9. viruddhānnavijñānīyaḥ

Adhikarana atha viruddhAnnavij~jAnIyo nAma navamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ விருத்தாந்நவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஆஹாரஸ்ய ப்ரஸக்தத்வாத்விருத்தஸ்ய ச தஸ்ய கரஸதஶத்வாத்தத்ப்ரஸங்க ஏவேதமுச்யதே- அதாத இதி|| ௧||

Adhikarana grAmyamAMsAnAM madhuguDAdibhiH saha bhakShaNe niShedhaH (2) · Śloka 2

க்ராம்யாநூபௌதகபிஶிதாநி, மதுகுடதிலபயோமாஷமூலகபிஸைர்விரூடதாந்யைஶ்ச நைகத்யமத்யாத்||௨||

ஆநூபாநாஂ ப்ராணிநாமௌதகாநாஂ ச ஜலஜாநாஂ பிஶிதாநி மாஂஸாநி மாக்ஷிகாதிபிரைகத்யஂ ஸஹ நாத்யாத்| ஔதகாநாமாநூபத்வேऽபி விரோதப்ராதாந்யாத்பதக்க்ரஹணம்| விரூடதாந்யமங்குரிதாநி ஸஸ்யாநி|| ௨||

Adhikarana payasA saha matsyabhakShaNe niShedhaH (3) · Śloka 3

விஶேஷதஃ பயஸா மத்ஸ்யாந்| உபயஂ ஹ்யேதந்மதுரஸவிபாகித்வாதபிஷ்யந்தி, ஶீதோஷ்ணவீர்யத்வாத்பரஸ்பரஂ விருத்தம்||௩||

பயஸா க்ஷீரேண ஸஹ விஶேஷாந்மத்ஸ்யாந்நாத்யாத்| ஏததுபயமபிஷ்யந்தி வீர்யவிருத்தஂ ச|| ௩||

Adhikarana payasA saha visheSheNa cilicimasya bhakShaNe niShedhaH cilicimalakShaNa~jca (4) · Śloka 4

தேஷ்வபி விஶேஷேண சிலிசிமஃ| ஸ புநஃ ஶகலீ லோஹிதநயநஃ ஸர்வதோ லோஹிதராஜிர்லோஹிதப்ரபாகரஃ ப்ராயோ பூமௌ சரதி, ஸோऽத்யபிஷ்யந்திதமத்வாத் ஸுதராஂ வ்யாதீநுபஜநயத்யாமவிஷஂ ச||௪||

தேஷ்வபி மத்ஸ்யேஷு மத்யே விஶேஷேண சிலிசிமஃ பயஸா ஸஹ விஶேஷேண நாத்யாத்| ஸ புநஶ்சிலிசிமஃ ஶகல்யாக்யோ லோஹிதநேத்ரஃ ஸர்வதஃ ஶரீரே லோஹிதராஜிஃ ஶரீரே ச லோஹிதஶகலஸதஶஃ ப்ராயஶ்ச ஜலநிகடபூமௌ சரதி| ஸோऽத்யபிஷ்யந்திதமத்வாத் ஸுதராஂ வ்யாதீநுபஜநயதி| அபிஷ்யந்தி மாலிந்யேந ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ராவகம்| ஆமவிஷஂ மாத்ராஶிதீயே வக்ஷ்யதே|| ௪||

Adhikarana sarvamamladravyaM ka~ggvAdayashca payasA saha viruddhyante (5) · Śloka 5

ஸர்வஞ்சாம்லஂ த்ரவமத்ரவஂ பயஸைகத்யஂ விருத்தம்| தத உத்தரஂ வா விருத்தஂ பலஞ்ச கங்குவரகமகுஷ்டகுலத்தமாஷநிஷ்பாவாஶ்ச||௫||

ஸர்வஂ சாம்லஂ மத்யதாந்யாம்லாதி பயஸா ஸஹ ததஃ பயஸோ வா உத்தரஂ விருத்தம்| பலஂ சாந்யரஸமபி பயஸா ஸஹ ததோ வா உத்தரஂ விருத்தம்| கங்க்வாதயஶ்ச பயஸா ஸஹ ததோ வா உத்தரஂ விருத்தாஃ|| ௫||

Adhikarana mUlakAdiharitakabhakShaNottaraM payaH na sevyam (6) · Śloka 6

ந மூலகாதிரஹிதஂ பக்ஷயித்வா பயஃ ஸேவ்யஂ குஷ்டாபாதபயாத்||௬||

மூலககுடேராதி ஹரிதகஂ பக்ஷயித்வா ந பயஃ ஸேவ்யஂ, குஷ்டாபாதபயாத்|| ௬||

Adhikarana kShIramadhubhyAM viruddhAni dravyANi (7) · Śloka 7

பௌஷ்கரஂ ரௌஹிணீகஂ ஜாதுகஂ வா ஶாகஂ ஸஹ மதுபயோப்யாஂ நாப்யவஹரேத்| தாப்யாஞ்ச ஸஹ கபோதாந் ஸர்ஷபதைலபஷ்டாந்||௭||

பௌஷ்கராதிஶாகஂ க்ஷீரமாக்ஷிகாப்யாஂ மிஶ்ராப்யாஂ ஸஹ நாப்யவஹரேத்| ததா ஸார்ஷபதைலேந பஷ்டாந் கபோதாஂஸ்தாப்யாஂ மதுக்ஷீராப்யாஂ ஸஹ நாப்யவஹரேத்|| ௭||

Adhikarana sarShapatailabhRuShTAni matsyavarAhamAMsAni viruddhAni (8) · Śloka 8

ததா ஸர்ஷபதைலபஷ்டாநாஂ மத்ஸ்யபதராணாஂ பதராணி ஶ்வாவித்வராஹமாஂஸஂ சைகத்யஂ பித்தேநாமமாஂஸாநி||௮||

ததா ஸார்ஷபதைலபஷ்டாநாஂ மத்ஸ்யபதராணாஂ ஸம்பந்தீநி மாஂஸாநி விருத்தாநி| பதராணி ஶ்வாவிந்மாஂஸஂ வராஹமாஂஸேந ஸஹ விருத்தம்|| ௮||

Adhikarana saMyogaviruddhAni (9) · Śloka 9

தத்நா குக்குடஂ பஷதஂ ச| குஸும்பஶாகேநௌரப்ரம்| ஸௌவீரகேண திலஶஷ்குலீஃ| க்ஷீரேண லவணம்| மூலகேந மாஷஸூபம்| நவநீதேந மூலஶாகம்| உபோதகாஂ மைரேயமார்த்வீகாப்யாம்| பீலூநி கரீரைஃ| பிஸைர்விரூடகாநி| தத்நா மாஷஸூபேந குடேந மதுநா கதேந வா லகுச பலம்| தத்நா தக்ரேண தாலபலேந வா கதலீபலம்| பிப்பலீமரிசாப்யாஂ, மதுநா குடேந வா காகமாசீஂ||௯||

அபக்வாந்யபரிபூர்ணபாகாநி மாஂஸாநி பித்தேந ஸஹ புக்தாநி விருத்தாநி| தத்நா ஸஹ குக்குடோ விருத்தஃ பஷதஶ்ச| குஸும்பஶாகேந ஔரப்ரஂ மாஂஸஂ விருத்தம், உரப்ரோ மேஷஃ| ததா ஸௌவீரேண காஞ்ஜிகேந ஸஹ திலஶஷ்குலீ விருத்தா| க்ஷீரேண ஸஹ லவணஂ விருத்தம்| தத்யாதீநாமந்யதமேந லகுச பலம்| புநஶ்ச தத்யாதீநாமந்யதமேந கதலீபலம்| பிப்பலீமரிசாப்யாஂ மிஶ்ராப்யாஂ கேவலேநைவ வா மதுநாதவா குடேந ஸஹ காகமாசீஂ விரோதாத்த்யஜேத்|| ௯||

Adhikarana kAkamAcyA saMskArAdibhirvirodhaH (10) · Śloka 10

தாமேவ மத்ஸ்யபசநே ஶங்கிவேரபசநே வா பாஜநே ஸித்தாமந்யத்ர வா ஸித்தாஂ ராத்ரிமுஷிதாம்||௧௦||

ததா தாமேவ காகமாசீஂ ஶங்கிவேரபசநே பாஜநே மத்ஸ்யபசநே வா ஸித்தாஂ பக்வாஂ கேவலாமபி நாப்யவஹரேத்| அந்யஸ்மிந் வா யதாருசி பாஜநே ஸித்தாஂ நிஶாமுஷிதாஂ நாப்யவஹரேத்|| ௧௦||

Adhikarana kAMsyabhAjane dasharAtrasthitaM sarpirna sevyam (11) · Śloka 11

காஂஸ்யபாஜநே தஶராத்ரோஷிதஂ ஸர்பிஃ||௧௧||

காஂஸ்யபாஜநே தஶராத்ரஸ்திதஂ கதஂ நாப்யவஹரேத்| யாவத்தஶராத்ரஂ தாவந்ந விரோதஃ ததோ விரோத இத்யர்தஃ|| ௧௧||

Adhikarana saMyogasaMskArAdi viruddhAni (12) · Śloka 12

மத்யததிமதுபல்லாதகேஷு சோஷ்ணம்| தக்ரஸித்தகாஸம்பில்லகோ விருத்தஃ| அங்காரஶூல்யோ பாஸஃ| ஸுராகஸராபாயஸாஶ்சைகத்யஂ விருத்தாஃ| மதுஸர்பிர்வஸாதைலோதகாநி ஸமததாநி த்விஶஸ்த்ரிஶஃ ஸமஸ்தாநி வா| மதுகதே பிந்நாஂஶே திவ்யோதகாநுபாநே| மதுபுஷ்கரபீஜம்| பத்மோத்தரிகாஶாகஂ ஶார்கரோ மைரேயோ மது ச ஸஹோபயுக்தஂ ஸர்வே விருத்தம்; வாதஂ சாதிகோபயதி| ஹாரித்ரகஃ ஸர்ஷபதைலபஷ்டோ விருத்தஃ| பித்தஂ சாதிகோபயதி| பாயஸோ மந்தாநுபாநோ விருத்தஃ| ஶ்லேஷ்மாணஂ சாதிகோபயதி| உபோதகா திலகல்கஸித்தா ஹேதுரதீஸாரஸ்ய| பலாகா வாருண்யா குல்மாஷைஶ்ச விருத்தா| ஸைவ வராஹவஸயா பரிபஷ்டோ ஸத்யோ வ்யாபாதயதி| கோதாலாவதித்திரிமயூரகபிஞ்ஜலாஶ்சைரண்டதார்வக்நிஸித்தா ஏரண்டதைலஸம்மூர்ச்சிதாஃ| ஹாரீதமாஂஸஂ ஹரித்ரஶூலகாவஸகஂ ஹாரித்ராக்நிப்லுஷ்டஂ ச| ததேவ பஸ்மபாஂஸுபரித்வஸ்தஂ ஸக்ஷௌத்ரஂ ச| ததா மத்ஸ்யநிஸ்தாலிதஸ்நேஹஸாதிதாஃ பிப்பல்யஃ||௧௨||

மத்யாதிஷூபயுக்தேஷு உஷ்ணஂ ஸர்வஂ விருத்தம்| தக்ரேண பக்வஃ கம்பில்லகோ விருத்தஃ| அங்காரேஷு ஶூலேந ஸஂஸ்கதோ பாஸஃ பக்ஷீ விருத்தஃ| ஸுராதீஂஶ்ச பரஸ்பரஂ ஸஹ நாப்யவஹரேத்| மத்வாதீநாஂ த்வௌ த்வௌ வா த்ரீஸ்த்ரீந்வா ஸமகதத்வேந ஸமேந பரஸ்பரஂ ப்ரமாணேந நாப்யவஹரேத்| ஸமஸ்தாநி வா மத்வாதீநி ஸமப்ரமாணாநி நாப்யவஹரேத்| ததா விஷததே அபி மதுகதே திவ்யோதகாநுபாநே விருத்தே| மாக்ஷிகஂ பத்மபீஜஂ ச ஸஹ விருத்தம்| பத்மோத்தரிகாஶாதீநி ச பரஸ்பரஂ விருத்தாநி, வாதகோபநாநி ச| பத்மோத்தரிகா குஸும்பஃ, ஶார்கரமைரேயௌ மத்யவிஶேஷௌ| ஏகஃ ஶர்கரயா க்ரியதே| த்விதீயஃ கர்ஜ்ஜூராஸவஃ| ஹாரித்ரஃ ஸர்ஷபதைலபஷ்டோ விருத்தஃ| ஹாரித்ரோ நாம பூப்ரஸவஃ கந்தரூபஃ| ஸ சைவஂ பித்தகோபநஃ பயஸா ஸஂஸ்கத ஓதநோ மந்தாநுபாநோ விருத்தோऽநிலஶ்லேஷ்மகோபநஶ்ச| உபோதகாஂ திலகல்கேந ஸித்தாமதீஸாரஹேதுத்வாந்நாப்யவஹரேத்| பலாகா வாருண்யா ஸுரயா ஸஹ விருத்தா, குல்மாஷோ நாதிஸ்விந்நாநி ஸஸ்யாநி| ஸைவ ச பலாகா ஸூகரவஸயா ஸமந்தாத் பஹுபஷ்டா ஸத்ய ஏவ மாரயதி| கோதாதயஶ்சைரண்டதார்வக்நிஸித்தாஸ்ததா தேநைவைரண்டதைலேந ஸஹ மூர்ச்சிதா பஹுநா பஷ்டா இத்யர்தஃ| ஹாரீதஸ்ய பக்ஷிவிஶேஷஸ்ய மாஂஸஂ ஹரித்ராதாருஸீஸகாயாஂ ஶூலே ஆஸக்தஂ ஹரித்ராக்நிபக்வஂ ச விருத்தம்| ததா ததேவ ஹாரீதமாஂஸஂ பஸ்மநா பாஂஸுபிஶ்ச த்வஸ்தஂ ஸத் ஸமாக்ஷிகஂ விருத்தம்| மத்ஸ்யநிஸ்தாலநேந ஸ்நேஹேந யேந மத்ஸ்யா நிஸ்தாலிதாஸ்தேந ஸித்தாஃ பிப்பல்யோ விருத்தாஃ|| ௧௨||

Adhikarana shItoShNanavapurANAdIni sammilitAni na sevyAni (13) · Śloka 13

ஶீதோஷ்ணஂ நவபுராணமாமபக்வஞ்ச நைகமைகத்யமத்யாத்||௧௩||

ஸாமாந்யேந ஸ்பர்ஶேந வா வீர்யேண வா ஶீதமுஷ்ணஂ ச ஸஹ நாத்யாத்| ததா நவஂ புராணஂ ச ஶாலித்ரவ்யாதி ஸஹ நாத்யாத்| ஆமஂ பக்வஂ சாஹாரத்ரவ்யஂ ஸஹ நாத்யாத்| ஶீதமுஷ்ணேநைவ| நவஂ புராணேநைவாமஂ பக்வேர்நைவ| இத்யேகஶப்தார்தஃ| ஹரிதகபலாதீநாஂ ததாவிதோபயோகாதேவ ந விரோதஃ|| ௧௩||

Adhikarana uShNAbhitaptasya sahasA salilAvagAhAdiniShedhaH (14) · Śloka 14

ஸலிலாவகாஹஃ ஸஹஸோஷ்ணாபிதப்தஸ்ய த்வக்தஷ்ட்யோருபபாதாய| தஷ்ணாபிப்ரவத்தயே ச| ததைவ ச பயஃபாநஂ ரக்தபித்தாய||௧௪||

உஷ்ணேநாऽऽதபாக்ந்யாதிநா தப்தஸ்ய ஸஹஸா தத்காலமேவ ஸலிலாவகாஹோ ஜலமஜ்ஜநஂ த்வசோ தஷ்டேஶ்ச நாஶநஂ, தஷ்ணாயாஶ்சாதிவத்திஂ கரோதி ததைவோஷ்ணாபிதப்தஸ்ய ஸஹஸா பயஃபாநஂ ரக்தபித்தாய|| ௧௪||

Adhikarana shrAntasya sahasA bhojane doShaH (15) · Śloka 15

ஶரீரேணாயஸ்தஸ்ய ஸஹஸாऽப்யவஹாரஃ சர்திஷே குல்மாய வா| வாசா த்வாயஸ்தஸ்ய ஸ்வரஸாதாய||௧௫||

ஶரீரேணாயஸ்தஸ்ய உத்பந்நஶ்ரமஸ்ய போஜநஂ சர்திஷே குல்மாய வா| வாசா தூத்பந்நஶ்ரமஸ்ய போஜநஂ ஸ்வரஸாதாய பவதி|| ௧௫||

Adhikarana prakaraNopasaMhAraH (16) · Śloka 16

இத்யந்நபாநத்ரவ்யவிரோதைகதேஶோ பாஹுல்யேநோபயோகீ கதிதஃ| பேஷஜத்ரவ்யாணாந்து யதோபதேஶமேவ ப்ரயோகே ந்யாய்யதரஃ| தத்விரோதஃ புநரதிப்ரஸங்கபயாந்நோக்தஃ| ந ச தத்விஜ்ஞாநமேகாந்தபத்ரகம்||௧௬||

இத்யநேந ப்ரகாரேணாந்நபாநத்ரவ்யாணாஂ விரோதைகதேஶஃ கதிதஃ| யோ பாஹுல்யேநோபயுஜ்யதே| அந்யத்ஸ்வயமூஹ்யம்| பேஷஜத்ரவ்யாணாஂ குடூச்யாதீநாஂ வித்யமாநோऽபி விரோதோऽதிப்ரஸங்கபயோந்நோக்தஃ| நநு சாஜ்ஞாதவிரோதாவிரோதாநாஂ கதஂ தேஷாஂ ப்ரயோக இத்யாஹ- யதோபதேஶமேவ தேஷாஂ ப்ரயோகோ ந்யாய்யதரஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி| பேஷஜத்ரவ்யாணாஂ யத்ர ஸ்வபுத்த்யா ஸஂயோககல்பநா க்ரியதே தத்ர ஶாஸ்த்ராநுகமநேந ப்ரயோகோ ந்யாய்யதர இதி| ந ச தத்விஜ்ஞாநஂ பேஷஜத்ரவ்யவிரோதவிஜ்ஞாநமேகாந்தபத்ரகஂ ந பத்ரகமேவேத்யர்தஃ| யதஸ்தேஷாஂ விரோதே ஜ்ஞாதே ஸஂயோககல்பநாயாஂ ஸ்வல்பமதிர்பிஷக் கதாசிந்முஹ்யதி யதோऽவஶ்யஂ கேநசிதஂஶேந கஶ்சித் கேநசித்விருத்யதே அதஃ| ஏதச்ச புத்யமாநோ பிஷக் ஶாஸ்த்ராந்வயிநமப்யூஹஂ கர்துஂ ந ஶக்நோதி| யத்ர து ஶாஸ்த்ரஂ பஹு ப்ரவிஶதி ததாவித ஊஹஃ கார்ய ஏவ| தஸ்மாத்யதோபதேஶமேவ ப்ரயோகோ ந்யாய்யதரஃ| ஊஹோ யதாஶக்தி ஶாஸ்த்ராநுகமநேந கார்யஃ|| ௧௬||

Adhikarana viruddhadravyalakShaNam (17) · Śloka 17

அபி ச- உத்க்லேஶ்ய தோஷாந்ந ஹரேத் த்ரவ்யஂ யத்தத்ஸமாஸதஃ| விருத்தஂ தத்தி தாதூநாஂ ப்ரத்யநீகதயா ஸ்திதம்||௧௭||

அபி சேதி ஸமுச்சயே| ஸமாஸதஃ ஸங்க்ஷேபதஃ விருத்தஂ கிமித்யாஹ| தோஷாநுத்க்லேஶ்ய ஸ்வஸ்தாநாத்ஸஞ்சலய்ய யத் த்ரவ்யஂ நஹரேத் தத்ரைவ நாஶநே பஹிர்வா நிர்ஹர்துமஶக்தஂ தத்விருத்தம்| தத்தி த்ரவ்யஂ ரஸாதீநாஂ தாதூநாஂ ப்ரத்யநீகதயா ப்ரதிபக்ஷத்வேந ஸ்திதம்|| ௧௭||

Adhikarana virodhaprakArAH (18) · Śloka 18

பலிநாஂ மிதோகுணாநாஂ விஷமதயா ஸமதயாऽப்யுபயதாபி| ஸஂஸ்காராதிவஶேந ச பவதி நிஸர்காதபி விரோதஃ||௧௮||

ததா ஸர்வஶ்ச விரோத ஏவமேவஂ பவதி| கதமித்யாஹ- ஸஂயோகித்ரவ்யகுணாநாஂ பலிநாமுபயத்ராபி பலவதாஂ மிதஃ பரஸ்பரஂ விஷமத்வேநாஸாதஶத்வேந விரோதஃ| ததாந்யத்ர பலிநாஂ ஸதஶாநாமபி விரோதஃ| கேநசித் குணேந பலிநா ஸாதஶ்யாத் கேநசிதஸாதஶ்யாச்ச ஸஂஸ்காராதிவஶேந சாந்யோऽபி விரோதோ பவதி| ஆதிக்ரஹணேந ஸஂயோகதேஶகாலாதீநாஂ க்ரஹணம்| அந்யஶ்ச நிஸர்காத்ஸ்வபாவேநைவ விரோதஃ|

Adhikarana virodhaprakArANAmudAharaNAni (19) · Śloka 19

க்ஷீரஂ குலத்தைஃ பநஸேந மத்ஸ்யைஃ தப்தஂ ததிக்ஷௌத்ரகதே ஸமாஂஶே| வார்யூஷரே ராத்ரிஷு ஸக்தாவஶ்ச தோயாந்தராஸ்தே யவகாஸ்ததா ச||௧௯||

ஏதேஷாமேவ க்ரமேணோதாஹரணமாஹ| க்ஷீரஂ பலிநா மதுரவிபாகித்வேந யுக்தஂ ஶீதவீர்யத்வேந ச குலத்தைரம்லவிபாகைருஷ்ணவீர்யைஶ்ச ஸஹ விருத்தமித்யஸதஶகுணேநோதாஹரணம்| ததா க்ஷீரஂ மதுரரஸவிபாகஂ ஶீதவீர்யஞ்ச தத்விதேநைவ பநஸேந விருத்தமிதி ஸதஶகுணேநோதாஹரணம்| ததா க்ஷீரஂ மதுரரஸவிபாகஂ ச மத்ஸ்யைர்மதுரரஸவிபாகைருஷ்ணவீர்யைஶ்ச விருத்தமித்யேகதேஶஸாதஶ்யேநைகதேஶாஸாதஶ்யேந சோதாஹரணம்| தப்தஂ ததி விருத்தமிதி ஸஂஸ்காரோதாஹரணம்| க்ஷௌத்ரகதே ஸமபாகே விருத்தே இதி மாத்ரோதாஹரணம்| ஊஷரே ஸ்திதஂ வாரி விருத்தமிதி தேஶோதாஹரணம்| ராத்ரௌ ஸக்தவோ விருத்தா இதி காலோதாஹரணம்| தே ச ஸக்தோவஸ்தோயாந்தரிதா இதி ஸஂயோகவிஶேஷோதாஹரணம்| யவகாஸ்து கேவலா விருத்தா இதி ஸ்வபாவோதாஹரணம்|| ௧௯||

Adhikarana kushAgrabuddhInAmetadudAharaNamAtram (20) · Śloka 20

குஶாக்ரீயதியாமேததுதாஹரணமாத்ரகம்| உபநீதமலஂ வித்வாந் ஸர்வத்ர க்ரமதே யதஃ||௨௦||

குஶாக்ரீயதியாஂ தீக்ஷ்ணபுத்தீநாமேததநந்தரோக்தமுதாஹரணமாத்ரமுபநீதம்| யதோ வித்வாந் ஶாஸ்த்ரஜ்ஞஃ தீக்ஷ்ணபுத்திஃ ஸர்வத்ர க்ரமதே, ஸ்வபுத்த்யைவ ஸர்வமவகச்சதீத்யர்தஃ|| ௨௦||

Adhikarana viruddhAshane vyApada (21) · Śloka 21

விஸ்போடஶோபமதவித்ரதிகுல்மயக்ஷ்மதேஜோபலஸ்மதிமதீந்த்ரியசித்தநாஶாந்| குர்யாத் விருத்தமஶநஂ ஜ்வரமஸ்ரபித்தமஷ்டௌ கதாஂஶ்ச மஹதோ விஷவச்ச மத்யும்||௨௧||

விருத்தமஶநஂ விஸ்போடாதீந் குர்யாத்| மதிர்புத்திர்விகல்பயோக்யா| சித்தஂ சேதநா| மஹதஶ்சாஷ்டௌ கதாந் குர்யாத்| யதாயோகஂ கிஞ்சித்விருத்தஂ ஶூலவிஷூசிகாதீஂஸ்தாத்காலிகாந் கரோதி| அந்யதப்யாஸாத்யபேக்ஷயா யக்ஷ்மாதீந் கரோதி| அந்யச்ச ஸத்ய ஏவ விஷவந்மத்யுஂ கரோதீதி பிஷஜா பரிகல்பநீயம்| வாதவ்யாத்யஶ்மரீகுஷ்டமேஹோதரபகந்தராஃ| அர்ஶாஂஸி க்ரஹணீத்யஷ்டௌ மஹாரோகஃ ஸுதுஸ்தராஃ|

Adhikarana viruddhAshanajeShu rogeShu pratIkAraH (22) · Śloka 22

தேஷ்வாஶு குர்யாத்ஸஂஶுத்திஂ ஶமஂ வா தத்விரோதிபிஃ| த்ரவ்யைஸ்தைரேவ வா பூர்வஂ ஶரீரஸ்யாபிஸஂஸ்கதிம்||௨௨||

தேஷு ச விருத்தாஶநஜேஷு விஸ்போடாதிஷு ரோகேஷு ஸஂஶுத்திஂ, வமநவிரேசநாதிகஂ குர்யாத்| அதவா தஸ்ய யதாஸ்வஂ ரோககாரணஸ்ய விருத்தாஶநஸ்ய ஸர்வேர்குணைஃ விபரீதாநி யாநி த்ரவ்யாணி தைர்விஸ்போடாதீநாஂ ஶமமேவ குர்யாத்| அதவா தேஶவிஶேஷாத்யபேக்ஷயா பவிஷத்விருத்தாஶநஶங்காயாஂ தைரேவ பவிஷ்யத்விருத்தாஶநகுணவிபரீதைர்த்ரவ்யைஃ ஶரீரஸ்யாபிஸஂஸ்கதிஂ ஸஂஸ்காரமேவ ப்ரதமஂ குர்யாத்| யதாவிருத்தமப்யந்நஂ குணைர்விபரீதகுணைஃ ஸஂஸ்காராத்தேஹே துர்பலஂ ஸந்ந ரோகாய பவதீதி| ஏதச்சஸ்மத்குரவோ யதாப்ரக்ராந்தஶப்தார்தபரதந்த்ராஸ்தைவேரேதி ச தத்விருத்தாநி பராமஶந்தோ வமநாதிவத் பூர்வஂ தேஹஸ்யாபிஸஂஸ்கதேரபிவைத்யவிதேயதாமபிமந்யமாநாஶ்சரகஸ்ய போத்தாரோ வ்யாக்யாநமபிமந்யந்தே| பட்டாரகேண து `ததாவிதைர்வா த்ரவ்யைஃ பூர்வமபிஸஂஸ்காரஃ ஶரீரஸ்ய' இத்யஸ்ய வாக்யஸ்ய வ்யாத்யுத்பத்த்யநைகாந்திகப்ரதர்ஶநபரத்வமங்கீகத்ய ததாவிதைரிதி ச விருத்தஸமாநி பராமஶ்ய விருத்தைரேவ பூர்வஸஂஸ்காரோ வ்யாத்யநுத்பத்திஹேதுரிதி ஸாத்ம்யாஹாரப்ராயதயா த்விதீயோऽபி பக்ஷோ ய உத்பாஸிதஃ ஸோऽஸ்மாபிருபேக்ஷித ஏவ|| ௨௨||

Adhikarana vyAyAmasnigdhAdInAM virodhyapi na bAdhakam (23) · Śloka 23

வ்யாயாமஸ்நிக்ததீப்தாக்நிவயஸ்தபலஶாலிநாம்| விரோத்யபி ந பீடாயை ஸாத்ம்யமல்பஂ ச போஜநம்||௨௩||

வ்யாயாமேத்யாதிநா ஸாத்ம்யத்வேநைவ கதத்வாத்| ததா வ்யாயாமதிப்தக்ந்யாதிநாஂ விருத்தமபி போஜநஂ பீதாயை ந பவதி| ஸ்வல்பகாலோபயுக்தஂ வ்யாயாமேந ஸ்நிக்தேந ச தீப்தாக்நயோ யே தேஷாம்| அந்யேஷாஂ வ்யாயாமீதி பாடஃ| தேஷாஂ வ்யாயாமவதஃ ஸ்நிக்தஸ்ய, தீப்தக்நேஶ்ச வயஸ்தஸ்ய, ப்ரத்யக்ரவயஸஃ பலஶாலிநோ பலேந யஃ ஶ்லாகதே அதிபலஸ்யேத்யர்தஃ| ததா விருத்தமபந்நஂ தேஶாப்யாஸாத்யபேக்ஷயா ஸாத்மீபூதஂ ஶரீரே ஸுகரஂபீடாயை ந பவதி| அல்பஂ ச போஜநஂ விருத்தஂ பீடாயைந பவதி|| ௨௩||

Adhikarana viruddhopayoge~api roganivRuttau bIjam (24) · Śloka 24

தோஷாதிவைபரீத்யேந ஹரதே ரோகிணாஂ ருஜம்| ஏகத்யஂ ததிதுக்தாதியோஜநா ந விருத்யதே| யோகாதிபேதாத்யத்யத்வா பத்யாநாமப்யபத்யதா| தத்பேதாந்தரதஸ்தத்வத்விரோதோऽபி நிவர்த்ததே||௨௪||

நநு ச ப்ராயேண ஹி ரோகே க்வசித்விருத்தாநாமபி யதேச்சோபயோகாத்ரோகநிவத்திர்தஶ்யதே தத்கதமித்யாஹ| தோஷாதீநாஂ தோஷதூஷ்யபலகாலாதீநாஂ அஂஶஸ்வரூபவிபரீதத்வேந ரோகிணோ ருஜஂ ஹரதி| ஏகத்யஂ ஸஹபாவேந ததிதுக்தாதீநாஂ யோஜநா ந விருத்யதே| தேநைததுக்தஂ பவதி-கதாசித்விருத்தஸ்ய ப்ரயுஜ்யமாநஸ்ய ஸமுதாயகுணைர்விபரீதா ரோகதோஷகதிரஂஶாஂஶிகயா பவதி| தத்ர ருஜாஹரத்வஂ தஷ்டம்| விருத்தமப்யவிருத்தம்| அதவா யத்வத் பத்யாநாமபி பாவாநாஂ ஸஂயோகாதிபேதேநாபத்யதா தஶ்யதே தத்வத்தஸ்ய ஸஂயோகாதிநா விருத்தஸ்ய பேதாந்தரேணாதிகஸஂயோகாதிகதேந விரோதநாஶஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஸஂயோகவிஶேஷாத்யதா பத்யாநாமப்யபத்யதா தஷ்டா தத்வத்விருத்தாநாமப்யந்யஸஂயோகாத்விரோதோऽபி நிர்வததே ந பவதீதி| ததா ஹிதமப்யபத்யஂ ஸாத்மீபூதஂ ச தேஹேऽப்யாஸாதிவஶாத்தத்கால ஏவ உசிதஂ ததஹிதபலத்வாத்த்யஜேத்|| ௨௪||

Adhikarana pathyApathyayostyAgashIlanayorvidhiH (25) · Śloka 25

பாதாஂஶேந த்யஜேத்ஸாத்ம்யமஹிதஂ ஹிதமாசரேத்| ஏகாந்தரஂ ததஶ்சோர்த்வஂ த்வ்யந்தரஂ த்ர்யந்தரஂ ததா||௨௫||

ஹிதஂ சாஸாத்மீபூதமப்யாசரேத்| தச்சாஹிதஂ ஸஹஸா த்யக்தஂ ஹிதஂ ச ஸேவிதஂ ரோகாய ஸம்பத்யதே| அத உச்யதே-பாதாஂஶேநேதி| பாதேந சதுர்தபாகேநாபத்யஂ த்யஜேத்| அஂஶேநைவ பஜேத்| அஂஶோ பாகஃ| ஸ ச ப்ரகரணாத் பாதஸ்யைவ விஜ்ஞேயஃ| தேந பாதேந வா பாதபாதேந வா த்யஜேதபத்யஂ தேநைவ ச பத்யஂ பஜேத்| கேந க்ரமேணேத்யாஹ-ஏகாந்தரமித்யாதி| தேநைததுக்தஂ பவதி-அபத்யாதுசிதாதேகஂ பாதஂ சதுர்பாகஂ ரோகீ, பலாத்யபேக்ஷயா பாதபாதஂ வா ப்ரதமதிவஸே த்யஜேத்| ஸ சதுர்பாகஃ பத்யாதநுசிதாத் ஸேவ்யஃ, ததோ த்விதீயேऽஹ்நி ஸர்வமேவாபத்யஂ ததஸ்ததீயேऽஹ்நி அபத்யஸ்ய த்ரய ஏவ பாகாஃ பத்யஸ்யைகோ பாக இத்யேகதிவஸாந்தரிதஂ சதுர்தாதிஷு திவஸேஷ்வேவமேவ வா| உபயுஜ்யமாநசதுர்தபாகஸாத்மீபாவாத்| ததஶ்சோர்த்வஂ த்வ்யந்தரம்| கிமுக்தஂ பவதி? சதுர்தே பாகே பத்யஸ்ய ஸாத்மீபூதே அபத்யாதுசிதாத் த்விதீயோ பாகஸ்த்யாஜ்யஃ| தேநார்த்தமபத்யஸ்யார்த்தஂ பத்யஸ்ய தஸ்மிந் திநே பவதி| த்விதீயே திவஸே ஸாத்மீபூதசதுர்பாக ஏவ யோஜ்யஃ| ஏவஂ ததீயே திவஸே சதுர்தே புநரர்த்தமாத்ரமேவஂ த்விதிநாந்தரிதம்| ஏவஂ பஞ்சமாதிதிவஸேஷ்வபி| ஆ அர்த்தஸாத்மீபாவாத்| ததஸ்த்ர்யந்தரிதம்| ஸாத்மீபூதேऽர்த்தே ததீயோ பாகேऽபத்யாத்த்யாஜ்யஃ, பத்யாச்ச ஸேவ்யஃ| தஸ்மிந்திநே பத்யஸ்ய பாகாஸ்த்ரயஃ, அபத்யஸ்யைகோ பாகஃ| த்விதீயே திவஸே ஸாத்மீபூதஂ பத்யாபத்யயோரர்த்தமர்த்தம்| ஏவஂ ததீயே சதுர்தே ச| பஞ்சமே புநஶ்சதுர்தோ பாகோऽபத்யஸ்ய பாகாஸ்த்ரயஃ பத்யஸ்யேதி த்ர்யந்தரிதம்| ஏவஂ ஷஷ்டாதிஷு திவஸேஷ்வா பாகத்ரயஸாத்மீபாவாத்| ததஃ ஸர்வமேவ பத்யம்| ஏவமேகத்வித்ரிதிநாநி க்ரமேணாஸாத்ம்யஂ ஸாஂத்ம்யேநாந்தரயிதவ்யம்| (௧) அந்யே மந்யந்தே-ப்ரதமே திவஸே பாகஃ பத்யாத்ஸேவ்யஃ| ஶேஷமபத்யம்| த்விதீயே ஸர்வமபத்யம்| ததீயே புநரேகோ பாகஃ| ஏவஂ பாக ஏகாந்தரிதஃ| சதுர்தே த்வௌ| பஞ்சமே ஏகஃ| ஷஷ்டே ச ஸப்தமே புநர்த்வௌ த்வாவிதி த்வ்யந்தரேண| அஷ்டமே த்ரயஃ, நவமே த்வௌ| தஶமே தத்வதேகாதஶே ச, த்வாதஶே புநஸ்த்ரய இதி த்ர்யந்தரிதஃ| ததஸ்த்ரயோதஶாத் ப்ரபதி ஸர்வஂ பத்யமேவேதி| (௨) அந்யே புநரந்யதா வர்ணயந்தி| யதா-அநேநைவைகாதிநா ஸாத்ம்யமஸாத்ம்யேநாந்தரயிதவ்யம்| தத்ர விசாரணாதபத்யஂ ஸாத்ம்யஂ புஞ்ஜாநஃ பத்யபோஜநேச்சுரேகதிவஸமபத்யஸ்ய பாகத்ரயஂ பத்யஸ்ய சைகோ பாகஃ| த்விதீயே ஸர்வமேவாபத்யமித்யேகாந்தரிதம்| ததீயே த்வௌ பத்யஸ்ய த்வாவப்யபத்யஸ்ய, ஏவஂ சதுர்தேऽபி| பஞ்சமே புநரபத்யஸ்ய பாகத்ரயஂ சதுர்தோ பாகஃ பத்யஸ்ய, ஏவஂ த்வ்யந்தரம்| ததஃ ஷஷ்டே திவஸே த்ரீந்பாகாந் பத்யஸ்ய ஏகமபத்யஸ்ய| ஏவஂ ஸப்தமேऽஷ்டமே ச| நவமே புநர்த்வௌ த்வௌ பாகௌ தஶமே சதுர்தோऽபி பத்யஸ்ய| தத்வதேகாதஶே த்வாதஶே, த்ரயோதஶே| சதுர்தஶே புநஸ்த்ரயோ பாகாஃ பத்யஸ்ய பாகோऽபத்யஸ்ய| அதஃ பஞ்சதஶாத் ப்ரபதி ஸர்வஂ பத்யமேவ யோஜ்யம்| அநயோரேவ ச பக்ஷயோர்யுஜ்யமாநத்வமேவ மந்யாமஹே| ததா ச ஶாஸ்த்ரகத்பிரேவ துஸந்தௌ சதுர்த்தஶதிநமாநா க்ரமஸமாப்திரிஷ்டா| அந்யே புநரந்யதா வர்ணயந்தி-ப்ரதமே திவஸேऽபத்யஸ்ய த்ரீந்பாகாந் பத்யஸ்யைகம்| த்விதீயே ஸர்வமேவாபத்யம்| ததீயே பத்யஸ்ய த்வாவபத்யஸ்ய ச த்வௌ| சதுர்தே பத்யஸ்யைகோ பாகஃ, அபத்யஸ்ய பாகாஸ்த்ரயஃ| பஞ்சமேऽப்யேவமேவ| ஷஷ்டே பத்யஸ்ய த்ரீந் பாகாநபத்யஸ்யைகம்| ஸப்தமே த்வௌ த்வௌ பத்யாபத்யயோரேவமஷ்டமே நவமே ச| தஶமாதாரப்ய ஸர்வமேவ பத்யம்|| ௨௫||

Adhikarana kramashaH pathyApathyashIlanaparihAraguNAH (26) · Śloka 26

க்ரமேணாநேந ஸாந்த்யக்தா தோஷாஃ ஸஂவர்திதா குணாஃ| ப்ரபவந்தி ந பீடாயை ப்ராப்நுவந்தி ஸ்திராத்மதாம்||௨௬||

இத்யநேந க்ரமேணாபத்யதோஷாஸ்த்யக்தாஃ பீடாயை ந பவந்தி| பத்யகுணாஶ்ச ஸஂவர்த்திதாஃ ஸ்திராத்மதாஂ ப்ராப்நுவந்தி|| ௨௬||

Adhikarana trayaH upastambhAH (27) · Śloka 27

த்ரிதயஂ சைததுபஸ்தம்பநமாஹாரஃ ஸ்வப்நோऽப்ரஹ்மசர்யஂ ச| ஏபிர்யுக்தியுக்தைருபாதப்தமுபஸ்தம்பைஃ ஶரீரஂ பலவர்ணோபசயோசிதமநுவர்ததே யாவதாயுஃ ஸஂஸ்காரஃ| தத்ராऽऽஹார உக்தோ வக்ஷ்யதே ச||௨௭||

ஏதத்ப்ரஸங்க ஏவேதமுச்யதே| ஏதத்த்ரயமுபஸ்தம்போ தாரகஂ ஶரீரஸ்ய| கிமித்யாஹ-ஆஹாரஃ, ஸ்வப்நஃ அப்ரஹ்மசர்யஂ ச| ஏபிருபஸ்தப்தஂ தேஹஂ ஶரீரஂ யுக்த்யா அந்யூநாதிகதாऽபிதாநயா யுக்தைஃ| ப்ரகர்ஷயுக்தைர்பலாதிபிஃ ஸமத்தமாபூர்வகர்மஸஂஸ்காரபரிக்ஷயாதாயுரநுவர்த்ததே| தத்ராஹாரஃ பூர்வேஷ்வத்யாயேஷூக்தஃ| உத்தரே சாத்யாயே ஜ்வராதிஷு ச வக்ஷ்யதே|| ௨௭||

Adhikarana nidrAyAH svarUpam (28) · Śloka 28

லோகாதிஸர்கப்ரபவா தமோமூலா தமோமயீ| பாஹுல்யாத்தமஸோ ராத்ரௌ நித்ரா ப்ராயேண ஜாயதே||௨௮||

க்ரமப்ராப்தஃ ஸ்வப்ந உச்யதே| லோகாநாமாதிஸர்கே ஜகதுத்பாத்திகாலே ப்ரபவோ யஸ்யாஃ ஸா ததாவிதா| தமஃ காரணாந்மூலஂ யஸ்யாஃ ஸா தமோமூலா| தமோமயீ தமஸ ஏவ விகாரஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஸர்வதா தமஸ்தஸ்யாஃ காரணமிதி| அத ஏவ ஸா ராத்ரௌ ப்ராயேணோத்பத்யதே| தமஸோ நாம மஹாகுணஸ்ய பாஹுல்யாத்| ஸா ச நித்ரா ராத்ரௌ பவதி திவா வா| கேவலமநயா யுக்த்யா ஜந்தூநாவிஶதி|| ௨௮||

Adhikarana nidrAveshAvasthA (29) · Śloka 29

ஶ்லேஷ்மாவதேஷு ஸ்ரோதஸ்ஸு ஶ்ரமாதுபரதேஷு ச| இந்த்ரியேஷு ஸ்வகர்மப்யோ நித்ரா விஶதி தேஹிநம்||௨௯||

கயேத்யாஹ-ஶ்லேஷ்மாவதேஷ்வித்யாதி| ஆஹாரரஸவஶாத் ஶ்லேஷ்மணா ஸ்ரோதஸ்வாவதேஷு நிருத்தேஷ்விந்த்ரியேஷு ச ஸ்வஸ்வவிஷயக்ரஹணகாரணாச்ச்ரமாதுபரதேஷு நிவத்தேஷு தேஹிநஂ நித்ரா ஆவிஶதி|| ௨௯||

Adhikarana svapnAvasthA (30) · Śloka 30

ஸர்வேந்த்ரியவ்யுபரதௌ மநோऽநுபரதஂ யதா| விஷயேப்யஸ்ததா ஸ்வப்நஂ நாநாரூபஂ ப்ரபஶ்யதி||௩௦||

ஆவிஷ்டாயாஂ ச நித்ராயாஂ இந்த்ரியேஷு ச விஷயேப்யோ நிவத்தேஷு மநோ யதா ஸ்வகர்மணோ ந நிவத்தஂ, ததா நாநாரூபஂ ஸ்வப்நே ப்ரபஶ்யதி தேஹீ| யதா து காரணவஶேந மநோऽபி ஸ்வகர்மணோ நிவத்தஂ பவதி, ஸா ஸுஷுப்தாவஸ்தா| தஸ்யாஂ ந கிஞ்சிதபி பஶ்யதி|| ௩௦||

Adhikarana nidrAyAM mAhAtmyam (31) · Śloka 31

நித்ராயத்தஂ ஸுகஂ துஃகஂ புஷ்டிஃ கார்ஶ்யஂ பலாபலம்| வஷதாஂ க்லீபதா ஜ்ஞாநமஜ்ஞாநஂ ஜீவிதஂ ந ச||௩௧||

தஸ்யாஶ்ச நித்ராயாஃ ஸுகாதிகமாயத்தம்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஸம்யக் ஸேவிதா ஸுகபுஷ்டிபலவஷத்வஜ்ஞாநஜீவிதைர்யோஜயதி நரம்| அஸம்யக் ப்ரயுக்தா து துஃககார்ஶ்யாபலத்வக்லீபதாஜ்ஞாநைஃ யோஜயதீத்யர்தஃ| வஷதஂ ஸ்த்ரீகமநஶக்திஃ| ஜ்ஞாநஂ வத்திஃ|| ௩௧||

Adhikarana akAlanidrAdidoShAH (32) · Śloka 32

அகாலேऽதிப்ரஸங்காச்ச ந ச நித்ரா நிவேஷிதா| ஸுகாயுஷீ பராத்குர்யாத்காலராத்ரிரிவாபரா||௩௨||

ஏததேவோச்யதே-ஸா நித்ரா அகாலே வக்ஷ்யமாணே ததுபயோகப்ரதிஷித்தே காலே அபி ஸ்வல்போபஸேவிதா, ததா காலேऽப்யத்யந்தஸேவிதா, ஸர்வதா வா, நைவ வா ஸேவிதா ஆயுர்ஜீவிதஂ பராகரோதி நாஶயதி| ஜீவிதேऽபி வ்யாத்யாதிபிஃ ஸுகஂ பராகரோதி| யதா பரா த்விதீயேவ காலராத்ரிஃ மரணநிஶா ஸுகஸ்யாயுஷஶ்ச நாஶநாத்ஸாதஶ்யம்|| ௩௨||

Adhikarana yuktanidrAyAH guNAH (33) · Śloka 33

ஸைவ யுக்தா புநர்யுங்க்தே நித்ராதேஹஂ ஸுகாயுஷா| யோகாபியோகிநோ புத்திர்நிர்மலாऽதமஸா யதா||௩௩||

ஸைவ நித்ரா யுக்தா ஸம்யக் ப்ரயோகேண தேஹஂ ஸுகேநாயுஷா ச யோஜயதி| யதா யோகே தத்த்வஜ்ஞாநேऽபியோகிநஃ புருஷஸ்ய நிர்மலா புத்திரதமஸா ஶுத்தஸ்வபாவேந ஸத்த்வரூபேண யோஜயதி| அதவா தமஸா காரணேந நிர்மலா ஸுகாயுஷா யோஜயதீத்யர்தஃ|| ௩௩||

Adhikarana rAtrijAgaraNAdInAM guNAH (34) · Śloka 34

ராத்ரௌ ஜாகரணஂ ரூக்ஷஂ ஸ்நிக்தஂ ப்ரஸ்வபநஂ திவா| அரூக்ஷமநபிஷ்யந்தி த்வாஸீநப்ரசலாயிதம்||௩௪||

தஸ்யாஶ்ச நித்ராயாஃ காலே ப்ரயோக உக்தஃ, தஂ ச காலஂ தர்ஶயதி-ராத்ரௌ ஜாகரணஂ நித்ராயா அஸேவா ரூக்ஷஂ தேஹே ரூக்ஷாணாஂ பாவாநாஂ வத்திகரமித்யர்தஃ, ஏவஂ திவா ப்ரஸ்வபநஂ ஸ்நிக்தம்| ஆஸீநப்ரசலாயிதஂ ந ரூக்ஷஂ ந சாபிஷ்யந்தி| ஆஸீநப்ரசலாயிதஂ திவாऽப்யுபவிஷ்டஸ்ய ஸ்வல்பா நித்ரா, அபிஷ்யந்தி மாலிந்யேந ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ராவகஃ|| ௩௪||

Adhikarana grIShme divAsvapnaM hitam (35) · Śloka 35

க்ரீஷ்மே வாயுசயாதாநரௌக்ஷ்யராத்ர்யல்பபாவதஃ| திவாஸ்வப்நோ ஹிதோऽந்யஸ்மிந் கபபித்தகரோ ஹி ஸஃ||௩௫||

க்ரீஷ்மே து திவாஸ்வப்நஂ விஹிதம்| யதஸ்தஸ்மிந் காலே வாயோஶ்சயோ பவதி| ஆதாநஂ ச பரிபுஷ்டஂ பவத்யதோ ரௌக்ஷ்யஂ ராத்ர்யஶ்ச நித்ராஸமாப்த்யயோக்யாஃ ஸ்வல்பா பவந்தி| திவாஸ்வப்நஶ்ச ஸந்தர்பகஃ| க்ரீஷ்மாதந்யஸ்மிந் காலே திவாஸ்வப்நஃ பித்தஶ்லேஷ்மகரஃ|| ௩௫||

Adhikarana grIShmavarjyeShu RutuShu divAsvApaniShedhaH apavAdashca (36) · Śloka 36

முக்தாऽதிபாஷ்யயாநாத்வமத்யஸ்த்ரீபாரகர்மபிஃ| க்ரோதஶோகபயைஃ க்லாந்தாந் ஶ்வாஸஹித்மாதிஸாரிணஃ| வத்தபாலாபலக்ஷீணக்ஷததட்ச்சூலபீடிதாந்| அஜீர்ண்யபிஹதோந்மத்தாந்திவாஸ்வப்நோசிதாநபி| தாதுஸாம்யஂ ததா ஹ்யேஷாஂ ஶ்லேஷ்மா சாங்காநி புஷ்யதி||௩௬||

ஏஷாஂ ஹ்யதிபாஷ்யக்லாந்தாதீநாஂ திவாஸ்வப்நேந தாதூநாஂ வாதாதீநாஂ தேஹதாரகாணாஂ ஸாம்யமந்யூநாதிகதா பவதி| ஶ்லேஷ்மா சாங்காநி புஷ்யதி உபசிநோதீத்யர்தஃ|| ௩௬||

Adhikarana grIShme~api divAsvApe~ayogyAH (37) · Śloka 37

பஹுமேதஃ கபாஃ ஸ்வப்யுஃ ஸ்நேஹநித்யாஶ்ச நாஹநி||௩௭||

பஹுமேதஃ ஶ்லேஷ்மஶரீரா அப்யதிஸ்நிக்தாஹாராதிஶீலிநஶ்ச க்ரீஷ்மேऽப்யஹநி ந ஸ்வப்யுஃ|| ௩௭||

Adhikarana rAtriShvapi svapne~anarhAH (38) · Śloka 38

விஷார்த்தஃ கண்டரோகீ ச நைவ ஜாது நிஶாஸ்வபி||௩௮||

விஷார்த்தஃ கண்டரோகீ ச நிஶாஸ்வபி ந ஜாதுசித் ஸ்வப்யாத்|

Adhikarana ahitanidrayA jAyamAnA rogAH (39) · Śloka 39

ஹலீமகஶிரோஜாட்யஸ்தைமித்யகுருகாத்ரதாஃ| ஜ்வரப்ரமமதிப்ரஂஶஸ்ரோதோரோதாக்நிமந்ததாஃ| ஶோபாரோசநஹல்லாஸபீநஸார்த்தாவபேதகாஃ| கண்டூருக்கோடபிடகாகாஸதந்த்ராகலாமயாஃ| விஷவேகப்ரவத்திஶ்ச பவேதஹிதநித்ரயா||௩௯||

அஹிதநித்ராயா விருத்தநித்ராயாஃ ஸேவநேந ஹலீமகாதீநாமுத்பவஃ| இமே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஃ| ஶிரஸோ ஜாட்யஂ குருத்வமிந்த்ரியாபாடவஂ ச| ஸ்தைமித்யஂ காத்ராணாஂ நிருத்ஸாஹத்வம்| விஷார்தஸ்ய நித்ரயா விஷவேகப்ரவத்திஃ|| ௩௯||

Adhikarana atinidrAyAH kAraNam (40) · Śloka 40

அபச்யமாநோ பாஹுல்யாத்ஸ்ரோதாஂஸ்யாவணுதே கபஃ| ததஃ ஸ்ரோதஸ்ஸு ருத்தேஷு ஜாயதே காத்ரகௌரவம்| குருகாத்ரஸ்ய சாலஸ்யமாலஸ்யாததிநித்ரதா||௪௦||

அதிநித்ராயாஃ காரணமுச்யதே| பாஹுல்யாத் கபஸ்யாக்நிஃ கபஂ பக்துஂ ந ஶக்நோதி| அதஃ ஸோऽச்யமாநஃ ஸ்ரோதாஂஸ்யாவணுதே ஸ்தகயதி| ததஃ ஸ்ரோதோரோதாத் கத்ரகௌரவஂ, காத்ரகௌரவாதாலஸ்யமாலஸ்யாததிநித்ராதா|| ௪௦||

Adhikarana atinidrAnAshakAni (41) · Śloka 41

விரேகஃ காயஶிரஸோர்வமநஂ ரக்தமோக்ஷணம்| தூமஃ க்ஷுத்தட்வ்யதாஹர்ஷஶோகமைதுநபீக்ருதஃ| சிந்தோத்கண்டாऽஸுகா ஶய்யா ஸத்த்வௌதார்யஂ தமோஜயஃ| ரூக்ஷாந்நஂ சாஹிதாஂ நித்ராஂ வாரயந்தி ப்ரஸங்கிநீம்||௪௧||

ஏதாமதிநித்ராஂ ப்ரஸங்கிநீமநுஷக்தாஂ காயவிரேகாதீநி நாஶயந்தி| அஸுகா கஷ்டா| உத்கஷ்டஸத்த்வத்வஂ ஸத்வௌதார்யம்|| ௪௧||

Adhikarana nidrAnAshe hetavaH (42) · Śloka 42

ஏத ஏவ ச விஜ்ஞேயா நித்ராநாஶஸ்ய ஹேதவஃ| காலஶீலக்ஷயோ வ்யாதிர்வத்திஶ்சாநிலபித்தயோஃ||௪௨||

ஏதாந்யேவ ச விரேகாதீநி ஸம்யங் நித்ராயா அபி நாஶஹேதவஃ| காலஶ்ச நித்ராநாஶஹேதுஃ யேந ப்ரபாதாதௌ ஸா ந பவதி| ஶீலமப்யாஸஃ தேந யஸ்ய யஸ்ய யஸ்மிந் காலே நித்ராநிவத்திரப்யஸ்தா தஸ்ய தஸ்ய தஸ்மிந் காலே ஸா பவதீதி| ததா க்ஷயோ தாதூநாஂ நித்ராநாஶகாரணம்| வ்யாதிஶ்சாந்யோ ஜ்வராதிஃ| வாதபித்தயோஶ்ச வத்திஃ|

Adhikarana nidrAnAshAjjAyamAnA rogAH (43) · Śloka 43

நித்ராநாஶாதங்கமர்த்தஶிரோகௌரவஜம்பிகாஃ| ஜாட்யக்லாநிப்ரமாபக்திதந்த்ராரோகாஶ்ச வாதஜாஃ||௪௩||

தஸ்யாஶ்ச ஸம்யங் நித்ராயா நாஶாதங்கமர்தாத்யுத்பவஃ|| ௪௩||

Adhikarana tandrAnidAnAni (44) · Śloka 44

கபோऽல்போ வாயுநோத்தூதோ தமநீஃ ஸந்நிருத்ய து| குர்யாத்ஸஂஜ்ஞாபஹாஂ தந்த்ராஂ தாருணாஂ மோஹகாரிணீம்| உந்மீலிதவிநிர்புக்நே பரிவர்திததாரகே| பவதஸ்தத்ர நயநே ஸ்ருதே லுலிதபக்ஷ்மணீ| அர்த்தத்ரிராத்ராத்ஸா ஸாத்யா ந ஸா ஸாத்யா ததஃ பரம்||௪௪||

கபோऽல்பஃ இத்யாதி ஸுபோதம்|| ௪௪||

Adhikarana rAtrau sAtmyataH nidrAM seveta (45) · Śloka 45

யதாகாலமதோ நித்ராஂ ராத்ரௌ ஸேவேத ஸாத்ம்யதஃ||௪௫||

அதஃ காரணாத் காலாநதிக்ரமேண ராத்ரௌ நித்ராஂ ஸேவேத யாதஶீ ஸாத்ம்யா|| ௪௫||

Adhikarana rAtrau jAgaritasya prAtaH svApavidhiH (46) · Śloka 46

அஸாத்ம்யாஜ்ஜாகராதர்தஂ ப்ராதஃ ஸ்வப்யாதபுக்தவாந்||௪௬||

அஸாத்ம்யே ஜாகரணே ப்ரவத்தே ப்ராதர்திவாऽப்யர்த்தஂ ஜாகரணஸ்ய ஸ்வப்யாத்| தேநைததுக்தஂ பவதி யஸ்ய ராத்ரௌ யாமத்வயஂ ஜாகரணஂ ப்ரவத்தஂ தேந திவா ப்ரபாதே யாம ஏகஃ ஸ்வப்தவ்யஃ அபுக்தவதா|| ௪௬||

Adhikarana mandanidrasya upacArAH (47) · Śloka 47

ஶீலயேந்மந்தநித்ரஸ்து க்ஷீரமிக்ஷுரஸஂ ரஸாந்| ஆநூபௌதகமாஂஸாநாஂ பக்ஷ்யாந் கௌடிகபௌஷ்டிகாந்| ஶாலீந்மத்யாநி மாஷாஂஶ்ச கீலாடாந் மாஹிஷஂ ததி| அப்யங்கோத்வர்த்தநஸ்நாநமூர்த்வஶ்ரவணபூரணம்| சக்ஷுஷஸ்தர்பணஂ லேபஃ ஶிரஸோ வதநஸ்ய ச| ப்ரவாதே ஸுரபௌ தேஶே ஸுகாஂ ஶய்யாஂ யதோசிதே| ஸஂவாஹநஂ ஸ்பர்ஶஸுகஂ சித்தஜ்ஞைரநுஜீவிபிஃ| ஸர்பிஃ க்ஷீராநுபாநஂ ச ஜீவநீயைஃ ஶதஂ பிபேத்| காந்தாபாஹுலதாஶ்லேஷோ நிர்வத்திஃ கதகத்யதா| மநோऽநுகூலா விஷயாஃ காமஂ நித்ராஸுகப்ரதாஃ||௪௭||

யஸ்து விரேகாதிகாரணேந வாதகோபேந மந்தநித்ரஃ க்ஷீராதீந் ஶீலயேத்| ததாऽऽநூபாநாமௌதகாதீநாஞ்ச மாஂஸாநாஂ ஸம்பந்திநோ ரஸாந் பக்ஷ்யாஂஶ்ச குடஸஂஸ்கதாந் பிஷ்டஶாலிகதாஂஶ்ச, ததா ஶாலியோநீநி மத்யாநி| கிம்பூதாநி? மதகாரணஶக்தியுக்தாநி| அந்யேஷாஂ ஶாலிமத்யாநி மாஷாஂஶ்ச இதி பாடஃ| மூர்த்நஃ ஶிரஸஸ்தர்பணஂ ஸ்நேஹபூரணம்| தச்ச வக்ஷ்யதே| ஶிரஸோ வதநஸ்ய ச ஸுஸ்நிக்தைர்லேபஃ| ப்ரவாதே வாதஸஂயோகே தேஶே| ஸஂவாஹநஂ மர்தநம்| கிம்பூதம்? ஸ்பர்ஶஸுககரஂ ந பீடாகரமித்யர்தஃ| கேந கார்யம்? சித்தஜ்ஞைரநுஜீவிபிஃ ததா ஜீவநீயைஃ ஔஷதைஃ ஶதஂ பக்வஂ ஸர்பிஃ பிபேத்| ததநு ச க்ஷீரஂ கேவலமேவ| காந்தாபாஹுலதேத்யாதி ஸுபோதம்|| ௪௭||

Adhikarana brahmacaryAdiyutasya nidrA kAle bhavatyeva,mandanidropacArANAM varjanIyatvenAtideshaH (48) · Śloka 48

ப்ரஹ்மசர்யரதேர்க்ராம்யஸுகநிஃ ஸ்பஹசேதஸஃ| நித்ரா ஸந்தோஷதப்தஸ்ய ஸ்வஂ காலஂ நாதிவர்த்ததே| ஏதாந்யேவ ச பூயிஷ்டஂ நித்ராலுஃ பரிவர்ஜயேத்||௪௮||

ஏதாந்யேவ ச க்ஷீராதீநி நித்ராலுஃ ப்ரஸக்தநித்ரோ பூயிஷ்டஂ பாஹுல்யேந பரிவர்ஜயேத்|| ௪௮||

Adhikarana saptavidhAH nidrAH tAsAM vivaraNa~jca (49) · Śloka 49

காலஸ்வபாவாமயசித்ததேஹ- கேதைஃ கபாகந்துதமோபவா ச| நித்ரா பிபர்தி ப்ரதமா ஶரீரஂ பாப்மாऽந்தகா வ்யாதிநிமித்தமந்யாஃ||௪௯||

காலஸ்வபாவாதிபிஃ ஸப்தவிதா நித்ரா| தத்ர ப்ரதமா யா நித்ரா ஸா காலஸ்வபாவப்ரபவா ஶரீரஂ தாரயதி| அந்தகா தமோபவா பாப்மா துஷ்டா| அந்யா ஶேஷா யா ஆமயகேதேந, சித்தகேதேந, தேஹகேதேந, சாமாதிநா, ஶ்லேஷ்மப்ரபவா, ஆகந்துநா ஶஸ்த்ரப்ரஹாராதிநா ஜாதா| ஏதாஃ வ்யாதீநாஂ நிமித்தம்|| ௪௯||

Adhikarana sambhoge niShiddhA strI deshakAlAdi ca (50) · Śloka 50

க்ராம்யதர்மப்ரவத்தௌ து ரஜஸ்வலாமநிஷ்டாசாராமஶஸ்தாமதிஸ்தூலாமதிகஶாஂ கர்பிணீஂ ஸூதிகாமநுத்தாநாஂ விகதாங்காஂ கணிகாமப்ரஜஸஂ துஷ்டயோநிமந்யயோநிமந்யஸ்த்ரியஂ விஶேஷாச்ச வயோவர்ணவத்தாஂ ஸகோத்ராஂ குருமித்ரபந்துபத்யபத்நீஂ வர்ணிநீஂ ததா சைத்யசத்வரசதுஷ்பதோபவநஶ்மஶாநாகாதஸலிலௌஷதத்விஜகுருஸுரநபாலயேஷ்வஹநி கோஸர்கே மத்யந்திநேऽர்த்தராத்ரௌ பர்வேஷ்வநங்கே பிபாஸுரப்ரணீதஸங்கல்போ வா ந கச்சேத்||௫௦||

ஸ்வப்நமுக்த்வா க்ரமப்ராப்தமப்ரஹ்மசர்யமுச்யதே| அப்ரஹ்மசார்யஂ ஸ்த்ரீகமநம் க்ராம்யதர்மப்ரவத்திரிதி பர்யாயஃ| தஸ்யாஂ து க்ராம்யதர்மப்ரவத்தௌ ப்ரகதாயாஂ ரஜஸ்வலாத்வாதியுக்தாஂ நாரீஂ ந கச்சேத்| சைத்யாதிஷு ப்ரதேஶேஷு திவஸகோஸர்காதிஷு ச காலேஷு அநங்கஞ்ச பிபாஸாத்யவஸ்தாஸு ச| ரஜஸ்வலா உதக்யா அநிஷ்டாஂ ரூபாதிநா அப்ரியாஂ அநிஷ்டாசாரா யா ப்ரியாऽபி தத்த்விஷ்டமாசரதி| அஶஸ்தாம் ஹீநாகதிஜந்மலக்ஷணாம்| விகதாங்காஂ கௌப்ஜவாமநத்வாதிஜந்மயுக்தாம்| கணிகாஂ வேஶ்யாம்| அப்ரஜஸஂ வந்த்யாம்| யஸ்யா வா ப்ரஜா ஜாதாऽபி ந ஜீவதி| துஷ்டஂ வ்யாதிபிர்யோநிர்யஸ்யாஃ| அந்யயோநிர்வடவாகர்தப்யாதிஃ அந்யஸ்த்ரீ பரஸ்த்ரீ விஶேஷாச்ச வயோவர்ணவத்தாஂ ந கச்சேத்| வர்ணவத்தா ஜாத்யதிகா| வயோவத்தா ப்ரஸித்தா| ஸகோத்ராமேககோத்ராஂ ததா குர்வாதிபத்நீஂ ச விஶேஷாத்வர்ஜயேத்| சைத்யஃ ப்ரஸித்தஃ| க்ராமாத்பஹிர்மஹாவக்ஷஶ்ச சைத்யஃ| சத்வரஃ த்ரிபதம்| ஆகாதநஂ ஸூநாதிநிக்ரஹஸ்தாநம்| ஸலிலாதீநாமாலயேநாஶ்ரயவாசிநா ஸம்பந்தஃ| ஸலிலாலயோ நதீதடாகாதிஃ| ஔஷதாலயஃ தத்ஸ்தாநஂ பர்வதவேஷ்மாதிஃ யத்ர பஹூந்யௌஷதாநி பவந்தி| கோஸர்கோ ராத்ரிக்ஷயஃ| பர்வதிநஂ சதுர்தீ, ஷஷ்டீ, அஷ்டமீ அமாவஸ்யா ச| அநங்கஂ யோந்யாபிதாநாதங்காதந்யத் பாண்யூர்வாதி| அப்ரணீதஸங்கல்போ அநுத்பந்நததிச்சஃ|| ௫௦||

Adhikarana viparItavyavAyAdInAM niShedhaH (51) · Śloka 51

ந ச விபரீதவ்யவாயே யோஜயேத்||௫௧||

ந விபரீதவ்யவாயே ச ஸ்த்ரிய காஞ்சந யோஜயேத்| விபரீதவ்யவாயஃ ஸ்த்ரியாஃ புருஷகர்ம|| ௫௧||

Adhikarana sambhoge mahAbhogasharIrAdInAM visheShaniShedhaH (52) · Śloka 52

விஶேஷேண சாதிவ்யாயதாஂ கர்பிணீஂ நவப்ரஸூதாமதுமதீஂ ஸஂவதயோநிஞ்ச||௫௨||

அதிவ்யாயதத்வாதியுக்தாஂ து விஶேஷேண ந யோஜயேத்| அத்ராநதுமத்யஸஞ்ஜாதார்த்தவா பாலா| துமதீமிதி கேசித் படந்தி| அதிவ்யாயதா மஹாபோகஶரீரா|| ௫௨||

Adhikarana mUrddhAbhighAtaniShedhaH (53) · Śloka 53

மூர்த்தாபிகாதஂ ச பரிஹரேத்| ந ச நிஷேகாபிமுகஂ ஶுக்ரஂ தாரயேதிதி||௫௩||

மைதுநே மூர்த்நஃ ஶிரஸோऽபிகாதஂ தாடநஂ வர்ஜயேத்| ததா வக்ஷஃப்ரபதீநாஂ தேஶாத்யபேக்ஷயா ச பரிக்ரஹஃ|| ௫௩||

Adhikarana vyavAyamAtrA (54) · Śloka 54

மநஃஶரீரஸ்திதிமாத்ரமேவ வ்யவாயஂ ஸேவேத| ந தத்பரஃ ஸ்யாதிதி||௫௪||

யாவதா வ்யவாயேந மநஸ ஔத்ஸுக்யஂ ஶரீரே ச ஶுக்ரஸ்ருத்யாதிகஂ ந பஶ்யதி| தாவந்தமேவ வ்யவாயஂ ஸேவேத| நைவ மைதுநபரஃ ஸ்யாதிதி|| ௫௪||

Adhikarana sambhoganiyamAH (55) · Śloka 55

பவதி சாத்ர ஶ்லேகஃ- விஸ்ரப்தஹஷ்டோ ரஹஸி தத்காமஸ்தருணஃ புமாந்| ஸமஸ்திதாங்கஃ ஸுரபிர்முக்தமூத்ராதிரவ்யதஃ| நாநாஶிதோ நாத்யஶிதோ வஷ்யாணாஂ தர்பிதஸ்த்ர்யஹம்| நாரீஂ நாரீர்குணைர்யுக்தாஂ ஸஹபூர்ணகுணாஂ வ்ரஜேத்||௫௫||

பவதி சாத்ரேதி ஶைலீ| விஸ்ரம்பாதியுக்தோ நாரீஂ வ்ரஜேத்| விஸ்ரப்தஃ ஸ்வஸ்தாமநாஃ ரஹஸ்யேகாந்தே| தத்காமோ கம்யமாநயோஷித்காமஃ கமநதிவஸாத் பூர்வஂ திவஸத்ரயஂ வஷ்ணைராஹாரைஃ கததப்திஃ| கிம்பூதாஂ நாரீஂ நாரீகுணைர்வாஜீகரணாத்யாயோத்கைர்யுக்தாம்| தத்ர ஹி `தஸ்மாத்யா யஸ்ய ஹதயம்' இத்யாதிநா வக்ஷ்யதி| பூர்வோக்தைஶ்ச குணைர்விஸ்ரம்பாதிபிஃ புருஷோக்தஃ| கேவலஂ லிங்கவைபரீத்யம்|| ௫௫||

Adhikarana RutuvisheSheNa saMyoge kAlaniyamaH (56) · Śloka 56

த்வ்யஹாத்வஸந்தே தஸ்யாந்தே பக்ஷாத்தத்வத் கநோதயே| ஸேவேத காமதஃ காமஂ ஹேமந்தே ஶிஶிரே பலீ||௫௬||

வஸந்தே த்வ்யஹாந்நாரீஂ வ்ரஜேத் தஸ்ய வஸந்தஸ்யாந்தே க்ரீஷ்மே பக்ஷாத்தத்வத் கநோதயே வர்ஷாஸு ஹேமந்தே ஶிஶிரே ச பலீ பலவாந் காமதோ யதேச்சஂ ஸேவேத| ஶரதி த்வநுக்தாவபி வஸந்தஸதஶபலாதிமத்வாத் த்வ்யஹாதேவ நாரீஂ வ்ரஜேத்| ததா ச ஶ்ரீவாக்படக்ரந்த ஏவ- `த்வ்யஹாவஸந்தஶரதோஃ' இதி|| ௫௬||

Adhikarana maithunAnantaraM sevanIyAni (57) · Śloka 57

ஸ்நாநாங்கராகவ்யஜநேந்துபாத- மாஂஸாஸவக்ஷீரரஸாந் ரஸாலாம்| பக்ஷ்யாந் ஸிதாட்யாந் ஸலிலஂ ஸுஶீதஂ ஸேவேத நித்ராஞ்ச ரதாந்ததாந்தஃ||௫௭||

ரதாந்தே ச தாந்தஃ க்லாந்தஃ ஸ்நாநாதீந் ஸேவேத|| ௫௭||

Adhikarana grAmyadharmottaraM snAnAdisevanasya phalam (58) · Śloka 58

ஸ்த்ரீஸஂஸர்காத்தி ஸத்யஃ ஸ்யாத்க்லீபதா பலிநாமபி| ஏவஂ சாப்யாயதே ஶீக்ரஂ தேஷாஂ ஶுக்ரஂ ச தாம ச||௫௮||

கிமர்தமேதத் குர்யாதத ஆஹ- ஸ்த்ரீஸஂஸர்காதிதி| பலிநாமபி ஸ்த்ரீஸஂஸர்கே தத்காலஂ க்லைப்யமவஶ்யமேவ பவதி| அநேந து ஸ்நாநாதிநா கதேந ஶீக்ரமேவ ஶுக்ரமாப்யாயதே|| ௫௮||

Adhikarana avidhigrAmyadharmasevAyA doShAH (59) · Śloka 59

துஷ்ட்யாயுரோஜஃஶுக்ராணாஂ க்ஷயஂ மேட்ராஶ்ரயாந் கதாந்| வாயோஃ கோபமதர்மஂ ச மூடஃ ப்ராப்நோத்யதோऽந்யதா| உத்தாநோ வேகரோதீ வா வத்திமேஹாஶ்மஶர்கராஃ| திமிராதிகதோத்பத்திர்மூர்த்தாத்யஹநநாத் த்ருவம்||௫௯||

அதோ யதோக்தாத்விதாநாதந்யேந நாரீஂ கச்சந்மூடோ தஷ்ட்யாதிக்ஷயஂ மேட்ரரோகாந் வாதகோபதர்மஂ ச ப்ராப்நோதி யதாஸம்பவம்| ததா ஸ்த்ரியாஃ புருஷாயிதே புருஷ உத்தாநோ கச்சந் வாயோர்வைபரீத்யேநாஶு ஶுக்ரநிர்கமநாத் வத்த்யாதீந் ப்ராப்நோதி| யஶ்சாந்யதாபி ஶுக்ரவேகரோதீ ஸோऽபி| வத்திராந்த்ரவத்திஃ வக்ஷோமூர்த்தாத்யாஹநநாத்திமிராதீந் ஊர்த்வஜத்ருரோகாநுரஸஃ ஶூலாதீஂஶ்ச ப்ராப்நோதி| த்ருவமாவஶ்யகே|| ௫௯||

Adhikarana atimaithune vyApadaH (60) · Śloka 60

ப்ரமக்லமோருதௌர்பல்யபலதாத்விந்த்ரியக்ஷயஃ| அபர்வமரணஂ ச ஸ்யாத்விஶேஷேணாதிமைதுநாத்||௬௦||

அதிமைதுநாத் ப்ரமாத்யுத்பத்திஃ| அபர்வமரணமகாலமரணம்| விஶேஷேணோர்வோர்பலஹாநிஃ, ஊருதௌர்பல்யம்|| ௬௦||

Adhikarana sambhoge niyamaH (61) · Śloka 61

ந சோநஃ ஷோடஶாத்வர்ஷாத் ஸப்ததேஃ பரதோ ந ச| ஆயுஷ்காமோ நரஃ ஸ்த்ரீபிஃ ஸஂயோகஂ கந்துமர்ஹதி||௬௧||

ஆயுர்யோஃ நரஃ காமயதே ஸ ஷோடஶாத் வர்ஷாததஃ ஸப்ததேரூர்த்வஂ ச வர்ஷேஷு ஸ்த்ரீபிஃ ஸஂஸர்கே கந்துஂ நார்ஹதி|| ௬௧||

Adhikarana bAlyAvasthAyAM sambhoge hAniH (62) · Śloka 62

அதிபாலோ ஹ்யாஸம்பூர்ணஸர்வதாதுஃ ஸ்த்ரியஂ வ்ரஜந்| உபதப்யேத ஸஹஸா தடாகமிவ காஜலம்||௬௨||

யதஃ ஷோடஶாதூநவர்ஷ அதிபாலஃ அஸம்பூர்ணதாதுஃ ஸஹஸா ஸ்த்ரியோ கச்சந்நுபதப்யேத யதா தடாகஂ காஜலஂ ஸ்தோகஜலஂ ஜடித்யேவ ஸூர்யஸந்தாபாதி பிருபதப்யதே ஶுஷ்யதி ததா|| ௬௨||

Adhikarana vRuddhasya strIgamane hAniH (63) · Śloka 63

ஶுஷ்கஂ ரூக்ஷஂ யதா காஷ்டஂ ஜந்துஜக்தஂ விஜர்ஜரம்| ஸ்பஷ்டமாஶு விஶீர்யேத ததா வத்தஃ ஸ்த்ரியஂ வ்ரஜந்||௬௩||

ஸப்ததேரூர்த்வஂ வத்தஃ ஸ்த்ரியோ வ்ரஜந் ஆஶு விஶீர்யேத ஜடிதி நஶ்யேத| யதா ஜந்துபிஃ கமிபிர்பக்ஷிதஂ காஷ்டஂ ஶுஷ்கஂ ரூக்ஷஂ விஜர்ஜ்ஜரமதிபுராணத்வாந்நஷ்டஸ்தைர்யஂ ஸ்பஷ்டஂ நஶ்யதீதி|| ௬௩||

Adhikarana shukraparirakShaNopadeshaH (64) · Śloka 64

காயஸ்ய தேஜஃ பரமஂ ஹி ஶுக்ரமாஹாரஸாராதபி ஸாரபூதம்| ஜிதாத்மநா தத்பரிரக்ஷணீயஂ ததோ வபுஃ ஸந்ததிரப்யுதாரா||௬௪||

ஏவஂ ஸ்திதே ஜிதாத்மநா ஜிதேந்த்ரியேண ஸதா ஶுக்ரஂ பரிரக்ஷணீயம்| யதஃ காயஸ்ய ஶரீரஸ்ய ஶுக்ரஂ ஶ்ரேஷ்டஂ தேஜஃ| கிம்பூதம் தத்? ஆஹாரஸ்ய ஸாராத்ரஸாக்யாதபி ஸாரபூதஂ தஸ்மாத்ரக்ஷணீயம்| அதஶ்ச ரக்ஷணீயம்| யதஸ்ததஃ ஶுக்ராத்ரக்ஷிதாத்வபுஃ ஶரீரஂ ஸதேஜஸ்த்வாதுதாரமுத்கஷ்டஂ பவதி|| ௬௪||

Adhikarana tAtkAlikasukhakarANyapramattena sevyAni shAshvatasukha-dAyikAni tu tatpareNa sevyAni (65) · Śloka 65

அப்ரமதோ பஜேத்பாவாஂஸ்ததாத்வஸுகஸஂஜ்ஞகாந்| ஸுகோதர்கேஷு ஸஜ்ஜேத தேஹஸ்யைததலஂ ஹிதம்||௬௫||

இதஂ கர்தவ்யதாப்ரஸங்கேநோச்யதே| ததாத்வஸுகஸஜ்ஞகாந் பாவாநப்ரமத்தஂ பஜேத்| ததாத்வஸுகஸஂஜ்ஞகாந் யே ததாத்வே தஷ்டஂ ஏவ தத்காலஂ ஸுகபலா யோஷிதாஹாரதயஸ்தே பாவாஃ அப்ரமத்தாதிநா ஸதா ஸேவ்யாஃ| யதோ தஷ்டாதஷ்ட்யோர்துஃககர்த்தத்வேந ந விருத்யந்தே யே ததாத்வஸுகாஸ்தேஷாஂ வஸ்துதோ துஃகாநாமேவ ஸுகபுத்திர்லோகஸ்யேதி ஜ்ஞாபயதி ஸஂஜ்ஞாக்ரஹணேந| ததா ஸுகோதர்கேஷு ஸத்யோ துஃகாதேஷ்வபி அதஷ்டஸுகபலேஷு ஸஜ்ஜேத தாத்பர்யமாஶ்ரயேத தபோதாநாதிஷு| ஏததுபயஂ தேஹஸ்ய ஹிதத்வே பர்யாப்தம்|| ௬௫||

Adhikarana hitAhArasevane~api rogodbhave kAraNam (66) · Śloka 66

ப்ரஜ்ஞாபராதோऽஸாத்ம்யார்தஸஂயோகஃ காலவைகதம்| ஹிதேऽபி ரதமாஹாரே யோஜயந்த்யாமயைர்நரம்||௬௬||

தஸ்மாத் ப்ரஜ்ஞாபராதாதி நரமாமயைர்வ்யாதிபிர்யோஜயதி| ப்ரஜ்ஞாபராதோ திநசர்யோக்தாசாரவ்யதிக்ரமஃ| ததாऽஸாத்ம்யைரநுசிதைஃ ஶப்தாதிபிரித்ரியார்தைஃ ஸஂயோகஃ| காலஸ்ய ச விகதத்வஂ விஷமத்வஂ வா| யதாப்ராப்தத்வாத்விபரீதஸ்வரூபத்வம்| கிம்பூதஂ நரமித்யாஹ- ஹிதேऽப்யாஹாரே ரதமஹிதஸ்ய த்வாஹாரஸ்ய ரோககத்த்வஂ ஸ்திமேவேத்யபி ஶப்தஸ்யார்தஃ|| ௬௬||

Adhikarana ahitAhArAsevane~api rogAsambhave kAraNam (67) · Śloka 67

நாபத்யஸேவநஂ ஸத்யஃ ப்ரபாதந்தே ததா மலாஃ| ப்ரகோபஂ ப்ரதிவிக்நந்தி பிந்நைர்தூஷ்யாதிபிர்யதா| ந ச ஸர்வோபசாரோऽபி ஸர்வதா ஸர்வதோஷகத்| ந ஹி ஸர்வாண்யபத்யாநி துல்யதோஷாணி நைவ ச| ஸர்வே துல்யபலா தோஷா ந ஸர்வாணி வபூஂஷி ச| வ்யாதிக்ஶமத்வே ஶக்தாநி...................||௬௭||

நநு சைவஂ ஹி தஷ்டஂ யதா அபத்யஂ ஸேவிதஂ ந ச ரோக உத்பந்நஃ| தத் கதமித்யுச்யதே| அபத்யஸேவிநஂ புருஷஂ மலா வாதாதயஃ ஸத்ய ஏவ ததா ந பாதந்தே யதா பிந்நைர்விஸதஶைர்தூஷ்யதேஶாதிபிஃ ப்ரகோபே விக்நந்தி| யதா பித்தகோபகாரணே ஆநூபதேஶே ஸேவிதே ஜடிதி வ்யாதிர்நோத்பத்யதே| யதா து தூஷ்யாதீநாஂ ஸாதஶ்யாத் மலாநாஂ கோபே விக்நோ ந பவதி ததாவஶ்யஂ ஸத்ய ஏவ பாதந்தே| அதஶ்ச ஸத்யோ ந பாதந்தே மலாஃ| யதோ ந ஸர்வாபசாரோऽபத்யஸேவநஂ ஸர்வதைவ ஸர்வதோஷகரஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- கிஶ்ச்தபசாரஃ கதாசித்தோஷவிஶேஷஹேதுஃ| தூஷ்யாஸாதஶ்யாத்| யதோ ந ஹி ஸர்வாண்யபத்யாநி துல்யதோஷாணி ஏகதோஷஹேதூநி| ததா ஹி - யேநாபத்யஂ ஶ்லேஷ்மகாரணஂ ஸேவிதஂ தஸ்ய தஸ்மிந்நாஹாராதாவவஶ்யஂ தத்விபரீததோஷகாரணமபி ஸம்பவதி| யேந ஸ ந ததா குப்யதி| யதஶ்ச ஸர்வே தோஷா ந ஸதஶபலாஃ| கஶ்சித்தீநபலோ பலாதிகேந ருத்தகோபோ ந குப்யதி ந ச ஸர்வாணி வபூஂஷி வ்யாதிக்ஷமத்வே ஶக்தாநி| தேநைததுக்தஂ பவதி- பஹுரபி தோஷஃ குபிதோ வ்யாதிக்ஷமே தேஹே ந லக்ஷ்யதே| பீடாகரணாஶக்தத்வாத்|| ௬௭||

Adhikarana apathyasyApathyatamatve bhAve kAraNam (68) · Śloka 68

....................யதோऽபத்யஂ ததேவ து| கச்சத்யபத்யதமதாஂ துல்யதோஷாதிவர்த்திதம்||௬௮||

ததா துல்யைர்தூஷ்யாதிபிருபபஂஹிதமபத்யஂ யதோऽபத்யதமதாஂ கச்சந்தி பலாத்| ஏததுக்தஂ பவதி- விஸதஶைர்தூஷ்யாதிபிர்யுக்தமபத்யஂ கதாசித்தோஷகரஂ ந பவதி| துல்யாஃ ஸதஶதூஷ்யாதயஃ| யதா ஶ்லேஷ்மப்ரகதேர்மந்தாக்நேரல்பபலஸ்ய ஸ்வல்பஸத்த்வஸ்ய ஸ்நிக்தாதிஸாத்ம்யஸ்ய ஸ்நிக்தகுர்வாதிப்ரகுபிதேந கபேந வஸந்தே மேதஸோ தூஷணம்| அத்ரைகத்வித்ராணாஂ தூஷ்யாதீநாஂ ஸாதஶ்யாஸாதஶ்யயோஃ கார்யகர்த்தத்வே குருலாகவஂ கல்பநீயம்|| ௬௮||

Adhikarana bahubhiH kAraNaiH prakupitAnAM doShANAmAshukAritvam (69) · Śloka 69

த ஏவ ச புநர்தோஷா ஹேதுபிர்பஹுபிஶ்சிதாஃ| மிதே விருத்தா பலிநோ தீர்ககாலாநுபந்திநஃ| ஸர்வே ஸமப்ரகுபிதாஃ ப்ராப்யால்பமபி காரணம்| ப்ராணாயதநமாஶ்ரித்ய கம்பீராஃ ஸர்வமார்ககாஃ| தேஹேऽஹிதோசிதே தே ஸ்யுஶ்சிராதப்யாஶுகாரிணஃ||௬௯||

த ஏவ ச வாதாதயோ தோஷா யே அபத்யஹேதவஸ்தே சிராதபி ஸ்வல்பமபி காரணமாஸாத்யாபத்யோசிதே தேஹே ஆஶுகாரிணோ வ்யாதீநாஂ மாரணாத்மகேந கர்மணா பவந்தி| கிம்பூதாஃ? ஹேதுபிஃ காரணைஃ ஶீதகுர்வாதிபிர்பஹுபிஶ்சிதாஃ ஸஞ்சிதா மிதஃ பரஸ்பரேண விருத்தாஸ்ததா பலவந்தோ தீர்ககாலாநுபந்திநோ பஹுகாலஸ்திதாஃ ஸர்வே ச ஸமமேககாலஂ ப்ரகுபிதாஃ ப்ராணாயதநஂ ப்ராணஸ்தாநஂ ஹதயாதிகமாஶ்ரித்ய ப்ரகுபிதா கம்பீரா அந்தஸ்ஸராஃ ஸர்வமார்ககா அஶேஷஸ்ரோதோவ்யாபிநஃ|| ௬௯||

Adhikarana keShA~jcidahitAhArAdibhirapi sAtmyatvAdi (70) · Śloka 70

அஹிதாந்யபி சாந்யேஷாமப்யாஸாதுபஶேரதே| தோஷாஶ்சைஷாஂ க்ஷயஂ யாந்தி கர்மவாதாதபாதிபிஃ||௭௦||

அந்யேஷாஂ சாஹிதாந்யபி அப்யாஸாதுபஶயவந்தி பவந்தி| உபஶயஃ ஸாத்ம்யஂ தேஹஸுககர்த்தத்வம்| நநு ச ததஹிதஂ வாதாதிகோபேந கதஂ ரோகஂ ந கரோதி? உச்யதே- தேஷாமஹிதோசிதாநாஂ தோஷாஃ கர்மபிர்த்தாவநலங்கநாதிபிர்வாதாதபாதிபிஶ்ச க்ஷயமாயாந்தி| ப்ரதிதிநஂ வத்தாஃ ப்ரதிதிநமேவ க்ஷீயந்தே|| ௭௦||

Adhikarana bhinnAhArAdimatAmapi bahUnAmekarogotpattau hetuH (71) · Śloka 71

பிநாஹாராவயஃஸாத்ம்யப்ரகதீநாஂ ஸமஂ பவேத்| ஏகோ விகவாய்வாதியுகபத்ஸேவநாத்கதஃ||௭௧||

நநு சைவமநந்தரோக்தேந ப்ரகாரேண பிந்நேஷு பிந்நபலேஷு பிந்நகாலேஷு ச தோஷதூஷ்யாதிஷு பஹூநாமேகரோகோத்பத்திஃ ஸமகாலஂ தஷ்டா தத் கதமித்யுச்யதே- பிந்நாஹாரேத்யாதி| பிந்நா விஸதஶா ஆஹாரதயோ யேஷாஂ தே ததாவிதாஃ தேஷாஂ ஸமமேககாலஂ ய ஏகோ கதஃ ஸ விகதாநாஂ வாய்வாதீநாஂ ஸேவநாத்|| ௭௧||

Adhikarana vAtAdInAM vikRutau kAraNAni (72) · Śloka 72

வாதாதீநாஂ து விகதிர்விகதாத்க்ரஹசாரதஃ| பௌமாந்தரிக்ஷதிவ்யேப்ய உத்பாதேப்யஶ்ச ஜாயதே||௭௨||

கதஂ தேஷாஂ வாதாதீநாஂ ததாவிதா விகதிருச்யதே| விகதாத் க்ரஹாணாஂ ராஶிகமநாத்| பௌமாதிப்யஶ்சோத்பாதேப்யஃ| பூமௌ ஜாதோ பௌமஃ| ஏவஂ திவி ஸ்வர்கே அந்தரிக்ஷே ச|| ௭௨||

Adhikarana vikRutagrahacArAdisambhavahetuH (73) · Śloka 73

ஸம்பவஃ புநரேதேஷாஂ கர்மணஃ ஸாமுதாயிகாத்||௭௩||

ஏதேஷாஂ ச விகதக்ரஹசாரபௌமோத்பாதாதீநாஂ ஸாமுதாயிகாத் பூர்வகதாத்ஸம்ப்ரதி கதாச்ச மிஶ்ரீபூதாத் கர்மணஃ ஸம்பவஃ| பூர்வே கதேந தஸ்மிந் காலே புருஷஸ்ய ப்ராப்தபலேந ஸாம்ப்ரதிகேந ச பூஜ்யபூஜாவ்யதிக்ரமேண ச|| ௭௩||

Adhikarana duShTavAyorlakShaNam (74) · Śloka 74

துஷ்டோ வாயுரபிஷ்யந்தீ ஸ்திமிதோऽத்யூஷ்ணஶீதலஃ| குண்டலீ பைரவரவஃ பருஷோऽநார்த்தவோ பலீ| அந்யோந்யவ்யாஹதகதிஃ பாஂஸுபாஷ்பவிஷாந்விதஃ||௭௪||

நநு துஷ்டாநாஂ வாதாதீநாஂ தோஷகாரணத்வமுக்தம்| கே ச தே இதி ந ஜ்ஞாயந்தே| அதோ லக்ஷணார்தமுச்யதே| துஷ்டோ வாயுரபிஷ்யந்தீ மாலிந்யேந ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ராவகஃ| ஸ்திமிதஃ அவேகவாநத்யுஷ்ணோ பவத்யதிஶீதோ வா குண்டல்யாவர்த்தவாந் பைரவரவோ பீஷணஶப்தஃ| பருஷஸ்ததாநார்த்தவஃ ஆர்தவாத்விபரீதஃ பலீ பலவாந் அந்யோந்யஂ பரஸ்பரஂ திக்விஶேஷேண வ்யாஹதகதீ ருத்தமார்கஃ பாஂஸ்வாத்யந்விதஶ்சேதி துஷ்தவாதலக்ஷணம்|| ௭௪||

Adhikarana duShTajalalakShaNam (75) · Śloka 75

ரஸவர்ணாதிவிகதமபக்ராந்தவிஹங்கமம்| நிந்திதப்ரபவஂ தோயமுபக்ஷீணஜலாஶயம்||௭௫||

தோயஂ துஷ்டஂ ரஸவிகத்யாதியுக்தஂ நிந்திதாத் குஸ்திதாத்யேஶாதேஃ ப்ரபவோ யஸ்ய தந்நிந்திதப்ரபவஂ அதவா நிந்திதாநாஂ க்ரிம்யாதீநாஂ ப்ரபவோ யதஃ ஸ நிந்திதப்ரபவஃ|| ௭௫||

Adhikarana duShTadeshalakShaNam (76) · Śloka 76

மக்ஷிகாமூஷிகாவ்யாலபஹூத்பாதப்ரதூஷிதஃ| தேஶோऽபத்யாந்நபஹுலோ நஷ்டதர்மமஹௌஷதிஃ||௭௬||

தேஶோ துஷ்டோ மக்ஷிகாதப்ரதூஷிதோ பவதி| அத்ர ச பூயிஷ்டமபத்யாந்யந்நாநி பவந்தி|| ௭௬||

Adhikarana duShTakAlalakShaNam (77) · Śloka 77

காலஶ்ச விபரீதோऽதிஹீநலிங்கோ யதாயதம்||௭௭||

காலஶ்ச துஷ்டோ யதாப்ராப்தர்துஸ்வரூபவிவக்ஷயா விபரீதலிங்கோऽதிலிங்கோ ஹீநலிங்கஶ்ச|| ௭௭||

Adhikarana duShTavAtAdInAmuttaramahitatvam (78) · Śloka 78

ஏதே துஷ்பரிஹாரத்வாதஹிதாயோத்தரோத்தரம்||௭௮||

ஏதே துஷ்டா வாதாதயஃ உத்தரோத்தரமஹிதாஃ| யோ யஸ்மாதுத்தரஃ ஸ தஸ்மாதஹிதஃ| கதமாஹ- உத்தரோத்தரமேவ துஷ்பரிஹாரத்வாத்வாதோऽபி துஷ்பரிஹாரஃ| ஸோऽபி கதாசித் பரிஹர்துஂ ஶக்யதே வேஶ்மப்ரவேஶாதிநா| ததோऽபி ஜலஂ துஷ்பரிஹாரம்| அந்நபாநாத்யுபயோகாத்| ததோऽபி தேஶோ விநா தேஶாந்தரமுபாயாபாவாத்| ததோऽபி காலஃ அந்யதேஶகமநாத்யுபாயாஸம்பவாத் ஸர்வகத்வாத் காலஸ்ய|| ௭௮||

Adhikarana vikRutavAtAdisambhave pratIkAraH (79) · Śloka 79

யேஷாமநியதஂ கர்ம தஸ்மிந் காலே ஸுதாருணே| கர்ம பஞ்சவிதஂ தேஷாஂ யோஜ்யஂ தத்வத்ரஸாயநம்| ஶஸ்யதே தேஹவத்திஶ்ச பேஷஜைஃ பூர்வமுத்ததைஃ| ப்ரஹ்மசர்யஂ தயா தாநஂ ஸதாசாரரதிஃ ஶமஃ| ஸத்தர்மஃ ஸத்கதா பூஜா தேவர்ஷீணாஂ ஜிதாத்மநாம்| தேஶாநாமவிபந்நாநாஂ ஸாதூநாஂ ச நிஷேவணம்| தைவவ்யபாஶ்ரயஂ சேஷ்டஂ கர்ம ஜீவிதரக்ஷணம்||௭௯||

அஸ்மிஂஶ்சோபஹதவாதாதிஸம்பவே காலே ஸுதாருணே பஞ்சவிதஂ கர்ம ப்ரயோஜ்யஂ ப்ரதிகாதார்தமுச்யதே| ஏஷாஂ புருஷாணாஂ தஸ்மிந் துஷ்டே காலே ஸுதாருணே பூர்வகதஂ கர்மாநியதபலதாயி தேஷாஂ பஞ்சவிதஂ வமநாதிகர்ம யோஜ்யம்| நியதபலதாயிநா து கர்மணா கேஷாஞ்சிதௌஷதாதய உபாயாஃ குண்டீபவந்த்யேவ| பூர்வகதஸ்ய கர்மணோ நியதாநியதத்வேந த்வைவித்யமஸ்மிந்நேவாத்யாயே வக்ஷ்யதே| தேஷாஂ தஸ்மிந்நேவ காலே ரஸாயநஂ யோஜ்யம்| பேஷஜாநி பூர்வோத்ததாநி யாந்யநுபஹதகாலகஹீதாநி| தஸ்மிந் காலே ஏஜீவிதரக்ஷணாய தைவவ்யபாஶ்ரயஂ கர்ம பல்யுபஹாரமணிமந்த்ராதிகஂ ப்ரஹ்மசர்யாதிகஂ ச ஶஸ்யதே| அவிபந்நாநாமதுஷ்டாநாஂ தேஶாநாம்|| ௭௯||

Adhikarana AkAlikaRutucaryAnusaraNam (80) · Śloka 80

ஹேமந்தாதிஷு குர்வீத ஸ்வஂ ஸ்வஂ சாகாலிகேஷ்வபி| விதிஂ தச்சீலநஂ யஸ்மாச்சீதாதித்வந்த்வகாரிதம்| துசர்யாதிஶீதோஷ்ணவஷ்டிதோஷப்ரதிக்ரியா| அதஏவ ச சர்யாயாஂஹேமந்தஶிஶிரே ஸமே||௮௦||

ததாகாலிகேஷு விபரீதர்துப்ரஸங்கோத்பூதேஷு ஹேமந்தாதிஷு ஸ்வஂ ஸ்வமாத்மீயஂ விதிஂ குர்யாத்| யதஸ்தஸ்ய விதேஃ ஶீலநே ஶீதாதீநாஂ ஶீதோஷ்ணவர்ஷாணாஂ த்வந்த்வ உபதாபஃ புருஷஂ காரயதி| தேநைததுக்தஂ பவதி- ஜ்யேஷ்டாஷாடயோரந்யயோர்வா மாஸயோஃ க்ரீஷ்மாதிஸ்வலக்ஷணப்ரஸங்கே ஹேமந்தாதிஸ்வலக்ஷணஂ தஶ்யதே| தத்ர தஸ்யாகந்தோர்ஹேமந்தாதிகஸ்ய சர்யாஂ ஸேவேத| யதோ யைஷா து சர்யாத்யாயகதிதா ஹேமந்தாதிஷு சர்யா ஸா ந யதேச்சமேவ க்ரியதே| கிஂ தர்ஹி? ஶீதாதிதோஷப்ரதீ காரார்தம்| தேந யஸ்மிந்நேவ மாஸே ஶீதாதயஸ்தஸ்மிந்நேவ ஸா சர்யா ஸேவ்யா| ஏததேவோச்யதே-துசர்யேத்யாதிநா| ஶீதாதிதோஷப்ரதீகாரா துசர்யோக்தா ந மாஸமாத்ரமாஶ்ரித்ய| ஏதஸ்மிந்நர்த உபபத்திருச்யதே-அத ஏவ சேத்யாதி| ஹேமந்தஶிஶிரயோரத ஏவ ஶீததோஷஸதஶ்யாச்சர்யாபி ஸதஶ்யேவோக்தா||௮௦||

Adhikarana AyuSho yuktyapekShatvamsarvaprANabhRutAM nityamAyuryuktimapekShate| (81) · Śloka 81

தைவே புருஷகாரே ச ஸ்திதஂ தஸ்ய பலாபலம்||௮௧||

ஆயுஷோ ரக்ஷணவஸ்துநஃ ப்ரகதத்வாதிதமுச்யதே- ஸர்வேஷாஂ ப்ராணபதாஂ ஶரீரிணாமாயுர்நித்யமுபயகர்மபலவத்வாத்பலவத்வரூபாமபேக்ஷதே யுக்திம்| ஏஷ ச பூர்வோ க்ரந்தோ யதோத்தரக்ரந்தேந ஸவிஸ்தரமுச்யதே| தைவே புருஷகதே வா கர்மணி பலவதி ததாऽऽயுஷோऽபி பலவத்வம்| தஸ்யாபலத்வேऽப்யாயுஷோऽப்யபலவத்வம்|| ௮௧||

Adhikarana daivapuruShakArayorlakShaNam (82) · Śloka 82

அந்யஜந்மகதஂ கர்ம தைவஂ பௌருஷமைஹிகம்||௮௨||

ஸுபோதம்|| ௮௨||

Adhikarana daivapuruShakarmaNastraividhyam (83) · Śloka 83

வித்யாத்தே கர்மணீ த்ரேதா ஶ்ரேஷ்டமத்யாவரத்வதஃ||௮௩||

தே ச தைவபுருஷகர்மணீ ஆயுஷோ ஹேதுபூதே ப்ரத்யேகஂ ஶ்ரேஷ்டமத்யாவரத்வேந த்ரிப்ரகாரே|| ௮௩||

Adhikarana daivapuruShakArayoryuktyA dIrghAyustvAdisambhavaH (84) · Śloka 84

தயோருதாரயோர்யுக்திர்தீர்கஸ்ய ஸுஸுகஸ்ய ச| நியதஸ்யாயுஷோ ஹேதுர்விபரீதஸ்ய சாபரா| மத்யா மத்யஸ்ய மிஶ்ரஸ்ய ஸஂகீர்ணா...........................||௮௪||

தயோர்தைவபுருஷகர்மணோருதாரயோஃ ஶ்ரேஷ்டயோர்யா யுக்திஃ ஸா நியதகாலஸ்ய தீர்கஸ்ய சாயுஷோ ஹேதுஃ| தயோஶ்ச ஹீநயோரபரா யுக்திரேதத்விபரீதஸ்யாயுஷோ ஹேதுஃ| தயோஶ்ச மத்யா யுக்திர்மத்யஸ்யாயுஷோ ஹேதுஃ ஸஂகீர்ணா யுக்திர்யத்ர ஏகஸ்ய கர்மணோ பலவத்வமந்யஸ்ய மத்யத்வமபலத்வஂ வா| ஏவஂ மத்யத்வாபலவத்வே அபி| ஸா ஸஂகீர்ணா ஸஂகீர்ணஸ்ய லக்ஷணஸஂகரயுக்தஸ்யாயுஷோ ஹேதுஃ|| ௮௪||

Adhikarana balIyena pauruSheNa durbalaM daivamupahanyate (85) · Śloka 85

..................................ஶணு சாபரம்| தைவஂ புருஷகாரேண துர்பலஂ ஹ்யுபஹந்யதே| ததா தைவேந பலிநா பௌருஷஂ கர்ம துர்பலம்||௮௫||

நநு த்வே பலவத்வாபலவத்வயுக்தே ஏகத்ர விரோதாத் கதஂ பலதாயிநோ அத உச்யதே- புருஷகாரேண தாநாதிநா பலவதா அபலஂ தைவஂ கர்மோபஹந்யதே| தைவேந பலிநா பௌருஷபலமுபஹந்யதே|| ௮௫||

Adhikarana keShA~jcinmatenAyuShorniyatapramANam (86) · Śloka 86

தஷ்ட்வா யதேகே மந்யந்தே நியதஂ மாநமாயுஷஃ||௮௬||

யத்தைவஂ கர்ம பலவத் தஷ்ட்வா ஏகே ஆயுர்நியதப்ரமாணஂ மந்யந்தே தேऽப்யேவஂ ப்ருவந்தி| யதா ப்ராப்தோபாயா அபி ம்ரியமாணா தஷ்டாஸ்தஸ்மாந்நியதமாயுஃ| ஏதச்ச பௌருஷஸ்ய பலவதா தைவேநோபகாதாத்|

Adhikarana daivasya karmaNaH dvaividhyam (87) · Śloka 87

கர்ம கிஞ்சித்க்வசித்காலே விபாகநியதஂ மஹத்| கிஞ்சிச்ச காலநியதஂ ப்ரத்யயைஃ ப்ரதிபோத்யதே||௮௭||

தச்ச தைவஂ கர்ம த்விவிதஂ மஹத்வாந்நியதபலமல்பத்வாச்சநியதபலம்| தச்ச பௌருஷைஃ கர்மபிஃ ப்ரதிபோதகைஃ பலதாநேந நியம்யதே|| ௮௭||

Adhikarana mRutyordvaividhyam (88) · Śloka 88

ஏவஂ ச த்விவிதோ மத்யுஃ காலாகாலவிபேததஃ| அகாலமத்யுபரிஹாராயைவ ஹிதாஹிதோபதேஶஃ உபதிஷ்டஸ்ததஶ்சைஷ ஹிதாஹிதவிதிக்ரமஃ||௮௮||

ஏவஂ ச கர்மணோ த்வைவித்யாந்நியதாநியதபலரூபாத்காலாகாலபேதேந மத்யுரபி த்விவிதஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- அநியதபலேந கர்மணா மத்யுரகாலஜ உபதிஷ்டோ நியதபலேந காலஜ இதி| அதஶ்ச காரணாந்மத்யுத்வைவித்யாதஸ்மிந்நாயுர்வேதே ஹிதாஹிதவிதிருபதிஷ்டஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- நியதபலகர்மஜஸ்ய மத்யோராயுர்வேதமகாரணம்| அநியதபலஸ்ய தூத்பத்திரக்ஷணார்தஂ ஹிதாஹிதஜ்ஞாநஹேதுத்த்வேநாயுர்வேத உபயுஜ்யத ஏவ|| ௮௮||

Adhikarana vedavAdInAM matena kAlagantumRutyuvicAraH (89) · Śloka 89

ஏகோத்தரஂ மத்யுஶதஂ ப்ருவதே வேதவாதிநஃ| தத்ரைகஃ காலஸஂயுக்தஃ ஶேஷாஸ்த்வாகந்தவஃ ஸ்மதாஃ||௮௯||

ததா ச் அவேதவாதிந ஏகோத்தரஂ மத்யுஶதஂ ப்ருவதே| தத்ரைகஃ காலஜஃ| ஶதமாகந்தவஃ| தைஶ்ச வேதவாதிபிஃ ஆயுஷோ வத்திநாஶஹேதூ சோக்தௌ|

Adhikarana AyuShaH upAyApekShatve pramANam (90) · Śloka 90

ஶ்யேநாதிநா ச யாகேந ப்ராதவ்யஸ்ய ததா ச தைஃ| தீர்கஶ்ரவஸஸோமாத்யைர்விஹிதஶ்சாத்மநோ வதஃ| ஆயுஷ்காமஸ்ய தத்ப்ராப்திஸ்ததேஷ்ட்யா மித்ரவிந்தயா| ஸர்வஸ்மாதேவ சாத்மாநஂ கோபாயேதீதஶீ ஸ்மதிஃ||௯௦||

ததா ச தைஃ ஶ்யேநாதிநா ச யாகேந ப்ராதவ்யஸ்ய ஶத்ரோர்வதோ விஹிதஃ| தீர்கஶ்ரவஸஸோமாதிநா சாத்மநோ வதஸ்தைர்விஹிதஃ| ஆயுஷ்காமஸ்ய புருஷஸ்ய தத்ப்ராப்திராயுஷ்ப்ராப்திஸ்தைர்வேதவாதிபிஃ மித்ரவிந்தாபிதயேஷ்ட்யா விஹிதா| ஸர்வஸ்மாதேவ சாத்மாநஂ கோபாயேத்ரக்ஷேதிதி தேஷாஂ ஸ்மதிஃ| யதி சோபாயாபேக்ஷிண்யாயுஷஃ ஸ்திதிர்ந ஸ்யாத்ததைதத்ஸர்வஂ ந ஸம்பவேத்|| ௯௦||

Adhikarana saugatamatena maraNasya cAturvidhyam (91) · Śloka 91

ததா மரணௌத்திஷ்டஂ ஸௌகதாநாஂ சதுர்விதம்||௯௧||

ததா ஸௌகதாநாஂ பௌத்ததர்ஶநஸ்திதாநாஂ தத்ஸித்தாந்தஜ்ஞைஶ்சதுர்விதஂ மரணமுத்திஷ்டம்| தச்ச தத ஏவ ஜ்ஞாதவ்யம்|| ௯௧||

Adhikarana niyatAyuShAmapathyasevayA rogitvaM aniyatAyuShAM tu mRutyureva (92) · Śloka 92

விஷமாபரிஹாரேண ஜாயதே நியதாயுஷாம்||௯௨||

ஏவஂ ஸ்திதே ஏதந்நிஶ்சிதஂ நியதாயுஷாஂ புஂஸாஂ விஷமஸ்யாஹாரவிஹாராதேரபரிஹாரேண த்ருவமவஶ்யஂ ரோகித்வஂ ஜாயதே|| ௯௨||

Adhikarana apathyasevayA mRutyureva (93) · Śloka 93

த்ருவஂ ரோகித்வமந்யேஷாஂ மத்யுரேவ த்வபர்வணி| அகாண்டே ஶஸ்த்ரகாதாத்யைஃ ப்ரத்யக்ஷோ மத்யுரந்யதா||௯௩||

அந்யேஷாஂ சாநியதாயுஷாஂ விஷமாபரிஹாரேணாபர்வண்யகாலே மத்யுர்ஜாயதே| அதவா கிமநயா அகாலமத்யுஸாதநபரிகல்பநயா| அகாண்டே அகாலே ஶஸ்த்ரகாதாத்யைஃ ப்ரத்யக்ஷ ஏவ மத்யுஃ தஷ்டஃ|| ௯௩||

Adhikarana akAlamRutyusadbhAve pramANam (94) · Śloka 94

உத்ப்ராந்தசண்டமாதங்கதுரங்காதிஸமாகமம்| ஆராதிதுஷ்டவாய்வாதிஸாஹஸாஹிதபோஜநம்| வர்ஜயேதிதி ந ப்ரூயுர்முநயோ திவ்யசக்ஷுஷஃ| தைவவ்யபாஶ்ரயாதீஂஶ்ச ரஸாயநவிதீஂஸ்ததா| ந வா தேऽபி யதாகாமமாயுஷஃ ஸ்திதிமாப்நுயுஃ| அஹிஸிஂஹகஜாதிப்யோ விதுஷாஂ ந பயஂ பவேத்| மித்யாப்ராகாரதுர்காணி மித்யாமாரணரக்ஷணம்| ஆயுஷ்காமஸ்ய மித்யைவ பரதாராதிவர்ஜநம்| மந்த்ரதேவதயாஹூதா நாசக்ஷீரந் மஹாஹயஃ| விஷஸுப்தப்ரபுத்தஸ்தா பாவாபாவௌ ததாயுஷஃ| ஸஂந்யாஸரோஹிணீகாதிக்ரஸ்தஸ்ய ஸஹஸா பவேத்| உபேக்ஷயா ந மரணஂ ஜீவிதஂ வா சிகித்ஸயா| ப்ரத்யஹஂ நஸஹஸ்ரஸ்ய யுத்தேऽந்யோந்யமபிக்நதஃ| ஸாதுவத்தஸ்ய சாதுல்யா ந பவேதாயுஷஃ ஸ்திதிஃ| நாயுதைர்த்விஷமிந்த்ராத்யா நௌஷதைரார்தமஶ்விநௌ| உபக்ரமேரந் ந பவேதகாலமரணஂ யதி| கடாநாமாமபக்வாநாஂ பாலநாபரிபாலநைஃ| சிரால்பகாலவர்தித்வஂ சித்ரஸ்தாநாஂ ச தஶ்யதே| இத்யத்யந்தப்ரஸித்தேऽபி ஸித்தே ஸர்வாகமைரபி| தஷ்டேऽப்யகாலமரணே விசிகித்ஸேத்கதஂ புதஃ||௯௪||

ரஸாயநவிதிநா தே ச முநயோ மத்தமாதங்கஸமாகமாதிவர்ஜநேந தைவவ்யபாஶ்ரயாதிஸேவநேந ச யதாகாமஂ யதேச்சமாயுஷஃ ஸ்திதிஂ நாப்நுயுஃ| யத்யகாலமரணஂ ந ஸ்யாத் ஸர்பாதிதஶ்ச விதுஷாஂ பயஂ ந பவேத்| ஶத்ருப்ய ஆத்மநோ ரக்ஷணார்தஂ ப்ராகாரதுர்காதீநி நிரர்தகாநி பவேயுஃ| ததா மஹாऽஹயோ வாஸுகிப்ரபதயோ விஷேண ஸுப்தே ததோ மந்த்ரேண ப்ரபுத்தே புருஷே ஸ்திதாஃ மந்த்ரதேவதயாஹூதாஃ ஸந்தஸ்ததா ததாவிதாஃ புருஷாயுஷோ பாவாபாவௌ நாசக்ஷீரந்| ததா ஸஂந்யாஸரோஹிணிகாதிமஹாரோகக்ரஸ்தஸ்ய புருஷஸ்ய வைத்யோபேக்ஷயா ஸஹஸா ஜடித்யேவ மரணஂ ந பவேச்சிகித்ஸயா ஜீவிதஂ வா ந பவேத்| காலமரணஸ்ய நியதத்வாத் ததா ப்ரதிதிவஸஂ புருஷஸஹஸ்ரஸ்ய யுகே அந்யோந்யஂ பரஸ்பரேணாபிக்நதஃ ஶஸ்த்ரைஃ ப்ரஹரதஃ ஸாதுவத்தஸ்ய ச நஸஹஸ்ரஸ்யாகாலமரணாபாவே அதுல்யா விஸதஶீ ஸ்திதிர்ந பவேத், துல்யா பவேத்| ந ச துல்யா யஸ்மாத் தஷ்டஂ யுத்யந்நஸஹஸ்ரஂ நஶ்யத் ஸாதுவத்தஂ ச ஜீவத்| ததா யதி சாகாலமரணஂ ந பவேத், தத இந்த்ராத்யா தேவதாஃ ஶத்ருமாயுதைர்மாரயிதுஂ நோபக்ரமேரந்நாரபேரந்| ஆர்த்தஂ பீடிதஞ்ச யதார்ததஶாவஶ்விநௌ ஸ்வாஸ்த்யாயௌஷதைர்நோபக்ரமேயாதாஂ யத்யகாலமரணஂ ந ஸ்யாத்| ததாऽऽமாநாமபி கடாநாஂ பாலநேந சிரகாலவத்தித்வஂ தஷ்டஂ, அபாலநேந ச பக்வாநாமப்யல்பகாலவர்த்தித்வஂ தஷ்டஂ, தத்வத் சித்தத்ரஸ்தாநாமபி பாவாநாஂ சிரால்பகாலவர்த்தித்வஂ தஷ்டஂ பாலநாபரிபாலநைஃ| அநேந ப்ரகாரேணாத்யந்தஂ ப்ரஸித்தேऽகாலமரணே ஸர்வாகமைஶ்ச ஸித்தே புதஃ கதஂ விசிகித்ஸேத்? தேந யே ஆசார்யா நியதமாநமாயுஷ ஆஹுஃ தே தைவஸ்யாபலவத்வாத்புருஷகாரபாதாயாஂ ந து ஸர்வதா நியதத்வம்|| ௯௪||

Adhikarana kAlAkAlamRutyulakShaNamatra dRuShTAntashca (95) · Śloka 95

குணவத்பிஷகாதீநாஂ ஸம்பவே ஸம்பவேத்து யஃ| மத்யுஂ தஂ காலஜஂ ப்ராஹுரிதரஂ தத்விபர்யயே| யதா ரதே வாஹ்யமாநோ ந்யாயேந க்ரமஶஃ க்ஷயம்| யாயாதாத்மவதாமாயுஸ்ததாऽந்யேஷாஂ விபர்யயஃ| ஶுசிதைலதஶோ தீபஃ கீடவாதாத்யபீடிதஃ| தீப்திமாந் வர்ததே ஸம்யக்யதைவாஸ்நேஹஸஂக்ஷயாத்| ஸ ஏவாதோ யதா ச ஸ்யாத்விபரீதோ விபர்யயே| ஹிதாஹிதோபசாரேண ததைவ புருஷோ த்ருவம்||௯௫||

நநு கதஂ காலஜோ மத்யுர்ஜ்ஞாயதே? அதஸ்தல்லக்ஷணமுச்யதே| குணவதாஂ பிஷகாதீநாஂ ஸம்பவே யோ மத்யுஃ ஸம்பவேத் உத்பத்யேத ஸ காலஜஃ| குணா தக்ஷாதயஃ| பிஷகாதீநாமித்யத்ராதிக்ரஹணஂ ஶேஷபாதத்ரயோபலக்ஷணார்தம்| தஸ்ய காலஜஸ்ய மத்யுர்லக்ஷணவைபரீத்யாதகாலஜஃ| தஷ்டாந்தபூர்வமகாலமத்யுகாரணலக்ஷணார்தமாஹ- யதா ரத இத்யாதி| ரதோ யதா ஸமபூபாகயோஜநாதிநா ந்யாயேந வாஹ்யமாநஃ க்ரமேண ஸ்வே காலேऽவஶ்யமேவ க்ஷயஂ யாயாத் ஏவமாத்மவதாஂ ஹிதஸேவாஹிதபரிஹாரஶீலிநாமாயுஃ| ததா அந்யேஷாமநாத்மவதாஂ விபர்யயஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- யதா ந்யாயேந வாஹ்யமாநோ ரதஃ க்ரமேண க்ஷயஂ யாதி ஏவமாத்மவதாமபி க்ரமேணாயுஃ க்ஷயஂ யாதி| யதா ததா ரதஃ அந்யாயேந விஷமமார்கயோஜநாதிநா யுகபத்க்ஷயஂ யாத்யேவமநாத்மவதாஂ ப்ரமாதிநாமாயுர்யுகபதேவ க்ஷயஂ யாதி இத்யர்தஃ| ததா ஶுசி நிர்மலஂ தைலஂ தஶா ச யஸ்மிந் தீபே ஸ கீடாத்யபீடிதோ யதைவ ஸ்நேஹபரிக்ஷயோ யாவத் ஸம்யக்தீப்திமாந் வர்ததே தத்வத்திதோபசாரேண புருஷஃ| ஏதத்விபர்யயே அஶுசிதைலதஶத்வே கீடாதிபீடிதத்வே ச ஸ ஏவ ச தீபோ விபரீதோ ந தீப்திமாந் ஸ்நேஹே திஷ்டத்யபி ஸ்யாத்ததைவ புருஷஃ அஹிதோபசாரேண த்ருவமவஶ்யமேவ விஜ்ஞேயஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- ஶுசிதைலதஶஃ கீடாத்யபீடிதஶ்ச தீபஃ யதா தீப்திமாந் வர்ததே, ஸ்நேஹக்ஷயேந து க்ஷயஂ யாத்யேவஂ புருஷஃ அப்ரமத்தோऽப்யாயுஷஃ க்ஷயாத் க்ஷயஂ யாதி நியதாயுரபி| ததாऽக்ஷீணே ஸ்நேஹேऽபி யதா தீபோ வாதாதிபீடிதத்வாத் க்ஷயஂ யாதி ஏவமஹிதோபசாரேணாபி புருஷ ஆயுஷ்யக்ஷீணேऽபி நியதாயுரஹிதோபசாரேண த்ருவஂ அவஶ்யம்|| ௯௫||

Adhikarana sharIralakShaNasyAvashyakatA (96) · Śloka 96

ஸர்வமந்யத் பரித்யஜ்ய ஶரீரஂ பாலயேததஃ| ததபாவே ஹி பாவாநாஂ ஸர்வாபாவஃ ஶரீரிணாம்| நகரீ நகரஸ்யேவ ரதஸ்யேவ ரதீ ததா| ஸ்வஶரீரஸ்ய மேதாவீ கத்யேஷ்வவஹிதோ பவேத்||௯௬||

இதி ஜ்ஞாத்வாऽந்யத்ஸர்வஂ பரித்யஜ்ய புதஃ ஶரீரமேவ பாலயேத்| யதஃ ஶரீரிணாஂ தஸ்ய ஶரீரஸ்யாபாவே ஸர்வபதார்தாநாஂ தஷ்டாதஷ்டப்ரயோஜநாநாமபாவஃ| அந்யத் ஸுபோதம்|| ௯௬||

Adhikarana hitAshanopadeshaH (97) · Śloka 97

ஆஹாரகல்பநாஹேதூந் ஸ்வ பாவாதீந்| ஸமீக்ஷ்ய ஹிதமஶ்நீயாத்தேஹோ ஹ்யாஹாரஸம்பவஃ||௯௭||

ததாऽஹாரஸ்ய கல்பநாயாஂ யே ஹேதவஃ ஸ்வபாவஸஂஸ்காரமாத்ராதயஸ்தாந் விஶேஷேண ஸமீக்ஷ்ய ஹிதமஶ்நீயாதாயுஷ்காமஃ| யதோ தேஹ ஆஹாரஸம்பவஃ|| ௯௭||

Adhikarana vegA na dhAryAH (98) · Śloka 98

பீலஜ்ஜாயந்த்ரணாலோபஹர்ஷஶோகவஶஂ கதஃ| ந ஜாது தாரயேத்வே காஂஸ்தத்தி ஸர்வாபதாஸ்பதம்||௯௮||

ததா பீலஜ்ஜாதீநாஂ வஶஂ கதோ வேகாந் மூத்ராதீந் ந கதாசித்தாரயேத்| ஏததுக்தஂ பவதி- பீலஜ்ஜாதீநாஂ வேகதாரணஹேதூநாஂ வஶஂ கத்வாவேகாந்ந காரயேத்| தத்தி வேகாதாரணஂ ஸர்வாஸாமாபதாமாஸ்பதஂ ஸ்தாநம்| ஹிஶப்தோயஸ்மாதர்தே|| ௯௮||

Adhikarana hitAbhyAsinAmakAle na balAdihAniH (99) · Śloka 99

ஹிதமப்யஸ்யதஃ புஂஸோ நாகாலே காலதஂஷ்ட்ரயா| ஸஞ்சாயதே பராமர்ஶோ பலோத்ஸாஹேந்த்ரியாயுஷாம்||௯௯||

இத்யநந்தரோக்தேந ப்ரகாரேண ஹிதமப்யஸ்யதஃ புருஷஸ்யாகாலே பலாதீநாஂ காலதஂஷ்ட்ரயா பராமர்ஶோ ந ஜாயதே ஸாகாலதஂஷ்ட்ரா ந பாத்கத பித்யர்தஃ|| ௯௯||

Adhikarana ahitaparityAginaH rogasambhave~api sAdhUnAmAnRuNyaM bhavati (100) · Śloka 100

அஹிதாந்யபி ஸந்த்யஜ்ய தோஷமப்யாப்நுயாத்யதி| ததாப்யாநண்யமாயாதி ஸாதூநாமாத்மவாநிதி||௧௦௦||

நநு ஹிதோபசாரபரஸ்யாபி ரோகாத்யபிபவோ தஷ்டஃ ஸ கதமித்யுச்யதே அஹிதாநி பரிஜ்ஞாயமாநாநி த்யக்தவா தைவாத்யதி புருஷோ தோஷமாப்நுயாத் ததாப்யாத்மவாநிதி ஸாதூநாமநணோ பவதி|| ௧௦௦||

Adhikarana daivAdaparihAryarogasambhave na shocitavyam (101) · Śloka 101

யச்ச ரோகஸமுத்தாநஂ ந ஶக்யமிஹ கேநசித்| பரஹிர்துஂ ந தத் ப்ராப்ய ஶோசிதவ்யஂ மநீஷிணா||௧௦௧||

யச்ச தைவகரணாஂ ஸமுத்தாநஂ தத்ப்ராப்ய மநீஷிணா பண்டிதேந ந ஶோசயிதவ்யமபரிஹார்தத்வாத்|| ௧௦௧||

Adhikarana sadAcArasevinAM jIvitamamRutopamam (102) · Śloka 102

ஹிதாஹாரவிஹாராணாஂ ஸதாசாரநிஷேவிணாம்| லோகத்வயவ்யபேக்ஷாணாஂ ஜீவிதஂ ஹ்யமதாயதே||௧௦௨||

கிஞ்சிதிதமுச்யதே- ய ஹிதமாஹாரஂ விஹாரஂ ச ஸேவந்தே ஸதாஂ ஸாதூநாமாசாரஂ ஶீலஂ ச ஸேவந்தே அயஂ லோகஃ பரலோகஶ்சைவஂ பவதீதி யே புத்த்யா கல்பயந்தி தேஷாஂ ஜீவிதமேவாமத்வமாசரதி ஹிதத்வாத்|| ௧௦௨||

Adhikarana grAmyasukhAdilolupasya jIvitamanarthakam (103) · Śloka 103

கத்நுர்க்ராம்யஸுகே வஶ்யஃ க்லேஶாநாஂ ஹதஸத்பதஃ| மூடோ ஜீவத்யநர்தாய துர்கதிஂ பரிபஂஹயந்||௧௦௩||

யஸ்து மூடோ க்ராம்யஸுகே ஐந்த்ரியகே ஸுகைககத்நுரதப்தஃ க்லேஶாநாஂ ச ராகலோபாதீநாஂ வஶ்யஃ ஸ துர்கதிமேவ வர்தயந் அநர்தாயைவ ஜீவதி| ததா ஹதஸ்த்யக்தஸ்ஸத்பதஃ ஸாதூநாஂ பந்தா யேந|| ௧௦௩||

Adhikarana cira~jjIvitukAmena kartavyam (104) · Śloka 104

விதுஷாऽந்தஃஶரீரஸ்தாந்நித்யஂ ஸந்நிஹிதாநரீந்| ஜித்வா வர்ஜ்யாநி வர்ஜ்யாநி சிரஂ ஜீவிதுமிச்சதா||௧௦௪||

தஸ்மாத்விதுஷா பண்டிதேநாந்தஶ்ஶரீஸ்தாந்நித்யஸந்நிஹிதாந் ராகாதீநரீந் ஜித்வா திநசர்யிக்தாந்யத்ரோக்தாநி ச வர்ஜ்யாநி ந ஸேவ்யாநி|| ௧௦௪||

Adhikarana dhImatA ashubhaphaladaM karma na kAryam (9) · Śloka 9

ததாத்வே சாநுபந்தே வா தஸ்மாத் கர்மஶுபோதயம்| ஸ்மரந்நாத்ரேயவசஸோ ந தீமாந் கர்துமர்ஹதி||௧௦௫|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே விருத்தாந்நவிஜ்ஞாநீயோ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

யஸ்ய சிரஂ ஜீவிதுமிச்சா தேநேத்யநந்தரோக்தஸ்ய ஆத்ரேயஸ்ய வசஸஃ ஸ்மரந் அஶுபோதயஂ கர்ம தீமாந் பண்டிதஃ கர்துஂ நார்ஹதி| கீதஶமஶுபோதயஂ ததாத்வே அஶுபோதயஂ தத்காலோபபோக்யாஶுபபலகாரணமநுபந்தே வாऽந்யஸ்மிந் காலே வாऽஶுபபலகாரணமிதி|| ௧௦௫|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே நவமோऽத்யாயஃ||௯||