Adhikarana athAtaH svedavidhirnAma ShaDviMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ സ്വേദവിധിര്നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः स्वेदविधिर्नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Agneyasvedasya cAturvidhyam (2) · Śloka 2
ചതുര്വിധോऽഗ്നിസ്വേദോ ഭവതി താപോപനാഹദ്രവോഷ്മ ഭേദേന||൨||
चतुर्विधोऽग्निस्वेदो भवति तापोपनाहद्रवोष्म भेदेन||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tApasvedaH (3) · Śloka 3
തത്ര താപസ്വേദഃ പാണികാംസ്യഫാലവാലുകാവസ്ത്രഘടികാദിഭിഃ സാക്ഷാദഗ്നിനാ ച പ്രയോക്തവ്യഃ||൩||
तत्र तापस्वेदः पाणिकांस्यफालवालुकावस्त्रग़टिकादिभिः साक्षादग्निना च प्रयोक्तव्यः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upanAhasvedaH (4) · Śloka 4
ഉപനാഹസ്വേദസ്തു സര്വഗന്ധധാന്യസര്ഷപകിണ്വവചാദേവദാരുരാ- സ്നൈരണ്ഡമൂലമധുകശതാഹ്വാസുരാകിട്ടാദിവാതഹരദ്രവ്യചൂര്ണൈര്യ- വഗോധൂമശകലൈരാനൂപാസൃക്പിത്തശിരഃ പാദാമിഷവേശവാരൈശ്ച| തഥാ ശ്ലേഷ്മസംസൃഷ്ടേ വായൌ സുരസാദിഭിഃ| പിത്തസംസൃഷ്ടേ ച പദ്മകാദിഭിഃ| പൃഥക് സഹിതൈര്വാ ക്ഷീരശുക്തധാന്യാമ്ലല- വണമസ്തുപ്രഗാഢൈഃ സുസ്നിഗ്ധൈഃ സുഖോഷ്ണൈഃ സാല്വലാഭിധാനൈ- സ്തൈര്ബഹുശഃ പ്രദിഹ്യോഷ്ണവീര്യാപൂതിമൃദുരോമചര്മഭിസ്തദ ഭാവേ ഘന- വാതഹരപത്രാവികകൌശേയൈരുപനദ്ധമങ്ഗമഹഃസ്ഥിതം വിദാഹപരി- ഹാരാര്ഥം നിശി മുഞ്ചേത്| ദിവാ നിശി ബദ്ധമ്| ദോഷകാല- ബലവശേന വാ||൪||
उपनाहस्वेदस्तु सर्वगन्धधान्यसर्षपकिण्ववचादेवदारुरा- स्नैरण्डमूलमधुकशताह्वासुराकिट्टादिवातहरद्रव्यचूर्णैर्य- वगोधूमशकलैरानूपासृक्पित्तशिरः पादामिषवेशवारैश्च| तथा श्लेष्मसंसृष्टे वायौ सुरसादिभिः| पित्तसंसृष्टे च पद्मकादिभिः| पृथक् सहितैर्वा क्षीरशुक्तधान्याम्लल- वणमस्तुप्रगाढैः सुस्निग्धैः सुख़ोष्णैः साल्वलाभिधानै- स्तैर्बहुशः प्रदिह्योष्णवीर्यापूतिमृदुरोमचर्मभिस्तद भावे ग़न- वातहरपत्राविककौशेयैरुपनद्धमङ्गमहःस्थितं विदाहपरि- हारार्थं निशि मुञ्चेत्| दिवा निशि बद्धम्| दोषकाल- बलवशेन वा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvividhaH dravasvedaH (5) · Śloka 5
ദ്രവസ്വേദസ്തു ദ്വിവിധഃ| പരിഷേകോऽവഗാശ്ച| തത്ര ശിഗ്രു- വരണാമ്രാതകമൂലകസര്ഷപസുരസാര്ജകവാസാവംശാശ്മന്തകാ- ശോകശിരീഷാര്കകരഞ്ജൈരണ്ഡമാലതീപത്ര ഭങ്ഗപൂതീകദശമൂ- ലാദിവാതഹരൈര്ദ്രവ്യൈര്മസ്തുസലിലസുരാക്ഷീരശുക്താദിഭിര്ക്വ- ഥിതൈഃ പൂര്വോക്തൈശ്ച യഥാദോഷം പൃഥക്സഹിതൈര്വാ കുമ്ഭീര്വര്ഷ- ലികാ പ്രണാലീര്വാ പൂരയിത്വാ വാതഹരസിദ്ധസ്നേഹാഭ്യക്തമന- ഭ്യക്തം വോപവിഷ്ടം കിലിഞ്ജേ വാ ശയാനമേകാങ്ഗേ സര്വാങ്ഗേ വാ വസ്ത്രാവച്ഛന്നേ പരിഷേചയേത് തൈരേവാദ്ഭി പൂര്ണേ മഹതി കടാഹേ കുണ്ഡേ ദ്രോണ്യാം വാऽവഗാഹയേത്||൫||
द्रवस्वेदस्तु द्विविधः| परिषेकोऽवगाश्च| तत्र शिग्रु- वरणाम्रातकमूलकसर्षपसुरसार्जकवासावंशाश्मन्तका- शोकशिरीषार्ककरञ्जैरण्डमालतीपत्र भङ्गपूतीकदशमू- लादिवातहरैर्द्रव्यैर्मस्तुसलिलसुराक्षीरशुक्तादिभिर्क्व- थितैः पूर्वोक्तैश्च यथादोषं पृथक्सहितैर्वा कुम्भीर्वर्ष- लिका प्रणालीर्वा पूरयित्वा वातहरसिद्धस्नेहाभ्यक्तमन- भ्यक्तं वोपविष्टं किलिञ्जे वा शयानमेकाङ्गे सर्वाङ्गे वा वस्त्रावच्छन्ने परिषेचयेत् तैरेवाद्भि पूर्णे महति कटाहे कुण्डे द्रोण्यां वाऽवगाहयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UShmasvedaH aShTavidhaH (6) · Śloka 6
ഊഷ്മസ്വേദഃ പുനരഷ്ടധാ ഭിദ്യതേ-പിണ്ഡഃ സംസ്തരോ നാഡീ ഘനാശ്മ കുമ്ഭീ കൂപഃ കുടീ ജേന്താകശ്ച||൬||
ऊष्मस्वेदः पुनरष्टधा भिद्यते-पिण्डः संस्तरो नाडी ग़नाश्म कुम्भी कूपः कुटी जेन्ताकश्च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDasvedaH (7) · Śloka 7
തത്ര മൃത്കപാലപാഷാണലോഷ്ടലോഹപിണ്ഡാനഗ്നിവര്ണാന് സന്ദംശേന ഗൃഹീത്വാമ്ഭസ്യമ്ലേ വാ നിമ്മജ്ജയേത്| തൈരാര്ദ്രാവികവസ്ത്രേണ വേഷ്ടിതൈഃ ശ്ലേഷ്മമേദോഭൂയിഷ്ഠം സരുജമങ്ഗം ഗ്രന്ഥിമദ്വാ സ്വേദയേത്| പാംസുസികതാഗവാദിപുരീഷധാന്യബുസപുലാകപലലൈര്വാ- ऽമ്ലോത്ക്വഥിതൈഃ പൂര്വവദ്വേഷ്ടിതൈഃ ഗവാദിശകൃതാര്ദ്രേണ പിണ്ഡീ- കൃതേനോപനാഹദ്രവ്യോത്കാരികാകൃസരമാംസപിണ്ഡൈര്വാ വാതരോഗേ- ഷ്വിതി പിണ്ഡസ്വേദഃ| സ ഏവ സങ്കരാഖ്യഃ||൭||
तत्र मृत्कपालपाषाणलोष्टलोहपिण्डानग्निवर्णान् सन्दंशेन गृहीत्वाम्भस्यम्ले वा निम्मज्जयेत्| तैरार्द्राविकवस्त्रेण वेष्टितैः श्लेष्ममेदोभूयिष्ठं सरुजमङ्गं ग्रन्थिमद्वा स्वेदयेत्| पांसुसिकतागवादिपुरीषधान्यबुसपुलाकपललैर्वा- ऽम्लोत्क्वथितैः पूर्ववद्वेष्टितैः गवादिशकृतार्द्रेण पिण्डी- कृतेनोपनाहद्रव्योत्कारिकाकृसरमांसपिण्डैर्वा वातरोगे- ष्विति पिण्डस्वेदः| स एव सङ्कराख़्यः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMstarasvedaH (8) · Śloka 8
യഥാര്ഹസ്വേദദ്രവ്യാണി പിഹിതമുഖായാം കുമ്ഭ്യാം സമ്യഗുപസ്വേദ്യ നിവാതശരണശയനസ്ഥേ കിലിഞ്ജേ പ്രസ്തീര്യാവികകൌശേയ- വാതഹരപത്രാന്യതമോത്തരപ്രച്ഛദേ രൌരവാജിനപ്രാവാരാദിഷ്വവ- ച്ഛന്നം സ്വേദയേദിതി സംസ്തരസ്വേദഃ||൮||
यथार्हस्वेदद्रव्याणि पिहितमुख़ायां कुम्भ्यां सम्यगुपस्वेद्य निवातशरणशयनस्थे किलिञ्जे प्रस्तीर्याविककौशेय- वातहरपत्रान्यतमोत्तरप्रच्छदे रौरवाजिनप्रावारादिष्वव- च्छन्नं स्वेदयेदिति संस्तरस्वेदः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIsvedaH (9) · Śloka 9
പൂര്വവദേവോപസ്വേദ്യോഖാമുഖേऽന്യാമുഖാം നാഡീം മൂലച്ഛിദ്രപ്ര- മാണാപാറ്ശ്വച്ഛിദ്രാമുപസന്ധായാവലിപ്യ ച പാര്ശ്വച്ഛിദ്രസ്ഥയാ നാഡ്യാ ശരേഷികാവംശദലകിലിഞ്ജകരഞ്ജപത്രാന്യതമകൃതയാ ഗജാഗ്രഹസ്തസംസ്ഥാനയാ വ്യാമദീര്ഘയാऽധ്യര്ദ്ധവ്യാമദീര്ഘയാ വാ സ്വായാമചതുര്ഭാഗാഷ്ടഭാഗപരിണാഹമൂലാഗ്രസ്രോതസാ സര്വതോ വാതഹരപത്രസംവൃതഛിദ്രയാ ദ്വിസ്ത്രിര്വാ വിനമിതയാ സുഖോപ- വിഷ്ടസ്യ സ്വഭ്യക്തപ്രാവൃതേऽങ്ഗേ ബാഷ്പമുപഹരേത്| ബാഷ്പോ ഹ്യനൃ- ജുഗാമീ വിഹതചണ്ഡവേഗസ്ത്വചമിവിദഹന് സുഖം സ്വേദയതീതി നാഡീസ്വേദഃ||൯||
पूर्ववदेवोपस्वेद्योख़ामुख़ेऽन्यामुख़ां नाडीं मूलच्छिद्रप्र- माणापाऱ्श्वच्छिद्रामुपसन्धायावलिप्य च पार्श्वच्छिद्रस्थया नाड्या शरेषिकावंशदलकिलिञ्जकरञ्जपत्रान्यतमकृतया गजाग्रहस्तसंस्थानया व्यामदीर्ग़याऽध्यर्द्धव्यामदीर्ग़या वा स्वायामचतुर्भागाष्टभागपरिणाहमूलाग्रस्रोतसा सर्वतो वातहरपत्रसंवृतछिद्रया द्विस्त्रिर्वा विनमितया सुख़ोप- विष्टस्य स्वभ्यक्तप्रावृतेऽङ्गे बाष्पमुपहरेत्| बाष्पो ह्यनृ- जुगामी विहतचण्डवेगस्त्वचमिविदहन् सुख़ं स्वेदयतीति नाडीस्वेदः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghanAshmasvedaH (10) · Śloka 10
പുരുഷായാമമാത്രമധികം വാ ഘനം സമം ച ശിലാതലം ഭൂപ്രദേശം വാ വാതഹരദാരുദീപ്തേനാഗ്നിനാ സര്വതസ്താപയിത്വാऽഗ്നിമപോ- ഹ്യോഷ്ണോദകാമ്ലാദിഭിരഭ്യുക്ഷ്യ യഥോക്തപ്രച്ഛദേ സംസ്തരവത്സ്വേ- ദയേദിതി ഘനാശ്മസ്വേദഃ||൧൦||
पुरुषायाममात्रमधिकं वा घनं समं च शिलातलं भूप्रदेशं वा वातहरदारुदीप्तेनाग्निना सर्वतस्तापयित्वाऽग्निमपो- ह्योष्णोदकाम्लादिभिरभ्युक्ष्य यथोक्तप्रच्छदे संस्तरवत्स्वे- दयेदिति घनाश्मस्वेदः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBIsvedaH (11) · Śloka 2
പൂര്വവത്സ്വേദദ്രവ്യാണി കുമ്ഭ്യാമുക്ത്വാഥ്യാശ്ലിഷ്യോപവിഷ്ടസ്ത- ദ്വദൂഷ്മണം ഗൃഹ്ണീയാത്| ഭൂമൌ വാ താം നിഖായ തദൂര്ധ്വമാസനം ശയനം വാ നാതിഘനപ്രച്ഛദം പരിതഃ പ്രലമ്ബമാനകുഥാകമ്ബ- ലഗോണികം നിധായ തത്രസ്ഥസ്യോഷ്മാണം ഗൃഹ്ണതഃ കുമ്ഭ്യാമഗ്നി- വര്ണാനയോഗുഡാനുപലാംശ്ച ശനിര്നിമിജ്ജയേദിതി കുമ്ഭസ്വേദഃ||൨||
पूर्ववत्स्वेदद्रव्याणि कुम्भ्यामुक्त्वाथ्याश्लिष्योपविष्टस्त- द्वदूष्मणं गृह्णीयात्| भूमौ वा तां निख़ाय तदूर्ध्वमासनं शयनं वा नातिग़नप्रच्छदं परितः प्रलम्बमानकुथाकम्ब- लगोणिकं निधाय तत्रस्थस्योष्माणं गृह्णतः कुम्भ्यामग्नि- वर्णानयोगुडानुपलांश्च शनिर्निमिज्जयेदिति कुम्भस्वेदः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUpasvedaH (12) · Śloka 12
ശയനസ്യാധോവിസ്താരദ്വിഗുണഖാതേ കൂപേ വാതഹരദാരുകരീഷാ- ന്യതരപൂര്ണദഗ്ധേ വിഗതധൂമേ സ്വാസ്തീര്ണശയനസ്ഥം സ്വേദയേദിതി കൂപസ്വേദഃ||൧൨||
शयनस्याधोविस्तारद्विगुणख़ाते कूपे वातहरदारुकरीषा- न्यतरपूर्णदग्धे विगतधूमे स्वास्तीर्णशयनस्थं स्वेदयेदिति कूपस्वेदः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTIsvedaH (13) · Śloka 13
കുടീം നാത്യുച്ചവിസ്താരാം വൃത്താമച്ഛിദ്രാമുപനാഹകല്കഘന- പ്രദിഗ്ധകുഡ്യാം സര്വതോ വിധൂമപ്രദീപ്തഖദിരാങ്ഗാരപൂര്ണഹസന്തി- കാസമൂഹപരിവൃതാം വിധായ തന്മധ്യേ ച ശയ്യാം തത്രസ്ഥം സ്വേദയേദിതി കുടീസ്വേദഃ||൧൩||
कुटीं नात्युच्चविस्तारां वृत्तामच्छिद्रामुपनाहकल्कग़न- प्रदिग्धकुड्यां सर्वतो विधूमप्रदीप्तख़दिराङ्गारपूर्णहसन्ति- कासमूहपरिवृतां विधाय तन्मध्ये च शय्यां तत्रस्थं स्वेदयेदिति कुटीस्वेदः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jentAkasvedaH (14) · Śloka 14
അഥ ജേന്താകം ചികീര്ഷുര്ഭൂമിം പരീക്ഷേത| പൂര്വസ്യാമുത്തരസ്യാം വാ ദിശി ഗുണവതി പ്രശസ്തഭൂമിഭാഗേ| ദേശേ കൃഷ്ണമൃത്തികേ വാ സുവര്ണവര്ണമൃത്തികേ പരിധാപുഷ്കരിണ്യാദീനാം ജലാശയാ- നാമന്യതമസ്യ കൂലേ| ദക്ഷിണേ പശ്ചിമേ വാ സുതീര്ഥേ സമ- സുവിഭക്തഭൂമിഭാഗേ| സപ്താഷ്ടൌ വാऽരത്നീഃ പരിക്രമ്യോദകാത് പ്രാങ്മുഖമുദങ്മുഖം വാऽഭിമുഖതീര്ഥം കൂടാഗാരം കാരയേത്| ഉത്സേധവിസ്താരതഃ പരമരത്നയഃ ഷോഡശസമന്താത്സുവൃത്തം മൃത്ക- ര്മസമ്പന്നമനേകവാതായനമ്| അസ്യ കൂടാഗാരസ്യന്തഃ സമ- ന്തതോ ഭിത്തിമരത്നിവിസ്താരോച്ഛ്രായാം പിണ്ഡികാം കാരയേ- ദാകVവാടാത്| മധ്യേ ചാസ്യ കൂടാഗാരസ്യ കിഷ്കുമുക്തം ദ്വി- പുരുഷപ്രമാണം മൃന്മയം കന്ദുസംസ്ഥാനം ബഹുസൂക്ഷ്മചിഛ്ദ്രമങ്ഗാര- കോഷ്ഠകസ്തമ്ഭം സാപിധാനം കാരയേത്| തം ച ഖാദിരാണാം അശ്വകര്ണാനാം വാ കാഷ്ഠാനാം പൂരയിത്വാ ദീപയേത്| സ യദാ ജാനീയാത്സാധുദഗ്ധാനി കാഷ്ഠാനി വിഗതധൂമാന്യവതപ്തം സര്വമഗ്നിനാ തദഗ്നിഗൃഹം സ്വേദയോഗ്യേന ചോഷ്മണാ യുക്തമിതി| തത്രൈനം വാതഹരാഭ്യങ്ഗാഭ്യക്തഗാത്രം വസ്ത്രാവച്ഛന്നം പ്രവേശയേത്| അനുശിഷ്യാത് സൌമ്യ, പ്രവിശ കല്യാണായാരോഗ്യായ ച| പ്രവിശ്യ ചൈനാം പിണ്ഡികാമാരുഹ്യ പാര്ശ്വാപരപാര്ശ്വാഭ്യാം യഥാ- സുഖം ശയീഥാഃ| ന ച ത്വരയാ സ്വേദമൂര്ച്ഛാപരിതേനാപി പിണ്ഡികൈഷാ വിമോക്തവ്യാ പ്രാണോച്ഛ്രവാസാത്| ഭ്രശ്യമാനോ ഹ്യതഃ പിണ്ഡികാവകാശാദ് ദ്വാരമനധിഗച്ഛന് സ്വേദമൂര്ച്ഛാ- പരീതതയാ സദ്യഃ പ്രാണാന് ജഹ്യാഃ| തസ്മാത് പിണ്ഡികാ- മേനാം ന കഥഞ്ചന മുഞ്ചേഥാഃ| ത്വം യദാ ജാനീയാഃ വിഗതാ- ഭിഷ്യന്ദമാത്മാനം സമ്യക് പ്രസ്രുതസ്വേദപിച്ഛം സര്വസ്രോതോ- വിമുക്തം ലഘുഭുതമപഗതവിബന്ധസ്തമ്ഭസുപ്തിവേദനാഗൌരവ- മിതി| തതഃ പിണ്ഡികാനുസാരേണ ദ്വാരം പ്രപദ്യേഥാഃ| നിഷ്ക്രമ്യ ച ചക്ഷുഷോഃ പരിപാലനാര്ഥമതിസ്വിന്നോऽപി ന സഹസാ ശീതോ- ദകമനുപ്രവിശേഥാഃ| സമ്യക് സ്വിന്നസ്ത്വപഗതസന്താപക്ലമോ മുഹൂര്താത്സുഖോഷ്ണേന വാരിണാ യഥാന്യായം പരിഷിക്തോऽശ്നീയാ- ദിതി ജേന്താകസ്വേദഃ||൧൪||
अथ जेन्ताकं चिकीर्षुर्भूमिं परीक्षेत| पूर्वस्यामुत्तरस्यां वा दिशि गुणवति प्रशस्तभूमिभागे| देशे कृष्णमृत्तिके वा सुवर्णवर्णमृत्तिके परिधापुष्करिण्यादीनां जलाशया- नामन्यतमस्य कूले| दक्षिणे पश्चिमे वा सुतीर्थे सम- सुविभक्तभूमिभागे| सप्ताष्टौ वाऽरत्नीः परिक्रम्योदकात् प्राङ्मुख़मुदङ्मुख़ं वाऽभिमुख़तीर्थं कूटागारं कारयेत्| उत्सेधविस्तारतः परमरत्नयः षोडशसमन्तात्सुवृत्तं मृत्क- र्मसम्पन्नमनेकवातायनम्| अस्य कूटागारस्यन्तः सम- न्ततो भित्तिमरत्निविस्तारोच्छ्रायां पिण्डिकां कारये- दाकVवाटात्| मध्ये चास्य कूटागारस्य किष्कुमुक्तं द्वि- पुरुषप्रमाणं मृन्मयं कन्दुसंस्थानं बहुसूक्ष्मचिछ्द्रमङ्गार- कोष्ठकस्तम्भं सापिधानं कारयेत्| तं च ख़ादिराणां अश्वकर्णानां वा काष्ठानां पूरयित्वा दीपयेत्| स यदा जानीयात्साधुदग्धानि काष्ठानि विगतधूमान्यवतप्तं सर्वमग्निना तदग्निगृहं स्वेदयोग्येन चोष्मणा युक्तमिति| तत्रैनं वातहराभ्यङ्गाभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं प्रवेशयेत्| अनुशिष्यात् सौम्य, प्रविश कल्याणायारोग्याय च| प्रविश्य चैनां पिण्डिकामारुह्य पार्श्वापरपार्श्वाभ्यां यथा- सुख़ं शयीथाः| न च त्वरया स्वेदमूर्च्छापरितेनापि पिण्डिकैषा विमोक्तव्या प्राणोच्छ्रवासात्| भ्रश्यमानो ह्यतः पिण्डिकावकाशाद् द्वारमनधिगच्छन् स्वेदमूर्च्छा- परीततया सद्यः प्राणान् जह्याः| तस्मात् पिण्डिका- मेनां न कथञ्चन मुञ्चेथाः| त्वं यदा जानीयाः विगता- भिष्यन्दमात्मानं सम्यक् प्रस्रुतस्वेदपिच्छं सर्वस्रोतो- विमुक्तं लग़ुभुतमपगतविबन्धस्तम्भसुप्तिवेदनागौरव- मिति| ततः पिण्डिकानुसारेण द्वारं प्रपद्येथाः| निष्क्रम्य च चक्षुषोः परिपालनार्थमतिस्विन्नोऽपि न सहसा शीतो- दकमनुप्रविशेथाः| सम्यक् स्विन्नस्त्वपगतसन्तापक्लमो मुहूर्तात्सुख़ोष्णेन वारिणा यथान्यायं परिषिक्तोऽश्नीया- दिति जेन्ताकस्वेदः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tApAdInAM doShavesheShe prayoganirdeshaH (15) · Śloka 15
തേഷാം വിശേഷതസ്താപോഷ്മസ്വേദൌ കഫേ പ്രയോജയേത്| ഉപ- നാഹമനിലേ കിഞ്ചിത്പിത്തസംസൃഷ്ടേऽന്യതരസ്മിന് ദ്രവമിതി||൧൫||
तेषां विशेषतस्तापोष्मस्वेदौ कफे प्रयोजयेत्| उप- नाहमनिले किञ्चित्पित्तसंसृष्टेऽन्यतरस्मिन् द्रवमिति||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anagnisvedaH (16) · Śloka 16
അനാഗ്നേയം പുനര്മേദഃകഫാവൃതേ വായൌ| നിവാതസദനഗുരു- പ്രാവരണബഹുമദ്യപാനവ്യായാമക്ഷുദാതപനിയുദ്ധാധ്വഭാരഭര- ണാമര്ഷഭയൈഃ| ഉപനാഹഞ്ച പിത്താന്വയേ പൂര്വോക്തേനൈവ വിധിനാ- ऽഗ്നിരഹിതമിതി||൧൬||
अनाग्नेयं पुनर्मेदःकफावृते वायौ| निवातसदनगुरु- प्रावरणबहुमद्यपानव्यायामक्षुदातपनियुद्धाध्वभारभर- णामर्षभयैः| उपनाहञ्च पित्तान्वये पूर्वोक्तेनैव विधिना- ऽग्निरहितमिति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavidhiH (17) · Śloka 17
ഭവതി ചാത്ര- നിവാതേऽന്തര്ബഹിഃസ്നിഗ്ധോ ജീര്ണാന്നഃ സ്വേദമാചരേത്| വ്യാധിവ്യാധിതദേശര്ത്തുവശാന്മധ്യവരാവരമ്| കഫാര്തോ രൂക്ഷണം രൂക്ഷോ രൂക്ഷസ്നിഗ്ധം കഫാനിലേ| ആമാശയഗതേ വായൌ കഫേ പക്വാശയാശിശ്രിതേ| രൂക്ഷപൂര്വം തഥാ സ്നേഹപൂര്വം സ്ഥാനാനുരോധതഃ| അല്പം വങ്ക്ഷണയോഃ സ്വല്പം ദൃങ്മുഷ്കഹൃദയേ ന വാ| പദ്മോത്പലാദിഭിഃ സക്തുപിണ്ഡ്യാ വാऽऽച്ഛാദ്യ ചക്ഷുഷീ| ശീതൈര്മുക്താവലീപദ്മകുമുദോത്പലഭാജനൈഃ| മുഹുഃ കരൈശ്ച തോയാര്ദ്രൈഃ സ്വിദ്യതോ ഹൃദയം സ്പൃശേത്||൧൭||
भवति चात्र- निवातेऽन्तर्बहिःस्निग्धो जीर्णान्नः स्वेदमाचरेत्| व्याधिव्याधितदेशर्त्तुवशान्मध्यवरावरम्| कफार्तो रूक्षणं रूक्षो रूक्षस्निग्धं कफानिले| आमाशयगते वायौ कफे पक्वाशयाशिश्रिते| रूक्षपूर्वं तथा स्नेहपूर्वं स्थानानुरोधतः| अल्पं वङ्क्षणयोः स्वल्पं दृङ्मुष्कहृदये न वा| पद्मोत्पलादिभिः सक्तुपिण्ड्या वाऽऽच्छाद्य चक्षुषी| शीतैर्मुक्तावलीपद्मकुमुदोत्पलभाजनैः| मुहुः करैश्च तोयार्द्रैः स्विद्यतो हृदयं स्पृशेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM tatra kRutya~jca (18) · Śloka 18
ശീതശൂലക്ഷയേ സ്വിന്നോ ജാതേऽങ്ഗാനാം ച മാര്ദവേ| സ്യാച്ഛനൈര്മൃദിതഃ സ്നാതസ്തതഃ സ്നേഹവിധിം ഭജേത്||൧൮||
शीतशूलक्षये स्विन्नो जातेऽङ्गानां च मार्दवे| स्याच्छनैर्मृदितः स्नातस्ततः स्नेहविधिं भजेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedAtiyogalakShaNantatropacArashca (19) · Śloka 19
പിത്താസ്രകോപതൃണ്മൂര്ച്ഛാസ്വരാങ്ഗസദനഭ്രമാഃ| സന്ധിപീഡാജ്വരഃ ശ്യാവരക്തമണ്ഡലദര്ശനമ്| സ്വേദാതിയോഗാച്ഛര്ദിശ്ച തത്ര സ്തമ്ഭനമൌഷധമ്| വിഷക്ഷാരാഗ്ന്യതീസാരച്ഛര്ദിമോഹാതുരേഷു ച||൧൯||
पित्तास्रकोपतृण्मूर्च्छास्वराङ्गसदनभ्रमाः| सन्धिपीडाज्वरः श्यावरक्तमण्डलदर्शनम्| स्वेदातियोगाच्छर्दिश्च तत्र स्तम्भनमौषधम्| विषक्षाराग्न्यतीसारच्छर्दिमोहातुरेषु च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedana-stamBana-sAmAnyalakShaNam (20) · Śloka 20
സ്വേദനം ഗുരു തീക്ഷ്ണോഷ്ണം പ്രായഃ സ്തമ്ഭനമന്യഥാ| ദ്രവസ്ഥിരസരസ്നിഗ്ധരൂക്ഷസൂക്ഷ്മം ച ഭേഷജമ്| സ്വേദനം സ്തമ്ഭനം ശ്ലക്ഷ്ണരൂക്ഷസൂക്ഷ്മസരദ്രവമ്| പ്രായസ്തിക്തം കഷായം ച മധുരം ച സമാസതഃ||൨൦||
स्वेदनं गुरु तीक्ष्णोष्णं प्रायः स्तम्भनमन्यथा| द्रवस्थिरसरस्निग्धरूक्षसूक्ष्मं च भेषजम्| स्वेदनं स्तम्भनं श्लक्ष्णरूक्षसूक्ष्मसरद्रवम्| प्रायस्तिक्तं कषायं च मधुरं च समासतः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyakstamBitAtistamBitalakShaNAni (21) · Śloka 21
സ്തമ്ഭിതഃ സ്യാദ്ബലേ ലബ്ധേ യഥോക്താമയസങ്ക്ഷയാത്| സ്തമ്ഭത്വക്സ്നായുസങ്കോചകമ്പഹൃദ്വാഗ്ധനുഗ്രഹൈഃ| പാദൌഷ്ഠത്വക്കരൈഃ ശ്യാവൈരതിസ്തമ്ഭിതമാദിശേത്||൨൧||
स्तम्भितः स्याद्बले लब्धे यथोक्तामयसङ्क्षयात्| स्तम्भत्वक्स्नायुसङ्कोचकम्पहृद्वाग्धनुग्रहैः| पादौष्ठत्वक्करैः श्यावैरतिस्तम्भितमादिशेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asvedyAsteShAmevAtyayike mRudusvedavidhishca (22) · Śloka 22
ന സ്വേദയേദതിസ്ഥൂലരൂക്ഷദുര്ബലമൂര്ച്ഛിതാന്| സ്തമ്ഭനീയക്ഷതക്ഷീണക്ഷാമമദ്യവികാരിണഃ| തിമിരോദരവീസര്പകുഷ്ഠശോഷാഢ്യരോഗിണഃ| പീതദുഗ്ധദധിസ്നേഹമധൂന് കൃതവിരേചനാന്| ഭ്രഷ്ടദഗ്ധഗുദഗ്ലാനിക്രോധശോകഭയാര്ദിതാന്| ക്ഷുത്തൃഷ്ണാകാമലാപാണ്ഡുമേഹിനഃ പിത്തപീഡിതന്| ഗര്ഭിണീ പുഷ്പിതാം സൂതാം മൃദു വാത്യയികേ ഗദേ||൨൨||
न स्वेदयेदतिस्थूलरूक्षदुर्बलमूर्च्छितान्| स्तम्भनीयक्षतक्षीणक्षाममद्यविकारिणः| तिमिरोदरवीसर्पकुष्ठशोषाढ्यरोगिणः| पीतदुग्धदधिस्नेहमधून् कृतविरेचनान्| भ्रष्टदग्धगुदग्लानिक्रोधशोकभयार्दितान्| क्षुत्तृष्णाकामलापाण्डुमेहिनः पित्तपीडितन्| गर्भिणी पुष्पितां सूतां मृदु वात्ययिके गदे||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedyaH (23) · Śloka 23
ശ്വാസകാസപ്രതിശ്യായഹിധ്മാധ്മാനവിബന്ധിഷു| സ്വരഭേദാനിലവ്യാധിപക്ഷാഘാതാപതാനകേ| അ~ഹ്ഗ്ഗമര്ദകടീപാറ്ശ്വപൃഷ്ഠകുക്ഷിഹനുഗ്രഹേ| മഹത്ത്വേ മുഷ്കയോഃ ഖല്യാമായാമേ വാതകണ്ടകേ| മൂത്രകൃച്ഛ്രാര്ബുദഗ്രന്ഥിശുക്രാഘാതാഢ്യമാരുതേ| വേപഥുശ്വയഥുസ്വാപസ്തമ്ഭജൃമ്ഭാങ്ഗഗൌരവേ| കര്ണമന്യാശിരഃ കോഷ്ഠജങ്ഘാപാദോരുരുക്ഷു ച| സ്വേദം യഥായഥാം കുര്യാത്തദൌഷധവിഭാഗതഃ||൨൩||
श्वासकासप्रतिश्यायहिध्माध्मानविबन्धिषु| स्वरभेदानिलव्याधिपक्षाग़ातापतानके| अ~ह्ग्गमर्दकटीपाऱ्श्वपृष्ठकुक्षिहनुग्रहे| महत्त्वे मुष्कयोः ख़ल्यामायामे वातकण्टके| मूत्रकृच्छ्रार्बुदग्रन्थिशुक्राग़ाताढ्यमारुते| वेपथुश्वयथुस्वापस्तम्भजृम्भाङ्गगौरवे| कर्णमन्याशिरः कोष्ठजङ्ग़ापादोरुरुक्षु च| स्वेदं यथायथां कुर्यात्तदौषधविभागतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedanottaravidhiH (24) · Śloka 24
സ്വിന്നോऽന്നം പഥ്യമശ്നീയാദ് ദോഷരോഗാനുരോധതഃ| തദഹഃ സ്വിന്നസര്വാങ്ഗോ വ്യായാമം സുതരാം ത്യജേത്||൨൪||
स्विन्नोऽन्नं पथ्यमश्नीयाद् दोषरोगानुरोधतः| तदहः स्विन्नसर्वाङ्गो व्यायामं सुतरां त्यजेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samyaksvinnalakShaNaM (25) · Śloka 25
അഗ്നേര്ദീപ്തിം മാര്ദവം ത്വക്പ്രസാദം ഭക്തശ്രദ്ധാം സ്രോതസാം നിര്മലത്വമ്| കുര്യാത് സ്വേദോ ജാഡ്യതന്ദ്രാപഹാരം സ്തബ്ധാന് സന്ധീംശ്ചേഷ്ടയത്യാശു ചാസ്യ||൨൫||
अग्नेर्दीप्तिं मार्दवं त्वक्प्रसादं भक्तश्रद्धां स्रोतसां निर्मलत्वम्| कुर्यात् स्वेदो जाड्यतन्द्रापहारं स्तब्धान् सन्धींश्चेष्टयत्याशु चास्य||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehottarasvedasya Palam (26-27) · Śloka 27
സ്നേഹക്ലിന്നാഃ കോഷ്ഠഗാ ധാതുഗാ വാ| സ്രോതോലീനാ യേ ച ശാഖാസ്ഥിസാംസ്ഥാഃ| ദോഷാഃ സ്വേദൈസ്തേ ദ്രവ്Zഇകൃത്യ കോഷ്ഠം നീതാഃ സമ്യക് ശുദ്ധിഭിര്നിര്ഹ്നിയന്തേ||൨൬|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ സ്വേദവിധിര്നാമ ഷഡ്വിംശോऽധ്യായഃ||൨൭||
स्नेहक्लिन्नाः कोष्ठगा धातुगा वा| स्रोतोलीना ये च शाख़ास्थिसांस्थाः| दोषाः स्वेदैस्ते द्रव्Zइकृत्य कोष्ठं नीताः सम्यक् शुद्धिभिर्निर्ह्नियन्ते||२६|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने स्वेदविधिर्नाम षड्विंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon