Adhikarana athAtaH svedavidhirnAma ShaDviMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ സ്വേദവിധിര്നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः स्वेदविधिर्नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ശോധനപ്രസങ്ഗേ സ്നേഹ ഉപയുജ്യതേ| തേന ച സ്നിഗ്ധേ ദേഹേ ദോഷാണാം മാര്ദവായ സ്വേദസ്യ പ്രസങ്ഗാത്തത്പരിജ്ഞാനാര്ഥമധ്യായ ആരഭ്യതേ-അഥാത ഇത്യാദി|| ൧||
Adhikarana Agneyasvedasya cAturvidhyam (2) · Śloka 2
ചതുര്വിധോऽഗ്നിസ്വേദോ ഭവതി താപോപനാഹദ്രവോഷ്മ ഭേദേന||൨||
चतुर्विधोऽग्निस्वेदो भवति तापोपनाहद्रवोष्म भेदेन||२||
🔊 Audio coming soon
തത്ര സ്വേദോऽഗ്നികൃതോऽനഗ്നികൃതശ്ച| തത്രാഗ്നികൃതസ്താപാദിഭേദേന ചതുര്വിധോ ഭവതി|| ൨||
Adhikarana tApasvedaH (3) · Śloka 3
തത്ര താപസ്വേദഃ പാണികാംസ്യഫാലവാലുകാവസ്ത്രഘടികാദിഭിഃ സാക്ഷാദഗ്നിനാ ച പ്രയോക്തവ്യഃ||൩||
तत्र तापस्वेदः पाणिकांस्यफालवालुकावस्त्रग़टिकादिभिः साक्षादग्निना च प्रयोक्तव्यः||३||
🔊 Audio coming soon
തത്ര താപസ്വേദോऽഗ്നിതപ്തൈഃ പാണ്യാദിഭിഃ സാക്ഷാദവ്യവധാനേനാഗ്നിനാ വാ പ്രയോക്തവ്യഃ| കാംസ്യഃ കാംസ്യമയഃ പട്ടഃ| ഫാലഃ ശസ്ത്രപട്ടഃ| ബാലുകാഃ സികതാഃ| ഘടികാഗ്നിതപ്താ ഗുല്മാദ്യുച്ഛേദയോജ്യാ| ഇതി താപസ്വേദഃ|| ൩||
Adhikarana upanAhasvedaH (4) · Śloka 4
ഉപനാഹസ്വേദസ്തു സര്വഗന്ധധാന്യസര്ഷപകിണ്വവചാദേവദാരുരാ- സ്നൈരണ്ഡമൂലമധുകശതാഹ്വാസുരാകിട്ടാദിവാതഹരദ്രവ്യചൂര്ണൈര്യ- വഗോധൂമശകലൈരാനൂപാസൃക്പിത്തശിരഃ പാദാമിഷവേശവാരൈശ്ച| തഥാ ശ്ലേഷ്മസംസൃഷ്ടേ വായൌ സുരസാദിഭിഃ| പിത്തസംസൃഷ്ടേ ച പദ്മകാദിഭിഃ| പൃഥക് സഹിതൈര്വാ ക്ഷീരശുക്തധാന്യാമ്ലല- വണമസ്തുപ്രഗാഢൈഃ സുസ്നിഗ്ധൈഃ സുഖോഷ്ണൈഃ സാല്വലാഭിധാനൈ- സ്തൈര്ബഹുശഃ പ്രദിഹ്യോഷ്ണവീര്യാപൂതിമൃദുരോമചര്മഭിസ്തദ ഭാവേ ഘന- വാതഹരപത്രാവികകൌശേയൈരുപനദ്ധമങ്ഗമഹഃസ്ഥിതം വിദാഹപരി- ഹാരാര്ഥം നിശി മുഞ്ചേത്| ദിവാ നിശി ബദ്ധമ്| ദോഷകാല- ബലവശേന വാ||൪||
उपनाहस्वेदस्तु सर्वगन्धधान्यसर्षपकिण्ववचादेवदारुरा- स्नैरण्डमूलमधुकशताह्वासुराकिट्टादिवातहरद्रव्यचूर्णैर्य- वगोधूमशकलैरानूपासृक्पित्तशिरः पादामिषवेशवारैश्च| तथा श्लेष्मसंसृष्टे वायौ सुरसादिभिः| पित्तसंसृष्टे च पद्मकादिभिः| पृथक् सहितैर्वा क्षीरशुक्तधान्याम्लल- वणमस्तुप्रगाढैः सुस्निग्धैः सुख़ोष्णैः साल्वलाभिधानै- स्तैर्बहुशः प्रदिह्योष्णवीर्यापूतिमृदुरोमचर्मभिस्तद भावे ग़न- वातहरपत्राविककौशेयैरुपनद्धमङ्गमहःस्थितं विदाहपरि- हारार्थं निशि मुञ्चेत्| दिवा निशि बद्धम्| दोषकाल- बलवशेन वा||४||
🔊 Audio coming soon
ഉപനാഹസ്വേദഃ പുനഃ സര്വഗന്ധാദ്യൈഃ| ഉപനാഹ ഉഷ്ണാപിണ്ഡബന്ധഃ| ഗന്ധാഃ കുഷ്ഠാദയഃ| ധാന്യാന്യുഷ്ണവീര്യാണീ തിലാദീനി| കിണ്വം പ്രസിദ്ധമ്| സുരാകിട്ടം ജഗലഃ| അന്യേഷാ വാതഹരാണാം ദ്രവ്യാണാം ശോധനാദിപഠിതാനാം ചൂര്ണൈഃ| യവഗോധൂമശകലൈരിത്യശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈരിത്യര്ഥഃ| തഥാനൂപോദ്ഭവൈരസൃക്പിത്തൈഃ| ശിരഃപ്രഭൃതിഭിഃ മാംസൈഃ| വേശവാരൈശ്ച| വേശവാരഃ സൂക്ഷ്മച്ഛിന്നം മാംസമ്| തഥാ ശ്ലേഷ്മസംയുക്തേ വായൌ സുരസാദിഭിരുപനാഹഃ| തഥാ പിത്തസംസൃഷ്ടേ വായൌ പദ്മകാദിഭിരേവ സാല്വലാഭിധാനൈരൌഷധൈഃ| പുനഃ പുനരങ്ഗം ശരീരം പ്രദിഹ്യ ചര്മഭിര്ബദ്ധം വിദാഹപരിഹാരറ്ഥമഹോരാത്രമധ്യേ ദ്വൌ വാരൌ മുഞ്ചേത്| കിമ്ഭൂതൈഃ സാല്വലാഭിധാനൈരാഹ-പൃഥഗ്ഭൂതൈഃ സഹിതൈര്വാ| ക്ഷീരാദിപ്രഗാഢൈഃ| പ്രഗാഢോ ഘനപിഷ്ടഃ| തഥാ സുസ്നിഗ്ധൈഃ സ്നേഹമിശ്രത്വാത്| സുഖോഷ്ണൈശ്ച| ഏവമ്ഭൂതൈഃ സാല്വലാദിഭിര്ബഹുശോऽനേകവാരമങ്ഗം പ്രദിഹ്യാലിപ്യ| ഏവംവിധാനി പദ്മകാദീന്യേവ സാല്വലാഭിധാനാനി| ചര്മഭിഃ കിമ്ഭൂതൈരുഷ്ണവീര്യൈരപൂതിഭിരദുര്ഗന്ധൈര്മൃദുരോമഭിശ്ച| തദഭാവേ തഥാവിധചര്മാഭാവേ ഘനപിഷ്ടാനാം നിബിഡാനാം വാതഹരാനാം ദ്രവ്യാണാം മാത്രയാ സംയുക്തൈഃ പത്രൈഃ| കൌശേയൈരുപനദ്ധമങ്ഗം കസ്മിന് കാലേ മുഞ്ചേത് ആഹ-അഹഃസ്ഥിതമങ്ഗലഗ്നം നിശി മുഞ്ചേത്| നിശി സ്ഥിതം ദിവാ മുഞ്ചേത്| ദേശകാലദ്യപേക്ഷ്യ യഥാ വിദാഹോ നോത്പദ്യതേ തഥാ അഥവാ മുഞ്ചേത്| ഇത്യുപനാഹസ്വേദഃ|| ൪||
Adhikarana dvividhaH dravasvedaH (5) · Śloka 5
ദ്രവസ്വേദസ്തു ദ്വിവിധഃ| പരിഷേകോऽവഗാശ്ച| തത്ര ശിഗ്രു- വരണാമ്രാതകമൂലകസര്ഷപസുരസാര്ജകവാസാവംശാശ്മന്തകാ- ശോകശിരീഷാര്കകരഞ്ജൈരണ്ഡമാലതീപത്ര ഭങ്ഗപൂതീകദശമൂ- ലാദിവാതഹരൈര്ദ്രവ്യൈര്മസ്തുസലിലസുരാക്ഷീരശുക്താദിഭിര്ക്വ- ഥിതൈഃ പൂര്വോക്തൈശ്ച യഥാദോഷം പൃഥക്സഹിതൈര്വാ കുമ്ഭീര്വര്ഷ- ലികാ പ്രണാലീര്വാ പൂരയിത്വാ വാതഹരസിദ്ധസ്നേഹാഭ്യക്തമന- ഭ്യക്തം വോപവിഷ്ടം കിലിഞ്ജേ വാ ശയാനമേകാങ്ഗേ സര്വാങ്ഗേ വാ വസ്ത്രാവച്ഛന്നേ പരിഷേചയേത് തൈരേവാദ്ഭി പൂര്ണേ മഹതി കടാഹേ കുണ്ഡേ ദ്രോണ്യാം വാऽവഗാഹയേത്||൫||
द्रवस्वेदस्तु द्विविधः| परिषेकोऽवगाश्च| तत्र शिग्रु- वरणाम्रातकमूलकसर्षपसुरसार्जकवासावंशाश्मन्तका- शोकशिरीषार्ककरञ्जैरण्डमालतीपत्र भङ्गपूतीकदशमू- लादिवातहरैर्द्रव्यैर्मस्तुसलिलसुराक्षीरशुक्तादिभिर्क्व- थितैः पूर्वोक्तैश्च यथादोषं पृथक्सहितैर्वा कुम्भीर्वर्ष- लिका प्रणालीर्वा पूरयित्वा वातहरसिद्धस्नेहाभ्यक्तमन- भ्यक्तं वोपविष्टं किलिञ्जे वा शयानमेकाङ्गे सर्वाङ्गे वा वस्त्रावच्छन्ने परिषेचयेत् तैरेवाद्भि पूर्णे महति कटाहे कुण्डे द्रोण्यां वाऽवगाहयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
ദ്രവസ്വേദഃ പരിഷേകാവഗാഹഭേദേന ദ്വിവിധഃ| തത്ര പരിഷേകഃ ശിഗ്ര്വാദിവാതഹരൈര്മസ്തുസലിലാദിദ്രവദ്രവ്യക്വഥിതൈഃ| തഥാ ന കേവലം ശിഗ്ര്വാദിഭിഃ യാവത് പൂര്വൌക്തൈരുപനാഹസ്വേദപഠിതൈഃ സര്വഗന്ധാദിഭിരേതൈശ്ച സര്വൈര്യഥാദോഷം ദോഷവിശേഷാപേക്ഷയാ കദാചിത് പൃഥഗ്ഭൂതൈഃ| കദാചിദ് വിഷയവിശേഷേണ ദ്വിത്രാദിസഹിതൈഃ സര്വൈര്വാ| തേഷാം ക്വാഥൈഃ കുമ്ഭാദ്യന്യതമം പൂരയിത്വാ സ്വേദ്യം പ്രയോജനാപേക്ഷയാ ഏകാങ്ഗേ ശരീരൈകദേശേ സര്വാങ്ഗേ വാ വസ്ത്രേണാവച്ഛാദിതേ| തേന തഥാവിധേന ക്വാഥേന പരിഷേചയേത്| കിമ്ഭൂതം സ്വേദ്യമ്? വാതഹരദ്രവ്യസിദ്ധേന സ്നേഹേനാഭ്യക്തം ദോഷാദ്യപേക്ഷയാനഭ്യക്തം വാ തഥാ ആസന ഉപവിഷ്ടമ്| കിലിഞ്ജേ വാ ശയാനമ്| കുമ്ഭീഃ സ്ഥാലീഃ| വര്ഷലികാ ആധൂതാഃ| പ്രണാലികാ ഊര്ധ്വതാവിശിഷ്ടം ഭാണ്ഡമ്| കിലിഞ്ജം തൃണൈര്ബദ്ധാ ശയ്യേതി പരിഷേകഃ| അവഗാഹഃ പുനസ്തൈരേവ പരിഷേകക്വാഥൈഃ പൂര്ണേ കടാഹേ കാര്യ ഇത്യുഭയഥാ ദ്രവസ്വേദഃ|| ൫||
Adhikarana UShmasvedaH aShTavidhaH (6) · Śloka 6
ഊഷ്മസ്വേദഃ പുനരഷ്ടധാ ഭിദ്യതേ-പിണ്ഡഃ സംസ്തരോ നാഡീ ഘനാശ്മ കുമ്ഭീ കൂപഃ കുടീ ജേന്താകശ്ച||൬||
ऊष्मस्वेदः पुनरष्टधा भिद्यते-पिण्डः संस्तरो नाडी ग़नाश्म कुम्भी कूपः कुटी जेन्ताकश्च||६||
🔊 Audio coming soon
ഊഷ്മസ്വേദഃ പുനര്വക്ഷ്യമാണപിണ്ഡാദിഭേദേനാഷ്ടവിധഃ| ഊഷ്മാ വാഷ്പഃ|
Adhikarana piNDasvedaH (7) · Śloka 7
തത്ര മൃത്കപാലപാഷാണലോഷ്ടലോഹപിണ്ഡാനഗ്നിവര്ണാന് സന്ദംശേന ഗൃഹീത്വാമ്ഭസ്യമ്ലേ വാ നിമ്മജ്ജയേത്| തൈരാര്ദ്രാവികവസ്ത്രേണ വേഷ്ടിതൈഃ ശ്ലേഷ്മമേദോഭൂയിഷ്ഠം സരുജമങ്ഗം ഗ്രന്ഥിമദ്വാ സ്വേദയേത്| പാംസുസികതാഗവാദിപുരീഷധാന്യബുസപുലാകപലലൈര്വാ- ऽമ്ലോത്ക്വഥിതൈഃ പൂര്വവദ്വേഷ്ടിതൈഃ ഗവാദിശകൃതാര്ദ്രേണ പിണ്ഡീ- കൃതേനോപനാഹദ്രവ്യോത്കാരികാകൃസരമാംസപിണ്ഡൈര്വാ വാതരോഗേ- ഷ്വിതി പിണ്ഡസ്വേദഃ| സ ഏവ സങ്കരാഖ്യഃ||൭||
तत्र मृत्कपालपाषाणलोष्टलोहपिण्डानग्निवर्णान् सन्दंशेन गृहीत्वाम्भस्यम्ले वा निम्मज्जयेत्| तैरार्द्राविकवस्त्रेण वेष्टितैः श्लेष्ममेदोभूयिष्ठं सरुजमङ्गं ग्रन्थिमद्वा स्वेदयेत्| पांसुसिकतागवादिपुरीषधान्यबुसपुलाकपललैर्वा- ऽम्लोत्क्वथितैः पूर्ववद्वेष्टितैः गवादिशकृतार्द्रेण पिण्डी- कृतेनोपनाहद्रव्योत्कारिकाकृसरमांसपिण्डैर्वा वातरोगे- ष्विति पिण्डस्वेदः| स एव सङ्कराख़्यः||७||
🔊 Audio coming soon
തത്ര മൃത്കപാലപാഷാണാദീനഗ്നിവര്ണാന് സന്ദംശേനാദായായസ്കാരതപ്തപിണ്ഡഗ്രഹണയന്ത്രേണ ഗൃഹീത്വാ സ്വേദ്യദോഷാദ്യപേക്ഷയാമ്ഭസ്യമ്ലേ വാ കാഞ്ജികശുക്താദൌ നിമജ്ജയേത്| അഥ തൈര്നിമജ്ജനജാതബാഷ്പൈരാര്ദ്രേണ ധാന്യാമ്ലാദിസിക്തേനാവികവസ്ത്രേണോര്ണപട്ടേന സമന്താദ്വേഷ്ടിതൈരങ്ഗം ദേഹം സരുജം രുജായുക്തം ഗ്രന്ഥിമദ്വാ സ്വേദയോഗ്യം സ്വേദയേത്| ശ്ലേഷ്മമേദോഭൂയിഷ്ഠമങ്ഗം സരുജം ഗ്രന്ഥിമദ്വാ പാംസ്വാദിഭിരമ്ലോത്ക്വഥിതൈഃ പിണ്ഡീഭൂതൈഃ പൂര്വവദേവാര്ദ്രാവികവസ്ത്രവേഷ്ടിതൈഃ സ്വേദയേത്| അഥവാ തഥാവിധമങ്ഗം ഗവാശ്വാദിശകൃതാര്ദ്രേണാശുഷ്കേണ സ്വേദയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| വാതരോഗേശു വ പുനരുപനാഹോത്കാരികാദിഭിഃ സ്വേദയേത്| വികല്പഃ പൂര്വാപേക്ഷഃ| ഗവാദികരീഷം ഗവാശ്വാദിശകൃത്| പുലാകാഖ്യധാന്യവിശേഷസ്യ പലാലഃ കക്ഷം കേവലേന വാ ഗവാദ്യന്യതമേന ശകൃതാ| ആദിഗ്രഹണേനാശ്വഗര്ദഭഹസ്ത്യാദീനാം ഗ്രഹണമ്| ഉപനാഹദ്രവ്യോത്കാരികാഃ പൂര്വോക്താഃ മാംസവേശവാരാദികൃതാ ഇതി പിണ്ഡസ്വേദഃ പ്രഥമസ്തസ്യൈവ ച പിണ്ഡസ്വേദസ്യ സങ്കര ഇത്യാഖ്യാ| ആഖ്യാ നാമ|| ൭||
Adhikarana saMstarasvedaH (8) · Śloka 8
യഥാര്ഹസ്വേദദ്രവ്യാണി പിഹിതമുഖായാം കുമ്ഭ്യാം സമ്യഗുപസ്വേദ്യ നിവാതശരണശയനസ്ഥേ കിലിഞ്ജേ പ്രസ്തീര്യാവികകൌശേയ- വാതഹരപത്രാന്യതമോത്തരപ്രച്ഛദേ രൌരവാജിനപ്രാവാരാദിഷ്വവ- ച്ഛന്നം സ്വേദയേദിതി സംസ്തരസ്വേദഃ||൮||
यथार्हस्वेदद्रव्याणि पिहितमुख़ायां कुम्भ्यां सम्यगुपस्वेद्य निवातशरणशयनस्थे किलिञ्जे प्रस्तीर्याविककौशेय- वातहरपत्रान्यतमोत्तरप्रच्छदे रौरवाजिनप्रावारादिष्वव- च्छन्नं स्वेदयेदिति संस्तरस्वेदः||८||
🔊 Audio coming soon
സംസ്തര ഉച്യതേ| ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ യഥാര്ഹം സ്വേദദ്രവ്യാണ്യേരണ്ഡമൂലാദീനി മാംസാദീനി ച പിഹിതമുഖായാം സ്ഥഗിതമുഖായാം നിര്വിവര മുഖായാം ഉഖായാം സ്ഥാല്യാം സ്വേദയേത്| സ്വേദസ്യ ച നിര്വാതേ ശരണേ ഗൃഹേ ശയനം കല്പയേത്| തസ്യ ശയനസ്യോപരി കിലിഞ്ജഃ താന്യുഖാസ്വിന്നാന്യൌഷധാനി പ്രസ്താര്യാണി| തേഷാം ചോപര്യാവികാദീനാമന്യതമേന ഉത്തരപ്രച്ഛദം കല്പനീയമ്| ഏവം സംസ്തൃതേ കിലിഞ്ജേ സ്ഥിതം സ്വേദ്യം കൌശേയാദിഭിഃ ശോഭനം കൃത്ത്വോപര്യവച്ഛന്നം സ്വേദയേത്| ആവികമൂര്ണാകൃതമ്| കൌശേയം പട്ടമ്| വാതഹരാണാമേരണ്ഡാദീനാം പത്രാണി തഥോക്താനി| രൌരവം പട്ടവിശേഷഃ| ഇതി സംസ്തരസ്വേദോ ദ്വിതീയ| സംസ്തരണരൂപേണ സ്വേദനാത്|| ൮||
Adhikarana nADIsvedaH (9) · Śloka 9
പൂര്വവദേവോപസ്വേദ്യോഖാമുഖേऽന്യാമുഖാം നാഡീം മൂലച്ഛിദ്രപ്ര- മാണാപാറ്ശ്വച്ഛിദ്രാമുപസന്ധായാവലിപ്യ ച പാര്ശ്വച്ഛിദ്രസ്ഥയാ നാഡ്യാ ശരേഷികാവംശദലകിലിഞ്ജകരഞ്ജപത്രാന്യതമകൃതയാ ഗജാഗ്രഹസ്തസംസ്ഥാനയാ വ്യാമദീര്ഘയാऽധ്യര്ദ്ധവ്യാമദീര്ഘയാ വാ സ്വായാമചതുര്ഭാഗാഷ്ടഭാഗപരിണാഹമൂലാഗ്രസ്രോതസാ സര്വതോ വാതഹരപത്രസംവൃതഛിദ്രയാ ദ്വിസ്ത്രിര്വാ വിനമിതയാ സുഖോപ- വിഷ്ടസ്യ സ്വഭ്യക്തപ്രാവൃതേऽങ്ഗേ ബാഷ്പമുപഹരേത്| ബാഷ്പോ ഹ്യനൃ- ജുഗാമീ വിഹതചണ്ഡവേഗസ്ത്വചമിവിദഹന് സുഖം സ്വേദയതീതി നാഡീസ്വേദഃ||൯||
पूर्ववदेवोपस्वेद्योख़ामुख़ेऽन्यामुख़ां नाडीं मूलच्छिद्रप्र- माणापाऱ्श्वच्छिद्रामुपसन्धायावलिप्य च पार्श्वच्छिद्रस्थया नाड्या शरेषिकावंशदलकिलिञ्जकरञ्जपत्रान्यतमकृतया गजाग्रहस्तसंस्थानया व्यामदीर्ग़याऽध्यर्द्धव्यामदीर्ग़या वा स्वायामचतुर्भागाष्टभागपरिणाहमूलाग्रस्रोतसा सर्वतो वातहरपत्रसंवृतछिद्रया द्विस्त्रिर्वा विनमितया सुख़ोप- विष्टस्य स्वभ्यक्तप्रावृतेऽङ्गे बाष्पमुपहरेत्| बाष्पो ह्यनृ- जुगामी विहतचण्डवेगस्त्वचमिविदहन् सुख़ं स्वेदयतीति नाडीस्वेदः||९||
🔊 Audio coming soon
നാഡീസ്വേദ ഉച്യതേ| പൂര്വവത് സംസ്തരസ്വേദവദുപസ്വേദ്യദ്രവദ്രവ്യപൂര്ണായാ ഉഖായാ മുഖേऽന്യാം ദ്വിതീയാമുഖാമുപസന്ധായ തസ്യാഃ പാര്ശ്വച്ഛിദ്രസ്ഥയാ നാഡ്യാ സഞ്ചാരിണം ബാഷ്പമുപഹരേത്| സ ബാഷ്പഃ സുഖം സ്വേദയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി-വാതഹരദ്രവദ്രവ്യപൂര്ണാമേകാമുഖാം കാരയേത്| തസ്യാ അധോऽഗ്നിം പ്രജ്വാലയേത്| തസ്യാ ഉഖായാ ഉപരി ദ്വിതീയോഖാ കല്പനീയാ| തസ്യാശ്ചോപരിഭവായാ അധഃ ഛിദ്രാണി ദ്വിതീയോഖാതോ വാഷ്പസഞ്ചരണായ കാര്യാണി| ഉഖയോശ്ച സന്ധിഃ ശാലിപിഷ്ടാദിനാ ലേപ്യഃ| തസ്യാശ്ചോപരിസ്ഥിതായാ ഉഖായാഃ പാര്ശ്വേ ദ്വിതീയം വക്ഷ്യമാണനാഡീമൂലപ്രമാണച്ഛിദ്രം കാരയേത്| തഥാ ശരേഷികാദിസംസ്തരണരചിതാ ദൈര്ഘ്യേണ കേവലവ്യാമദീര്ഘാ സാര്ധവ്യാമദീര്ഘാ വാ നാഡീ കാര്യാ| തസ്യാശ്ച നാഡ്യാഃ സ്വദീര്ഘചതുര്ഭാഗപ്രമാണ വൃത്തതയാ മൂലേऽന്തഃ-സ്രോതഃ കാര്യമ്| സാ ച നാഡീ യഥാക്രമേണ ഗജാഗ്രഹസ്തസദൃശീ കാര്യാ| യഥാ സ്വയാമാദഷ്ടഭാഗവൃത്തം അഗ്രസ്രോതഃ തസ്യാ ഭവതി| മൂലസ്രോതസോऽര്ധപരിണാഹമഗ്രസ്രോതഃ ഇത്യര്ഥഃ| ഗജാഗ്രഹസ്തസദൃശമുഖാ നാഡീ വര്തുലത്വാദങ്ഗനാം നൈവ ബാഷ്പായതേ| തഥാവിധാ നാഡീ ഉപരിതനോഖാപാര്ശ്വച്ഛിദ്രേ നിവേശ്യാ| തസ്യാശ്ചോഖായാഃ പിഹിതമുഖത്വാന്നാഡീമുഖ ഏവോഷ്മാ ഭവതി| തസ്യാ നാഡ്യാ ഈഷികാദ്യുദ്ഭവത്വാദ്യാനി ഛിദ്രാണി തൈര്ബാഷ്പനിര്ഗമപരിഹാരായ സര്വതോ വാതഹരദ്രവ്യപത്രൈര്വേഷ്ടനമ്| സാ ച നാഡീ ദ്വൌ വാരൌ ത്രീന് വാ വാരാന് വിനമിതാ കരഭഗ്രീവാനുകാരേണ കുടിലീകൃതാ കാര്യാ| തയൈവമ്ഭൂതയാ നാഡ്യാ സുഖോപവിഷ്ടസ്യ പുരുഷസ്യ സ്വേദയോഗ്യേऽങ്ഗേ സ്വഭ്യക്തപ്രാവൃത്തേ വാഷ്പമുപഹരേത്| തഥാവിധോ വാഷ്പോ ഹ്യനൃജുഗാമിത്വാദ്വിഹതചണ്ഡവേഗത്വാത്ത്വചമവിദഹന് സുഖം സ്വേദയതീതി നാഡീസ്വേദസ്തൃതീയഃ|| ൯||
Adhikarana ghanAshmasvedaH (10) · Śloka 10
പുരുഷായാമമാത്രമധികം വാ ഘനം സമം ച ശിലാതലം ഭൂപ്രദേശം വാ വാതഹരദാരുദീപ്തേനാഗ്നിനാ സര്വതസ്താപയിത്വാऽഗ്നിമപോ- ഹ്യോഷ്ണോദകാമ്ലാദിഭിരഭ്യുക്ഷ്യ യഥോക്തപ്രച്ഛദേ സംസ്തരവത്സ്വേ- ദയേദിതി ഘനാശ്മസ്വേദഃ||൧൦||
पुरुषायाममात्रमधिकं वा घनं समं च शिलातलं भूप्रदेशं वा वातहरदारुदीप्तेनाग्निना सर्वतस्तापयित्वाऽग्निमपो- ह्योष्णोदकाम्लादिभिरभ्युक्ष्य यथोक्तप्रच्छदे संस्तरवत्स्वे- दयेदिति घनाश्मस्वेदः||१०||
🔊 Audio coming soon
ഘനാശ്മസ്വേദ ഉച്യതേ-പുരുഷേത്യാദി| പുരുഷായാമമാത്രം സാര്ധസ്തത്രയമാത്രമതോऽപി വാ കിഞ്ചിദധികപ്രമാണം ശിലാതലം ഘനമഭങ്ഗുരം സമമനിമ്നോത്രതമേവംവിധം വാ പ്രമാണഗുണാഭ്യാം ഭൂപ്രദേശം സര്വതോദിക്കമുപര്യധശ്ച വാതഹരദാര്വഗ്നിനാ പ്രതാപ്യ അഗ്നിമനന്തരമപോഹ്യാന്യതഃ കൃത്വാ തത്തപ്തം ശിലാതലം ഭൂപ്രദേശം വാ ഉഷ്ണോദകേനാമ്ലാദിഭിശ്ച കാഞ്ജികമൂത്രാദിഭിരഭിഷിച്യ യഥോക്തപ്രച്ഛദേ പൂര്വോക്തവാതഹരപത്രപ്രച്ഛദേ സംസ്തരസ്വേദോക്തപ്രകാരേണ സ്വേദയേദിതി ഘനാശ്മസ്വേദശ്ചതുര്ഥഃ|| ൧൦||
Adhikarana kumBIsvedaH (11) · Śloka 2
പൂര്വവത്സ്വേദദ്രവ്യാണി കുമ്ഭ്യാമുക്ത്വാഥ്യാശ്ലിഷ്യോപവിഷ്ടസ്ത- ദ്വദൂഷ്മണം ഗൃഹ്ണീയാത്| ഭൂമൌ വാ താം നിഖായ തദൂര്ധ്വമാസനം ശയനം വാ നാതിഘനപ്രച്ഛദം പരിതഃ പ്രലമ്ബമാനകുഥാകമ്ബ- ലഗോണികം നിധായ തത്രസ്ഥസ്യോഷ്മാണം ഗൃഹ്ണതഃ കുമ്ഭ്യാമഗ്നി- വര്ണാനയോഗുഡാനുപലാംശ്ച ശനിര്നിമിജ്ജയേദിതി കുമ്ഭസ്വേദഃ||൨||
पूर्ववत्स्वेदद्रव्याणि कुम्भ्यामुक्त्वाथ्याश्लिष्योपविष्टस्त- द्वदूष्मणं गृह्णीयात्| भूमौ वा तां निख़ाय तदूर्ध्वमासनं शयनं वा नातिग़नप्रच्छदं परितः प्रलम्बमानकुथाकम्ब- लगोणिकं निधाय तत्रस्थस्योष्माणं गृह्णतः कुम्भ्यामग्नि- वर्णानयोगुडानुपलांश्च शनिर्निमिज्जयेदिति कुम्भस्वेदः||२||
🔊 Audio coming soon
കുമ്ഭസ്വേദ ഉച്യതേ-പൂര്വവദിത്യാദി| പൂര്വവന്നാഡീസ്വേദവത് സ്വേദദ്രവ്യാണി കുമ്ഭ്യാമുക്ത്വാഥ്യ താം കുമ്ഭീമാശ്ലിഷ്യ ഉപവിഷ്ടഃ സന് അസ്യാഃ കുമ്ഭ്യാ ഊഷ്മാണം ഗൃഹ്ണീയാദിത്യേകഃ പ്രകാരഃ കുമ്ഭസ്വേദസ്യ| അഥവാ വാതഹരക്വാഥപൂര്ണാ കുമ്ഭീം ഭൂമിം ഖനിത്വാ നിധായ തസ്യാ ഉപരി ശയനം ജാനുമാത്രോച്ചമാസനം വാ നിധേയമ്| തസ്മിംശ്ച നാതിഘനം പ്രച്ഛദം കുഥാദ്യന്യതമം സര്വതോദിക്കമാഭൂമിസംയോഗാത് പ്രലമ്ബമാനം കാര്യമ്| തത്ര തസ്മിഞ്ഛയന ആസനേ വാ സ്ഥിതസ്യ പുരുഷസ്യോഷ്മാണമധഃസ്ഥിതകുമ്ഭീസംക്രാന്തം ഗൃഹ്ണതരസ്തസ്യാം കുമ്ഭ്യാം വാഷ്പാപരിക്ഷയായ പുനഃ പുനരഗ്നിതപ്താനയഃ പിണ്ഡാന് തപ്താംശ്ചോപലാന് നിമജ്ജയേദിതി കുമ്ഭീസ്വേദഃ പഞ്ചമഃ|| ൧൧||
Adhikarana kUpasvedaH (12) · Śloka 12
ശയനസ്യാധോവിസ്താരദ്വിഗുണഖാതേ കൂപേ വാതഹരദാരുകരീഷാ- ന്യതരപൂര്ണദഗ്ധേ വിഗതധൂമേ സ്വാസ്തീര്ണശയനസ്ഥം സ്വേദയേദിതി കൂപസ്വേദഃ||൧൨||
शयनस्याधोविस्तारद्विगुणख़ाते कूपे वातहरदारुकरीषा- न्यतरपूर्णदग्धे विगतधूमे स्वास्तीर्णशयनस्थं स्वेदयेदिति कूपस्वेदः||१२||
🔊 Audio coming soon
ശയനസ്യേത്യാദിനാ കൂപസ്വേദ ഉച്യതേ| ശയനസ്യാധോവിസ്താരാദ് ദ്വിഗുണമധഃഖാതം കൂപം കൃത്വാ വാതഹരൈര്ദ്രവ്യൈഃ കരീഷേണ ഗോമയേന ച പൂര്ണം കൃത്വാ തതോ വിദഗ്ധം കൃത്വാ വിഗതധൂമം ച ജ്ഞാത്വാ തസ്യോപരിസ്ഥശയ്യായാം തിഷ്ഠന്തം സ്വേദയേദിതി| വിസ്താരസ്യ ച ശയനാന്തസമത്വം സാമര്ഥ്യലഭ്യമിതി കൂപസ്വേദഃ ഷഷ്ഠഃ|| ൧൨||
Adhikarana kuTIsvedaH (13) · Śloka 13
കുടീം നാത്യുച്ചവിസ്താരാം വൃത്താമച്ഛിദ്രാമുപനാഹകല്കഘന- പ്രദിഗ്ധകുഡ്യാം സര്വതോ വിധൂമപ്രദീപ്തഖദിരാങ്ഗാരപൂര്ണഹസന്തി- കാസമൂഹപരിവൃതാം വിധായ തന്മധ്യേ ച ശയ്യാം തത്രസ്ഥം സ്വേദയേദിതി കുടീസ്വേദഃ||൧൩||
कुटीं नात्युच्चविस्तारां वृत्तामच्छिद्रामुपनाहकल्कग़न- प्रदिग्धकुड्यां सर्वतो विधूमप्रदीप्तख़दिराङ्गारपूर्णहसन्ति- कासमूहपरिवृतां विधाय तन्मध्ये च शय्यां तत्रस्थं स्वेदयेदिति कुटीस्वेदः||१३||
🔊 Audio coming soon
കുടീം നാത്യുച്ചേത്യാദിനാ കുടീസ്വേദ ഉച്യതേ| നാത്യുച്ചവിസ്താരാം കുടീം വിധായ തസ്യാശ്ച കുട്യാ മധ്യേ ശയ്യാം വിധായ തത്രസ്ഥം പുരുഷം സ്വേദയേത്| കിമ്ഭൂതാം കുടീമാഹ-വൃത്താമന്തഃ കോണരഹിതാം ഛിദ്രൈശ്ച രഹിതാമ്| തഥാ പൂര്വോക്താനാം ഉപനാഹസ്വേദദ്രവ്യാണാം കല്കേന ഘനപ്രദിഗ്ധമഭിതഃ കുഡ്യം യസ്യാഃ സാ തഥാവിധാ| കിമ്ഭൂതാം ശയ്യാം സര്വതോദിക്കം ഖദിരദാര്വങ്ഗാപുര്ണാഭിര്വിധൂമാഭിര്ഹസന്തികാഭിരഗ്നിശകടീഭിഃ പരിവൃതാമിതി കുടീസ്വേദഃ സപ്തമഃ||
Adhikarana jentAkasvedaH (14) · Śloka 14
അഥ ജേന്താകം ചികീര്ഷുര്ഭൂമിം പരീക്ഷേത| പൂര്വസ്യാമുത്തരസ്യാം വാ ദിശി ഗുണവതി പ്രശസ്തഭൂമിഭാഗേ| ദേശേ കൃഷ്ണമൃത്തികേ വാ സുവര്ണവര്ണമൃത്തികേ പരിധാപുഷ്കരിണ്യാദീനാം ജലാശയാ- നാമന്യതമസ്യ കൂലേ| ദക്ഷിണേ പശ്ചിമേ വാ സുതീര്ഥേ സമ- സുവിഭക്തഭൂമിഭാഗേ| സപ്താഷ്ടൌ വാऽരത്നീഃ പരിക്രമ്യോദകാത് പ്രാങ്മുഖമുദങ്മുഖം വാऽഭിമുഖതീര്ഥം കൂടാഗാരം കാരയേത്| ഉത്സേധവിസ്താരതഃ പരമരത്നയഃ ഷോഡശസമന്താത്സുവൃത്തം മൃത്ക- ര്മസമ്പന്നമനേകവാതായനമ്| അസ്യ കൂടാഗാരസ്യന്തഃ സമ- ന്തതോ ഭിത്തിമരത്നിവിസ്താരോച്ഛ്രായാം പിണ്ഡികാം കാരയേ- ദാകVവാടാത്| മധ്യേ ചാസ്യ കൂടാഗാരസ്യ കിഷ്കുമുക്തം ദ്വി- പുരുഷപ്രമാണം മൃന്മയം കന്ദുസംസ്ഥാനം ബഹുസൂക്ഷ്മചിഛ്ദ്രമങ്ഗാര- കോഷ്ഠകസ്തമ്ഭം സാപിധാനം കാരയേത്| തം ച ഖാദിരാണാം അശ്വകര്ണാനാം വാ കാഷ്ഠാനാം പൂരയിത്വാ ദീപയേത്| സ യദാ ജാനീയാത്സാധുദഗ്ധാനി കാഷ്ഠാനി വിഗതധൂമാന്യവതപ്തം സര്വമഗ്നിനാ തദഗ്നിഗൃഹം സ്വേദയോഗ്യേന ചോഷ്മണാ യുക്തമിതി| തത്രൈനം വാതഹരാഭ്യങ്ഗാഭ്യക്തഗാത്രം വസ്ത്രാവച്ഛന്നം പ്രവേശയേത്| അനുശിഷ്യാത് സൌമ്യ, പ്രവിശ കല്യാണായാരോഗ്യായ ച| പ്രവിശ്യ ചൈനാം പിണ്ഡികാമാരുഹ്യ പാര്ശ്വാപരപാര്ശ്വാഭ്യാം യഥാ- സുഖം ശയീഥാഃ| ന ച ത്വരയാ സ്വേദമൂര്ച്ഛാപരിതേനാപി പിണ്ഡികൈഷാ വിമോക്തവ്യാ പ്രാണോച്ഛ്രവാസാത്| ഭ്രശ്യമാനോ ഹ്യതഃ പിണ്ഡികാവകാശാദ് ദ്വാരമനധിഗച്ഛന് സ്വേദമൂര്ച്ഛാ- പരീതതയാ സദ്യഃ പ്രാണാന് ജഹ്യാഃ| തസ്മാത് പിണ്ഡികാ- മേനാം ന കഥഞ്ചന മുഞ്ചേഥാഃ| ത്വം യദാ ജാനീയാഃ വിഗതാ- ഭിഷ്യന്ദമാത്മാനം സമ്യക് പ്രസ്രുതസ്വേദപിച്ഛം സര്വസ്രോതോ- വിമുക്തം ലഘുഭുതമപഗതവിബന്ധസ്തമ്ഭസുപ്തിവേദനാഗൌരവ- മിതി| തതഃ പിണ്ഡികാനുസാരേണ ദ്വാരം പ്രപദ്യേഥാഃ| നിഷ്ക്രമ്യ ച ചക്ഷുഷോഃ പരിപാലനാര്ഥമതിസ്വിന്നോऽപി ന സഹസാ ശീതോ- ദകമനുപ്രവിശേഥാഃ| സമ്യക് സ്വിന്നസ്ത്വപഗതസന്താപക്ലമോ മുഹൂര്താത്സുഖോഷ്ണേന വാരിണാ യഥാന്യായം പരിഷിക്തോऽശ്നീയാ- ദിതി ജേന്താകസ്വേദഃ||൧൪||
अथ जेन्ताकं चिकीर्षुर्भूमिं परीक्षेत| पूर्वस्यामुत्तरस्यां वा दिशि गुणवति प्रशस्तभूमिभागे| देशे कृष्णमृत्तिके वा सुवर्णवर्णमृत्तिके परिधापुष्करिण्यादीनां जलाशया- नामन्यतमस्य कूले| दक्षिणे पश्चिमे वा सुतीर्थे सम- सुविभक्तभूमिभागे| सप्ताष्टौ वाऽरत्नीः परिक्रम्योदकात् प्राङ्मुख़मुदङ्मुख़ं वाऽभिमुख़तीर्थं कूटागारं कारयेत्| उत्सेधविस्तारतः परमरत्नयः षोडशसमन्तात्सुवृत्तं मृत्क- र्मसम्पन्नमनेकवातायनम्| अस्य कूटागारस्यन्तः सम- न्ततो भित्तिमरत्निविस्तारोच्छ्रायां पिण्डिकां कारये- दाकVवाटात्| मध्ये चास्य कूटागारस्य किष्कुमुक्तं द्वि- पुरुषप्रमाणं मृन्मयं कन्दुसंस्थानं बहुसूक्ष्मचिछ्द्रमङ्गार- कोष्ठकस्तम्भं सापिधानं कारयेत्| तं च ख़ादिराणां अश्वकर्णानां वा काष्ठानां पूरयित्वा दीपयेत्| स यदा जानीयात्साधुदग्धानि काष्ठानि विगतधूमान्यवतप्तं सर्वमग्निना तदग्निगृहं स्वेदयोग्येन चोष्मणा युक्तमिति| तत्रैनं वातहराभ्यङ्गाभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं प्रवेशयेत्| अनुशिष्यात् सौम्य, प्रविश कल्याणायारोग्याय च| प्रविश्य चैनां पिण्डिकामारुह्य पार्श्वापरपार्श्वाभ्यां यथा- सुख़ं शयीथाः| न च त्वरया स्वेदमूर्च्छापरितेनापि पिण्डिकैषा विमोक्तव्या प्राणोच्छ्रवासात्| भ्रश्यमानो ह्यतः पिण्डिकावकाशाद् द्वारमनधिगच्छन् स्वेदमूर्च्छा- परीततया सद्यः प्राणान् जह्याः| तस्मात् पिण्डिका- मेनां न कथञ्चन मुञ्चेथाः| त्वं यदा जानीयाः विगता- भिष्यन्दमात्मानं सम्यक् प्रस्रुतस्वेदपिच्छं सर्वस्रोतो- विमुक्तं लग़ुभुतमपगतविबन्धस्तम्भसुप्तिवेदनागौरव- मिति| ततः पिण्डिकानुसारेण द्वारं प्रपद्येथाः| निष्क्रम्य च चक्षुषोः परिपालनार्थमतिस्विन्नोऽपि न सहसा शीतो- दकमनुप्रविशेथाः| सम्यक् स्विन्नस्त्वपगतसन्तापक्लमो मुहूर्तात्सुख़ोष्णेन वारिणा यथान्यायं परिषिक्तोऽश्नीया- दिति जेन्ताकस्वेदः||१४||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദിനാ ജേന്താകലക്ഷണമുച്യതേ| അഥേത്യാനന്തര്യേ മങ്ഗലേ വാ| ജേന്താകസ്വേദം ചികീര്ഷര്വൈദ്യസ്തദ്യോഗ്യാം ഭൂമിം പരീക്ഷേത| പ്രാപ്യ ചോച്യമാനസമ്ഭവാം ഭൂമിം തത്ര വാസ്തുകല്പനയാ പൂര്വസ്യാം ദിശ്യുത്തരസ്യാം വാ വര്തമാനസ്യ പുഷ്കരിണ്യാദീനാം ജലാശയാനം മധ്യാദന്യതമസ്യ ജലാശയസ്യ പൂര്വദിഗപേക്ഷയാ ദക്ഷിണേ പശ്ചിമേ വാ കൂലേ കൂടാഗാരം കാരയേത്| കൂടാഗാരമിതി നാമ| കിമ്ഭൂതേ കൂല ആഹ-സുതീര്ഥേ ശോഭനം തീര്ഥം ജലാവരതണസോപാനമാര്ഗോ യസ്മിന്| തഥാ സമഃ സുവിഭക്തശ്ച ഭൂമിഭാഗോ യസ്മിന് കൂലേ തസ്മിന് ജലാശയകൂലേ| ഉദകാത്സപ്താഷ്ടൌ വാ അരത്നീരപക്രമ്യാതിക്രമ്യ കൂടാഗാരം കാരയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| കിമ്ഭൂതം കൂടാഗാരമ്| പ്രാങ്മുഖം പൂര്വാഭിമുഖദ്വാരം ഉദങ്മുഖമുത്തരാഭിമുഖദ്വാരം വാ| തച്ച കൂടാഗാരമന്തഃ ഉച്ചൈസ്ത്വേന വിസ്താരേണ ച പരമരത്നയഃ ഷോഡശ| തച്ച കാഷ്ഠാസമ്ഭവാദാതുരാദ്യപേക്ഷയാ സ്വല്പമപി കാരയേദിതി ജ്ഞാപനാര്ഥേ പരഗ്രഹണമ്| ഷോഡശാരത്നീതോऽധികം ന കാര്യമിത്യര്ഥഃ| സമന്താത്സുവൃത്തകുസൂലാകൃതിഃ| മൃത്കര്മണാ ഭിത്തിലേപാദിനാ സമ്യക് സമ്പന്നമ്| അനേകാനി വാതായനാനി ഗവാക്ഷാണി യത്ര തത്തഥാവിധമ്| തൈര്ഹി പ്രഥമം ധൂമബാഷ്പൌ നിസ്സരതഃ| അസ്യ ച അഥോക്തസ്യ കൂടാഗാരസ്യാന്തഃ പിണ്ഡികാം കാരയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| ക്വേത്യാഹ-സമന്തതോ ഭിത്തിമ്| കിമ്പ്രമാണമിത്യാഹ-അരത്നിവിസ്താരോച്ഛ്രയാമ്| പ്രസാരിതാങ്ഗുലിരുകൂര്പരാദാമധ്യമാങ്ഗുലിപ്രാന്താദ്ധസ്തോऽരത്നിഃ| തേന മിത ഉച്ഛ്രായോ വൈപുല്യം ച യസ്യാഃ സാ തഥാവിധാ| കിമവധി താം കാരയേദിത്യാഹ-ആകവാടാത്| കവാടം ദ്വാരപക്ഷഃ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി| ഏകസ്മാദ് ദ്വാരപക്ഷാദാരഭ്യ ഭിത്തിമനുസരന് അരത്നിവിസ്താരോച്ഛ്രായാം പിണ്ഡികാം കാരയേത്| യാവത് പരിവൃത്യ ദ്വിതീയോ ദ്വാരപക്ഷഃ| അസ്യ ച കൂടഗാരസ്യ മധ്യേ കന്ദൂസംസ്ഥാനം മൃന്മയമങ്ഗാരകോഷ്ഠകസ്തമ്ഭം കാരയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| കന്ദൂ മൃന്മയ്യനുപനദ്ധപടഹാകൃതിര്ഭവതി| തം ച സ്തമ്ഭമന്തഃപിണ്ഡികാതഃ കിഷ്കുമാത്രം ത്യക്ത്വാ മധ്യേ ഔന്നത്യേന ദ്വിപുരുഷപ്രമാണം സപ്തഹസ്തമാത്രം കാരയേത്| കിഷ്കുര്ഹസ്തചതുഷ്ടയമ്| തം ചാങ്ഗാരസ്തമ്ഭമന്തഃ ഖാദിരാണാമാശ്വകര്ണാനാം വാ കാഷ്ഠാനാം പൂരയിത്വാ ദീപയേത്| തതശ്ച ഭിഷഗ്യദാ സാധു ദഗ്ധാനി കാഷ്ഠാനീത്യേവമാദി ജാനീയാത് തദാ തമാതുരം വാതഹരാഭ്യങ്ഗാഭ്യക്തഗാത്രം തസ്മിന് കൂടാഗാരേ പിഹിതവാതായനത്വാത് സ്വേദയോഗ്യേ പ്രവേശയന്നനുശിഷ്യാത്| കിമിത്യാഹ-സൌമ്യേത്യാദി| സൌമ്യേത്യാമന്ത്രണമ്| കല്യാണായാരോഗ്യായ ചേത്യാശീര്വാദഃ| ഹേ സൌമ്യ| അസ്മിന് കൂടാഗാരേऽന്തഃപ്രവിശ്യ പിണ്ഡകാമധിരുഹ്യ തസ്യാം പിണ്ഡ്ലികായാം ത്വം പാര്ശ്വപരപാര്ശ്വാഭ്യാം യഥാസുഖം ശയീഥാഃ| ത്വയാ ച സൌമ്യ സ്വേദമൂര്ച്ഛോപതപ്തേനാപി പിണ്ഡികൈഷാ ന മോക്തവ്യാ| യതഃ പിണ്ഡികാവകാശാദതോ ഭ്രശ്യന് സ്വേദമൂര്ച്ഛാപരീതത്വേന ച ദ്വാരം പ്രാപ്തുമശക്നുവന് ഭവാനത്രൈവ പ്രാണാന് ജഹ്യാത്| തതഃ പിണ്ഡികാം കഥഞ്ചന ന മുഞ്ചേത്| സ ചാതുരോ യദാ വിഗതാഭിഷ്യന്ദത്വാദിയുക്തമാത്മാനം ജാനീയാത്| തതോऽനന്തരം പിണ്ഡികാനുസാരേണ ദ്വാരം പ്രതിപദ്യേത്| വിഗതാഭിഷ്യന്ദം വിച്ഛിന്നാസ്രാവമ്| സമ്യക്സ്രുതേ സ്വേദപിച്ഛേ യതസ്തം തഥാവിധമ്| തതശ്ച ദ്വാരാന്നിഷ്ക്രമ്യാതിസ്വിന്നോऽപി സ്വേദാതിയോഗയുക്തോऽപി സഹസാ ജടിതി ശീതോദകം ന പ്രവിശേത്| ചക്ഷുഷോഃ പരിപാലകത്വാത്| തേനൈതദുക്തം ഭവതി| സ്വേദാതിയോഗരോഗോദ്ഭവസ്തമ്ഭനായ ചക്ഷുഷഃ പ്രതിഘാതഭയാദ് ജതിതി ശീതോദകമനന്തരോക്തവ്യാധ്യാദിസ്തമ്ഭനം ന പ്രവിശേത്| തസ്മാത് സ്വേദാതിയോഗേ ശീതോദകം പ്രവിശേന്ന തു ജടിതി| സ്വേദസമ്യഗ്യോഗേ തു മുഹൂര്തമാത്രേണാപഗതസ്വേദതാ പക്ലമഃ സന് സുഖോഷ്ണേന വാരിണാ യഥാന്യായം പരിഷിക്തഃ സ്നാതഃ യഥോചിതമാഹാരമശ്നീയാത്| ഉഷ്ണാമ്ബുനാധഃ കായസ്യേത്യാദിസ്നാനന്യായഃ| ഇതി ജേന്താകസ്വേദ ഉക്തഃ|| ൧൪||
Adhikarana tApAdInAM doShavesheShe prayoganirdeshaH (15) · Śloka 15
തേഷാം വിശേഷതസ്താപോഷ്മസ്വേദൌ കഫേ പ്രയോജയേത്| ഉപ- നാഹമനിലേ കിഞ്ചിത്പിത്തസംസൃഷ്ടേऽന്യതരസ്മിന് ദ്രവമിതി||൧൫||
तेषां विशेषतस्तापोष्मस्वेदौ कफे प्रयोजयेत्| उप- नाहमनिले किञ्चित्पित्तसंसृष्टेऽन्यतरस्मिन् द्रवमिति||१५||
🔊 Audio coming soon
തേഷാം ചാനന്തരോക്താനാം സ്വേദാനാം മധ്യേ താപസ്വേദ ഉഷ്മസ്വേദശ്ച കഫേऽധികേ പ്രയോജ്യൌ| ഉപനാഹനാമാ സ്വേദോऽനിലേ വായാവധികേ യോജ്യഃ| അന്യതരസ്മിന് പ്രാകൃതേ കഫേऽനിലേ വാ കിഞ്ചിത് സ്തോകേന പിത്തേന സംസൃഷ്ടേ ദ്രവസ്സ്വേദോ യോജ്യഃ| ഇത്യാഗ്നേയാഃ സ്വേദാഃ| ഏതേഷ്വഗ്നിനാ യോഗഃ|| ൧൫||
Adhikarana anagnisvedaH (16) · Śloka 16
അനാഗ്നേയം പുനര്മേദഃകഫാവൃതേ വായൌ| നിവാതസദനഗുരു- പ്രാവരണബഹുമദ്യപാനവ്യായാമക്ഷുദാതപനിയുദ്ധാധ്വഭാരഭര- ണാമര്ഷഭയൈഃ| ഉപനാഹഞ്ച പിത്താന്വയേ പൂര്വോക്തേനൈവ വിധിനാ- ऽഗ്നിരഹിതമിതി||൧൬||
अनाग्नेयं पुनर्मेदःकफावृते वायौ| निवातसदनगुरु- प्रावरणबहुमद्यपानव्यायामक्षुदातपनियुद्धाध्वभारभर- णामर्षभयैः| उपनाहञ्च पित्तान्वये पूर्वोक्तेनैव विधिना- ऽग्निरहितमिति||१६||
🔊 Audio coming soon
അനാഗ്നേയോऽഗ്നിയോഗം വിനാ ശക്ത്യൈവ സ്വേദയതി| തം ച മേദസാ കഫേന വാവൃതേ വായൌ പ്രയോജയേത്| സ ചാനാഗ്നേയോ നിവാതസദനാദിഭിര്ഭവതി| നിവാതസദനം നിഷിദ്ധവായുപ്രവേശം വേശ്മ| നിയുദ്ധം ബാഹുയുദ്ധമസിധനുഷ്കാണ്ഡാദിനാ| തഥാവിധ ഏവ വായൌ പിത്താന്വയേ പിത്തമിശ്രേऽനന്തരോക്തമുപനാഹമഗ്നിസംസ്കാരരഹിതം യോജയേത്|| ൧൬||
Adhikarana svedavidhiH (17) · Śloka 17
ഭവതി ചാത്ര- നിവാതേऽന്തര്ബഹിഃസ്നിഗ്ധോ ജീര്ണാന്നഃ സ്വേദമാചരേത്| വ്യാധിവ്യാധിതദേശര്ത്തുവശാന്മധ്യവരാവരമ്| കഫാര്തോ രൂക്ഷണം രൂക്ഷോ രൂക്ഷസ്നിഗ്ധം കഫാനിലേ| ആമാശയഗതേ വായൌ കഫേ പക്വാശയാശിശ്രിതേ| രൂക്ഷപൂര്വം തഥാ സ്നേഹപൂര്വം സ്ഥാനാനുരോധതഃ| അല്പം വങ്ക്ഷണയോഃ സ്വല്പം ദൃങ്മുഷ്കഹൃദയേ ന വാ| പദ്മോത്പലാദിഭിഃ സക്തുപിണ്ഡ്യാ വാऽऽച്ഛാദ്യ ചക്ഷുഷീ| ശീതൈര്മുക്താവലീപദ്മകുമുദോത്പലഭാജനൈഃ| മുഹുഃ കരൈശ്ച തോയാര്ദ്രൈഃ സ്വിദ്യതോ ഹൃദയം സ്പൃശേത്||൧൭||
भवति चात्र- निवातेऽन्तर्बहिःस्निग्धो जीर्णान्नः स्वेदमाचरेत्| व्याधिव्याधितदेशर्त्तुवशान्मध्यवरावरम्| कफार्तो रूक्षणं रूक्षो रूक्षस्निग्धं कफानिले| आमाशयगते वायौ कफे पक्वाशयाशिश्रिते| रूक्षपूर्वं तथा स्नेहपूर्वं स्थानानुरोधतः| अल्पं वङ्क्षणयोः स्वल्पं दृङ्मुष्कहृदये न वा| पद्मोत्पलादिभिः सक्तुपिण्ड्या वाऽऽच्छाद्य चक्षुषी| शीतैर्मुक्तावलीपद्मकुमुदोत्पलभाजनैः| मुहुः करैश्च तोयार्द्रैः स्विद्यतो हृदयं स्पृशेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ഭവതി ചാത്രേതി തന്ത്രരീതിഃ| നിവാതേ ദേശേ സ്വേദമാചരേത്| കിമ്ഭൂതഃ അന്തഃസ്നേഹപാനേന ബഹിശ്ചാഭ്യങ്ഗാദിനാ സ്നിഗ്ധഃ| തഥാ ജീര്ണാന്നഃ| യസ്യ ഹ്യസ്തനമന്നം ജീര്ണമ്| കിമ്ഭൂതം സ്വേദമാചരേദിത്യാഹ-വ്യാധീത്യാദിനാ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി-വ്യാധ്യപേക്ഷയാ, വ്യാധിതാപേക്ഷയാ, ദേശാപേക്ഷയാ, ൠത്വപേക്ഷയാ ച| യഥാവിധ ഏവ യോഗ്യോ മധ്യോ വാ| വര ഉത്കൃഷ്ടോ വാ അവരോऽല്പോ വാ സ്വേദസ്തമാചരേദിതി സമ്ബന്ധഃ| തഥാ യഃ പുരുഷഃ കഫേനാര്തഃ സ രൂക്ഷഃ സന് സ്വേദമാചരേത്| ന ത്വന്തര്ബഹിഃസ്നിഗ്ധഃ| കിമ്ഭൂതം സ്വേദമാഹ-രൂക്ഷണം കഫാര്തേ സ്വേദാദൌ സ്നേഹോ ന യോജ്യഃ| നാപി സ്നിഗ്ധസ്വേദഃ| തഥാ കഫാനിലേ വാതശ്ലേഷ്മണി രൂക്ഷസ്നിഗ്ധം സ്വേദമാചരേദ്യഃ കേനചിദംശേന രൂക്ഷഃ കേനചിത് സ്നിഗ്ധസ്തമിതി| അഥവാ പര്യായേണ രൂക്ഷസ്നിഗ്ധമ്| തഥാ ആമാശയഗതേ വായൌ കഫേ ച പക്വാശയഗതേ യഥാസങ്ഖ്യേന രൂക്ഷപൂര്വം സ്നിഗ്ധപൂര്വം ച സ്വേദമാചരേദിതി സമ്ബധ്യതേ| തേനൈദുക്തം ഭവതി-ആമാശയഗതേ വായാവാദൌ രൂക്ഷസ്വേദ ആചരണീയഃ| പശ്ചാത് സ്നിഗ്ധഃ| തഥാ കഫേ പക്വാശയഗതേ ആദൌ സ്നിഗ്ധസ്വേദഃ പശ്ചാദ്രൂക്ഷ ഇതി| കുത ഏവം നിയമ ഇത്യാഹ-സ്ഥാനാനുരോധതഃ വായുര്ഹ്യാമാശയ ആഗന്തുഃ| തച്ച സ്ഥാനം ശ്ലേഷ്മണഃ| അതസ്തദനുരോധാത് തത്രാദൌ രൂക്ഷണമേവ യോജ്യമ്| ഏതദ്വിപരീതം കഫേ യോജ്യമ്| അല്പം വങ്ക്ഷണയോഃ സ്വേദമാചരേദിതി സമ്ബന്ധഃ| ദൃഷ്ടൌ നേത്രേ മുഷ്കഹൃദയയോശ്ച സ്വല്പമത്യന്തേനാല്പം സ്വേദമാചരേത്| നൈവ വാ സര്വസര്വികയാ ഹൃദാദിഷു സ്വേദമാചരേത്| തഥാ പദ്മോത്പലാദിഭിഃ സ്വഭാവശീതൈഃ സക്തുപിണ്ഡ്യാ വാ ചക്ഷുഷീ ആച്ഛാദ്യ സ്വേദമാചരേദിതി സമ്ബന്ധഃ| തഥാ സര്വസ്യ സ്വിദ്യതോ മുക്താവല്യാദിഭിഃ ശീതസംസ്കാരേണ ശീതതരൈര്ഹൃദയം സംസ്പൃശേത|| ൧൭||
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM tatra kRutya~jca (18) · Śloka 18
ശീതശൂലക്ഷയേ സ്വിന്നോ ജാതേऽങ്ഗാനാം ച മാര്ദവേ| സ്യാച്ഛനൈര്മൃദിതഃ സ്നാതസ്തതഃ സ്നേഹവിധിം ഭജേത്||൧൮||
शीतशूलक्षये स्विन्नो जातेऽङ्गानां च मार्दवे| स्याच्छनैर्मृदितः स्नातस्ततः स्नेहविधिं भजेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
സ്വേദസ്യ സമ്യഗ്യോഗാതിയോഗലക്ഷണം ചികിര്ഷുരിദമാഹ-ശീതശൂലേത്യാദി| ശീതേ ശൂലേ ച ക്ഷീയമാണേ മാര്ദവേ ചാങ്ഗാനാം ജാതേ പുരുഷഃ സമ്യക് സ്വിന്നഃ സ്യാദിതി സമ്യഗ്യോഗഃ| ഏവംവിധേ ലക്ഷണേऽധിഗതേऽനന്തരം പുരുഷോ മൃദിതഃ സ്നാതഃ സന് ഉഷ്ണോദകോപചാരീത്യാദികം സ്നേഹവിധിം ഭജേത്|| ൧൮||
Adhikarana svedAtiyogalakShaNantatropacArashca (19) · Śloka 19
പിത്താസ്രകോപതൃണ്മൂര്ച്ഛാസ്വരാങ്ഗസദനഭ്രമാഃ| സന്ധിപീഡാജ്വരഃ ശ്യാവരക്തമണ്ഡലദര്ശനമ്| സ്വേദാതിയോഗാച്ഛര്ദിശ്ച തത്ര സ്തമ്ഭനമൌഷധമ്| വിഷക്ഷാരാഗ്ന്യതീസാരച്ഛര്ദിമോഹാതുരേഷു ച||൧൯||
पित्तास्रकोपतृण्मूर्च्छास्वराङ्गसदनभ्रमाः| सन्धिपीडाज्वरः श्यावरक्तमण्डलदर्शनम्| स्वेदातियोगाच्छर्दिश्च तत्र स्तम्भनमौषधम्| विषक्षाराग्न्यतीसारच्छर्दिमोहातुरेषु च||१९||
🔊 Audio coming soon
സ്വേദസ്യാऽതിയോഗാത്തു പിത്താസ്രകോപാദയോ ഭവന്തി| സദനശബ്ദഃ സ്വരാങ്ഗാഭ്യാം സമ്ബധ്യതേ| ശ്യാവാനി രക്താനി ച മണ്ഡലാന്യഗ്രത ആതുരഃ പശ്യതി| തത്ര സ്വേദാതിയോഗരോഗോദ്ഭവേ വക്ഷ്യമാണം സ്തമ്ഭനമൌഷധം ഭവതി| ന കേവലം സ്വേദാതിയോഗേ സ്തമ്ഭനമൌഷധം യാവദ്വിഷാദ്യാതുരേऽപി സ്തമ്ഭനമൌഷധമ്| ആതുരഗ്രഹണമേതദ്രോഗപ്രസക്ത്യുപലക്ഷണാര്ഥമ്| തഥാ ചാമാതിസാരേ സ്തമ്ഭനസ്യാപഥ്യത്വം വക്ഷ്യതി|
Adhikarana svedana-stamBana-sAmAnyalakShaNam (20) · Śloka 20
സ്വേദനം ഗുരു തീക്ഷ്ണോഷ്ണം പ്രായഃ സ്തമ്ഭനമന്യഥാ| ദ്രവസ്ഥിരസരസ്നിഗ്ധരൂക്ഷസൂക്ഷ്മം ച ഭേഷജമ്| സ്വേദനം സ്തമ്ഭനം ശ്ലക്ഷ്ണരൂക്ഷസൂക്ഷ്മസരദ്രവമ്| പ്രായസ്തിക്തം കഷായം ച മധുരം ച സമാസതഃ||൨൦||
स्वेदनं गुरु तीक्ष्णोष्णं प्रायः स्तम्भनमन्यथा| द्रवस्थिरसरस्निग्धरूक्षसूक्ष्मं च भेषजम्| स्वेदनं स्तम्भनं श्लक्ष्णरूक्षसूक्ष्मसरद्रवम्| प्रायस्तिक्तं कषायं च मधुरं च समासतः||२०||
🔊 Audio coming soon
സ്വേദനമിത്യാദിനാ സ്വേദനസ്തമ്ഭനയോഃ സാമാന്യേന ലക്ഷണം കരോതി| യദ് ഗുരു തീക്ഷ്ണമുഷ്ണം ച തത്സര്വം സ്വേദനം ഭവതി| അതോऽന്യഥൈതദ്വിപര്യയേണ ലഘു മന്ദം ശീതം ച സര്വം സ്തമ്ഭനം ഭവതി| തഥാ ദ്രവാതിയുക്തം ഭേഷജം സ്വേദനമ്| ശ്ലക്ഷ്ണത്വാദിയുക്തം സ്തമ്ഭനം സരരൂക്ഷസൂക്ഷ്മദ്രവാണാം സംസ്കാരയോഗാദിവശേനോഭയരൂപത്വമ്| തഥാ യത്കിഞ്ചിന്മധുരം തിക്തം കഷായം ച തത് സ്തമ്ഭനമ്| പ്രായോഗ്രഹണം ക്വചിത് വ്യഭിചാരപ്രദര്ശര്നാര്ഥമിതി സമാസതഃ സങ്ക്ഷേപതഃ സ്തമ്ഭനലക്ഷണമ്|
Adhikarana samyakstamBitAtistamBitalakShaNAni (21) · Śloka 21
സ്തമ്ഭിതഃ സ്യാദ്ബലേ ലബ്ധേ യഥോക്താമയസങ്ക്ഷയാത്| സ്തമ്ഭത്വക്സ്നായുസങ്കോചകമ്പഹൃദ്വാഗ്ധനുഗ്രഹൈഃ| പാദൌഷ്ഠത്വക്കരൈഃ ശ്യാവൈരതിസ്തമ്ഭിതമാദിശേത്||൨൧||
स्तम्भितः स्याद्बले लब्धे यथोक्तामयसङ्क्षयात्| स्तम्भत्वक्स्नायुसङ्कोचकम्पहृद्वाग्धनुग्रहैः| पादौष्ठत्वक्करैः श्यावैरतिस्तम्भितमादिशेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
അനന്തരം പ്രാസങ്ഗികസ്യ സ്തമ്ഭനസ്യ സമ്യഗ്യോഗാതിയോഗലക്ഷണമുച്യതേ-സ്തമ്ഭിത ഇത്യാദി| ബലേ ലബ്ധേ സ്തമ്ഭ്യാനാം ചാമയാനാം പരിക്ഷയേ സ്തമ്ഭനസമ്യഗ്യോഗോ വിജ്ഞേയഃ| അങ്ഗസ്തമ്ഭത്വക്സങ്കോചാദിഭിഃ സ്തമ്ഭനാതിയോഗോ വിജ്ഞേയഃ|| ൨൧||
Adhikarana asvedyAsteShAmevAtyayike mRudusvedavidhishca (22) · Śloka 22
ന സ്വേദയേദതിസ്ഥൂലരൂക്ഷദുര്ബലമൂര്ച്ഛിതാന്| സ്തമ്ഭനീയക്ഷതക്ഷീണക്ഷാമമദ്യവികാരിണഃ| തിമിരോദരവീസര്പകുഷ്ഠശോഷാഢ്യരോഗിണഃ| പീതദുഗ്ധദധിസ്നേഹമധൂന് കൃതവിരേചനാന്| ഭ്രഷ്ടദഗ്ധഗുദഗ്ലാനിക്രോധശോകഭയാര്ദിതാന്| ക്ഷുത്തൃഷ്ണാകാമലാപാണ്ഡുമേഹിനഃ പിത്തപീഡിതന്| ഗര്ഭിണീ പുഷ്പിതാം സൂതാം മൃദു വാത്യയികേ ഗദേ||൨൨||
न स्वेदयेदतिस्थूलरूक्षदुर्बलमूर्च्छितान्| स्तम्भनीयक्षतक्षीणक्षाममद्यविकारिणः| तिमिरोदरवीसर्पकुष्ठशोषाढ्यरोगिणः| पीतदुग्धदधिस्नेहमधून् कृतविरेचनान्| भ्रष्टदग्धगुदग्लानिक्रोधशोकभयार्दितान्| क्षुत्तृष्णाकामलापाण्डुमेहिनः पित्तपीडितन्| गर्भिणी पुष्पितां सूतां मृदु वात्ययिके गदे||२२||
🔊 Audio coming soon
ന സ്വേദയേദിത്യാദിനാ സ്വേദപ്രതിഷേധ ഉച്യതേ| യഃ സ്തമ്ഭനീയത്വേനോക്തഃ സ ന സ്വേദ്യഃ| മദ്യവികാരോ മദാത്യയോക്തോ ധ്വംസകവിക്ഷയാദിഃ| ആഢ്യരോഗോ വാതശോണിതമ്| പീതാ ദുഗ്ധാദയോ യൈസ്തത്കാലമജീര്ണേ ദുഗ്ധാദൌ സ്വേദോ വര്ജനീയഃ| കൃതവിരേചനസ്യാബലലാഭാത് സ്വേദോ ന യോജ്യഃ| തഥാ ഭ്രഷ്ടഗുദാന് ദഗ്ധഗുദാംശ്ച ക്ഷാരാദിനാ ന സ്വേദയേത്| അതിസ്ഥൂലാദയഃ സൂതാന്താഃ ന സ്വേദ്യാ ഇതി യദ്യപ്യുക്തം തഥാപ്യാത്യയികേ വിഷൂചികാദൌ സ്വേദാര്ഹേ ഗദേ അതിസ്ഥൂലാദീന് മൃദു സ്വേദയേത്|| ൨൨||
Adhikarana svedyaH (23) · Śloka 23
ശ്വാസകാസപ്രതിശ്യായഹിധ്മാധ്മാനവിബന്ധിഷു| സ്വരഭേദാനിലവ്യാധിപക്ഷാഘാതാപതാനകേ| അ~ഹ്ഗ്ഗമര്ദകടീപാറ്ശ്വപൃഷ്ഠകുക്ഷിഹനുഗ്രഹേ| മഹത്ത്വേ മുഷ്കയോഃ ഖല്യാമായാമേ വാതകണ്ടകേ| മൂത്രകൃച്ഛ്രാര്ബുദഗ്രന്ഥിശുക്രാഘാതാഢ്യമാരുതേ| വേപഥുശ്വയഥുസ്വാപസ്തമ്ഭജൃമ്ഭാങ്ഗഗൌരവേ| കര്ണമന്യാശിരഃ കോഷ്ഠജങ്ഘാപാദോരുരുക്ഷു ച| സ്വേദം യഥായഥാം കുര്യാത്തദൌഷധവിഭാഗതഃ||൨൩||
श्वासकासप्रतिश्यायहिध्माध्मानविबन्धिषु| स्वरभेदानिलव्याधिपक्षाग़ातापतानके| अ~ह्ग्गमर्दकटीपाऱ्श्वपृष्ठकुक्षिहनुग्रहे| महत्त्वे मुष्कयोः ख़ल्यामायामे वातकण्टके| मूत्रकृच्छ्रार्बुदग्रन्थिशुक्राग़ाताढ्यमारुते| वेपथुश्वयथुस्वापस्तम्भजृम्भाङ्गगौरवे| कर्णमन्याशिरः कोष्ठजङ्ग़ापादोरुरुक्षु च| स्वेदं यथायथां कुर्यात्तदौषधविभागतः||२३||
🔊 Audio coming soon
ശ്വാസകാസാദയസ്ത്വവശ്യം സ്വേദ്യാഃ| ഏഷാം ശ്വാസകാസാദീനാം യഥായഥം സ്വേദം കുര്യാത്| കഥം ആഹ-തദൌഷധവിഭാഗതഃ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി-യദാ ശ്വാസേ സ്വേദ ഉപയുജ്യതേ തദാ ശ്വാസോക്തൈരേവൌഷധൈഃ സ്വേദ ഉപയോജ്യഃ| ഏവം കാസാദീനാമപി സ്വൈഃ സ്വൈരൌഷധൈര്വാച്യമ്| ഗ്രഹശബ്ദസ്യ കട്യാദിഭിഃ സമ്ബന്ധഃ| ശുക്രാഘാതഃ ശുക്രരോധഃ| രുക്ശബ്ദസ്യ കര്ണാദിഭിഃ സമ്ബന്ധഃ|| ൨൩||
Adhikarana svedanottaravidhiH (24) · Śloka 24
സ്വിന്നോऽന്നം പഥ്യമശ്നീയാദ് ദോഷരോഗാനുരോധതഃ| തദഹഃ സ്വിന്നസര്വാങ്ഗോ വ്യായാമം സുതരാം ത്യജേത്||൨൪||
स्विन्नोऽन्नं पथ्यमश्नीयाद् दोषरोगानुरोधतः| तदहः स्विन्नसर्वाङ्गो व्यायामं सुतरां त्यजेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
ഏതേഷു ച സ്വേദ്യേഷു വ്യാധിഷു സ്വിന്നഃ സന് പഥ്യമന്നമശ്നീയാദിത്യര്ഥഃ| തഥാ യശ്ച ജേന്താകാദിനാ സര്വാങ്ഗസ്വിന്നഃ സന് തദഹഃ സ്വേദോപയോഗദിവസമേകം സുതരാം വ്യായാമം വര്ജയേത്| അന്യേഷ്വപ്യഹസ്സു ആബലലാഭാദ് വ്യായാമത്യാഗപ്രദര്ശനാര്ഥം സുതരാം ഗ്രഹണമ്|
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM (25) · Śloka 25
അഗ്നേര്ദീപ്തിം മാര്ദവം ത്വക്പ്രസാദം ഭക്തശ്രദ്ധാം സ്രോതസാം നിര്മലത്വമ്| കുര്യാത് സ്വേദോ ജാഡ്യതന്ദ്രാപഹാരം സ്തബ്ധാന് സന്ധീംശ്ചേഷ്ടയത്യാശു ചാസ്യ||൨൫||
अग्नेर्दीप्तिं मार्दवं त्वक्प्रसादं भक्तश्रद्धां स्रोतसां निर्मलत्वम्| कुर्यात् स्वेदो जाड्यतन्द्रापहारं स्तब्धान् सन्धींश्चेष्टयत्याशु चास्य||२५||
🔊 Audio coming soon
അഗ്നേരിത്യാദിനാ സ്വേദപ്രഭാവകഥനമ്| സര്വഃ സ്വേദോऽഗ്നിദീപ്ത്യാദികം കുര്യാത്തഥാ ജാഡ്യാപഹാരം തന്ദ്രാപഹാരം ച സ്വേദഃ കുര്യാദിതി സമ്ബന്ധഃ| തഥാ സ്തബ്ധാന് വാതാദിനാ കൂര്പരാദീന് സ്വേദ ആശ്വേവ ചേഷ്ടയതി ക്രിയാസു വ്യാപാരയതീത്യര്ഥഃ|| ൨൫||
Adhikarana snehottarasvedasya Palam (26-27) · Śloka 27
സ്നേഹക്ലിന്നാഃ കോഷ്ഠഗാ ധാതുഗാ വാ| സ്രോതോലീനാ യേ ച ശാഖാസ്ഥിസാംസ്ഥാഃ| ദോഷാഃ സ്വേദൈസ്തേ ദ്രവ്Zഇകൃത്യ കോഷ്ഠം നീതാഃ സമ്യക് ശുദ്ധിഭിര്നിര്ഹ്നിയന്തേ||൨൬|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ സ്വേദവിധിര്നാമ ഷഡ്വിംശോऽധ്യായഃ||൨൭||
स्नेहक्लिन्नाः कोष्ठगा धातुगा वा| स्रोतोलीना ये च शाख़ास्थिसांस्थाः| दोषाः स्वेदैस्ते द्रव्Zइकृत्य कोष्ठं नीताः सम्यक् शुद्धिभिर्निर्ह्नियन्ते||२६|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने स्वेदविधिर्नाम षड्विंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon
സ്നേഹേത്യാദിനാऽധ്യായമുപസംഹരന്നുത്തരാധ്യായസ്യോപോദ്ഘാതം കരോത്യസ്മിന് പ്രസങ്ഗേ സ്വേദഃ കിമര്ഥമുക്ത ഇതി ചാഹ-സ്നേഹക്ലിന്നാ ഇത്യാദി| യേ ദോഷാ വാതാദയഃ കോഷ്ഠേ മഹാസ്രോതസി സ്ഥിതാ ധാതുഷു വാ രക്താദിഷു ഗതാഃ സ്വേഭ്യഃ സ്ഥാനേഭ്യസ്തഥാ യേ സ്രോതഃ സംലീനാസ്തഥാ യേ ച ശാഖാസ്ഥിഷു ബാഹ്വാദിനലികാസ്ഥിഷു സ്ഥിതാസ്തേ സര്വേ അനന്തരോക്തപ്രകാരാവഹിതേന സ്നേഹക്ലിന്നാഃ സ്രുതിയോഗ്യത്വമാപാദിതാഃ സന്തോ യഥോക്തേന സ്വേദേന ദ്രവീകൃത്യ ശാഖാദിഭ്യഃ കോഷ്ഠം നീതാഃ തതഃ കോഷ്ഠാദ് വക്ഷ്യമാണാദിഭിഃ ശുദ്ധിഭിര്നിര്ഹ്നിയന്തേ| ശാഖാസ്ഥിഗ്രഹണം തത്സ്ഥേഷു ദോഷേഷ്വത്യന്തസ്വേദയോഗ്യതാപ്രതിപത്ത്യര്ഥമ്| അഥവാ ധാതുഗാ യേ വൃദ്ധ്യാ കോഷ്ഠാദ് ധാതുഷു ഗതാഃ| ശാഖാസ്ഥാ യേ ധാതുഷ്വേവ സ്ഥിതാഃ കോപം യാതാഃ| അത്രാപ്യസ്ഥിഗ്രഹണം പ്രാധാന്യാര്ഥമ്| തസ്മാദനേന സ്വേദസ്യ ദോഷാണാം ദ്രവീകൃത്യ കോഷ്ഠാനയനം പ്രയോജനമുക്തമ്|| ൨൬|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ഷഡ്വിംശോऽധ്യായഃ