Adhikarana athAbhiShyandapratishShedho nAmaikonaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातोऽभिष्यन्दप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpAvasthAyAM cikitsA (2) · Śloka 2
ಅಥ ಖಲು ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾಣಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪ ಏವ ಶಿರೋವಿರೇಕಕವಲಧೂಮೋಪವಾಸಾನಾಸೇವೇತಾನ್ಯತ್ರ ಮಾರುತೋದ್ರೇಕಾತ್||೨||
अथ खलु सर्वाक्षिरोगाणां पूर्वरूप एव शिरोविरेककवलधूमोपवासानासेवेतान्यत्र मारुतोद्रेकात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - candanAdibiDAlakaH (3) · Śloka 3
ಸರ್ವತ್ರ ತು ಚನ್ದನಮರಿಚಪತ್ರೈಲಾಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕತಗರರಸಾಞ್ಜನಲವಣಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈರ್ವಿಡಾಲಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೩||
सर्वत्र तु चन्दनमरिचपत्रैलास्वर्णगैरिकतगररसाञ्जनलवणयष्ट्याह्वैर्विडालकं कुर्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana biDAlakAntarANi (4) · Śloka 4
ತಥಾ ದಾರ್ವಿತುತ್ಥಹರೀತಕೀಭಿರ್ವಾತಪಿತ್ತೇ| ಕಫೇ ತು ಹರೀತಕೀನಾಗರರಸಾಞ್ಜನಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೈಃ| ಅಪಿ ಚ ಕುಷ್ಠಮಿಸಿಪಿಪ್ಪಲೀಚನ್ದನೋತ್ಪಲೈರ್ವಿಡಾಲಕೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ| ಮುಸ್ತಾಗರುಚನ್ದನೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈಃ ಶೂಲದಾಹರಾಗಘ್ನಃ| ಸೈನ್ಧವಾಗರುತ್ರಿಜಾತಕತ್ರಿಕಟುಕಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಕುಷ್ಠತಗರಶೈಲೇಯಕೈಃ ಶೂಲಶ್ವಯಥುದಾಹರಾಗನುತ್||೪||
तथा दार्वितुत्थहरीतकीभिर्वातपित्ते| कफे तु हरीतकीनागररसाञ्जनस्वर्णगैरिकैः| अपि च कुष्ठमिसिपिप्पलीचन्दनोत्पलैर्विडालको वेदनाघ्नः| मुस्तागरुचन्दनैः क्षौद्रयुतैः शूलदाहरागघ्नः| सैन्धवागरुत्रिजातकत्रिकटुकस्वर्णगैरिककुष्ठतगरशैलेयकैः शूलश्वयथुदाहरागनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrAvacUrNanAni (5) · Śloka 5
ಶಿಗ್ರುಫಲಮನೋಹ್ವಾಶಾಬರಲೋಧ್ರೈಃ ಕ್ರಮಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣರಜೋಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಾನ್ತವಸ್ಥೈರ್ನಯನಮವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರತ್ವಚಂ ಬಹಿರ್ವಿಲಿಖಿತಾಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾಂ ಪುಟಪಾಕೇ ವಿಪಕ್ವಾಮರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಾಂ ಮರಿಚಚತುಷ್ಟಯಯುಕ್ತಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣರಜೀಕೃತಾಂ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧಾಮಕ್ಷ್ಣಯವಕಿರೇತ್| ಏತದವಗುಣ್ಠನಂ ಶೂಲದಾಹಾಶ್ರುಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡೂಷಾಪಾಕಕ್ಲೇದೋಪದೇಹಹರಮ್| ತಯೈವ ಚ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಯಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತನಕಾಲೇಽವನ್ತಿಸೋಮಾಪ್ಲುತಯಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಪೂರ್ವವದ್ವಾ ಲೋಧ್ರವಲ್ಕಲಕಲ್ಕಮುಪಸ್ಕೃತಂ ತನ್ಮಾತ್ರಮೇವ ಮರಿಚದ್ವಯೇನ ಮನಶ್ಶಿಲಾಪಾದೇನಾಷ್ಟಾಂಶಕೈಶ್ಚ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಶತಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಪಿ ಚ- ಆರಣ್ಯಾಶ್ಛಗಣರಸೇ ಪಟಾವಬದ್ಧಾಃ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾ ನಖವಿತುಷೀಕೃತಾಃ ಕುಲಾತ್ಥಾಃ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಕೃದವಚೂರ್ಣನಾನ್ನಿಶೀಥೇ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ವಿಧಮತಿ ಸದ್ಯ ಏವ ಕೋಪಮ್||೫||
शिग्रुफलमनोह्वाशाबरलोध्रैः क्रमाच्चतुर्गुणप्रवृद्धैः श्लक्ष्णरजोभिः सूक्ष्मतान्तवस्थैर्नयनमवचूर्णयेत्| श्वेतलोध्रत्वचं बहिर्विलिखितां निम्बपत्रकल्केन प्रदिग्धां पुटपाके विपक्वामर्धपलोन्मितां मरिचचतुष्टययुक्तां श्लक्ष्णरजीकृतां वस्त्रबद्धामक्ष्णयवकिरेत्| एतदवगुण्ठनं शूलदाहाश्रुश्वयथुकण्डूषापाकक्लेदोपदेहहरम्| तयैव च पोट्टलिकयाऽऽश्च्योतनकालेऽवन्तिसोमाप्लुतयाऽऽश्च्योतयेत्| पूर्ववद्वा लोध्रवल्कलकल्कमुपस्कृतं तन्मात्रमेव मरिचद्वयेन मनश्शिलापादेनाष्टांशकैश्च यष्टीमधुकशतपुष्पाञ्जनैर्युक्तं प्रकल्पयेत्| अपि च- आरण्याश्छगणरसे पटावबद्धाः सुस्विन्ना नखवितुषीकृताः कुलात्थाः| तच्चूर्णं सकृदवचूर्णनान्निशीथे नेत्राणां विधमति सद्य एव कोपम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netre AScyotanam (6) · Śloka 6
ಅಥ ದಾರುಹರಿದ್ರಾಪಲಮುದಕಾರ್ಧಪ್ರಸ್ಥೇನಾಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಿತಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕುರ್ವೀತ| ಏವಂ ಚಾನುಪಶಮೇ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿನಮಾದಾವೇವ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈರ್ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ದಶಮೂಲರಾಸ್ನಾತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯಕಲ್ಕೇನ ಚ ಪಯೋಯುತಂ ಸಿದ್ಧಮಿತರದ್ವಾ ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಞ್ಜಾಸ್ಯೈರಣ್ಡಮೂಲಪಲ್ಲವೈಃ ಶ್ರೃತಮಜಾಕ್ಷೀರಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾಲಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀದ್ವಿಬೃಹತೀಮಧುಕೋರುಪೂಗೈರ್ವಾ| ತದ್ವತ್ತಗರಹ್ರೀಬೇರಶಾರ್ಙ್ಗೋಷ್ಠೋದುಮ್ಬರಮಧುಕಪಿಪ್ಪಲೀಬೃಹತೀದ್ವಯೈರಣ್ಡಮೂಲೈರ್ವಾ| ಅಂಶುಮತೀದ್ವಯಬೃಹತೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಭಿರ್ವಾ ತಾನ್ತವಾವದ್ಧಾಭಿಃ ಸುರಾಮದ್ಯಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಾನ್ಯತಮಾಪ್ಲುತಾಭಿರಾನೂಪಮಾಂಸಾಮ್ಲಕ್ವಾಥೇನ ವಾ||೬||
अथ दारुहरिद्रापलमुदकार्धप्रस्थेनाष्टांशशेषितं क्वथितं माक्षिकयुक्तमाश्च्योतनं कुर्वीत| एवं चानुपशमे वाताभिष्यन्दिनमादावेव जाङ्गलरसैर्भोजयित्वा दशमूलरास्नात्रिफलाक्वाथेन जीवनीयकल्केन च पयोयुतं सिद्धमितरद्वा पुराणसर्पिः पाययेत्| आश्च्योतनञ्जास्यैरण्डमूलपल्लवैः श्रृतमजाक्षीरं कुर्यात्| सालपर्णीपृश्निपर्णीद्विबृहतीमधुकोरुपूगैर्वा| तद्वत्तगरह्रीबेरशार्ङ्गोष्ठोदुम्बरमधुकपिप्पलीबृहतीद्वयैरण्डमूलैर्वा| अंशुमतीद्वयबृहतीकण्टकारिकाभिर्वा तान्तवावद्धाभिः सुरामद्यधान्याम्लान्यतमाप्लुताभिरानूपमांसाम्लक्वाथेन वा||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utkArikAsvedaH (7) · Śloka 7
ತೈರೇವ ಚ ಮಾಂಸೈರ್ವೇಶವಾರೀಕೃತಸ್ವಿನ್ನೈರ್ಮಹಾಸ್ನೇಹವದ್ಭಿರ್ಯವಚೂರ್ಣಲವಣಪ್ರಗಾಢಾಮುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಲಾಟಗಣ್ಡಾದೀನ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್||೭||
तैरेव च मांसैर्वेशवारीकृतस्विन्नैर्महास्नेहवद्भिर्यवचूर्णलवणप्रगाढामुत्कारिकां कृत्वा ललाटगण्डादीन् स्वेदयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAvanaM nADIsvedaSca (8) · Śloka 8
ಅಥವಾ ರಾಸ್ನಾಭೀರುದಶಮೂಲಬಲಾಕೋಲಕುಲತ್ಥಯವಾನಾಮಜಾಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನಾನಾಂ ವಾಷ್ಪೇಣ| ರಾಸ್ನಾದಿಭಿರೇವ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ನಾವನಮ್| ಏವಂ ವಿಧೈರೇವ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೮||
अथवा रास्नाभीरुदशमूलबलाकोलकुलत्थयवानामजाक्षीरस्विन्नानां वाष्पेण| रास्नादिभिरेव सिद्धं तैलं सर्पिर्वा नावनम्| एवं विधैरेव नाडीस्वेदं कुर्यात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaH (9) · Śloka 9
ಸರಲಸುರಭಿಘನದೇವದಾರುಹಿಂಸ್ರಾಕರಞ್ಜಫಲಬಿಲ್ವಸರ್ಷಪೈಶ್ಚ ಸಭೃಷ್ಟತಿಲೈಃ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಮುಖಾಲೇಪೋಽಕ್ಷಿವೇದನಾಸ್ತಮ್ಭಪ್ರಸಾದನಃ||೯||
सरलसुरभिघनदेवदारुहिंस्राकरञ्जफलबिल्वसर्षपैश्च सभृष्टतिलैः पयसा पिष्टैः सुखोष्णैर्मुखालेपोऽक्षिवेदनास्तम्भप्रसादनः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAmokShavirekAsthApanAnuvAsanAni (10) · Śloka 10
ಏವಮಸ್ಯಾನುಪಶಾನ್ತರುಜಃ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದವಿಷ್ಯನ್ದಂ ಹಿ ವಾತದುಷ್ಟಮಸೃಙ್ನಿರ್ಹ್ರಿಯಮಾಣಂ ನಾನಿಲಪ್ರಕೋಪಾಯ| ಪುನಶ್ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಯ ತಿಲ್ವಕೇನ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ವಾ ತಿಲ್ವಕಕಷಾಯಾನುಪಾನಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಶುದ್ಧಂ ಚ ವಾತಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವದಾಸ್ಥಾಪಯೇದನುವಾಸಯೇಚ್ಚ||೧೦||
एवमस्यानुपशान्तरुजः सिरां मोक्षयेत्| स्नेहस्वेदविष्यन्दं हि वातदुष्टमसृङ्निर्ह्रियमाणं नानिलप्रकोपाय| पुनश्च स्निग्धाय तिल्वकेन संस्कृतं संयुक्तं वा तिल्वककषायानुपानं सर्पिर्विरेचनं दद्यात्| शुद्धं च वातप्रतिश्यायवदास्थापयेदनुवासयेच्च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanottaracikitsA (11) · Śloka 11
ಅಥ ತಿಲಾನ್ ನಿಸ್ತುಷಾನ್ ಬಿಲ್ವಫಲಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಯೇನ್ನಿಶಿ ದಿವಾ ಶೋಷಯೇದೇವಂ ಪಞ್ಚಾಹಮ್| ತೇಭ್ಯಸ್ತೈಲಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವರಾಹಮೇದೋಯುಕ್ತಂ ಬಿಲ್ವಮೂಲಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಕಲ್ಕೇನ ಪಯಸಾ ಚ ಪಚೇತ್| ತೇನ ನಸ್ಯಂ ಶಿರೋಬಸ್ತಿಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವಗನ್ಧನಿರ್ಯೂಹೇಣ ವಾ ಮಧುಕಗರ್ಭಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಮ್| ಸ್ನೇಹಿಕಞ್ಚ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್||೧೧||
अथ तिलान् निस्तुषान् बिल्वफलक्वाथेन भावयेन्निशि दिवा शोषयेदेवं पञ्चाहम्| तेभ्यस्तैलं गृहीत्वा वराहमेदोयुक्तं बिल्वमूलमधुयष्टिकाकल्केन पयसा च पचेत्| तेन नस्यं शिरोबस्तिं च कुर्यात्| सर्वगन्धनिर्यूहेण वा मधुकगर्भं सक्षीरं तैलम्| स्नेहिकञ्च धूमं पिबेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netratarpaNayogAH (12) · Śloka 12
ಉಪಶಾನ್ತರುಜೋಽಸ್ಯ ಚ ತರ್ಪಣಮ್| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕಕುಮುದೋತ್ಪಲೋರುಪೂಗಕುಷ್ಠಬೃಹತೀತಮಾಲಮಾಂಸೀಸಾರಿವಾಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕದರ್ಭಮೂಲಕಶೇರುಕಾಭಿಃ ಪಯಃ ಸಾಧಯೇತ್| ತತ್ತರ್ಪಣನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗೇಷು ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಶಿರೋ ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತತಃ ಸ್ನೇಹಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಚನ್ದನೋಶೀರಶರ್ಕರೋತ್ಪಲಕಲ್ಕೇನ ಕ್ಷೀರವತಾ ಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮ್| ಅಥವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲಜೀವನೀಯಕುಕ್ಕುಟಮಾಂಸೈಃ ಪಯೋ ವಿಪಚೇತ್, ತತೋ ನವನೀತಂ ಘನಾನನ್ತಾಸಾರಿವೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ ಸಪಯಸ್ಕೈಃ ಸಾಧಯೇತ್||೧೨||
उपशान्तरुजोऽस्य च तर्पणम्| काश्मर्यमधुककुमुदोत्पलोरुपूगकुष्ठबृहतीतमालमांसीसारिवाप्रपौण्डरीकदर्भमूलकशेरुकाभिः पयः साधयेत्| तत्तर्पणनस्याभ्यङ्गेषु विदध्यात्| कृष्णसर्पशिरो वा क्षीरे क्वाथयेत्| ततः स्नेहमुद्धृत्य चन्दनोशीरशर्करोत्पलकल्केन क्षीरवता पक्वं तर्पणम्| अथवा पञ्चमूलजीवनीयकुक्कुटमांसैः पयो विपचेत्, ततो नवनीतं घनानन्तासारिवोशीरचन्दनैः सपयस्कैः साधयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkaH (13) · Śloka 13
ಪುಟಪಾಕಂ ಚ ಛಾಗೋರಭ್ರವರಾಹಾಣಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಯಕೃತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಮಧುಘೃತೋಪೇತಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೩||
पुटपाकं च छागोरभ्रवराहाणामन्यतमस्य यकृत्पिप्पलीसैन्धवमधुघृतोपेतं कुर्यात्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAdanA~jjanAni (14) · Śloka 14
ಅಞ್ಜನಂ ಚಾಸ್ಯ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಾರ್ಥಮ್| ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನ್ ನಿಸ್ತುಷಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಯೇಚ್ಛೋಷಯೇಚ್ಚ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಿತೋಪಲಾಸಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಧುಕಾರ್ಧಭಾಗೇನ ಸೈನ್ಧವಾಂಶೇನ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಶಿರಸಶ್ಚಾನ್ತರ್ಧೂಮದಗ್ಧಸ್ಯ ಭಾಗೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ದಿವ್ಯೋದಕಪಿಷ್ಟಾಂ ಗುಲಿಕಾಂ ಕಾರಯೇತ್| ಗೋಧಾಸರ್ಪವಾಸಾಯಾಜಮೇದಸಿ ಚ ಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಚಾವಪೇತ್| ಏಷಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದನೀ ರುಜಾಹರಾ ಚ| ಉದ್ಧೃತಸರೇಣ ಗವ್ಯೇನ ದಧ್ನಾಽಮ್ಲೇನ ರಾಜತಂ ಭಾಜನಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್| ನೀಲೀಭೂತಂ ಚ ತದ್ವಿಶುಷ್ಕಂ ಮಸ್ತುನಾ ವರ್ತ್ತಯಃ ಕೃತಾಃ ಛಾಯಾವಿಶೋಷಿತಾ ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗಂ ಜಾಯನ್ತಿ| ಮಾಗಧಿಕಾಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾದ್ವಯಮೂಲತ್ವಙ್ಮಧುಕಸಿತಾಸೈನ್ಧವತಾಮ್ರರಜಾಂಸ್ಯಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಮಾಲೇಪಯೇತ್| ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಸಪ್ತಾಹಾದಪನೀಯ ಪುನಸ್ತಥೈವ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಲೇಪಯೇತ್| ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೈರ್ಗುಲಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ ಪರಂ ವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗವೇದನಾರಾಗಶೋಫತಿಮಿರಕಾಚನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯತಾಪಾಧಿಮನ್ಥಾಭಿಘಾತಹರಾಃ||೧೪||
अञ्जनं चास्य दृक्प्रसादनार्थम्| कृष्णतिलान् निस्तुषान् कृत्वा स्तन्येन सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| तच्चूर्णं सितोपलासमं कृत्वा मधुकार्धभागेन सैन्धवांशेन कृष्णसर्पशिरसश्चान्तर्धूमदग्धस्य भागेन संसृष्टं दिव्योदकपिष्टां गुलिकां कारयेत्| गोधासर्पवासायाजमेदसि च सैन्धवपिप्पलीचूर्णं रसाञ्जनं चावपेत्| एषा मासं स्थिता रसक्रिया दृष्टिप्रसादनी रुजाहरा च| उद्धृतसरेण गव्येन दध्नाऽम्लेन राजतं भाजनमालिम्पेत्| नीलीभूतं च तद्विशुष्कं मस्तुना वर्त्तयः कृताः छायाविशोषिता वाताक्षिरोगं जायन्ति| मागधिकाकण्टकारिकाद्वयमूलत्वङ्मधुकसितासैन्धवताम्ररजांस्यजाक्षीरेण पिष्ट्वा ताम्रपात्रमालेपयेत्| सप्ताहात्सप्ताहादपनीय पुनस्तथैव पिष्ट्वा लेपयेत्| सप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कृताः परं वाताक्षिरोगवेदनारागशोफतिमिरकाचनक्तान्ध्यतापाधिमन्थाभिघातहराः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (15) · Śloka 15
ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜ್ನಂ ಚಾತ್ರ ಸ್ಫಟಿಕ್ರಶಙ್ಖನಾಭಿಮಧುಕಗೈರಿಕೈರಿಕ್ಷುರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವತ್ತಿಃ||೧೫||
प्रत्यञ्ज्नं चात्र स्फटिक्रशङ्खनाभिमधुकगैरिकैरिक्षुरसपिष्टैर्वत्तिः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshenAdhimanthacikitsA (16) · Śloka 16
ಅಯಮೇವ ಚ ಸರ್ವೋ ವಿಧಿರಧಿಮನ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಃ||೧೬||
अयमेव च सर्वो विधिरधिमन्थादिष्वपि प्रयोज्यः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhimanthe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
ವಿಶೇಷತಸ್ತ್ವಧಿಮನ್ಥೇ ಸಹಚರಸ್ಫೂರ್ಜಾತಕತಕಬೀಜಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಾದನೀನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ಸರ್ಪಿಷಾನುಪಶಮೇ ತೈಲಂ ವಸಾಂ ಮಜ್ಜಾನಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತವಿಧಿವದವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವಥಾನುಪಶಾನ್ತಾವುಪರಿ ಭ್ರುವೋರ್ಯಥೋಕ್ತೋ ದಾಹಃ||೧೭||
विशेषतस्त्वधिमन्थे सहचरस्फूर्जातकतकबीजबिल्ववृक्षादनीनिर्यूहेण सपयस्कं सर्पिः सिद्धं पिबेत्| सर्पिषानुपशमे तैलं वसां मज्जानं पूर्वोक्तविधिवदव्यत्यासेन कुर्यात्| सर्वथानुपशान्तावुपरि भ्रुवोर्यथोक्तो दाहः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - sarpiHpAnam (18) · Śloka 18
ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಯೋಃ ಶರ್ಕರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾನಮ್| ತಿಕ್ತಕಾನಾನ್ಯತಮಂ ವಾ||೧೮||
पित्ताभिष्यन्दाधिमन्थयोः शर्करावचूर्णितं सर्पिः पानम्| तिक्तकानान्यतमं वा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (19) · Śloka 19
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾಮಲಕದ್ವಿಬೃಹತೀದರ್ಭದಶಮೂಲಶತಾವರೀತಾಲೀಸಪತ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನೀಲೋತ್ಪಲಕ್ವಾಥಃ ಸಿತಾಸ್ತನ್ಯೇನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಮಧುಕಕಟಙ್ಕಟೇರೀನಿರ್ಯೂಹೋ ವಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಶ್ಚನ್ದನಮಧುಕಲೋಧ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಕ್ವಾಥಸ್ತೀವ್ರಶೂಲದಾಹಹಹರಃ||೧೯||
प्रपौण्डरीकामलकद्विबृहतीदर्भदशमूलशतावरीतालीसपत्रमञ्जिष्ठानीलोत्पलक्वाथः सितास्तन्येनाश्च्योतनम्| मधुककटङ्कटेरीनिर्यूहो वा| सक्षौद्रश्चन्दनमधुकलोध्रमञ्जिष्ठास्वर्णगैरिकक्वाथस्तीव्रशूलदाहहहरः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (20) · Śloka 20
ಲೋಧ್ರದಾರ್ವೀಮಧುಕಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾನ್ಯಾಪೋಥ್ಯ ನನ್ತಕೇನ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ತೇನ ಕ್ಷೌದ್ರಸಲಿಲಾಪ್ಲುತೇನ ಸೇಕೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ| ತೇನೈವ ಚ ಸಶರ್ಕರಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯೇ ಚ್ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾ ದಾಹರಾಗಘ್ನಃ||೨೦||
लोध्रदार्वीमधुकप्रपौण्डरीकान्यापोथ्य नन्तकेन बध्नीयात्| तेन क्षौद्रसलिलाप्लुतेन सेको वेदनाघ्नः| तेनैव च सशर्करस्त्रीस्तन्ये च्छागदुग्धे वा दाहरागघ्नः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pariShekAH lepASca (21) · Śloka 21
ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಂ ಮಧುಕಂ ಚ ಸಮಂ ಘೃತೇನ ಭರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತತಃ ಪೋಟ್ಟಲಿಕಾವಬದ್ಧಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ತೋಯೇನ ಯಾ ಮೃದಿತಮಾಶು ಶೂಲದಾಹರಾಗಶೋಫಾನಪೋಹತಿ| ಚನ್ದನನಲಿನಕುಮುದನಲಾದಾದಿಭಿರ್ವಾ ಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕೃತೈಃ| ತೈಶ್ಚ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಪ್ರಲೇಪಪರಿಷೇಕಾಃ||೨೧||
श्वेतलोध्रं मधुकं च समं घृतेन भर्जयित्वा चूर्णयेत्| ततः पोट्टलिकावबद्धं स्तन्येन तोयेन या मृदितमाशु शूलदाहरागशोफानपोहति| चन्दननलिनकुमुदनलादादिभिर्वा क्षीरसंस्कृतैः| तैश्च शिरोवक्त्रप्रलेपपरिषेकाः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
ಏವಮಸಿದ್ಧೌ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಪುನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಚ ತ್ರಿಫಲಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಕ್ವಾಥಶರ್ಕರಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೈರ್ವಿರೇಕಃ||೨೨||
एवमसिद्धौ सिराव्यधः पुनः स्निग्धस्य च त्रिफलाकाश्मर्यक्वाथशर्करात्रिवृच्चूर्णैर्विरेकः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rujAghnama~jjanam (23) · Śloka 23
ಶಙ್ಖಮಧುಕಸೈನ್ಧವಬೃಹತೀಮೂಲತ್ವಚಃ ಪಯಸಾಜೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪುನಃ ಸಪ್ತಾಹಾದೇವಂ ಅಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೈರ್ಗುಲಿಕಾಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಾಃ ಪಿತ್ತಾಮಯೇಷ್ವಞ್ಜನಾದ್ರುಜಮಪಹರನ್ತಿ||೨೩||
शङ्खमधुकसैन्धवबृहतीमूलत्वचः पयसाजेन पिष्ट्वा ताम्रपात्रं प्रलेपयेत्| पुनः सप्ताहादेवं अप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कुर्यात्| ताः स्तन्यघृष्टाः पित्तामयेष्वञ्जनाद्रुजमपहरन्ति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAharAgaghnama~jjanam (24) · Śloka 24
ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಂ ನಿಶಾಂ ದಿವ್ಯಽಮ್ಭಸಿ ಸ್ಥಿತಮಹಃ ಶೋಷಯೇತ್ ಸಪ್ತಾಹಮೇವಮೇವ ಚ ಶುಶೀತೇನ ಮಧುರವರ್ಗಕಷಾಯೇಣ ಭಾವಯೇದೇತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ದಾಹರಾಗಘ್ನಮ್||೨೪||
सुवर्णगैरिकं निशां दिव्यऽम्भसि स्थितमहः शोषयेत् सप्ताहमेवमेव च शुशीतेन मधुरवर्गकषायेण भावयेदेतच्चूर्णाञ्जनं दाहरागघ्नम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasakriyA (25) · Śloka 25
ಪಞ್ಚಾಶದ್ದಾರ್ವೀಪಲಾನಿ ಪಾಲಿಕಾನಿ ಚ ಶಾರಿವಾಮಧುಕಕಾಕೋಲೀದ್ವಿನಿಶಾಮೃದ್ವೀಕಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಸುನಿಷಣ್ಣಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರೋಶೀರಚನ್ದನಾನಿ ಜಲದ್ರೋಣೇಽಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಪಚೇತ್| ಪರಿಸ್ರುತಞ್ಚ ಪುನರಾದರ್ವೀಲೇಪಾದವತಾರ್ಯ ಚ ಸಿತೋಪಲಾಸಮಾಂಶಂ ಮಧುಘೃತದ್ವಿಪಲಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ರಸಕ್ರಿಯೇಯಂ ಮಧುರಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಹಿತಾ||೨೫||
पञ्चाशद्दार्वीपलानि पालिकानि च शारिवामधुककाकोलीद्विनिशामृद्वीकाकाश्मर्यसुनिषण्णकमञ्जिष्ठालोध्रोशीरचन्दनानि जलद्रोणेऽष्टभागावशेषं पचेत्| परिस्रुतञ्च पुनरादर्वीलेपादवतार्य च सितोपलासमांशं मधुघृतद्विपलं प्रक्षिपेत्| रसक्रियेयं मधुरा सर्वाक्षिरोगेषु हिता||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (26) · Śloka 26
ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವರಸಪಿಷ್ಟಃ ಸಾರಿವಾಶರ್ಕರಾಕಲ್ಕೋ ನಸ್ಯಮಿಕ್ಷುರಸಪಿಷ್ಟಂ ವಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮ್| ಕ್ಷತಶುಕ್ಲೋಕ್ತಂ ಚಾತ್ರ ತರ್ಪಣಂ ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ||೨೬||
काश्मर्यस्वरसपिष्टः सारिवाशर्कराकल्को नस्यमिक्षुरसपिष्टं वा यष्ट्याह्वम्| क्षतशुक्लोक्तं चात्र तर्पणं पुटपाकश्च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SleShmABiShyandAdhimanthacikitsA viDAlakaH (27) · Śloka 27
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿಷ್ಯನ್ದೇಽಧಿಮನ್ಥೇ ಚ ತ್ರ್ಯಹಮುಪವಾಸಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಧೂಮಕವಲನಾವನಾನಿ| ಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಠಾಕುಷ್ಠತಗರಮುರುಙ್ಗೀವ್ಯೋಷೈಲಾದಾರುಭಿರ್ವಿಡಾಲಕಃ||೨೭||
श्लेष्माभिष्यन्देऽधिमन्थे च त्र्यहमुपवासस्तीक्ष्णानि धूमकवलनावनानि| शार्ङ्गेष्ठाकुष्ठतगरमुरुङ्गीव्योषैलादारुभिर्विडालकः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AScyotanam (28) · Śloka 28
ತಿಲ್ವಕಬೃಹತೀನಿದಿಗ್ಧಕಾಲೋಧ್ರಾರಗ್ವಧಮೂಲತ್ವಗ್ಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಶೋಫೋಪದೇಹಕಣ್ಡೂಘ್ನಮ್||೨೮||
तिल्वकबृहतीनिदिग्धकालोध्रारग्वधमूलत्वग्भिर्गोमूत्रक्वथितैराश्च्योतनं शोफोपदेहकण्डूघ्नम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shophAghnAnyAshcyotanAntarANi (29) · Śloka 29
ನಿಮ್ಬಪತ್ರಕಲ್ಕದಿಗ್ಧಂ ವಾ ಲೋಧ್ರಮಙ್ಗಾರಸ್ವೇದಿತಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಾನ್ತವಾವಬದ್ಧಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುಮೃದಿತಮ್| ತದ್ವದೇವಾಭಯಾಮಲಕೋಪಕುಲ್ಯಾಪಾಟಲೀಬಿಲ್ವಮೂಲಶುಣ್ಠೀಕ್ವಾಥೋ ವಾ||೨೯||
निम्बपत्रकल्कदिग्धं वा लोध्रमङ्गारस्वेदितं चूर्णितं तान्तवावबद्धमुष्णाम्बुमृदितम्| तद्वदेवाभयामलकोपकुल्यापाटलीबिल्वमूलशुण्ठीक्वाथो वा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sekaH (30) · Śloka 30
ನಿಮ್ಬಪಟೋಲಜಾತಿಪತ್ರಲೋಧ್ರದ್ವಯಮಹೌಷಧೈಃ ಖಣ್ಡಶಃ ಕಲ್ಪಿತೈರ್ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೈಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ಗೌಡೇ ಸೀಧೌ ವಾ ಪರಿಪ್ಲುತೈಃ ಸೇಕಃ ಪರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೂಲಘ್ನಃ||೩೦||
निम्बपटोलजातिपत्रलोध्रद्वयमहौषधैः खण्डशः कल्पितैर्वस्त्रबद्धैः सक्षौद्रैर्गौडे सीधौ वा परिप्लुतैः सेकः परं श्लेष्मशूलघ्नः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedaH (31) · Śloka 31
ರೋಹಿಷಪೂತೀಕಕರಞ್ಜಕಪಿತ್ಥಾಸ್ಫೋತಪೀಲುಬಿಲ್ವಪತ್ರಶಿಗ್ರುಸುರಸಾರ್ಕನಿಮ್ಬಪತ್ರೈರ್ಗೋಮೂತ್ರಕ್ವಥಿತೈಃ ಸ್ವೇದಃ||೩೧||
रोहिषपूतीककरञ्जकपित्थास्फोतपीलुबिल्वपत्रशिग्रुसुरसार्कनिम्बपत्रैर्गोमूत्रक्वथितैः स्वेदः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpanaM sirAvyadhAdi ca (32) · Śloka 32
ತಥಾಪಿ ಶೋಫಘರ್ಷಾನುಬನ್ಧೇ ಯವಮದನಭೂರ್ಜಶಮೀಪತ್ರೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಘೃತೇನೈವ ವಾ ನಾಡ್ಯಾಕ್ಷಿ ಧೂಪಯೇತ್| ಲಘ್ವಶಿತಂ ಚ ದ್ವಿತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಪ್ರಾತರ್ವ್ಯೋಷವಿಪಕ್ವಂ ಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ತತಃ ಸಿರಾವ್ಯಧೋ ವಿರೇಕಶ್ಚ||೩೨||
तथापि शोफघर्षानुबन्धे यवमदनभूर्जशमीपत्रैः सघृतैर्घृतेनैव वा नाड्याक्षि धूपयेत्| लघ्वशितं च द्वितीयेऽह्नि प्रातर्व्योषविपक्वं यवक्षारावचूर्णितं सर्पिः पाययेत्| ततः सिराव्यधो विरेकश्च||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAni (33) · Śloka 33
ಬೃಹತೀತ್ವಕ್ಶುಣ್ಠೀತಾಮ್ರಕಾಂಸ್ಯರಜಾಂಸಿ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೇ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಥೈವ ಚ ಸಪ್ತಾಹೇ| ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹೇ ಚ ಗತೇ ವರ್ತ್ತಯಃ ಕಾರ್ಯಾ| ಮರಿಚಹರಿದ್ರಾಭಯಾಞ್ಜನೈರ್ವಾ ಜಲಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತ್ತಿಃ| ತ್ರಿಕಟುಕತ್ರಿಫಲಾವಿಡಙ್ಗಸಾರಹರಿದ್ರಾಭಿರ್ವಾ| ಹರೀತಕೀ ತುತ್ಥಂ ಚ ಸಮಭಾಗಂ ತುತ್ಥಾದಷ್ಟಾಂಶೇನ ಮರಿಚಮೇಷಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಕುಮಾರೀ ಸರ್ವಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಘ್ನೀ| ವಿಡಙ್ಗಚೂರ್ಣೋ ವಾ ವಾರುಣ್ಯಾ ಭಾವಿತಃ ಶಙ್ಖೋ ಬೀಜಪೂರರಏನ ಮಧುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸೇನ ಪೃಥಗೈಕಧ್ಯಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡೋ ವಾ ಪೋಥಕೀಬಹಲಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಾಭಿಷ್ಯನ್ದಾನಪಹರತಿ| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಸೈನ್ಧವಮನಃಶಿಲಾಲಾಕ್ಷಾನತಕರಞ್ಜಿಕಾಸುರಶಙ್ಖವ್ಯೋಷತಾಲೀಸಕುಷ್ಠಕಲಿಙ್ಗಕ- ದೇವದಾರುನಲದಜಾತೀಮುಕುಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಸುರಾಮಣ್ಡಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸರ್ವಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗವಿಕಾರಹರಾ| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣಂ ತಾಮ್ರಸಮುದ್ರೇ ಸುರಸಪತ್ರಸ್ವರಸೇನ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭಾವಯೇತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ವರ್ತ್ಮೋಪಚಯಪಕ್ಷ್ಮಶಾತಘ್ನಮ್| ಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷವರಾವಿಡಙ್ಗಲೋಧ್ರಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕತುತ್ಥಕತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲತಾಮ್ರಚೂರ್ಣೈಃ ಛಾಗಪಯಃಪಿಷ್ಟೈರ್ಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸಪರಿಪೀತೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಖ್ಯಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾನ್ ಜಯತಿ| ಕಣ್ಡ್ವಾಂ ಮನಶ್ಶಿಲಾಸೈನ್ಧಶ್ವೋತಮರಿಚೈರ್ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ| ಸಶೋಫಾಯಾಂ ನಾಗರದೇವದಾರುಸೈನ್ಧವಜಾತಿಕ್ಷಾರಕೈಃ ಸುರಾಮಣ್ಡಪಿಷ್ಟೈಃ| ನಕ್ತಮಾಲಲಶುನಶಿಗ್ರುಶಿಗ್ರುಕಬೀಜೈರ್ವಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ||೩೩||
बृहतीत्वक्शुण्ठीताम्रकांस्यरजांसि दधिमस्तुना पिष्ट्वा ताम्रपात्रे प्रलेपयेत्| तथैव च सप्ताहे| सप्तसप्ताहे च गते वर्त्तयः कार्या| मरिचहरिद्राभयाञ्जनैर्वा जलपिष्टा वर्त्तिः| त्रिकटुकत्रिफलाविडङ्गसारहरिद्राभिर्वा| हरीतकी तुत्थं च समभागं तुत्थादष्टांशेन मरिचमेषा वर्त्तिः कुमारी सर्वश्लेष्माक्षिरोगघ्नी| विडङ्गचूर्णो वा वारुण्या भावितः शङ्खो बीजपूररएन मधुकं त्रिफलारसेन पृथगैकध्यं वा चूर्णाञ्जनं वा पिण्डो वा पोथकीबहलकफोत्क्लेशाभिष्यन्दानपहरति| स्वर्णगैरिकसैन्धवमनःशिलालाक्षानतकरञ्जिकासुरशङ्खव्योषतालीसकुष्ठकलिङ्गक- देवदारुनलदजातीमुकुलरसाञ्जनैः सुरामण्डपिष्टैर्वर्त्तिः सर्वश्लेष्माक्षिरोगविकारहरा| पुष्पकासीसचूर्णं ताम्रसमुद्रे सुरसपत्रस्वरसेन सप्ताहं भावयेत्| तच्चूर्णाञ्जनं वर्त्मोपचयपक्ष्मशातघ्नम्| सैन्धवव्योषवराविडङ्गलोध्रप्रपौण्डरीकमधुकतुत्थकतार्क्ष्यशैलताम्रचूर्णैः छागपयःपिष्टैर्मार्कवस्वरसपरिपीतैर्वर्त्तिः काण्डचित्राख्या सर्वाक्षिरोगान् जयति| कण्ड्वां मनश्शिलासैन्धश्वोतमरिचैर्मातुलुङ्गरसपिष्टैर्वर्त्तिः| सशोफायां नागरदेवदारुसैन्धवजातिक्षारकैः सुरामण्डपिष्टैः| नक्तमाललशुनशिग्रुशिग्रुकबीजैर्वा रसक्रिया||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (34) · Śloka 34
ತರ್ಪಣಞ್ಚ ಯಕೃದಾಜಮಗರುಪ್ರಿಯಙ್ಗುನಲದದೇವದಾರುಯುತಂ ಪಯಸಿ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಶೀತೇ ಖಜಮಥಿತೇ ಯನ್ನವನೀತಂ ತದೇಭಿರೇವೌಷಧೈರ್ವಿಪಕ್ವಮ್| ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ ಕುಷ್ಠತಗರದಾರ್ವೀಸರ್ವಗನ್ಧೈರಾಜೇನ ಯಕೃತಾ ಸಹ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಮಧುಘೃತಯುತೈಃ||೩೪||
तर्पणञ्च यकृदाजमगरुप्रियङ्गुनलददेवदारुयुतं पयसि क्वाथयेत्तस्मिन् शीते खजमथिते यन्नवनीतं तदेभिरेवौषधैर्विपक्वम्| पुटपाकश्च कुष्ठतगरदार्वीसर्वगन्धैराजेन यकृता सह पिष्टैर्मधुघृतयुतैः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - pittajacikitsAtideshaH (35) · Śloka 35
ರಕ್ತಜಂ ಪುನರಭಿಷ್ಯನ್ದಮಧಿಮನ್ಥಂ ಚ ಪಿತ್ತವದುಪಕ್ರಮೇತ್| ಸ್ತನ್ಯೇಕ್ಷುರಸಶರ್ಕರೋದಕಾನ್ಯತಮೇನ ವಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚಾಸ್ಯ ರುಧಿರಮವಸೇಚಯೇತ್ ಸಿರಾವ್ಯಧೇನ ಜಲೌಕೋಭಿಶ್ಚ| ತೀವ್ರವೇದನಾಯಾಂ ಮಹತೀಂ ಘೃತಮಾತ್ರಾಂ ಪಾಯಯೇತ್||೩೫||
रक्तजं पुनरभिष्यन्दमधिमन्थं च पित्तवदुपक्रमेत्| स्तन्येक्षुरसशर्करोदकान्यतमेन वाश्च्योतयेत्| पुनः पुनश्चास्य रुधिरमवसेचयेत् सिराव्यधेन जलौकोभिश्च| तीव्रवेदनायां महतीं घृतमात्रां पाययेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guTikA~jjanam (36) · Śloka 36
ಆಢಕೋಕುರ್ಯಟಪಾಟಲೀಶ್ರೀಪರ್ಣೀವಿದುಲಾರ್ಜುನಬೃಹತೀಚಮ್ಪಕಮಾಲತೀಮೂಲಾನಿ ಖರ್ಜೂರರಸಪಿಷ್ಟಾನಿ ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಮ್||೩೬||
आढकोकुर्यटपाटलीश्रीपर्णीविदुलार्जुनबृहतीचम्पकमालतीमूलानि खर्जूररसपिष्टानि गुटिकाञ्जनम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratya~jjanam (37) · Śloka 37
ಕೇಶೈರ್ಜಲಾದ್ರೈಃ ಕಾಂಸ್ಯಮುದ್ಘರ್ಷಯೇತ್| ತಾನ್ ಕಾಂಸ್ಯಮಲದಿಗ್ಧಾನನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ತದ್ ಭಸ್ಮ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇ ಸುರಸಾಸ್ವರಸೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ಛಾಗೇ ಪಞ್ಚಾಹಂ ಭಾವಯೇತ್| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸ್ರೋತೋಽಜತುಲ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಮ್||೩೭||
केशैर्जलाद्रैः कांस्यमुद्घर्षयेत्| तान् कांस्यमलदिग्धानन्तर्धूमं दग्ध्वा तद् भस्म त्रिफलाक्वाथे सुरसास्वरसे क्षीरे च छागे पञ्चाहं भावयेत्| एतच्चूर्णं स्रोतोऽजतुल्यं प्रत्यञ्जनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehA~jjanam (38) · Śloka 38
ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಪಯಸಿ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ತತಃ ಪೂತಶೀತಮಥಿತಾತ್ ಸ್ನೇಹಮುಪೋಷಿತಾಯ ಕೃಕವಾಕವೇ ದದ್ಯಾತ್| ತಸ್ಯ ಯತ್ಪುರೀಷಂ ತತ್ಸ್ನೇಹಾಞ್ಜನಮ್||೩೮||
कृष्णसर्पं पयसि क्वाथयेत्ततः पूतशीतमथितात् स्नेहमुपोषिताय कृकवाकवे दद्यात्| तस्य यत्पुरीषं तत्स्नेहाञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRukprasAdanA~jjanam (39) · Śloka 39
ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮುಖಮನಸರ್ಪಿಷೋಃ ಪೂರ್ಣೈಂ ದರ್ಭವೇಷ್ಟಿತಂ ಮೃದವಲಿಪ್ತಮಧೋಮುಖಂ ಗೋಮಯೇನಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧ್ವಾ ತತೋಽಞ್ಜನಮಾದಾಯ ಪತ್ರನಲದನೀಲೋತ್ಪಲತುಲ್ಯಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಪರಂ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದಜನನಮಞ್ಜನಮ್||೩೯||
कृष्णसर्पमुखमनसर्पिषोः पूर्णैं दर्भवेष्टितं मृदवलिप्तमधोमुखं गोमयेनाग्निना दग्ध्वा ततोऽञ्जनमादाय पत्रनलदनीलोत्पलतुल्यं चूर्णीकृतं परं दृक्प्रसादजननमञ्जनम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyam (40) · Śloka 40
ಘೃತಮಣ್ಡಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾಮಧುಕನೀಲೋತ್ಪಲೈರ್ಮಾನುಷೀದುಗ್ಧೋಕ್ತೈಃ ಸಿದ್ಧೋ ನಸ್ಯಮಿತಿ||೪೦||
घृतमण्डश्च शर्करामधुकनीलोत्पलैर्मानुषीदुग्धोक्तैः सिद्धो नस्यमिति||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhAraNopadeSaH (41-19) · Śloka 19
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಸರ್ವೇಽಕ್ಷಿರೋಗಾ ಯತ್ಪ್ರಾಯೋ ಜಾಯನ್ತೇ ಸ್ಯನ್ದಪೂರ್ವಕಾಃ| ಯತಶ್ಚ ರಕ್ತಂ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ತಾನತಸ್ತ್ವರಯಾ ಜಯೇತ್| ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗಸ್ರೋತಸ್ಯನ್ದನಾತ್ ಸ್ಯನ್ದ ಉಚ್ಯತೇ| ತತ್ಸ್ಥಾನಾಂ ತದ್ವದಙ್ಗಾನಾಮಧಿಮನ್ಥೋಽತಿಮನ್ಥನಾತ್| ವಾತೇಽಕ್ಷಿಸೇಕಸ್ಸೈರಣ್ಡಬೃಹತೀಮಧುಶಿಗ್ರುಣಾ| ಸಿದ್ಧೇನ ಪಞ್ಜಮೂಲೇನ ಸಸಿತೈಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಯೋಃ| ದಾರ್ವೀಲಾಕ್ಷೋತ್ಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕದ್ವಯೈಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ತ್ರಿಫಲಾಶುಣ್ಠೀನಿಮ್ಬಲೋಧ್ರಾಟರೂಷಕೈಃ| ಸಮಸ್ತೈಸ್ಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ಯನ್ದೇಽಕ್ಷಿಸೇಚನಮ್| ತುತ್ಥವ್ಯೋಷಾಭಯಾಲೋಧ್ರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈಃಸ್ತಾಮ್ರಸಂಸ್ಥಿತೈಃ| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಸೇಕೋಽಯಂ ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯನ್ದರುಕ್ಪ್ರಣುತ್| ತದ್ವತ್ತುಥಾಭಯಾಲೋಧ್ರಯಷ್ಟೀಮಧುರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ಶತಾಹ್ವಾರ್ದ್ಧಾಂಶಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಸೇಕಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿಶೂಲಜಿತ್| ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರೈಸ್ತಾಮ್ರಸಂಸ್ಥೈಸ್ತಿಲಾಮ್ಭಸಾ| ಸೇಚನಂ ಹನ್ತಿ ರುಗ್ರಾಗದಾಹಶ್ವಯಥುಘರ್ಷಣಮ್| ದ್ವಿನಿಶಾತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತೈಃ ಪ್ರಮಾದಾದುಗ್ಧಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಸೇಕಃ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೈರಭಿಘಾತರುಜಾಪಹಃ| ನಿಷಿಕ್ತಂ ತುತ್ಥಕಂ ವಾರಾನ್ ಗೋರ್ಜಲೇ ಪಞ್ಚವಂಶತಿಮ್| ಸ್ತನ್ಯೇ ವಾ ಛಾಗದುಗ್ಧೇ ವಾ ಸದ್ಯಃ ಕೋಪೇ ತದಞ್ಜನಮ್| ಬದರೀದಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತುತ್ಥಧಾತ್ರೀಫಲೈಃ ಸಮೈಃ| ಪುಟಾನ್ತೈರ್ಬಾದರಾಗ್ನೀದ್ಧೈರ್ದೃಗುತ್ಕೋಪಘ್ನಮಞ್ಜನಮ್| ಬೃಹತ್ಯೈರಣ್ಡಮೂಲತ್ವಕ್ ಶಿಗ್ರುಮೂಲೈಃ ಸಸೈನ್ಧವೈಃ| ವರ್ತ್ತಿರಾಜಪಯಃಪಿಷ್ಟೈಸ್ಸರ್ವವಾತಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಸುಮನಃ ಕ್ಷಾರಕಾಃ ಶಙ್ಖಸ್ತ್ರಿಫಲಾ ಮಧುಕಂ ಬಲಾ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಪಹಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಪಿಷ್ಟಾ ದಿವ್ಯೇನ ವಾರಿಣಾ| ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ಶಙ್ಖನಾಭಿಸ್ಸಮುದ್ರಜಃ| ಫೇನಃ ಶೈಲೇಯಕಂ ಸರ್ಜೋ ವರ್ತ್ತಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಶಙ್ಖವಿದ್ರುಮವೈಡೂರ್ಯಲೋಹಿತಾಕ್ಷಪ್ಲವಾಸ್ಥಿಭಿಃ| ಸ್ರೋತೋಜಶ್ವೇತಮರಿಚೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕರಸೋ ವಸಾ ಸರ್ಪಸ್ಯ ಸೈನ್ಧವಮ್| ಘೃತಂ ಚ ಜೀರ್ಣಂ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿವಿಕಾರಘ್ನೀ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಶಸ್ತಾ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಕಾಚಾರ್ಮಪಟಲೇಷು ಚ| ರಸಾಞ್ಜನಂ ಶ್ರೃಙ್ಗವೇರಮಭಯಾ ತುತ್ಥಕಂ ಶುಭಮ್| ಯಥೋತ್ತರಂ ದ್ವಿಗುಣಿತೈಸ್ತೈರ್ವರ್ತ್ತಿರಪರಾಜಿತಾ| ಋತೇ ವಾತಾದಭಿಷ್ಯನ್ದಾತ್ತಿಮಿರಾಣಿ ಕುಕೂಣಕಮ್| ಪೋಥಕೀಪಿಟಕಾಃ ಪಿಲ್ಲಾನರ್ಮಾಣಿ ಚ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ತಾಮ್ರೇ ಮಸ್ತು ಸಮುದ್ಘೃಷ್ಟಂ ತುತ್ಥಕಂ ಶ್ಯಾವತಾಂ ಗತಮ್| ಸರ್ವಾಭಿಷ್ಯಾನ್ದಶುಕ್ಲಾರ್ಮಸಿರಾಜಾಲಜಿದಞ್ಜನಮ್| ಮರಿಚವರಲವಣಭಾಗೋ ಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಕರ್ಣಸಮುದ್ರಫೇನಾಭ್ಯಾಮ್| ಸೌವೀರಭಾಗನವಕಂ ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಫಾಮಯಜಿತ್| ಮರಿಚಾಮಲಕಜಲೋದ್ಭವ- ತುತ್ಥಾಞ್ಜನತಾಪ್ಯಧಾತುಭಿಃ ಕ್ರಮವೃದ್ಧೈಃ| ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತಿ ಯೋಗ- ಸ್ತಿಮಿರಾರ್ಮಕ್ಲೇದಕಾಚಕಣ್ಡೂಘ್ನಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಸತರೋತ್ಪಲಪತ್ರಾ ವರ್ತ್ತಯೇತ್ಸಮಧುಕಾಂ ಸಹರಿದ್ರಾಮ್| ಏತಯಾ ಸತತಮಞ್ಜಯಿತವ್ಯಂ ಯಃ ಸುಪರ್ಣಸಮಮಿಚ್ಛತಿ ಚಕ್ಷುಃ||೪೧|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮೈಕೋನವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೯||
भवति चात्र सर्वेऽक्षिरोगा यत्प्रायो जायन्ते स्यन्दपूर्वकाः| यतश्च रक्तं सन्दूष्य तानतस्त्वरया जयेत्| सर्वोर्ध्वजत्रुगस्रोतस्यन्दनात् स्यन्द उच्यते| तत्स्थानां तद्वदङ्गानामधिमन्थोऽतिमन्थनात्| वातेऽक्षिसेकस्सैरण्डबृहतीमधुशिग्रुणा| सिद्धेन पञ्जमूलेन ससितैः पित्तरक्तयोः| दार्वीलाक्षोत्पलद्राक्षामञ्जिष्ठामधुकद्वयैः| श्लेष्मणि त्रिफलाशुण्ठीनिम्बलोध्राटरूषकैः| समस्तैस्सन्निपातोत्थे कुर्यात्स्यन्देऽक्षिसेचनम्| तुत्थव्योषाभयालोध्रयष्ट्याह्वैःस्ताम्रसंस्थितैः| धान्याम्लपिष्टैः सेकोऽयं सर्वाभिष्यन्दरुक्प्रणुत्| तद्वत्तुथाभयालोध्रयष्टीमधुरसाञ्जनैः| शताह्वार्द्धांशसंयुक्तैः सेकः सर्वाक्षिशूलजित्| पुष्पाञ्जनसिताक्षौद्रैस्ताम्रसंस्थैस्तिलाम्भसा| सेचनं हन्ति रुग्रागदाहश्वयथुघर्षणम्| द्विनिशात्रिफलामुस्तैः प्रमादादुग्धकल्कितैः| सेकः सशर्कराक्षौद्रैरभिघातरुजापहः| निषिक्तं तुत्थकं वारान् गोर्जले पञ्चवंशतिम्| स्तन्ये वा छागदुग्धे वा सद्यः कोपे तदञ्जनम्| बदरीदलयष्ट्याह्वतुत्थधात्रीफलैः समैः| पुटान्तैर्बादराग्नीद्धैर्दृगुत्कोपघ्नमञ्जनम्| बृहत्यैरण्डमूलत्वक् शिग्रुमूलैः ससैन्धवैः| वर्त्तिराजपयःपिष्टैस्सर्ववाताक्षिरोगजित्| सुमनः क्षारकाः शङ्खस्त्रिफला मधुकं बला| पित्तरक्तापहा वर्त्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा| सैन्धवं त्रिफला व्योषं शङ्खनाभिस्समुद्रजः| फेनः शैलेयकं सर्जो वर्त्तिः श्लेष्माक्षिरोगजित्| शङ्खविद्रुमवैडूर्यलोहिताक्षप्लवास्थिभिः| स्रोतोजश्वेतमरिचैर्वर्त्तिः सर्वाक्षिरोगजित्| पिप्पल्यः किंशुकरसो वसा सर्पस्य सैन्धवम्| घृतं च जीर्णं सर्वाक्षिविकारघ्नी रसक्रिया| शस्ता सर्वाक्षिरोगेषु काचार्मपटलेषु च| रसाञ्जनं श्रृङ्गवेरमभया तुत्थकं शुभम्| यथोत्तरं द्विगुणितैस्तैर्वर्त्तिरपराजिता| ऋते वातादभिष्यन्दात्तिमिराणि कुकूणकम्| पोथकीपिटकाः पिल्लानर्माणि च नियच्छति| ताम्रे मस्तु समुद्घृष्टं तुत्थकं श्यावतां गतम्| सर्वाभिष्यान्दशुक्लार्मसिराजालजिदञ्जनम्| मरिचवरलवणभागो भागौ द्वौ कर्णसमुद्रफेनाभ्याम्| सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफामयजित्| मरिचामलकजलोद्भव- तुत्थाञ्जनताप्यधातुभिः क्रमवृद्धैः| षण्माक्षिक इति योग- स्तिमिरार्मक्लेदकाचकण्डूघ्नः| पिप्पलीं सतरोत्पलपत्रा वर्त्तयेत्समधुकां सहरिद्राम्| एतया सततमञ्जयितव्यं यः सुपर्णसममिच्छति चक्षुः||४१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अभिष्यन्दप्रतिषेधो नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon