Adhikarana atha jalaukovidhirnAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಜಲೌಕೋವಿಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो जलौकोविधं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAmadhikAraH (2) · Śloka 2
ನೃಪಾಢ್ಯಭೀರುಸುಕುಮಾರಬಾಲಸ್ಥವಿರನಾರೀಣಾಮಸೃಗ್ವಿಸ್ರಾವಣಾಯ ಜಲೌಕಸೋ ಯೋಜಯೇತ್||೨||
नृपाढ्यभीरुसुकुमारबालस्थविरनारीणामसृग्विस्रावणाय जलौकसो योजयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukasAM saviShanirviShaBedAH saviShajalaukAdaMshe vyApadastatra cikitsAsUtra~jca (3) · Śloka 3
ತಾಸ್ತು ದ್ವಿವಿಧಾಃ ಸವಿಷಾ ನಿರ್ವಿಷಾಶ್ಚ| ತತ್ರ ದುಷ್ಟಾಮ್ಬುಸರ್ಪಮಣ್ಡೂಕಮತ್ಸ್ಯಾದಿಶವಕೋಥಮೂತ್ರಪುರೀಷಜಾ ರಕ್ತಶ್ವೇತಾತಿಕೃಷ್ಣತನುಸ್ಥೂಲಚಪಲಪಿಚ್ಛಿಲಾಃ ಸ್ಥೂಲಮಧ್ಯರೋಮಶಾಃ ಶಕ್ರಾಯುಧವದ್ವಿಚಿತ್ರೋರ್ಧ್ವರಾಜೀಚಿತಾ ವಾ ಸವಿಷಾಃ| ತದ್ದಂಶಾದ್ದಾಹಶೋಫಪಾಕಕಣ್ಡೂಪಿಟಕಾವಿಸರ್ಪಜ್ವರಮೂರ್ಛಾಶ್ವಿತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಃ| ತತ್ರ ವಿಷಪಿತ್ತರಕ್ತಹರಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ವೀತ| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಸೌಗನ್ಧಿಕಾದಿಸುಗನ್ಧಿ ವಿಮಲವಿಪುಲಸಲಿಲಶೈವಾಲಜಾಃ ಶೈವಾಲಶ್ಯಾವಾ ನೀಲೋರ್ಧ್ವರಾಜಯೋ ವೃತ್ತಾಶ್ಚ ನಿರ್ವಿಷಾಃ||೩||
तास्तु द्विविधाः सविषा निर्विषाश्च| तत्र दुष्टाम्बुसर्पमण्डूकमत्स्यादिशवकोथमूत्रपुरीषजा रक्तश्वेतातिकृष्णतनुस्थूलचपलपिच्छिलाः स्थूलमध्यरोमशाः शक्रायुधवद्विचित्रोर्ध्वराजीचिता वा सविषाः| तद्दंशाद्दाहशोफपाककण्डूपिटकाविसर्पज्वरमूर्छाश्वित्रोत्पत्तिः| तत्र विषपित्तरक्तहरां क्रियां कुर्वीत| पद्मोत्पलसौगन्धिकादिसुगन्धि विमलविपुलसलिलशैवालजाः शैवालश्यावा नीलोर्ध्वराजयो वृत्ताश्च निर्विषाः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAvarNanaM tatpramANali~ggaBedena prayogaBedaH (4) · Śloka 4
ಸರ್ವಾಸಾಂ ಚ ಪರಂ ಪ್ರಮಾಣಮಷ್ಟಾದಶಾಙ್ಗುಲಾನಿ| ತತ್ರ ಚತುಃಪಞ್ಚಷಡಙ್ಗುಲಾಃ ನೃಷು ಯೋಜಯೇತ್| ಗಜವಾಜಿಷ್ವಪರಾಃ| ತಾಃ ಸುಕುಮಾರಸ್ತನುತ್ವಚೋಽಲ್ಪಶಿರಸ್ಕಾ ಬೃಹದಧರಕಾಯಾಶ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಃ| ವಿಪರೀತಾಃ ಪುಮಾಂಸೋಽರ್ಧಚನ್ದ್ರಾಕೃತಿಪುರೋವೃತ್ತಾಶ್ಚ| ತತ್ರ ಬಹುದೋಷೇಷು ಚಿರೋತ್ಥಿತೇಷು ಚಾಮಯೇಷು ಪುಮಾಂಸೋ ಯೋಜಯಿತವ್ಯಾಃ| ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವಿಪರೀತೇಷು ಜಲೌಕಸಸ್ತ್ವಾರ್ದ್ರಚರ್ಮಾದ್ಯುಪಾಯೈರ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸುರಭಿಪಙ್ಕ ಗರ್ಭೇ ನವೇ ಘಟೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಶೇರುಕಶಾಲೂಕಶೈವಾಲಮೃಣಾಲವಲ್ಲೂರಮೃತ್ಸ್ನಾಪುಷ್ಕರಬೀಜಚೂರ್ಣಂ ಸ್ವಾದುಶೀತಂ ಸ್ವಚ್ಛಂ ಚ ತೋಯಮನ್ನಪಾನಾರ್ಥೇ ತಾಭ್ಯೋ ದದ್ಯಾತ್| ಲಾಲಾದಿಕೋಥಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮೇವಂ ಚ ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪೂರ್ವಮನ್ನಪಾನಮಪನೀಯಾನ್ಯತ್ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಞ್ಚಾಹಾಚ್ಚ ತದ್ವಿಧ ಏವ ಘಟಾನ್ತರೇ ತಾಃ ಸಞ್ಚಾರಯೇತ್| ತಾಸಾಂ ತು ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಾಸಮ್ಯಗ್ವಮನಾತ್ಪ್ರತತಪಾತನಾಚ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭವತಿ| ತಾಸಾಮಮ್ಭೋಭಿಃ ಪೂರ್ಣಭಾಜನಸ್ಥಾನಾಮಚೇಷ್ಟಯಾಽಽಹಾರಾನಭಿಲಾಷೇಣ ಚ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಾ ವಿವರ್ಜಯೇತ್|೪|
सर्वासां च परं प्रमाणमष्टादशाङ्गुलानि| तत्र चतुःपञ्चषडङ्गुलाः नृषु योजयेत्| गजवाजिष्वपराः| ताः सुकुमारस्तनुत्वचोऽल्पशिरस्का बृहदधरकायाश्च स्त्रियः| विपरीताः पुमांसोऽर्धचन्द्राकृतिपुरोवृत्ताश्च| तत्र बहुदोषेषु चिरोत्थितेषु चामयेषु पुमांसो योजयितव्याः| स्त्रियो विपरीतेषु जलौकसस्त्वार्द्रचर्माद्युपायैर्गृहीत्वा सुरभिपङ्क गर्भे नवे ग़टे स्थापयेत्| शृङ्गाटककशेरुकशालूकशैवालमृणालवल्लूरमृत्स्नापुष्करबीजचूर्णं स्वादुशीतं स्वच्छं च तोयमन्नपानार्थे ताभ्यो दद्यात्| लालादिकोथपरिहारार्थमेवं च त्र्यहात्त्र्यहादूर्ध्वं पूर्वमन्नपानमपनीयान्यत्प्रक्षिपेत्| पञ्चाहाच्च तद्विध एव ग़टान्तरे ताः सञ्चारयेत्| तासां तु दुष्टशोणितासम्यग्वमनात्प्रततपातनाच्च मूर्च्छा भवति| तासामम्भोभिः पूर्णभाजनस्थानामचेष्टयाऽऽहारानभिलाषेण च ज्ञात्वा ता विवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAvacaraNavidhiH (4) · Śloka 4
ಇತರಾಸ್ತು ಹರಿದ್ರಾಸರ್ಷಪಕಲ್ಕಾಮ್ಭಸಿ ಮುಕ್ತಪುರೀಷಾ ಅವನ್ತಿಸೋಮೇ ತಕ್ರೇ ವಾ ಪುನರಾಶ್ವಾಸಿತಾ ಜಲೇ ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಸಂವಿಷ್ಟಸ್ಯ ವಾ ಮೃದ್ಗೋಮಯಚೂರ್ಣಾಭ್ಯಾಮನುಸುಖಂ ವಿರೂಕ್ಷ್ಯ ದಂಶದೇಶಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಅಲಗನ್ತೀಷು ಕ್ಷೀರಘೃತನವನೀತರುಧಿರಾನ್ಯ- ತಮಬಿನ್ದೂನ್ ನ್ಯಸೇತ್ ಪ್ರಚ್ಛೇದ್ವಾ| ಅಶ್ವಖುರವಚ್ಚ ವಕ್ತ್ರಂ ನಿವೇಶ್ಯೋನ್ನತಸ್ಕನ್ಧಾ ದಶನ್ತಿ ಯದಾ ಚ ಶಿಶುವಚ್ಛ್ವಸನ್ತ್ಯೋ ಶಿರಃಸ್ಪನ್ದೋರ್ಮಿವೇಗೈಃ ಪಿಬನ್ತಿ ತದಾ ಮೃದುವಾಸಸಾ ಪ್ರಚ್ಛಾದಯೇತ್| ಸೇಚಯೇಚ್ಚಾಮ್ಭಸಾಲ್ಪಾಲ್ಪಮ್| ಯಥಾ ಚ ಹಂಸಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಾತ್ ಕ್ಷೀರಮಾದತ್ತೇ ತದ್ವದುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ರಕ್ತೇ ಜಲೌಕಾಃ ಪ್ರಾಕ್ ದುಷ್ಟಮಸೃಕ್| ಯದಾ ಚ ತದ್ದಂಶೇ ತೋದಃ ಕಣ್ಡೂರ್ವಾ ತದಾ ಶುದ್ಧರಕ್ತರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮಪನಯೇತ್| ಲೌಲ್ಯಾಚ್ಚ ದಂಶಮಮುಞ್ಚನ್ತ್ಯಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಲವಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಮುಖೇ ದದ್ಯಾತ್||೪||
इतरास्तु हरिद्रासर्षपकल्काम्भसि मुक्तपुरीषा अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनराश्वासिता जले सुख़ोपविष्टस्य संविष्टस्य वा मृद्गोमयचूर्णाभ्यामनुसुख़ं विरूक्ष्य दंशदेशं योजयेत्| अलगन्तीषु क्षीरग़ृतनवनीतरुधिरान्य- तमबिन्दून् न्यसेत् प्रच्छेद्वा| अश्वख़ुरवच्च वक्त्रं निवेश्योन्नतस्कन्धा दशन्ति यदा च शिशुवच्छ्वसन्त्यो शिरःस्पन्दोर्मिवेगैः पिबन्ति तदा मृदुवाससा प्रच्छादयेत्| सेचयेच्चाम्भसाल्पाल्पम्| यथा च हंसः क्षीरोदकात् क्षीरमादत्ते तद्वदुत्क्लिष्टे रक्ते जलौकाः प्राक् दुष्टमसृक्| यदा च तद्दंशे तोदः कण्डूर्वा तदा शुद्धरक्तरक्षणार्थमपनयेत्| लौल्याच्च दंशममुञ्चन्त्याः क्षौद्रं लवणचूर्णं वा मुख़े दद्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukApAtanottaraM jalaukAyAH vAmadeshatatsthAnasyopacAraH (5) · Śloka 5
ಪತಿತಾಂ ತು ತಣ್ಡುಲಕಣ್ಡನೋಪದಿಗ್ಧಗಾತ್ರಾಂ ತೈಲಲವಣಾಭ್ಯಕ್ತಮುಖೀಂ ಆಪುಚ್ಛಾದಾಮುಖಮನುಲೋಮಂ ಶನೈಃ ಪೀಡಯನ್ ಸಮ್ಯಗ್ವಾಮಯೇತ್| ತತಃ ಪೂರ್ವವತ್ಸನ್ನಿದಧ್ಯಾತ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಚ ತಾಃ ಪುನರ್ನ ಪಾತಯೇತ್| ಅಶುದ್ಧೇ ತು ರಕ್ತೇ ಮಧುನಾ ಗುಡೇನ ವಾ ದಂಶಾತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಘಟ್ಟಯನ್ ಸ್ರಾವಯೇತ್| ಸ್ರುತರಕ್ತಸ್ಯ ಚ ಸದ್ಯೋ ದಂಶಂ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿಃ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಚುನಾವಗುಣ್ಠಯೇತ್| ಸ್ಥಿತರಕ್ತಂ ಚೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಶೋಣಿತಶೇಷಪ್ರಸಾದನಾಯ ಕಷಾಯಮಧುರಶಿಶಿರೈಃ ಸಘೃತೈಃ ಪ್ರದೇಹೈಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾತ್||೫||
पतितां तु तण्डुलकण्डनोपदिग्धगात्रां तैललवणाभ्यक्तमुख़ीं आपुच्छादामुख़मनुलोमं शनैः पीडयन् सम्यग्वामयेत्| ततः पूर्ववत्सन्निदध्यात्| सप्तरात्रं च ताः पुनर्न पातयेत्| अशुद्धे तु रक्ते मधुना गुडेन वा दंशात्किञ्चिद्विग़ट्टयन् स्रावयेत्| स्रुतरक्तस्य च सद्यो दंशं शीताभिरद्भिः प्रक्षाल्य सर्पिः पिचुनावगुण्ठयेत्| स्थितरक्तं चोत्क्लिष्टशोणितशेषप्रसादनाय कषायमधुरशिशिरैः सग़ृतैः प्रदेहैः प्रदिह्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yogAdilakShaNaM sirAvyadhavat (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ಯೋಗಾದೀನ್ ಸಿರಾವ್ಯಧವದುಪಲಕ್ಷಯೇತ್| ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ ಚ|೬|
तत्र योगादीन् सिराव्यधवदुपलक्षयेत्| प्रतिकुर्वीत च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktApagamalakShaNaM Pala~jca (6) · Śloka 6
ದುಷ್ಟರಕ್ತಾಪಗಮಾತ್ ಶ್ವಯಥುಶೈಥಿಲ್ಯಂ ದಾಹಾರಾಗಶೂಲೋಪಮಶ್ಚ|೬|
दुष्टरक्तापगमात् श्वयथुशैथिल्यं दाहारागशूलोपमश्च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNe alAbuGaTikAshRu~ggANAmadhikAravisheShanirdeshaH (6) · Śloka 6
ರಕ್ತಂ ಪಿತ್ತೇನ ದುಷ್ಟಮಲಾಬುಘಟಿಕಾಭ್ಯಾಂ ನ ನಿರ್ಹರೇದಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾದ್ವಾತಕಫಾಭ್ಯಾಂ ಚ ದುಷ್ಟಂ ನಿರ್ಹರೇತ್| ತಥಾ ಕಫೇನ ನ ಶೃಙ್ಗೇಣ ಸ್ಕನ್ನತ್ವಾತ್| ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತು ದುಷ್ಟಂ ನಿರ್ಹರೇತ್| ಅಥ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯಾಙ್ಗಂ ತನುವಸ್ತ್ರಪಟಲಾವನದ್ಧಪ್ರಾನ್ತೇನ ಶೃಙ್ಗೇಣ ಚೂಷೇತ್| ತಥಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಪಿಚುಗರ್ಭಾಭ್ಯಾಮಲಾಬುಘಟಿಕಾಭ್ಯಾಮಿತಿ||೬||
रक्तं पित्तेन दुष्टमलाबुग़टिकाभ्यां न निर्हरेदग्निसंयोगाद्वातकफाभ्यां च दुष्टं निर्हरेत्| तथा कफेन न शृङ्गेण स्कन्नत्वात्| वातपित्ताभ्यां तु दुष्टं निर्हरेत्| अथ प्रच्छाद्याङ्गं तनुवस्त्रपटलावनद्धप्रान्तेन शृङ्गेण चूषेत्| तथा प्रदीप्तपिचुगर्भाभ्यामलाबुग़टिकाभ्यामिति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pracCAnavidhiH (7) · Śloka 7
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಗಾತ್ರಂ ಬಧ್ವೋಪರಿದೃಢಂ ರಜ್ಜ್ವಾ ಪಟ್ಟೇನ ವಾ ಸಮಮ್| ಸ್ನಾಯುಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಮರ್ಮಾಣಿ ತ್ಯಜನ್ ಪ್ರಚ್ಛಾನಮಾಚರೇತ್| ಅಧೋದೇಶಪ್ರವಿಸೃತೈಃ ಪದೈರುಪರಿಗಾಮಿಭಿಃ| ನ ಗಾಢಘನತಿರ್ಯಗ್ಭಿರ್ನ ಪದೇ ಪದಮಾಚರೇತ್|೭|
भवति चात्र- गात्रं बध्वोपरिदृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम्| स्नायुसन्ध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानमाचरेत्| अधोदेशप्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः| न गाढग़नतिर्यग्भिर्न पदे पदमाचरेत्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsataH pracCAnashRu~ggAdyupayoganirdeshaH (7) · Śloka 7
ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನೈಕದೇಶಸ್ಥಂ ಸುಪ್ತಂ ಶೃಙ್ಗಾದಿಭಿರ್ಹರೇತ್| ಗ್ರಥಿತಂ ತು ಜಲೌಕೋಭಿರಸೃಗ್ವ್ಯಾಪಿ ಸಿರಾವ್ಯಧೈಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಪಿಣ್ಡಿತೇ ವಾಸ್ಯಾದವಗಾಢೇ ಜಲೌಕಸಃ| ತ್ವಕ್ಸ್ಥೇಽಲಾಬುಘಟೀಶೃಙ್ಗಂ ಸಿರೈವ ವ್ಯಾಪಕೇಽಸೃಜಿ| ವಾತಾದಿಧಾಮ ವಾ ಶೃಙ್ಗಜಲೌಕೋಽಲಾಬುಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್||೭||
प्रच्छानेनैकदेशस्थं सुप्तं शृङ्गादिभिर्हरेत्| ग्रथितं तु जलौकोभिरसृग्व्यापि सिराव्यधैः| प्रच्छानं पिण्डिते वास्यादवगाढे जलौकसः| त्वक्स्थेऽलाबुग़टीशृङ्गं सिरैव व्यापकेऽसृजि| वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोऽलाबुभिः क्रमात्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravopashamanaprakAraH (8-9) · Śloka 9
ಸ್ರುತಾಸೃಜಃ ಪ್ರದೇಹಾದ್ಯಃ ಶೀತೈಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾಯುಕೋಪತಃ| ಸತೋದಕಣ್ಡೂಃ ಶೋಫಸ್ತಂ ಸರ್ಪಿಷೋಷ್ಣೇನ ಸೇಚಯೇತ್||೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಜಲೌಕೋವಿಧಿರ್ನಾಮ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||
स्रुतासृजः प्रदेहाद्यः शीतैः स्याद्वायुकोपतः| सतोदकण्डूः शोफस्तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत्||८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकोविधिर्नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon