| ಏಷಾಂ ಚ ಗೋಧಾದೀನಾಂ ಮಾಂಸೇನ ಯಥಾಸ್ವಂ ಯೋಗ್ಯಸಯೋಗ್ಯೌಷಧಕಲ್ಪಿತಾಶ್ಚ ರಸಾಃ|| ೯೯||

Adhikarana tAmrarajaHprayogaH (100) · Śloka 100

ವಿಷಪೀತಾಯ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಶುದ್ಧಾಯೋರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಥಾ| ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತಾಮ್ರರಜಃ ಕಾಲೇ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಹೃದ್ವಿಶೋಧನಮ್||೧೦೦||

ಯೇನ ಚ ವಿಷಂ ಭುಕ್ತಂ ತಸ್ಯ ಕೃತವಮನವಿರೇಚನಸ್ಯ ಕಾಲೇ ತದವಸ್ಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಸುಪಿಷ್ಟಂ ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುಕ್ತಂ ಹೃಚ್ಛೋಧನಾಯ ದಾತವ್ಯಮ್|| ೧೦೦||

Adhikarana suvarNacUrNaprayogaH maulaviShavidhiprayogashca (101) · Śloka 101

ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಿ ತತಃ ಶಾಣಂ ಹೇಮಚೂರ್ಣಸ್ಯ ದಾಪಯೇತ್| ನ ಸಜ್ಜತೇ ಹೇಮಪಾಙ್ಗೇ ಪದ್ಮಪತ್ರೇಽಮ್ಬುವದ್ವಿಷಮ್| ಜಾಯತೇ ವಿಪುಲಂ ಚಾಯುರ್ಗರೇಽಪ್ಯೇಷ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ||೧೦೧||

ಏವಂ ಶುದ್ಧೇ ಹೃದಿ ಸುವರ್ಣಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಚ ಮಾತ್ರಾಂ ದಾಪಯೇತ್| ತೇನ ಕಿಂ ಭವತೀತ್ಯಾಹ- ಹೇಮಪಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯಾಙ್ಗೇ ಶರೀರೇ ವಿಷಂ ನ ಸಜ್ಜತೇ ನ ತಿಷ್ಠತಿ| ಯಥಾ ಪದ್ಮಪತ್ರೇಽಮ್ಬು ನ ಸಜ್ಜತೇ| ತಸ್ಯ ಚ ವಿಪುಲಮಾಯುರ್ಜಾಯತೇ| ಏಷ ಚ ಮೌಲವಿಷವಿಧಿರ್ಗರೇಽಪಿ ವಿಧೇಯಃ ಕರಣೀಯಃ|| ೧೦೧||

Adhikarana rAj~jaH garaviShAdibhyo rakShaNIyatvamArAdhyatva~jca (102) · Śloka 102

ಇತ್ಥಂ ಗರವಿಷಾದಿಭ್ಯೋ ರಕ್ಷೇದ್ವೈದ್ಯೋ ನರೇಶ್ವರಮ್| ಸ್ಯಾದುಚ್ಛೇದಸ್ತದುಚ್ಛೇದಾತ್ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮ್| ಆಜ್ಞಾಧೈರ್ಯಕ್ಷಮಾತ್ಯಾಗಾ ಮಾನುಷತ್ವೇಽಯಮಾನುಷಾಃ| ಯದ್ರಾಜ್ಞಃ ಕರ್ಮಭಿಸ್ತಸ್ಮಾದಾರಾಧ್ಯೋಽಸಾವತೀನ್ದ್ರಿಯೈಃ||೧೦೨||

ಇತ್ಥಮನನ್ತರೋಕ್ತೇನ ರಕ್ಷಣಪ್ರಕಾರೇಣ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯೋ ನರೇಶ್ವರಂ ವಿಷಗರಾದಿಭ್ಯೋ ರಕ್ಷೇತ್| ಯತಸ್ತಸ್ಯ ನರೇಶ್ವರಸ್ಯ ಉಚ್ಛೇದೇ ವಿನಾಶೇ ಪ್ರಜಾಸಮ್ಬನ್ಧಿನಾಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮುಚ್ಛೇದಃ| ಸ ಚ ರಾಜಾ ಭಿಷಜಾತೀನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಮಾನಸೈರ್ಯತ್ನತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಮಭಿರಾರಾಧನೀಯಃ, ಯೇನ ಕುಪಿತೋ ದೋಷಂ ನ ಕರೋತಿ| ಯತೋ ರಾಜ್ಞೋ ಮಾನುಷತ್ವೇಽಪಿ ಆಜ್ಞಾದಯೋಽಮಾನುಷಾ ಭವನ್ತಿ| ಅನ್ಯಪುರುಷೇಭ್ಯಃ ಸ ಏವ ಶಕ್ತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಯಮೇವ ತದಾರಾಧನೋಪಾಯ ಉಚ್ಯತೇ|| ೧೦೨||

Adhikarana rAj~jaH ArAdhanopAyAH (103) · Śloka 103

ಯತ್ರ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನೃಪಸ್ತತ್ರ ವಿಜ್ಞಾತಃ ಪ್ರವಿಶೇದ್ಭಿಷಕ್| ನ ಸಮ್ಮ್ತೋಽಪ್ಯನುಚಿತಂ ಯಾನಸ್ಥಾನಾಸನಂ ಭಜೇತ್| ಉಚಿತೇ ಪುರತೋ ರಾಜ್ಞಸ್ತಿಷ್ಠೇದ್ವಾಕ್ಯಂ ಚ ನಾಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಹೀನಕಾಲಂ ರಾಜಾರ್ಥಂ ಸ್ವಾರ್ಥಂ ಪ್ರಿಯಹಿತೈಃ ಸಹ| ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಪರಾರ್ಥಂ ಚ ವದೇದ್ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಹಿತಮ್| ನಾನುಶಿಷ್ಯಾದಪೃಚ್ಛನ್ತಂ ಮಹದೇತದ್ಧಿ ಸಾಹಸಮ್| ನಾಚರೇದಹಿತೇನೈನಂ ಮೂಲಚ್ಛೇದಕರಂ ಹಿ ತತ್| ಅನುಕೂಲಂ ಹಿತಂ ವಾಚ್ಯಮಹಿತಾದ್ವಾರಯೇನ್ಮಿಥಃ| ಉದಾರೈಃ ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ವಾಕ್ಯೈರ್ದೋಷಶ್ಚೇತ್ತದುಪೇಕ್ಷಯಾ| ತೂಷ್ಣೀಂ ವಾ ಪ್ರತಿವಾಕ್ಯೇ ಸ್ಯಾದ್ವರ್ಜಯೇದ್ ದ್ವೇಷ್ಯಸಙ್ಕಥಾಮ್| ವಿಪಶ್ಚಿದಪ್ಯಚಿತ್ತಜ್ಞೋ ಬಾಲಿಶೋಽಪಿ ತು ಭಾವವಿತ್| ಅತಿಪ್ರಿಯೋಽಪಿ ದ್ವೇಷ್ಯೋಽಪಿ ಯಾತ್ಯಾಶು ವಿಪರೀತತಾಮ್| ನಿವೇದ್ಯ ರಾಜ್ಞೇ ಕುರ್ವೀತ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸುಲಘೂನ್ಯಪಿ| ನ ಯಾಯಾನ್ನ ಚಿರಂ ತಿಷ್ಠೇತ್ಕೋಶಸ್ಥಾನಾವರೋಧಯೋಃ| ಸ್ವಲ್ಪೇಽಪಿ ದರ್ಶಯೇತ್ತುಷ್ಟಿಂ ಲಾಭೇಽನುದ್ಧತಮಾನಸಃ| ಮಿಥಃ ಕಥನಮನ್ಯೇನ ಕೌಲೀನಂ ದ್ವನ್ದ್ವವಾದಿತಾಮ್| ವಸ್ತ್ರಾದಿ ರಾಜ್ಞಾ ಸದೃಶಂ ರಾಜಲೀಲಾಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್| ದತ್ತಂ ಯತ್ತು ನೃಪೇಣೈವ ತದ್ಧಾರ್ಥಂ ತುಷ್ಟಿವೃದ್ಧಯೇ| ಹಸಿತವ್ಯೇ ಸ್ಮಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಭೋರೇವಾನುವೃತ್ತಿತಃ| ಉಚ್ಯಮಾನೇಽವಲಮ್ಬೇತ ಪರಮರ್ಮಣಿ ಮೂಕತಾಮ್| ಸ್ವಮರ್ಮಣಿ ತು ಬಾಧಿರ್ಯಂ ಧೈರ್ಯಮಾಧುರ್ಯಸೌಷ್ಠವಾನ್| ಅತ್ಯಾಯಾಸೇನ ನಾತ್ಮಾನಂ ಕುರ್ಯಾದತಿಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಮ್| ಪಾತೋ ಯಥಾ ಹಿ ದುಃಖಾಯ ನೋಚ್ಛ್ರಾಯಃ ಸುಖಕೃತ್ತಥಾ||೧೦೩||

ರಾಜಗೃಹೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದೇಶೇ ಸಾಕ್ಷಾದ್ರಾಜಾ ಸ್ಥಿತಃ, ತತ್ರ ವಿಜ್ಞಾತೋ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರವಿಶೇತ್| ಆತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಥಮಂ ಜ್ಞಾಪಯಿತ್ವಾ ಪ್ರವಿಶೇತ್| ತತ್ರೈವ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪ್ರವಿಷ್ಟಶ್ಚ ರಾಜ್ಞಃ ಸಮ್ಮತೋಽಪಿ ಪೂಜಿತೋಽಪಿ ಅನುಚಿತಮಧಿಕಂ ಹೀನಂ ವಾಽಽಸನಂ ನ ಭಜೇತ್| ಉಚಿತೇ ಚಾಸನೇ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರತಃ ಏವ ತಿಷ್ಠೇತ್| ವಾಕ್ಯಂ ಚ ರಾಜ್ಞೋಕ್ತಂ ಸಾಧ್ವಸಾಧು ವೇತಿ ನಾಕ್ಷಿಪೇತ್| ರಾಜಾರ್ಥಂ ಚ ವಾಕ್ಯಂ ಯೇನ ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಯೋಜನಂ ತದಹೀನಕಾಲಂ ಕಾಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ ವದೇತ್| ಸ್ವಾರ್ಥಂ ತು ವಾಕ್ಯಂ ರಾಜಪ್ರಿಯೈರಾತ್ಮಹಿತೈಶ್ಚ ರಾಜಪುರುಷೈಃ ಸಹ ವದೇತ್| ಪರಾರ್ಥಂ ಚ ತದುಚಿತೇ ಕಾಲೇ ದೇಶೇ ಚ ವದೇತ್| ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತಮಪೃಚ್ಛನ್ತಂ ಚ ರಾಜಾನಂ ನಾನುಶಿಷ್ಯಾತ್ ನ ಶಿಕ್ಷಯೇತ್| ಏತದ್ಧಿ ಮಹತ್ಸಾಹಸಮ್| ಏನಂ ಚ ರಾಜಾನಮಹಿತೇನಾಚಾರೇಣ ನೋಪಚರೇತ್| ತದ್ಧಿ ರಾಜ್ಞೋಽಹಿತಾಚರಣಂ ಮೂಲಚ್ಛೇದಕರಂ ಸಮೂಲನಾಶನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ವಾಕ್ಯಮನುಕೂಲಂ ಪ್ರಿಯಂ ಹಿತಂ ಚ| ರಾಜಾನಂ ಚಾತ್ಮಹಿತಕಾರ್ಯಸ್ಥಂ ಮಿಥ ಇತಿ ರಹಃ ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ನಹಿತಾದ್ವಾರಯೇತ್| ಕೇನ ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ನಿತ್ಯಾಹ- ಉದಾರೈರ್ಮಹಾರ್ಹೈರ್ವಾಕ್ಯೈಃ| ಏವಂ ಚ ತದಾ ವಾಚ್ಯಂ ಯದಾ ತದುಪೇಕ್ಷಯಾ ದೋಷ ಆಶಙ್ಕ್ಯತೇ| ಅಥ ವಾರಣಪರೇ ವಾಕ್ಯೇ ಉಕ್ತೇ ಯದಿ ರಾಜಾ ತದ್ವಿರೋಧಿ ವಾಕ್ಯಂ ದದಾತಿ ತದಾ ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ಸ್ಯಾನ್ನಾಙ್ಗೀಕರ್ತವ್ಯಮ್| ತದುಕ್ತಂ ನಾಪ್ಯನಭಿಮತಂ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಪುನರ್ವಕ್ತವ್ಯಮಿತಿ| ದ್ವೇಷ್ಯಾಂ ಚ ಸಙ್ಕಥಾಂ ರಾಜ್ಞೋ ವರ್ಜಯೇತ್| ತಥಾವಿಪಶ್ಚಿದಪಿ ಪಣ್ಡಿತೋಽಪಿ ರಾಜಾದೇರಚಿತ್ತಜ್ಞ ಅತಿಪ್ರಿಯೋಽಪಿ ತಸ್ಯೈವಾಚಿತ್ತಜ್ಞತ್ವೇನ ಶೀಘ್ರಮೇವ ವಿಪರೀತತ್ವಂ ದ್ವೇಷ್ಯತಾಂ ಯಾತಿ| ತಥಾ ಬಾಲಿಶೋಽಪಿ ಮೂರ್ಖೋಽಪಿ ರಾಜಾದೇರ್ಭಾವಿಚ್ಚಿತ್ತಜ್ಞಃ ದ್ವೇಷ್ಯೋಽಪಿ ಶೀಘ್ರಂ ವಿಪರೀತತ್ವಮತಿಪ್ರಿಯತ್ವಂ ಯಾತೀತಿ| ತಥಾ ಸ್ವಲ್ಪಾನ್ಯಪಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ರಾಜಾನಮಜ್ಞಾಪಯಿತ್ವಾ ನ ಕಾರ್ಯಾಣಿ| ತಥಾ ರಾಜ್ಞಃ ಕೋಷಸ್ಥಾನೇಽವರೋಧೇ ಚಾನ್ತಃಪುರೇ ಅಕಾರಣಂ ನ ಯಾಯಾತ್| ಸಕಾರಣಂ ಗತೋಽಪಿ ನ ಚಿರಕಾಲಂ ನ ಬಹುಕಾಲಂ ತತ್ರ ತಿಷ್ಠೇತ್| ಸ್ವಲ್ಪೇಽಪಿ ಲಾಭೇಽನುದ್ಧತಮಾನಸಃ ಸನ್ ರಾಜ್ಞಸ್ತುಷ್ಟಿಂ ದರ್ಶಯೇತ್| ತಥಾನ್ಯೇನ ಸಹ ಪರಸ್ಪರಾಲಾಪಂ ರಾಜವೇಶ್ಮನಿ ವರ್ಜಯೇತ್| ತಥಾನ್ಯೇನ ಸಹ ಕೌಲೀನಂ ಜನವಾದಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ ತಥಾನ್ಯೇನ ಸಹ ದ್ವನ್ದ್ವವಾದಿತಾಂ ವಿರೋಧವಾದಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ರಾಜಲೀಲಾಂ ಚಾತ್ಮನೋ ವರ್ಜಯೇತ್| ತಥಾ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣವಾಹನಾದಿಕಂ ರಾಜಸದೃಶಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ನೃಪೇಣ ಚ ಯದಾತ್ಮನೈವ ದತ್ತಂ ವಸ್ತ್ರಾದಿ ತತ್ತುಷ್ಟ್ಯಾ ಧಾರಯೇತ್| ರಾಜ್ಞಾನುಜ್ಞಾತಂ ತದ್ದಾರಾದಿಪರಿಚ್ಛದದತ್ತಂ ನ ಗೃಹ್ಣೀಯಾದಿತ್ಯೇವಶಬ್ದಾರ್ಥಃ| ಹಸಿತವ್ಯೇ ವಸ್ತುನಿ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರತಃ ಸ್ಮಿತಂ ಮುಖವಿಕಾಸರೂಪಮೀಷದ್ಧಸಿತಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಪ್ರಭೋರೇವಾನುವೃತ್ತಿತಃ ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಯದಿ ಪ್ರಭುರ್ಹಸತಿ ತದೈವ ಕಾರ್ಯಮ್ (ಸ್ಮಿತಮ್), ಅಥ ನ ಹಸತಿ ತತ್ರ ಮೌನಮೇವ| ಯಾವಚ್ಚ ಹಸತಿ ತಾವದೇವೈವಂ ಕರಣೀಯಮಿತಿ| ರಾಜ್ಞಾನ್ಯೇನ ವಾ ಪರಮರ್ಮಣ್ಯುಚ್ಯಮಾನೇ ಮೂಕತಾಮವಲಮ್ಬೇತ| ಮೂಕೋ ವಾಗ್ವಿರಹಿತಃ| ಸ್ವಮರ್ಮಣಿ ತೂಚ್ಯಮಾನೇ ಬಾಧಿರ್ಯಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏತಾವತಾ ಹಿ ಲೋಕೋ ನಾಭಿಭವಿತುಂ ಶಕ್ನೋತಿ| ಅತ್ಯಾಯಾಸೇನ ಚಾತ್ಮಾನಮುಚ್ಛ್ರಿತಂ ಬಹುಧನಂ ಪೂಜಾದಿಕಯುಕ್ತಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯತ್ರ ಏವಂವಿಧ ಉಚ್ಛ್ರಾಯೇ ಸ್ವಲ್ಪೇನಾಪಿ ಧಿಕ್ಕಾರೇಣ ಶೀಘ್ರಮೇವ ಪಾತಃ ಏತದುಚ್ಯತೇ ಅತ್ಯಾಯಾಸೇನೋಚ್ಛ್ರಾಯಾತ್ ಪಾತೋ ಯಥಾ ದುಃಖಕರೋ ನ ತಥಾ ಸ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಃ ಸುಖಕರೋ ಭವತಿ|| ೧೦೩||

Adhikarana rAjasevAyAH kaThinatvam (104) · Śloka 104

ಆಸನ್ನಸೇವಾ ನೃಪತೇಃ ಕ್ರೀಡಾಶಸ್ತ್ರಾಹಿಪಾವಕೈಃ| ಕೌಶಲೇನಾತಿಮಹತಾ ವಿನೀತೈಃ ಸಾ ನಿರುಧ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಪ್ಯ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಬಹುಮಾನಂ ಚ ಭೂಪತೇಃ| ಯಥೋಪಭುಞ್ಜೀತ ಚಿರಂ ತಥಾ ಸ್ಯಾದಪ್ರಮಾದವಾನ್||೧೦೪||

ನೃಪತೇ ರಾಜ್ಞಃ ಸೇವಾಸನ್ನತ್ವೇನ ನೈಕಟ್ಯೇನ ಶಸ್ತ್ರಾದಿನಾ ಚ ಕ್ರೀಡಾಸದೃಶಮಪಾಯಬಾಹುಲ್ಯಾತ್| ಸಾ ಚಾಸನ್ನಸೇವಾ ವಿನೀತೈಃ ಪುರುಷೈರತಿಮಹತಾ ಸೇವಾಕುಶಲತ್ವೇನ ನಿರ್ವಾಹ್ಯತೇ| ನ ತು ಯಥಾಸುಖಮ್| ತಥಾ ಭೂಪತೇ ರಾಜ್ಞಃ ಸಕಾಶಾದ್ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಬಹುಮಾನಂ ಚ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ತಥಾ ಪ್ರಮಾದಿನಾ ಭವಿತವ್ಯಂ, ಯಥಾ ತದೈಶ್ವರ್ಯಂ ಬಹುಮಾನಂ ಚ ಚಿರಮುಪಯೋಕ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ|| ೧೦೪||

Adhikarana rAj~jaH shayyAbhimantraNam (105) · Śloka 105

ವಿದಧ್ಯಾತ್ಪರಿತಃ ಶಯ್ಯಾಂ ರಕ್ಷಾಮನ್ತ್ರಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಮ್||೧೦೫||

ತಸ್ಯ ಚ ರಾಜ್ಞೋ ಭಿಷಗ್ಯಥೋಚಿತೇ ಕಾಲೇ ಶಯ್ಯಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್? ಪರಿತಃ ಸಮನ್ತಾದ್ರಕ್ಷಾಮನ್ತ್ರೈರಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಮ್|| ೧೦೫||

Adhikarana rAj~jaH svastyayanam (106) · Śloka 106

ರಾತ್ರೌ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾನ್ ಭೂತಿಮಕ್ಷತೈರನ್ವಿತಾಂ ಶುಚಿಮ್| ರಕ್ಷಾಶಕ್ತಿಂ ತಥೋಚ್ಛೀರ್ಷೇ ಸಯವಾಙ್ಕುರಯಾವಕಾಮ್| ಸದೂರ್ವಂ ಪೂರ್ಣಕಲಶಂ ಸಪುಷ್ಪಫಲಪಲ್ಲವಮ್| ಉಪಹಾರಂ ಚ ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚಾನ್ತೇ ನಿಶಾಸು ಚ| ಏತತ್ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಶುಚಿನಾ ಶುಚೇಃ| ಆಯುಷ್ಯಂ ಪೌಷ್ಟಿಕಂ ಭೂತವಿಷಕಾರ್ಮಣಪಾಪ್ಮಜಿತ್||೧೦೬||

ರಾತ್ರೌ ಚ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾನ್ ರಕ್ಷಾಮನ್ತ್ರಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾನ್ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಭೂತಿಂ ಚ ಭಸ್ಮರಕ್ಷಾಮನ್ತ್ರಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್? ಅಕ್ಷತೈರ್ಯವೈರನ್ವಿತಾಮ್| ಶುಚಿಂ ಚ| ತಥೋಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ಶಯ್ಯಾಯಾಃ ಪೂರ್ವಭಾಗೇ ರಕ್ಷಾಶಕ್ತಿಂ ರಕ್ಷಾರ್ಥಾಂ ದೇವೀಂ ವಿಶೇಷಪ್ರತಿಯಾತನಾಂ ಚಿತ್ರಾದಿಕೃತಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಯವಾಙ್ಕುರೈರ್ಯಾವಕೇನಾಲಕ್ತಕೇನ ಸಹಿತಂ ದೂರ್ವಯಾ ಶಾಡ್ವಲೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಫಲೈಶ್ಚ ಸಂಯುಕ್ತಮುದಕಪೂರ್ಣಂ ಕಲಶಮುಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾಂ ಚೋಪಹಾರಮುಚ್ಛೀರ್ಷಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಏತಚ್ಚ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಕರ್ಮ ಶುಚಿನಾ ಭಿಷಜಾ ಶುಚೇರ್ಭೂಭೃತೋ ಭೂಪತೇಃ ಕರ್ತವ್ಯಮ್| ನ ಕೇವಲಂ ರಾತ್ರ್ಯಾರಮ್ಭೇ ಕಾರ್ಯಂ ಯಾವತ್ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್| ನಿಶಾನ್ತೇ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್| ಆಯುಷೋ ಹಿತಂ ಪೌಷ್ಟಿಕಮೃದ್ಧಿಕರಂ ಭೂತಾದಿನಾಶನಂ ಚ, ಕಾರ್ಮಣಂ ವಶೀಕರಣಾದ್ಯರ್ಥಂ ಮನ್ತ್ರಾದಿ|| ೧೦೬||

Adhikarana viShasAdhanaprakaraNopasaMhAraH (107) · Śloka 107

ಸಂಕ್ಷೇಪ ಏಷ ವಿಷಪಾಲನಸಾಧನಾಯ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತು ವಿಸ್ತರವಿಧಿಃ ಪುನರುತ್ತರೇ ತು| ಆಲೋಚ್ಯ ಸಮ್ಯಗಖಿಲಂ ಮತಿಪೂರ್ವಕಾರೀ ಯುಞ್ಜೀತ ತಂ ಪರಿವಿಕಲ್ಪ್ಯ ವಿಕಾರಚಿಹ್ನಮ್||೧೦೭||

ಏಷೋಽಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ವಿಷಪಾಲನಾಯ ವಿಷರಕ್ಷಣಾಯ ತಥಾ ತದುದ್ಭವಾನಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಞ್ಚ ಸಾಧನಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾರ್ಥಂ ಸಂಕ್ಷೇಪಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ| ವಿಸ್ತರವಿಧಿಸ್ತು ಪುನರುತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಇತ್ಯೇತದಖಿಲಮಶೇಷಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಆಲೋಚ್ಯ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಮತಿಪೂರ್ವಕಾರೀ, ನ ತು ಯತ್ಕಿಞ್ಚನಕಾರೀ ವಿಕಾರಲಕ್ಷಣಂ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ತಂ ವಿಷಪಾಲನಸಾಧನವಿಧಿಂ ಯುಞ್ಜೀತ|| ೧೦೭||

Adhikarana viShAdirakShaNopAyAnusAraNaphalam (8) · Śloka 8

ಇತಿ ವಿಷಗರರಕ್ಷೋ ರಕ್ಷಣಾಯೋಪದೇಶಂ ಭಜತಿ ನರಪತಿರ್ಯೋ ನಿತ್ಯಮೇವಾಪ್ರಮತ್ತಃ| ನಿಜಪರರಿಪುವೃನ್ದೈರಪ್ರಧೃಷ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಜನಯತಿ ಜನತಾಯಾಃ ಕ್ಷೇಮಯೋಗೌ ಚಿರಾಯ||೧೦೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಅನ್ನರಕ್ಷಾವಿಧಿರ್ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||

ಇತ್ಯನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ವಿಷರಕ್ಷಣಾಯ ಗರರಕ್ಷಣಾಯ ರಕ್ಷೋರಕ್ಷಣಾಯ ಭೂತರಕ್ಷಣಾಯ ಯೋ ನರಪತಿರಪ್ರಮತ್ತಃ ಸನ್ನುಪದೇಶಂ ಭಜತಿ ಸೇವತೇ, ಸ ನರಪತಿರ್ನಿಜೈ ರಿಪುವೃನ್ದೈಃ ಸಹಜೈಃ ಕಾಮಾದಿಭಿಃ ಶತ್ರುಭಿಃ ಪರಾಣಾಂ ಸಂವರಣದೇಶಾದೀನಾಂ ರಿಪೂಣಾಂ ವೃನ್ದೈರಪ್ರಧೃಷ್ಯೋ ದುರಭಿಭವಃ ಸನ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ಜನತಾಯಾಃ ಪ್ರಜಾಯಾಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೌ ಯೋಗಕ್ಷೇಮೌ ಚಿರಾಯ ಬಹುಕಾಲಂ ಜನಯತಿ ಜನತಾಯಾ ಯೋಗಕ್ಷೇಮೌ ಸಮ್ಪಾದಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೦೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಅಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||