Adhikarana atha mAtrAshitIyo nAmaikAdasho~adhyAyaH upodGAtaH · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਸੁਰਕ੍ਸਿਤਂ ਸੁਵਿਹਿਤਮਪ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਮਮਾਤ੍ਰਯਾ ਸੇਵਿਤਂ ਮਹਾਰੋਗਾਯ ਮਰਣਾਯ ਵਾ ਭਵਤ੍ਯਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯਾਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭਃ|
11. mātrāśitīyaḥ
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो मात्राशितीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAshanopadeshaH mAtrA cAgnibalApekShiNI (2) · Śloka 2
ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰਗ੍ਨਿਬਲਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਿਣੀ||੨||
View original
मात्राशी स्यात्| मात्रा पुनरग्निबलाहारद्रव्यापेक्षिणी||२||
🔊 Audio coming soon
ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਸਾ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾ ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਬਲਮਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਞ੍ਚ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਚਾਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਭਵਤੀਤ੍ਯਗ੍ਨੇਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੨||
Adhikarana mAtrAlakShaNam (3) · Śloka 3
ਕੁਕ੍ਸੇਰਪ੍ਰਤਿਪੀਡਨਮਾਹਾਰੇਣ, ਹਦਯਸ੍ਯਾਸਂਰੋਧਃ, ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰਵਿਪਾਟਨਮਨਤਿਗੌਰਵਮੁਦਰਸ੍ਯ, ਪ੍ਰੀਣਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ, ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸੋਪਰਤਿਃ, ਸ੍ਥਾਨਾਸਨਸ਼ਯਨਗਮਨੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਪ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸਭਾਸ੍ਯਸਙ੍ਕਥਾਸੁ ਸੁਖਾਨੁਵਤ੍ਤਿਃ, ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਸੁਖੇਨ ਪਰਿਣਮਨਮ੍, ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਚਯਕਰਤ੍ਵਞ੍ਚੇਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਯਾ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੩||
View original
कुक्षेरप्रतिपीडनमाहारेण, हृदयस्यासंरोधः, पार्श्वयोरविपाटनमनतिगौरवमुदरस्य, प्रीणनमिन्द्रियाणां, क्षुत्पिपासोपरतिः, स्थानासनशयनगमनोच्छ्वासप्रश्वासभाष्यसङ्कथासु सुखानुवृत्तिः, सायं प्रातश्च सुखेन परिणमनम्, बलवर्णोपचयकरत्वञ्चेति मात्राया लक्षणम्||३||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ ਮਾਤ੍ਰੈਵ ਨ ਜ੍ਞਾਤਾ ਅਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਆਹਾਰੇਣ ਕੁਕ੍ਸੇਰਪੀਡਨਮ੍ ਹਦਯਸ੍ਯ ਚਾਸਂਰੋਧਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਭਰੇਣ ਪਾਟਨਮਿਵ ਪਾਟਨਮ੍| ਤਸ੍ਯਾਭਾਵਃ ਅਵਿਪਾਟਨਮ੍| ਉਦਰਸ੍ਯ ਚਾਨਤਿਗੁਰੁਤ੍ਵਮ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚਕ੍ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸੋਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਸ੍ਥਾਨਾਸਨਾਦਿਸੁ ਸੁਖਾਨੁਵਤ੍ਤਿਃ| ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸਪ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸੌ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਨਯਨਮ੍| ਸਾਯਨ੍ਤਨਸ੍ਯ ਚ ਭੋਜਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸੁਖੇਨ ਪਰਿਣਾਮਃ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਨਸ੍ਯ ਚ ਸਾਯਮ੍| ਬਲਾਦ੍ਯੁਪਚਕਰ੍ਤਤ੍ਵਂ ਚਾਹਾਰਸ੍ਯੇਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ੩||
Adhikarana gurulaghudravyApekShayA mAtrA (4) · Śloka 4
ਤ੍ਰਿਭਾਗਸੌਹਿਤ੍ਯਂ ਵਾ ਗੁਰੂਣਾਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ| ਲਘੂਨਾਮਪਿ ਨਾਤਿਸੌਹਿਤ੍ਯਮ੍| ਅਨਿਲਾਨਲਗੁਣਬਹੁਲਾਨਿ ਹਿ ਲਘੂਨਿ ਤੁਲ੍ਯਗੁਣਤ੍ਵਾਦਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਵਿਧਿਨਾ ਚਾਲ੍ਪਦੋਸਾਣਿ| ਇਤਰਾਣਿ ਤੁ ਪਥਿਵੀਸਲਿਲਗੁਣਬਹੁਲਾਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਗ੍ਨਿਬਲਾਤ੍||੪||
View original
त्रिभागसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते| लघूनामपि नातिसौहित्यम्| अनिलानलगुणबहुलानि हि लघूनि तुल्यगुणत्वादग्निसन्धुक्षणान्यविधिना चाल्पदोषाणि| इतराणि तु पृथिवीसलिलगुणबहुलान्यसामान्याद्विपरीतान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात्||४||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਹਾਰੇ ਯਸ੍ਮਾਨੇਨ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯੈਵਂਰੂਪਤਾ ਭਵਤਿ, ਸਾ ਮਾਤ੍ਰੇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਮਾਣੇਨ| ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤੂਚ੍ਯਤੇ, ਗੁਰੂਣਾਮਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪੁਰੁਸਬਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਵਾ ਤ੍ਰਿਭਾਗਤਪ੍ਤਿਰਰ੍ਦ੍ਧਤਪ੍ਤਿਰ੍ਵਾ| ਲਘੂਨਾਞ੍ਚ ਨਾਤਿਤਪ੍ਤਿਃ| ਯਤੋ ਲਘੂਨਿ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਭਾਗਾਧਿਕ੍ਯੇਨੋਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਤਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵੇਨਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ਼੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਵਦ੍ਧਿਕਰਾਣ੍ਯੇਵਂ ਚਾਵਿਧਿਨਾ ਯਥੋਕ੍ਤਕ੍ਰਮਾਦੀਨਾਮਭਾਵਾਦੇਵਾਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋਸਕਰ੍ਤਤ੍ਵਂ ਲਘੂਨਾਮ੍| ਇਤਰਾਣਿ ਗੁਰੂਣਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਪ੍ਯਗੁਣਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦਗ੍ਨੇਰ੍ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ਼ਹੇਤਵਃ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਗ੍ਨਿਬਲਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਯਾਮਕਾਰਣਂ ਹਿ ਯਦਗ੍ਨਿਬਲਂ ਤਤ੍ਰ ਗੁਰੂਣ੍ਯਪ੍ਯਦੋਸਕਰਾਣਿ| ਏਸਾ ਮਾਤ੍ਰਾ|| ੪||
Adhikarana amAtrAshanasya doShAH (5) · Śloka 5
ਅਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰਸ਼ਨਸ੍ਯ ਹੀਨਤਾਧਿਕ੍ਯਂ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਹੀਨਮਾਤ੍ਰਮਸ਼ਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਚਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਘਾਤਕਰਂ ਵਿਬਨ੍ਧਕਦਵਸ੍ਯਮਨਾਯੁਸ੍ਯਮਨੌਜਸ੍ਯਂ ਸਾਰਵਿਧ੍ਮਾਪਨਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਜਨਨਮਸ਼ੀਤੇਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵਿਕਾਰਾਣਾਮਾਯਤਨਮ੍| ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਨਮਾਹੁਃ||੫||
View original
अमात्रा पुनरशनस्य हीनताऽऽधिक्यं च| तत्र हीनमात्रमशनं बलवर्णोपचयमनोबुद्धीन्द्रियोपघातकरं विबन्धकृदवृष्यमनायुष्यमनौजस्यं सारविध्मापनमलक्ष्मीजननमशीतेश्च वातविकाराणामायतनम्| अतिमात्रं पुनः सर्वदोषप्रकोपनमाहुः||५||
🔊 Audio coming soon
ਅਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤਾਯਾ ਹੀਨਤ੍ਵਮਾਧਿਕ੍ਯਂ ਵਾ| ਤਤ੍ਰ ਹੀਨਮਾਤ੍ਰਮਾਹਾਰਂ ਬਲਵਰ੍ਣਨਾਸ਼ਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਸਾਰਸ੍ਯ ਬਲਸ੍ਯ ਵਿਧ੍ਮਾਪਨਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਯਥੋਕ੍ਤਾਦਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਨਰ੍ਦੋਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਪੀਡਯਨ੍ ਕੁਕ੍ਸਿਮਾਪੂਰ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ|| ੫||
Adhikarana alasakaviShUcikAsambhavaH (6) · Śloka 6
ਤੇਨ ਹਿ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਯੁਗਪਤ੍ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਸ੍ਤਦੇਵਾਪਰਿਪਕ੍ਵਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਯਨ੍ਤੋਲਸਕਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ| ਸਹਸਾ ਵਾਧਰੋਤ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤੋ ਵਿਸੂਚਿਕਾਮ੍||੬||
View original
तेन हि प्रपीड्यमाना वातादयो युगपत्प्रकुपिताः कुक्ष्यैकदेशस्थास्तदेवापरिपक्वमाविश्य विष्टम्भयन्तोऽलसकमभिनिर्वर्तयन्ति| सहसा वाधरोत्तराभ्यां मार्गाभ्यां प्रच्यावयन्तो विषूचिकाम्||६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਸ੍ਤੇ ਦੋਸਾਃ ਤੇਨ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤਮੇਵਾਹਾਰਮਪਕ੍ਵਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਦਨ੍ਨਂ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯਾਸਤੇ| ਅਥਵਾਨ੍ਨਂ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਂ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰੇਰਯਨ੍ਤਿ| ਯਦਾ ਤੁ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯਾਸਤੇ ਤਦਾਲਸਕਨਾਮਾਨਂ ਰੋਗਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ| ਯਦਾ ਪ੍ਰੇਰਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਵਿਸੂਚਿਕਾਮ੍|| ੬||
Adhikarana alasakalakShaNam (7) · Śloka 7
ਅਪਿ ਚ- ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਧਸ੍ਤਾਦਾਹਾਰੋ ਨ ਚ ਪਚ੍ਯਤੇ| ਆਮਾਸ਼ਯੇਲਸੀਭੂਤਸ੍ਤੇਨ ਸੋਲਸਕਃ ਸ੍ਮਤਃ||੭||
View original
अपि च- प्रयाति नोर्ध्वं नाधस्तादाहारो न च पच्यते| आमाशयेऽलसीभूतस्तेन सोऽलसकः स्मृतः||७||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ|| ੭||
Adhikarana viShUcikAlakShaNam (8) · Śloka 8
ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵੇਦਨੋਦ੍ਭੇਦੈਰ੍ਵਾਯ੍ਵਾਦਿਭਸ਼ਕੋਪਤਃ| ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਧ੍ਯਤੀਤਿ ਵਿਸੂਚਿਕਾ||੮||
View original
विविधैर्वेदनोद्भेदैर्वाय्वादिभृशकोपतः| सूचीभिरिव गात्राणि विध्यतीति विषूचिका||८||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਯ੍ਵਾਦੀਨਾਮਤ੍ਯਰ੍ਥਕੋਪਾਨ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਵੇਦਨਾਨਾਮੁਦ੍ਭੇਦੈਃ ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਯਦਸੌ ਵਿਧ੍ਯਤਿ ਅਤੋ ਵਿਸੂਚਿਕੋਚ੍ਯਤੇ|| ੮||
Adhikarana vAtAdhikaviShUcikAlakShaNam (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਃ ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਮੁਖਸ਼ੋਸਪ੍ਰਲਾਪਕਮ੍ਪਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭ੍ਰਮਜਮ੍ਭੋਦ੍ਵੇ-ਸ੍ਟਨਾਕ੍ਸਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ਼ਿਰੋਹਦਯਾਤਿਰੁਕ੍ਸਿਰਾਕੁਞ੍ਚਨਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਨਿ ਕਰੋਤਿ||੯||
View original
तत्र वातः शूलानाहाङ्गमर्दमुखशोषप्रलापकम्पमूर्च्छाभ्रमजृम्भोद्वे-ष्टनाक्षिप्रवेशशिरोहृदयातिरुक्सिराकुञ्चनस्तम्भनानि करोति||९||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਵਿਸੂਚਿਕਾਕਾਰਣਤ੍ਵੇ ਯਦਾ ਵਾਤੋਧਿਕੋ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਸ਼ੂਲਾਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ| ਅਙ੍ਗਾਨਾਂ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਦ੍ਯੁਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਮਿਵੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਮ੍|| ੯||
Adhikarana pittAdhikaviShUcikAlakShaNam (10) · Śloka 10
ਪਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਤਸ੍ਣਾਮਦਭ੍ਰਮਪ੍ਰਲਯਾਨਿ||੧੦||
View original
पित्तं पुनः ज्वरातिसारान्तर्दाहवैवर्ण्यतृष्णामदभ्रमप्रलयानि||१०||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਦ੍ਧਂ ਜ੍ਵਰਾਦੀਨ੍| ਪ੍ਰਲਯੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਾਯਃ|| ੧੦||
Adhikarana shleShmAdhikaviShUcikAlakShaNam (11) · Śloka 11
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕਪ੍ਰਸੇਕਾਙ੍ਗਸਾਦਾਵਿਪਾਕਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਗਾਤ੍ਰਗੌਰਵਾਣਿ||੧੧||
View original
श्लेष्मा तु छर्द्यरोचकप्रसेकाङ्गसादाविपाकशीतज्वरगात्रगौरवाणि||११||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਵਦ੍ਧਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦੀਨ੍| ਏਸਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਿਰਾਹਾਰਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਾਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੋਸਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨਪੇਕ੍ਸਯਾ ਵਾ|| ੧੧||
Adhikarana alasalakShaNam (12) · Śloka 12
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯਾਲ੍ਪਵਹ੍ਨੇਰ੍ਬਹੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵੇਗਵਿਧਾਰਿਣੋਨ੍ਨਪਾਨਮਨਿਲਪ੍ਰਪੀਡਿਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਵਿਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਮਲਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਬਹਿਰ੍ਮੁਖੀਭਵਤ੍ ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੂਲਾਦੀਨ੍ਯੁਪਜਨਯਤ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸੋਲਸਃ||੧੨||
View original
विशेषतस्तु दुर्बलस्याल्पवह्नेर्बहुश्लेष्मणो वातमूत्रपुरीषवेगविधारिणोऽन्नपानमनिलप्रपीडितं श्लेष्मणा विबद्धमार्गमलसत्त्वादबहिर्मुखीभवत् छर्द्यतीसारवर्ज्यानि यथोक्तानि शूलादीन्युपजनयत्यतिमात्राणि सोऽलसः||१२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵਾਪ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਨੋ ਵਾਤਃ ਸ਼ੂਲਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਦੁਰ੍ਬਲਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਤਿਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਨੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਾਤਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤਿ| ਤਚ੍ਚੈਵਂ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਆਕੁਲਿਤਂ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਮਲਸਤ੍ਵਾਤ੍ ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਯੁਤ੍ਕਟਾਨਿ ਸ਼ੂਲਾਦੀਨ੍ਯੁਪਜਨਯਤਿ| ਸੋਲਸੋਨਾਮਾਲਸਕਵਿਸ਼ੇਸਃ||੧੨||
Adhikarana asAdhyAlasakalakShaNam (13) · Śloka 13
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਮਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਃ ਕਦਾਚਿਦਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤਮਲਸਕਮਸਾਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇ||੧੩||
View original
अतिमात्रदुष्टास्तु दोषाः प्रदुष्टामबद्धमार्गास्तिर्यग्गच्छन्तः कदाचिदस्य शरीरं दण्डवत् स्तम्भयन्ति ततस्तमलसकमसाध्यं ब्रुवते||१३||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਯ ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਸ਼ਿਨੋਤ੍ਯਰ੍ਥਦੁਸ੍ਟਾ ਵਾਤਾਦਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇਨਾਮੇਨ ਸ੍ਪਸ੍ਟਮਾਰ੍ਗਰੋਧਾਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੋਸਬਲਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛਰੀਰਂ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਸੋਲਸਕਵਿਸ਼ੇਸ ਆਚਾਰ੍ਯਾ ਅਸਧ੍ਯ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤੇ||੧੩||
Adhikarana AmaviShaM tasyAsAdhyatva~jca (14) · Śloka 14
ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਧ੍ਯਸ਼ਨਾਜੀਰ੍ਣਸ਼ੀਲਿਨਃ ਪੁਨਰਾਮਦੋਸਮਾਮਵਿਸਮਾਮਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਸਦਸ਼ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤ੍ਪਰਮਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮ੍| ਆਸ਼ੁਕਾਰਿਤਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੧੪||
View original
विरुद्धाध्यशनाजीर्णशीलिनः पुनरामदोषमामविषमामनन्ति विषसदृशलिङ्गत्वात्| तत्परमसाध्यानाम्| आशुकारितया विरुद्धोपक्रमत्वाच्च||१४||
🔊 Audio coming soon
ਯਚ੍ਚ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਚਰਤਿ ਤਸ੍ਯਾਮੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣੋ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੁਸ੍ਟੇ ਵਿਸਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯੇਵ ਯਾ ਪੀਡੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯਾ ਆਮਵਿਸਮਿਤਿ ਨਾਮਾਮਨਨ੍ਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਸਸਦਸ਼ਲਕ੍ਸਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਚ੍ਚਾਮਵਿਸਮਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਂ ਪਰਂ ਕਸ੍ਟਤਮਮਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇਨ| ਕੁਤਃ ਆਸ਼ੁਕਾਰਿਤਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵੇਨ ਚ| ਆਸ਼ੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਮਾਰਣਂ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਾਸ਼ੁਕਾਰਿ| ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਦੋਸਾਸ੍ਤਥਾਵਿਧਂ ਕੋਪਮਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਯਤ੍ਰੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੋਸ ਔਸਧਮਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੋਸੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਰੁਧ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ-ਯਦਿ ਵਿਸਸਦਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਃ| ਪੀਡਾਕਰ੍ਤਤ੍ਵੇਨ ਤਤ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਵਿਸੇ ਸ਼ੀਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਆਮੇ ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਚੋਸ੍ਣਾ ਇਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਵਿਰੋਧਃ||੧੪||
Adhikarana mAtrayaiva na kRutsnAmAhAraphalamavApyate (15) · Śloka 15
ਨ ਚ ਕੇਵਲਂ ਮਾਤ੍ਰਯੈਵ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮਾਹਾਰਫਲਮਵਾਪ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ, ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੀਨਾਂ ਭਿਨ੍ਨਫਲਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ-ਗੁਰੁਰੂਕ੍ਸਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ੀਤਦ੍ਵਿਸ੍ਟਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿਵਿਦਾਹ੍ਯਸ਼ੁਚਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਦ੍ਰਵਮਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਵਾ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭੇਰ੍ਸ੍ਯਾਹ੍ਰੀਸ਼ੋਕੋਦ੍ਵੇਗਭਯਕ੍ਸੁਦੁਪਤਪ੍ਤੇਨ ਵਾ ਯਦਨ੍ਨਪਾਨਮੁਪਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਦਪ੍ਯਾਮਮੇਵ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤਿ||੧੫||
View original
न च केवलं मात्रयैव कृत्स्नमाहारफलमवाप्तुं शक्यं, स्वभावादीनां भिन्नफलत्वात्| तथा हि-गुरुरूक्षशुष्कशीतद्विष्टविष्टम्भिविदाह्यशुचिविरुद्धात्यम्बुपानद्रवमकाले काले वा कामक्रोधलोभेर्ष्याह्रीशोकोद्वेगभयक्षुदुपतप्तेन वा यदन्नपानमुपयुज्यते तदप्याममेव प्रदूषयति||१५||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਨੋਪਿ ਦੁਸ੍ਟਾਮਪੀਡਾ ਦਸ੍ਟਾ ਤਤ੍ਕਥਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਮਾਤ੍ਰਾਭੋਜਨੇਨੈਵ ਤੁ ਕੇਵਲੇਨਾਹਾਰਫਲਂ ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਚਯਾਦਿਕਮਵਾਪ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ| ਕੁਤਃ? ਸ੍ਵਭਾਵਸਂਯੋਗਕਾਲਾਦੀਨਾਮਸਦਸ਼ਫਲਤ੍ਵਾਤ੍| ਏਤਦੇਵੋਚ੍ਯਤੇ- ਨ ਮਾਤ੍ਰੈਵ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਾਰਣਂ ਯਾਵਤ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾਦਯੋਪਿ| ਤਥਾਹੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੀਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੋਗਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾਪਿ ਭੁਕ੍ਤਮਾਮਮੇਵ ਦੂਸਯਤੀਤਿ| ਤਤ੍ਰਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਮਾਮਂ ਦੁਸ੍ਟਮਲਸਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍||੧੫||
Adhikarana alasake mRudu vamanam (16) · Śloka 16
ਤਤ੍ਰ ਸਾਧ੍ਯਮਾਮਂ ਦੁਸ੍ਟਮਲਸੀਭੂਤਮੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍, ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸਲਵਣਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾਰਿ||੧੬||
View original
तत्र साध्यमामं दुष्टमलसीभूतमुल्लिखेत्, पाययित्वा सलवणमुष्णं वारि||१६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਲਵਣਂ ਲਵਣਸਂਯੁਕ੍ਤਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾਰਿ ਪੀਤ੍ਵਾ ਉਲ੍ਲਿਖੇਤ੍ ਨਰ ਆਮਂ ਵਮੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੬||
Adhikarana alasake tIkShNAni vamanAni (17) · Śloka 17
ਤਥਾਤ੍ਵਚ੍ਛਰ੍ਦਯਨ੍ਤਮਤਿਲੀਨਦੋਸਂ ਕਸ੍ਣਾਨਾਗਦਨ੍ਤੀਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਮਦਨਫਲਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਮਾਗਧਿਕਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਾ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਰਸਮ੍| ਅਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸੀ ਵਾ ਵਮਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਮਨਾਨਿ||੧੭||
View original
तथात्वच्छर्दयन्तमतिलीनदोषं कृष्णानागदन्तीकल्कयुक्तं पाययेत्| मदनफलकषायं वा पिप्पलीसिद्धार्थकल्कयुक्तम्| दन्तीमागधिकावचूर्णितं वा कोशातकीरसम्| अवस्थापेक्षी वा वमनकल्पोक्तानि तीक्ष्णवमनानि||१७||
🔊 Audio coming soon
ਦੋਸਸ੍ਯਾਨੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਤ੍ਵਾਦੇਵਮਪ੍ਯਚ੍ਛਰ੍ਦਯਨ੍ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਦਨ੍ਤੀਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਰ੍ਸਪਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਮਦਨਫਲਕਸਾਯਮ੍| ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਨਿਸ੍ਪੀਡਿਤਰਸਂ ਵਾ ਦਨ੍ਤੀਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਏਤਾਨਿ ਵਮਨਾਨਿ ਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸ਼ਕਾਲਸ਼ਰੀਰਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ| ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਮਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ਯਾਤੁਰਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ||੧੭||
Adhikarana alasake svedagudavartI (18) · Śloka 18
ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਵਰ੍ਤ੍ਤਿਪ੍ਰਣਿਧਾਨਾਭ੍ਯਾਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੮||
View original
ततः स्वेदवर्त्तिप्रणिधानाभ्यामुपाचरेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਕਤਵਮਨਂ ਨਾਨਾਵਿਧਸ੍ਵੇਦਗੁਦਵਰ੍ਤ੍ਤਿਭ੍ਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍||੧੮||
Adhikarana alasake shUlaharAH yogAH (19) · Śloka 19
ਅਪਿ ਚ- ਸਦ੍ਯਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਦੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਸ਼ੂਲੇ ਨਿਰਨ੍ਨਕੋਸ੍ਠੇਦ੍ਭਿਃ ਕੋਸ੍ਣਾਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਵ੍ਯੋਸਸੌਵਰ੍ਚਲਵਚਾਭਯਾਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਾਰੁਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਃ ਸਕ੍ਸੀਰਲਵਣਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਾਨਿ ਚ| ਪਾਠਾਮ੍ਲਵੇਤਸਕ੍ਸਾਰਯਵਾਨੀਪੌਸ੍ਕਰਾਣਿ ਵਾ||੧੯||
View original
अपि च- सद्यः सम्यग्विशुद्धस्य शाम्यन्ति तदुपद्रवाः| शूले निरन्नकोष्ठेऽद्भिः कोष्णाभिश्चूर्णिताः पिबेत्| हिङ्गुप्रतिविषाव्योषसौवर्चलवचाऽभयाः| अथवा पिप्पलीमूलं त्रिवृतादारुसैन्धवम्| शुण्ठीः सक्षीरलवणपिप्पलीमरिचानि च| पाठाम्लवेतसक्षारयवानीपौष्कराणि वा||१९||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਤਵਮਨਵਿਰੇਕਸ੍ਯ ਤਦੁਪਦ੍ਰਵਾ ਦੁਸ੍ਟਾਮਜਾ ਰੋਗਾਃ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਏਵਞ੍ਚ ਕਤਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧੇਃ ਸ਼ੂਲੇਨੁਬਦ੍ਧੇ ਕੋਸ੍ਠੇ ਚਾਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਰਹਿਤੇ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦੀਨ੍ਯਭਯਾਨ੍ਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨੀਸਦੁਸ੍ਣਜਲੇਨ ਪਿਬੇਦ੍ਯਥਾਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਰਯਾ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਾਦਿਸੈਂਧਵਾਨ੍ਤਂ ਕੋਸ੍ਣਾਦਿਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਿਕਂ ਮਰਿਚਾਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕੋਸ੍ਣਾਭਿਰਦ੍ਭਿਰੇਵ| ਪਾਠਾਦਿਕਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਨ੍ਤਂ ਵਾ| ਏਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਯੋਗਾਃ ਸ਼ੂਲਹਰਾ ਅਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਸ਼ੇਸਾਭਾਵੇ ਦੋਸਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜ੍ਯਾਃ||੧੯||
Adhikarana alasake hi~ggvAdicUrNam (20) · Śloka 2
ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਰਂ ਹਿਙ੍ਗੁਵਚਾਗ੍ਨਿਕੁਸ੍ਠਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਕ੍ਸਾਰਬਿਡਾਜਮੋਜਮ੍| ਸ਼ੂਲੋਦਰਾਨਾਹਵਿਸੂਚਿਕਾਰ੍ਸ਼ੋਹਦ੍ਰੋਗਗੁਲ੍ਮੋਰ੍ਧ੍ਵਸਮੀਰਣਘ੍ਨਮ੍||੨||
View original
द्विरुत्तरं हिङ्गुवचाऽग्निकुष्ठसुवर्चिकाक्षारबिडाजमोजम्| शूलोदरानाहविषूचिकार्शोहृद्रोगगुल्मोर्ध्वसमीरणघ्नम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਕਮਜਮੋਜਾਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਰਪ੍ਰਮਾਣਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੂਲਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮ੍| ਤਥਾ ਚੈਵਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍| ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਰਮੌਸਧਂ ਯਸ੍ਯੌਸਧਸ੍ਯੇਤਿ ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਰਮ੍| ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਦ੍ਵਿਃ ਸਮਭਾਗਤਯਾ ਉਤ੍ਤਰਮ੍| ਤੇਨੈਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ- ਹਿਙ੍ਗੁਨੋ ਭਾਗ ਏਕਃ| ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਵਚਾਯਾਃ| ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਯਾਸ੍ਟੌ ਕੁਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸੋਡਸ਼ ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਡਲਵਣਸ੍ਯ ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਰਜਮੋਜਸ੍ਯੇਤਿ||੨੦||
Adhikarana alasake tRuTchUlasaMyukte mustAdikvAthaH (21) · Śloka 21
ਮੁਸ੍ਤਾਜਮੋਜਪੂਤੀਕਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਗ੍ਨਿਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਸਵਾਲਕਸ਼ਠੀਬਿਲ੍ਵੈਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਤਟ੍ਛੂਲਵਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੨੧||
View original
मुस्ताजमोजपूतीकवचाशुण्ठ्यग्निधान्यकैः| सवालकशठीबिल्वैः क्वाथं तृट्छूलवान् पिबेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸਪ੍ਤ ਭੇਸਜਾਨਿ| ਨਿਰਨ੍ਨਕੋਸ੍ਠਸ੍ਤੁ ਤਟ੍ਛੂਲਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਪਨਾਮਾਨੇਨ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੨੧||
Adhikarana alasake rAsnAdilepodvarttanadhUpana~jca (22) · Śloka 22
ਰਾਸ੍ਨਾਕਟ੍ਫਲਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਬਹਤੀਦ੍ਵਯਜੋਙ੍ਗਕੈਃ| ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਪਤ੍ਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਾਮ੍ਬੁਦੈਃ| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੁਸ੍ਕੈਃ ਸਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਲੇਪੋਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨਧੂਪਨਮ੍||੨੨||
View original
रास्नाकट्फलषड्ग्रन्थाबृहतीद्वयजोङ्गकैः| गुग्गुल्वतिविषाकुष्ठपत्रव्याघ्रनखाम्बुदैः| कुर्याच्छुष्कैः समूत्रैर्वा लेपोद्वर्त्तनधूपनम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕੈਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਲੇਪਾਦੀਨ੍ ਸ਼ਰੀਰੇ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ੍ਯ ਲੇਪਸ਼ਬ੍ਦੋਙ੍ਗਸਂਯੋਗਾਦੌਪਚਾਰਿਕਃ||੨੨||
Adhikarana alasake saruje udare cAnaddhe devadArvAdilepaH (23) · Śloka 23
ਸਰੁਕ੍ਚਾਨਦ੍ਧਮੁਦਰਮਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਦਾਰੁਹੈਮਵਤੀਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੨੩||
View original
सरुक्चानद्धमुदरमम्लपिष्टैः प्रलेपयेत्| दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः||२३||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਾਮੇਲਸੀਭੂਤੇ ਸਰੁਜਮਾਨਦ੍ਧਂ ਹਿ ਜਠਰਮਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਚਿਕਮਦ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੨੩||
Adhikarana alasake koShThArttijidyavacUrNalepaH (24) · Śloka 24
ਯਵਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸਾਰਤਕ੍ਰਃ ਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਜਿਤ੍ ਪਰਮ੍||੨੪||
View original
यवचूर्णश्च सक्षारतक्रः कोष्ठार्तिजित् परम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਯਵਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਯਵਕ੍ਸਾਰਤਕ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ ਪਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦੇਵ ਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਜਿਤ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਕ੍ਸਾਰਂ ਭਸ੍ਮ ਵਦਨ੍ਤਿ||੨੪||
Adhikarana alasake viNmUtrasaMgrahe gudavartiH (25) · Śloka 25
ਯੋਜਯੇਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਿਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ||੨੫||
View original
योजयेत्सैन्धवान्तैश्च वर्तिं विण्मूत्रसङ्ग्रहे||२५||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਤੈਰ੍ਗੁਦਵਰ੍ਤਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਦੇਯਾ||੨੫||
Adhikarana alasake svinnasya veShTanam (26) · Śloka 26
ਨਾਮ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍||੨੬||
View original
नाम्यमानानि चाङ्गानि भृशं स्विन्नानि वेष्टयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਚਾਮਦੋਸੇ ਓਸਵਸ਼ਾਦਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਮ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਯਦਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਚਰ੍ਮਪਟ੍ਟਾਦਿਨਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍||੨੬||
Adhikarana viShUcikAyAM pArShNyordAhaH (27) · Śloka 27
ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਮਤਿਵਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯੋਰ੍ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੭||
View original
विषूच्यामतिवृद्धायां पार्ष्ण्योर्दाहः प्रशस्यते||२७||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਵਦ੍ਧਾਯਾਂ ਚ ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯੋਃ ਘੁਟਿਕਯੋਸ੍ਤਪ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਾ ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੭||
Adhikarana viShUcikAyAM dvikShArAdi tailAbhya~jjanam (28) · Śloka 28
ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਜੀਰ੍ਣਪਿਣ੍ਯਾਕਕੁਸ੍ਠਾਰੁਸ੍ਕਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਸਸ਼ੁਕ੍ਤਸੈਨ੍ਧਵੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੨੮||
View original
द्विक्षारजीर्णपिण्याककुष्ठारुष्करचित्रकैः| सशुक्तसैन्धवैस्तैलं पक्वमभ्यञ्जने हितम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਾਦਿਭਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਯੇਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਸਮਮ੍|
Adhikarana bhallAtakAdiyamakaH gAtrAyAmakhallIghnaH (29) · Śloka 29
ਸੁਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਾਯਾਮੇਤਿਦਾਰੁਣੇ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਜੀਰ੍ਣਪਿਣ੍ਯਾਕਨਾਗਰੈਃ| ਘਤਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍ਸਾਮ੍ਲੈਸ੍ਤਚ੍ਚ ਖਲ੍ਲੀਘ੍ਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੨੯||
View original
सुच्छर्दितविरिक्तस्य गात्रायामेऽतिदारुणे| भल्लातकमधूच्छिष्टजीर्णपिण्याकनागरैः| घृततैलं पचेत्साम्लैस्तच्च खल्लीघ्नमुत्तमम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਚਾਮਦੋਸੇਤਿਦਾਰੁਣੇ ਵਾਤਕੋਪਵਸ਼ਾਤ੍ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਮਾਯਾਮੇ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਨਿਦਾਨਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣੇ (ਨਿ੦ਅ੦-੧੫) ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਂ ਤੈਲਂ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਚੇਤ੍ ਵਾਤਾਦ੍ਯੁਪਯੋਗਾਯ ਸੁਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤਃ| ਤਚ੍ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਤੈਲਮੁਤ੍ਤਮਂ ਖਲ੍ਲੀਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਖਲ੍ਲੀ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਾ (ਨਿ੦ਅ੦-੧੫) ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੌ||੨੯||
Adhikarana KalliviShUcikAghnamudvartanaM taila~jca (30) · Śloka 30
ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਰਾਸ੍ਨਾਗਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕੁਸ੍ਠੈ ਰਮ੍ਲਪ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵੈਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਖਲ੍ਲਿਵਿਸੂਚਿਕਾਘ੍ਨਂ ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਚ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ||੩੦||
View original
त्वक्पत्ररास्नागरुशिग्रुकुष्ठै रम्लप्रपिष्टैः सवचाशताह्वैः| उद्वर्तनं खल्लिविषूचिकाघ्नं तैलं विपक्वं च तदर्थकारि||३०||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਵਗਾਦਿਭਿਰਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਨਾ ਪਿਸ੍ਟੈਰੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਖਲ੍ਲੀਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਤ੍ਵਗਾਦਿਭਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ ਵਿਸੂਚਿਕਾਸ੍ਵਰੂਪਮੇਵ ਛਰ੍ਦਿਵਿਰੇਕਾਦਿਮਰ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਰੋਗਮੁਪਸ਼ਮਯਤਿ||੩੦||
Adhikarana viShUcyAmupavAsaH saMsarjanakramashca (31) · Śloka 31
ਤਦਹਸ਼੍ਚੋਪਵਾਸ੍ਯੈਨਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੇਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋਕ੍ਤਾ ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਕ੍ਰਿਯਾ||੩੧||
View original
तदहश्चोपवास्यैनं विरिक्तवदुपाचरेत्| सामान्येनेति सिद्धोक्ता विषूच्यलसकक्रिया||३१||
🔊 Audio coming soon
ਏਨਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਰ੍ਤਂ ਤਦਹਰ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਦਿਵਸਮੁਪਵਾਸ੍ਯ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਤ੍ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਕ੍ਰਮੇਣੋਪਚਰੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਵਿਧੌ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਯੋਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯਾ ਕਾਰ੍ਯਕਰੀ ਕ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਾ|| ੩੧||
Adhikarana sheSheshvAmadoSheShu pAcanadIpanauShadhadAnopadeshaH (32) · Śloka 32
ਆਮਦੋਸੇਸੁ ਤ੍ਵਨ੍ਨਕਾਲੇ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਂ ਦੋਸੋਪਲਿਪ੍ਤਾਮਾਸ਼ਯਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤਗੁਰੁਕੋਸ੍ਠਮਨਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਿਣਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪਾਯਯੇਦ੍ਦੋਸਸ਼ੇਸਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮੌਸਧਂ ਵਹ੍ਨਿ ਸਂਧੁਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਞ੍ਚ||੩੨||
View original
आमदोषेषु त्वन्नकाले जीर्णाहारं दोषोपलिप्तामाशयं स्तिमितगुरुकोष्ठमनन्नाभिलाषिणमभिसमीक्ष्य पाययेद्दोषशेषपाचनार्थमौषधं वह्नि संधुक्षणार्थञ्च||३२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਤ੍ਵਾਮਦੋਸੇਸੁ ਜੀਰ੍ਣੇ ਹ੍ਯਾਹਾਰੇ ਦੋਸੋਪਲਿਪ੍ਤਾਮਾਸ਼ਯਂ ਪੁਰੁਸਂ ਤਥਾ ਸ੍ਤਿਮਿਤਃ ਅਚਲੋ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਕੋਸ੍ਠੋ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਤਥਾਹਾਰੇ ਚ ਨਿਰਭਿਲਾਸਿਣਂ ਏਵਂਵਿਧਾਵਸ੍ਥਾਯੁਕ੍ਤਮਾਮਦੋਸਿਣਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍ਕਾਲਵਸ਼ਾਦ੍ਦੋਸੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿਤੋਪਕ੍ਵੇਸ੍ਵਪਿ ਦੋਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵਙ੍ਗੁਣਮੌਸਧਂ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੨||
Adhikarana ajIrNAhArasya auShadhaniShedhastatra hetushca (33) · Śloka 33
ਅਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਂ ਪੁਨਰ੍ਨ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਤ ਆਮਦੋਸਦੁਰ੍ਬਲੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਯੁਗਪਦਾਮਦੋਸਮੌਸਧਮਾਹਾਰਜਾਤਂ ਚਾਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਕ੍ਤੁਮ੍| ਅਪਿ ਚੈਸ਼ਾਂ ਵਿਭ੍ਰਮੋਤਿਬਲਤ੍ਵਾਦੁਪਰਤਾਨਲਬਲਮਾਤੁਰਂ ਸਹਸੈਵਾਤਿਪਾਤਯੇਤ੍||੩੩||
View original
अजीर्णाहारं पुनर्न पाययेत्| यत आमदोषदुर्बलो ह्यग्निर्युगपदामदोषमौषधमाहारजातं चाशक्तः पक्तुम्| अपि चैशां विभ्रमोऽतिबलत्वादुपरतानलबलमातुरं सहसैवातिपातयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਅਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਾਯ ਨ ਦੇਯਮੌਸਧਮ੍| ਯਤ ਆਮਦੋਸਕਤਬਲਹਾਨਿਰਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਤਾਦਿਕਮਪਕ੍ਵਂ ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨਮੌਸਧਮਾਹਾਰਞ੍ਚਾਜੀਰ੍ਣਂ ਪਕ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਃ| ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਪਾਦਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਏਸਾਮਾਮਾਦੀਨਾਂ ਬਿਭ੍ਰਮੋ ਦੁਸ੍ਟੋਤ੍ਕਰ੍ਸਿਣੀ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਅਤਿਬਲਤ੍ਵਾਨ੍ਨਸ੍ਟਾਨਲਬਲਮਾਤੁਰਂ ਸਹਸੈਵਾਤਿਪਾਤਯੇਤ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਮਾਰਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੩੩||
Adhikarana AmadoShANAmapatarpaNenaiva cikitsopadeshaH (34) · Śloka 1
ਆਮਦੋਸਜਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਕਾਰਾਣਾਮਪਤਰ੍ਪਣੇਨੈਵੋਪਸ਼ਮੋ ਭਵਤਿ||੧||
View original
आमदोषजानां पुनर्विकाराणामपतर्पणेनैवोपशमो भवति||१||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਚ ਪੁਨਰਾਮਦੋਸਜਾਨਾਂ ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਮਪਤਰ੍ਪਣਂ ਲਙ੍ਗ਼ਨਮੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ||੩੪||
Adhikarana apatarpaNasya traividhyam (35) · Śloka 35
ਤਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਲਙ੍ਘਨਂ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਮਵਸੇਵਨਞ੍ਚ||੩੫||
View original
तत्तु त्रिविधं लङ्घनं लङ्घनपाचनमवसेवनञ्च||३५||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਤ੍ਵਪਤਰ੍ਪਣਂ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਮ੍||੩੫||
Adhikarana la~gghanam (36) · Śloka 36
ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਘਨਮਲ੍ਪਦੋਸਾਣਾਮ੍| ਤੇਨ ਹ੍ਯਨਿਲਾਨਲਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਾਤਾਤਪਪਰੀਤ ਇਵਾਲ੍ਪਃ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੋਲ੍ਪਦੋਸਃ ਪ੍ਰਸ਼ੋਸਮਾਪਦ੍ਯਤੇ||੩੬||
View original
तत्र लङ्घनमल्पदोषाणाम्| तेन ह्यनिलानलवृद्ध्या वातातपपरीत इवाल्पः सलिलाशयोऽल्पदोषः प्रशोषमापद्यते||३६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਲ੍ਪਦੋਸਾਣਾਂ ਲਙ੍ਘਨਮੇਵ| ਅਤ੍ਰ ਲਙ੍ਘਨਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਪਵਾਸੋ ਭਣ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤਃ| ਤੇਨ ਹ੍ਯੁਪਵਾਸੇਨਾਨਿਲੋਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚਾਲ੍ਪੋ ਦੋਸਃ ਸ਼ੋਸਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਤਿ| ਯਥਾਲ੍ਪਸਲਿਲਾਸ਼ਯੋ ਜਲਸ੍ਥਾਨਂ ਤਟਾਕਾਦਿ, ਵਾਤਾਤਪਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੋਸਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਵਦ੍ ਦੋਸੋਪਿ||੩੬||
Adhikarana la~gghanapAcanayoH (37) · Śloka 37
ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯਦੋਸੇ ਵਾਤਾਤਪਾਭ੍ਯਾਨ੍ ਪਾਂਸੁਭਸ੍ਮਾਵਕਿਰਣੈਰਿਵ ਚਾਨਤਿਮਹਾਨ੍ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਃ||੩੭||
View original
लङ्घनपाचनाभ्यां मध्यदोषे वातातपाभ्यान् पांसुभस्मावकिरणैरिव चानतिमहान् सलिलाशयः||३७||
🔊 Audio coming soon
ਤਥਾ ਮਧ੍ਯਦੋਸੋ ਨਾਤਿਵਦ੍ਧੋ ਲਙ੍ਘਨੇਨੋਪਵਾਸੇਨ ਪਾਚਨੇਨ ਚ ਕ੍ਵਾਥਾਦਿਨਾ ਸ਼ੋਸਂ ਯਾਤਿ| ਯਥਾ ਮਧ੍ਯਃ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੋ ਨਾਤਿਬਹੁਜਲੋ ਵਾਤਾਤਪਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਂਸੁਭਸ੍ਮਾਵਕਿਰਣੇਨ ਸ਼ੋਸਮਾਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਦ੍ਵਨ੍ ਮਧ੍ਯੋਪਿ ਦੋਸਃ| ਲਙ੍ਘਨਸ੍ਯ ਵਾਤਾਤਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਦਸ਼੍ਯਮ੍| ਪਾਚਨਸ੍ਯ ਪਾਂਸੁਭਸ੍ਮਾਵਕਿਰਣੇਨ||੩੭||
Adhikarana avasecanam (38) · Śloka 38
ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਪੁਨਰ੍ਦੋਸਾਵਸੇਚਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕੌਘੇ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਪੁਸ੍ਟਿਰ੍ਭਵਤਿ||੩੮||
View original
बहुदोषाणां पुनर्दोषावसेचनमेव कार्यम्| न ह्यस्राविते पल्वलोदकौघे शाल्यादिपुष्टिर्भवति||३८||
🔊 Audio coming soon
ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਦੋਸਾਵਸੇਚਨਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੇਨਾਪਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੋ ਯਥਾ- ਪਲ੍ਵਲੋਦਕੌਘੇ ਨਡ੍ਵਲਪਾਨੀਯੇ ਅਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪੁਸ੍ਟਿਰ੍ਨ ਭਵਤਿ| ਬਹੂਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕੇਨ ਸਾਦਸ਼੍ਯਮ੍| ਸ਼ਾਲੀਨਾਮਾਯੁਸਾ ਅਨੁਕ੍ਤੇਨਾਪਿ ਬਲਾਤ੍ਸਾਦਸ਼੍ਯਮ੍| ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਪਲ੍ਵਲੇਨ ਚ||੩੮||
Adhikarana santarpaNajanyavyAdherapatarpaNamauShadhamapatarpaNajanye santarpaNa~jca (39) · Śloka 39
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਨਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪਤਰ੍ਪਣਮਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ| ਅਪਤਰ੍ਪਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚ ਨਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ||੩੯||
View original
तस्मात्सन्तर्पणनिमित्तानां नान्तरेणापतर्पणमस्ति शान्तिः| अपतर्पणनिमित्तानाञ्च नान्तरेण सन्तर्पणमिति||३९||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਮਾਦਨਯਾ ਦਿਸ਼ਾ ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ- ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਪਤਰ੍ਪਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਅਪਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ||੩੯||
Adhikarana sarvAmayeShu nidAnaviparItamauShadhamavacAraNIyam (40) · Śloka 40
ਏਵਮਨ੍ਯੇਸਾਮਪਿ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਨਿਦਾਨਵਿਪਰੀਤਮੌਸਧਮਵਚਾਰਯੇਤ੍||੪੦||
View original
एवमन्येषामपि व्याधीनां यथास्वं निदानविपरीतमौषधमवचारयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਚ੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੁਕ੍ਤਵਤਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਾਰੇਣੌਸਧਂ ਨਿਦਾਨਵਿਪਰੀਤਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍| ਨਿਦਾਨਂ ਹੇਤੁਰਿਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯੌ| ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਹੇਤੁਕਾਨਾਮਪਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ|
Adhikarana vyAdhiviparItatadarthakAricikitsayoshcAvasaraH (41) · Śloka 41
ਸਤਿ ਤ੍ਵਨੁਬਨ੍ਧੇ ਨਿਦਾਨਵਿਪਰੀਤਮਪਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਪਰੀਤਮੇਵ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ ਵਾ||੪੧||
View original
सति त्वनुबन्धे निदानविपरीतमपास्य व्याधिविपरीतमेव तदर्थकारि वा||४१||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਯੋ ਹੇਤੁਵਿਪਰੀਤੌਸਧੇਨ ਕਤੇਨਾਪਿ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਪਰੀਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ ਵਾ| ਨ ਹੇਤੁਵਿਪਰੀਤਮਾਤ੍ਰੇਣੈਵ ਕਤਾਰ੍ਥਤਾਮਵਲਮ੍ਬੇਤ| ਏਤਾਨਿ ਹੇਤੁਵਿਪਰੀਤਾਦੀਨਿ ਵਕ੍ਸਮਾਣਲਕ੍ਸਣਾਨਿ||੪੧||
Adhikarana nirAmAderabhya~ggAdividhAnam (42) · Śloka 42
ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਮਦੋਸਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪਰਿਕ੍ਵਾਮਦੋਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤੇ ਚਾਗ੍ਨਾਵਭ੍ਯਙ੍ਗਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨਂ ਵਿਵਿਧਸ੍ਨੇਹਪਾਨਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸੌਸਧਾਦੀਨਾਮਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਾਣਿ||੪੨||
View original
विमुक्तामदोषस्य पुनः परिक्वामदोषशेषस्य दीप्ते चाग्नावभ्यङ्गास्थापनानुवासनं विविधस्नेहपानं च युक्त्या प्रयोज्यम्| प्रसमीक्ष्य दोषौषधादीनामवस्थान्तराणि||४२||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਮੁਕ੍ਤ ਆਮਦੋਸੇਣ ਯਃ ਪੁਰੁਸਃ ਕਾਲੌਸਧਾਦਿਨਾ ਪਰਿਪਕ੍ਵਦੋਸੋ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਦੋਸਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨੌਸਧਾਦੀਨਾਂ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਾਣ੍ਯਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾ ਸਂਵਾਹਨੇਨ ਕਾਮਂ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨||
Adhikarana asAdhyAmadoShavataH lakShaNam (43) · Śloka 43
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਨਖੋਲ੍ਪਸਂਜ੍ਞਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰ੍ਦਿਤੋਨ੍ਤਰ੍ਗਤਤਾਮ੍ਰਨੇਤ੍ਰਃ| ਕ੍ਸਾਮਸ੍ਵਰਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਨ੍ਧਿ- ਰ੍ਯਾਯਾਨ੍ਨਰੋਸੌ ਪੁਨਰਾਗਮਾਯ||੪੩||
View original
भवन्ति चात्र- यः श्यावदन्तौष्ठनखोऽल्पसंज्ञः छर्द्यर्दितोऽन्तर्गतताम्रनेत्रः| क्षामस्वरः स्रस्तसमस्तसन्धि- र्यायान्नरोऽसौ पुनरागमाय||४३||
🔊 Audio coming soon
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕੈਰਰ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਰੀਤਿਃ| ਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ਯਾਮਦੋਸਵਾਨ੍ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਨਰੋ ਪੁਨਰਾਗਮਨਾਯ ਯਾਯਾਤ੍ ਮ੍ਰਿਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੪੩||
Adhikarana viShUcikAghnAH vyoShAdya~jjanam (44) · Śloka 44
ਵ੍ਯੋਸਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਮੂਲਂ ਸਮਾਵਾਪ੍ਯ ਚ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਃ| ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤਾਸ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸੂਚੀਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨੇਨ||੪੪||
View original
व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समावाप्य च मातुलुङ्गाः| छायाविशुष्का गुलिकाः कृतास्ता हन्युर्विषूचीं नयनाञ्जनेन||४४||
🔊 Audio coming soon
ਵ੍ਯੋਸਾਦਿਕਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੋ ਨੇਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨੇਨ ਵਿਸੂਚਿਕਾਂ ਹਨ੍ਯੁਃ| ਸਮਾਵਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰ੍ਯ||੪੪||
Adhikarana viShUcikAghnI shirIShAdivartiH (45) · Śloka 45
ਸ਼ਿਰੀਸਨਕ੍ਤਾਹ੍ਵਫਣਿਜ੍ਜਬੀਜਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਸੂਚਿਕਾਘ੍ਨੀ ਪ੍ਰਲੇਪਧੂਪਾਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਗੈਃ||੪੫||
View original
शिरीषनक्ताह्वफणिज्जबीजत्रायन्त्यपामार्गफलैश्च वर्त्तिः| बस्तस्य मूत्रेण विषूचिकाघ्नी प्रलेपधूपाञ्जननस्ययोगैः||४५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰੀਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਛਾਗਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਪ੍ਰਲੇਪਾਦਿਯੋਗਾਦ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਘ੍ਨੀ| ਏਸਾਮਦੋਸਚਿਕਿਤ੍ਸਾਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਯੋਜ੍ਯਾਃ|
Adhikarana ajIrNasya traividhyam (46) · Śloka 46
ਅਜੀਰ੍ਣਂ ਚ ਕਫਾਦਾਮਂ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧਮਨਿਲਾਦ੍ਭਵੇਤ੍| ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪੇਨ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮ੍||੪੬||
View original
अजीर्णं च कफादामं विष्टब्धमनिलाद्भवेत्| विदग्धं पित्तकोपेन त्रिप्रकारमिति स्मृतम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ਅਜੀਰ੍ਣਮਨ੍ਨਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਜੀਰ੍ਣਮ੍| ਕਫਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਵਾਤਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਦ੍ਰਵਸ੍ਵਰੂਪਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਵਾ| ਅਗ੍ਨਿਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਕਫਸ੍ਯਾਜੀਰ੍ਣਕਰ੍ਤਤ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਦਗ੍ਰੇ ਪਾਠਃ||੪੬||
Adhikarana AmAjIrNalakShaNam (47) · Śloka 47
ਤਤ੍ਰਾਮੇ ਗੁਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ ਸ਼ੋਫੋ ਗਣ੍ਡਾਕ੍ਸਿਕੂਟਯੋਃ| ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚ ਯਥਾਭੁਕ੍ਤਮਵਿਦਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ||੪੭||
View original
तत्रामे गुरुतोत्क्लेदः शोफो गण्डाक्षिकूटयोः| उद्गारश्च यथाभुक्तमविदग्धः प्रवर्त्तते||४७||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਕਫਕਤੋਜੀਰ੍ਣ ਆਮਨਾਮਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਧਾਤੂਨਾਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ| ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਦੋ ਵਿਕਾਰਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸਦ੍ਯੋ ਭੁਕ੍ਤਵਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਦਾਹਾਵਸ੍ਥੋ ਹ੍ਯੁਦ੍ਗਾਰਃ||੪੭||
Adhikarana viShTabdhAjIrNalakShaNam (48) · Śloka 48
ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧੇ ਸ਼ੂਲਮਾਧ੍ਮਾਨਂ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਤਵੇਦਨਾਃ| ਮਲਵਾਤਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੋਹੋਙ੍ਗਪੀਡਨਮ੍||੪੮||
View original
विष्टब्धे शूलमाध्मानं विविधा वातवेदनाः| मलवातप्रवृत्तिश्च स्तम्भो मोहोऽङ्गपीडनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤੇਨਾਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ ਜਠਰਸ਼ੂਲਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਃ||੪੮||
Adhikarana vidagdhAjIrNalakShaNam (49) · Śloka 49
ਵਿਦਗ੍ਧੇ ਭ੍ਰਮਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਃ ਪਿਤ੍ਤਾਚ੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਰੁਜਾਃ| ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚ ਸਧੂਮਾਮ੍ਲਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੪੯||
View original
विदग्धे भ्रमतृण्मूर्च्छाः पित्ताच्च विविधा रुजाः| उद्गारश्च सधूमाम्लः स्वेदो दाहश्च जायते||४९||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਾਦਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਦਗ੍ਧਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਚ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਂ ਭ੍ਰਮਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਃ| ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਧੂਮ ਇਵ ਜਠਰਾਦੁਦੇਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਯਾ||੪੯||
Adhikarana AmAdyajIrNeShu cikitsAsUtram (50) · Śloka 50
ਲਙ੍ਘਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਾਮੇ ਤੁ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧੇ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਭਸ਼ਮ੍| ਵਿਦਗ੍ਧੇ ਵਮਨਮ੍ ਯਦ੍ਵਾ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਭਵੇਤ੍||੫੦||
View original
लङ्घनं कार्यमामे तु विष्टब्धे स्वेदनं भृशम्| विदग्धे वमनम् यद्वा यथावस्थं हितं भवेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
ਆਮੇ ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਲਙ੍ਘਨਮੁਪਵਾਸਃ| ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਦਃ| ਵਿਦਗ੍ਧੇ ਵਮਨਮ੍| ਅਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ||੫੦||
Adhikarana vilambikAlakShaNaM pratIkArashca (51) · Śloka 51
ਗਰੀਯਸੋ ਭਵੇਲ੍ਲੀਨਾਦਾਮਾਦੇਵ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ| ਕਫਵਾਤਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਮਲਿਙ੍ਗਾ ਤਤ੍ਸਮਸਾਧਨਾ||੫੧||
View original
गरीयसो भवेल्लीनादामादेव विलम्बिका| कफवातानुविद्धामलिङ्गा तत्समसाधना||५१||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗ ਇਦਮਾਹ- ਆਮਾਨ੍ਮਹਾਸ੍ਰੋਤਸਿ ਲੀਨਾਤ੍ ਗਰੀਯਸਃ ਪ੍ਰਭੂਤਾਦ੍ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ਨਾਮ ਰੋਗ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਸਾ ਚ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭ੍ਯਾਮਨੁਬਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ| ਸਾ ਚਾਮਨਾਮਾਜੀਰ੍ਣਸਦਸ਼ਲਕ੍ਸਣਾਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ||੫੧||
Adhikarana rasasheShAjIrNalakShaNaM pratIkArashca (52) · Śloka 52
ਰਸਸ਼ੇਸੇਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸੋ ਹਦਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਗੌਰਵੇ| ਤਤ੍ਰਾਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਾਨਦ੍ਯਾਲ੍ਲਘੁ ਪ੍ਰਤਿ||੫੨||
View original
रसशेषेऽन्नविद्वेषो हृदयाशुद्धिगौरवे| तत्राभुक्त्वा दिवा स्वप्यात्क्षुद्वानद्याल्लघु प्रति||५२||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਰ੍ਣੇ ਤ੍ਵਨ੍ਨੇ ਕਦਾਚਿਦਾਹਾਰਸਾਰੋ ਰਸੋਜੀਰ੍ਣੋ ਭਵਤ੍ਯਤਸ੍ਤਲ੍ਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ- ਅਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਤ੍ਰ ਰਸੇਜੀਰ੍ਣੇ ਅਕਤਭੋਜਨਃ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਲਾਘਵਾਤ੍| ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤੋਦ੍ਯਾਲ੍ਲਘੁਪ੍ਰਤਿ| ਲਘੁ ਸ੍ਤੋਕਮ੍| ਸ੍ਵਭਾਵਲਘੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੫੨||
Adhikarana agnyanurodhena bhojyauShadhayoH pAkakAlaH (53) · Śloka 53
ਯਾਮੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਭੋਜ੍ਯਭੈਸਜ੍ਯਯੋਃ ਸਮੇ| ਪਾਕੋਗ੍ਨੌ ਯੁਕ੍ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇ ਮਨ੍ਦੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍||੫੩||
View original
यामैश्चतुर्भिर्द्वाभ्यां च भोज्यभैषज्ययोः समे| पाकोऽग्नौ युक्तयोर्द्राक्च तीक्ष्णे मन्दे पुनश्चिरात्||५३||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਚ੍ਚਾਜੀਰ੍ਣਂ ਦੋਸੋਪਹਤਾਗ੍ਨਿਵਸ਼ਾਦ੍ਭਵਤਿ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਦੋਸੋਪਹਤਤ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਵਿਸਮਤ੍ਵਾਦਿ ਸ਼ਾਰਿਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਦੋਸਾਨਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਰੂਪਂ ਯਤ੍ਸਮਤ੍ਵਮ੍| ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ਜੀਰ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਨਿਯਮਂ ਕਾਲਨਿਯਮੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸਮੇਗ੍ਨੌ ਬਲਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਉਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋਜ੍ਯਸ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਚੋਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਭਿਯਾਮੈਃ ਪਾਕੋ ਭਵਤਿ| ਭੇਸਜਸ੍ਯੌਸਧਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਯਾਮਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਯੁਕ੍ਤਯੋਰ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਯੋਰ੍ਭੋਜ੍ਯਭੈਸਜ੍ਯਯੋਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮੇਵਾਸ੍ਮਾਭਿਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਗ੍ਨੌ ਯਥੋਕ੍ਤੇ ਕਾਲੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿਪਾਕਃ| ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਰਾਨ੍ਮਨ੍ਦਤ੍ਵਾਤਿਸ਼ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਬਹੁ ਬਹੁਤਰਂ ਚਾਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯਾਟੋਪਾਦਿਕਂਚ ਕਤ੍ਵਾ| ਵਿਸਮੇ ਤੁ ਪ੍ਰਕਤਾਨੁਪਯੋਗਃ ਯਤਃ ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਭਜਤੇ| ਅਜੀਰ੍ਣਜ੍ਞਾਨੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮੇਵਾਹੋਰਾਤ੍ਰਮਗ੍ਨਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਨ੍ਯੋ ਵਾ ਉਪਕਰੋਤਿ ਸਾਤਤ੍ਯੇਨ| ਅਤੋ ਵਿਸਮੋਤ੍ਰ ਨੋਕ੍ਤਃ||੫੩||
Adhikarana mandAgneH sabhaktauShadhadAnaM pUrvAhNe bhojana~jca (54) · Śloka 54
ਸਭਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਭੋਜਨਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਲਘੁ ਦੀਪਨਬਂਹਣਮ੍||੫੪||
View original
सभक्तमौषधं तस्मान्मन्दाग्नेरवचारयेत्| पूर्वाह्णे भोजनं सात्म्यं लघु दीपनबृंहणम्||५४||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ ਏਵ ਚ ਕਾਰਣਾਦਾਹ-ਸਭਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਤੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੌ ਚਿਰਾਤ੍ ਪਾਕਸ੍ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਸਭੋਜਨਮੌਸਧਂ ਦੀਯਤੇ| ਅਤ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ- ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰਾਹਾਰਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍ ਪਾਕਂ ਯਾਤਿ ਹ੍ਯਸ੍ਤਨੇ ਚਾਨ੍ਨੇਜੀਰ੍ਣੇ ਅਦ੍ਯਤਨਾਹਾਰਯੋਗ੍ਯੇ ਚ ਕਾਲੇਨ੍ਤਰੌਸਧਸ੍ਯੋਪਯੋਗਕਰਣਕਾਲੋ ਨ ਸਂਭਵਤੀਤਿ| ਸਮੇ ਚਾਗ੍ਨੌ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਾਮੈਰਨ੍ਨਪਾਕ ਉਕ੍ਤਃ| ਅਸ੍ਟੌ ਚ ਯਾਮਾ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਤੇਨ ਬਲਾਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ-ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਭੋਜਨਕਾਲਾਵਿਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭੋਜਨਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਦਹਨ੍ਯੇਵ ਦ੍ਵੌ ਵਾਰੌ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਚਾਪਰਾਹ੍ਣੇ ਚ ਭੋਜਨਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਤਤ੍ਸਾਮ੍ਯਮੁਚਿਤਂ ਪਥ੍ਯਂ ਲਘੁ ਚ ਸਦਗ੍ਨਿਦੀਪ੍ਤਿਕਰਂ ਬਂਹਣਂ ਚ| ਹ੍ਯਸ੍ਤਨੇ ਹ੍ਯਾਹਾਰੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਰਿਣਤੇ ਵਿਮਲੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੂਪਯੋਗਾਦੇਤਸ੍ਯ ਚਾਸਮ੍ਭਵਾਦਪਰਾਹ੍ਣੇ ਭੋਜਨਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਭੋਜਨਾਤ੍ ਗੁਣੈਰ੍ਹੀਨਮ੍||੫੪||
Adhikarana pUrvAhNabhojane~ajIrNe~api sAyaMbhojanopadeshaH (55) · Śloka 55
ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੇ ਤ੍ਵਜੀਰ੍ਣੇਪਿ ਸਾਯਮਾਸ਼ੋ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਸਾਯਮਾਸ਼ੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੋ ਹਿ ਦੁਸ੍ਯਤਿ||੫੫||
View original
प्रातराशे त्वजीर्णेऽपि सायमाशो न दुष्यति| अजीर्णे सायमाशे तु प्रातराशो हि दुष्यति||५५||
🔊 Audio coming soon
ਨਨੁ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਾਮੈਰਨ੍ਨਪਾਕ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕਥਮਹਃਸਂਜ੍ਞੇ ਚਤੁਰ੍ਯਾਮੇ ਦ੍ਵੌ ਵਾਰੌ ਭੋਜਨਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ਅਜੀਰ੍ਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ ਕਥਂ ਨਾਪਤਤੀਤ੍ਯਾਹ- ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੇ ਤ੍ਵਿਤਿ| ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਭੋਜਨੇਜੀਰ੍ਣੇਪਿ ਸਾਯਮਾਸ਼ੋ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਬਲਾਦੁਕ੍ਤਂ ਸਾਯਮਾਸ਼ੇਜੀਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੋ ਦੁਸ੍ਯਤੀਤਿ||੫੫||
Adhikarana prAtarAshe~ajIrNe~api sAyamAshAnumatau yuktiH (56) · Śloka 56
ਦਿਵਾ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇਰ੍ਕੇਣ ਹਦਯਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਵਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਬੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਚ੍ਚ ਵਿਚਾਰਾਚ੍ਚ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਚੇਤਸਃ| ਨ ਕ੍ਲੇਦਮੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਿਵਾ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਧਾਤਵਃ| ਅਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਸ੍ਵਨ੍ਨਮਾਸਿਕ੍ਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਵਿਦਗ੍ਧੇਸ੍ਵਿਵ ਪਯਸ੍ਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਯਃ||੫੬||
View original
दिवा प्रबोध्यतेऽर्केण हृदयं पुण्डरीकवत्| तस्मिन्विबुद्धे स्रोतांसि स्फुटत्वं यान्ति सर्वशः| व्यायामाच्च विचाराच्च विक्षिप्तत्वाच्च चेतसः| न क्लेदमुपगच्छन्ति दिवा तेनास्य धातवः| अक्लिन्नेष्वन्नमासिक्तमत्यन्तेन न दुष्यति| अविदग्धेष्विव पयस्स्वन्यत्सम्मिश्रितं पयः||५६||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਤ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੁਭਯਸ੍ਯਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ-ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ਦਿਵਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭਪ੍ਰਭਤ੍ਯਰ੍ਕੇਣ ਸੂਰ੍ਯਭਟ੍ਟਾਰਕੇਣ ਬਾਹ੍ਯਪੁਣ੍ਡਰੀਕਵਤ੍ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਹਦਯਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਹਦਯੇ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੇ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਯਾਮੇਨ ਸ਼ਰੀਰਚੇਸ੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰੇਣ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਕਲ੍ਪਨੇਨ ਤਥਾ ਚੇਤਸਸ਼੍ਚ ਮਨਸੋ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤ੍ਵੇਨ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਃ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸ੍ਵਬਾਹ੍ਯਵਾਹਕਤ੍ਵੇ ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਵਰਣਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਯਤਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਵੇਨ ਵਾਤਾਦਯੋ ਧਾਤਵਃ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪਰਿਕ੍ਲੇਦਂ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਤੇਨਾਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਸੁ ਧਾਤੁਸੁ ਸਾਯਮਾਸ਼ੋਨ੍ਨਮਾਸਿਕ੍ਤਂ ਜਠਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਦੁਸ੍ਯਤਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਨਾ ਰੋਗਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਜ੍ਞਾਪਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੋ ਯਥਾ- ਅਵਿਦਗ੍ਧੇ ਅਨਗ੍ਨਿਸ੍ਪਸ੍ਟੇ ਪਯਸ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ ਪਯੋ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤੀਤਿ| ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਨਮਨ੍ਯਦਾਸਿਕ੍ਤਂ ਤੇ ਹੇਤੁਨਾ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇਸਾਮਾਸਿਕ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਵਸ੍ਯ ਲਬ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਚਾਰਣੀਯਮ੍||੫੬||
Adhikarana sAyamAshe~ajIrNe prAtarAshasya niShedhe yuktiH (57) · Śloka 57
ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਹਦਯੇ ਮ੍ਲਾਨੇ ਸਂਵਤੇਸ੍ਵਯਨੇਸੁ ਚ| ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪਰਿਕ੍ਲੇਦਂ ਸਂਵਤੇ ਸਰ੍ਵਧਾਤਵਃ| ਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਸ੍ਵਨ੍ਯਦਪਕ੍ਵੇਸੁ ਤੇਸ੍ਵਾਸਿਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਵਿਦਗ੍ਧੇਸੁ ਪਯਸ੍ਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ ਪਯਸ੍ਤਪ੍ਤੇਸ੍ਵਿਵਾਰ੍ਪਿਤਂ| ਨੈਸ਼ੇ ਤਸ੍ਮਾਦਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਭੋਜਨਮ੍||੫੭||
View original
रात्रौ तु हृदये म्लाने संवृतेष्वयनेषु च| यान्ति कोष्ठे परिक्लेदं संवृते सर्वधातवः| क्लिन्नेष्वन्यदपक्वेषु तेष्वासिक्तं प्रदुष्यति| विदग्धेषु पयस्स्वन्यत् पयस्तप्तेष्विवार्पितं| नैशे तस्मादजीर्णेऽन्ने नान्यद्भुञ्जीत भोजनम्||५७||
🔊 Audio coming soon
ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨੋ ਯੁਕ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ- ਰਾਤ੍ਰਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍||੫੭||
Adhikarana jIrNAhAralakShaNam (58) · Śloka 58
ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਸਾਹੋ ਵੇਗੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਯਥੋਚਿਤਃ| ਲਘੁਤਾ ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਚ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੮||
View original
उद्गारशुद्धिरुत्साहो वेगोत्सर्गो यथोचितः| लघुता क्षुत्पिपासा च जीर्णाहारस्य लक्षणम्||५८||
🔊 Audio coming soon
ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੮||
Adhikarana ashanalubdhatvameva viShUcikAyAH kAraNam (59) · Śloka 59
ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧੇਨ ਰੋਗਗ੍ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ| ਨਣਾਮਸ਼ਨਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸੂਚਿਕਾ||੫੯||
View original
प्रायः प्रज्ञापराधेन रोगग्रामः प्रजायते| नृणामशनलुब्धानां विशेषेण विषूचिका||५९||
🔊 Audio coming soon
ਅਧ੍ਯਾਯਾਰ੍ਥਮੁਪਸਂਹਾਰਨ੍ਨਾਹ- ਸਕਲੋ ਰੋਗਗ੍ਰਾਮੋ ਵ੍ਯਾਧਿਸਮੂਹਃ| ਪ੍ਰਾਯੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧੇਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਸੇਵਨਾਦਨੁਸ੍ਠੇਯਤ੍ਯਾਗਾਚ੍ਚ ਜਾਯਤੇ| ਨਰਾਣਾਂ ਭੋਜਨਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਤੁ ਨ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਰੋਗਾ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਯਥਾ ਵਿਸੂਚਿਕਾ||੫੯||
Adhikarana duShTA buBukShA (11) · Śloka 11
ਦੋਸੋਪਨਦ੍ਧਂ ਯਦਿ ਲੀਨਮਨ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਸ੍ਯਾਵਣੁਯਾਨ੍ਨ ਵਹ੍ਨਿਮ੍| ਜਾਯੇਤ ਦੁਸ੍ਟਾ ਤੁ ਤਤੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸਾ ਯਾ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ ਵਿਸਵਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||
View original
दोषोपनद्धं यदि लीनमन्नं पित्तोल्बणस्यावृणुयान्न वह्निम्| जायेत दुष्टा तु ततो बुभुक्षा या मन्दबुद्धीन् विषवन्निहन्ति| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने मात्राशितीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon
ਅਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਚ੍ਚ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਮਦਿਤਿ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਾਹ- ਦੋਸੋਪਨਦ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰੁਦ੍ਧਮਨ੍ਨਂ ਕੋਸ੍ਠੈਕਦੇਸ਼ੇ ਲੀਨਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਤਦਾ ਦੁਸ੍ਟਾ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਯਾ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ ਭੋਜਨਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨ੍ ਭੋਜਨੋਪਯੋਗੇਨ ਵਿਸਵਤ੍ ਪੁਰੁਸਾਨ੍ ਮਾਰਯਤੀਤਿ||੬੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਏਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||