19. abhiṣyandapratiṣēdhaḥ

Adhikarana athAbhiShyandapratishShedho nAmaikonaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಉಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಭ್ಯೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಸ್ಯ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ಪೃಥಕ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||

Adhikarana pUrvarUpAvasthAyAM cikitsA (2) · Śloka 2

ಅಥ ಖಲು ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾಣಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪ ಏವ ಶಿರೋವಿರೇಕಕವಲಧೂಮೋಪವಾಸಾನಾಸೇವೇತಾನ್ಯತ್ರ ಮಾರುತೋದ್ರೇಕಾತ್||೨||

ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಸರ್ವಕ್ಷಿರೋಗಾಣಾಮಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾದೀನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾಣಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪದಱ್ಸನ ಏವ ಶಿರೋವಿರೇಕಾದಿಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಂ ಸರ್ವತ್ರ ? ಅಪಿ ತು ಮಾರುತೋದ್ರೇಕಾದನ್ಯತ್ರ||೨||

Adhikarana vAtAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - candanAdibiDAlakaH (3) · Śloka 3

ಸರ್ವತ್ರ ತು ಚನ್ದನಮರಿಚಪತ್ರೈಲಾಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕತಗರರಸಾಞ್ಜನಲವಣಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈರ್ವಿಡಾಲಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೩||

ಸರ್ವತ್ರ ಚನ್ದನಾದಿನಾ ವಿಡಾಲಕೋ ಬಹಿರ್ಲೇಪೋ ಹಿತಃ| ನವತಾಯಾಮಞ್ಜನಪ್ರತಿಷೇಧಾತ್||೩||

Adhikarana biDAlakAntarANi (4) · Śloka 4

ತಥಾ ದಾರ್ವಿತುತ್ಥಹರೀತಕೀಭಿರ್ವಾತಪಿತ್ತೇ| ಕಫೇ ತು ಹರೀತಕೀನಾಗರರಸಾಞ್ಜನಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೈಃ| ಅಪಿ ಚ ಕುಷ್ಠಮಿಸಿಪಿಪ್ಪಲೀಚನ್ದನೋತ್ಪಲೈರ್ವಿಡಾಲಕೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ| ಮುಸ್ತಾಗರುಚನ್ದನೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈಃ ಶೂಲದಾಹರಾಗಘ್ನಃ| ಸೈನ್ಧವಾಗರುತ್ರಿಜಾತಕತ್ರಿಕಟುಕಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಕುಷ್ಠತಗರಶೈಲೇಯಕೈಃ ಶೂಲಶ್ವಯಥುದಾಹರಾಗನುತ್||೪||

ದಾರ್ವ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಿಡಾಲಕೋ ವಾತಪಿತ್ತೇ ಯೋಜ್ಯಃ| ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಫೇ| ಅಪಿ ಚೇತಿ ಸಾಧಾರಣಸಮುಚ್ಚಯಾಯ| ಕುಷ್ಠಮುಸ್ತಾಸೈನ್ಧವಾದಯಸ್ತ್ರಯೋ ವಿಡಾಲಕಾಃ ಸುಬೋಧಾಃ| ಮಿಸಿಃ ಶತಪುಷ್ಪಾ|| ೪||

Adhikarana netrAvacUrNanAni (5) · Śloka 5

ಶಿಗ್ರುಫಲಮನೋಹ್ವಾಶಾಬರಲೋಧ್ರೈಃ ಕ್ರಮಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣರಜೋಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಾನ್ತವಸ್ಥೈರ್ನಯನಮವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರತ್ವಚಂ ಬಹಿರ್ವಿಲಿಖಿತಾಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾಂ ಪುಟಪಾಕೇ ವಿಪಕ್ವಾಮರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಾಂ ಮರಿಚಚತುಷ್ಟಯಯುಕ್ತಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣರಜೀಕೃತಾಂ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧಾಮಕ್ಷ್ಣಯವಕಿರೇತ್| ಏತದವಗುಣ್ಠನಂ ಶೂಲದಾಹಾಶ್ರುಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡೂಷಾಪಾಕಕ್ಲೇದೋಪದೇಹಹರಮ್| ತಯೈವ ಚ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಯಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತನಕಾಲೇಽವನ್ತಿಸೋಮಾಪ್ಲುತಯಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಪೂರ್ವವದ್ವಾ ಲೋಧ್ರವಲ್ಕಲಕಲ್ಕಮುಪಸ್ಕೃತಂ ತನ್ಮಾತ್ರಮೇವ ಮರಿಚದ್ವಯೇನ ಮನಶ್ಶಿಲಾಪಾದೇನಾಷ್ಟಾಂಶಕೈಶ್ಚ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಶತಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಪಿ ಚ- ಆರಣ್ಯಾಶ್ಛಗಣರಸೇ ಪಟಾವಬದ್ಧಾಃ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾ ನಖವಿತುಷೀಕೃತಾಃ ಕುಲಾತ್ಥಾಃ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಕೃದವಚೂರ್ಣನಾನ್ನಿಶೀಥೇ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ವಿಧಮತಿ ಸದ್ಯ ಏವ ಕೋಪಮ್||೫||

ಶಿಗ್ರುಫಲಾದಿಚೂರ್ಣಂ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧಂ ನೇತ್ರಾವಚೂರ್ಣನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಶಿಗ್ರುಫಲೇಭ್ಯಸ್ತು ತುಲಯಾವಚ್ಛಿನ್ನೇಭ್ಯಶ್ಚತುರ್ಗುಣಾ ಮನಶ್ಶಿಲಾ| ತತಶ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ಶಾಬರಲೋಧ್ರ ಇತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಲೋಧ್ರತ್ವಚೋ ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ಪಕ್ವಾಯಾ ಅರ್ಧಪಲಂ ಚತ್ವಾರಿ ಮರಿಚಫಲಾನೀತ್ಯೇತಚ್ಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಂ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಬದ್ಧ್ವಾಽಕ್ಷಿಣ್ಯವಕಿರೇತ್| ಅವಗುಣ್ಠನಮಾಚ್ಛಾದನಚೂರ್ಣಮಕ್ಷ್ಣಃ| ತಯೈವ ಚ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಯಾಽವನ್ತಿಸೋಮೇ ಕಾಞ್ಜಿಕೇ ಆಪ್ಲುತಯಾ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಕಾಲ ಇತ್ಯಭಿನವೇ ಕಾಲೇ ಏಷ್ವೇವ ರೋಗೇಷ್ವಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಅಥವಾ ಲೋಧ್ರಸ್ಯ ವಲ್ಕಲಂ ತ್ವಕ್ ಪೂರ್ವವದುಪಸ್ಕೃತಂ ಬಹಿರ್ಲೇಖನಂ ಕೃತ್ವಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಕಲ್ಕಲೇಪನಾದನನ್ತರಂ ಪುಟಪಾಕೇನ ಸ್ವಿನ್ನಮ್| ತನ್ಮಾತ್ರಮಿತ್ಯರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| ಮರಿಚಫಲದ್ವಯೇನ ಮನಶ್ಶಿಲಾಯಾಶ್ಚ ಪಾದೇನಾರ್ಧಕರ್ಷೇಣ ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚಾಷ್ಟಾಂಶಕೈಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಶಾಣಪ್ರಮಾಣೈರ್ಯುಕ್ತಮ್| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಚೂರ್ಣಮವಕಿರಣೇ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ಚ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಪಿ ಚೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ಆರಣ್ಯಾಃ ಕುಲತ್ಥಾ ಅಕ್ಷಿಭೇಷಜಾಖ್ಯಾಃ ಪಟೇ ಬದ್ಧಾಃ ಛಗಣರಸೇ ಗೋಮಯಸ್ಯ ರಸೇ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾ ಅನು ಚ ನಖೈರ್ವಿತುಷೀಕೃತಾ ಯೇ ತೇಷಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ನಿಶೀಥೇ ರಾತ್ರೌ ಸಕೃದೇಕವಾರಮೇವಾಽವಚೂರ್ಣನಾದವಕಿರಣಾತ್ ಸದ್ಯ ಏವ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ಕೋಪಮಭಿಷ್ಯನ್ದಂ ವಿಧಮತಿ ನಾಶಯತಿ||೫||

Adhikarana netre AScyotanam (6) · Śloka 6

ಅಥ ದಾರುಹರಿದ್ರಾಪಲಮುದಕಾರ್ಧಪ್ರಸ್ಥೇನಾಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಿತಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕುರ್ವೀತ| ಏವಂ ಚಾನುಪಶಮೇ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿನಮಾದಾವೇವ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈರ್ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ದಶಮೂಲರಾಸ್ನಾತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯಕಲ್ಕೇನ ಚ ಪಯೋಯುತಂ ಸಿದ್ಧಮಿತರದ್ವಾ ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಞ್ಜಾಸ್ಯೈರಣ್ಡಮೂಲಪಲ್ಲವೈಃ ಶ್ರೃತಮಜಾಕ್ಷೀರಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾಲಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀದ್ವಿಬೃಹತೀಮಧುಕೋರುಪೂಗೈರ್ವಾ| ತದ್ವತ್ತಗರಹ್ರೀಬೇರಶಾರ್ಙ್ಗೋಷ್ಠೋದುಮ್ಬರಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಬೃಹತೀದ್ವಯೈರಣ್ಡಮೂಲೈರ್ವಾ| ಅಂಶುಮತೀದ್ವಯಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಭಿರ್ವಾ ತಾನ್ತವಾವದ್ಧಾಭಿಃ ಸುರಾಮದ್ಯಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಾನ್ಯತಮಾಪ್ಲುತಾಭಿರಾನೂಪಮಾಂಸಾಮ್ಲಕ್ವಾಥೇನ ವಾ||೬||

ಅಥೇತ್ಯಭಿನವತ್ವೇ ಗತೇ ಹರಿದ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾಽಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಏವಂ ಕೃತೇ ಯದ್ಯಕ್ಷಿರೋಗಸ್ಯೋಪಶಮೋ ನ ಭವತಿ ತತ ಇದಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ದಶಮೂಲಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯಕಲ್ಕೇನ ಚ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಾಽಸಿದ್ಧಮೇವ ವಾ ಕ್ಷೀರದಶಮೂಲಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಜೀವನೀಯಕಲ್ಕಯುತಂ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಕೇಚಿತ್ತ್ವಿತರದಿತಿ ಕೇವಲಂ ಪುರಾಣಘೃತಮಾಹುಃ| ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಅಥವಾ ಸಾಲಪರ್ಣ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಮಜಾಕ್ಷೀರಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಉರುಪೂಗ ಏರಣ್ಡಃ| ತಗರಾದಿಭಿರೇರಣ್ಡಮೂಲಾನ್ತೈಸ್ತದ್ವದಿತಿ ಶ್ರೃತಮಜಾಕ್ಷೀರಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಅಥವಾಂಶುಮತೀದ್ವಯಾದಿಭಿಸ್ತಾನ್ತವೇ ವಸ್ತ್ರೇ ಅವಬುದ್ಧಾಭಿಃ ಸುರಾದ್ಯನ್ಯತಮಾಪ್ಲುತಾಭಿರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಅಥವಾಂಶುಮತೀದ್ವಯಾದಿಭಿಸ್ತಾನ್ತವಬದ್ಧಾಭಿರಾನೂಪಮಾಂಸಾನಾಮಮ್ಲಾನಾಂ ಚ ದಾಡಿಮಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನಾಪ್ಲುತಾಭಿರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್|| ೬||

Adhikarana utkArikAsvedaH (7) · Śloka 7

ತೈರೇವ ಚ ಮಾಂಸೈರ್ವೇಶವಾರೀಕೃತಸ್ವಿನ್ನೈರ್ಮಹಾಸ್ನೇಹವದ್ಭಿರ್ಯವಚೂರ್ಣಲವಣಪ್ರಗಾಢಾಮುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಲಾಟಗಣ್ಡಾದೀನ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೭||

ಅಥವಾ ತೈರೇವೇತ್ಯಾನೂಪೈರ್ಮಾಂಸೈರ್ವೇಶವಾರೀಕೃತೈಃ ಕುಟ್ಟಿತೈರನು ಚ ಸ್ವಿನೈಃ ಸ್ನೇಹಚ್ತುಷ್ಟಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ಯವಚೂರ್ಣಲವಣಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಗಾಢಾಮಾಪಾದಿತಪಿಣ್ಡೀಭಾವಾಮುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಲಾಟಾದೀನ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೭||

Adhikarana nAvanaM nADIsvedaSca (8) · Śloka 8

ಅಥವಾ ರಾಸ್ನಾಭೀರುದಶಮೂಲಬಲಾಕೋಲಕುಲತ್ಥಯವಾನಾಮಜಾಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ವಾಷ್ಪೇಣ| ರಾಸ್ನಾದಿಭಿರೇವ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ನಾವನಮ್| ಏವಂ ವಿಧೈರೇವ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೮||

ಅಥವಾ ರಾಸ್ನಾದೀನಾಮಜಾಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ವಾಷ್ಪೇಣ ಲಾಲಾಟಾದೀನ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಏವಂವಿಧೈರಿತಿ ರಾಸ್ನಾದಿಸಮಾನಗುಣೈಃ||೮||

Adhikarana mukhAlepaH (9) · Śloka 9

ಸರಲಸುರಭಿಘನದೇವದಾರುಹಿಂಸ್ರಾಕರಞ್ಜಫಲಬಿಲ್ವಸರ್ಷಪೈಶ್ಚ ಸಭೃಷ್ಟತಿಲೈಃ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಮುಖಾಲೇಪೋಽಕ್ಷಿವೇದನಾಸ್ತಮ್ಭಪ್ರಸಾದನಃ||೯||

ಸರಲಾದಿಭಿರ್ಭೃಷ್ಟತಿಲಯುಕ್ತೈಃ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಮುಖಾಲೇಪೋಽಕ್ಷಿವೇದನಾದಿಶಮನಃ||೯||

Adhikarana sirAmokShavirekAsthApanAnuvAsanAni (10) · Śloka 10

ಏವಮಸ್ಯಾನುಪಶಾನ್ತರುಜಃ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದವಿಷ್ಯನ್ದಂ ಹಿ ವಾತದುಷ್ಟಮಸೃಙ್ನಿರ್ಹ್ರಿಯಮಾಣಂ ನಾನಿಲಪ್ರಕೋಪಾಯ| ಪುನಶ್ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಯ ತಿಲ್ವಕೇನ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ವಾ ತಿಲ್ವಕಕಷಾಯಾನುಪಾನಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಶುದ್ಧಂ ಚ ವಾತಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವದಾಸ್ಥಾಪಯೇದನುವಾಸಯೇಚ್ಚ||೧೦||

ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಸ್ನೇಹೇತ್ಯಾದಿ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷಹೇತುಃ| ಪುನರಿತ್ಯಸ್ರೇ ನಿರ್ಹೃತೇ| ತಿಲ್ವಕಂ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಮ್|| ೧೦||

Adhikarana anuvAsanottaracikitsA (11) · Śloka 11

ಅಥ ತಿಲಾನ್ ನಿಸ್ತುಷಾನ್ ಬಿಲ್ವಫಲಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಯೇನ್ನಿಶಿ ದಿವಾ ಶೋಷಯೇದೇವಂ ಪಞ್ಚಾಹಮ್| ತೇಭ್ಯಸ್ತೈಲಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವರಾಹಮೇದೋಯುಕ್ತಂ ಬಿಲ್ವಮೂಲಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಕಲ್ಕೇನ ಪಯಸಾ ಚ ಪಚೇತ್| ತೇನ ನಸ್ಯಂ ಶಿರೋಬಸ್ತಿಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವಗನ್ಧನಿರ್ಯೂಹೇಣ ವಾ ಮಧುಕಗರ್ಭಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಮ್| ಸ್ನೇಹಿಕಞ್ಚ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧||

ಅಥಾನುವಾಸಮಾದನನ್ತರಮ್| ತಿಲಾನಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಶಿರೋಬಸ್ತಿಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ| ಅಥವಾ ಸರ್ವಗನ್ಧದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಕ್ವಾಥೇನ ಮಧುಯಷ್ಟೀಗರ್ಭಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ನಸ್ಯಂ ಶಿರೋಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸ್ನೇಹಿಕೋ ಧೂಮಃ ಶೋಧನಾದಿಗಣಸಂಗ್ರಹೇ ಅಗರುಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಿನಾ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಃ|| ೧೧||

Adhikarana netratarpaNayogAH (12) · Śloka 12

ಉಪಶಾನ್ತರುಜೋಽಸ್ಯ ಚ ತರ್ಪಣಮ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕಕುಮುದೋತ್ಪಲೋರುಪೂಗಕುಷ್ಠಬೃಹತೀತಮಾಲಮಾಂಸೀಸಾರಿವಾಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕದರ್ಭಮೂಲಕಶೇರುಕಾಭಿಃ ಪಯಃ ಸಾಧಯೇತ್| ತತ್ತರ್ಪಣನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗೇಷು ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಶಿರೋ ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತತಃ ಸ್ನೇಹಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಚನ್ದನೋಶೀರಶರ್ಕರೋತ್ಪಲಕಲ್ಕೇನ ಕ್ಷೀರವತಾ ಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮ್| ಅಥವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲಜೀವನೀಯಕುಕ್ಕುಟಮಾಂಸೈಃ ಪಯೋ ವಿಪಚೇತ್, ತತೋ ನವನೀತಂ ಘನಾನನ್ತಾಸಾರಿವೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ ಸಪಯಸ್ಕೈಃ ಸಾಧಯೇತ್||೧೨||

ತತೋಽನನ್ತರಮುಪಶಾನ್ತಾಯಾಂ ತೀವ್ರಾಯಾಂ ರುಜಾಯಾಂ ತರ್ಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ಪಯಸ್ತರ್ಪಣಾದಿಷು ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಃ ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ| ಉರುಪೂಗಃ ಏರಣ್ಡಃ| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ ಮಧ್ಯದೇಶೇ| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತತ ಇತಿ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಕ್ವಥಿತಾತ್ ಕ್ಷೀರಾತ್| ಅಥವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿನಾ ತರ್ಪಣಮ್| ತತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಪಾಚಿತಾತ್ ಪಯಸಃ|| ೧೨||

Adhikarana puTapAkaH (13) · Śloka 13

ಪುಟಪಾಕಂ ಚ ಛಾಗೋರಭ್ರವರಾಹಾಣಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಯಕೃತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಮಧುಘೃತೋಪೇತಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೩||

ಛಾಗಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಯಕೃತ್ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪುಟಪಾಕಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತವಿಧಾನೇನ ನೇತ್ರೇ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೩||

Adhikarana prasAdanA~jjanAni (14) · Śloka 14

ಅಞ್ಜನಂ ಚಾಸ್ಯ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಾರ್ಥಮ್| ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನ್ ನಿಸ್ತುಷಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಯೇಚ್ಛೋಷಯೇಚ್ಚ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಿತೋಪಲಾಸಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಧುಕಾರ್ಧಭಾಗೇನ ಸೈನ್ಧವಾಂಶೇನ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಶಿರಸಶ್ಚಾನ್ತರ್ಧೂಮದಗ್ಧಸ್ಯ ಭಾಗೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ದಿವ್ಯೋದಕಪಿಷ್ಟಾಂ ಗುಲಿಕಾಂ ಕಾರಯೇತ್| ಗೋಧಾಸರ್ಪವಾಸಾಯಾಜಮೇದಸಿ ಚ ಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಚಾವಪೇತ್| ಏಷಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದನೀ ರುಜಾಹರಾ ಚ| ಉದ್ಧೃತಸರೇಣ ಗವ್ಯೇನ ದಧ್ನಾಽಮ್ಲೇನ ರಾಜತಂ ಭಾಜನಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್| ನೀಲೀಭೂತಂ ಚ ತದ್ವಿಶುಷ್ಕಂ ಮಸ್ತುನಾ ವರ್ತ್ತಯಃ ಕೃತಾಃ ಛಾಯಾವಿಶೋಷಿತಾ ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗಂ ಜಾಯನ್ತಿ| ಮಾಗಧಿಕಾಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾದ್ವಯಮೂಲತ್ವಙ್ಮಧುಕಸಿತಾಸೈನ್ಧವತಾಮ್ರರಜಾಂಸ್ಯಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಮಾಲೇಪಯೇತ್| ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಸಪ್ತಾಹಾದಪನೀಯ ಪುನಸ್ತಥೈವ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಲೇಪಯೇತ್| ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೈರ್ಗುಲಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ ಪರಂ ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗವೇದನಾರಾಗಶೋಫತಿಮಿರಕಾಚನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯತಾಪಾಧಿಮನ್ಥಾಭಿಘಾತಹರಾಃ||೧೪||

ಅಸ್ಯ ಚಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿನೋ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಾರ್ಥಮಞ್ಜನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ| ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಅಂಶಶ್ಚತುರ್ಥೋ ಭಾಗಃ ಸಮಶರ್ಕರಮಿಶ್ರಾತ್ತಿಲಚೂರ್ಣಾತ್| ತದ್ವದೇವಾನ್ಯಭಾಗಃ| ಏಷಾ ಗುಲಿಕಾ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಾಞ್ಜನಮ್| ಗೋಧಾದಿವಸಾಯಾಮಾಜಮೇದಸಿ ಚ ಮಿಶ್ರಿತೇ ಸೈನ್ಧವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ರಸಾಞ್ಜನಶ್ಚ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತೈಷಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ದೃಷ್ಟೇಃ ಪ್ರಸಾದನೀ ರುಜಾಹರಾ ಚ| ಉದ್ಧೃತಸರೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ಮಾಗಧಿಕೇತ್ಯಾದಿನಾ ಚ ರಾಜಸತಾಮ್ರಲೇಪನಪ್ರಯೋಗದ್ವಯಂ ವಾತಜೇಷು ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾದಿಷು|| ೧೪||

Adhikarana pratya~jjanam (15) · Śloka 15

ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜ್ನಂ ಚಾತ್ರ ಸ್ಫಟಿಕ್ರಶಙ್ಖನಾಭಿಮಧುಕಗೈರಿಕೈರಿಕ್ಷುರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವತ್ತಿಃ||೧೫||

ಅತ್ರ ಚ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಇಕ್ಷುರಸಪಿಷ್ಟೈಃ ಸ್ಫಟಿಕಾದಿಭಿರ್ವತ್ತಿಃ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಞ್ಜನೇ ಪ್ರತ್ಯುಕ್ತೇ ಯನ್ಮೃದ್ವಞ್ಜನಂ ತತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಸಂಜ್ಞಮ್|| ೧೫||

Adhikarana atideshenAdhimanthacikitsA (16) · Śloka 16

ಅಯಮೇವ ಚ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿರಧಿಮನ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಃ||೧೬||

ಅಯಮೇವ ಚ ಸರ್ವೋ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೋಕ್ತೋ ವಿಧಿಃ ಸರ್ವೇಷ್ವಪ್ಯಧಿಮನ್ಥಾದಿಷು ಸರ್ವಗಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ ವಾತಜೇಷ್ವಿತ್ಯರ್ಥಾತ್|| ೧೬||

Adhikarana vAtAdhimanthe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17

ವಿಶೇಷತಸ್ತ್ವಧಿಮನ್ಥೇ ಸಹಚರಸ್ಫೂರ್ಜಾತಕತಕಬೀಜಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಾದನೀನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ಸರ್ಪಿಷಾನುಪಶಮೇ ತೈಲಂ ವಸಾಂ ಮಜ್ಜಾನಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತವಿಧಿವದವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವಥಾನುಪಶಾನ್ತಾವುಪರಿ ಭ್ರುವೋರ್ಯಥೋಕ್ತೋ ದಾಹಃ||೧೭||

ಅಧಿಮನ್ಥೇ ತು ವಿಶಷತ ಇದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ - ಸಹಚರೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ಫೂರ್ಜಾತಕಸ್ಯ ಬೀಜಮ್| ವೃಕ್ಷಾದನೀ ದ್ರುಮವ್ಯಾಧಿಃ| ಸರ್ಪಿಷಾನೋನಾನುಪಶಮೇ ಸಹಚರಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಾದ್ಯನ್ಯತಮಮನನ್ತರೋಕ್ತವಿಧಿವದ್ವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಕುರ್ಯಾತ್| ದಾಹಃ ಸುಬೋಧಃ| ಇತಿ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇ|| ೧೭||

Adhikarana pittAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - sarpiHpAnam (18) · Śloka 18

ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಯೋಃ ಶರ್ಕರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾನಮ್| ತಿಕ್ತಕಾನಾನ್ಯತಮಂ ವಾ||೧೮||

ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ಪಿತ್ತಾಧಿಮನ್ಥೇ ಚ ಶರ್ಕರಯಾಽವಚೂರ್ಣಿತಂ ಘೃತಂ ಪಾನಮ್| ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನಾಂ ತಿಕ್ತಕಮಹಾತಿಕ್ತಮಹಾತಿಕ್ತಗುಗ್ಗುಲುತಿಕ್ತಕಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ವಾ ಪಾನಮ್||೧೮||

Adhikarana AScyotanam (19) · Śloka 19

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾಮಲಕದ್ವಿಬೃಹತೀದರ್ಭದಶಮೂಲಶತಾವರೀತಾಲೀಸಪತ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನೀಲೋತ್ಪಲಕ್ವಾಥಃ ಸಿತಾಸ್ತನ್ಯೇನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಮಧುಕಕಟಙ್ಕಟೇರೀನಿರ್ಯೂಹೋ ವಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಶ್ಚನ್ದನಮಧುಕಲೋಧ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಕ್ವಾಥಸ್ತೀವ್ರಶೂಲದಾಹಹಹರಃ||೧೯||

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಃ ಸಿತಯಾ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಚ ಯುಕ್ತ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಮಧುಕಾದಿನಿರ್ಯೂಹೋ ವಾ ಸಿತಾಸ್ತನ್ಯವಾನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಕಟಙ್ಕಟೇರೀ ದಾರುಹರಿದ್ರಾ| ಚನ್ದನಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಯುಕ್ತ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನೇನ ತೀವ್ರಶೂಲದಾಹಹರಃ||೧೯||

Adhikarana sekaH (20) · Śloka 20

ಲೋಧ್ರದಾರ್ವೀಮಧುಕಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ ನನ್ತಕೇನ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ತೇನ ಕ್ಷೌದ್ರಸಲಿಲಾಪ್ಲುತೇನ ಸೇಕೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ| ತೇನೈವ ಚ ಸಶರ್ಕರಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯೇ ಚ್ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾ ದಾಹರಾಗಘ್ನಃ||೨೦||

ಲೋಧ್ರಾದಿಸೇಕೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ ಸುಬೋಧಃ| ನನ್ತಕಂ ಗಾಲನವಸ್ತ್ರಮ್| ತೇನೈವೇತಿ ಲೋಧ್ರಾದಿಸಹಿತೇನ ನನ್ತಕೇನ ಸಶರ್ಕರಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯೇ ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾಪ್ಲುತೇನ ಸೇಕ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೨೦||

Adhikarana pariShekAH lepASca (21) · Śloka 21

ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಂ ಮಧುಕಂ ಚ ಸಮಂ ಘೃತೇನ ಭರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತತಃ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಾವಬದ್ಧಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ತೋಯೇನ ಯಾ ಮೃದಿತಮಾಶು ಶೂಲದಾಹರಾಗಶೋಫಾನಪೋಹತಿ| ಚನ್ದನನಲಿನಕುಮುದನಲಾದಾದಿಭಿರ್ವಾ ಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕೃತೈಃ| ತೈಶ್ಚ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಪ್ರಲೇಪಪರಿಷೇಕಾಃ||೨೧||

ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಾದಿಕಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮಾಶು ಶೂಲಾದೀನಪೋಹತಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕೃತೈಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿರ್ವಾ ಸೇಕಃ| ಅತ್ರಾದಿಶಬ್ದೇನ ಶೀತವೀರ್ಯಾಣಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ತೈರಿತಿ ಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕೃತೈಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿಃ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಾದಿಕಂ ಚ||೨೧||

Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22

ಏವಮಸಿದ್ಧೌ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಚ ತ್ರಿಫಲಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಕ್ವಾಥಶರ್ಕರಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೈರ್ವಿರೇಕಃ||೨೨||

ಏವಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ| ಪುನರಿತ್ಯಸ್ರೇ ಹೃತೇ ತಿಕ್ತಕಾದ್ಯನ್ಯತಮಘೃತಪಾನೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸತಸ್ತ್ರಿಫಲಾದಿಭಿರ್ವಿರೇಕಃ||೨೨||

Adhikarana rujAghnama~jjanam (23) · Śloka 23

ಶಙ್ಖಮಧುಕಸೈನ್ಧವಬೃಹತೀಮೂಲತ್ವಚಃ ಪಯಸಾಜೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪುನಃ ಸಪ್ತಾಹಾದೇವಂ ಅಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೈರ್ಗುಲಿಕಾಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಾಃ ಪಿತ್ತಾಮಯೇಷ್ವಞ್ಜನಾದ್ರುಜಮಪಹರನ್ತಿ||೨೩||

ಶಾಙ್ಖಾದಿಭಿರ್ಗುಲಿಕಾಃ ಪಿತ್ತಾಮಯೇಷು ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾದಿಷ್ವಞ್ಜನಾದ್ರುಜಮಪಹರನ್ತಿ||೨೩||

Adhikarana dAharAgaghnama~jjanam (24) · Śloka 24

ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಂ ನಿಶಾಂ ದಿವ್ಯಽಮ್ಭಸಿ ಸ್ಥಿತಮಹಃ ಶೋಷಯೇತ್ ಸಪ್ತಾಹಮೇವಮೇವ ಚ ಶುಶೀತೇನ ಮಧುರವರ್ಗಕಷಾಯೇಣ ಭಾವಯೇದೇತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ದಾಹರಾಗಘ್ನಮ್||೨೪||

ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಭಾವನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಶಾಮಿತ್ಯತ್ಯನ್ತಸಂಯೋಗೇ| ದಿವ್ಯಾಮ್ಭೋ ಗಙ್ಗಾಜಲಮ್| ಮಧುರವರ್ಗಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಃ| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ದಾಹಾದಿಘ್ನಮ್||೨೪||

Adhikarana rasakriyA (25) · Śloka 25

ಪಞ್ಚಾಶದ್ದಾರ್ವೀಪಲಾನಿ ಪಾಲಿಕಾನಿ ಚ ಶಾರಿವಾಮಧುಕಕಾಕೋಲೀದ್ವಿನಿಶಾಮೃದ್ವೀಕಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಸುನಿಷಣ್ಣಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರೋಶೀರಚನ್ದನಾನಿ ಜಲದ್ರೋಣೇಽಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಪಚೇತ್| ಪರಿಸ್ರುತಞ್ಚ ಪುನರಾದರ್ವೀಲೇಪಾದವತಾರ್ಯ ಚ ಸಿತೋಪಲಾಸಮಾಂಶಂ ಮಧುಘೃತದ್ವಿಪಲಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ರಸಕ್ರಿಯೇಯಂ ಮಧುರಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಹಿತಾ||೨೫||

ಪಞ್ಚಾಶದ್ ದಾರ್ವೀಪಲಾನೀತ್ಯಾದಿನಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಾ| ಪುನರಾದರ್ವೀಲೇಪಾತ್ಪಚೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಪಿತ್ತಜೇಷು||೨೫||

Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (26) · Śloka 26

ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವರಸಪಿಷ್ಟಃ ಸಾರಿವಾಶರ್ಕರಾಕಲ್ಕೋ ನಸ್ಯಮಿಕ್ಷುರಸಪಿಷ್ಟಂ ವಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮ್| ಕ್ಷತಶುಕ್ಲೋಕ್ತಂ ಚಾತ್ರ ತರ್ಪಣಂ ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ||೨೬||

ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವರಸಪಿಷ್ಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಸ್ಯ ರಸಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವರಸಃ| ಕ್ಷತಶುಕ್ಲೇ ಮೃಗವಿಷ್ಕಿರಪಿಶಿತಮಿತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಂ ತರ್ಪಣಂ ಕುಕ್ಕುಟಮುದ್ಧೃತಾನ್ತ್ರಿಮಿತ್ಯಾದಿನೋಕ್ತಃ| ಪುಟಪಾಕಶ್ಚಾತ್ರ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇಽಧಿಮನ್ಥೇ ಚ ಹಿತಃ| ಇತಿ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇ||೨೬||

Adhikarana SleShmABiShyandAdhimanthacikitsA viDAlakaH (27) · Śloka 27

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇಽಧಿಮನ್ಥೇ ಚ ತ್ರ್ಯಹಮುಪವಾಸಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಧೂಮಕವಲನಾವನಾನಿ| ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಠಾಕುಷ್ಠತಗರಮುರುಙ್ಗೀವ್ಯೋಷೈಲಾದಾರುಭಿರ್ವಿಡಾಲಕಃ||೨೭||

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಯೋಸ್ತ್ರ್ಯಹೋಪವಾಸಾದಿಕಮ್| ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಠಾಭಿರ್ವಿಡಾಲಕೋ ಬಹಿರ್ಲೇಪಃ ಮುರುಙ್ಗೀಮಧುಸ್ರವಾ||೨೭||

Adhikarana AScyotanam (28) · Śloka 28

ತಿಲ್ವಕಬೃಹತೀನಿದಿಗ್ಧಕಾಲೋಧ್ರಾರಗ್ವಧಮೂಲತ್ವಗ್ಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಶೋಫೋಪದೇಹಕಣ್ಡೂಘ್ನಮ್||೨೮||

ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈಸ್ತಿಲ್ವಕಾದಿಭಿರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಮ್||೨೮||

Adhikarana shophAghnAnyAshcyotanAntarANi (29) · Śloka 29

ನಿಮ್ಬಪತ್ರಕಲ್ಕದಿಗ್ಧಂ ವಾ ಲೋಧ್ರಮಙ್ಗಾರಸ್ವೇದಿತಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಾನ್ತವಾವಬದ್ಧಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಮೃದಿತಮ್| ತದ್ವದೇವಾಭಯಾಮಲಕೋಪಕುಲ್ಯಾಪಾಟಲೀಬಿಲ್ವಮೂಲಶುಣ್ಠೀಕ್ವಾಥೋ ವಾ||೨೯||

ನಿಮ್ಬೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುಮೃದಿತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಮಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅಭಯಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಿ ತದ್ವದಿತ್ಯುಷ್ಣಾಮ್ಬುಮೃದಿತಾನಿ ಚ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್ ||೨೯||

Adhikarana sekaH (30) · Śloka 30

ನಿಮ್ಬಪಟೋಲಜಾತಿಪತ್ರಲೋಧ್ರದ್ವಯಮಹೌಷಧೈಃ ಖಣ್ಡಶಃ ಕಲ್ಪಿತೈರ್ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಗೌಡೇ ಸೀಧೌ ವಾ ಪರಿಪ್ಲುತೈಃ ಸೇಕಃ ಪರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೂಲಘ್ನಃ||೩೦||

ಖಣ್ಡಶಃ ಕಲ್ಪಿತೈಃ ಕೃತ್ತೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತೈರ್ವಸ್ತ್ರೇಣ ಬದ್ಧೈಃ ಗೌಡೇ ಗುಡಕೃತಮದ್ಯೇ ಸೀಧಾವಿಕ್ಷುಕೃತಮದ್ಯೇ ವಾ ಪರಿಪ್ಲುತೈರ್ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾದಿಭಿಃ ಸೇಕಃ ಪರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೂಲಹರಃ||೩೦||

Adhikarana svedaH (31) · Śloka 31

ರೋಹಿಷಪೂತೀಕಕರಞ್ಜಕಪಿತ್ಥಾಸ್ಫೋತಪೀಲುಬಿಲ್ವಪತ್ರಶಿಗ್ರುಸುರಸಾರ್ಕನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈಃ ಸ್ವೇದಃ||೩೧||

ರೋಹಿಷಾದಿಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈಃ ಸ್ವೇದಃ ಪೂರ್ವಗುಣಃ| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಘ್ನಃ| ಆಸ್ಫೋತಃ ಶ್ವೇತಾರ್ಕಃ| ಏಕಃ ಪತ್ರಶಬ್ದೋ ಬಿಲ್ವೇನ ದ್ವಿತೀಯೋ ನಿಮ್ಬೇನ ಚ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ ||೩೧||

Adhikarana dhUpanaM sirAvyadhAdi ca (32) · Śloka 32

ತಥಾಪಿ ಶೋಫಘರ್ಷಾನುಬನ್ಧೇ ಯವಮದನಭೂರ್ಜಶಮೀಪತ್ರೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಘೃತೇನೈವ ವಾ ನಾಡ್ಯಾಕ್ಷಿ ಧೂಪಯೇತ್| ಲಘ್ವಶಿತಂ ಚ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಪ್ರಾತರ್ವ್ಯೋಷವಿಪಕ್ವಂ ಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ತತಃ ಸಿರಾವ್ಯಧೋ ವಿರೇಕಶ್ಚ||೩೨||

ತಥಾಪೀತ್ಯಾದಿ| ಶೋಫಘರ್ಷಯೋರನುಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಯವಾದಿಭಿಃ ಸಘೃತೈರ್ನಾಡ್ಯಾ ಕರಣಭೂತಯಾ ಅಕ್ಷ್ಣೋರ್ಧೂಪನಮ್| ಕೇವಲೇನೈವ ವಾ ಘೃತೇನಾಕ್ಷಿಧೂಪನಮ್| ಮದನಂ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮ್||೩೨||

Adhikarana a~jjanAni (33) · Śloka 33

ಬೃಹತೀತ್ವಕ್ಶುಣ್ಠೀತಾಮ್ರಕಾಂಸ್ಯರಜಾಂಸಿ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೇ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಥೈವ ಚ ಸಪ್ತಾಹೇ| ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹೇ ಚ ಗತೇ ವರ್ತ್ತಯಃ ಕಾರ್ಯಾ| ಮರಿಚಹರಿದ್ರಾಭಯಾಞ್ಜನೈರ್ವಾ ಜಲಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತ್ತಿಃ| ತ್ರಿಕಟುಕತ್ರಿಫಲಾವಿಡಙ್ಗಸಾರಹರಿದ್ರಾಭಿರ್ವಾ| ಹರೀತಕೀ ತುತ್ಥಂ ಚ ಸಮಭಾಗಂ ತುತ್ಥಾದಷ್ಟಾಂಶೇನ ಮರಿಚಮೇಷಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಕುಮಾರೀ ಸರ್ವಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಘ್ನೀ| ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣೋ ವಾ ವಾರುಣ್ಯಾ ಭಾವಿತಃ ಶಙ್ಖೋ ಬೀಜಪೂರರಏನ ಮಧುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ ಪೃಥಗೈಕಧ್ಯಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡೋ ವಾ ಪೋಥಕೀಬಹಲಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾನಪಹರತಿ| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಸೈನ್ಧವಮನಃಶಿಲಾಲಾಕ್ಷಾನತಕರಞ್ಜಿಕಾಸುರಶಙ್ಖವ್ಯೋಷತಾಲೀಸಕುಷ್ಠಕಲಿಙ್ಗಕ- ದೇವದಾರುನಲದಜಾತೀಮುಕುಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಸುರಾಮಣ್ಡಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸರ್ವಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗವಿಕಾರಹರಾ| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣಂ ತಾಮ್ರಸಮುದ್ರೇ ಸುರಸಪತ್ರಸ್ವರಸೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಯೇತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ವರ್ತ್ಮೋಪಚಯಪಕ್ಷ್ಮಶಾತಘ್ನಮ್| ಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷವರಾವಿಡಙ್ಗಲೋಧ್ರಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕತುತ್ಥಕತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲತಾಮ್ರಚೂರ್ಣೈಃ ಛಾಗಪಯಃಪಿಷ್ಟೈರ್ಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸಪರಿಪೀತೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಖ್ಯಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾನ್ ಜಯತಿ| ಕಣ್ಡ್ವಾಂ ಮನಶ್ಶಿಲಾಸೈನ್ಧಶ್ವೋತಮರಿಚೈರ್ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ| ಸಶೋಫಾಯಾಂ ನಾಗರದೇವದಾರುಸೈನ್ಧವಜಾತಿಕ್ಷಾರಕೈಃ ಸುರಾಮಣ್ಡಪಿಷ್ಟೈಃ| ನಕ್ತಮಾಲಲಶುನಶಿಗ್ರುಶಿಗ್ರುಕಬೀಜೈರ್ವಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ||೩೩||

ಬೃಹತೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥೈವೇತಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರೇ ಸಪ್ತಾಹೇ ಬೃಹತ್ಯಾದಿರುಪರ್ಯುಪರಿ ಲೇಪಃ| ಏವಂ ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹೇ ಸಪ್ತಾಲೇಪಾ ಭವನ್ತಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಹರೀತಕೀ ತುತ್ಥಸಮಾ| ತುತ್ಥಸ್ಯಾಷ್ಟಭಾಗೇನ ಮರಿಚಮ್| ಏಷಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಕುಮಾರೀ ನಾಮ್ನಾ| ವಿಡಙ್ಗಶಙ್ಖಮಧುಕಾನಿ ವಾರುಣೀಬೀಜಪೂರರಸತ್ರಿಫಲಾರಸೈರ್ಭಾವಿತಾನಿ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾ ಏಕಧ್ಯಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಯೋಜ್ಯಾನಿ ಪೋಥಕ್ಯಾದಿಕೇ| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಾದಿಭಿರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಹರಾ| ಕರಞ್ಜಿಕಾ ಕರಞ್ಜಃ| ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ| ರಸಾಞ್ಜನಂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಮ್| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಶಷ್ದೇನ ಧಾತುಕಾಸೀಸಭ್ರಾನ್ತಿನಿವೃತ್ತಿಃ ತಾಮ್ರಸಮುದ್ಗಂ ಸತಾಮ್ರಪಿಧಾನಂ ತಾಮ್ರಭಾಜನಮ್| ಸೈನ್ಧವಾದಿನಾ ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಖ್ಯಾ ವರ್ತ್ತಿಃ| ಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೋ ಭೃಙ್ಗರಸಃ ತೇನ ಪರಿಪೀತೈರ್ಭಾವಿತೈಃ| ಮನಶ್ಶಿಲಾದಿಭಿಃ ಕಣ್ಡ್ವಾಂ ವರ್ತ್ತಿಃ| ಅಶೋಪಾಯಾಂ ಕಣ್ಡ್ವಾಂ ನಾಗರಾದಿಭಿಃ ಸುರಾಮಣ್ಡಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ| ಶ್ವೇತಮರಿಚಂ ಶಿಗ್ರುಬೀಜಮ್| ತತ್ರೈವ ನಕ್ತಮಾಲಾದಿಭೀ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾ| ಶಿಗ್ರುಶೋಭಾಞ್ಜನಂ ಹರೀತಕಂ ಚ| ಶಿಗ್ರುಕಂ ರಕ್ತಶೋಭಾಞ್ಜನಮ್|| ೩೩||

Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (34) · Śloka 34

ತರ್ಪಣಞ್ಚ ಯಕೃದಾಜಮಗರುಪ್ರಿಯಙ್ಗುನಲದದೇವದಾರುಯುತಂ ಪಯಸಿ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಶೀತೇ ಖಜಮಥಿತೇ ಯನ್ನವನೀತಂ ತದೇಭಿರೇವೌಷಧೈರ್ವಿಪಕ್ವಮ್| ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ ಕುಷ್ಠತಗರದಾರ್ವೀಸರ್ವಗನ್ಧೈರಾಜೇನ ಯಕೃತಾ ಸಹ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಮಧುಘೃತಯುತೈಃ||೩೪||

ತರ್ಪಣಂ ಚ ಭವೇತ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ಯಕೃದಿತ್ಯಾದಿ| ಆಜಂ ಯಕೃದಗರ್ವಾದಿಯುತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷೀರಾತ್ ಖಜಮಥಿತಾದ್ ಯನ್ನವನೀತಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ತದೇತೈರೇವಾಗರ್ವಾದಿಭಿರ್ವಿಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮ್| ಕುಷ್ಠಾದಿಭಿರ್ನೇತ್ರೇ ಪುಟಪಾಕಃ| ಇತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ||೩೪||

Adhikarana raktajAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - pittajacikitsAtideshaH (35) · Śloka 35

ರಕ್ತಜಂ ಪುನರಭಿಷ್ಯನ್ದಮಧಿಮನ್ಥಂ ಚ ಪಿತ್ತವದುಪಕ್ರಮೇತ್| ಸ್ತನ್ಯೇಕ್ಷುರಸಶರ್ಕರೋದಕಾನ್ಯತಮೇನ ವಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚಾಸ್ಯ ರುಧಿರಮವಸೇಚಯೇತ್ ಸಿರಾವ್ಯಧೇನ ಜಲೌಕೋಭಿಶ್ಚ| ತೀವ್ರವೇದನಾಯಾಂ ಮಹತೀಂ ಘೃತಮಾತ್ರಾಂ ಪಾಯಯೇತ್||೩೫||

ರಕ್ತಜೇ ಪಿತ್ತವತ್| ತಥಾ ಸ್ತನ್ಯಾದ್ಯನ್ಯತಮಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಅಸ್ಯೇತಿ ರಕ್ತೇನಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿನೋಽಧಿಮನ್ಥಿನೋ ವಾ| ಸುಬೋಧಮ್ ||೩೫||

Adhikarana guTikA~jjanam (36) · Śloka 36

ಆಢಕೋಕುರ್ಯಟಪಾಟಲೀಶ್ರೀಪರ್ಣೀವಿದುಲಾರ್ಜುನಬೃಹತೀಚಮ್ಪಕಮಾಲತೀಮೂಲಾನಿ ಖರ್ಜೂರರಸಪಿಷ್ಟಾನಿ ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಮ್||೩೬||

ಆಢಕೀಮೂಲಾದಿನಾ ಖರ್ಜೂರರಸಪಿಷ್ಟೇನ ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಮ್| ತುವರೀ ಆಢಕೀ| ಕುರ್ಯಟಸ್ತರುಣಿಃ| ವಿದುಲೋ ವೇತಸಃ||೩೬||

Adhikarana pratya~jjanam (37) · Śloka 37

ಕೇಶೈರ್ಜಲಾದ್ರೈಃ ಕಾಂಸ್ಯಮುದ್ಘರ್ಷಯೇತ್| ತಾನ್ ಕಾಂಸ್ಯಮಲದಿಗ್ಧಾನನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ತದ್ ಭಸ್ಮ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇ ಸುರಸಾಸ್ವರಸೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ಛಾಗೇ ಪಞ್ಚಾಹಂ ಭಾವಯೇತ್| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸ್ರೋತೋಽಜತುಲ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಮ್||೩೭||

ಕೇಶೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಕಾಂಸ್ಯಮಲದಿಗ್ಧಾನ್ ಪ್ರಘರ್ಷಣಾತ್| ತಾನ್ ಮಲಿನಕೇಶಾನ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಸ್ರೋತೋಜಂ ತತ್ಸಂಜ್ಞಮಞ್ಜನಮ್||೩೭||

Adhikarana snehA~jjanam (38) · Śloka 38

ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಪಯಸಿ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ತತಃ ಪೂತಶೀತಮಥಿತಾತ್ ಸ್ನೇಹಮುಪೋಷಿತಾಯ ಕೃಕವಾಕವೇ ದದ್ಯಾತ್| ತಸ್ಯ ಯತ್ಪುರೀಷಂ ತತ್ಸ್ನೇಹಾಞ್ಜನಮ್||೩೮||

ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕೃಕವಾಕುಃ ಕುಕ್ಕುಟಃ| ಉಪೋಷಿತಃ ಕೃತೋಪವಾಸಃ||೩೮||

Adhikarana dRukprasAdanA~jjanam (39) · Śloka 39

ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮುಖಮನಸರ್ಪಿಷೋಃ ಪೂರ್ಣೈಂ ದರ್ಭವೇಷ್ಟಿತಂ ಮೃದವಲಿಪ್ತಮಧೋಮುಖಂ ಗೋಮಯೇನಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧ್ವಾ ತತೋಽಞ್ಜನಮಾದಾಯ ಪತ್ರನಲದನೀಲೋತ್ಪಲತುಲ್ಯಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಪರಂ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದಜನನಮಞ್ಜನಮ್||೩೯||

ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮುಖಸ್ಯಾಧೋಮುಖತ್ವಂ ಪಚ್ಯಮಾನೇಽಞ್ಜನೇ ಸ್ನೇಹವಿಸ್ರಾವಾಯ| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್||೩೯||

Adhikarana nasyam (40) · Śloka 40

ಘೃತಮಣ್ಡಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾಮಧುಕನೀಲೋತ್ಪಲೈರ್ಮಾನುಷೀದುಗ್ಧೋಕ್ತೈಃ ಸಿದ್ಧೋ ನಸ್ಯಮಿತಿ||೪೦||

ಶರ್ಕರಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಮಣ್ಡಶ್ಚ ನಸ್ಯಮ್ ||೪೦||

Adhikarana sAdhAraNopadeSaH (41-19) · Śloka 19

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಸರ್ವೇಽಕ್ಷಿರೋಗಾ ಯತ್ಪ್ರಾಯೋ ಜಾಯನ್ತೇ ಸ್ಯನ್ದಪೂರ್ವಕಾಃ| ಯತಶ್ಚ ರಕ್ತಂ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ತಾನತಸ್ತ್ವರಯಾ ಜಯೇತ್| ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗಸ್ರೋತಸ್ಯನ್ದನಾತ್ ಸ್ಯನ್ದ ಉಚ್ಯತೇ| ತತ್ಸ್ಥಾನಾಂ ತದ್ವದಙ್ಗಾನಾಮಧಿಮನ್ಥೋಽತಿಮನ್ಥನಾತ್| ವಾತೇಽಕ್ಷಿಸೇಕಸ್ಸೈರಣ್ಡಬೃಹತೀಮಧುಶಿಗ್ರುಣಾ| ಸಿದ್ಧೇನ ಪಞ್ಜಮೂಲೇನ ಸಸಿತೈಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಯೋಃ| ದಾರ್ವೀಲಾಕ್ಷೋತ್ಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕದ್ವಯೈಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ತ್ರಿಫಲಾಶುಣ್ಠೀನಿಮ್ಬಲೋಧ್ರಾಟರೂಷಕೈಃ| ಸಮಸ್ತೈಸ್ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ಯನ್ದೇಽಕ್ಷಿಸೇಚನಮ್| ತುತ್ಥವ್ಯೋಷಾಭಯಾಲೋಧ್ರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಃಸ್ತಾಮ್ರಸಂಸ್ಥಿತೈಃ| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಸೇಕೋಽಯಂ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದರುಕ್ಪ್ರಣುತ್| ತದ್ವತ್ತುಥಾಭಯಾಲೋಧ್ರಯಷ್ಟೀಮಧುರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ಶತಾಹ್ವಾರ್ದ್ಧಾಂಶಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಸೇಕಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿಶೂಲಜಿತ್| ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರೈಸ್ತಾಮ್ರಸಂಸ್ಥೈಸ್ತಿಲಾಮ್ಭಸಾ| ಸೇಚನಂ ಹನ್ತಿ ರುಗ್ರಾಗದಾಹಶ್ವಯಥುಘರ್ಷಣಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತೈಃ ಪ್ರಮಾದಾದುಗ್ಧಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಸೇಕಃ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೈರಭಿಘಾತರುಜಾಪಹಃ| ನಿಷಿಕ್ತಂ ತುತ್ಥಕಂ ವಾರಾನ್ ಗೋರ್ಜಲೇ ಪಞ್ಚವಂಶತಿಮ್| ಸ್ತನ್ಯೇ ವಾ ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾ ಸದ್ಯಃ ಕೋಪೇ ತದಞ್ಜನಮ್| ಬದರೀದಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತುತ್ಥಧಾತ್ರೀಫಲೈಃ ಸಮೈಃ| ಪುಟಾನ್ತೈರ್ಬಾದರಾಗ್ನೀದ್ಧೈರ್ದೃಗುತ್ಕೋಪಘ್ನಮಞ್ಜನಮ್| ಬೃಹತ್ಯೈರಣ್ಡಮೂಲತ್ವಕ್ ಶಿಗ್ರುಮೂಲೈಃ ಸಸೈನ್ಧವೈಃ| ವರ್ತ್ತಿರಾಜಪಯಃಪಿಷ್ಟೈಸ್ಸರ್ವವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಸುಮನಃ ಕ್ಷಾರಕಾಃ ಶಙ್ಖಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಮಧುಕಂ ಬಲಾ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಪಹಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಪಿಷ್ಟಾ ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ| ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ಶಙ್ಖನಾಭಿಸ್ಸಮುದ್ರಜಃ| ಫೇನಃ ಶೈಲೇಯಕಂ ಸರ್ಜೋ ವರ್ತ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಶಙ್ಖವಿದ್ರುಮವೈಡೂರ್ಯಲೋಹಿತಾಕ್ಷಪ್ಲವಾಸ್ಥಿಭಿಃ| ಸ್ರೋತೋಜಶ್ವೇತಮರಿಚೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕರಸೋ ವಸಾ ಸರ್ಪಸ್ಯ ಸೈನ್ಧವಮ್| ಘೃತಂ ಚ ಜೀರ್ಣಂ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿವಿಕಾರಘ್ನೀ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಶಸ್ತಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಕಾಚಾರ್ಮಪಟಲೇಷು ಚ| ರಸಾಞ್ಜನಂ ಶ್ರೃಙ್ಗವೇರಮಭಯಾ ತುತ್ಥಕಂ ಶುಭಮ್| ಯಥೋತ್ತರಂ ದ್ವಿಗುಣಿತೈಸ್ತೈರ್ವರ್ತ್ತಿರಪರಾಜಿತಾ| ಋತೇ ವಾತಾದಭಿಷ್ಯನ್ದಾತ್ತಿಮಿರಾಣಿ ಕುಕೂಣಕಮ್| ಪೋಥಕೀಪಿಟಕಾಃ ಪಿಲ್ಲಾನರ್ಮಾಣಿ ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ತಾಮ್ರೇ ಮಸ್ತು ಸಮುದ್ಘೃಷ್ಟಂ ತುತ್ಥಕಂ ಶ್ಯಾವತಾಂ ಗತಮ್| ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯಾನ್ದಶುಕ್ಲಾರ್ಮಸಿರಾಜಾಲಜಿದಞ್ಜನಮ್| ಮರಿಚವರಲವಣಭಾಗೋ ಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಕರ್ಣಸಮುದ್ರಫೇನಾಭ್ಯಾಮ್| ಸೌವೀರಭಾಗನವಕಂ ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಫಾಮಯಜಿತ್| ಮರಿಚಾಮಲಕಜಲೋದ್ಭವ- ತುತ್ಥಾಞ್ಜನತಾಪ್ಯಧಾತುಭಿಃ ಕ್ರಮವೃದ್ಧೈಃ| ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತಿ ಯೋಗ- ಸ್ತಿಮಿರಾರ್ಮಕ್ಲೇದಕಾಚಕಣ್ಡೂಘ್ನಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಸತರೋತ್ಪಲಪತ್ರಾ ವರ್ತ್ತಯೇತ್ಸಮಧುಕಾಂ ಸಹರಿದ್ರಾಮ್| ಏತಯಾ ಸತತಮಞ್ಜಯಿತವ್ಯಂ ಯಃ ಸುಪರ್ಣಸಮಮಿಚ್ಛತಿ ಚಕ್ಷುಃ||೪೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮೈಕೋನವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೯||

ಯದ್ಯಸ್ಮಾದ್ಯೇ ಕೇಚನಾಽಕ್ಷಿರೋಗಾಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ಯನ್ದಪೂರ್ವಕಾ ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಪೂರ್ವಕಾ ಜಾಯನ್ತೇ| ಯತಶ್ಚ ತೇ ಸ್ಯನ್ದಾ ರಕ್ತಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರಿ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ಜಾಯನ್ತೇ ಅತಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯನ್ದಾಂಸ್ತ್ವರಯಾ ಜಯೇತ್| ಸ ಚ ರೋಗಸ್ಸರ್ವೇಷಾಮೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗತಾನಾಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ್ಯನ್ದನಾತ್ ಸ್ರಾವಣಾತ್ ಸ್ಯನ್ದ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ತದ್ವದೇವ ತತ್ಸ್ಥಾನಾಂ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಸ್ಥಾನಾಮಙ್ಗಾನಾಂ ಮನ್ಥನಾದಧಿಮನ್ಥ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ವಾತೇಽಧಿಕೇ ಸ್ಯನ್ದಾಖ್ಯೇಽಕ್ಷಿರೋಗೇ ಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ವಥಿತೇನ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನೈರಣ್ಡಾದಿಯುತೇನಾಕ್ಷಿಸೇಕಃ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಯೋಃ ಸಸಿತೈರ್ದಾರ್ವ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪರಿಷೇಕಃ| ಮಧುಕದ್ವಯಂ ಮಧುಯಷ್ಟೀ ಮಧುಕಂ ಚ| ತ್ರಿಫಲಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಸೇಕಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥೇ ಸ್ಯನ್ದೇ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫೌಷಧೈಃ ಸೇಚನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತುತ್ಥಾದಿಭಿಃ ಸೇಕಃ ಸುಬೋಧಃ| ತತ್ಥಾಭಯಾದಿಭಿಸ್ತದ್ವದಿತಿ ತಾಮ್ರಸ್ಥಿತೈರ್ದ್ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಶ್ಚ ಶತಾಹ್ವಾಯಾ ಅರ್ಧಾಂಶಃ ಸಮುದಾಯಾತ್| ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಾದಿಕಂ ತಾಮ್ರಸ್ಥಂ ತಿಲಪಿಷ್ಟೋದಕಯುಕ್ತಂ ಸೇಕೇನ ರುಗಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಂ ರೀತಿಪುಷ್ಪಮ್| ದ್ವಿವನಿಶಾದಿಸೇಕಃ ಸುಬೋಧಃ| ತುತ್ಥಕಚೂರ್ಣಂ ಮೂತ್ರೇಣ ವಾ ಗೋಃ ಸ್ತನ್ಯೇನ ವಾ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ವಾ ಪಞ್ಚ-ವಿಂಶತಿವಾರಾನ್ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಸದ್ಯಃ ಕೋಪೇಽಞ್ಜನಂ ದೃಗುತ್ಕೋಪಘ್ನಮ್| ಸಮೈಃ ಪುಟಸ್ಯಾನ್ತರ್ಬಾದರೇಣಾಗ್ನಿನೇದ್ಧೈರ್ದಗ್ಧೈರ್ಬದರೀದಲಾಭಿಃ ಕೃತಮಞ್ಜನಂ ದೃಗುತ್ಕೋಪಘ್ನಮ್| ಉತ್ಕೋಪೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಃ| ಆಜೇನ ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸೈನ್ಧವಸಹಿತೈರ್ಬೃಹತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕೃತಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಸರ್ವಾನ್ ವಾತಜಾನಕ್ಷಿರೋಗಾನ್ ಜಯತಿ| ಸುಮನಃಕ್ಷಾರಕಾದಿಭಿರ್ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ ಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಪಹಾ ಭವತಿ| ಸುಮನಃಕ್ಷಾರಕಾಃ ಸುಮನಃಕಲಿಕಾಃ| ಸೈನ್ಧವಾದಿಭಿಃ ಕೃತಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾದಿಶಮನೀ| ಅತ್ರಾನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೇನ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಷ್ಟೈರೇಭಿಃ ಕೃತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಉಭಯೋರ್ವಾಕ್ಯಯೋರ್ಮಧ್ಯಸ್ಥಂ ಪದಂ ಯುಕ್ತಿವಶಾದುಭಯತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಶಙ್ಖಾದಿಭಿಃ ಶ್ವೇತಮರಿಚಾಮ್ನ್ತೈಃ ಕೃತಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಸನ್ನಿಪಾತಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಅತ್ರಾಪ್ಯನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾತ್ ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ ಪಿಷ್ಟೈರಿತಿ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್| ಅಸ್ಥಿಶಬ್ದೋ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಪ್ಲವಾಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಃ ಸಾರಸವಿಶೇಷಃ|ಪ್ಲವೋ ವಾಡಿಮ್ಬಃ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿನಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿವಿಕಾರನಾಶನೀ ಭವತಿ| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವಸಾದಿಭೀ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾದಿಷು ಶಸ್ತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಾ| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೋ ದರ್ವೀಕರವಿಶೇಷಃ| ರಸಾಞ್ಜನಾದಿಭಿಶ್ಚತುಭಿರ್ಯಥೋತ್ತರಂ ದ್ವಿಗುಣಿತೈರಪರಾಜಿತಾಖ್ಯಾ ವರ್ತ್ತಿಃ| ರಸಾಞ್ಜನಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಿತಂ ಶ್ರೃಙ್ಗವೇರಮ್| ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಾ ಅಭಯಾ| ತತಸ್ತುತ್ಥಲಮಿತಿ ಯಥೋತ್ತರಾರ್ಥಃ| ಏಷಾಽಪರಾಜಿತಾಖ್ಯಾ ವರ್ತ್ತಿರ್ವಾತವರ್ಜಿತಾನ್ ಸರ್ವಾನಭಿಷ್ಯನ್ದಾಂಸ್ತಿಮಿರಾದಿಕಂ ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ ನಾಶಯತಿ| ಮಸ್ತುನಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೇ ಸಮನ್ತಾದುದ್ಘೃಷ್ಟಂ ತೇನ ಚೋದ್ಘರ್ಷಣೇನ ಶ್ಯಾವತಾಂ ಗತಾಂ ತುತ್ಥಕಂ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದಜಿದಞ್ಜನಮ್| ಮರಿಚಸೈನ್ಧವಾಭ್ಯಾಮಂಕೋ ಭಾಗಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಸಮುದ್ರಫೇನಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ| ನವ ಭಾಗಾಃ ಸೌವೀರಸ್ಯ| ಏತತ್ ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ನಕ್ಷತ್ರೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಫಾಮಯಜಿದಞ್ಜನಮ್| ಮರಿಚಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮವೃದ್ಧೈಃ ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕನಾಮಾ ಯೋಗೋ ನಾನಾಪ್ರಯೋಗಸ್ತಿಮಿರಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ತಾಪ್ಯಧಾತುರ್ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಮರಿಚಸ್ಯೈಕೋ ಭಾಗಃ| ಆಮಲಕಾನಾಂ ದ್ವೌ| ಫೇನಸ್ಯ ತ್ರಯಃ| ತುತ್ಥಸ್ಯ ಚತ್ವಾರೋಽಞ್ಜನಸ್ಯ ಪಞ್ಚ| ತಾಪ್ಯಧಾತೋಃ ಷಡಿತಿ ಕ್ರಮವೃದ್ಧಾರ್ಥಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ತಗರಾದಿನಾ ಸಹ ವರ್ತ್ತಯೇದ್ವರ್ತ್ತಿತ್ವಮಾಪಾದಯೇತ್| ಏತಯಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ತೇನ ಸತತಮಞ್ಜಯಿತವ್ಯಂ ಯೋ ಗರುಡಸಮಂ ಚಕ್ಷುರಿಚ್ಛತೀತಿ|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಏಕೋನವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ