Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो मात्राशितीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
11. mātrāśitīyaḥ
Adhikarana mAtrAshanopadeshaH mAtrA cAgnibalApekShiNI (2) · Śloka 2
ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰਗ੍ਨਿਬਲਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਿਣੀ||੨||
View original
मात्राशी स्यात्| मात्रा पुनरग्निबलाहारद्रव्यापेक्षिणी||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAlakShaNam (3) · Śloka 3
ਕੁਕ੍ਸੇਰਪ੍ਰਤਿਪੀਡਨਮਾਹਾਰੇਣ, ਹਦਯਸ੍ਯਾਸਂਰੋਧਃ, ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰਵਿਪਾਟਨਮਨਤਿਗੌਰਵਮੁਦਰਸ੍ਯ, ਪ੍ਰੀਣਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ, ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸੋਪਰਤਿਃ, ਸ੍ਥਾਨਾਸਨਸ਼ਯਨਗਮਨੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਪ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸਭਾਸ੍ਯਸਙ੍ਕਥਾਸੁ ਸੁਖਾਨੁਵਤ੍ਤਿਃ, ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਸੁਖੇਨ ਪਰਿਣਮਨਮ੍, ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਚਯਕਰਤ੍ਵਞ੍ਚੇਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਯਾ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੩||
View original
कुक्षेरप्रतिपीडनमाहारेण, हृदयस्यासंरोधः, पार्श्वयोरविपाटनमनतिगौरवमुदरस्य, प्रीणनमिन्द्रियाणां, क्षुत्पिपासोपरतिः, स्थानासनशयनगमनोच्छ्वासप्रश्वासभाष्यसङ्कथासु सुखानुवृत्तिः, सायं प्रातश्च सुखेन परिणमनम्, बलवर्णोपचयकरत्वञ्चेति मात्राया लक्षणम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gurulaghudravyApekShayA mAtrA (4) · Śloka 4
ਤ੍ਰਿਭਾਗਸੌਹਿਤ੍ਯਂ ਵਾ ਗੁਰੂਣਾਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ| ਲਘੂਨਾਮਪਿ ਨਾਤਿਸੌਹਿਤ੍ਯਮ੍| ਅਨਿਲਾਨਲਗੁਣਬਹੁਲਾਨਿ ਹਿ ਲਘੂਨਿ ਤੁਲ੍ਯਗੁਣਤ੍ਵਾਦਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਵਿਧਿਨਾ ਚਾਲ੍ਪਦੋਸਾਣਿ| ਇਤਰਾਣਿ ਤੁ ਪਥਿਵੀਸਲਿਲਗੁਣਬਹੁਲਾਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਗ੍ਨਿਬਲਾਤ੍||੪||
View original
त्रिभागसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते| लघूनामपि नातिसौहित्यम्| अनिलानलगुणबहुलानि हि लघूनि तुल्यगुणत्वादग्निसन्धुक्षणान्यविधिना चाल्पदोषाणि| इतराणि तु पृथिवीसलिलगुणबहुलान्यसामान्याद्विपरीतान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amAtrAshanasya doShAH (5) · Śloka 5
ਅਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰਸ਼ਨਸ੍ਯ ਹੀਨਤਾਧਿਕ੍ਯਂ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਹੀਨਮਾਤ੍ਰਮਸ਼ਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣੋਪਚਯਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਘਾਤਕਰਂ ਵਿਬਨ੍ਧਕਦਵਸ੍ਯਮਨਾਯੁਸ੍ਯਮਨੌਜਸ੍ਯਂ ਸਾਰਵਿਧ੍ਮਾਪਨਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਜਨਨਮਸ਼ੀਤੇਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵਿਕਾਰਾਣਾਮਾਯਤਨਮ੍| ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਨਮਾਹੁਃ||੫||
View original
अमात्रा पुनरशनस्य हीनताऽऽधिक्यं च| तत्र हीनमात्रमशनं बलवर्णोपचयमनोबुद्धीन्द्रियोपघातकरं विबन्धकृदवृष्यमनायुष्यमनौजस्यं सारविध्मापनमलक्ष्मीजननमशीतेश्च वातविकाराणामायतनम्| अतिमात्रं पुनः सर्वदोषप्रकोपनमाहुः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasakaviShUcikAsambhavaH (6) · Śloka 6
ਤੇਨ ਹਿ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਯੁਗਪਤ੍ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਃ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਸ੍ਤਦੇਵਾਪਰਿਪਕ੍ਵਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਯਨ੍ਤੋਲਸਕਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ| ਸਹਸਾ ਵਾਧਰੋਤ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤੋ ਵਿਸੂਚਿਕਾਮ੍||੬||
View original
तेन हि प्रपीड्यमाना वातादयो युगपत्प्रकुपिताः कुक्ष्यैकदेशस्थास्तदेवापरिपक्वमाविश्य विष्टम्भयन्तोऽलसकमभिनिर्वर्तयन्ति| सहसा वाधरोत्तराभ्यां मार्गाभ्यां प्रच्यावयन्तो विषूचिकाम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasakalakShaNam (7) · Śloka 7
ਅਪਿ ਚ- ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਾਧਸ੍ਤਾਦਾਹਾਰੋ ਨ ਚ ਪਚ੍ਯਤੇ| ਆਮਾਸ਼ਯੇਲਸੀਭੂਤਸ੍ਤੇਨ ਸੋਲਸਕਃ ਸ੍ਮਤਃ||੭||
View original
अपि च- प्रयाति नोर्ध्वं नाधस्तादाहारो न च पच्यते| आमाशयेऽलसीभूतस्तेन सोऽलसकः स्मृतः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcikAlakShaNam (8) · Śloka 8
ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵੇਦਨੋਦ੍ਭੇਦੈਰ੍ਵਾਯ੍ਵਾਦਿਭਸ਼ਕੋਪਤਃ| ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਧ੍ਯਤੀਤਿ ਵਿਸੂਚਿਕਾ||੮||
View original
विविधैर्वेदनोद्भेदैर्वाय्वादिभृशकोपतः| सूचीभिरिव गात्राणि विध्यतीति विषूचिका||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhikaviShUcikAlakShaNam (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਃ ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਮੁਖਸ਼ੋਸਪ੍ਰਲਾਪਕਮ੍ਪਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭ੍ਰਮਜਮ੍ਭੋਦ੍ਵੇ-ਸ੍ਟਨਾਕ੍ਸਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ਼ਿਰੋਹਦਯਾਤਿਰੁਕ੍ਸਿਰਾਕੁਞ੍ਚਨਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਨਿ ਕਰੋਤਿ||੯||
View original
तत्र वातः शूलानाहाङ्गमर्दमुखशोषप्रलापकम्पमूर्च्छाभ्रमजृम्भोद्वे-ष्टनाक्षिप्रवेशशिरोहृदयातिरुक्सिराकुञ्चनस्तम्भनानि करोति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAdhikaviShUcikAlakShaNam (10) · Śloka 10
ਪਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਜ੍ਵਰਾਤਿਸਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਤਸ੍ਣਾਮਦਭ੍ਰਮਪ੍ਰਲਯਾਨਿ||੧੦||
View original
पित्तं पुनः ज्वरातिसारान्तर्दाहवैवर्ण्यतृष्णामदभ्रमप्रलयानि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAdhikaviShUcikAlakShaNam (11) · Śloka 11
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਤੁ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰੋਚਕਪ੍ਰਸੇਕਾਙ੍ਗਸਾਦਾਵਿਪਾਕਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਗਾਤ੍ਰਗੌਰਵਾਣਿ||੧੧||
View original
श्लेष्मा तु छर्द्यरोचकप्रसेकाङ्गसादाविपाकशीतज्वरगात्रगौरवाणि||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasalakShaNam (12) · Śloka 12
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯਾਲ੍ਪਵਹ੍ਨੇਰ੍ਬਹੁਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋ ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵੇਗਵਿਧਾਰਿਣੋਨ੍ਨਪਾਨਮਨਿਲਪ੍ਰਪੀਡਿਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਵਿਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਮਲਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਬਹਿਰ੍ਮੁਖੀਭਵਤ੍ ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੂਲਾਦੀਨ੍ਯੁਪਜਨਯਤ੍ਯਤਿਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸੋਲਸਃ||੧੨||
View original
विशेषतस्तु दुर्बलस्याल्पवह्नेर्बहुश्लेष्मणो वातमूत्रपुरीषवेगविधारिणोऽन्नपानमनिलप्रपीडितं श्लेष्मणा विबद्धमार्गमलसत्त्वादबहिर्मुखीभवत् छर्द्यतीसारवर्ज्यानि यथोक्तानि शूलादीन्युपजनयत्यतिमात्राणि सोऽलसः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyAlasakalakShaNam (13) · Śloka 13
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾਮਬਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਃ ਕਦਾਚਿਦਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤਮਲਸਕਮਸਾਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤੇ||੧੩||
View original
अतिमात्रदुष्टास्तु दोषाः प्रदुष्टामबद्धमार्गास्तिर्यग्गच्छन्तः कदाचिदस्य शरीरं दण्डवत् स्तम्भयन्ति ततस्तमलसकमसाध्यं ब्रुवते||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmaviShaM tasyAsAdhyatva~jca (14) · Śloka 14
ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਧ੍ਯਸ਼ਨਾਜੀਰ੍ਣਸ਼ੀਲਿਨਃ ਪੁਨਰਾਮਦੋਸਮਾਮਵਿਸਮਾਮਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਸਦਸ਼ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਤ੍ਪਰਮਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮ੍| ਆਸ਼ੁਕਾਰਿਤਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮਤ੍ਵਾਚ੍ਚ||੧੪||
View original
विरुद्धाध्यशनाजीर्णशीलिनः पुनरामदोषमामविषमामनन्ति विषसदृशलिङ्गत्वात्| तत्परमसाध्यानाम्| आशुकारितया विरुद्धोपक्रमत्वाच्च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrayaiva na kRutsnAmAhAraphalamavApyate (15) · Śloka 15
ਨ ਚ ਕੇਵਲਂ ਮਾਤ੍ਰਯੈਵ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮਾਹਾਰਫਲਮਵਾਪ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ, ਸ੍ਵਭਾਵਾਦੀਨਾਂ ਭਿਨ੍ਨਫਲਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ-ਗੁਰੁਰੂਕ੍ਸਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ੀਤਦ੍ਵਿਸ੍ਟਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਿਵਿਦਾਹ੍ਯਸ਼ੁਚਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਦ੍ਰਵਮਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਵਾ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਲੋਭੇਰ੍ਸ੍ਯਾਹ੍ਰੀਸ਼ੋਕੋਦ੍ਵੇਗਭਯਕ੍ਸੁਦੁਪਤਪ੍ਤੇਨ ਵਾ ਯਦਨ੍ਨਪਾਨਮੁਪਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਦਪ੍ਯਾਮਮੇਵ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤਿ||੧੫||
View original
न च केवलं मात्रयैव कृत्स्नमाहारफलमवाप्तुं शक्यं, स्वभावादीनां भिन्नफलत्वात्| तथा हि-गुरुरूक्षशुष्कशीतद्विष्टविष्टम्भिविदाह्यशुचिविरुद्धात्यम्बुपानद्रवमकाले काले वा कामक्रोधलोभेर्ष्याह्रीशोकोद्वेगभयक्षुदुपतप्तेन वा यदन्नपानमुपयुज्यते तदप्याममेव प्रदूषयति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake mRudu vamanam (16) · Śloka 16
ਤਤ੍ਰ ਸਾਧ੍ਯਮਾਮਂ ਦੁਸ੍ਟਮਲਸੀਭੂਤਮੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍, ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸਲਵਣਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾਰਿ||੧੬||
View original
तत्र साध्यमामं दुष्टमलसीभूतमुल्लिखेत्, पाययित्वा सलवणमुष्णं वारि||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake tIkShNAni vamanAni (17) · Śloka 17
ਤਥਾਤ੍ਵਚ੍ਛਰ੍ਦਯਨ੍ਤਮਤਿਲੀਨਦੋਸਂ ਕਸ੍ਣਾਨਾਗਦਨ੍ਤੀਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਮਦਨਫਲਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਮਾਗਧਿਕਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਾ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਰਸਮ੍| ਅਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸੀ ਵਾ ਵਮਨਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਮਨਾਨਿ||੧੭||
View original
तथात्वच्छर्दयन्तमतिलीनदोषं कृष्णानागदन्तीकल्कयुक्तं पाययेत्| मदनफलकषायं वा पिप्पलीसिद्धार्थकल्कयुक्तम्| दन्तीमागधिकावचूर्णितं वा कोशातकीरसम्| अवस्थापेक्षी वा वमनकल्पोक्तानि तीक्ष्णवमनानि||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake svedagudavartI (18) · Śloka 18
ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਵਰ੍ਤ੍ਤਿਪ੍ਰਣਿਧਾਨਾਭ੍ਯਾਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੮||
View original
ततः स्वेदवर्त्तिप्रणिधानाभ्यामुपाचरेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake shUlaharAH yogAH (19) · Śloka 19
ਅਪਿ ਚ- ਸਦ੍ਯਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਦੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਸ਼ੂਲੇ ਨਿਰਨ੍ਨਕੋਸ੍ਠੇਦ੍ਭਿਃ ਕੋਸ੍ਣਾਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਵ੍ਯੋਸਸੌਵਰ੍ਚਲਵਚਾਭਯਾਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦਾਰੁਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਃ ਸਕ੍ਸੀਰਲਵਣਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਾਨਿ ਚ| ਪਾਠਾਮ੍ਲਵੇਤਸਕ੍ਸਾਰਯਵਾਨੀਪੌਸ੍ਕਰਾਣਿ ਵਾ||੧੯||
View original
अपि च- सद्यः सम्यग्विशुद्धस्य शाम्यन्ति तदुपद्रवाः| शूले निरन्नकोष्ठेऽद्भिः कोष्णाभिश्चूर्णिताः पिबेत्| हिङ्गुप्रतिविषाव्योषसौवर्चलवचाऽभयाः| अथवा पिप्पलीमूलं त्रिवृतादारुसैन्धवम्| शुण्ठीः सक्षीरलवणपिप्पलीमरिचानि च| पाठाम्लवेतसक्षारयवानीपौष्कराणि वा||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake hi~ggvAdicUrNam (20) · Śloka 2
ਦ੍ਵਿਰੁਤ੍ਤਰਂ ਹਿਙ੍ਗੁਵਚਾਗ੍ਨਿਕੁਸ੍ਠਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਕ੍ਸਾਰਬਿਡਾਜਮੋਜਮ੍| ਸ਼ੂਲੋਦਰਾਨਾਹਵਿਸੂਚਿਕਾਰ੍ਸ਼ੋਹਦ੍ਰੋਗਗੁਲ੍ਮੋਰ੍ਧ੍ਵਸਮੀਰਣਘ੍ਨਮ੍||੨||
View original
द्विरुत्तरं हिङ्गुवचाऽग्निकुष्ठसुवर्चिकाक्षारबिडाजमोजम्| शूलोदरानाहविषूचिकार्शोहृद्रोगगुल्मोर्ध्वसमीरणघ्नम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake tRuTchUlasaMyukte mustAdikvAthaH (21) · Śloka 21
ਮੁਸ੍ਤਾਜਮੋਜਪੂਤੀਕਵਚਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਗ੍ਨਿਧਾਨ੍ਯਕੈਃ| ਸਵਾਲਕਸ਼ਠੀਬਿਲ੍ਵੈਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਤਟ੍ਛੂਲਵਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍||੨੧||
View original
मुस्ताजमोजपूतीकवचाशुण्ठ्यग्निधान्यकैः| सवालकशठीबिल्वैः क्वाथं तृट्छूलवान् पिबेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake rAsnAdilepodvarttanadhUpana~jca (22) · Śloka 22
ਰਾਸ੍ਨਾਕਟ੍ਫਲਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਬਹਤੀਦ੍ਵਯਜੋਙ੍ਗਕੈਃ| ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਪਤ੍ਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਾਮ੍ਬੁਦੈਃ| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੁਸ੍ਕੈਃ ਸਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਲੇਪੋਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨਧੂਪਨਮ੍||੨੨||
View original
रास्नाकट्फलषड्ग्रन्थाबृहतीद्वयजोङ्गकैः| गुग्गुल्वतिविषाकुष्ठपत्रव्याघ्रनखाम्बुदैः| कुर्याच्छुष्कैः समूत्रैर्वा लेपोद्वर्त्तनधूपनम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake saruje udare cAnaddhe devadArvAdilepaH (23) · Śloka 23
ਸਰੁਕ੍ਚਾਨਦ੍ਧਮੁਦਰਮਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਦਾਰੁਹੈਮਵਤੀਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੨੩||
View original
सरुक्चानद्धमुदरमम्लपिष्टैः प्रलेपयेत्| दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake koShThArttijidyavacUrNalepaH (24) · Śloka 24
ਯਵਚੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸਾਰਤਕ੍ਰਃ ਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਜਿਤ੍ ਪਰਮ੍||੨੪||
View original
यवचूर्णश्च सक्षारतक्रः कोष्ठार्तिजित् परम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake viNmUtrasaMgrahe gudavartiH (25) · Śloka 25
ਯੋਜਯੇਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਿਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ||੨੫||
View original
योजयेत्सैन्धवान्तैश्च वर्तिं विण्मूत्रसङ्ग्रहे||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasake svinnasya veShTanam (26) · Śloka 26
ਨਾਮ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਭਸ਼ਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍||੨੬||
View original
नाम्यमानानि चाङ्गानि भृशं स्विन्नानि वेष्टयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcikAyAM pArShNyordAhaH (27) · Śloka 27
ਵਿਸੂਚ੍ਯਾਮਤਿਵਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯੋਰ੍ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੭||
View original
विषूच्यामतिवृद्धायां पार्ष्ण्योर्दाहः प्रशस्यते||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcikAyAM dvikShArAdi tailAbhya~jjanam (28) · Śloka 28
ਦ੍ਵਿਕ੍ਸਾਰਜੀਰ੍ਣਪਿਣ੍ਯਾਕਕੁਸ੍ਠਾਰੁਸ੍ਕਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਸਸ਼ੁਕ੍ਤਸੈਨ੍ਧਵੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੨੮||
View original
द्विक्षारजीर्णपिण्याककुष्ठारुष्करचित्रकैः| सशुक्तसैन्धवैस्तैलं पक्वमभ्यञ्जने हितम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakAdiyamakaH gAtrAyAmakhallIghnaH (29) · Śloka 29
ਸੁਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਾਯਾਮੇਤਿਦਾਰੁਣੇ| ਭਲ੍ਲਾਤਕਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਜੀਰ੍ਣਪਿਣ੍ਯਾਕਨਾਗਰੈਃ| ਘਤਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍ਸਾਮ੍ਲੈਸ੍ਤਚ੍ਚ ਖਲ੍ਲੀਘ੍ਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੨੯||
View original
सुच्छर्दितविरिक्तस्य गात्रायामेऽतिदारुणे| भल्लातकमधूच्छिष्टजीर्णपिण्याकनागरैः| घृततैलं पचेत्साम्लैस्तच्च खल्लीघ्नमुत्तमम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KalliviShUcikAghnamudvartanaM taila~jca (30) · Śloka 30
ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਰਾਸ੍ਨਾਗਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕੁਸ੍ਠੈ ਰਮ੍ਲਪ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵੈਃ| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਖਲ੍ਲਿਵਿਸੂਚਿਕਾਘ੍ਨਂ ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਚ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ||੩੦||
View original
त्वक्पत्ररास्नागरुशिग्रुकुष्ठै रम्लप्रपिष्टैः सवचाशताह्वैः| उद्वर्तनं खल्लिविषूचिकाघ्नं तैलं विपक्वं च तदर्थकारि||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcyAmupavAsaH saMsarjanakramashca (31) · Śloka 31
ਤਦਹਸ਼੍ਚੋਪਵਾਸ੍ਯੈਨਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੇਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋਕ੍ਤਾ ਵਿਸੂਚ੍ਯਲਸਕਕ੍ਰਿਯਾ||੩੧||
View original
तदहश्चोपवास्यैनं विरिक्तवदुपाचरेत्| सामान्येनेति सिद्धोक्ता विषूच्यलसकक्रिया||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheSheshvAmadoSheShu pAcanadIpanauShadhadAnopadeshaH (32) · Śloka 32
ਆਮਦੋਸੇਸੁ ਤ੍ਵਨ੍ਨਕਾਲੇ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਂ ਦੋਸੋਪਲਿਪ੍ਤਾਮਾਸ਼ਯਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤਗੁਰੁਕੋਸ੍ਠਮਨਨ੍ਨਾਭਿਲਾਸਿਣਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪਾਯਯੇਦ੍ਦੋਸਸ਼ੇਸਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮੌਸਧਂ ਵਹ੍ਨਿ ਸਂਧੁਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਞ੍ਚ||੩੨||
View original
आमदोषेषु त्वन्नकाले जीर्णाहारं दोषोपलिप्तामाशयं स्तिमितगुरुकोष्ठमनन्नाभिलाषिणमभिसमीक्ष्य पाययेद्दोषशेषपाचनार्थमौषधं वह्नि संधुक्षणार्थञ्च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajIrNAhArasya auShadhaniShedhastatra hetushca (33) · Śloka 33
ਅਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਂ ਪੁਨਰ੍ਨ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਤ ਆਮਦੋਸਦੁਰ੍ਬਲੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰ੍ਯੁਗਪਦਾਮਦੋਸਮੌਸਧਮਾਹਾਰਜਾਤਂ ਚਾਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਕ੍ਤੁਮ੍| ਅਪਿ ਚੈਸ਼ਾਂ ਵਿਭ੍ਰਮੋਤਿਬਲਤ੍ਵਾਦੁਪਰਤਾਨਲਬਲਮਾਤੁਰਂ ਸਹਸੈਵਾਤਿਪਾਤਯੇਤ੍||੩੩||
View original
अजीर्णाहारं पुनर्न पाययेत्| यत आमदोषदुर्बलो ह्यग्निर्युगपदामदोषमौषधमाहारजातं चाशक्तः पक्तुम्| अपि चैशां विभ्रमोऽतिबलत्वादुपरतानलबलमातुरं सहसैवातिपातयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmadoShANAmapatarpaNenaiva cikitsopadeshaH (34) · Śloka 1
ਆਮਦੋਸਜਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਕਾਰਾਣਾਮਪਤਰ੍ਪਣੇਨੈਵੋਪਸ਼ਮੋ ਭਵਤਿ||੧||
View original
आमदोषजानां पुनर्विकाराणामपतर्पणेनैवोपशमो भवति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apatarpaNasya traividhyam (35) · Śloka 35
ਤਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਲਙ੍ਘਨਂ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਮਵਸੇਵਨਞ੍ਚ||੩੫||
View original
तत्तु त्रिविधं लङ्घनं लङ्घनपाचनमवसेवनञ्च||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanam (36) · Śloka 36
ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਘਨਮਲ੍ਪਦੋਸਾਣਾਮ੍| ਤੇਨ ਹ੍ਯਨਿਲਾਨਲਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਾਤਾਤਪਪਰੀਤ ਇਵਾਲ੍ਪਃ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯੋਲ੍ਪਦੋਸਃ ਪ੍ਰਸ਼ੋਸਮਾਪਦ੍ਯਤੇ||੩੬||
View original
तत्र लङ्घनमल्पदोषाणाम्| तेन ह्यनिलानलवृद्ध्या वातातपपरीत इवाल्पः सलिलाशयोऽल्पदोषः प्रशोषमापद्यते||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanapAcanayoH (37) · Śloka 37
ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯਦੋਸੇ ਵਾਤਾਤਪਾਭ੍ਯਾਨ੍ ਪਾਂਸੁਭਸ੍ਮਾਵਕਿਰਣੈਰਿਵ ਚਾਨਤਿਮਹਾਨ੍ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਃ||੩੭||
View original
लङ्घनपाचनाभ्यां मध्यदोषे वातातपाभ्यान् पांसुभस्मावकिरणैरिव चानतिमहान् सलिलाशयः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasecanam (38) · Śloka 38
ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਪੁਨਰ੍ਦੋਸਾਵਸੇਚਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕੌਘੇ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਪੁਸ੍ਟਿਰ੍ਭਵਤਿ||੩੮||
View original
बहुदोषाणां पुनर्दोषावसेचनमेव कार्यम्| न ह्यस्राविते पल्वलोदकौघे शाल्यादिपुष्टिर्भवति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santarpaNajanyavyAdherapatarpaNamauShadhamapatarpaNajanye santarpaNa~jca (39) · Śloka 39
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਨਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪਤਰ੍ਪਣਮਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ| ਅਪਤਰ੍ਪਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚ ਨਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮਿਤਿ||੩੯||
View original
तस्मात्सन्तर्पणनिमित्तानां नान्तरेणापतर्पणमस्ति शान्तिः| अपतर्पणनिमित्तानाञ्च नान्तरेण सन्तर्पणमिति||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvAmayeShu nidAnaviparItamauShadhamavacAraNIyam (40) · Śloka 40
ਏਵਮਨ੍ਯੇਸਾਮਪਿ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਨਿਦਾਨਵਿਪਰੀਤਮੌਸਧਮਵਚਾਰਯੇਤ੍||੪੦||
View original
एवमन्येषामपि व्याधीनां यथास्वं निदानविपरीतमौषधमवचारयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhiviparItatadarthakAricikitsayoshcAvasaraH (41) · Śloka 41
ਸਤਿ ਤ੍ਵਨੁਬਨ੍ਧੇ ਨਿਦਾਨਵਿਪਰੀਤਮਪਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਪਰੀਤਮੇਵ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ ਵਾ||੪੧||
View original
सति त्वनुबन्धे निदानविपरीतमपास्य व्याधिविपरीतमेव तदर्थकारि वा||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmAderabhya~ggAdividhAnam (42) · Śloka 42
ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਮਦੋਸਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪਰਿਕ੍ਵਾਮਦੋਸਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤੇ ਚਾਗ੍ਨਾਵਭ੍ਯਙ੍ਗਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨਂ ਵਿਵਿਧਸ੍ਨੇਹਪਾਨਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸੌਸਧਾਦੀਨਾਮਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਾਣਿ||੪੨||
View original
विमुक्तामदोषस्य पुनः परिक्वामदोषशेषस्य दीप्ते चाग्नावभ्यङ्गास्थापनानुवासनं विविधस्नेहपानं च युक्त्या प्रयोज्यम्| प्रसमीक्ष्य दोषौषधादीनामवस्थान्तराणि||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyAmadoShavataH lakShaNam (43) · Śloka 43
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਨਖੋਲ੍ਪਸਂਜ੍ਞਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਰ੍ਦਿਤੋਨ੍ਤਰ੍ਗਤਤਾਮ੍ਰਨੇਤ੍ਰਃ| ਕ੍ਸਾਮਸ੍ਵਰਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਨ੍ਧਿ- ਰ੍ਯਾਯਾਨ੍ਨਰੋਸੌ ਪੁਨਰਾਗਮਾਯ||੪੩||
View original
भवन्ति चात्र- यः श्यावदन्तौष्ठनखोऽल्पसंज्ञः छर्द्यर्दितोऽन्तर्गतताम्रनेत्रः| क्षामस्वरः स्रस्तसमस्तसन्धि- र्यायान्नरोऽसौ पुनरागमाय||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcikAghnAH vyoShAdya~jjanam (44) · Śloka 44
ਵ੍ਯੋਸਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਮੂਲਂ ਸਮਾਵਾਪ੍ਯ ਚ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਃ| ਛਾਯਾਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤਾਸ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸੂਚੀਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨੇਨ||੪੪||
View original
व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समावाप्य च मातुलुङ्गाः| छायाविशुष्का गुलिकाः कृतास्ता हन्युर्विषूचीं नयनाञ्जनेन||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShUcikAghnI shirIShAdivartiH (45) · Śloka 45
ਸ਼ਿਰੀਸਨਕ੍ਤਾਹ੍ਵਫਣਿਜ੍ਜਬੀਜਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਫਲੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਸੂਚਿਕਾਘ੍ਨੀ ਪ੍ਰਲੇਪਧੂਪਾਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਗੈਃ||੪੫||
View original
शिरीषनक्ताह्वफणिज्जबीजत्रायन्त्यपामार्गफलैश्च वर्त्तिः| बस्तस्य मूत्रेण विषूचिकाघ्नी प्रलेपधूपाञ्जननस्ययोगैः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajIrNasya traividhyam (46) · Śloka 46
ਅਜੀਰ੍ਣਂ ਚ ਕਫਾਦਾਮਂ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧਮਨਿਲਾਦ੍ਭਵੇਤ੍| ਵਿਦਗ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪੇਨ ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕਾਰਮਿਤਿ ਸ੍ਮਤਮ੍||੪੬||
View original
अजीर्णं च कफादामं विष्टब्धमनिलाद्भवेत्| विदग्धं पित्तकोपेन त्रिप्रकारमिति स्मृतम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAjIrNalakShaNam (47) · Śloka 47
ਤਤ੍ਰਾਮੇ ਗੁਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਲੇਦਃ ਸ਼ੋਫੋ ਗਣ੍ਡਾਕ੍ਸਿਕੂਟਯੋਃ| ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚ ਯਥਾਭੁਕ੍ਤਮਵਿਦਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ||੪੭||
View original
तत्रामे गुरुतोत्क्लेदः शोफो गण्डाक्षिकूटयोः| उद्गारश्च यथाभुक्तमविदग्धः प्रवर्त्तते||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShTabdhAjIrNalakShaNam (48) · Śloka 48
ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧੇ ਸ਼ੂਲਮਾਧ੍ਮਾਨਂ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਤਵੇਦਨਾਃ| ਮਲਵਾਤਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੋਹੋਙ੍ਗਪੀਡਨਮ੍||੪੮||
View original
विष्टब्धे शूलमाध्मानं विविधा वातवेदनाः| मलवातप्रवृत्तिश्च स्तम्भो मोहोऽङ्गपीडनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidagdhAjIrNalakShaNam (49) · Śloka 49
ਵਿਦਗ੍ਧੇ ਭ੍ਰਮਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਃ ਪਿਤ੍ਤਾਚ੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਰੁਜਾਃ| ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼੍ਚ ਸਧੂਮਾਮ੍ਲਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੪੯||
View original
विदग्धे भ्रमतृण्मूर्च्छाः पित्ताच्च विविधा रुजाः| उद्गारश्च सधूमाम्लः स्वेदो दाहश्च जायते||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAdyajIrNeShu cikitsAsUtram (50) · Śloka 50
ਲਙ੍ਘਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਾਮੇ ਤੁ ਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧੇ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਭਸ਼ਮ੍| ਵਿਦਗ੍ਧੇ ਵਮਨਮ੍ ਯਦ੍ਵਾ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਭਵੇਤ੍||੫੦||
View original
लङ्घनं कार्यमामे तु विष्टब्धे स्वेदनं भृशम्| विदग्धे वमनम् यद्वा यथावस्थं हितं भवेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vilambikAlakShaNaM pratIkArashca (51) · Śloka 51
ਗਰੀਯਸੋ ਭਵੇਲ੍ਲੀਨਾਦਾਮਾਦੇਵ ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ| ਕਫਵਾਤਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਮਲਿਙ੍ਗਾ ਤਤ੍ਸਮਸਾਧਨਾ||੫੧||
View original
गरीयसो भवेल्लीनादामादेव विलम्बिका| कफवातानुविद्धामलिङ्गा तत्समसाधना||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasasheShAjIrNalakShaNaM pratIkArashca (52) · Śloka 52
ਰਸਸ਼ੇਸੇਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸੋ ਹਦਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਗੌਰਵੇ| ਤਤ੍ਰਾਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਾਨਦ੍ਯਾਲ੍ਲਘੁ ਪ੍ਰਤਿ||੫੨||
View original
रसशेषेऽन्नविद्वेषो हृदयाशुद्धिगौरवे| तत्राभुक्त्वा दिवा स्वप्यात्क्षुद्वानद्याल्लघु प्रति||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnyanurodhena bhojyauShadhayoH pAkakAlaH (53) · Śloka 53
ਯਾਮੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਭੋਜ੍ਯਭੈਸਜ੍ਯਯੋਃ ਸਮੇ| ਪਾਕੋਗ੍ਨੌ ਯੁਕ੍ਤਯੋਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇ ਮਨ੍ਦੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍||੫੩||
View original
यामैश्चतुर्भिर्द्वाभ्यां च भोज्यभैषज्ययोः समे| पाकोऽग्नौ युक्तयोर्द्राक्च तीक्ष्णे मन्दे पुनश्चिरात्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandAgneH sabhaktauShadhadAnaM pUrvAhNe bhojana~jca (54) · Śloka 54
ਸਭਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਭੋਜਨਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਲਘੁ ਦੀਪਨਬਂਹਣਮ੍||੫੪||
View original
सभक्तमौषधं तस्मान्मन्दाग्नेरवचारयेत्| पूर्वाह्णे भोजनं सात्म्यं लघु दीपनबृंहणम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvAhNabhojane~ajIrNe~api sAyaMbhojanopadeshaH (55) · Śloka 55
ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੇ ਤ੍ਵਜੀਰ੍ਣੇਪਿ ਸਾਯਮਾਸ਼ੋ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਸਾਯਮਾਸ਼ੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ੋ ਹਿ ਦੁਸ੍ਯਤਿ||੫੫||
View original
प्रातराशे त्वजीर्णेऽपि सायमाशो न दुष्यति| अजीर्णे सायमाशे तु प्रातराशो हि दुष्यति||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAtarAshe~ajIrNe~api sAyamAshAnumatau yuktiH (56) · Śloka 56
ਦਿਵਾ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇਰ੍ਕੇਣ ਹਦਯਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਵਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਬੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸ੍ਫੁਟਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਚ੍ਚ ਵਿਚਾਰਾਚ੍ਚ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਚੇਤਸਃ| ਨ ਕ੍ਲੇਦਮੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਿਵਾ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਧਾਤਵਃ| ਅਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਸ੍ਵਨ੍ਨਮਾਸਿਕ੍ਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤੇਨ ਨ ਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਅਵਿਦਗ੍ਧੇਸ੍ਵਿਵ ਪਯਸ੍ਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਯਃ||੫੬||
View original
दिवा प्रबोध्यतेऽर्केण हृदयं पुण्डरीकवत्| तस्मिन्विबुद्धे स्रोतांसि स्फुटत्वं यान्ति सर्वशः| व्यायामाच्च विचाराच्च विक्षिप्तत्वाच्च चेतसः| न क्लेदमुपगच्छन्ति दिवा तेनास्य धातवः| अक्लिन्नेष्वन्नमासिक्तमत्यन्तेन न दुष्यति| अविदग्धेष्विव पयस्स्वन्यत्सम्मिश्रितं पयः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAyamAshe~ajIrNe prAtarAshasya niShedhe yuktiH (57) · Śloka 57
ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਹਦਯੇ ਮ੍ਲਾਨੇ ਸਂਵਤੇਸ੍ਵਯਨੇਸੁ ਚ| ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੋਸ੍ਠੇ ਪਰਿਕ੍ਲੇਦਂ ਸਂਵਤੇ ਸਰ੍ਵਧਾਤਵਃ| ਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇਸ੍ਵਨ੍ਯਦਪਕ੍ਵੇਸੁ ਤੇਸ੍ਵਾਸਿਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਯਤਿ| ਵਿਦਗ੍ਧੇਸੁ ਪਯਸ੍ਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ ਪਯਸ੍ਤਪ੍ਤੇਸ੍ਵਿਵਾਰ੍ਪਿਤਂ| ਨੈਸ਼ੇ ਤਸ੍ਮਾਦਜੀਰ੍ਣੇਨ੍ਨੇ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਭੋਜਨਮ੍||੫੭||
View original
रात्रौ तु हृदये म्लाने संवृतेष्वयनेषु च| यान्ति कोष्ठे परिक्लेदं संवृते सर्वधातवः| क्लिन्नेष्वन्यदपक्वेषु तेष्वासिक्तं प्रदुष्यति| विदग्धेषु पयस्स्वन्यत् पयस्तप्तेष्विवार्पितं| नैशे तस्मादजीर्णेऽन्ने नान्यद्भुञ्जीत भोजनम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNAhAralakShaNam (58) · Śloka 58
ਉਦ੍ਗਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਸਾਹੋ ਵੇਗੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਯਥੋਚਿਤਃ| ਲਘੁਤਾ ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਚ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੮||
View original
उद्गारशुद्धिरुत्साहो वेगोत्सर्गो यथोचितः| लघुता क्षुत्पिपासा च जीर्णाहारस्य लक्षणम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashanalubdhatvameva viShUcikAyAH kAraNam (59) · Śloka 59
ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧੇਨ ਰੋਗਗ੍ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ| ਨਣਾਮਸ਼ਨਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸੂਚਿਕਾ||੫੯||
View original
प्रायः प्रज्ञापराधेन रोगग्रामः प्रजायते| नृणामशनलुब्धानां विशेषेण विषूचिका||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTA buBukShA (11) · Śloka 11
ਦੋਸੋਪਨਦ੍ਧਂ ਯਦਿ ਲੀਨਮਨ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਸ੍ਯਾਵਣੁਯਾਨ੍ਨ ਵਹ੍ਨਿਮ੍| ਜਾਯੇਤ ਦੁਸ੍ਟਾ ਤੁ ਤਤੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸਾ ਯਾ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ ਵਿਸਵਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||
View original
दोषोपनद्धं यदि लीनमन्नं पित्तोल्बणस्यावृणुयान्न वह्निम्| जायेत दुष्टा तु ततो बुभुक्षा या मन्दबुद्धीन् विषवन्निहन्ति| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने मात्राशितीयो नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon