Adhikarana athAtaH bastividhirnAmAShTAviMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಬಸ್ತಿವಿಧಿಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो बस्तिविधिं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ವಮನೇ ಕಫನಾಶಾಯೋಪದಿಷ್ಟೇ ಪಿತ್ತನಾಶಾಯ ವಿರೇಚನೇ ಚ ವಾತನಾಶಾಯ ಬಸ್ತೇಃ ಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ತತ್ಪರಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ-ಅಥಾಽತ ಇತ್ಯಾದಿ|| ೧||
Adhikarana basteH prAdhAnyambastisaMj~jAyA anvarthattva~jca (2) · Śloka 2
ಬಸ್ತಿರನಿಲಪ್ರಧಾನೇಶು ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ| ಬಸ್ತಿನಾ ದೀಯತೇ ಬಸ್ತಿಂ ವಾ ಪೂರ್ವಮನ್ವೇತ್ಯತೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಸ ಚ ಸರ್ವೋಪಕ್ರಮಾಣಾಂ ಪ್ರಧಾನತಮಃ ಶೀಘ್ರಂ ಬೃಂಹಣಾದಿಕಾರಿತ್ವಾದ್ವಿಕೃತಾನಿಲೋಚ್ಛೇದಿತ್ವಾಚ್ಚ||೨||
बस्तिरनिलप्रधानेशु प्रयुज्यते| बस्तिना दीयते बस्तिं वा पूर्वमन्वेत्यतो बस्तिः| स च सर्वोपक्रमाणां प्रधानतमः शीग़्रं बृंहणादिकारित्वाद्विकृतानिलोच्छेदित्वाच्च||२||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರಾನಿಲಪ್ರಧಾನೇಷು ದೋಷೇಷು ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಇತಿ| ತತ್ರ ಬಸ್ತಿ ಸಂಜ್ಞಾಯಾ ಅನ್ವರ್ಥತೋಚ್ಯತೇ| ಬಸ್ತಿನಾ ಅಜಾದಿಮೂತ್ರಾಧಾರೇಣ ಯತೋ ದೀಯತೇಽತೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಅಥವಾ ಯತೋ ದತ್ತಂ ಸತ್ ಪೂರ್ವಮಾದೌ ಬಸ್ತಿಮನುಗಚ್ಛತ್ಯತೋ ಬಸ್ತಿರಿತಿ| ಸ ಚ ಬಸ್ತಿಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಮನಾದೀನಾಮುಪಕ್ರಮಾಣಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಧಾನಃ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ಶೀಘ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಶೀಘ್ರಮನಾಯಾಸೇನ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣ ಬೃಂಹಣಾದಿಗುಣಕಾರಿತ್ವಾದ್ವಿಕೃತಾನಿಲೋಚ್ಛೇದಿತ್ವಾಚ್ಚ|| ೨||
Adhikarana vAtasya prAdhAnyam (3) · Śloka 3
ಅನಿಲೋ ಹಿ ದೋಷಾಣಾಂ ನೇತಾ| ಸರ್ವಶರೀರಚೇಷ್ಟೈಕಕಾರಣಮ್| ಪಞ್ಚಾತ್ಮತಯಾ ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗವ್ಯಾಪೀ| ವಿಧಾತಾ ವಿವಿಧಬಾಹ್ಯಾ- ಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಭಾವಾನಾಂ ಸರ್ಗಸ್ಥಿತಿಪ್ರಲಯಾನಾಂ ಹೇತುಃ ಮಾರ್ಗತ್ರಯ- ಜಾನಾಮಪಿ ರೋಗಾಣಾಮಿತಿ||೩||
अनिलो हि दोषाणां नेता| सर्वशरीरचेष्टैककारणम्| पञ्चात्मतया अङ्गप्रत्यङ्गव्यापी| विधाता विविधबाह्या- ध्यात्मिकभावानां सर्गस्थितिप्रलयानां हेतुः मार्गत्रय- जानामपि रोगाणामिति||३||
🔊 Audio coming soon
ಯತಃ ಸೋಽನಿಲೋ ದೋಷವ್ಯಾಪಾರಕಃ| ಏತದೇವಾಹ-ಅನಿಲೇತ್ಯಾದಿ| ಅಙ್ಗಾನಿ ಶಿರಃಪ್ರಭೃತೀನಿ| ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಾನಿ ನೇತ್ರಕರ್ಣಾಙ್ಗುಲ್ಯಾದೀನಿ| ವಿವಿಧಾನಾಂ ಬಾಹ್ಯಾನಾಂ ತರುಪ್ರಭೃತೀನಾಮಾಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾನಾಞ್ಚ ದೇಹಸ್ಥಾನಾಂ ಭಾವಾನಾಂ ಯೇ ಸರ್ಗಸ್ಥಿತಿಪ್ರಲಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಧಾತಾ| ಸರ್ಗ ಉತ್ಪತ್ತಿಃ| ಸ್ಥಿತಿಃ ಸ್ಥಾನಮ್| ಪ್ರಲಯೋ ವಿನಾಶಃ| ಅನ್ತರ್ಮಾರ್ಗಜಾನಾಂ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗಜಾನಾಞ್ಚ ಹೇತುಃ|| ೩||
Adhikarana basterviShayaH guNAshca (4) · Śloka 4
ಸುಖತ್ವಾದೇವ ಚ ಬಸ್ತಿರ್ಬಾಲವೃದ್ಧಕೃಶಸ್ಥೂಲಕ್ಷೀಣಧಾತ್ವಿ- ನ್ದ್ರಿಯೇಷು ಚ ಸ್ತ್ರೀಷು ಚಾನಿಲೋಪಸರ್ಗಾಪ್ರಜಾಸು ಕೃಚ್ಛ್ರಪ್ರಜಾಸು ಚೋಪ- ದಿಶ್ಯತೇ| ತಥಾಗ್ನಿಬಲವರ್ಣಮೇದಧಾಸ್ವರಾಯುಃ ಸುಖಪ್ರದೋ ವಯಃ- ಸ್ಥಾಪನಃ ಪಙ್ಗೂರುಸ್ತಮ್ಭಮಗ್ನಸಙ್ಕುಚಿತಾನಿಲಾಧ್ಮಾನಶೂಲಾರೋ ಚಕೋದಾವರ್ತಪರಿಕರ್ತಿಕಾದಿಷು ಹಿತ ಇತಿ||೪||
सुख़त्वादेव च बस्तिर्बालवृद्धकृशस्थूलक्षीणधात्वि- न्द्रियेषु च स्त्रीषु चानिलोपसर्गाप्रजासु कृच्छ्रप्रजासु चोप- दिश्यते| तथाग्निबलवर्णमेदधास्वरायुः सुख़प्रदो वयः- स्थापनः पङ्गूरुस्तम्भमग्नसङ्कुचितानिलाध्मानशूलारो चकोदावर्तपरिकर्तिकादिषु हित इति||४||
🔊 Audio coming soon
ಅಯಂ ಬಸ್ತಿಃ ಸುಖಸೇವ್ಯತ್ವಾದೇವ ಬಾಲಾದಿಷು ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟದೇಹತ್ವಾಚ್ಚಾಪ್ರಜಾಸು ಸ್ತ್ರೀಷು ಚೋಪದಿಶ್ಯತೇ| ತಥಾಽಗ್ನ್ಯಾದಿಪ್ರದಃ| ವಯಸೋ ಯೌವನಸ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಃ ಪಙ್ಗ್ವಾದಿಷು ಹಿತಃ ಪಥ್ಯಶ್ಚ|| ೪||
Adhikarana basterAsthApanAdiBedena traividhyamAsthA- panasya trayodashavidhatva~jca (5) · Śloka 5
ಸ ತು ಬಸ್ತಿಸ್ತ್ರಿವಿಧಃ| ಆಸ್ಥಾಪನಮನುವಾಸನಮುತ್ತರಬಸ್ತಿಶ್ಚ| ತತ್ರಾಸ್ಥಾಪನಂ ದೋಷದೂಷ್ಯಾದ್ಯನುಸಾರೇಣ ನಾನಾದ್ರವ್ಯಸಂಯೋಗಾದಿನಿ- ರ್ವೃತ್ತಮ್| ತಸ್ಯ ಭೇದಾಃ ಉತ್ಕ್ಲೇಶನಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಸಂಶಮನಂ ಲೇಖನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಾಜೀಕರಣಂ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿರ್ಮಾಧುತೈಲಿಕಮಿತ್ಯಾದಯಃ| ಮಾಧುತೈಲಿಕಸ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಾ ಯಾಪನೋ ಯುಕ್ತರಥೋ ದೋಷಹರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಬ- ಸ್ತಿರಿತಿ| ತೇಷಾಂ ನಾಮಭಿರೇವ ಸ್ವರೂಪಮಾಖ್ಯಾತಮ್||೫||
स तु बस्तिस्त्रिविधः| आस्थापनमनुवासनमुत्तरबस्तिश्च| तत्रास्थापनं दोषदूष्याद्यनुसारेण नानाद्रव्यसंयोगादिनि- र्वृत्तम्| तस्य भेदाः उत्क्लेशनं संशोधनं संशमनं लेख़नं बृंहणं वाजीकरणं पिच्छाबस्तिर्माधुतैलिकमित्यादयः| माधुतैलिकस्य पर्याया यापनो युक्तरथो दोषहरः स्निग्धब- स्तिरिति| तेषां नामभिरेव स्वरूपमाख़्यातम्||५||
🔊 Audio coming soon
ಸ ಚ ಬಸ್ತಿಸ್ತ್ರಿಪ್ರಕಾರ ಆಸ್ಥಾಪನಾದಿಭೇದೇನ| ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾಽಽಸ್ಥಾಪನಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ತಸ್ಯೈವೋಲ್ಕ್ಲೇಶನಾದಯೋ ಭೇದಾಃ| ತೇಷಾಮುತ್ಕ್ಲೇಶನಾದೀನಾಂ ನಾಮಭಿರೇವ ಸ್ವರೂಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮ್| ತತ್ರ ಯೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸಂಯೋಗಾದಿವಶಾದ್ದೋಷಮುತ್ಕ್ಲೇಶಯತಿ ಸ ಉತ್ಕ್ಲೇಶಕಃ| ಯಸ್ತು ಶಮಯತಿ ಸ ಶಮನಃ| ಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನ್ ವಿಲಖತಿ ಸ ಲೇಖನಃ| ಯಃ ಶೋಧಯತಿ ದೋಷಾನ್ ಸ ಶೋಧನಃ| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ವರೂಪತ್ವಾತ್ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಮಧುತೈಲಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾನ್ಮಾಧುತೈಲಿಕಃ| ಏವಂ ಮಾಧುತೈಲಿಕಪರ್ಯಾಯಾಣಾಮರ್ಥೋಽಪ್ಯೂಹ್ಯಃ| ತೇನ ತೇಷಾಮಿತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮ್|| ೫||
Adhikarana AsthApananirUhashabdayoH nirvacanam (6) · Śloka 6
ತದ್ವಯಃ ಸ್ಥಾಪನಾದ್ದೋಷಸ್ಥಾಪನಾದ್ವಾಽಽಸ್ಥಾಪನಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಶರೀ- ರಾರೋಹಣಾದ್ದೋಷನಿರ್ಹರಣಾದಚಿನ್ತ್ಯಪ್ರಭಾವತಯಾ ಯಸ್ಮಿನ್ನೂಹಾಸ- ಮ್ಭವಾನ್ನಿರುಹ ಇತಿ||೬||
तद्वयः स्थापनाद्दोषस्थापनाद्वाऽऽस्थापनमित्युच्यते शरी- रारोहणाद्दोषनिर्हरणादचिन्त्यप्रभावतया यस्मिन्नूहास- म्भवान्निरुह इति||६||
🔊 Audio coming soon
ತದ್ವಯ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಆಸ್ಥಾಪನಸಂಜ್ಞಾಯಾ ಅನ್ವತರ್ಥತಾಮಾಹ- ಶರೀರೇತ್ಯಾದಿನಾ ನಿರೂಹಸಂಜ್ಞಾಯಾಃ| ನಿರೂಹಾಸ್ಥಾಪನೌ ಪರ್ಯಾಯೌ|| ೬||
Adhikarana anuvAsanasvarUpAdi (7) · Śloka 7
ಅನುವಾಸಾನಂ ಯಥಾರ್ಹೌಷಧಸಿದ್ಧಃ ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಃ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ನೇಹವಿಧೌ ಸ ಚತುರ್ಧಾಭಿಹಿತಃ||೭||
अनुवासानं यथार्हौषधसिद्धः स्नेहनार्थः स्नेहः स्नेहविधौ स चतुर्धाभिहितः||७||
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ತು ಬಸ್ತಿಃ ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ಚೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಃ ಸ್ನೇಹೋ ದೀಯತೇ ತದನುವಾಸನಮ್| ಸ ಚ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ನೇಹವಿಧೌ ಘೃತಾದಿಭೇದೇನ ಚತುರ್ದ್ಧಾಭಿಹಿತಃ|| ೭||
Adhikarana anuvAsanaBedo mAtrAbastiH tasya mAtrAdi (8) · Śloka 8
ತಸ್ಯ ಭೇದೋ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿಃ| ಸ ಪೇಯಸ್ನೇಹಹ್ನಸ್ವಮಾತ್ರಾತುಲ್ಯಃ| ಸೇವ್ಯಃ ಸದಾ ಚ ಮಾಧುತೈಲಿಕವತ್| ಬಾಲವೃದ್ಧಾಧ್ವಭಾರ- ಯಾನವ್ಯಾಯಾಮಚಿನ್ತಾಸ್ತ್ರೀನಿತ್ಯಸ್ತ್ರೀನೃಪೇಶ್ವರಸುಕುಮಾರದುರ್ಬಲಾನಿ- ಲಭಗ್ನಾಲ್ಪಾಗ್ನಿಭಿರ್ನಿಷ್ಪರಿಹಾರತಯಾ ಸುಖೋ ಬಲ್ಯೋ ವರ್ಣ್ಯಃ ಸೃಷ್ಟಮಲೋ ದೋಷಘ್ನಶ್ಚ| ತಥಾಪಿ ತೌ ನಾಜೀರ್ಣೇ ಯೋಜ್ಯೌ ನ ಚ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಃ ಸೇವ್ಯಃ||೮||
तस्य भेदो मात्राबस्तिः| स पेयस्नेहह्नस्वमात्रातुल्यः| सेव्यः सदा च माधुतैलिकवत्| बालवृद्धाध्वभार- यानव्यायामचिन्तास्त्रीनित्यस्त्रीनृपेश्वरसुकुमारदुर्बलानि- लभग्नाल्पाग्निभिर्निष्परिहारतया सुख़ो बल्यो वर्ण्यः सृष्टमलो दोषग़्नश्च| तथापि तौ नाजीर्णे योज्यौ न च दिवास्वप्नः सेव्यः||८||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಚಾನುವಾಸನಸ್ಯ ಭೇದೋ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿರ್ನಾಮ| ಏತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಸ ಚ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿಃ ಪೇಯಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಹ್ರಸ್ವಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ತುಲ್ಯಃ ಸೇವ್ಯಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ-ಆತುರೋ ಮುಖೇನೋಪಯುಕ್ತಂ ಸ್ನೇಹಂ ಯತ್ಪರಿಮಾಣಂ ಯಾಭ್ಯಾಂ ಯಾಮಾಭ್ಯಾಂ ಜರಯಿತುಂ ಶಕ್ನೋತಿ ತತ್ಪರಿಮಾಣಂ ತಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿರ್ಭವತೀತಿ| ಸ ಚ ಮಾತ್ರಾಬಸ್ತಿರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ಮಾಧುತೈಲಿಕವಿಧಾನೇನ ಬಾಲವೃದ್ಧಾದಿಭಿಃ ಸೇವ್ಯೋ ನಿಷ್ಪರಿಹಾರತ್ವಾದೇಹಿತೋಃ| ಏವಙ್ಗುಣಯುಕ್ತತ್ವೇಽಪಿ ತಾವನುವಾಸನಮಾತ್ರಾಬಸ್ತೀ ಅಜೀರ್ಣೇ ನ ಚ ಯೋಜ್ಯೌ| ನ ಚ ತಯೋರುಪಯುಕ್ತಯೋರ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಃ ಸೇವ್ಯಃ|| ೮||
Adhikarana anuvAsanirvacanam (9) · Śloka 9
ಯತಶ್ಚ ಸೋಽನ್ನಮನುವಸನ್ನಪಿ ನ ದುಷ್ಯತ್ಯನುವಾಸರಮಪಿ ವಾ ದೀಯತ ಇತ್ಯನುವಾಸನಮ್||೯||
यतश्च सोऽन्नमनुवसन्नपि न दुष्यत्यनुवासरमपि वा दीयत इत्यनुवासनम्||९||
🔊 Audio coming soon
ಯತಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿನಾನುವಾಸನಾನ್ವರ್ಥತಾಮಾಹ|| ೯||
Adhikarana uttarabastisvarUpantatra matAntara~jca (10) · Śloka 10
ಉತ್ತರಬಸ್ತಿರಪಿ ಸ್ನೇಹೋಽನುವಾಸನವಚ್ಛೋಧನಂ ನಿರೂಹವದಪಿ ಕೇಚಿದಾಹುಃ||೧೦||
उत्तरबस्तिरपि स्नेहोऽनुवासनवच्छोधनं निरूहवदपि केचिदाहुः||१०||
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ತು ಬಸ್ತಿರ್ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗೇಣ ದೀಯತೇ ಸ್ನೇಹಃ ಸ ಉತ್ತರಬಸ್ತಿಃ| ತಸ್ಯ ವಿಧಾನಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನುವಾಸನಸದೃಶಮ್| ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಹುಃ ಶೋಧನಂ ನಿರೂಹಸದೃಶಮಿತಿ|| ೧೦||
Adhikarana uttarabasternirvacanam (11) · Śloka 11
ಸ ನಿರೂಹಾದುತ್ತರಮುತ್ತರೇಣ ವಾ ಮಾರ್ಗೇಣ ದೀಯತ ಇತ್ಯುತ್ತರ- ಬಸ್ತಿಃ||೧೧||
स निरूहादुत्तरमुत्तरेण वा मार्गेण दीयत इत्युत्तर- बस्तिः||११||
🔊 Audio coming soon
ಸ ನಿರೂಹೇತ್ಯಾದಿನಾನ್ವರ್ಥಕಥನಮ್|| ೧೧||
Adhikarana AsthApyAH (12) · Śloka 12
ತತ್ರಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾನಾಹಶೂಲಶುದ್ಧಾತೀಸಾರಜೀರ್ಣಜ್ವರ- ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾಢ್ಯರೋಗಹೃದಯಕುಕ್ಷಿಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಪರ್ವಾಭಿತಾಪಪಾರ್ಶ್ವಯೋ- ನಿಶೂಲಾಙ್ಗಸುಪ್ತಿಶೋಷಕಮ್ಪಗೌರವಾತಿಲಾಘವಾನ್ತ್ರಕೂಜನವಾತ- ವರ್ಚೋಮೂತ್ರಶುಕ್ರಸಙ್ಗಾಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾವೃದ್ಧಿಶುಕ್ರಾರ್ತ್ತವಸ್ತನ್ಯನಾಶ- ರಜಃ ಕ್ಷಯೋನ್ಮಾದದೋಷಕಿರ್ಮಿಣಕೋಷ್ಠವಿಷಮಾಗ್ನಿಸಶಬ್ದಾ- ಲ್ಪಾಲ್ಪೋಗ್ರಗನ್ಧೋತ್ಥಾನಾದಯೋ ದೋಷಭೇದೀಯೋಕ್ತಾಶ್ಚ ವಾತವ್ಯಾಧಯಃ| ವಿಶೇಷೇಣೈತೇ ಹಿ ಪರಂ ಬಸ್ತಿನಾಶಮುಪಯಾನ್ತಿ ಮೂಲಚ್ಛೇದೇನ ವೃಕ್ಷವತ್||೧೨||
तत्रास्थाप्या गुल्मप्लीहानाहशूलशुद्धातीसारजीर्णज्वर- प्रतिश्यायाढ्यरोगहृदयकुक्षिपार्श्वग्रहपर्वाभितापपार्श्वयो- निशूलाङ्गसुप्तिशोषकम्पगौरवातिलाग़वान्त्रकूजनवात- वर्चोमूत्रशुक्रसङ्गाश्मरीशर्करावृद्धिशुक्रार्त्तवस्तन्यनाश- रजः क्षयोन्माददोषकिर्मिणकोष्ठविषमाग्निसशब्दा- ल्पाल्पोग्रगन्धोत्थानादयो दोषभेदीयोक्ताश्च वातव्याधयः| विशेषेणैते हि परं बस्तिनाशमुपयान्ति मूलच्छेदेन वृक्षवत्||१२||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಚ ಬಸ್ತಿಭೇದೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಗುಲ್ಮಾದಯೋ ವಾತಪ್ರಧಾನಾ ದೋಷಭೇದೀಯಪಠಿತಾಶ್ಚ ವಾತಹೇತುಕಾ ವ್ಯಾಧಯ ಆಸ್ಥಾಪ್ಯಾಃ| ಏತೇಷ್ವಾಸ್ಥಾಪನೋ ಯೋಜ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏತೇ ಹ್ಯನೇನ ವಾತೇ ಛಿನ್ನೇ ನಾಶಮುಪಯಾನ್ತಿ| ಯಥಾ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ನೇ ವೃಕ್ಷಾಃ| ಶುದ್ಧಶ್ಚಾಸಾವತಿಸಾರಸ್ತಥೋಕ್ತಃ| ಶುದ್ಧಶಬ್ದೇನಾಮರಕ್ತಯೋಃ ಪ್ರತಿಷೇಧಃ| ಗ್ರಹಶಬ್ದಸ್ಯ ಹೃದಯಾದಿಭಿಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಶೂಲಶಬ್ದಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋನಿಭ್ಯಾಮ್| ಸಙ್ಗಶಬ್ದಸ್ಯ ವಾತಾದಿಭಿಃ| ನಾಶಶಬ್ದಸ್ಯ ಶುಕ್ರಾದಿಭಿಃ| ರೇತೋದೋಷಾಃ ಕುಣಪಾದಯಃ| ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಮುಗ್ರಗನ್ಧಂ ಚ ತದುತ್ಥಾನಂ ಚೇತಿ ಸಮಾಸಃ|| ೧೨||
Adhikarana anAsthApyAstatra hetavashca (13) · Śloka 13
ಅನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾಸ್ತ್ವತಿಸ್ನಿಗ್ಧೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟದೋಷಕ್ಷತೋರಸ್ಕಾತಿಕೃಶಾ ನಿರನ್ನಾಃ ಕೃತವಮನವಿರೇಚನನಸ್ಯಪ್ರಸಕ್ತಚ್ಛರ್ದಿನಿಷ್ಠೀವಿಕಾ- ಕಾಸಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾರ್ಶೋಬದ್ಧಚ್ಛಿದ್ರದಕೋದರಾಧ್ಮಾನಾಲಸಕವಿ- ಷೂಚಿಕಾಮಾತೀಸಾರಾರೋಚಕಾಲ್ಪಾಗ್ನಿಗುದಶೋಫಕುಷ್ಠಮಧುಮೇ- ಹಾರ್ತಾಃ| ಗರ್ಭಿಣೀ ಚಾಪ್ರವೃತ್ತಾಷ್ಟಮಮಾಸಾ| ತತ್ರಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧೋ- ತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟದೋಷಯೋರ್ದೋಷಾನುತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯೋದರಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಶ್ವಯಥುಂ ವಾ ನಿರೂಹೋ ಜನಯೇತ್| ಕ್ಷತೋರಸ್ಕಸ್ಯಾತಿಕೃಶಸ್ಯ ಚ ಕ್ಷೋಭಮಾಪನ್ನಃ ಶರೀರ- ಮಾಶು ಪೀಡಯೇತ್| ಅನಿರನ್ನಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಕೃತವಮನವಿರೇಕಯೋಸ್ತು ರಿಕ್ತಂ ದೇಹಂ ಕ್ಷತಂ ಕ್ಷಾರ ಇವ ದಹೇತ್| ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಸ್ತು ಸದ್ಯೋಽ- ಗ್ನಿಮವಸಾದ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾಯ ಸ್ಯಾತ್| ಕೃತನಸ್ಯಸ್ಯಾಸ್ಯ- ವಿಭ್ರಂಶಂ ವಿವೃತೋರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸ್ತಯಾ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅನುವಾಸನಂ ತು ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಮ್| ಪ್ರಸಕ್ತಚ್ಛರ್ದ್ಯಾದೀನಾಂ ವಾಯುರ್ನಿರೂಹಮೂರ್ಧ್ವಂ ನಯೇತ್| ಅನುವಾಸನಞ್ಚಾರ್ಶಸಸ್ಯಾವೃತಮಾರ್ಗತ್ವಾದನಾಗಚ್ಛನ್ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಹಿಂಸ್ಯಾತ್| ಸ್ನೇಹಃ ಪುನರರ್ಶಾಂಸ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದ್ಯಾಧ್ಮಾನಾಯ ಸ್ಯಾತ್| ಬದ್ಧೋದರಾದ್ಯಾಧ್ಮಾನಾನ್ತಾನಾಂ ಭೃಶತರಮಾಧ್ಮಾನಾನ್ಮೃತ್ಯುಃ| ಅಲಸ- ಕಾರ್ತಾದೀನಾಂ ಚಾಮದೋಷಾತ್| ಅರೋಚಕಾರ್ತಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಮಾಮ- ಯವೃದ್ಧಿಃ| ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೋ ದೋಷಃ||೧೩||
अनास्थाप्यास्त्वतिस्निग्धोत्क्लिष्टदोषक्षतोरस्कातिकृशा निरन्नाः कृतवमनविरेचननस्यप्रसक्तच्छर्दिनिष्ठीविका- कासश्वासहिक्कार्शोबद्धच्छिद्रदकोदराध्मानालसकवि- षूचिकामातीसारारोचकाल्पाग्निगुदशोफकुष्ठमधुमे- हार्ताः| गर्भिणी चाप्रवृत्ताष्टममासा| तत्रातिस्निग्धो- त्क्लिष्टदोषयोर्दोषानुत्क्लेश्योदरं मूर्च्छां श्वयथुं वा निरूहो जनयेत्| क्षतोरस्कस्यातिकृशस्य च क्षोभमापन्नः शरीर- माशु पीडयेत्| अनिरन्नस्य वक्ष्यते| कृतवमनविरेकयोस्तु रिक्तं देहं क्षतं क्षार इव दहेत्| स्नेहबस्तिस्तु सद्योऽ- ग्निमवसाद्य श्लेष्मामयाय स्यात्| कृतनस्यस्यास्य- विभ्रंशं विवृतोर्ध्वस्रोतस्तया कुर्यात्| अनुवासनं तु दोषोत्क्लेशम्| प्रसक्तच्छर्द्यादीनां वायुर्निरूहमूर्ध्वं नयेत्| अनुवासनञ्चार्शसस्यावृतमार्गत्वादनागच्छन्बस्तिः प्राणान् हिंस्यात्| स्नेहः पुनरर्शांस्यभिष्यन्द्याध्मानाय स्यात्| बद्धोदराद्याध्मानान्तानां भृशतरमाध्मानान्मृत्युः| अलस- कार्तादीनां चामदोषात्| अरोचकार्तादीनां यथास्वमाम- यवृद्धिः| गर्भिण्याः पूर्वोक्तो दोषः||१३||
🔊 Audio coming soon
ಅನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಅನಿರನ್ನಸ್ಯ ಯದಾಸ್ಥಾಪನೇನ ಭವತಿ ತದಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಧ್ಯಾಯೇ ನಿರೂಹಶ್ಚ ಸಮೀರಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಕೃತವಮನವಿರೇಕಯೋಸ್ತದಹರೇವ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಯ ಏವಾನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾಸ್ತ ಏವಾನನುವಾಸ್ಯಾ ಇತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣತ್ವಾತ್| ಕೃತವಮನವಿರೇಕಯೋರನುವಾಸನೇನಾಪಿ ಯದ್ಭವತಿ ತತ್ ಲಾಘವಿಕತ್ವಾದಿಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಪ್ರಸಙ್ಗ ಉಚ್ಯತೇ| ಕೃತನಸ್ಯಸ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮಾಸ್ಯವಿಭ್ರಂಶಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸಾಂ ವಿವೃತತ್ವಾತ್| ತಸ್ಯೈವಾನುವಾಸನಂ ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ್ನೇಹೋಽರ್ಶಸಾನಾಮನುವಾಸನಮ್| ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಆಸ್ಥಾಪನೇನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೋ ವಮನೋಕ್ತೋ ದೋಷ ಆಮಗರ್ಭಭ್ರಂಶಾದಿಃ ಸಾ ಚಾಪ್ರವೃತ್ತಾಷ್ಟಮಮಾಸಾ ಯಸ್ಯಾ ನ ಪ್ರವೃತ್ತೋಽಷ್ಟಮೋ ಮಾಸಃ| ಪ್ರವೃತ್ತೇ ತ್ವಷ್ಟಮೇ ಮಾಸಿ ಬಸ್ತಿರ್ವಿಹಿತ ಏವ ತಸ್ಮಾದೇತೇಽನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾಃ|| ೧೩||
Adhikarana anuvAsyAH ananuvAsyAshca (14) · Śloka 14
ಯ ಏವಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾಸ್ತ ಏವಾನುವಾಸ್ಯಾಃ| ರೂಕ್ಷಾತಿದೀಪ್ತಾಗ್ನಯಃ ಕೇವಲಾನಿಲಾರ್ತಾಶ್ಚ ವಿಶೇಷೇಣ| ಏತೇ ಪರಮನುವಾಸನೇನಾಪ್ಯಾಯ್ಯನ್ತೇ ಮೂಲಸೇಕೇನ ವೃಕ್ಷವತ್| ಯ ಏವಾನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾಸ್ತ ಏವಾನನುವಾ- ಸ್ಯಾಃ| ತಥಾ ನಿರನ್ನನವಜ್ವರಪಾಣ್ಡುರೋಗಕಾಮಲಾಪ್ರಮೇಹಪ್ರತಿ- ಶ್ಯಾಯಪ್ಲೀಹಕಫೋದರಾಢ್ಯವಾತವರ್ಚೋಭೇದಾರ್ತಪೀತವಿಷಗರಪಿತ್ತ- ಕಫಾಭಿಷ್ಯನ್ದಗುರುಕೋಷ್ಠಾತಿಸ್ಥೂಲಶ್ಲೀಪದಗಲಗಣ್ಡಾಪಚೀ- ಕ್ರಿಮಿಣಕೋಷ್ಠಃ| ತತ್ರಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತಾಃ ಪೃಥ- ಗ್ದೋಷಾಃ||೧೪||
य एवास्थाप्यास्त एवानुवास्याः| रूक्षातिदीप्ताग्नयः केवलानिलार्ताश्च विशेषेण| एते परमनुवासनेनाप्याय्यन्ते मूलसेकेन वृक्षवत्| य एवानास्थाप्यास्त एवाननुवा- स्याः| तथा निरन्ननवज्वरपाण्डुरोगकामलाप्रमेहप्रति- श्यायप्लीहकफोदराढ्यवातवर्चोभेदार्तपीतविषगरपित्त- कफाभिष्यन्दगुरुकोष्ठातिस्थूलश्लीपदगलगण्डापची- क्रिमिणकोष्ठः| तत्रातिस्निग्धादीनां यथास्वमुक्ताः पृथ- ग्दोषाः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಯ ಏವಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾ ಗುಲ್ಮಾದಯಃ ತ ಏವಾನುವಾಸ್ಯಾ ಅಪಿ| ತಥಾ ನಿರನ್ನಾದಯೋ ನಾನುವಾಸ್ಯಾಃ| ನಿರನ್ನಪ್ಲೀಹಾದೀನಾಮಾಸ್ಥಾಪನವಿಧಾನಾದಪವಾದ ವಚನಮನುವಾಸನೇ| ಅತಿಸ್ನಿಗ್ಧಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಮಿತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪೃಥಗಸಙ್ಕರೇಣಾಸ್ಥಾಪನಪ್ರತಿಷೇಧಪ್ರಸಙ್ಗೇಽಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯ ಏವೋಕ್ತಃ|| ೧೪||
Adhikarana aBuktavata eva nirUho deyaH, BojanaM kRutavata evAnuvAsanaM deyam (15) · Śloka 15
ಅಪಿ ಚ - ಅಭುಕ್ತೇ ರಿಕ್ತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಯುಕ್ತಮನುವಾಸನಮ್| ಸರದೂರಗಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವೈಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ತೇನ ವಾಯೋರ್ಜಯೋ ನ ಸ್ಯಾದ್ವಾತಸ್ಥಾನೇ ಹ್ಯತಿಷ್ಠತಾ| ಕಾಯಾಗ್ನೇರಾಶು ನಾಶಶ್ಚ ವಿಶೇಷಾದನಿವರ್ತನಾತ್| ಸ್ನೇಹಃ ಸದ್ಯೋಶಿತಾಹಾರರುದ್ಧೇ ತ್ವಾಮಾಶಯೇಽನಿಲಮ್| ಪಕ್ವಸ್ಥಂ ಹನ್ತಿ ಪಕ್ವಸ್ಥಶ್ಚ್ಯವತೇ ಚಾನ್ನಪಾಕತಃ| ನಿರೂಹಶ್ಚ ಸಮೀರಶ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗಾವುಭಾವಪಿ| ತಾವನ್ನಮೂರ್ಚ್ಛಿತೌ ತೀಕ್ಷ್ಣಾವಧೋಽನ್ನೇನ ಸಹಾಗತೌ| ಊರ್ಧ್ವಂ ವಾ ಶಕೃತಾ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಂಸ್ಥಿತೌ ಕೋಷ್ಠ ಏವ ವಾ| ಸಮಲಾಹಾರವಿಷ್ಟಬ್ಧೌ ಹರೇತಾಮಾಶು ಜೀವಿತಮ್| ಭುಕ್ತವಾನನುವಾಸ್ಯೋಽಸ್ಮಾನ್ನ ನಿರೂಹ್ಯಸ್ತು ಭುಕ್ತವಾನ್||೧೫||
अपि च - अभुक्ते रिक्तकोष्ठस्य प्रयुक्तमनुवासनम्| सरदूरगसूक्ष्मत्वैः क्षिप्रमूर्ध्वं प्रपद्यते| तेन वायोर्जयो न स्याद्वातस्थाने ह्यतिष्ठता| कायाग्नेराशु नाशश्च विशेषादनिवर्तनात्| स्नेहः सद्योशिताहाररुद्धे त्वामाशयेऽनिलम्| पक्वस्थं हन्ति पक्वस्थश्च्यवते चान्नपाकतः| निरूहश्च समीरश्च तीक्ष्णवेगावुभावपि| तावन्नमूर्च्छितौ तीक्ष्णावधोऽन्नेन सहागतौ| ऊर्ध्वं वा शकृता सार्द्धं संस्थितौ कोष्ठ एव वा| समलाहारविष्टब्धौ हरेतामाशु जीवितम्| भुक्तवाननुवास्योऽस्मान्न निरूह्यस्तु भुक्तवान्||१५||
🔊 Audio coming soon
ಅಪಿ ಚೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ಭುಕ್ತವಾನಸ್ಮಾತ್ ಕಾರಣಾದನುವಾಸ್ಯಃ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ಅಭುಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಭುಕ್ತೇ ನಿರನ್ನೇ ರಿಕ್ತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಸತಃ ಪುರುಷಸ್ಯಾನುವಾಸನಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸರತ್ವಾತ್ ದೂರಗತ್ವಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ರೋತಃ ಪ್ರವೇಶಿತ್ವಾಚ್ಚ ಶೀಘ್ರಮೇವೋರ್ಧ್ವಂ ಪೂರ್ವಕಾಯಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ತತಃ ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ತೇನೇತ್ಯಾದಿ| ತೇನಾನುವಾಸನೇನೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವೃತ್ತೇನ ವಾತಧಾಗ್ನಿಪಕ್ವಾಶಯೇ ಅತಿಷ್ಠತಾ ವಾಯೋರ್ಜಯೋ ನ ಸ್ಯಾತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಚಾನಿವರ್ತನಾದಪತನಾದ್ವಿಶೇಷೇಣಾಗ್ನಿನಾಶಃ ಸ್ಯಾತ್| ಯದಾ ತು ಭುಕ್ತಂ ತದನುವಾಸನಂ ದೇಯಮೇವ| ಯತಃ ಸದ್ಯೋಶಿತೇನಾಹಾರೇಣಾಮಾಶಯೇ ರುದ್ಧೇ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೋಽನುವಾಸನಸ್ನೇಹಃ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಮೇವಾನಿಲಂ ಹನ್ತಿ| ಅನ್ನಪಾಕತಶ್ಚ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥ ಏವ ಚ್ಯವತೇ| ಸ್ನೇಹಃ ಪತತ್ಯತೋಽಗ್ನಿನಾಶಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ಭಾವಃ| ಅಸ್ಮಾದನ್ನಂ ಭುಕ್ತವಾನನುವಾಸ್ಯ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ನಿರೂಹ್ಯಃ ಪುನರಭುಕ್ತವಾನೇವಾನ್ನಮ್| ಯತೋ ಭುಕ್ತೇ ನಿರೂಹೋ ಜೀವಿತಂ ಹನ್ತಿ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ನಿರೂಹಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ನಿರೂಹಸ್ತಾವತ್ತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗಃ ಸಮೀರೋ ವಾಯುರಪಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಏವ| ತಾವುಭೌ ನಿರೂಹಸಮಿರೌ ತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗತ್ವಾದನ್ನೇನ ಸಹಾಧೋ ಗುದೇನಾಗತೌ ಶಕೃತಾ ಪುರೀಷೇಣ ವಾ ಸಾರ್ಧಮೂರ್ಧ್ವಂ ಮುಖೇನ ವಾಗತೌ ಸಮಲೇನ ಸಪುರೀಷೇಣ ವಾ ಆಹಾರೇಣ ವಿಷ್ಟಬ್ಧೌ ಕೋಷ್ಠ ಏವ ಸ್ಥಿತೌ| ಸರ್ವಥಾ ಸಾನ್ನೇ ಕೋಷ್ಠೇ ನಿರೂಹಸಮೀರಾವಾಶು ಜೀವಿತಂ ಹರೇತಾಮ್| ಅತೋಽಸ್ಮಾನ್ನನಿರೂಹ್ಯಸ್ತ್ವನ್ನಂ ಭುಕ್ತವಾನಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|| ೧೫||
Adhikarana pANDurogArtAdInAmanuvAsane doShaH (16) · Śloka 16
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರ್ತಾದೀನಾಂ ದೋಷಾನುತ್ಕ್ಲೇಶ್ಯ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರುದರಂ ಜನಯೇತ್| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾದಿಮತಾಂ ಭೂಯ ಏವ ದೋಷಂ ವರ್ಧಯೇತ್||೧೬||
पाण्डुरोगार्तादीनां दोषानुत्क्लेश्य स्नेहबस्तिरुदरं जनयेत्| प्रतिश्यायादिमतां भूय एव दोषं वर्धयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
ಇತ್ಯನಾಸ್ಥಾಪ್ಯಾನಾಮನುವಾಸನೇನ ದೋಷಾನುಕ್ತ್ವಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಾಮನನುವಾಸ್ಯಾನಾಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರ್ತಾದೀನಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ದೋಷಾನ್ ಕಥಯತಿ| ಏಕೇನಾದಿಶಬ್ದೇನ ಪ್ರಮೇಹಾನ್ತಾನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಅನ್ಯೇನ ಕ್ರಿಮಿಣಕೋಷ್ಠಾನ್ತಾನಾಮ್||೧೬||
Adhikarana bastenetravidhAnam (17) · Śloka 17
ತಯೋಸ್ತು ನೇತ್ರಂ ಸುವರ್ಣಾದಿಧಾತುಮಣಿಶಙ್ಖಶೃಙ್ಗದನ್ತಾಸ್ಥಿವೇಣುನ- ಲಖದಿರಕದರತಿನಿಶತಿನ್ದುಕಾದಿದಾರುಸಾರಮಯಮೃಜ್ವಕರ್ಕಶಂ ಗೋಪುಚ್ಛಾಕೃತಿಗುಲಿಕಾಮುಖಮೂನವರ್ಷವಾರ್ಷಿಕಸಪ್ತದ್ವಾದಶ- ಷೋಡಶವರ್ಷಾಣಾಂ ವಿಂಶತಿಪ್ರಭೃತಿಷು ಚ ಕ್ರಮಾತ್ ಪಞ್ಚಷಟ್ಸಪ್ತಾ- ಷ್ಟನವದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಮ್| ಮೂಲೇಽಗ್ರೇ ಚಾತುರಾಙ್ಗುಷ್ಠಕನಿಷ್ಠಿ- ಕಾಪರಿಣಾಹಮರ್ಧಾಙ್ಗುಲಾತ್ ಪ್ರಭೃತ್ಯರ್ಧಾಙ್ಗುಲಪ್ರವೃದ್ಧತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಪರ್ಯ- ನ್ತಪ್ರವೇಶಮೂಲಚ್ಛಿದ್ರಂ ವನಮುದ್ಗಮುದ್ಗಮಾಷಕಲಾಯಕ್ಲಿನ್ನಕಲಾ- ಯಕರ್ಕನ್ಧುವಾಹ್ಯಗ್ರಚ್ಛಿದ್ರಂ ಮೂಲಛಿದ್ರಪ್ರಮಾಣಾಙ್ಗುಲೈರಗ್ರೇ ಯಥಾ- ಸ್ವಂ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಕರ್ಣಿಕಂ ಕರ್ಣಿಕಾನ್ತಃ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಸೂತ್ರಾನ್ತರ್ಗೃಹೀ- ತಾಗ್ರಪಿಧಾನಘನಚೈಲವರ್ತಿ| ಮೂಲೇ ದ್ವ್ಯಙುಲಾನ್ತರಾಲೇ ಕರ್ಣಿಕಾದ್ವಯಂ ಕಾರಯೇತ್| ವರ್ಷಾನ್ತರೇಷು ಚ ವಯೋಬಲಶರೀರಾಣ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯ ನೇತ್ರ- ಪ್ರಮಾಣಮುತ್ಕರ್ಷಯೇತ್||೧೭||
तयोस्तु नेत्रं सुवर्णादिधातुमणिशङ्ख़शृङ्गदन्तास्थिवेणुन- लख़दिरकदरतिनिशतिन्दुकादिदारुसारमयमृज्वकर्कशं गोपुच्छाकृतिगुलिकामुख़मूनवर्षवार्षिकसप्तद्वादश- षोडशवर्षाणां विंशतिप्रभृतिषु च क्रमात् पञ्चषट्सप्ता- ष्टनवद्वादशाङ्गुलप्रमाणम्| मूलेऽग्रे चातुराङ्गुष्ठकनिष्ठि- कापरिणाहमर्धाङ्गुलात् प्रभृत्यर्धाङ्गुलप्रवृद्धत्र्यङ्गुलपर्य- न्तप्रवेशमूलच्छिद्रं वनमुद्गमुद्गमाषकलायक्लिन्नकला- यकर्कन्धुवाह्यग्रच्छिद्रं मूलछिद्रप्रमाणाङ्गुलैरग्रे यथा- स्वं सन्निविष्टकर्णिकं कर्णिकान्तः प्रतिबद्धसूत्रान्तर्गृही- ताग्रपिधानग़नचैलवर्ति| मूले द्व्यङुलान्तराले कर्णिकाद्वयं कारयेत्| वर्षान्तरेषु च वयोबलशरीराण्यवेक्ष्य नेत्र- प्रमाणमुत्कर्षयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ತಯೋಸ್ತ್ವಾಸ್ಥಾಪನಾನುವಾಸನಯೋಃ ಸುವರ್ಣಾದಿಮಯಮೃಜ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ನೇತ್ರಂ ವೈದ್ಯಃ ಕಾರಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅಕರ್ಕಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಗುಲಿಕಾಮುಖಮತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರತ್ವಾದ್ ಗುದಂ ನ ಕ್ಷಿಣೋತಿ| ಅಸ್ಯ ಚ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಯತ್ ಗುದೇ ಪ್ರವಿಶತಿ ತದಗ್ರಂ ಯತ್ರ ಬಸ್ತಿರ್ಬಧ್ಯತೇ ತನ್ಮೂಲಮಿತಿ ಕ್ರಮಾದ್ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರೋನವರ್ಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಂ ನೇತ್ರಂ ಕಾರಯೇತ್| ಆತುರಾಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣೇನ ಪೂರ್ಣವರ್ಷಸ್ಯ ಷಡಙ್ಗುಲಮ್| ಸಪ್ತವರ್ಷಸ್ಯ ಸಪ್ತಾಙ್ಗುಲಮ್| ದ್ವಾದಶವರ್ಷಸ್ಯಾಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಮ್| ಷೋಡಶವರ್ಷಸ್ಯ ನವಾಙ್ಗುಲಮ್| ವಿಂಶತಿಪ್ರಭೃತಿ ಚ ಯಾವಜ್ಜೀವಂ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮಿತಿ ನೇತ್ರಸ್ಯಾಯಾಮಪ್ರಮಾಣಮ್| ಮೂಲಪ್ರಮಾಣಂ ತು ಆತುರಾಙ್ಗುಷ್ಸ್ಠಸಮಪರಿಣಾಹಂ ಸರ್ವಂ ನೇತ್ರಂ ಕಾರಯೇತ್| ಅಗ್ರೇ ಚಾತುರಕನಿಷ್ಠಿಕಾಪರಿಣಾಹಂ ಪರಿಣಾಹಸ್ಥೌಲ್ಯೇ ಪರ್ಯಾಯವತ್ತುಲ್ಯೇ ಉಚ್ಯೇತೇ| ಅರ್ಧಾಙ್ಗುಲಾದಾರಭ್ಯಾರ್ಧಾಙ್ಗುಲಮರ್ಧಾಙ್ಗುಲಂ ವರ್ಧಯನ್ ಯಾವತ್ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ವಸ್ತು ಯಸ್ಯ ಮೂಲಚ್ಛಿದ್ರೇ ಪ್ರವಿಶತಿ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ತೇನೋನವರ್ಷಾಸ್ಯಾರ್ಧಾಙ್ಗುಲಪರಿಮಣ್ಡಲಪ್ರವೇಶಂ ಮೂಲಚ್ಛಿದ್ರಂ ಕಾರಯೇತ್| ವಾರ್ಷಿಕಸ್ಯಾಙ್ಗುಲಮ್| ಸಪ್ತವರ್ಷಸ್ಯ ಸಾರ್ಧಾಙ್ಗುಲಮ್| ದ್ವಾದಶವರ್ಷಸ್ಯ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಮ್| ಷೋಡಶವರ್ಷಸ್ಯ ಸಾರ್ಧದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಮ್| ವಿಂಶತಿವರ್ಷಪ್ರಭೃತಿ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಮಿತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಾಯಾಮೇ ನೇತ್ರೇ ಸ್ಥೌಲ್ಯೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮೇ ಮೂಲೇ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಪರ್ಯನ್ತಂ ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಪರಿಮಣ್ಡಲಪ್ರವೇಶಾಙ್ಗುಲೀಯಕಾದಿಚ್ಛಿದ್ರೇಣ ಸಮೀಭವತೀತಿ| ಏತಚ್ಚ ಸರ್ವಮಾತುರಾಙ್ಗುಲಮಾನೇನ ಯೋಜ್ಯಮ್| ತಸ್ಯ ಚ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಗೋಪುಚ್ಛಾಕೃತಿತ್ವಾ ತ್ತದಗ್ರಂ ಕನಿಷ್ಠಿಕಾಸ್ಥೌಲ್ಯಮುಕ್ತಮ್| ತದ್ವನಮುದ್ಗಾದಿಪ್ರವೇಶಚ್ಛಿದ್ರಂ ಕಾರಯೇತ್| ಮಕುಷ್ಠವಾಚ್ಯೋ ವನಮುದ್ಗಃ| ಕ್ಲಿನ್ನಃ ಕಲಾಯಃ ಉಚ್ಛೂನೋ ಭವತಿ| ಪಞ್ಚಾಙ್ಗು-ಲಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ವನಮುದ್ಗಾದಯಃ ಷಟ್ ಯೋಜನೀಯಾಃ| ತಚ್ಚ ನೇತ್ರಮಗ್ರೇ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಕರ್ಣಿಕಂ ಕಾರಯೇತ್| ಕಿಮ್ಪ್ರಮಾಣೇ ಅಗ್ರ ಇತ್ಯಾಹ-ಮೂಲಚ್ಛಿದ್ರಪ್ರಮಾಣಾಙ್ಗುಲೇ| ಯಥಾಸ್ವಮಿತಿ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ| ತ್ರ್ಯಙ್ಗುಲಪ್ರವೇಶೇ ನೇತ್ರೇ ತ್ರೀಣ್ಯಙ್ಗುಲಾನಿ ವಿಮುಚ್ಯಾಗ್ರೇ ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಕಾರಯೇದಿತಿ| ಕರ್ಣಿಕಾಕೃತಿತ್ವಾತ್ ಕರ್ಣಿಕಾಮ್| ಅನ್ಯೇಷಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಭಾಗೈಃ ಪ್ರಮಾಣಾಮೂಹ್ಯಮ್| ತತ್ಕರ್ಣಿಕಾವಸಕ್ತಸೂತ್ರಾನ್ತಗೃಹೀತಾ ಅಗ್ರಪಿಧಾನಾರ್ಥಘನಚೈಲಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀ ವರ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಂ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾ ಛಿದ್ರೇ ಸೂತ್ರಸ್ಯಾಲಮ್ಬನಮ್| ತಸ್ಯ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಮೂಲೇ ಪರಸ್ಪರಂ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಾನ್ತರಾಲಂ ಕರ್ಣಿಕಾದ್ವಯಂ ಕಾರಯೇದಿತಿ ನೇತ್ರಸ್ಯಾಯಾಮಪರಿಣಾಹಚ್ಛಿದ್ರೈಃ ಪ್ರಮಾಣಮ್| ವರ್ಷಾನ್ತರೇಷೂಕ್ತವರ್ಷಶೇಷೇಷು ವಿಂಶತೇರಧೋ ಯಾನ್ಯುಕ್ತನಿ ವರ್ಷಾನ್ತರಾಣಿ ತಾನ್ಯವಧೀಕೃತ್ಯ| ತದನುಗುಣೇ ಚಾಙ್ಗಲಮಾನೇ ಅವಧೀಕೃತ್ಯ| ತದನ್ತರಾನುವರ್ತಿನೋ ವರ್ಷಾನ್ ಅಙ್ಗುಲಭಾಗಾಂಶ್ಚಾಕಲಯ್ಯ ವಯೋಬಲಶರೀರಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ನೇತ್ರಪ್ರಮಾಣಂ ವರ್ಧಯೇತ್|| ೧೭||
Adhikarana bastiyantram (18) · Śloka 18
ತತೋಽಜಾವಿವರಾಹಹರಿಣಗೋಮಹಿಷಾನ್ಯತಮಜಂ ಸ್ನೇಹಮುದ್ಗವಿಮೃದಿತಂ ವಿಗತಚ್ಛಿದ್ರಸಿರಾಗ್ರನ್ಥಿಸ್ಕನ್ಧಂ ನಾತಿವರ್ತುಲಂ ಮೃದು ದೃಢಂ ಕಷಾಯರಕ್ತಂ ಸುಖಸಮ್ಸ್ಥಾಪ್ಯೌಷಧಪ್ರಮಾಣಂ ನ್ಯುಬ್ಜಂ ವಿವೃತಾ- ನನಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಬಸ್ತಿಂ ಕರ್ಣಿಕಯೋರ್ದೃಢೇನ ಸೂತ್ರೇಣ ಘನಂ ಸಮಂ ಚ ಬಧ್ವಾ ಪರಿವರ್ತ್ತ್ಯ ಪುನಶ್ಚಾನ್ಯದ್ಬಸ್ತಿಮುಖಬನ್ಧನಾರ್ಥಂ ಸೂತ್ರಮುಪ ಧಾಯಾನುಗುಪ್ತಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೧೮||
ततोऽजाविवराहहरिणगोमहिषान्यतमजं स्नेहमुद्गविमृदितं विगतच्छिद्रसिराग्रन्थिस्कन्धं नातिवर्तुलं मृदु दृढं कषायरक्तं सुख़सम्स्थाप्यौषधप्रमाणं न्युब्जं विवृता- ननं निवेश्य बस्तिं कर्णिकयोर्दृढेन सूत्रेण ग़नं समं च बध्वा परिवर्त्त्य पुनश्चान्यद्बस्तिमुख़बन्धनार्थं सूत्रमुप धायानुगुप्तं निधापयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ನೇತ್ರೇ ಅಜಾದ್ಯುದ್ಭವಂ ಬಸ್ತಿಂ ಯಥೋಕ್ತಗುಣಂ ಕೃತ್ವಾ ನ್ಯುಬ್ಜಮಧೋಮುಖಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ತತಃ ಕರ್ಣಿಕಯೋರ್ಬಧ್ವಾ ಪುನಃ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್| ಬಸ್ತಿರ್ಯಥೋರ್ಧ್ವಮುಖೋ ಭವತಿ| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೧೮||
Adhikarana bastyaBAve svIkAryamanyat (19) · Śloka 19
ಬಸ್ತ್ಯಭಾವೇ ಪ್ಲವನೀ ಛಾಗಲಾಙ್ಕಪಾದಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೋಪದಿಗ್ಧ- ಘನಸೂಕ್ಷ್ಮತಾನ್ತವಾನ್ಯತಮಂ ನಿವೇಶಯೇತ್||೧೯||
बस्त्यभावे प्लवनी छागलाङ्कपादमधूच्छिष्टोपदिग्ध- ग़नसूक्ष्मतान्तवान्यतमं निवेशयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ಬಸ್ತೇರಭಾವೇ ಪ್ಲವನೀಚ್ಛಾಗಲಾದ್ಯನ್ಯತಮಂ ನಿವೇಶಯೇತ್| ಪ್ಲವನೀ ಜಲಚರೋ ವಿಹಙ್ಗವಿಶೇಷಃ| ಅಙ್ಕಪಾದೋ ವಿಪಾಟಿತಮೇಷಕೃತ್ತಿಪಾದಃ|| ೧೯||
Adhikarana AsthApanamAtrA (20) · Śloka 20
ಆಸ್ಥಾಪನಮಾತ್ರಾ ತು ಪ್ರಥಮೇ ವರ್ಷೇ ಪ್ರಕುಞ್ಚಃ| ತತಃ ಪರಂ ಪ್ರತಿವರ್ಷಂ ಪ್ರಕುಞ್ಚಮಭಿವರ್ಧಯೇದಾಷಟ್ಪ್ರಸೃತಾತ್| ತತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಭಿ ವೃದ್ಧಿಃ| ಪ್ರಾಪ್ತಾನತೀತಾಷ್ಟಾದಶಸಪ್ತತೇಸ್ತು ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಸೃತಾಃ| ಪರಂ ಚಾತೋ ದಶೈವ| ಅನ್ಯೇ ಪುನರ್ದ್ವಾದಶಪ್ರಸೃತಸ್ಯಾಪ್ಯಷ್ಟಾವಿಚ್ಛನ್ತಿ||೨೦||
आस्थापनमात्रा तु प्रथमे वर्षे प्रकुञ्चः| ततः परं प्रतिवर्षं प्रकुञ्चमभिवर्धयेदाषट्प्रसृतात्| ततश्चोर्ध्वं प्रसृताभि वृद्धिः| प्राप्तानतीताष्टादशसप्ततेस्तु द्वादश प्रसृताः| परं चातो दशैव| अन्ये पुनर्द्वादशप्रसृतस्याप्यष्टाविच्छन्ति||२०||
🔊 Audio coming soon
ಆಸ್ಥಾಪನಾಮಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದೇಯೌಷಧಮಾತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಪ್ರಥಮೇ ವರ್ಷೇ ಆಸ್ಥಾಪನಸ್ಯ ಪ್ರಕುಞ್ಚಃ ಪಲಂ ಮಾತ್ರಾ| ತತೋ ದ್ವಿತೀಯಾದಿಷು ವರ್ಷೇಷು ಪ್ರಕುಞ್ಚಂ ಪ್ರಕುಞ್ಚಮಭಿವರ್ಧಯೇತ್| ಯಾವದ್ ದ್ವಾದಶೇ ವರ್ಷೇ ಷಟ್ ಪ್ರಸೃತಾಃ ದ್ವಾದಶ ಪಲಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತತಸ್ತ್ರಯೋದಶಾದಿಷು ವರ್ಷೇಷು ಪ್ರಸೃತಂ ಪ್ರಸೃತಂ ವರ್ಧಯೇತ್| ಯಾವದಷ್ಟಾದಶೇ ವರ್ಷೇ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಸೃತಾಃ| ಅಷ್ಟಾದಶಪ್ರಭೃತಿಸಪ್ತತಿರ್ಯಾವದಿದಮೇವಾಸ್ಥಾಪನಮಾನಮ್| ಯದ್ವಾ ದಶ ಪ್ರಸೃತಾಃ ಸಪ್ತೇತೇರುಪರಿ ಯಾವಜ್ಜೀವಂ ದಶೈವ ಪ್ರಸೃತಾಃ| ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯಾ ದ್ವಾದಶಪ್ರಸೃತಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟೌ ಪ್ರಸೃತಾನೀಚ್ಛನ್ತಿ|| ೨೦||
Adhikarana mAdhutailikAnuvAsanayormAtrA (21) · Śloka 21
ಯಥಾಸ್ವಮಾಸ್ಥಾಪನಮಾತ್ರಾ ಪಾದಹೀನಾ ಮಾಧುತೈಲಿಕೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ| ಅನುವಾಸನೇ ತ್ವೇವಮೇವಾಸ್ಥಾಪನಸ್ಯ ಪಾದ ಇತಿ||೨೧||
यथास्वमास्थापनमात्रा पादहीना माधुतैलिके प्रयोज्या| अनुवासने त्वेवमेवास्थापनस्य पाद इति||२१||
🔊 Audio coming soon
ಯಥಾಸ್ವಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಮಾಧುತೈಲಿಕಮಾತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಯೇಷು ವರ್ಷೇಷು ಯಾವತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಮಾತ್ರಾ ವಿಹಿತಾ ತೇಷು ವರ್ಷೇಷು ಮಾಧುತೈಲಿಕಸ್ಯ ತಾವತ್ಯೇವ ಚತುರ್ಭಾಗಹೀನಾ| ಸ ಏವ ಚತುರ್ಭಾಗೋಽನುವಾಸನಸ್ಯ ಯೋಜ್ಯಃ| ತೇನಾಷ್ಟಾದಶಪ್ರಭೃತಿ ಸಪ್ತತಿರ್ಯಾವತ್ ಮಾಧುತೈಲಿಕಸ್ಯ ನವ ಪ್ರಸೃತಾ ದೇಯಾಃ| ಅನುವಾಸನಸ್ಯ ತ್ರಯಃ ಪ್ರಸೃತಾಃ| ಏವಂ ಸರ್ವತ್ರೋಹ್ಯಮ್|| ೨೧||
Adhikarana AsthApanIyasya pUrvamanuvAsanantasya kAlashca (22) · Śloka 22
ಅಥಾಸ್ಥಾಪನೀಯಮಾತುರಂ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪನ್ನಂ ಕೃತವಮನವಿರೇಕ- ಮಾಸೇವಿತಪೇಯಾದಿಸಂಸರ್ಗಕ್ರಮಮುಪಜಾತಬಲಮನುವಾಸನಾರ್ಹಂ ಪೂರ್ವ- ಮೇವಾನುವಾಸಯೇತ್| ಶೀತವಸನ್ತಯೋರ್ದಿವಾ ಅನ್ಯಥಾ ರಾತ್ರಾವವೇಕ್ಷ್ಯ ವಾ ದೋಷಾದೀನ್| ಅನ್ಯಥಾ ಹಿ ಸ್ನೇಹೋಕ್ತಾಮಯಪ್ರಾದುರ್ಭವಃ||೨೨||
अथास्थापनीयमातुरं स्नेहस्वेदोपपन्नं कृतवमनविरेक- मासेवितपेयादिसंसर्गक्रममुपजातबलमनुवासनार्हं पूर्व- मेवानुवासयेत्| शीतवसन्तयोर्दिवा अन्यथा रात्राववेक्ष्य वा दोषादीन्| अन्यथा हि स्नेहोक्तामयप्रादुर्भवः||२२||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತಿ ಮಙ್ಗಲೇ| ಯ ಆತುರ ಆಸ್ಥಾಪನೀಯಸ್ತಮಾದಾವನುವಾಸಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮಿತ್ಯಾಹ-ಸ್ನೇಹೇತ್ಯಾದಿ| ಅನುವಾಸನಾರ್ಹಮಿತ್ಯನೇನೈತದ್ ದರ್ಶಯತಿ| ದೋಷವ್ಯಾಧ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಕದಾಚಿದಕೃತಾನುವಾಸನ ಏವಾಸ್ಥಾಪ್ಯ ಇತಿ| ಕಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇಽನುವಾಸಯೇದಿತಿ ಆಹ-ಶೀತೇ ವಸನ್ತೇ ಚ ದಿವಾನುವಾಸಯೇತ್| ಅನ್ಯತ್ರ ಗ್ರೀಷ್ಮಾದಿಷು ರಾತ್ರಾವಿತಿ| ಅಥವಾ ದೋಷದೂಷ್ಯಾತುರಾದೀನವೇಕ್ಷ್ಯ ರಾತ್ರೌ ದಿವಾ ವಾ| ಅನ್ಯಥಾ ಶೀತವಸನ್ತಯೋಃ ರಾತ್ರಾವನುವಾಸನೇನ ಗ್ರೀಷ್ಮಶರದೋಶ್ಚ ದಿವಾನುವಾಸನೇನ| ಏಷು ಕಾಲೇಷು ಸ್ನೇಹಪಾನೇ ಸ್ನೇಹವಿಧೌ ಯ ಆಮಯಾ ಉಕ್ತಾಃ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ|| ೨೨||
Adhikarana anuvAsanabastidAnaviShaye dhAnvantarIyamataM Atyayike svamata~jca (23) · Śloka 23
ಧನ್ವನ್ತರೀಯಾಃ ಪುನರಾಹುಃ- ನ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರಣಯೇದ್ಬಸ್ತಿಂ ಸ್ನೇಹೋತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಹಿ ರಾತ್ರಿಜಃ| ಸ್ನೇಹವೀರ್ಯಯುತಃ ಕುರ್ಯಾದಾಧ್ಮಾನಂ ಗೌರವಂ ಜ್ವರಮ್| ಅಹ್ನಿ ಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತೇ ದೋಷೇ ವಹ್ನೌ ಚಾನ್ನರಸಾನ್ವಿತೇ| ಸ್ಫುಟಸ್ರೋತೋಮುಖಂ ದೇಹಂ ಸ್ನೇಹೋ ಯತ್ ಪರಿಸರ್ಪತಿ| ಅಲ್ಪಪಿತ್ತಕಫಂ ರೂಕ್ಷಂ ಭೃಶಂ ವಾತರುಜಾರ್ದಿತಮ್| ಭುಕ್ತಂ ಜೀರ್ಣಾಶನಂ ಕಾಮಂ ರಾತ್ರಾವಪ್ಯನುವಾಸಯೇತ್| ಕೇವಲಾನಿಲನಿಪೀಡಿತಂ ತ್ವಶುದ್ಧಮಪ್ಯನಿರೂಪಿತಬಲಂ ಚಾಪ್ಯ- ನುವಾಸಯೇದಾತ್ಯಯಿಕತ್ವಾದ್ವ್ಯಾಧೇಃ||೨೩||
धन्वन्तरीयाः पुनराहुः- न रात्रौ प्रणयेद्बस्तिं स्नेहोत्क्लेशो हि रात्रिजः| स्नेहवीर्ययुतः कुर्यादाध्मानं गौरवं ज्वरम्| अह्नि स्थानस्थिते दोषे वह्नौ चान्नरसान्विते| स्फुटस्रोतोमुख़ं देहं स्नेहो यत् परिसर्पति| अल्पपित्तकफं रूक्षं भृशं वातरुजार्दितम्| भुक्तं जीर्णाशनं कामं रात्रावप्यनुवासयेत्| केवलानिलनिपीडितं त्वशुद्धमप्यनिरूपितबलं चाप्य- नुवासयेदात्ययिकत्वाद्व्याधेः||२३||
🔊 Audio coming soon
ಧನ್ವನ್ತರೀಯಾಃ ಪುನರಾಚಾರ್ಯಾ ಏವಮಾಹುಃ| ಯಥಾ ಸರ್ವೋ ಬಸ್ತೀ ರಾತ್ರೌ ನ ದೇಯಃ ದಿವೈವ ದೇಯಃ| ಅಥವಾ ಕದಾಚಿದಲ್ಪಪಿತ್ತಾದೀನಾಂ ರಾತ್ರಾವಪಿದೇಯಃ| ಏತದೇವ ಮತಂ ನ ರಾತ್ರಾವಿತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕತ್ರಯೇಣ ಪಠತಿ| ಕೇವಲಾನಿಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ವಮತಮನುಸರತಿ| ಅತ್ರ ಹ್ಯಾತ್ಯಯಿಕವ್ಯಾಧ್ಯಪೇಕ್ಷಿತತ್ವಾತ್ ಬಸ್ತಿವಿಧೇಃ ಕಾಲನಿಯಮೋ ನಾಶ್ರಯಿತವ್ಯಃ|| ೨೩||
Adhikarana anuvAsyasya pUrvA~ggatvena ma~ggalAdi (24) · Śloka 24
ತಸ್ಯ ವಿಧಿರ್ವಮನಾದಧಿಕತರಂ ಕೃತಮಙ್ಗಲಮನುಸುಖಮಭ್ಯ- ಕ್ತಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಸ್ನಾತಂ ಯುಕ್ತಸ್ನೇಹಮುಚಿತಾತ್ ಪಾದಹೀನಂ ದ್ರವಪೂರ್ವಂ ಲಘೂಷ್ಣಂ ಸಾನುಪಾನಮಶನಮಶಿತವನ್ತಂ ಕೃತಚಙ್ಕ್ರಮಣಮುತ್ಸೃಷ್ಟ- ವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಶನಾರ್ದ್ರಹಸ್ತಮಶಙ್ಕನೀಯಪರಿಚಾರಕಂ ನಿವಾತೇ ವೇಶ್ಮನಿ ಪ್ರತತಶಯನೇ ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತೇ ಸ್ವಾಸ್ತೃತೇ ಈಷದುನ್ನಮಿತಪಾದದೇಶೇ ವಾಮ- ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ಪ್ರಾಕ್ಶಿರಸಂ ಸಂವೇಶಯೇತ್||೨೪||
तस्य विधिर्वमनादधिकतरं कृतमङ्गलमनुसुख़मभ्य- क्तमुष्णाम्बुस्नातं युक्तस्नेहमुचितात् पादहीनं द्रवपूर्वं लग़ूष्णं सानुपानमशनमशितवन्तं कृतचङ्क्रमणमुत्सृष्ट- विण्मूत्रमशनार्द्रहस्तमशङ्कनीयपरिचारकं निवाते वेश्मनि प्रततशयने नात्युच्छ्रिते स्वास्तृते ईषदुन्नमितपाददेशे वाम- पार्श्वेन प्राक्शिरसं संवेशयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್| ಅಶನಾರ್ದ್ರಹಸ್ತತ್ವೇನ ತತ್ಕಾಲಭುಕ್ತತ್ವಂ ಲಕ್ಷಯತಿ||೨೪||
Adhikarana anuvAsyasya snigdhAdyAhArasevane doShAH (25) · Śloka 25
ಅತಿಸ್ನಿಗ್ಧಾಶಿನೋ ಹ್ಯುಭಯಮಾರ್ಗಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಸ್ನೇಹೋ ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾ- ಗ್ನಿಸಾದಹೃಲ್ಲಾಸಾನ್ ಜನಯತಿ| ರೂಕ್ಷಾಶಿನೋ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಂ ಬಲವರ್ಣಹಾನಿಂ ವಾ| ಅಲ್ಪಮಾತ್ರದ್ರವಾಶಿನೋ ವಿಸೃಷ್ಟವಿಣ್ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಚಾನಾವೃತೇನ ತದಾವೃತಾದ್ ವ್ಯಾಪದಮ್| ಚಿರಮಶಿತವತೋ ವಿದಾ- ಹಾಭಿಮುಖಭಕ್ತಸ್ಯ ಜ್ವರಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೨೫||
अतिस्निग्धाशिनो ह्युभयमार्गसंसर्गात् स्नेहो मदमूर्च्छा- ग्निसादहृल्लासान् जनयति| रूक्षाशिनो विष्टम्भं बलवर्णहानिं वा| अल्पमात्रद्रवाशिनो विसृष्टविण्मूत्रस्य चानावृतेन तदावृताद् व्यापदम्| चिरमशितवतो विदा- हाभिमुख़भक्तस्य ज्वरं कुर्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
ದ್ರವಾಶಿನ ಉತ್ಸೃಷ್ಟವಿಣ್ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಚಾನಾವರಣಾದ್ ವ್ಯಾಪದಂ ನ ಕರೋತಿ||೨೫||
Adhikarana anuvAsyasya vAmapArshvashAyane hetavaH (26) · Śloka 26
ಯತಶ್ಚ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವಾಶ್ರಯಾಣಿ ವಹ್ನಿಗ್ರಹಣೀಗುದವಲಾಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ತತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶಾಯಿನೋ ನಿಮ್ನಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಅತಸ್ತದೌಷಧಮಸ್ಖ- ಲಿತಮಾಪ್ನೋತಿ ಪ್ರವೇಶನಿರ್ಗಮಾವತಿ ಸಂವಿಷ್ಟಂ ಚೈನಮೃಜುಸ್ಥಿತದೇಹಂ ಸ್ವಬಾಹೂಪಧಾನಂ ಪ್ರಸಾರಿತವಾಮಸಕ್ಥಿಮಾಕುಞ್ಚಿತೇತರಂ ತಸ್ಯೈವ ಚೋಪರಿ ಪ್ರಸಾರಿತದಕ್ಷಿಣಬಾಹುಂ ಕಾರಯೇತ್||೨೬||
यतश्च वामपार्श्वाश्रयाणि वह्निग्रहणीगुदवलामुख़ानि तानि तत्पार्श्वशायिनो निम्नानि भवन्ति| अतस्तदौषधमस्ख़- लितमाप्नोति प्रवेशनिर्गमावति संविष्टं चैनमृजुस्थितदेहं स्वबाहूपधानं प्रसारितवामसक्थिमाकुञ्चितेतरं तस्यैव चोपरि प्रसारितदक्षिणबाहुं कारयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವಶಾಯಿನಸ್ತತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾಶ್ರಯಾಣಿ ಗ್ರಹಣ್ಯಗ್ನ್ಯಾದೀನಿ ನಿಮ್ನಾನ್ಯವಿರೋಧಕಾನ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ಭವನ್ತಿ| ವಹ್ನಿನಾ ಹ್ಯಮುರ್ತೇನಾಪ್ಯನಿಮ್ನೇನೌಷಧಸ್ಯ ಪ್ರತಿಘಾತಃ ಕ್ರಿಯತ ಏವ| ಸ್ವ ಏವ ವಾಮೋ ಬಾಹುರ್ದ್ವಿಗುಣೀಕೃತ ಉಪಧಾನಂ ಶಿರಸ ಉಪಾಶ್ರಯೋ ಯಸ್ಯ ತಂ ತಥೋಕ್ತಮ್| ಇತರೇತಿ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ಸ್ಕ್ಥ್ನಃ ಪರಾಮರ್ಶಃ|| ೨೬||
Adhikarana anuvAsanabastidAnavidhiH (27) · Śloka 27
ಪುರ್ವಮೇವ ತು ವೈದ್ಯೋ ವರ್ತ್ತ್ಯಾ ಸುಪಿಹಿತಾಗ್ರಚ್ಛಿದ್ರಂ ನೇತ್ರಂ ಭಾಜನ- ಸ್ಯೋಪರಿ ಕೃತ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲೀಭ್ಯಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾ ಉಪರಿಷ್ಟನ್ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯಾವಿಬನ್ಧಾಯ ಶತಾಹ್ವಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಪ್ರಾಗೇವ ನೇತ್ರಸ್ಪರ್ಶಾತ್ ಪೂರ್ವವದಭಿಮನ್ತ್ರಿತಂ ಯಥಾರ್ಹಂ ಯಥಾರ್ಹೌಷಧಾ- ವಿಪಕ್ವಂ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಬಸ್ತೌ ಸ್ನೇಹಮಾಸಿಚ್ಯಾವಲೀಕೋಚ್ಛ್ವಾಸಂ ನಿಃಸಾರಿತವಾತಬುದ್ಬುದಮೌಷಧಾನ್ತೇ ಸೂತ್ರೇಣ ದ್ವಿಸ್ತ್ರಿರ್ವಾ ಬಸ್ತಿಮುಖ- ಮಾವೇಷ್ಟ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಪಾಣೌ ನೇತ್ರಮುಪನಿಧಾಯ ತಿಷ್ಠೇತ್| ತತೋ ಘೃತಾ- ಭ್ಯಕ್ತೇ ಪಾಣೌ ವಾಮಹಸ್ತಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಾಭ್ಯಕ್ತಪ್ರವೇಶಪ್ರದೇಶಮಪ- ನೀತವರ್ತ್ಯುತ್ತಾನವಾಮಹಸ್ತಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಪಿಹಿತಾಗ್ರಂ ಮಧ್ಯಮಾಪ್ರದೇಶಿ- ನ್ಯುಪಗೃಹೀತಕರ್ಣಿಕಮೃಜ್ವನುಪೃಷ್ಠವಂಶಮನುಸುಖಮೇಕಮನಾ ಲಾಘ- ವೇನ ನಿಷ್ಕಮ್ಪಮದ್ರುತಮವಿಲಮ್ಬಿತಂ ನೇತ್ರಮಾಕರ್ಣಿಕಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಆತುರೋಽಪಿ ತದನುಲೋಮಯನ್ನವಲಮ್ಬೇತ| ತತಶ್ಚ ವೈದ್ಯೋ ಬಸ್ತಿ- ಮುಖಂ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತಾಙ್ಗುಷ್ಠಪ್ರದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಮಮುಞ್ಚನ್ನೇತ್ರಮಚಾಲಯನ್ ಹಸ್ತದ್ವಯೇನೋತ್ತಾನೇನೈಕಗ್ರಹಣೇನೈವಾನಿಲಾಧಿಷ್ಠಾನಭೂತಂ ಕಿಞ್ಚಿದವ- ಶೇಷಯನ್ ಶನೈಃ ಶನೈರವೇಗಮನುಪೀಡಯೇತ್| ಅನ್ಯಥಾ ಹಿ ವ್ಯಾಪದೋ ಭವನ್ತಿ| ತಾಃ ಸಸಾಧನಾಃ ಸಿದ್ಧಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ||೨೭||
पुर्वमेव तु वैद्यो वर्त्त्या सुपिहिताग्रच्छिद्रं नेत्रं भाजन- स्योपरि कृत्वा दक्षिणपादाङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्यां कर्णिकाया उपरिष्टन्निष्पीड्याविबन्धाय शताह्वसैन्धवचूर्णावचूर्णितं प्रागेव नेत्रस्पर्शात् पूर्ववदभिमन्त्रितं यथार्हं यथार्हौषधा- विपक्वं सुख़ोष्णं बस्तौ स्नेहमासिच्यावलीकोच्छ्वासं निःसारितवातबुद्बुदमौषधान्ते सूत्रेण द्विस्त्रिर्वा बस्तिमुख़- मावेष्ट्य दक्षिणपाणौ नेत्रमुपनिधाय तिष्ठेत्| ततो ग़ृता- भ्यक्ते पाणौ वामहस्तप्रदेशिन्याभ्यक्तप्रवेशप्रदेशमप- नीतवर्त्युत्तानवामहस्ताङ्गुष्ठोदरपिहिताग्रं मध्यमाप्रदेशि- न्युपगृहीतकर्णिकमृज्वनुपृष्ठवंशमनुसुख़मेकमना लाग़- वेन निष्कम्पमद्रुतमविलम्बितं नेत्रमाकर्णिकं प्रवेशयेत्| आतुरोऽपि तदनुलोमयन्नवलम्बेत| ततश्च वैद्यो बस्ति- मुख़ं दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठप्रदेशिनीभ्याममुञ्चन्नेत्रमचालयन् हस्तद्वयेनोत्तानेनैकग्रहणेनैवानिलाधिष्ठानभूतं किञ्चिदव- शेषयन् शनैः शनैरवेगमनुपीडयेत्| अन्यथा हि व्यापदो भवन्ति| ताः ससाधनाः सिद्धिषु वक्ष्यन्ते||२७||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವಮೇವೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಪೃಷ್ಠವಂಶಮನು ಪೃಷ್ಠವಂಶಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ನೇತ್ರಂ ಪ್ರಣಯೇತ್| ಆತುರೋಽಪಿ ತನ್ನೇತ್ರಮನುಲೋಮಯನ್ ತಸ್ಯ ಪ್ರವೇಶಾನುಕೂಲ್ಯಂ ಭಜನ್ನವಲಮ್ಬೇತ ಆಸೀತ್| ಏಕಗ್ರಹಣೇನೈಕಮೇಕವಾರಂ ಗೃಹೀತಂ ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿ-ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಯೇ ವ್ಯಾಧಯೋ ಭವನ್ತಿ ತೇ ಸಿದ್ಧಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ|| ೨೭||
Adhikarana bastipIDanakAlaviShaye anyamatam (28) · Śloka 28
ಅನ್ಯೇ ತು ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಾಃ ಪೀಡನಕಾಲಮಾಹುಃ||೨೮||
अन्ये तु त्रिंशन्मात्राः पीडनकालमाहुः||२८||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಾ ಬಸ್ತೇಃ ಪೀಡನಕಾಲಮಾಹುಃ| ಮಾತ್ರಾ ಚ ಯಾವತ್ ಪಚತೀತ್ಯಾದಿವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಾ|| ೨೮||
Adhikarana bastidAnasamaye AtureNa parihAryANi (29) · Śloka 29
ನ ಚ ಬಸ್ತೌ ದೀಯಮಾನೇ ಕ್ಷವಕಾಸಹಾಸಜೃಮ್ಭಾಸ್ಪನ್ದನಾನ್ಯಾ- ಚರೇತ್||೨೯||
न च बस्तौ दीयमाने क्षवकासहासजृम्भास्पन्दनान्या- चरेत्||२९||
🔊 Audio coming soon
ಸುಬೋಧಮ್|| ೨೯||
Adhikarana Aturasya viNmUtrAnilavege vidhAnam (30) · Śloka 1
ವಿಣ್ಮೂತ್ರಾನಿಲವೇಗೇ ತು ನೇತ್ರಮಾಕೃಷ್ಯ ವೇಗಾನ್ತೇ ಶೇಷಂ ಪ್ರಣಯೇತ್||೧||
विण्मूत्रानिलवेगे तु नेत्रमाकृष्य वेगान्ते शेषं प्रणयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
ಯದಾ ತು ಬಸ್ತೌ ದೀಯಮಾನೇ ವಿಣಂಉತ್ರಾನಿಲಾನಾಮಾಗಮೋ ಮಧ್ಯೇ ಭವತಿ ತದಾ ತಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ತತ್ಕಾಲಂ ಪುನಃ ಶೇಷಂ ದೇಯಮ್|| ೩೦||
Adhikarana bastidAnAnantarIyo vidhiH (31) · Śloka 31
ಅನ್ತೇ ಚೋತ್ತಾನಸ್ಯ ಸ್ಫಿಜೌ ಪಾಣಿತಲೇನ ತ್ರಿಚತುರೋ ವಾರಾಂಸ್ತಾ- ಡಯೇತ್| ತಥಾ ತತ್ಪಾರ್ಷ್ಣಿಭ್ಯಾಮ್| ಪಾದತಶ್ಚ ಶಯ್ಯಾಂ ತ್ರಿರುತ್ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸೋಪಧಾನಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಸಾರಿತಸರ್ವಾಙ್ಗಸ್ಯ ಪಾರ್ಷ್ಣಿಕೇ ಮುಷ್ಟಿನಾ ಹನ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಪಾರ್ಷ್ಣ್ಯಙ್ಗುಲಿಪಾದತಲಪಿಣ್ಡಿಕಾಃ| ಸರುಜಂ ಚಾಙ್ಗಂ ಸ್ನೇಹೇನ ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ವಾಕ್ಶತಮಾತ್ರಂ ಶನೈರ್ವಿಮೃದ್ನೀಯಾತ್| ಏವಮಾಶು ಸ್ನೇಹೋ ನ ನಿವರ್ತತೇ| ಸಮನುಗಚ್ಛತಿ ಚಾಸಮನ್ತಾ- ತ್ಸಿರಾಃ| ತತಃ ಪರಂ ತು ಸ್ನೇಹೋಕ್ತಮಾಚಾರಮನುವರ್ತತೇ||೩೧||
अन्ते चोत्तानस्य स्फिजौ पाणितलेन त्रिचतुरो वारांस्ता- डयेत्| तथा तत्पार्ष्णिभ्याम्| पादतश्च शय्यां त्रिरुत्क्षिपेत्| सोपधानस्य च प्रसारितसर्वाङ्गस्य पार्ष्णिके मुष्टिना हन्यात्| तथा पार्ष्ण्यङ्गुलिपादतलपिण्डिकाः| सरुजं चाङ्गं स्नेहेन प्रतिलोमं वाक्शतमात्रं शनैर्विमृद्नीयात्| एवमाशु स्नेहो न निवर्तते| समनुगच्छति चासमन्ता- त्सिराः| ततः परं तु स्नेहोक्तमाचारमनुवर्तते||३१||
🔊 Audio coming soon
ಸರುಜಮಙ್ಗಂ ಸ್ನೇಹೇನ ವಿಮೃದ್ನೀಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ನ ನಿವರ್ತೇತೇ ನ ಪ್ರತ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ ಗುದಮ್|| ೩೧||
Adhikarana anuvAsitasya BojananiyamAdi (32) · Śloka 32
ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಞ್ಚ ಸಾಯಂ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ನೈವ ಚಾನಾಗತ- ಸ್ನೇಹಮಪಿ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನಿ| ನ ಚ ತಮನುವಾಸಯೇತ್||೩೨||
दीप्ताग्निञ्च सायं लग़्वन्नं भोजयेत्| नैव चानागत- स्नेहमपि द्वितीयेऽहनि| न च तमनुवासयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಂ ಸಾಯಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಅದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಂ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನಿ ಅನಾಗತಸ್ನೇಹಮಾಸ್ನೇಹಪರಿಣಾಮಾನ್ನ ಭೋಜಯೇತ್| ತಂ ಚಾನಾಗತಸ್ನೇಹಂ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನಿ ನಾನುವಾಸಯೇತ್|| ೩೨||
Adhikarana anuvAsanauShadhapratyAgamanakAlAvidhiH anivRuttau pratIkArAdi (7) · Śloka 7
ಆಗಮನಕಾಲಸ್ತು ಪರೋ ಯಾಮತ್ರಯಮ್| ತತಃ ಪರಮನಾಗಚ್ಛನ್ತ- ಮಹೋರಾತ್ರಮುಪೇಕ್ಷೇತ| ತದಾಪ್ಯನಿವರ್ತಮಾನೇ ಫಲವರ್ತೀಭಿರ್ಲವಣಾ- ರನಾಲಪ್ರಾಯೈರ್ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಬಸ್ತಿಭಿಃ ಶೋಧಯೇತ್| ಸ್ನೇಹವ್ಯಾಪ- ತ್ಸಿದ್ಧಿಂ ಚಾವೇಕ್ಷೇತ| ಅತಿರೌಕ್ಷ್ಯಾದನಾಗಚ್ಛನ್ನ ಚೇಜ್ಜಾಡ್ಯಾ- ದ್ಯುಪದ್ರವಾಯ ಸ್ಯಾತ್, ತಥಾಪ್ಯುಪೇಕ್ಷ್ಯಃ| ಶೀಘ್ರನಿವೃತ್ತೇ ತು ವಿನಾ ಮಲೇನ ಕೇವಲೇ ಸ್ನೇಹೇ ಸ್ನೇಹಮನ್ಯಂಪುನರ್ಯೋಜಯೇತ್| ನ ಹ್ಯಸಾವತಿಷ್ಠನ್ ಕಾರ್ಯಕರೋ ಭವತಿ||೭||
आगमनकालस्तु परो यामत्रयम्| ततः परमनागच्छन्त- महोरात्रमुपेक्षेत| तदाप्यनिवर्तमाने फलवर्तीभिर्लवणा- रनालप्रायैर्वा तीक्ष्णबस्तिभिः शोधयेत्| स्नेहव्याप- त्सिद्धिं चावेक्षेत| अतिरौक्ष्यादनागच्छन्न चेज्जाड्या- द्युपद्रवाय स्यात्, तथाप्युपेक्ष्यः| शीग़्रनिवृत्ते तु विना मलेन केवले स्नेहे स्नेहमन्यंपुनर्योजयेत्| न ह्यसावतिष्ठन् कार्यकरो भवति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsitasya paradine kvAthauShadhAdi (33) · Śloka 33
ಸುಖೋಷಿತಂ ಚೈನಂ ತಥಾಕೃತವಮನವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಾನ್ಯತಮಂ ಪ್ರಾತಃ ಶುಣ್ಠೀಧಾನ್ಯಕ್ವಾಥಮಿತರಚ್ಚೋಷ್ಣೋದಕಂ ವಾ ಸ್ನೇಹಶೇಷಜರಣಾಯ ವಾತಕಫೋಪಶಾನ್ತಯೇ ಚ ಪಾಯಯೇತ್||೩೩||
सुख़ोषितं चैनं तथाकृतवमनविरेचनास्थापनान्यतमं प्रातः शुण्ठीधान्यक्वाथमितरच्चोष्णोदकं वा स्नेहशेषजरणाय वातकफोपशान्तये च पाययेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ತದಾಪ್ಯನಿವರ್ತ್ತಮಾನಂ ಫಲವರ್ತ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಶೋಧಯೇತ್|| ೩೩||
Adhikarana punaranuvAsanam (34) · Śloka 34
ತತೋಽನ್ನಕಾಲೇ ಯಥೋಕ್ತಮನ್ನಮಶ್ನೀಯಾತ್| ನ ಚಾನುವಾಸಿತಂ ಪೇಯಾಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಸಾ ಹಿ ಸಸ್ನೇಹಕೋಷ್ಠಮಭಿಷ್ಯನ್ದಯತಿ| ಪುನಶ್ಚ ತೃತೀಯೇಽಹನ್ಯನುವಾಸಯೇತ್ ಪಞ್ಚಮೇ ವಾ| ಯಥಾ ವಾ ಸ್ನೇಹಪಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅತಶ್ಚ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿರೂಕ್ಷವಾತೋಬಣವ್ಯಾಯಾಮನಿತ್ಯಾನ್ ಪ್ರತ್ಯಹಮ್| ಏವಮಮುನಾ ಕ್ರಮೇಣ ದೋಷಾದ್ಯನುಸಾರತಿಸ್ತ್ರಿಚತುರೈಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿರುಪಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶೋಧನೇನಾಸ್ಥಾಪನೇನ ಸ್ರೋತೋವಿಶು- ದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ವಾತಾಧಿಕ್ಯಾದಸ್ನಿಗ್ಧನ್ತು ಸ್ನೇಹನೇನ||೩೪||
ततोऽन्नकाले यथोक्तमन्नमश्नीयात्| न चानुवासितं पेयां पाययेत्| सा हि सस्नेहकोष्ठमभिष्यन्दयति| पुनश्च तृतीयेऽहन्यनुवासयेत् पञ्चमे वा| यथा वा स्नेहपक्तिः स्यात्| अतश्च दीप्ताग्निरूक्षवातोबणव्यायामनित्यान् प्रत्यहम्| एवममुना क्रमेण दोषाद्यनुसारतिस्त्रिचतुरैः स्नेहबस्तिभिरुपस्निग्धं शोधनेनास्थापनेन स्रोतोविशु- द्ध्यर्थमास्थापयेत्| वाताधिक्यादस्निग्धन्तु स्नेहनेन||३४||
🔊 Audio coming soon
ತತೋಽನ್ನಕಾಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ನೇಹಪಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯೇವಮನ್ತಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಅತಶ್ಚೇತಿ ಯತಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕಪರತನ್ತ್ರಮನುವಾಸನವಿಧಾನಮ್| ಅತೋ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯಹಮನುವಾಸಯೇತ್| ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್|| ೩೪||
Adhikarana anuvAsitasyAsthApanAtprAkkRutyam (35) · Śloka 35
ಅಥೈನಂ ತೃತೀಯೇ ಪಞ್ಚಮೇ ವಾಹನಿ ಕಿಞ್ಚಿದಾವೃತ್ತೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಕೃತ- ಮಙ್ಗಲಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಮಭ್ಯಕ್ತದೇಹಂ ಸ್ವೇದಿತಮುತ್ಸೃಷ್ಟಮಲಮನಾಶಿತಂ ನಾತಿಕ್ಷುಧಿತಮವೇಕ್ಷ್ಯಾತುರಮಾರ್ಯಾವಲೋಕಿತಂ ನಾಥಮಾರ್ಯತಾರಾಮಾ- ತ್ಮಭುವಂ ಧಾತಾರಮಶ್ವಿನಾವಿನ್ದ್ರಮಾತ್ರೇಯಂ ಸಪ್ತರ್ಷೀನ್ ಕಾಶಿರಾಜಂ ವಿದೇಹಪತಿಪ್ರಭೃತೀನಗ್ನಿವೇಶಾದೀಂಶ್ಚ ತನ್ತ್ರಕಾರಾನ್ ದೀಪಗನ್ಧ- ಫಲಬಲಿಧೂರ್ಪೈರ್ಯಜ್ಞ ಇವ ಪ್ರಕಲ್ಪಿತಭಾಗಾನ್ ಕೃತ್ವೌಷಧೀರ್ವೃದ್ಧ- ವೈದ್ಯದ್ವಿಜಾತೀಂಶ್ಚ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ತದ್ವಿದ್ಯಸಹಿತೋ ದೋಷೌಷಧಾದಿಬಲೇನ ಯಥಾರ್ಹಮುಪಕಲ್ಪಯೇದ್ಬಸ್ತಿಮ್||೩೫||
अथैनं तृतीये पञ्चमे वाहनि किञ्चिदावृत्ते मध्याह्ने कृत- मङ्गलस्वस्त्ययनमभ्यक्तदेहं स्वेदितमुत्सृष्टमलमनाशितं नातिक्षुधितमवेक्ष्यातुरमार्यावलोकितं नाथमार्यतारामा- त्मभुवं धातारमश्विनाविन्द्रमात्रेयं सप्तर्षीन् काशिराजं विदेहपतिप्रभृतीनग्निवेशादींश्च तन्त्रकारान् दीपगन्ध- फलबलिधूर्पैर्यज्ञ इव प्रकल्पितभागान् कृत्वौषधीर्वृद्ध- वैद्यद्विजातींश्च सम्पूज्य तद्विद्यसहितो दोषौषधादिबलेन यथार्हमुपकल्पयेद्बस्तिम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ಅಥಾನುವಾಸನೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸನ್ತಂ ತೃತೀಯೇ ಪಞ್ಚಮೇ ವಾಽಹನ್ಯಾಸ್ಥಾಪಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೩೫||
Adhikarana AsthApanauShadhakalpanA (36) · Śloka 36
ತತ್ರ ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಾಣಿ ಪಲಾನ್ಯೌಷಧಾನಾಂ ಮದನಫಲಾಷ್ಟಕಂ ಚ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪೇನ ವಿಪಚೇತ್| ಕ್ವಾಥಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಶಂ ಸ್ನೇಹಮನಿಲೇ ಷಷ್ಠಾಂಶಂ ಪಿತ್ತೇ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತೇ ಚಾಷ್ಟಮಾಂಶಂ ತು ಕಫೇ| ಸರ್ವಸ್ಯ ಚಾಷ್ಟಮಾಂಶಂ ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ಯಾವತಾ ನಾತ್ಯಚ್ಛಸಾನ್ದ್ರತಾ ಭವೇತ್| ಗುಡಸ್ಯ ಪತ್ನಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಧುಸೈನ್ಧವೇ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಚ ಶೇಷಾಣಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೩೬||
तत्र विंशतिमात्राणि पलान्यौषधानां मदनफलाष्टकं च क्वाथकल्पेन विपचेत्| क्वाथाच्चतुर्थाशं स्नेहमनिले षष्ठांशं पित्ते स्वस्थवृत्ते चाष्टमांशं तु कफे| सर्वस्य चाष्टमांशं कल्कस्य स्याद्यावता नात्यच्छसान्द्रता भवेत्| गुडस्य पत्नं युक्त्या मधुसैन्धवे यथायोग्यं च शेषाणि कल्पयेत्||३६||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೌಷಧಪಲಾನಿ ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಾಣಿ ಪಾನೀಯಪಲಶತಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶದಧಿಕಾನಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮದನಫಲಾಷ್ಟಕಂ ಚ ಗಣನಯಾ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ಕ್ವಥಿತಶಿಷ್ಟಾನಿ ಚತುರಶೀತಿಪಲಾನ್ಯವತಾರಯೇದ್ ಇತಿ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪಃ| ಯದಾ ಹ್ಯನಿಲೇಽಧಿಕೇ ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯತೇ ತದಾ ಕ್ವಾಥಾಚ್ಚತುರ್ಭಾಗಂ ಏಕವಿಂಶತಿಪಲಾನಿ ತತ್ರ ಕ್ವಾಥೇ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಯದಾ ಪಿತ್ತೇಽಧಿಕೇ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತೇ ವಾ ಬಸ್ತಿಃ ತದಾ ಚತುರ್ದಶಪಲಾನಿ ಕ್ವಾಥಾತ್ ಷಷ್ಠಾಂಶಂ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಯದಾ ಕಫೇಽಧಿಕೇ ಬಸ್ತಿಸ್ತದಾ ಕ್ವಾಥಾದಷ್ಟಮಾಂಶಂ ಸಾರ್ಧಾನಿ ದಶಪಲಾನಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸರ್ವತ್ರ ವಾತೇ ಪಿತ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತೇ ಚ ಕ್ವಾಥಾದಷ್ಟಮಾಂಶಮರ್ಧೈಕಾದಶಾನಿ ಪಲಾನಿ ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಥವಾ ಯಾವತ್ಪ್ರಮಾಣೇನ ಕಲ್ಕೇನ ಬಸ್ತೇರಚ್ಛಾತಾ ಸಾನ್ದ್ರತಾ ಚ ನ ಭವತಿ ತಾವನ್ತಂ ಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಕ್ವಾಥೋ ಗುಡಸ್ಯ ಚ ಪಲಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಮಧು ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ದೋಷಾಡ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಯಥಾಯೋಗಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯೈವ ಶೇಷಾಣಿ ಮೂತ್ರಮದ್ಯಾರನಾಲಾದೀನಿ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷಿಪೇದಿತಿ| ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಾಣೀತಿ ಮಾತ್ರಾಗ್ರಹಣಮೌಷಧಾನಂ ಮಾತ್ರಾಯಾ ಅನಿಯಮಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮ್| ಕೇವಲಂ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪವಿಹಿತಾತ್ ಕ್ವಾಥಚ್ಚತುರ್ಥಾದಿಭಾಗೇಷು ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ನಿಯಮಸ್ತತಃ|| ೩೬||
Adhikarana AsthApanauShadhasya saMskAraH praNayana~jca (37) · Śloka 37
ಸರ್ವಾಣಿ ಚೈಕಧ್ಯಮುಷ್ಣೋದಕಕುಮ್ಭಬಾಷ್ಪಾಭಿತಪ್ತಾನಿ ಖಜ- ಮಥಿತಾನಿ ಬಸ್ತೌ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯಾನುವಾಸನವನ್ನಿರೂಹಂ ಪ್ರಣಯೇತ್| ನಾತ್ಯು- ಷ್ಣಶೀತಂ ನಾತಿಮೃದುತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾತಿಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಂ ನಾತಿತನುಸಾನ್ದ್ರಂ ನ ಹೀನಾತಿಮಾತ್ರಂ ನಲವಣತಿಲವಣಂ ನಾತ್ಯಮ್ಲಞ್ಚ| ತತ್ರ ಬಾಷ್ಪ- ಮಾತ್ರಾನುತಾಪಾದೌಷಧಸ್ಯ ವಿದಾಹೋ ನ ಭವತಿ| ಖಜಪ್ರಮಥನಾತ್ತು ಕ್ವಾಥಸ್ನೇಹಾದಯಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಸಮ್ಯಗೇವ ಯೋಗಮಾರ- ಭನ್ತೇ| ಅನ್ಯಥಾ ಪುನಃ ಕ್ವಾಥಾದೀನಾಮುಲ್ಬಣೋಽನ್ಯತಮೋಽನ್ಯ- ತಮಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಮೀರಯೇತ್| ಅತ್ಯುಷ್ಣಾದೀನಾನ್ತು ಪೃಥಗ್ವ್ಯಾಪದಃ ಸಾಧನಾನಿ ಚ ಸಿದ್ಧಿಷೂತ್ತರಕಾಲಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ||೩೭||
सर्वाणि चैकध्यमुष्णोदककुम्भबाष्पाभितप्तानि ख़ज- मथितानि बस्तौ प्रक्षिप्यानुवासनवन्निरूहं प्रणयेत्| नात्यु- ष्णशीतं नातिमृदुतीक्ष्णं नातिस्निग्धरूक्षं नातितनुसान्द्रं न हीनातिमात्रं नलवणतिलवणं नात्यम्लञ्च| तत्र बाष्प- मात्रानुतापादौषधस्य विदाहो न भवति| ख़जप्रमथनात्तु क्वाथस्नेहादयः सम्यक् सम्प्रयुक्ताः सम्यगेव योगमार- भन्ते| अन्यथा पुनः क्वाथादीनामुल्बणोऽन्यतमोऽन्य- तमं यथास्वं दोषमीरयेत्| अत्युष्णादीनान्तु पृथग्व्यापदः साधनानि च सिद्धिषूत्तरकालमुपदेक्ष्यन्ते||३७||
🔊 Audio coming soon
ಸವಮೈಕಧ್ಯಂ ಯೋಜಯೇತ್ ಕುಮ್ಭೀತಪ್ತಾ ಪ್ರದೇಯೌಷಧಮಾತ್ರಾ ಬಸ್ತೌ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ್ಯಾ| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೩೭||
Adhikarana vaikalyAdiBirjAyamAnAH doShAH (6) · Śloka 6
ಅಪಿ ಚ- ತಿರ್ಯಕ್ಪ್ರಣೀತೇ ಹಿ ನ ಯಾತಿ ಧಾರಾ ಗುದೇ ವ್ರಣಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚಲಿತೇ ಚ ನೇತ್ರೇ| ದತ್ತಃ ಶನೈರ್ನಾಶಯಮೇತಿ ಬಸ್ತಿಃ ಕಣ್ಠಂ ಪ್ರಧಾವೇದತಿಪೀಡಿತಸ್ತು| ಸ್ತಮ್ಭಂ ವಿಧತ್ತೇಽತಿಮೃದುರ್ಹಿಮಶ್ಚ ತಪ್ತಾಮ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಭ್ರಮದಾಹಮೋಹಾನ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽತಿಜಾಡ್ಯಂ ಪವನನ್ತು ರೂಕ್ಷ- ಸ್ತನ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರಾ ಲವಣಸ್ತ್ವಯೋಗಮ್| ಕರೋತಿ ಮಾತ್ರಾಭ್ಯಧಿಕೋಽತಿಯೋಗಂ ಕ್ಷೋಭಂ ತು ಸಾನ್ದ್ರಃ ಸುಚಿರೇಣ ಚೈತಿ| ದಾಹಾತಿಸಾರೌ ಲವಣೋಽತಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ತಸ್ಮಾತ್ಸುಯುಕ್ತಂ ಸಮಮೇವ ದದ್ಯಾತ್||೬||
अपि च- तिर्यक्प्रणीते हि न याति धारा गुदे व्रणः स्याच्चलिते च नेत्रे| दत्तः शनैर्नाशयमेति बस्तिः कण्ठं प्रधावेदतिपीडितस्तु| स्तम्भं विधत्तेऽतिमृदुर्हिमश्च तप्ताम्लतीक्ष्णो भ्रमदाहमोहान्| स्निग्धोऽतिजाड्यं पवनन्तु रूक्ष- स्तन्वल्पमात्रा लवणस्त्वयोगम्| करोति मात्राभ्यधिकोऽतियोगं क्षोभं तु सान्द्रः सुचिरेण चैति| दाहातिसारौ लवणोऽति कुर्यात् तस्मात्सुयुक्तं सममेव दद्यात्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AsthApanadravyamAtrAviShaye anyamatam (38) · Śloka 38
ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಹುಃ- ಮಾತ್ರಾಂ ತ್ರಿಪಲಿಕಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಮಾಕ್ಷಿಕಯೋಃ ಪೃಥಕ್| ಕರ್ಷಾರ್ಧಂ ಮಾಣಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ಥೇ ಕಲ್ಕಪಲದ್ವಯಮ್| ಸರ್ವದ್ರವಾಣಾಂ ಶೇಷಾಣಾಂ ಪಲಾನಿ ದಶ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೩೮||
अन्ये पुनराहुः- मात्रां त्रिपलिकां कुर्यात् स्नेहमाक्षिकयोः पृथक्| कर्षार्धं माणिमन्थस्य स्वस्थे कल्कपलद्वयम्| सर्वद्रवाणां शेषाणां पलानि दश कल्पयेत्||३८||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯಾ ಬಸ್ತೇರ್ಯೋಜನಮಾತ್ರಾಮನ್ಯಥೈವಾಹುಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಮಾತ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನೇಹಪಲಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ಮಾಕ್ಷಿಕಪಲಾನಿ ಮಾಣಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಸೈನ್ಧವಸ್ಯಾರ್ಧಕರ್ಷಃ| ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಪಲದ್ವಯಂ ಶೇಷಾಣಾಂ ಕ್ವಾಥಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ದಶ ಪಲಾನಿ| ಏವಮೇತೇ ಹ್ಯಷ್ಟಾದಶೈವ ಪಲಾನಿ ಬಸ್ತೇರ್ಮಾನಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ಏತೇಷಾಮೇವ ಚ ಮತಮಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಧ್ಯಾಯೇ ನವಪ್ರಸೃತಾನಾಹುರಿತ್ಯುಕ್ತಮ್|| ೩೮||
Adhikarana nirUhadravyANAM saMyojanavidhiH (39) · Śloka 39
ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಲವಣಂ ಸ್ನೇಹಂ ಕಲ್ಕಂ ಕ್ವಾಥಮಿತಿ ಕ್ರಮಾತ್| ಆವಪೇತ ನಿರೂಹಾಣಾಮೇಷ ಸಂಯೋಜನೇ ವಿಧಿಃ||೩೯||
माक्षिकं लवणं स्नेहं कल्कं क्वाथमिति क्रमात्| आवपेत निरूहाणामेष संयोजने विधिः||३९||
🔊 Audio coming soon
ಮಾಕ್ಷೀಕಾದೀನಾಮಾವಪನೇ ಕ್ರಮೋಽಯಂ ವಿಧೇಯಃ|| ೩೯||
Adhikarana nirUhadAnottaraM rogiNaH kRutyam (40) · Śloka 40
ದತ್ತಮಾತ್ರೇ ತೂತ್ತಾನಃ ಸೋಪಧಾನೋ ನಿರೂಹವೀರ್ಯೇಣ ದೇಹವ್ಯಾಪ್ತಯೇ ತನ್ಮನಾಸ್ಥಿಷ್ಠೇತ್| ಉದೀರ್ಣವೇಗಶ್ಚೋತ್ಕುಟಿಕೋ ವಿಸೃಜೇತ್||೪೦||
दत्तमात्रे तूत्तानः सोपधानो निरूहवीर्येण देहव्याप्तये तन्मनास्थिष्ठेत्| उदीर्णवेगश्चोत्कुटिको विसृजेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ದತ್ತಮಾತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್|| ೪೦||
Adhikarana nirUhapratyAgamanakAlaH anAgame pratIkArashca (5) · Śloka 5
ಆಗಮನಕಾಲಸ್ತು ಪರೋ ಮುಹೂರ್ತಃ| ತದಾ ಹ್ಯನಾಗಚ್ಛನ್ನಾಶು ಮೃತ್ಯವೇ ಸ್ಯಾತ್| ಅತಸ್ತತ್ರಾನುಲೋಮಿಕಂ ಸ್ನೇಹಕ್ಷಾರಮೂತ್ರಾಮ್ಲಸ್ನಿಗ್ಧತೀ- ಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಮನ್ಯಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಫಲವರ್ತಿಸ್ವೇದಭಯೋತ್ತ್ರಾಸಾದೀಂಶ್ಚ| ಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪತ್ಸಿದ್ಧಿಂ ಚಾವೇಕ್ಷೇತ||೫||
आगमनकालस्तु परो मुहूर्तः| तदा ह्यनागच्छन्नाशु मृत्यवे स्यात्| अतस्तत्रानुलोमिकं स्नेहक्षारमूत्राम्लस्निग्धती- क्ष्णोष्णमन्यं प्रयोजयेत्| फलवर्तिस्वेदभयोत्त्रासादींश्च| बस्तिव्यापत्सिद्धिं चावेक्षेत||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarnirUhAH (41) · Śloka 41
ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತೇ ತು ಪೂರ್ವವದ್ ದ್ವಿತೀಯಂ ತೃತೀಯಂ ಚತುರ್ಥಂ ಚ ದದ್ಯಾದ್ಯಾ- ವದ್ವಾ ಸುನಿರೂಢಃ ಸ್ಯಾತ್||೪೧||
स्वयं निवृत्ते तु पूर्ववद् द्वितीयं तृतीयं चतुर्थं च दद्याद्या- वद्वा सुनिरूढः स्यात्||४१||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ವಯಂಗ್ರಹಣಂ ಯತ್ರಾಪ್ರವರ್ತ್ತಮಾನಂ ಯತ್ನೇನಾನೀತಂ ತತ್ರ ತದಹಃ ಪುನಃ ಪ್ರಯೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮ್| ಪ್ರಥಮೇ ಬಸ್ತಾವಾಗತೇ ದ್ವಿತೀಯೋ ದೇಯಃ| ದ್ವಿತೀಯೇ ತೃತೀಯಃ| ತೃತೀಯೇ ಆಗತೇ ಚತುರ್ಥಃ| ಯಾವದ್ವಾ ಸಮ್ಯಙ್ನಿರೂಢಲಕ್ಷಣಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾನ್ಯುತ್ಪನ್ನಾನಿ| ತೇನ ಕದಾಚಿದೇಕಃ| ಕದಾಚಿದ್ ಬಹವೋಽಪಿ|| ೪೧||
Adhikarana prathamadvitIyatRutIyanirUDhAnAM krameNa vAtAdinirharatvam (42) · Śloka 42
ತತ್ರಾದ್ಯೋಽನಿಲಂ ಸ್ವಮಾರ್ಗಾದಪಕರ್ಷತಿ| ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಿತ್ತಮ್| ತೃತೀಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮಿತಿ||೪೨||
तत्राद्योऽनिलं स्वमार्गादपकर्षति| द्वितीयः पित्तम्| तृतीयः श्लेष्माणमिति||४२||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಬಸ್ತಿಷು ಮಧ್ಯೇ ಯ ಆದ್ಯೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸ ವಾತಮೇವ ಸುತರಾಮಪಕರ್ಷತಿ ತಸ್ಯಾಪಕೃಷ್ಟತ್ವಾತ್| ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಿತ್ತಜಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ| ತತೋಽವಶಿಷ್ಟಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ತೃತೀಯೋ ನಾಶಯತಿ| ಯತ್ರ ಚ ದೋಷಾ ಏವಂ ನಾಪಕೃಷ್ಟಾಃ ಸಂಯೋಗಾದಿವಶಾತ್ ತತ್ರ ಚತುರ್ಥಾದೀನಾಂ ವಿಷಯಃ|| ೪೨||
Adhikarana nirUhahInayogAdilakShaNAni (43) · Śloka 43
ತಸ್ಯ ಹೀನಸಮ್ಯಗತಿಯೋಗಾಸ್ತು ವಿರಿಕ್ತವತ್||೪೩||
तस्य हीनसम्यगतियोगास्तु विरिक्तवत्||४३||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಚಾಸ್ಥಾಪನಸ್ಯ ಹೀನಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ವಿರಿಕ್ತವಜ್ಜ್ಞೇಯಮ್| ವಿರೇಚನೇ ತು ಕುಕ್ಷ್ಯಶುದ್ಧೀತ್ಯಾದ್ಯುಕ್ತಮ್|| ೪೩||
Adhikarana samya~gnirUDhasyopacAraH (44) · Śloka 44
ಸಮ್ಯಙ್ನಿರೂಢನ್ತು ಕೋಷ್ಣಸಲಿಲಾವಸಿಕ್ತಂ ತನುನಾ ಜಾಙ್ಗ- ಲರಸೇನ ಭೋಜಯೇತ್| ಸ್ನಾತಾಶಿತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಚಲಾ ದೋಷಶೇಷಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಮಾಶ್ರಯನ್ತೇ||೪೪||
सम्यङ्निरूढन्तु कोष्णसलिलावसिक्तं तनुना जाङ्ग- लरसेन भोजयेत्| स्नाताशितस्यास्य चला दोषशेषाः स्वस्थानमाश्रयन्ते||४४||
🔊 Audio coming soon
ಚಲಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಶೇಷಾಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಭುಕ್ತವತಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಮಾಯಾನ್ತಿ|
Adhikarana AsthApanAntaraM punaranuvAsanaM tasya vidhishca (45) · Śloka 45
ತತಃ ಪುನರ್ವಾತಾರ್ತಮಾತುರಂ ಬೃಂಹಣೀಯಮನ್ಯಂ ವಾ ತದ್ವಿಧಮಶಿತಾ- ನನ್ತರಂ ಸಾಯಂ ವಾ ಪುನರಲ್ಪಲಘ್ವಶಿತಂ ಯಥಾಸ್ವಮ-ನಿಲಾದಿಷು ದಶಮೂಲಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ಅನುವಾಸಯೇತ್| ತಸ್ಯ ಹೀನಸಮ್ಯ- ಗತಿಯೋಗಾಸ್ತು ಸ್ನೇಹಪೀತವತ್| ವಿಶೇಷಸ್ತು ಸಮ್ಯಗನುವಾಸಿತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಂ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಸ್ನೇಹಃ ಸಪುರೀಷೋಽನಿಲಾನುಗತಃ ಪ್ರವ- ರ್ತತ ಏವ||೪೫||
ततः पुनर्वातार्तमातुरं बृंहणीयमन्यं वा तद्विधमशिता- नन्तरं सायं वा पुनरल्पलग़्वशितं यथास्वम-निलादिषु दशमूलादिसिद्धेन तैलेन अनुवासयेत्| तस्य हीनसम्य- गतियोगास्तु स्नेहपीतवत्| विशेषस्तु सम्यगनुवासिते किञ्चित्कालं स्थित्वा स्नेहः सपुरीषोऽनिलानुगतः प्रव- र्तत एव||४५||
🔊 Audio coming soon
ತತೋ ವಾತಾರ್ತಾಮಾತುರಂ ದ್ವಿವಿಧೋಪಕ್ರಮೋಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ ಬೃಂಹಣೀಯಂ ಸನ್ತಮನ್ಯಂ ವಾ ತತ್ಪ್ರಕಾರಮಾಸ್ಥಾಪಿತಂ ಪುನರನುವಾಸಯೇತ್| ಕೇನಾನೂವಾಸಯೇದಿತ್ಯಾಹ-ವಾತಾದಿಷು ದಶಮೂಲಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ| ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಪಿತ್ತೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಪದ್ಮಕಾದೀನಾಂ ಕಫೇ ವತ್ಸಕಾದೀನಾಂ ಚ ಪರಿಗ್ರಹಃ| ತಸ್ಯ ಚಾನುವಾಸನಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾದಯಃ ಸ್ನೇಹಪೀತವದ್ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ| ಸ್ನೇಹಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾದನುವಾಸನಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗೇ ಇಯಾನ್ ವಿಶೇಷಃ| ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಂ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಪುರೀಷೇಣಾನಿಲೇನ ಚಾನುಗತಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಬಹಿಃ|| ೪೫||
Adhikarana doShaBedAnusAraM tattadAvRutti- pUrtAvAsthApanavidhishca (46) · Śloka 46
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಏವಂ ಕಫೇ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಮೇಕಂ ತ್ರೀನ್ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಪಞ್ಚ ವಾ ಸಪ್ತ ವಾ ಪಿತ್ತೇ ನವೈಕಾದಶ ವಾಽನಿಲೇ| ಪುನಸ್ತತೋಽಪ್ಯಯುಗ್ಮಾಂಸ್ತು ಪುನರಾಸ್ಥಾಪನಾಂ ತತಃ||೪೬||
भवति चात्र- एवं कफे स्नेहबस्तिमेकं त्रीन् वा प्रयोजयेत्| पञ्च वा सप्त वा पित्ते नवैकादश वाऽनिले| पुनस्ततोऽप्ययुग्मांस्तु पुनरास्थापनां ततः||४६||
🔊 Audio coming soon
ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ| ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಏಕೇನ ತ್ರಿಭಿರ್ವಾ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿಃ ಕಫೇ ಪ್ರಧಾನೇ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಲಿಙ್ಗೇ ಚಾನುತ್ಪತ್ರೇ ಪುನರಪಿ ಬಸ್ತೀನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಯುಗ್ಮಾನಿತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ವಾತೇ ಪಿತ್ತೇ ಕಫಂ ಚ ಯಥೋಕ್ತಾದಧಿಕಾನಪಿ ಏವಮೇವ| ತತ್ರ ದ್ವಿತೀಯಚತುರ್ಥಷ್ಷ್ಠಾಷ್ಟಮಾದಯೋ ಯುಗ್ಮಾಃ| ತೃತೀಯಪಞ್ಚಮಸಪ್ತಮಾದಯೋಽಯುಗ್ಮಾ| ತತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಆಸ್ಥಾಪನಮ್|| ೪೬||
Adhikarana doShaBedAnusAramannasahayogidravaBedaH (47) · Śloka 47
ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲೇಷ್ವಪನ್ನಂ ಯೂಷಕ್ಷೀರರಸೈಃ ಕ್ರಮಾತ್||೪೭||
कफपित्तानिलेष्वपन्नं यूषक्षीररसैः क्रमात्||४७||
🔊 Audio coming soon
ಸುಬೋಧಮ್|| ೪೭||
Adhikarana vAtAdiBedena nirUhayogaBedA- steShAM saMKyA ca (48) · Śloka 48
ವಾತಘ್ನೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥತ್ರಿವೃತ್ತಾಸೈನ್ಧವೈರ್ಯುತಃ| ಬಸ್ತಿರೇಕೋಽನಿಲೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ವಾದ್ವಲ್ಮೋಷ್ಣರಸಾನ್ವಿತಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಪದ್ಮಕಾದಿಸಿತಾಯುತೌ| ಪಿತ್ತೇ ಸ್ವಾದುಹಿಮೌ ಸಾಜ್ಯಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಮಾಕ್ಷಿಕೌ| ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿಷ್ಕ್ವಾಥವತ್ಸಕಾದಿಯುತಾಸ್ತ್ರಯಃ| ರೂಕ್ಷಾಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಗೋಮುತ್ರಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಕಟುಕಾಃ ಕಫೇ| ತ್ರಯಶ್ಚ ಸನ್ನಿಪಾತೇಽಪಿ ದೋಷಾಣ್ ಘ್ನನ್ತಿ ಯತಃ ಕ್ರಮಾತ್||೪೮||
वातग़्नौषधनिष्क्वाथत्रिवृत्तासैन्धवैर्युतः| बस्तिरेकोऽनिले स्निग्धः स्वाद्वल्मोष्णरसान्वितः| न्यग्रोधादिगणक्वाथपद्मकादिसितायुतौ| पित्ते स्वादुहिमौ साज्यक्षीरेक्षुरसमाक्षिकौ| आरग्वधादिनिष्क्वाथवत्सकादियुतास्त्रयः| रूक्षाः सक्षौद्रगोमुत्रास्तीक्ष्णोष्णकटुकाः कफे| त्रयश्च सन्निपातेऽपि दोषाण् ग़्नन्ति यतः क्रमात्||४८||
🔊 Audio coming soon
ಯದ್ಯಪಿ ಬಸ್ತಿರ್ವಾತೇ ವಾತಪ್ರಧಾನೇಷು ಚ ದೋಷೇಷೂಕ್ತಸ್ತಥಾಪಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿನಾಶನಶಕ್ತಿರ್ವಿದ್ಯತ ಏವ| ತತ್ರ ಯದಾ ಸ್ವಧಾಮ್ನ್ಯೇವ ಕೇವಲೋ ವಾಯುಃ ಕುಪಿತಸ್ತದಾ ವಾತಘ್ನೌಷಧಾದಿಯುತ ಏಕ ಏವ ಬಸ್ತಿರ್ಯೋಜ್ಯಃ| ಯದಾ ತು ವಾತಾಶಯೇ ಪಿತ್ತಜಯಾಯ ವಾತಪಾರತನ್ತ್ರ್ಯಾದ್ಬಸ್ತೇಃ ಪ್ರಯೋಗೋಽಭಿಮತಸ್ತದಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಾದಿಯುತೌ ದ್ವೌ ಬಸ್ತೀ ಯೋಜ್ಯೌ| ಅತ್ರ ಚ ಪ್ರಥಮಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಾತ್ ಪಿತ್ತಹರಸ್ಯಾಪಿ ವಾತಜಯೇ ಚರಿತಾರ್ಥತ್ವಾದ್ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಯಾವಶ್ಯಂ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಏವಂ ಕಫೇಽಪಿ ವಾತಾಶಯಸ್ಥೇ ವಾಚ್ಯಮ್| ಯದಾ ತು ತ್ರಯೋಽಪಿ ದೋಷಾಃ ಸಮಂ ಕುಪಿತಾ ಬಸ್ತಿವಿಷಯತ್ವಂ ಯಾತಾಸ್ತದಾ ತೇಷಾಮೌಷಧೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ತ್ರಯ ಏವ ಬಸ್ತಯಃ| ಯತಃ ಪೂರ್ವೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಕ್ರಮಾದ್ದೋಷಾನ್ ಹನ್ತಿ|| ೪೮||
Adhikarana nirUhabastisa~gKyAyAmAcArya- carakasya sammatiH (49) · Śloka 49
ನಾಚಾರ್ಯಚರಕಸ್ಯಾತೋ ಬಸ್ತಿಸ್ತ್ರಿಭ್ಯಃ ಪರಂ ಮತಃ| ನ ಹಿ ದೋಷಶ್ಚತುರ್ಥೋಽಸ್ತಿ ಪುನರ್ದೀಯೇತ ಯಂ ಪ್ರತಿ||೪೯||
नाचार्यचरकस्यातो बस्तिस्त्रिभ्यः परं मतः| न हि दोषश्चतुर्थोऽस्ति पुनर्दीयेत यं प्रति||४९||
🔊 Audio coming soon
ಏವಂ ದೋಷಕ್ರಮೇಣೈವ ಚರಕಾಚಾರ್ಯೋ ಬಸ್ತಿತ್ರಯಮೇವೇಚ್ಛತಿ|| ೪೯||
Adhikarana anyamatena bastestraividhyam (50) · Śloka 50
ಉತ್ಕ್ಲೇಶನಂ ಶುದ್ಧಿಕರಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಶಮನಂ ಕ್ರಮಾತ್| ತ್ರಿಧೈವ ಕಲ್ಪಯೇದ್ಬಸ್ತಿಮಿತ್ಯನ್ಯೇಽಪಿ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ||೫೦||
उत्क्लेशनं शुद्धिकरं दोषाणां शमनं क्रमात्| त्रिधैव कल्पयेद्बस्तिमित्यन्येऽपि प्रचक्षते||५०||
🔊 Audio coming soon
ಅನ್ಯೇ ಪುನರಾಚಾರ್ಯಾ ದೋಷಯೌಗಪದ್ಯಹರಣೇಽಪ್ಯುತ್ಕ್ಲೇಶನಾದಿಭೇದೇನ ಬಸ್ತಿತ್ರಯಮಿಚ್ಛನ್ತಿ|| ೫೦||
Adhikarana nirUhabastisa~gKyA samyagyoganirBarA (51) · Śloka 51
ದೋಷೌಷಧಾದಿಬಲತಃ ಸರ್ವಮೇತತ್ ಪ್ರಮಾಣಯೇತ್| ಸಮ್ಯಙ್ನಿರೂಢಲಿಙ್ಗನ್ತು ನಾಸಮ್ಭಾವ್ಯ ನಿವರ್ತಯೇತ್||೫೧||
दोषौषधादिबलतः सर्वमेतत् प्रमाणयेत्| सम्यङ्निरूढलिङ्गन्तु नासम्भाव्य निवर्तयेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮತತ್ರಿತಯಮಪಿ ದೋಷಕಲೌಷಧಾದಿಬಲೇನ ಪ್ರಮಾಣಯೇತ್ ಸಮರ್ಥಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತತ್ರ ಸಙ್ಖ್ಯಾನಿರಪೇಕ್ಷಾ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಾಪೇಕ್ಷಾ ಏಕಃ ಪಕ್ಷಃ| ದೋಷಕ್ರಮೇಣ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಕ್ಷಃ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶನಾದಿನಾ ತೃತೀಯಃ| ಇದಂ ತು ಶಿಷ್ಯಮೋಹೋತ್ಪತ್ತಿಭಯಾನ್ನ ವಿಕಲ್ಪ್ಯತೇಽಸ್ಮಾಭಿಃ| ನ ಚ ಸಮ್ಯಗ್ಯೋಗಲಕ್ಷಣಾನ್ಯದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬಸ್ತಿಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಃ|| ೫೧||
Adhikarana karma-kAla-yoga-bastividhiH (52) · Śloka 52
ಪ್ರಾಕ್ಸ್ನೇಹ ಏಕಃ ಪಞ್ಚಾನ್ತೇ ದ್ವಾದಶಾಸ್ಥಾಪನಾನಿ ಚ| ಸಾನ್ವಾಸನಾನಿ ಕರ್ಮೈವಂ ಬಸ್ತಯಸ್ತ್ರಿಂಶದೀರಿತಾಃ| ಕಾಲಃ ಪಞ್ಚಶೈಕೋಽತ್ರ ಪ್ರಾಕ್ಸ್ನೇಹೋಽನ್ತೇ ತ್ರಯಸ್ತಥಾ| ಷಟ್ ಪಞ್ಚ ಬಸ್ತ್ಯನ್ತರತಾಃ ಯೋಗೋಽಷ್ಟೌ ಬಸ್ತಯೋಽತ್ರ ತು| ತ್ರಯೋ ನಿರೂಹಾಃ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಾವಾದ್ಯನ್ತಯೋರುಭೌ||೫೨||
प्राक्स्नेह एकः पञ्चान्ते द्वादशास्थापनानि च| सान्वासनानि कर्मैवं बस्तयस्त्रिंशदीरिताः| कालः पञ्चशैकोऽत्र प्राक्स्नेहोऽन्ते त्रयस्तथा| षट् पञ्च बस्त्यन्तरताः योगोऽष्टौ बस्तयोऽत्र तु| त्रयो निरूहाः स्नेहाश्च स्नेहावाद्यन्तयोरुभौ||५२||
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಬಸ್ತೇಸ್ತ್ರಿವಿಧಃ ಪ್ರಯೋಗಾಃ| ಏಕಃ ಕರ್ಮಸಂಜ್ಞಃ, ದ್ವಿತೀಯಃ ಕಾಲಸಂಜ್ಞಃ ತೃತೀಯೋ ಯೋಗಸಂಜ್ಞಃ| ಯದಾ ತು ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಸ್ವಸ್ಥೇ ಸುದೃಢವ್ಯಾಧೌ ಚ ತದಾವಶ್ಯಮೇತಸ್ಯ ತ್ರಯಸ್ಯಾನ್ಯತಮೇನ ಯೋಜ್ಯಃ| ಯಥೇಚ್ಛಂ ತು ನ| ಕರ್ಮ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ? ಆಹ-ತ್ರಿಂಶದ್ಬಸ್ತಯಃ ಕರ್ಮ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಪ್ರಾಗಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರಥಮಮೇಕಃ ಸ್ನೇಹೋಽನುವಾಸನಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಅನ್ತೇ ಚ ಪಞ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಃ| ಷಡ್ವಿಂಶಸಪ್ತವಿಂಶಾಷ್ಟಾವಿಂಶೈಕೋನತ್ರಿಂಶತ್ರಿಂಶದಾಕ್ಯಾಃ| ದ್ವಾದಶಾಸ್ಥಾಪನಾನಿ ನಿರೂಹಾಃ| ದ್ವಿತೀಯಚತುರ್ಥಷಷ್ಠಾಷ್ಟಮದಶದ್ವಾದಶಚತುರ್ದಶಷೋಡಶಾಷ್ಟಾದಶವಿಂಶದ್ವಾವಿಂಶಚತುರ್ವಿಂಶಸಂಜ್ಞಾನಿ| ತಥಾ ದ್ವಾದಶೈವಾನುವಾಸನಾನಿ ತೃತೀಯಪಞ್ಚಮಸಪ್ತಮನವಮೈಕಾದಶತ್ರಯೋದಶಪಞ್ಚದಶಸಪ್ತದಶೈಕೋನವಿಂಶೈಕವಿಂಶತ್ರಯೋವಿಂಶಪಞ್ಚವಿಂಶಖ್ಯಾನಿ| ಇತ್ಯನೇನ ವಿಧಾನೇನ ತ್ರಿಂಶದ್ ಬಸ್ತಯಃ ಕರ್ಮ| ಕಾಲಃ ಕಿಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ-ಕಾಲಃ ಪಞ್ಚದಶ ಬಸ್ತಯಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಅತ್ರ ಪ್ರಾಕ್ ಪ್ರಥಮಮೇಕಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಃ, ಅನ್ತೇ ಚ ತ್ರಯಃ ಸ್ನೇಹಃ| ತ್ರಯೋದಶ ಚತುರ್ದಶ ಪಞ್ಚದಶಾಖ್ಯಾಃ| ಮಧ್ಯೇ ಚ ಷಟ್ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಃ| ದ್ವಿತೀಯಚತುರ್ಥಷಾಷ್ಠಾಷ್ಟಮದಶಮದ್ವಾದಶಾಖ್ಯಾಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಬಸ್ತಿಭಿರಾಸ್ಥಾಪನೈಸ್ತೃತೀಯಪಞ್ಚಮಸಪ್ತಮನವಮೈಕಾದಶೈರನ್ತರಿತಾ ವ್ಯವಹಿತಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಇತಿ ಪಞ್ಚದಶಬಸ್ತಯಃ ಕಾಲಃ| ಯೋಗಃ ಕಿಮುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ-ಯೋಗೋಽಷ್ಟೌ ಬಸ್ತಯಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಅತ್ರ ತು ಯೋಗೇ ಆದಾವನ್ತೇ ಚ ಉಭೌ ಪ್ರಥಮಾಷ್ಟಮಾಖ್ಯೌ ಸ್ನೇಹೌ| ತ್ರಯೋ ನಿರೂಹಾಃ ದ್ವಿತೀಯಚತುರ್ಥಷಷ್ಠಾಖ್ಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ನೇಹಾಸ್ತೃತೀಯ ಪಞ್ಚಮಸಪ್ತಮಾಖ್ಯಾಃ ಇತಿ ಯೋಗಃ|| ೫೨||
Adhikarana snehabastinirUhayorekasyaiva nairantaryeNa prayoganiShedhastatra hetushca (53) · Śloka 53
ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ನಿರೂಹಂ ವಾ ನೈಕಮೇವಾತಿಶೀಲಯೇತ್| ಉತ್ಕ್ಲೇಶಾಗ್ನಿವಧೋ ಸ್ನೇಹಾನ್ನಿರೂಹಾನ್ಮರುತೋ ಭಯಮ್| ತಸ್ಮಾನ್ನಿರೂಢಃ ಸ್ನೇಹ್ಯಾಃ ಸ್ಯಾನ್ನಿರೂಹ್ಯಶ್ಚಾನುವಾಸಿತಃ| ಸ್ನೇಹಶೋಧನಯುಕ್ತ್ಯೈವಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್||೫೩||
स्नेहबस्तिं निरूहं वा नैकमेवातिशीलयेत्| उत्क्लेशाग्निवधो स्नेहान्निरूहान्मरुतो भयम्| तस्मान्निरूढः स्नेह्याः स्यान्निरूह्यश्चानुवासितः| स्नेहशोधनयुक्त्यैवं बस्तिकर्म त्रिदोषजित्||५३||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ನಿರೂಹಞ್ಚ ನಿರನ್ತರಂ ನೈಕಂ ಶೀಲಯೇತ್ ಇತ್ಯಾಹ| ಉತ್ಕ್ಲೇಶೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್|| ೫೩||
Adhikarana aShTAdashAShTAdashakabastisevanaPalam (54) · Śloka 54
ಅಷ್ಟಾದಶಾಷ್ಟದಶಕಾನ್ ಬಸ್ತೀನಾಂ ಯೋ ನಿಷೇವತೇ| ವಿಧಿನಾ ನಾ ಯಥೋಕ್ತೇನ ಸ ಭವೇದಜರೋಽರುಜಃ| ಸಹಸ್ರಾಯುಃ ಶ್ರುತಧರೋ ವೀತಪಾಪ್ಮಾಮರಪ್ರಭಃ| ವಾಜಿಸ್ಯದೋ ನಾಗಬಲಃ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾನಲಃ||೫೪||
अष्टादशाष्टदशकान् बस्तीनां यो निषेवते| विधिना ना यथोक्तेन स भवेदजरोऽरुजः| सहस्रायुः श्रुतधरो वीतपाप्मामरप्रभः| वाजिस्यदो नागबलः स्थिरबुद्धीन्द्रियानलः||५४||
🔊 Audio coming soon
ಯೋ ಹಿ ಪುರುಷೋ ಬಸ್ತೀನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋಽಷ್ಟಾದಶಕಾನ್ಯಥೋಕ್ತೇನ ಕಾಲಕರ್ಮಯೋಗಾದಿನಾ ವಿಧಿನಾ ನಿಷೇವತೇ, ಸೋಽಜರಾದಿಗುಣೋ ಭವತಿ| ಕಿಯತೋಽಷ್ಟಾದಶಕಾನಿತ್ಯಾಹ-ಅಷ್ಟಾದಶ| ಏವಮಷ್ಟಾದಶಭಿರಷ್ಟಾದಶಕೈಃ ಬಸ್ತೀನಾಂ ತ್ರೀಣಿ ಶತಾನಿ ಚತುರ್ವಿಶತ್ಯಧಿಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ವಾಜಿಸ್ಯದೋ ಯೋಽಶ್ವ ಇವ ಸ್ತ್ರೀಷು ಸ್ರವತಿ|| ೫೪||
Adhikarana uttarabastyupayogaH (2) · Śloka 2
ಬಸ್ತೌ ರೋಗೇಷು ನಾರೀಣಾಂ ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯೇಷು ಚ| ದ್ವಿತ್ರಾಸ್ಥಾಪನಶುದ್ಧೇಭ್ಯೋ ವಿದಧ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಮುತ್ತರಮ್||೨||
बस्तौ रोगेषु नारीणां योनिगर्भाशयेषु च| द्वित्रास्थापनशुद्धेभ्यो विदध्याद्बस्तिमुत्तरम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puruShANAmuttarabastinetrapramANAdi (55) · Śloka 55
ಆತುರಾಙ್ಗುಲಮಾನೇನ ತನ್ನೇತ್ರಂ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್| ವೃತ್ತಂ ಗೋಪುಚ್ಛವನ್ಮೂಲಮಧ್ಯಯೋಃ ಕೃತಕರ್ಣಿಕಮ್| ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಪ್ರವೇಶಾಗ್ರಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಹೇಮಾದಿಸಮ್ಭವಮ್| ಕುನ್ದಾಶ್ವಮಾರಸುಮನಃಪುಷ್ಪವೃನ್ತೋಪಮಂ ದೃಢಮ್| ತಸ್ಯ ಬಸ್ತಿರ್ಮೃದುಲಘುರ್ಮಾತ್ರಾ ಶುಕ್ತಿರ್ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ವಾ||೫೫||
आतुराङ्गुलमानेन तन्नेत्रं द्वादशाङ्गुलम्| वृत्तं गोपुच्छवन्मूलमध्ययोः कृतकर्णिकम्| सिद्धार्थकप्रवेशाग्रं श्लक्ष्णं हेमादिसम्भवम्| कुन्दाश्वमारसुमनःपुष्पवृन्तोपमं दृढम्| तस्य बस्तिर्मृदुलग़ुर्मात्रा शुक्तिर्विकल्प्य वा||५५||
🔊 Audio coming soon
ಬಸ್ತೌ ರೋಗೇಷು ಇತ್ಯಾದಿನೋತ್ತರಬಸ್ತಿವಿಧಾನಮ್| ಪುರುಷಸ್ಯ ಬಸ್ತೇಃ ರೋಗೇಷು ನಾರೀಣಾಂ ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯೇಷು ಚ ರೋಗೇಷೂತ್ತರಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್| ಚಶಬ್ದಾದ್ಬಸ್ತಿಜೇಷ್ವಪಿ| ಕಿಮ್ಭೂತೇಭ್ಯ ಆತುರೇಭ್ಯ ಆಹ-ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿರ್ವಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈರಾಸ್ಥಾಪನೈಃ ಶುದ್ಧೇಭ್ಯಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ತಸ್ಯೋತ್ತರಬಸ್ತೇರ್ಬಸ್ತಿದ್ರವ್ಯಾಧಾರೋ ಮೃದುರ್ಲಘುಶ್ಚ| ತಸ್ಯ ಚ ಶುಕ್ತಿರ್ಮಾತ್ರಾ| ಶುಕ್ತಿರರ್ಧಪಲಮ್| ಅಥವಾ ದೋಷಾದೀನ್ ವಿಕಲ್ಪ್ಯೋತ್ತರಬಸ್ತೇರ್ಮಾತ್ರಾ ಯೋಗ್ಯಾ ವಿಧೇಯಾ ಭವತಿ|| ೫೫||
Adhikarana puruShANAmuttarabastipraNayanavidhAnAdi (56) · Śloka 56
ಅಥ ಸ್ನಾತಾಶಿತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿವಿಧಾನತಃ| ಋಜೋಃ ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಪೀಠೇ ಜಾನುಸಮೇ ಮೃದೌ| ಹೃಷ್ಟೇ ಮೇಢ್ರೇ ಸ್ಥಿತೇ ಚರ್ಜ್ಜು ಶನೈಃ ಸ್ರೋತೋವಿಶುದ್ಧಯೇ| ಮಾಲತೀಪುಷ್ಪವೃನ್ತಾಗ್ರಪರಿಣಾಹಾಂ ಘನಾಮೃಜುಮ್| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಂ ಶಲಾಕಾಂ ಪ್ರಣಯೇತ್ತಯಾ ಶುದ್ಧೇಽನುಸೀವನೀಮ್| ಆಮೇಹನಾನ್ತಂ ನೇತ್ರಂ ಚ ನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ಗುದವತ್ತತಃ| ಪೀಡಿತೇಽನುಗತೇ ಸ್ನೇಹೇ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ| ಬಸ್ತೀನನೇನ ವಿಧಿನಾ ದದ್ಯಾತ್ ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋಽಪಿ ವಾ| ಅನುವಾಸನವಚ್ಛೇಷಂ ಸರ್ವಮೇವಾಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯೇತ್||೫೬||
अथ स्नाताशितस्यास्य स्नेहबस्तिविधानतः| ऋजोः सुख़ोपविष्टस्य पीठे जानुसमे मृदौ| हृष्टे मेढ्रे स्थिते चर्ज्जु शनैः स्रोतोविशुद्धये| मालतीपुष्पवृन्ताग्रपरिणाहां ग़नामृजुम्| श्लक्ष्णां शलाकां प्रणयेत्तया शुद्धेऽनुसीवनीम्| आमेहनान्तं नेत्रं च निष्कम्पं गुदवत्ततः| पीडितेऽनुगते स्नेहे स्नेहबस्तिक्रमो हितः| बस्तीननेन विधिना दद्यात् त्रींश्चतुरोऽपि वा| अनुवासनवच्छेषं सर्वमेवास्य चिन्तयेत्||५६||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತ್ಯಾದಿ| ಅಸ್ಯ ಚಾತುರಸ್ಯ ಮೇಢ್ರೇ ಸ್ರೋತೋವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಥಮಂ ಶಲಾಕಾಂ ಪ್ರಣಯೇತ್| ಸೀವನೀ ಸ್ಪಷ್ಟತಯಾ ಯಾವನ್ಮೇಹನಾನ್ತಮತೋಽನುನೇತ್ರಂ ಪ್ರಣಯೇತ್ ಗುದವತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಂ ಶಲಾಕಾಮಿತ್ಯಾಹ-ಮಾಲತೀತ್ಯಾದಿ| ಮಾಲತೀಪುಷ್ಪವೃನ್ತಸಮಃ ಪರಿಣಾಹೋ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ| ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಕ್ರಮೋಽನುವಾಸನವಿಧಿಃ| ಉತ್ತರಬಸ್ತಾವನುವಾಸನವತ್ ಸರ್ವಂ ಭೋಜನಾಚಾರಾದಿಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್|| ೫೬||
Adhikarana strINAM yoniviBraMshAdiShUttara- bastidAnakAlaH (57) · Śloka 57
ಸ್ತ್ರೀಣಾಮಾರ್ತವಕಾಲೇ ತು ಯೋನಿರ್ಗೃಹ್ಣಾತ್ಯಪಾವೃತೈಃ| ವಿದಧೀತ ತದಾ ತಸ್ಮಾದನೃತಾವಪಿ ಚಾತ್ಯಯೇ| ಯೋನಿವಿಭ್ರಂಶಶೂಲೇಷು ಯೋನಿವ್ಯಾಪದ್ಯಸೃಗ್ದರೇ||೫೭||
स्त्रीणामार्तवकाले तु योनिर्गृह्णात्यपावृतैः| विदधीत तदा तस्मादनृतावपि चात्यये| योनिविभ्रंशशूलेषु योनिव्यापद्यसृग्दरे||५७||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತ್ರೀನಾಮಾರ್ತವಕಾಲೇ ಯೋನಿರಪಾವೃತಾ ವಿವೃತಮುಖಾ ಭವತಿ| ಅತಸ್ತಾಸು ತತ್ಕಾಲಮುತ್ತರಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್| ಇತಿ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಮ್| ಆತ್ಯಯಿಕೇ ತು ವ್ಯಾಧಾವನೃತಾವಪಿ ದೇಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೫೭||
Adhikarana strINAmuttarabastinetrapramANAdi (58) · Śloka 58
ನೇತ್ರಂ ದಶಾಙ್ಗುಲಂ ಮುದ್ಗಪ್ರವೇಶಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಮ್| ಅಪತ್ಯಮಾರ್ಗೇ ಯೋಜ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಮೂತ್ರವರ್ತ್ಮನಿ| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರವಿಕಾರೇಷು ಬಾಲಾನಾಂ ತ್ವೇಕಮಙ್ಗುಲಮ್| ಪ್ರಕುಞ್ಚೋ ಮಧ್ಯಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಬಾಲಾನಾಂ ಶುಕ್ತಿರೇವ ತು||೫೮||
नेत्रं दशाङ्गुलं मुद्गप्रवेशं चतुरङ्गुलम्| अपत्यमार्गे योज्यं स्याद् द्व्यङ्गुलं मूत्रवर्त्मनि| मूत्रकृच्छ्रविकारेषु बालानां त्वेकमङ्गुलम्| प्रकुञ्चो मध्यमा मात्रा बालानां शुक्तिरेव तु||५८||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತ್ರೀಣಾಞ್ಚ ನೇತ್ರಂ ಸ್ವಪ್ರಮಾಣೇನ ದಶಾಙ್ಗುಲಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಅಗ್ರೇ ಮುದ್ಗಪ್ರವೇಶಚ್ಛಿದ್ರಂ ಗೋಪುಚ್ಛಾಕೃತೀತಿ ಸರ್ವತ್ರ| ತಸ್ಯಾಂ ಚ ಯೋನೌ ದ್ವೌ ಮಾರ್ಗೌ| ಏಕೋ ಗರ್ಭಮಾಱ್ಗಃ, ದ್ವಿತೀಯೋ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗ| ತತ್ರ ಗರ್ಭಮಾರ್ಗೇ ಗರ್ಭವ್ಯಾಪತ್ಸು ನೇತ್ರಾಗ್ರಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಂ ಯೋನೌ ಯೋಜಯೇತ್| ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗೇ ಮೂತ್ರವಿಕಾರೇಷು ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಾಗ್ರಮ್| ಬಾಲಾಸು ತ್ವೇಕಾಙ್ಗುಲಮಗ್ರಮ್| ಸ್ತ್ರೀಣಾಮುತ್ತರಬಸ್ತೇರ್ಮಧ್ಯಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಪ್ರಕುಞ್ಚಃ ಪಲಮ್| ಬಾಲಾನಾಂ ತ್ವರ್ಧಮೇವ|| ೫೮||
Adhikarana strINAmuttarabastidAnavidhiH bastyAvarttanakramashca (59) · Śloka 59
ಉತ್ತಾನಾಯಃ ಶಯಾನಾಯಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ಸಙ್ಕೋಚ್ಯ ಸಕ್ಥಿನೀ| ಊರ್ಧ್ವಜಾನ್ವಾಸ್ತ್ರಿಚತುರಾನಹೋರಾತ್ರೇಣ ಯೋಜಯೇತ್| ಬಸ್ತೀಸ್ತ್ರಿರಾತ್ರಮೇವಂ ತು ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್| ತ್ರ್ಯಹಮೇವಂ ಚ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಪ್ರಣಿದಧ್ಯಾತ್ಪುನಸ್ತ್ರ್ಯಹಮ್||೫೯||
उत्तानायः शयानायाः सम्यक्सङ्कोच्य सक्थिनी| ऊर्ध्वजान्वास्त्रिचतुरानहोरात्रेण योजयेत्| बस्तीस्त्रिरात्रमेवं तु स्नेहमात्रां विवर्धयेत्| त्र्यहमेवं च विश्रम्य प्रणिदध्यात्पुनस्त्र्यहम्||५९||
🔊 Audio coming soon
ಉತ್ತಾನಾಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಅಹೋರಾತ್ರೇಣ ತ್ರಿಚತುರಾನುತ್ತರಬಸ್ತೀನ್ ಯೋಜಯೇತ್| ಏವಂ ದ್ವಿತೀಯತೃತೀಯಕ್ರಮೇಣ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಸ್ನೇಹಮಾತ್ರಾಂ ವರ್ಧಯೇತ್| ತತಸ್ತ್ರ್ಯಹಂ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಪುನರನೇನೈವ ವಿಧಾನೇನ ತ್ರ್ಯಹಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೫೯||
Adhikarana vamanAdInAmantaram (60) · Śloka 60
ಪಕ್ಷಾದ್ವಿರೇಕೋ ವಮಿತೇ ತತಃ ಪಕ್ಷಾನ್ನಿರೂಹಣಮ್| ಸದ್ಯೋ ನಿರೂಢಶ್ಚಾನ್ವಾಸ್ಯಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಿರೇಚಿತಃ||೬೦||
पक्षाद्विरेको वमिते ततः पक्षान्निरूहणम्| सद्यो निरूढश्चान्वास्यः सप्तरात्राद्विरेचितः||६०||
🔊 Audio coming soon
ಉಪಸಂಹರನ್ನಾಹ-ಪಕ್ಷಾದಿತ್ಯಾದಿ| ವಮಿತೇ ಪಕ್ಷೇ ಗತೇ ವಿರೇಕೋ ದೇಯಃ| ವಿರೇಕಾತ್ ನಿರೂಹಃ ಪಕ್ಷೇಣ ನಿರೂಢಶ್ಚ ಸದ್ಯ ಏವಾನುವಾಸ್ಯಃ| ವಿರೇಚನಾಚ್ಚ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣೈವಾನುವಾಸ್ಯಃ| ವಿರೇಕನಿರೂಹಯೋರ್ಮಧ್ಯೇಽನುವಾಸ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|| ೬೦||
Adhikarana bastinA malamAtranirharaNe dRuShTAntaH (61-62) · Śloka 62
ಯಥಾ ಕುಸುಮ್ಭಾದಿಯುತಾತ್ತೋಯಾದ್ರಾಗಂ ಹರೇತ್ ಪಟಃ| ತಥಾ ದ್ರವೀಕೃತಾದ್ ದೇಹಾದ್ಬಸ್ತಿರ್ನಿರ್ಹರತೇ ಮಲಾನ್||೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಬಸ್ತಿವಿಧಿರ್ನಾಮಾಷ್ಟಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೬೨||
यथा कुसुम्भादियुतात्तोयाद्रागं हरेत् पटः| तथा द्रवीकृताद् देहाद्बस्तिर्निर्हरते मलान्||६१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने बस्तिविधिर्नामाष्टाविंशोऽध्यायः||६२||
🔊 Audio coming soon
ವಿರೇಚನನಿರೂಹಯೋರ್ಮಧ್ಯೇಽನುವಾಸನಸ್ಯ ಕಿಂ ಪ್ರಯೋಜನಮಿತ್ಯಾಹ- ಯಥಾ ಕುಸುಮ್ಭಾದಿಮಿಶ್ರಾತ್ತೋಯಾತ್ ಪಟೋ ರಾಗಂ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಜಲಂ ಚ ತ್ಯಜತಿ, ತದ್ವದ್ ದೇಹಾದ್ಬಸ್ತಿಃ ಸ್ನೇಹಾದಿದ್ರವೀಕೃತಾನ್ ಮಲಾನ್ ದುಷ್ಟಾನ್ ದೋಷಾನ್ ಹರತ್ಯದುಷ್ಟಾನ್ ದೇಹ ಏವ ಯೋಜಯತೀತಿ|| ೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇಽಷ್ಟಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ