Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாऽதஃ ஶிஷ்யோபநயநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथाऽतः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
தந்த்ரார்தஂ ஸர்வஂ பூர்வஸ்மிந்நத்யாயே ஸூத்ரயித்வா ஏவஂவிதஃ ஶிஷ்யஃ தந்த்ரஂ ஶிக்ஷயிதவ்ய இதி ப்ரதர்ஶநார்தமத்யாய ஆரப்யதே- அதாத இதி| அதேதி ஸர்வாத்யாயேஷு மங்கலார்தஃ| ததா அத இத்யாநந்தர்யே| `அதிகத்ய கதே க்ரந்த' இதி சப்ரத்யயஃ|| ௧||
Adhikarana shiShyaguNAH (2) · Śloka 2
குருபக்தோऽபியுக்தோऽதியுக்தோ தீஸ்மதிபாடவைஃ| ஜ்வாஸ்யநாஸாநயநஸ்தநுஸ்நிக்தநகச்சவிஃ| ப்ரஹ்மசாரீ ஜிதத்வந்த்வோ தீரஃ ஸுசரிதஃ ஸ்திரஃ| ஷண்மாஸாநுஷிதஃ ஶக்லோ லஜ்ஜாஶௌசகுலாந்விதஃ| ஶிஷ்யோऽத்யாப்யோ கதோ யாவதந்தஂ தந்த்ரார்தகர்மணாம்||௨||
गुरुभक्तोऽभियुक्तोऽतियुक्तो धीस्मृतिपाटवैः| ऋज्वास्यनासानयनस्तनुस्निग्धनखच्छविः| ब्रह्मचारी जितद्वन्द्वो धीरः सुचरितः स्थिरः| षण्मासानुषितः शक्लो लज्जाशौचकुलान्वितः| शिष्योऽध्याप्यो गतो यावदन्तं तन्त्रार्थकर्मणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
குருபக்தத்வாதியுக்தஃ ஶிஷ்யோऽத்யாப்யஃ ஶிக்ஷயிதவ்யஃ| ஆதந்த்ரார்தகர்மணாமந்தகமநாத்| தந்த்ராந்தஃ தந்த்ரபாடநிஷ்பத்திஃ| அர்தாந்தஃ தந்த்ராவபோதஃ| கர்மாந்தோ ஜ்ஞாதஸ்ய ஶாஸ்த்ரஸ்ய லக்ஷ்யே நியோகஃ| குரோருபாத்யாயஸ்ய பக்தஃ ஸேவாதத்பரஃ| அபியுக்தஃ ஶாஸ்த்ரவிஜ்ஞாநே யத்நபரஃ| ததா தீஸ்மதிபாடவைரதியுக்தஃ அதிஶயேந யுக்தஃ தீர்க்ரஹணஶக்திஃ ஸ்மதிஃ ஸ்மரணஂ பாடவமிந்த்ரியஸௌஷ்டவம்| ஸ்பஷ்டமுகஃ ஸ்பஷ்டநாஶஃ ஸ்பஷ்டநேத்ரஃ| தநுநகஃ ஸ்நிக்தநகஃ| தநுத்வக் ஸ்நிக்தத்வக்| ப்ரஹ்மசாரீ நிர்வ்யவாயஃ| ஜிதத்வந்த்வோ நிர்தோஷஃ| தீரோ விகதபீஃ| ஸாதுஶீலஃ ஸச்சரிதஃ| ஸ்திரஃ அசபலஸ்வபாவஃ| ஷண்மாஸாநுபாத்யாயநிகடே உஷிதஃ ஏதாவதா ஹி ஸாத்வஸாதுஸ்வபாவதாஂ ஶிஷ்யஸ்யோபாத்யாயோऽதிகச்சதி| ஶக்லஃ ப்ரியஂவதஃ| லஜ்ஜயாந்விதஃ ஶௌசேந ச ஶாரீரமாநஸயா ஶுத்த்யா ஸமந்விதஃ ஸுகுலீநஃ|| ௨||
Adhikarana anadhyAyAH (3) · Śloka 3
நாऽகாலவித்யுத்ஸ்தநிதே பூகம்பே ராஹுதர்ஶநே| பஞ்சதஶ்யாமசந்த்ராயாஂ பரோக்ஷே வா குரோஃ படேத்||௩||
नाऽकालविद्युत्स्तनिते भूकम्पे राहुदर्शने| पञ्चदश्यामचन्द्रायां परोक्षे वा गुरोः पठेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ஸ ச ஶிஷ்யஃ அகாலவித்யுதாதிஷு ந படேத்| அகாலவித்யுத்யா வர்ஷாகாலாதந்யஸ்மிந் காலே தஷ்டா, தத்வதகாலஸ்தநிதம்| ஸ்தநிதஂ மேகஶப்தஃ| பூகம்பராஹுதர்ஶநே ப்ரஸித்தே| அசந்த்ரா பஞ்சதஶீ அமாவாஸ்யா யா குஹூரித்யுச்யதே| குராவநவஸ்திதே ந படேத்| ஏதாவதா ஹி துஃஶிக்ஷிதோ பவதி|| ௩||
Adhikarana adhyayanavidhiH (4) · Śloka 4
நாவிச்சிந்நபதஂ நாதிமந்தஂ நாத்யுச்சநீசகைஃ||௪||
नाविच्छिन्नपदं नातिमन्दं नात्युच्चनीचकैः||४||
🔊 Audio coming soon
ததா அவிச்சிந்நபதஂ ந படேத் ஸஂஹிதயா ந படேத்| ததா ஹி விஸந்த்யப்யாஸோ பவதி| அதிமந்தமதிஸ்தப்தஞ்ச ந படேத்| இதி ப்ரயத்நவிஶேஷஃ| நாத்யுச்சைர்நாதிநீசைஶ்ச இதி ஸ்வரவிஶேஷஃ|| ௪||
Adhikarana guruparicaryAkramaH (5) · Śloka 5
ஹீநாந்யவேஷ ஆசார்யஂ பர்யுபாஸீத ராஜவத்| ஶயீத ஸுப்த ஏவாஸ்மிந்நுத்திஷ்டேதாஸ்ய பூர்வதஃ| ந ப்ரூயாத்கேவலஂ நாம நாऽஸாத்வபி விநாடயேத்||௫||
हीनान्यवेष आचार्यं पर्युपासीत राजवत्| शयीत सुप्त एवास्मिन्नुत्तिष्ठेतास्य पूर्वतः| न ब्रूयात्केवलं नाम नाऽसाध्वपि विनाटयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
அந்யச்சேதஂ ஶிஷ்யஃ குர்யாத்| ராஜவந்நபவச்சாசார்யஂ பர்யுபாஸீத ஸேவேத| கிம்பூதஃ? ஹீநாந்யவேஷஃ ப்ரகரணாத்குருத ஏவ ஹீநவேஷஃ| குருவேஷாத் ஸ்வல்பவேஷஃ, அந்யவேஷஃ விஸதஶவேஷஃ| ததா அஸ்மிந் குரௌ ஸுப்த ஏவ ஶயீத நாஸுப்தே ஸ்வப்யாத்| அஸ்ய ச குரோஃ பூர்வதஃ பூர்வமுத்திஷ்டேத் அஸ்மிந் ஶயநாதநுத்தித ஏவோத்திஷ்டேத்| அந்யச்ச தஸ்ய குரோஃ கேவலஂ பூஜாவாசகோபபதரஹிதஂ நாம ந கீர்தயேந்ந கேவலஂ நாம ப்ரூயாத்| யாவதஸாத்வபி ந விநாடயேத் குருகதாஂ துரீஹாமுபஹாஸபூர்வகஂ நாநுகுர்யாதித்யர்தஃ|| ௫||
Adhikarana BiShaglakShaNam (6) · Śloka 6
அபேத்யோऽநுத்ததஃ ஸ்தப்தஃ ஸூநதஃ ப்ரியதர்ஶநஃ| பஹுஶ்ருதஃ காலவேதீ ஜ்ஞாதக்ரந்தோऽர்தஶாஸ்த்ரவித்| அநாதாந் ரோகிணோ யஶ்ச புத்ரவத்ஸமுபாசரேத்| குருணா ஸமநுஜ்ஞாதஃ ஸ பிஷக்சப்தமஶ்நுதே||௬||
अभेद्योऽनुद्धतः स्तब्धः सूनृतः प्रियदर्शनः| बहुश्रुतः कालवेदी ज्ञातग्रन्थोऽर्थशास्त्रवित्| अनाथान् रोगिणो यश्च पुत्रवत्समुपाचरेत्| गुरुणा समनुज्ञातः स भिषक्छब्दमश्नुते||६||
🔊 Audio coming soon
ஸ ச ஶிஷ்யஃ அபேத்யத்வாதிகுணயோகாத்பிஷக்சப்தஃ பிஷகிதி நாம அஶ்நுதே ப்ராப்நோதி| அபேத்யஃ பரைஃ ப்ரதிவாதிததூர்த்தாதிபிரதஷ்யஃ| அநுத்ததஃ ப்ரஸித்தஃ| ஸ்தப்தஃ சிரகாரீ| ஸூநதஃ ஸுகோபகமநீயஃ| ப்ரியதர்ஶநஃ ஸுமுகஃ ஸுவேஷஶ்ச| பஹுஶ்ருதஃ ப்ரஸித்தஃ| காலவேதீ ரோகிணோऽந்யஸ்ய சாவஸ்தாஸ்வபாவவிஶேஷஂ ஜாநாதி| ஜ்ஞாதக்ரந்தஃ அப்யஸ்தஶாஸ்த்ரஃ| ததா ஶாஸ்த்ரார்தஜ்ஞஶ்சிகித்ஸிதஶ்ச| யஶ்ச ஶிஷ்யஃ அநாதாந் ஸ்வாமிபாந்தவாத்யபாவாந்நிருபாயாந் வ்யாதிதாந்| புத்ரஸ்நேஹேந பரிபாலயேத் குருணா யோக்யத்வாச்சிகித்ஸாகரணே ஸமநுஜ்ஞாதஃ| ஸ பிஷக்சப்தமஶ்நுதே|| ௬||
Adhikarana kevalashAstraj~jasya doShAH (7) · Śloka 7
யஸ்து கேவலஶாஸ்த்ரஜ்ஞஃ கர்மஸ்வபரிநிஷ்டிதஃ| ஸ முஹ்யத்யாதுரஂ ப்ராப்ய ப்ராப்ய பீருரிவாஹவம்||௭||
यस्तु केवलशास्त्रज्ञः कर्मस्वपरिनिष्ठितः| स मुह्यत्यातुरं प्राप्य प्राप्य भीरुरिवाहवम्||७||
🔊 Audio coming soon
யஃ புநஃ கேவலஶாஸ்த்ரஜ்ஞஃ கர்மஸு சிகித்ஸிதேஷ்வபரிநிஷ்டிதஃ அவிஜ்ஞாதயாதாதத்தஃ ஸ ஆதுரஂ ப்ராப்ய முஹ்யதி| யதா பீருராஹவஂ ஸஂக்ராமஂ ப்ராப்ய முஹ்யதி| ந ஹ்யாதுரஸ்ய க்ரந்தபதார்தவாக்யார்தாவபோதாத் ரோகோபஶமஃ|| ௭||
Adhikarana shAstravidhurasya nindyatvam (8) · Śloka 8
யஃ புநஃ குருதே கர்ம தார்ஷ்ட்யாச்சாஸ்த்ரவிவர்ஜிதஃ| ஸ ஸத்ஸு கர்ஹாமாப்நோதி வதஂ சர்ச்சதி ராஜதஃ||௮||
यः पुनः कुरुते कर्म धार्ष्ट्याच्छास्त्रविवर्जितः| स सत्सु गर्हामाप्नोति वधं चर्च्छति राजतः||८||
🔊 Audio coming soon
யஃ புநஃ பிஷகாபாஸஃ ஶாஸ்த்ரார்தஜ்ஞாநேநைவ ரஹிதஃ தார்ஷ்ட்யாத் சிகித்ஸாஂ கரோதி ஸ ஸத்ஸு ஸாதுஷு மத்யே கர்ஹாஂ ப்ராப்நோதி ராஜதஶ்ச வதம்| யதஃ ஸ ராஜ்யகண்டகத்வாத்ராஜ்ஞா வத்யஃ ஆம்நாதஃ ஶாஸ்த்ராந்தரே|| ௮||
Adhikarana BiShaktamalakShaNam (9) · Śloka 9
ஹேதௌ லிங்கே ப்ரஶமநே ரோகாணாமபுநர்பவே| ஜ்ஞாநஂ சதுர்விதஂ யஸ்ய ஸ ராஜார்ஹோ பிஷக்தமஃ||௯||
हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||९||
🔊 Audio coming soon
பிஷக்தோஷாநுக்த்வா பிஷக்குணாநாஹ-ஹேதாவித்யாதி| சதுஃப்ரகாரஂ யஸ்ய ஜ்ஞாநஂ ஸ பிஷக்தமோ ராஜார்ஹஃ| பிஷஜஶ்சிகித்ஸாஜ்ஞாந-யோகாததிஶயஃ| ஹேதௌ நிதாநே, லிங்கே லக்ஷணே| ப்ரஶமநே ரோகாணாமபுநர்பவே நஷ்டோ ரோகோ யதா ந புநர்ஜாயத இதி ஜ்ஞாநசாதுர்வித்யம்|| ௯||
Adhikarana bAhushrutyena praj~jAmupabRuMhayet (10) · Śloka 10
ஶஸ்த்ரஂ ஶாஸ்த்ராணி ஸலிலஂ குணாதோஷப்ரவத்தயே| பாத்ராபேக்ஷீண்யதஃ ப்ரஜ்ஞாஂ பாஹுஶ்ருத்யேந பஂஹயேத்||௧௦||
शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणादोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां बाहुश्रुत्येन बृंहयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
அந்யத் பிஷஜா கிஂ கார்யம்? பாஹுஶ்ருத்யேந ப்ரபூதஶாஸ்த்ரஶ்ரவணேந ப்ரஜ்ஞாஂ ப்ரஜ்ஞாநஂ பஂஹயேத்| யதோ தஷ்டஂ குணதோஷகரணஂ பாவாஃ பாத்ரமபேக்ஷந்தே| ததா ச ஶஸ்த்ரஂ ஶௌர்யயுக்தே பாத்ரே ஸ்திதஂ கார்யகரஂ பவதி, பீரௌ ச தோஷகரம்| ஏவஂ ஶாஸ்த்ரஸலிலேऽபி பரிகல்பநீயே| பாஹுஶ்ருத்யோபபஂஹிதப்ரஜ்ஞே ஸ்திதஂ ஶாஸ்த்ரஂ ஶோபநதாஂ யாதீத்யர்தஃ|| ௧௦||
Adhikarana praj~jopabRuMhaNe hetuH (11) · Śloka 11
ப்ரதீபபூதஂ ஶாஸ்த்ரஂ ஹி தர்ஶநஂ விபுலா மதிஃ| தாப்யாம்பிஷக்ஸுயுக்தாப்யாஞ்சிகித்ஸந்நாபராத்யதி||௧௧||
प्रदीपभूतं शास्त्रं हि दर्शनं विपुला मतिः| ताभ्याम्भिषक्सुयुक्ताभ्याञ्चिकित्सन्नापराध्यति||११||
🔊 Audio coming soon
கிமர்தஂ ப்ரஜ்ஞாமுபபஂஹயேதித்யத ஆஹ-ப்ரதீபபூதமித்யாதி| ஶாஸ்த்ரப்ரதீபயோஃ ஸாதஶ்யம்| விஸ்தீர்ணா மதிர்தஷ்ட்யா ஸமாநா| யதா ப்ரதீபோபபஂஹீதா தஷ்டிர்பாவக்ரஹணே ஸமர்தா பவத்யேவஂ ஶாஸ்த்ரோபபஂஹிதா விபுலா மதிஶ்சிகித்ஸிதயோக்யா| ஏவஂ ஹி சிகித்ஸாந்நாபராதவாந் பவதி|| ௧௧||
Adhikarana siddhiBAgvaidyalakShaNam (12) · Śloka 12
ஆஹூத ஏவ யோ யாதி ஸுவேஷஃ ஸுநிமித்ததஃ| கத்வாऽதுரார்தாதந்யத்ர ந நிதத்தே மநஃ க்வசித்| வ்யாதீந் பரீக்ஷதே ஸம்யங்நிதாநாதிவிஶேஷதஃ| ஹ்ரேபணீயாஂ ச தத்வார்த்தாஂ ந ப்ரகாஶயதே பஹிஃ| ஸஹஸா ந ச தஸ்யாபி க்ரியாகாலமஹாபயந்| ஜாநாதி சோபசரிதுஂ ஸ வைத்யஃ ஸித்திமஶ்நுதே||௧௨||
आहूत एव यो याति सुवेषः सुनिमित्ततः| गत्वाऽतुरार्थादन्यत्र न निधत्ते मनः क्वचित्| व्याधीन् परीक्षते सम्यङ्निदानादिविशेषतः| ह्रेपणीयां च तद्वार्त्तां न प्रकाशयते बहिः| सहसा न च तस्यापि क्रियाकालमहापयन्| जानाति चोपचरितुं स वैद्यः सिद्धिमश्नुते||१२||
🔊 Audio coming soon
கிம்பூதஶ்ச வைத்யஃ ஸித்திஂ ப்ராப்நோதீத்யாஹ-ஆஹூத இதி| ய ஆஹூத ஏவதுரகஹஂ யாதி| ஸுவேஷஃ தூதாதிவிஜ்ஞாநீயோக்தகுசேலாதிவேஷரஹிதஃ| ஸுநிமித்ததோ யாதி துர்நிமித்தஂ தஷ்ட்வா நயாதீத்யர்தஃ| கத்வா சாதுரார்தஂ வர்ஜயித்வாऽந்யத்ர மநோ ந நிதத்தே| ஆதுரார்தோ நிதாநாதிபிஃ பஂசபிஃ விஶேஷைர்வ்யாதிபரீக்ஷணஂ தத்யோக்யா ச சிகித்ஸா| ஹ்ரேபணீயாஂ கோப்யாஂ லஜ்ஜாவஹாஂ சாதுரவார்தாஂ பஹிர்ஜநஸஂஸதி ந ப்ரகாஶயேத்| ஆதுரஸ்யாபி ஜடிதி ந ப்ரகாஶயேத் ஈதஶீ தவோபகதா பீடேதி| ஏவஂ ஹ்யாதுரஸ்ய வ்யாதிஸ்வரூபஂ கதயதோ பிஷஜஃ கதாசிச்சிகித்ஸாஹாநிர்பவதி| க்ரியாகாலஂ சிகித்ஸாகாலமத்யஜந்நுபசரிதுஂ சிகித்ஸிதுஂ ச யோ ஜாநாதி சிகித்ஸாமார்கே ஸ்பஷ்டவிகல்பயோக்யா புத்திரித்யர்தஃ| ஏவம்பூதோ வைத்யோ ரோகோபஶமலக்ஷணாஂ ஸித்திஂ ப்ராப்நோதி|
Adhikarana vaidyena varjanIyam (13) · Śloka 13
நாவதீதாऽமிஷஂ ஸ்த்ரீப்யஸ்ததத்யக்ஷே பராங்முகே| தாபிஶ்ச ரஹஸி ஸ்தாநஂ பரிஹாஸஂ ச வர்ஜயேத்||௧௩||
नावदीताऽमिषं स्त्रीभ्यस्तदध्यक्षे पराङ्मुखे| ताभिश्च रहसि स्थानं परिहासं च वर्जयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ஏதத் ப்ரஸங்கேநைவ வைத்யேநேதமநுஷ்டேயஂ நேதமநுஷ்டேயமித்யாஹ-நாததீதேதி| பரஸ்த்ரீப்ய ஆமிஷமர்தாதிகஂ நாऽऽததீத ந கஹ்ணீயாத்| `ஆமிஷஂ போக்யவஸ்துநி' இதி கோஶஃ| ததத்யக்ஷே ஆமிஷதாதயோஷித்ரக்ஷாதிகதே பராங்முகே பரோக்ஷே தாபிஃ ஸ்த்ரீபிஶ்ச ரஹஸி ஏகாந்தே ஸ்திதிஂ பரிஹாஸஞ்ச வர்ஜயேத்|| ௧௩ ||
Adhikarana acikitsyAH (14) · Śloka 14
ஆர்த்தஂ ச நபஸத்வைத்யைர்த்விஷ்டஂ தத்த்வேஷிணஂ த்விஷம்| சண்டஂ ஶோகாதுரஂ பீருஂ கதக்நஂ வைத்யமாநிநம்| ஹீநோபகரணஂ வ்யக்ரமவிதேயஂ கதாயுஷம்||௧௪||
आर्त्तं च नृपसद्वैद्यैर्द्विष्टं तद्द्वेषिणं द्विषम्| चण्डं शोकातुरं भीरुं कृतघ्नं वैद्यमानिनम्| हीनोपकरणं व्यग्रमविधेयं गतायुषम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ஆர்த்தஂ ரோகிணஞ்சைவம்பூதஂ பிஷக்வர்ஜயேத்| கிம்பூதம்? நபேண ராஜ்ஞா த்விஷ்டஂ ஸத்வைத்யைஶ்ச| அதவா நபேண ஸத்பிஶ்ச வைத்யைஶ்ச| தத்த்வேஷிணஂ தாந் நபஸத்வைத்யாந் யோ த்வேஷ்டி தம்| த்விஷஂ ஶத்ருஂ ச ந சிகித்ஸேத்| சண்டஂ தர்பிணம்| ஶோகாதுராதயஃ ப்ரஸித்தாஃ| வைத்யமாநிநஂ அவைத்யோऽபி யோ வைத்யமாத்மாநஂ மந்யதே ஸ்வமதேநௌஷதஂ கரோதீத்யர்தஃ| ஹீநோபகரணஂ ஹீநசிகித்ஸாங்கம்| வ்யக்ரஂ கார்யபஹுலம்| அவிதேயஂ பிஷஜஃ| கதாயுஷஂ ரிஷ்டஜ்ஞாநேந|| ௧௪||
Adhikarana varjanIyavaidyAH (15) · Śloka 15
ஜிஜீவிஷுர்வ்யாதிதோऽபி பூர்வோக்தகுணவர்ஜிதாந்| க்ரியாவிக்ரியிணோ வைத்யாந் மத்யோரக்ரேஸரா ஹி தே||௧௫||
जिजीविषुर्व्याधितोऽपि पूर्वोक्तगुणवर्जितान्| क्रियाविक्रियिणो वैद्यान् मृत्योरग्रेसरा हि ते||१५||
🔊 Audio coming soon
ந கேவலஂ பிஷகேவம்பூதமாதுரஂ வர்ஜயேத் யாவதாதுரோऽபி ஜீவிதுமிச்சுஃ பூர்வோக்தவைத்யகுணவர்ஜிதாந் வைத்யாஂஸ்த்யஜேத்| க்ரியாவிக்ரயிணஃ பண்யசிகித்ஸகாந்| தே ஹி மத்யோரக்ரேஸராஃ புரஸ்ஸராஃ புருஷாஃ, பதாதயஃ|| ௧௫||
Adhikarana cikitsAyAH pAdacatuShTayam (16) · Śloka 16
பிஷக்த்ரவ்யாண்யுபஸ்தாதா ரோகீ பாதசதுஷ்டயம்| சிகித்ஸிதஸ்ய நிர்திஷ்டஂ ப்ரத்யேகஂ தச்சதுர்குணம்||௧௬||
भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| चिकित्सितस्य निर्दिष्टं प्रत्येकं तच्चतुर्गुणम्||१६||
🔊 Audio coming soon
சிகித்ஸாயாஃ ப்ரகதத்வாத் இதமுச்யதே-பிஷகித்யாதி| சிகித்ஸிதஸ்ய ரோகோபஶமலக்ஷணஸ்ய பாதசதுஷ்டயமங்கசதுஷ்டயமுக்தம்| ப்ரத்யேகஂ தச்சதுர்குணம்| உபஸ்தாதா பரிசாரகஃ|| ௧௬||
Adhikarana BiShagguNAH (17) · Śloka 17
தக்ஷஸ்தீர்தாத்தஶாஸ்த்ரார்தோ தஷ்டகர்மா ஶுசிர்பிஷக்||௧௭||
दक्षस्तीर्थात्तशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा शुचिर्भिषक्||१७||
🔊 Audio coming soon
பிஷக் வைத்யஶ்சதுர்குணஃ| தக்ஷஶ்சதுரஃ| தீர்தாத்தஶாஸ்த்ரார்தஃ உபாத்யாயாத் ப்ராப்தஶாஸ்த்ரஸ்வரூபஃ| தஷ்டகர்மா பஹுஶஶ்சிகித்ஸிதரோகஃ| ஶுசிஃ ஶரீரேண மநஸா வா|| ௧௭||
Adhikarana auShadhaguNAH (18) · Śloka 18
பஹுகல்பஂ பஹுகுணஂ ஸம்பந்நஂ யோக்யமௌஷதம்||௧௮||
बहुकल्पं बहुगुणं सम्पन्नं योग्यमौषधम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ஔஷதமபி சதுர்விதம்| பஹுகல்பஂ பஹவஃ கல்பாஃ ஸ்வரஸக்வாதசூர்ணாதிகாஃ கல்பநா யஸ்ய ந து லவணவதேககல்பம்| பஹவோ குணாஃ ஸத்த்வாதயோ யஸ்ய தத்பஹுகுணம்| ஸம்பந்நஂ பாகஸஂஸ்காராதியுக்தம்| யோக்யஂ ரோகஸ்ய ரோகிணஶ்ச தேஶகாலாத்யவஸ்தாபேக்ஷயா|| ௧௮||
Adhikarana paricArakaguNAH (19) · Śloka 19
அநுரக்தஃ ஶுசிர்தக்ஷோ புத்திமாந் பரிசாரகஃ||௧௯||
अनुरक्तः शुचिर्दक्षो बुद्धिमान् परिचारकः||१९||
🔊 Audio coming soon
உபஸ்தாதாऽபி சதுர்விதஃ| ஆதுரஸ்யாநுரக்தஃ| ஶுசிர்தக்ஷௌ வ்யாக்யாதௌ| புத்திமாந் ப்ரஸித்தஃ|| ௧௯||
Adhikarana rogiguNAH (20) · Śloka 20
ஆட்யோ ரோகீ பிஷக்வஶ்யோ ஜ்ஞாபகஸ்ஸத்த்வவாநபி||௨௦||
आढ्यो रोगी भिषग्वश्यो ज्ञापकस्सत्त्ववानपि||२०||
🔊 Audio coming soon
ரோக்யபி சதுர்விதஃ| ஆட்யோ தநவாந்| வைத்யவஶ்யஃ| ஜ்ஞாபகஃ வைத்யஂ ரோகாஹாரவிஹாராதீநாமந்வயவ்யதிரேகஂ போதயிதுஂ ஸமர்தஃ| ஸத்த்வவாநபீருஃ|| ௨௦||
Adhikarana cikitsAyAH pradhAnaM kAraNaM BiShak (21) · Śloka 21
யத்வைத்யே விகுணே பாதா குணவந்தோऽப்யநர்தகாஃ| ஸ பாதஹீநாநப்யார்த்தாந் குணவாந் யச்ச யாபயேத்| சிகித்ஸாயாஸ்தமேவாதஃ ப்ரதாநஂ காரணஂ விதுஃ||௨௧||
यद्वैद्ये विगुणे पादा गुणवन्तोऽप्यनर्थकाः| स पादहीनानप्यार्त्तान् गुणवान् यच्च यापयेत्| चिकित्सायास्तमेवातः प्रधानं कारणं विदुः||२१||
🔊 Audio coming soon
சிகித்ஸாயாஶ்ச யத்யபி காரணஂ சதுஷ்டயமுக்தஂ ததாபி வைத்ய ஏவ ப்ரதாநஂ காரணம்| குதஃ? ஆஹ- யத்வைத்ய இதி| யத்யஸ்மாத்வைத்யே விகுணே யதோக்தகுணரஹிதே, ஶேஷாஸ்த்ரயஃ பாதாஃ குணவந்தோ யதோக்தகுணா அப்யநர்தகாஃ| அயமபரோ ஹேதுஃ- யச்ச யஸ்மாத் ச வைத்யோ குணவாந் பாதஹீநாநப்யார்தாந் யாபயேத் மரணாத்ரக்ஷதி| அதோऽபி தமேவ ப்ரதாநம் காரணஂ விதுர்வித்வாஂஸஃ||௨௧||
Adhikarana vyAdhiprakArAH (22) · Śloka 22
ஸாத்யோऽஸாத்ய இதி வ்யாதிர்த்விதா தௌ து புநஸ்த்ரிதா| ஸுஸாத்யஃ கச்ச்ரஸாத்யஶ்ச வ்யாப்யோ யஶ்சாநுபக்ரமஃ||௨௨||
साध्योऽसाध्य इति व्याधिर्द्विधा तौ तु पुनस्त्रिधा| सुसाध्यः कृच्छ्रसाध्यश्च व्याप्यो यश्चानुपक्रमः||२२||
🔊 Audio coming soon
சிகித்ஸா ப்ரகதா| ஸா ச வ்யாதேர்நாஶநம்| அத உச்யதே, த்விவிதோ வ்யாதிஃ ஸாத்யோऽஸாத்யஶ்ச| ஸாத்யோ த்விவிதஃ ஸுகஸாத்யஃ கச்ச்ரஸாத்யஶ்ச| அஸாத்யோऽபி த்விவிதஃ யாப்யஃ அநுபக்ரமஶ்சேதி|| ௨௨||
Adhikarana suKasAdhyavyAdhilakShaNam (23) · Śloka 23
ஸர்வௌஷதக்ஷமே தேஹே யூநஃ புஂஸோ ஜிதாத்மநஃ| அமர்மகோऽல்பஹேத்வக்ரரூபரூபோऽநுபத்ரவஃ| அதுல்யதூஷ்யதேஶர்துப்ரகதிஃ பாதஸ்ம்பதி| க்ரஹேஷ்வநுகுணேஷ்வேகதோஷமார்கோ நவஃ ஸுகஃ| ஸுகஸாத்யஃ ஸுகோபாயஃ காலேநால்பேந ஸாத்யதே||௨௩||
सर्वौषधक्षमे देहे यूनः पुंसो जितात्मनः| अमर्मगोऽल्पहेत्वग्ररूपरूपोऽनुपद्रवः| अतुल्यदूष्यदेशर्तुप्रकृतिः पादस्म्पदि| ग्रहेष्वनुगुणेष्वेकदोषमार्गो नवः सुखः| सुखसाध्यः सुखोपायः कालेनाल्पेन साध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ஸுகஸாத்யாதிகஸ்ய வ்யாதிசதுஷ்டயஸ்ய லக்ஷணமுச்யதே| ஸர்வௌஷதக்ஷமே தேஹே உத்பந்நோ வ்யாதிஃ ஸுகஃ ஸுகஸாத்யஃ| யூநஃ தருணஸ்ய| புஂஸஃ புருஷஸ்ய| ஜிதாத்மநோ ஜிதேந்த்ரியஸ்ய கேயஶப்தாதீநாமலோலுபஸ்ய தேஹ உத்பந்நஃ| அந்யச்ச கிம்பூதஃ? அமர்மகஃ ஹத் கண்டாதிபீடாகரணே அஸமர்தஃ| ஸ்வல்பநிதாநஃ ஸ்வல்பபூர்வரூபஃ ஸ்வல்பலக்ஷணஶ்ச ஸுஸாத்யஃ| ததோபத்ரவரஹிதஃ உத்பந்நே வ்யாதாவுத்பந்நஂ துஃகாநுபந்திவ்யாத்யந்தரமுபத்ரவஶப்தேநோச்யதே| ததா அதுல்யதூஷ்யஃ யஸ்மிந் வ்யாதௌ விஸதஶேந தோஷேண தூஷிதோ தூஷ்யஃ| யதா ஶ்லேஷ்மணா ஶீதேந ரக்தமுஷ்ணஂ தூஷிதம்| ததா அதுல்யதேஶோ வ்யாதிஃ, யதா ஆநூபதேஶே பித்தஸம்பூதஃ| அதுல்யர்துர்யதா ஶரதி கபோத்பவஃ| அதுல்யப்ரகதிர்யதா பித்தப்ரகதேஃ ஶ்லேஷ்மஸம்பவஃ| பாதஸம்பத்யங்கசதுஷ்டயபரிபூர்ணத்வே ஸதி வ்யாதிஃ ஸுகஸாத்யஃ| ததா க்ரஹேஷு அநுகுணேஷு அநுகூலராஶிஸ்திதேஷு| ததைகேந வாதாதீநாமந்யதமேந தோஷேண யோ ஜாதஃ ததா ஏகமார்கஃ அந்தர்மார்க ஏவ வா பஹிர்மார்க ஏவ வா| ஏதச்ச பரஸ்தாத்வக்ஷ்யாமஃ| ததா நவஃ| இதி ஸுகஸாத்யஸ்ய லக்ஷணமுக்தம்| தஸ்யைவ ஸுகஸாத்யஸ்ய அந்வர்ததாऽப்யுச்யதே| ஸுகஸாத்யோ யஃ ஸுகோபாயஃ ஸ்வல்போபாய இத்யல்பேந ச காலேந ஸித்த்யதி|| ௨௩||
Adhikarana kRucCrasAdhyalakShaNam (24) · Śloka 24
கச்ச்ரைருபாயைஃ கச்ச்ரஸ்து மஹத்பிஶ்ச சிரேண வா| அஸாத்யலிங்கஸங்கீர்ணஸ்ததா ஶஸ்த்ராதிஸாதநஃ||௨௪||
कृच्छ्रैरुपायैः कृच्छ्रस्तु महद्भिश्च चिरेण वा| असाध्यलिङ्गसङ्कीर्णस्तथा शस्त्रादिसाधनः||२४||
🔊 Audio coming soon
கச்ச்ரஸாத்யஸ்து கச்ச்ரைஃ ஸுதுஷ்கரைருபாயைர்மஹத்பிஃ ப்ரபூதைஶ்சிரேண ச ஸித்த்யதி| அஸாத்யலிங்காநி யதாஸ்வஂ வக்ஷ்யமாணாநி| தைஃ ஸங்கீர்ணோ மிஶ்ரிதஃ| ததா ஶஸ்த்ராதிகஂ ஸாதநமுபாயோ யஸ்ய| ஆதிக்ரஹணேநாக்நிக்ஷாராதீநாஂ க்ரஹணமிதி கச்ச்ரஸாத்யலக்ஷணாநி|| ௨௪||
Adhikarana yApyavyAdhilakShaNam (25) · Śloka 25
ஶேஷத்வாதாயுஷஃ பத்யைர்யாப்யஃ ப்ராயோ விபர்யயே| தத்த்வாऽல்பஂ ஸுகமல்பேந ஹேதுநா ஸ ப்ரதந்யதே| யாதி நாஶேஷதாஂ ரோகஃ கர்மஜோ நியதாயுஷஃ| ப்ரபதந்நிவ விஷ்கம்பைர்தார்யதேऽத்ராதுரோ ஹிதைஃ||௨௫||
शेषत्वादायुषः पथ्यैर्याप्यः प्रायो विपर्यये| दत्त्वाऽल्पं सुखमल्पेन हेतुना स प्रतन्यते| याति नाशेषतां रोगः कर्मजो नियतायुषः| प्रपतन्निव विष्कम्भैर्धार्यतेऽत्रातुरो हितैः||२५||
🔊 Audio coming soon
யாப்ய உச்யதே- ஶேஷத்வாதித்யாதி| பாஹுல்யேந விபர்யயே ஸாத்யலக்ஷணவிபரீதத்வே ஸத்யாயுஷோ ஜீவிதஸ்ய ஶேஷத்வாதக்ஷீணத்வாந்மாரயிதுமஸமர்தஃ| பத்யைராஹாரவிஹாரைர்யாப்யஃ| ஸ ச வ்யாதிஃ சிகித்ஸிதேநால்பஂ ஸுகஂ தத்த்வா புநஃ ஸோऽல்பேநைவ ஹேதுநா ப்ரதந்யதே விஸ்தீர்யதே| யதஶ்ச துஷ்கதகர்மஜோ ரோகோ நியதாயுஷ உத்பந்நோ ந ச நஶ்யதி நாபி மாரயதி| அத்ர ச யாப்யே வ்யாதௌ ஆதுரோ ஹிதைராஹாரவிஹாராதிகைர்தார்யதே, யதா- ப்ரபதந் பிபதிஷுஃ குட்யாதிர்விஷ்கம்பைஃ ஸ்தம்பைர்தார்யதே| இதி யாப்யலக்ஷணாநி|| ௨௫||
Adhikarana asAdhyavyAdhilakShaNam (26) · Śloka 26
பரோऽஸாத்யஃ க்ரியாஃ ஸர்வாஃ ப்ரத்யாக்யேயோऽதிவர்த்ததே| தஸ்மாதுபேக்ஷ்ய ஏவாஸௌ ஸ்திதோऽத்யந்தவிபர்யயே| ப்ரமமோஹாரதிகரோ தஷ்டிரிஷ்டோऽக்ஷநாஶநஃ||௨௬||
परोऽसाध्यः क्रियाः सर्वाः प्रत्याख्येयोऽतिवर्त्तते| तस्मादुपेक्ष्य एवासौ स्थितोऽत्यन्तविपर्यये| भ्रममोहारतिकरो दृष्टिरिष्टोऽक्षनाशनः||२६||
🔊 Audio coming soon
அநுபக்ரமணலக்ஷணாந்யுச்யந்தே| பரஶ்சைஷாஂ ஶேஷ அஸாத்யஃ ப்ரத்யாக்யேயஃ ஸந் ஸர்வாஃ க்ரியாஃ சிகித்ஸாஃ அதிவர்த்ததே குண்டயதி| தஸ்மாத்ஸுகஸாத்யலக்ஷணேப்யோऽத்யந்தவிபரீதத்வே ஸ்தித உபேக்ஷணீய ஏவ| ததா ப்ரமாதிகரஃ ப்ரம இவ ப்ரமஃ சித்தஸ்ய பஹுஸ்வரூபமவஸ்தாநம்| மோஹோ வை சைதந்யம்| அரதிஃ குத்ரசிதநவஸ்திதிஃ| ததாऽக்ஷநாஶநோ தர்ஶநாதீந்த்ரியநாஶந| இத்யநுக்ரமலக்ஷணாநி|
Adhikarana vyAdhIn vimRushya cikitsAmAraBeta (27) · Śloka 27
வ்யாதீந் புரா பரீக்ஷைவமாரபேத ததஃ க்ரியாம்| ஸ்வார்தவித்யாயஶோஹாநிமந்யதா த்ருவமாப்நுயாத்||௨௭||
व्याधीन् पुरा परीक्षैवमारभेत ततः क्रियाम्| स्वार्थविद्यायशोहानिमन्यथा ध्रुवमाप्नुयात्||२७||
🔊 Audio coming soon
இத்யேவமநந்தரோக்தப்ரகாரேண வ்யாதீந் புராऽऽதுரஸஂயோக ஏவ ஸமீக்ஷ்ய ததஃ க்ரியாஂ சிகித்ஸாமாரபேத| அந்யதைததகுர்வந் த்ருவமவஶ்யஂ ஸ்வார்தாதிஹாநிமவாப்நுயாதஶ்நுவீத|| ௨௭||
Adhikarana sAdhyasyA~apyasAdhyatAprAptiH (28) · Śloka 28
ஸாத்யயோரபி ஸஂயோகோ பலிநோர்யாத்யஸாத்யதாம்| வித்யாதஸாத்யமேவாதஃ ஸாத்யாஸாத்யஸமாகமம்| நாஸாத்யஸ்ஸாத்யதாஂ யாதி ஸாத்யோ யாதி த்வஸாத்யதாம்||௨௮||
साध्ययोरपि संयोगो बलिनोर्यात्यसाध्यताम्| विद्यादसाध्यमेवातः साध्यासाध्यसमागमम्| नासाध्यस्साध्यतां याति साध्यो याति त्वसाध्यताम्||२८||
🔊 Audio coming soon
வேத்யஸ்ய பரீக்ஷணீயப்ரஸங்கஃ இதமப்யாஹ- ஸாத்யயோரித்யாதி| பலிநோர்பலயுக்தயோஃ ஸாத்யலக்ஷணயுக்தயோஃ ஸஂயோகோऽப்யஸாத்யதாஂ யாதி| அத ஏவ ஸஂயோகாத்தேதோஃ ஸாத்யாஸாத்யஸமாகமமப்யஸாத்யஂ வித்யாத்| ததா யோऽஸாத்யோ வ்யாதிஃ ஸ ந கதாசிதபி ஸாத்யதாமேதி| ஸாத்யஃ புநரஸாத்யதாமேதி|| ௨௮||
Adhikarana vyAdhInAmavasthAntaragamane hetuH (29) · Śloka 29
பாதாபசாராத்தைவாச்ச யாந்தவஸ்தாந்தரஂ கதாஃ||௨௯||
पादापचाराद्दैवाच्च यान्तवस्थान्तरं गदाः||२९||
🔊 Audio coming soon
கதமித்யாஹ- பாதாபசாராதித்யாதி| பாதாபசாரோ யதோக்தாநாமங்காநாமபரிபூர்ணத்வம்| அதவா ஸர்வ ஏவ வ்யாதயஃ பாதநிரபேக்ஷா ஏவ தைவாத்தேதோரவஸ்தாந்தரஂ ஸ்வரூபாத்விலக்ஷணதாஂ யாந்தி| தைவமந்யஜந்மகதஂ கர்ம|| ௨௯||
Adhikarana vaidyavRuttam (30) · Śloka 30
வரமாஶீவிஷவிஷஂ தீப்தமக்நிமயோऽபி வா| உபயுஞ்ஜீத ந த்வர்த்தாதாமிஷஂ கபணாஜ்ஜநாத்||௩௦||
वरमाशीविषविषं दीप्तमग्निमयोऽपि वा| उपयुञ्जीत न त्वर्त्तादामिषं कृपणाज्जनात्||३०||
🔊 Audio coming soon
வைத்யஸ்யாநுஷ்டேயப்ரஸங்க இதமப்யாஹ- வரமித்யாதி| வரமாஶீவிஷாணாஂ தஂஷ்ட்ரிணாஂ விஷமுபயுக்தம்| தீப்தோ வாऽக்நிருபயுக்தஃ| தீப்தாமயோऽபி வா உபயுக்தஂ ஶரீரேண ஸஂயோகஂ நீதம்| ந து கபணாஜ்ஜநாதாமிஷமர்தாதிகமுபயுக்தம்| அதவா ஆஶீவிஷாஶ்ச வரம்| விஷஶ்ச வரம்|| ௩௦||
Adhikarana antya (2) · Śloka 2
வரோ பூததயா தர்ம இத்யார்த்தேஷு பிஷக்வரஃ| வர்த்ததே யஸ்து ஸித்தார்தஃ ஸ ஸர்வமதிவர்த்ததே||௩௧|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஶிஷ்யோபநயநீயோ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
वरो भूतदया धर्म इत्यार्त्तेषु भिषग्वरः| वर्त्तते यस्तु सिद्धार्थः स सर्वमतिवर्त्तते||३१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
இதி யோ பிஷக்வைத்யஃ பூததயா வரஃ ஶ்ரேஷ்டோ தர்மஃ இதி விதித்வாऽர்த்தேஷு ரோகிஷு வர்த்ததே, ஸ ஸித்தார்தஃ அர்தஸித்த்யா யுக்தஃ ஸர்வஂ ஸதாசாரஂ ஜநமதிவர்த்ததே தேஷாமுபரி பவதீத்யர்தஃ|| ௩௧|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா-மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||