2. śiṣyōpanayanīyaḥ

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாऽதஃ ஶிஷ்யோபநயநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana shiShyaguNAH (2) · Śloka 2

குருபக்தோऽபியுக்தோऽதியுக்தோ தீஸ்மதிபாடவைஃ| ஜ்வாஸ்யநாஸாநயநஸ்தநுஸ்நிக்தநகச்சவிஃ| ப்ரஹ்மசாரீ ஜிதத்வந்த்வோ தீரஃ ஸுசரிதஃ ஸ்திரஃ| ஷண்மாஸாநுஷிதஃ ஶக்லோ லஜ்ஜாஶௌசகுலாந்விதஃ| ஶிஷ்யோऽத்யாப்யோ கதோ யாவதந்தஂ தந்த்ரார்தகர்மணாம்||௨||

Adhikarana anadhyAyAH (3) · Śloka 3

நாऽகாலவித்யுத்ஸ்தநிதே பூகம்பே ராஹுதர்ஶநே| பஞ்சதஶ்யாமசந்த்ராயாஂ பரோக்ஷே வா குரோஃ படேத்||௩||

Adhikarana adhyayanavidhiH (4) · Śloka 4

நாவிச்சிந்நபதஂ நாதிமந்தஂ நாத்யுச்சநீசகைஃ||௪||

Adhikarana guruparicaryAkramaH (5) · Śloka 5

ஹீநாந்யவேஷ ஆசார்யஂ பர்யுபாஸீத ராஜவத்| ஶயீத ஸுப்த ஏவாஸ்மிந்நுத்திஷ்டேதாஸ்ய பூர்வதஃ| ந ப்ரூயாத்கேவலஂ நாம நாऽஸாத்வபி விநாடயேத்||௫||

Adhikarana BiShaglakShaNam (6) · Śloka 6

அபேத்யோऽநுத்ததஃ ஸ்தப்தஃ ஸூநதஃ ப்ரியதர்ஶநஃ| பஹுஶ்ருதஃ காலவேதீ ஜ்ஞாதக்ரந்தோऽர்தஶாஸ்த்ரவித்| அநாதாந் ரோகிணோ யஶ்ச புத்ரவத்ஸமுபாசரேத்| குருணா ஸமநுஜ்ஞாதஃ ஸ பிஷக்சப்தமஶ்நுதே||௬||

Adhikarana kevalashAstraj~jasya doShAH (7) · Śloka 7

யஸ்து கேவலஶாஸ்த்ரஜ்ஞஃ கர்மஸ்வபரிநிஷ்டிதஃ| ஸ முஹ்யத்யாதுரஂ ப்ராப்ய ப்ராப்ய பீருரிவாஹவம்||௭||

Adhikarana shAstravidhurasya nindyatvam (8) · Śloka 8

யஃ புநஃ குருதே கர்ம தார்ஷ்ட்யாச்சாஸ்த்ரவிவர்ஜிதஃ| ஸ ஸத்ஸு கர்ஹாமாப்நோதி வதஂ சர்ச்சதி ராஜதஃ||௮||

Adhikarana BiShaktamalakShaNam (9) · Śloka 9

ஹேதௌ லிங்கே ப்ரஶமநே ரோகாணாமபுநர்பவே| ஜ்ஞாநஂ சதுர்விதஂ யஸ்ய ஸ ராஜார்ஹோ பிஷக்தமஃ||௯||

Adhikarana bAhushrutyena praj~jAmupabRuMhayet (10) · Śloka 10

ஶஸ்த்ரஂ ஶாஸ்த்ராணி ஸலிலஂ குணாதோஷப்ரவத்தயே| பாத்ராபேக்ஷீண்யதஃ ப்ரஜ்ஞாஂ பாஹுஶ்ருத்யேந பஂஹயேத்||௧௦||

Adhikarana praj~jopabRuMhaNe hetuH (11) · Śloka 11

ப்ரதீபபூதஂ ஶாஸ்த்ரஂ ஹி தர்ஶநஂ விபுலா மதிஃ| தாப்யாம்பிஷக்ஸுயுக்தாப்யாஞ்சிகித்ஸந்நாபராத்யதி||௧௧||

Adhikarana siddhiBAgvaidyalakShaNam (12) · Śloka 12

ஆஹூத ஏவ யோ யாதி ஸுவேஷஃ ஸுநிமித்ததஃ| கத்வாऽதுரார்தாதந்யத்ர ந நிதத்தே மநஃ க்வசித்| வ்யாதீந் பரீக்ஷதே ஸம்யங்நிதாநாதிவிஶேஷதஃ| ஹ்ரேபணீயாஂ ச தத்வார்த்தாஂ ந ப்ரகாஶயதே பஹிஃ| ஸஹஸா ந ச தஸ்யாபி க்ரியாகாலமஹாபயந்| ஜாநாதி சோபசரிதுஂ ஸ வைத்யஃ ஸித்திமஶ்நுதே||௧௨||

Adhikarana vaidyena varjanIyam (13) · Śloka 13

நாவதீதாऽமிஷஂ ஸ்த்ரீப்யஸ்ததத்யக்ஷே பராங்முகே| தாபிஶ்ச ரஹஸி ஸ்தாநஂ பரிஹாஸஂ ச வர்ஜயேத்||௧௩||

Adhikarana acikitsyAH (14) · Śloka 14

ஆர்த்தஂ ச நபஸத்வைத்யைர்த்விஷ்டஂ தத்த்வேஷிணஂ த்விஷம்| சண்டஂ ஶோகாதுரஂ பீருஂ கதக்நஂ வைத்யமாநிநம்| ஹீநோபகரணஂ வ்யக்ரமவிதேயஂ கதாயுஷம்||௧௪||

Adhikarana varjanIyavaidyAH (15) · Śloka 15

ஜிஜீவிஷுர்வ்யாதிதோऽபி பூர்வோக்தகுணவர்ஜிதாந்| க்ரியாவிக்ரியிணோ வைத்யாந் மத்யோரக்ரேஸரா ஹி தே||௧௫||

Adhikarana cikitsAyAH pAdacatuShTayam (16) · Śloka 16

பிஷக்த்ரவ்யாண்யுபஸ்தாதா ரோகீ பாதசதுஷ்டயம்| சிகித்ஸிதஸ்ய நிர்திஷ்டஂ ப்ரத்யேகஂ தச்சதுர்குணம்||௧௬||

Adhikarana BiShagguNAH (17) · Śloka 17

தக்ஷஸ்தீர்தாத்தஶாஸ்த்ரார்தோ தஷ்டகர்மா ஶுசிர்பிஷக்||௧௭||

Adhikarana auShadhaguNAH (18) · Śloka 18

பஹுகல்பஂ பஹுகுணஂ ஸம்பந்நஂ யோக்யமௌஷதம்||௧௮||

Adhikarana paricArakaguNAH (19) · Śloka 19

அநுரக்தஃ ஶுசிர்தக்ஷோ புத்திமாந் பரிசாரகஃ||௧௯||

Adhikarana rogiguNAH (20) · Śloka 20

ஆட்யோ ரோகீ பிஷக்வஶ்யோ ஜ்ஞாபகஸ்ஸத்த்வவாநபி||௨௦||

Adhikarana cikitsAyAH pradhAnaM kAraNaM BiShak (21) · Śloka 21

யத்வைத்யே விகுணே பாதா குணவந்தோऽப்யநர்தகாஃ| ஸ பாதஹீநாநப்யார்த்தாந் குணவாந் யச்ச யாபயேத்| சிகித்ஸாயாஸ்தமேவாதஃ ப்ரதாநஂ காரணஂ விதுஃ||௨௧||

Adhikarana vyAdhiprakArAH (22) · Śloka 22

ஸாத்யோऽஸாத்ய இதி வ்யாதிர்த்விதா தௌ து புநஸ்த்ரிதா| ஸுஸாத்யஃ கச்ச்ரஸாத்யஶ்ச வ்யாப்யோ யஶ்சாநுபக்ரமஃ||௨௨||

Adhikarana suKasAdhyavyAdhilakShaNam (23) · Śloka 23

ஸர்வௌஷதக்ஷமே தேஹே யூநஃ புஂஸோ ஜிதாத்மநஃ| அமர்மகோऽல்பஹேத்வக்ரரூபரூபோऽநுபத்ரவஃ| அதுல்யதூஷ்யதேஶர்துப்ரகதிஃ பாதஸ்ம்பதி| க்ரஹேஷ்வநுகுணேஷ்வேகதோஷமார்கோ நவஃ ஸுகஃ| ஸுகஸாத்யஃ ஸுகோபாயஃ காலேநால்பேந ஸாத்யதே||௨௩||

Adhikarana kRucCrasAdhyalakShaNam (24) · Śloka 24

கச்ச்ரைருபாயைஃ கச்ச்ரஸ்து மஹத்பிஶ்ச சிரேண வா| அஸாத்யலிங்கஸங்கீர்ணஸ்ததா ஶஸ்த்ராதிஸாதநஃ||௨௪||

Adhikarana yApyavyAdhilakShaNam (25) · Śloka 25

ஶேஷத்வாதாயுஷஃ பத்யைர்யாப்யஃ ப்ராயோ விபர்யயே| தத்த்வாऽல்பஂ ஸுகமல்பேந ஹேதுநா ஸ ப்ரதந்யதே| யாதி நாஶேஷதாஂ ரோகஃ கர்மஜோ நியதாயுஷஃ| ப்ரபதந்நிவ விஷ்கம்பைர்தார்யதேऽத்ராதுரோ ஹிதைஃ||௨௫||

Adhikarana asAdhyavyAdhilakShaNam (26) · Śloka 26

பரோऽஸாத்யஃ க்ரியாஃ ஸர்வாஃ ப்ரத்யாக்யேயோऽதிவர்த்ததே| தஸ்மாதுபேக்ஷ்ய ஏவாஸௌ ஸ்திதோऽத்யந்தவிபர்யயே| ப்ரமமோஹாரதிகரோ தஷ்டிரிஷ்டோऽக்ஷநாஶநஃ||௨௬||

Adhikarana vyAdhIn vimRushya cikitsAmAraBeta (27) · Śloka 27

வ்யாதீந் புரா பரீக்ஷைவமாரபேத ததஃ க்ரியாம்| ஸ்வார்தவித்யாயஶோஹாநிமந்யதா த்ருவமாப்நுயாத்||௨௭||

Adhikarana sAdhyasyA~apyasAdhyatAprAptiH (28) · Śloka 28

ஸாத்யயோரபி ஸஂயோகோ பலிநோர்யாத்யஸாத்யதாம்| வித்யாதஸாத்யமேவாதஃ ஸாத்யாஸாத்யஸமாகமம்| நாஸாத்யஸ்ஸாத்யதாஂ யாதி ஸாத்யோ யாதி த்வஸாத்யதாம்||௨௮||

Adhikarana vyAdhInAmavasthAntaragamane hetuH (29) · Śloka 29

பாதாபசாராத்தைவாச்ச யாந்தவஸ்தாந்தரஂ கதாஃ||௨௯||

Adhikarana vaidyavRuttam (30) · Śloka 30

வரமாஶீவிஷவிஷஂ தீப்தமக்நிமயோऽபி வா| உபயுஞ்ஜீத ந த்வர்த்தாதாமிஷஂ கபணாஜ்ஜநாத்||௩௦||

Adhikarana antya (2) · Śloka 2

வரோ பூததயா தர்ம இத்யார்த்தேஷு பிஷக்வரஃ| வர்த்ததே யஸ்து ஸித்தார்தஃ ஸ ஸர்வமதிவர்த்ததே||௩௧|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஶிஷ்யோபநயநீயோ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||