20. akṣipākapillapratiṣēdhaḥ

Adhikarana athAkShipAkapillapratiShedho nAma viMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತ ಅಕ್ಷಿಪಾಕಪಿಲ್ಲಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಸ್ಯ ತದೇಕಯೋಗಕ್ಷೇಮಸ್ಯ ಚಾಧಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮುಕ್ತ್ವಾ ಅಕ್ಷಿಪಾಕಾನಾಂ ಪಿಲ್ಲಾನಾಂ ಚ ಸಾಧನಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಮ್ಭ್ಯತೇ-ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಪಿಲ್ಲಾ ಉಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಏವ ವರ್ತ್ಮಾದಿರೋಗೇಭ್ಯಃ ಕೇಚಿತ್| ತೇ ಚೇಹೈವ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ||೧||

Adhikarana shuShkAkShipAkacikitsA (2) · Śloka 2

ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೇ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವಿಹಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಕುಲೀರರಸಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ವಾ| ದಾರ್ವೀಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಯೋಃ ಕ್ವಾಥ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಮಕ್ಷಿಪಾಕಘ್ನಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಕ್ಕಾಲಾನುಸಾರೀಸಾರಿವಾಲೋಧ್ರಲಾಕ್ಷಾಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾಣಾಮಕ್ಷಿಪಾಕರಕ್ತರಾಜೀಘ್ನಮ್| ಮೃದ್ವೀಕಾಚನ್ದನಕಲ್ಕಸ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಪರಿಸ್ರುತೋ ಮಧುಮಾನಶ್ರುದಾಹಹರಃ| ಅಣುತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್| ಶಾರಿವಾವಿದಾರೀಬಲಾಮಧುಕೋತ್ಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಟರೂಷಕಜೀವಕಚನ್ದನೈರ್ಜಾಙ್ಗಲರಸಕ್ಷೀರೋಪೇತಂ ತೈಲಂ ಸಾಧಿತಂ ನಾವನಾತ್ ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜಾನ್ ಗದಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾನ್ ನಿಹನ್ತಿ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚಾತ್ರ ತರ್ಪಣಪುಟಪಾಕಾಃ| ವಾತಪಿತ್ತಾನ್ಯತರೋದ್ರೇಕತಶ್ಚ ಯಥಾಸ್ವಮಭಿಷ್ಯನ್ದವಿಧಿಃ| ಆದರ್ಶಮಣ್ಡಲೇ ಘೃತಾಕ್ತಕೇಶಾನ್ ಘೃಷ್ಟ್ವಾನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಹೇತ್ಸಾ ಮಷೀಘೃತಪಿಷ್ಟಾಽಯಸಭಾಜನಸ್ಥಿತಾಽಕ್ಷಿಪಾಕಮಞ್ಜನಾದಪಹರತಿ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಫಲತ್ರಿಕಕಟಙ್ಕಟೇರೀನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ ಲೋಹಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಚೂರ್ಣಮಾಪಿಣ್ಡೀಭಾವಾತ್ ಪಚೇತ್| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮಭಯಂ ದಾಹೋಷಾಕರಾಗಾಶ್ರುಹರಮ್| ತಾಮ್ರರಜಸ್ಸೈರ್ಯಕಪುಷ್ಪಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಧುಕಕಾಲಾನುಸಾರೀಶಾರಿವಾಃ ಛಾಗೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಮ್| ಆನೂಪವಸಾ ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಚೂರ್ಣಾನ್ವಿತಾ ಸ್ನೇಹಾಞ್ಜನಮ್| ಏವಮಪ್ಯಶಾನ್ತೌ ಮಧುಕಸಿದ್ಧಃ ಶತಾಹ್ವಾಚೂರ್ಣಯುಕ್ತೋ ಘೃತಮಣ್ಡಸ್ತಥಾ ಪಯೋ ವಾ ಬಸ್ತಿಃ||೨||

ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವಿಹಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಶಮೂಲಾದಿಕಂ ಕುಲೀರಮಾಂಸರಸಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್| ದಾರ್ವ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಕಾಲಾನುಸಾರೀ ಕಾಲೇಯಕಃ| ಕಾರಣ್ಡಕ ಆಮ್ಲಾಯನಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಅಣುತೈಲಂ ನಸ್ಯವಿಧ್ಯುಕ್ತಮ್| ಶಾರಿವಾದಿತೈಲಂ ನಾವನಾದ್ವಾತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾನ್ ಸರ್ವಾನೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜಾನ್ ಗದಾನ್ ನಿಹನ್ತಿ ನಾಶಯತಿ| ಅತ್ರೇತ್ಯಕ್ಷಿಪಾಕೇ ವಾತಪಿತ್ತಯೋರನ್ಯತರಸ್ಯೋದ್ರೇಕಾದ್ಧೇತೋರ್ಯಥಾಸ್ವಮುದ್ರಿಕ್ತದೋಷಾನತಿಕ್ರಮೇಣಾಭಿಷ್ಯನ್ದೋಕ್ತೋ ವಿಧಿಃ| ಆದರ್ಶಮಣ್ಡಲೇ ಮಲಿನಿತಕೇಶಮಪ್ಯಞ್ಜನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಿಕ್ವಾಥಪಕ್ವಗುಲಿಕಾ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾಞ್ಜನಂ ನಾಮ್ನಾಭಯಂ ದಾಹಾದಿಹರಮ್| ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಾದಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಸೈರ್ಯಕಸ್ಯ ಸಹಚರಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಮಾಮ್ಲಾಯನಸ್ಯೇತಿ ಕೇಚಿತ್| ಆನೂಪವಸೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ಪಯ ಇತಿ ಘೃತಮಣ್ಡವನ್ಮಧುಕಸಿದ್ಧಂ ಶತಾಹ್ವಾಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಂ ಚ||೨||

Adhikarana saSoPAlpaSoPayoScikitsA (3) · Śloka 3

ಸಶೋಫಾಲ್ಪಶೋಫಯೋಸ್ತು ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾನು ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಭಯಾಕ್ವಾಥಸ್ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕವಾನ್ ಸಘೃತೋ ವಿರೇಕಃ| ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಯಥಾದೋಷೋದಯಮಾಸ್ಥಾಪನಮ್| ತತಃ ಪಿಣ್ಡಸ್ವಿನ್ನಶಿರಸಃ ಸರ್ಷಪತೈಲೇನ ಸೈನ್ಧವಯುತೇನ ವಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ಫಣಿಜ್ಜಕಯುಕ್ತೇನ ವಾ ಅಣುತೈಲೇನ ಶಿರೋವಿರೇಕಃ ವಿರಿಕ್ತಶಿರಸೋಽನುವಾಸನಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ ಧೂಮಪಾನಂ ಚ| ಶಿರೋನೇತ್ರಂ ಚಾಸ್ಯ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಪತ್ತೂರೈರಣ್ಡಪತ್ರೈಃ ಕ್ಷೀರಾಂಬುಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಸಂಸ್ವೇದಯೇತ್| ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಲೋಧ್ರಚೂರ್ಣಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಸಸ್ಥಮುಷ್ಣೋದಕವಿಮೃದಿತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೋಕ್ತಂ ಚ ವೇದನಾಘ್ನಮ್||೩||

ಸಶೋಫಾಖ್ಯೇಽಲ್ಪಶೋಫಾಖ್ಯೇ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಸತಃ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಹರೀತಕೀಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಘೃತಯುಕ್ತೇನ ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ದೋಷೋದಯಾನತಿಕ್ರಮೇಣಾಸ್ಥಾಪನಮ್| ತತ ಇತ್ಯಾಸ್ಥಾಪನಾದನನ್ತರಂ ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಸೇನ ಸ್ವಿನ್ನಶಿರಸಃ ಸರ್ಷಪತೈಲೇನ ಶಿರೋವಿರೇಕಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಸೈನ್ಧವಯುತೇನಾಣುತೈಲೇನ ವಾ ಫಣಿಜ್ಜಕಚೂರ್ಣಯುತೇನ| ಫಣಿಜ್ಜಕೋ ಮರುವಕಃ| ತತಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾಽನುವಾಸನಮ್| ಧೂಮಪಾನಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಮ್| ಅಸ್ಯ ಚಾಕ್ಷಿಪಾಕವತಃ ಶಿರೋನೇತ್ರಂ ಚ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಾದಿಪತ್ರೈಃ ಕ್ಷೀರಾಮ್ಬುಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಸುನಿಷಣ್ಣಕನಾಮಾನೂಪೇ ಭವತಿ| ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ಸುಲ್ಯೇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ಪತ್ತೂರೋ ಜಲೇ ಭವತಿ ನಾಮ್ನಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಃ| ಘೃತಭೃಷ್ಟಮಿತ್ಯಾದಿನಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೋಕ್ತಂ ವೇದನಾಘ್ನಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತಚ್ಚ ಲೋಧ್ರಕೋರಣ್ಡಪುಷ್ಪಕೃತಃ ಕ್ವಾಥಃ|| ೩||

Adhikarana tatra sandhAvAH (4) · Śloka 4

ಏವಮಶಾನ್ತವೇದನಂ ಸನ್ಧಾವೈರುಪಕ್ರಮೇತ್| ಶಶಶಿರಃಕಪಾಲಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕಾಂಸ್ಯೇ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಂ ಸನ್ಧಾವೋ ವೇದನಾಘ್ನಃ| ತದ್ವತ್ತಾಮ್ರಂ ಚ ಲೋಹೇ ಗೋಮೂತ್ರಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಧೂಪಿತಮ್| ಶಿಗ್ರುಪಲ್ಲವರಸಶ್ಚ ತಾಮ್ರಘೃಷ್ಟೋ ಘೃತಧೂಪಿತಃ| ಶಙ್ಖತಾಮ್ರೇ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಯವಶಮೀಪತ್ರಧೂಪಿತಂ ಘರ್ಷವೇದನಾಘ್ನಮ್| ಉದುಮ್ಬರಫಲಂ ಲೋಹೇ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಶಮೀಪತ್ರಧೂಪಿತಂ ಶೂಲರಾಗಾಶ್ರುಘರ್ಷಘ್ನಮ್| ದಧಿಸರಃಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಸ್ತಾಮ್ರೇ ಘೃಷ್ಟಶ್ಶೋಫಘರ್ಷಾಶ್ರುವೇದನಾಘ್ನಃ| ಮೃತ್ಕಪಾಲಂ ಕಾಂಸ್ಯೇ ತಿಲೋದಕಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಕ್ತನಿಮ್ಬಪತ್ರ-ಧೂಪಿತಂ ಶೋಫಕಣ್ಡೂಘರ್ಷಾಶ್ರುಶೂಲರಾಗಘ್ನಮ್| ಸನ್ಧಾವಾಞ್ಜಿತಂ ಚಾಕ್ಷಿ ಸ್ತನ್ಯೇನಾನುಸಿಞ್ಚೇತ್| ತ್ರಿಪರಞ್ಚ ತೈರ್ನ್ನಾಞ್ಜಯೇತ್||೪||

ಸನ್ಧಾವೈರಿತ್ಯನನ್ತರಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ ಸನ್ಧಾವನಾಮಭಿರಞ್ಜನೈಶ್ಚೋಪಕ್ರಮೇತ| ಶಶಸ್ಯ ಶಿರಃಕಪಾಲಂ ಸೈನ್ಧವೇನ ಸಹ ಕಾಂಸ್ಯಪಾತ್ರೇ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಘೃಷ್ಟಂ ವೇದನಾಘ್ನಂ ಸನ್ಧಾವಃ| ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಗೋಮೂತ್ರಘೃಷ್ಟಂ ತಾಮ್ರಂ ಘೃತಧೂಪಿತಂ ಸನ್ಧಾವಃ| ಶಿಗ್ರುಪಲ್ಲವರಸಸ್ತಾಮ್ರಘೃಷ್ಟೋ ಘೃತಧೂಪಿತಶ್ಚ ಸನ್ಧಾವಃ| ತದ್ವಲ್ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಘ್ರುಷ್ಟಂ ತಾಮ್ರಂ ಘೃತಧೂಪಿತಂ ಸನ್ಧಾವಃ| ಉದುಮ್ಬರಫಲಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶೂಲಾದಿಘ್ನಸ್ಸನ್ಧಾವಃ| ದಧಿಸರಾದಿಕಃ ಸನ್ಧಾವಃ ಶೋಫಾದಿಹರಃ| ಮೃನ್ಮಯಂ ಪಕ್ವಕಪಾಲಂ ಕಾಂಸ್ಯಭಾಜನೇ ತಿಲೋದಕೇನ ಘೃಷ್ಟಂ ಘೃತಾಕ್ತನಿಮ್ಬಪತ್ರಧೂಪಿತಂ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಃ ಸನ್ಧಾವಃ| ಏಭ್ಯೋಽನ್ಯತಮೇನ ಸನ್ಧಾವೇನಾಞ್ಜಿತಮಕ್ಷಿ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ತೈರಿತಿ ಸನ್ಧಾವೈಃ ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿಭ್ಯೋ ವಾರೇಭ್ಯಃ ಪರಮೂರ್ಧ್ವಂ ನೇತ್ರಂ ನಾಞ್ಜಯೇತ್|| ೪||

Adhikarana athA~jjanAni (5) · Śloka 5

ಮಧುಕಬೃಹತೀತ್ವಕ್ತಾಮ್ರರಜಾಂಸ್ಯಜಾಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಾನಿ ಶಮ್ಯಾಮಲಕಪತ್ರೈರ್ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ ಅನೇಕಶೋ ಧೂಪಿತಾನಿ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಶೋಫವೇದನಾಘ್ನಮ್| ತಾಲೀಸಪತ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಲೋಹರಜೋಽಞ್ಜನಕಾಸೀಸತಗರಜಾತೀಮುಕುಲಸೈನ್ಧವೈರ್ಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈಸ್ತಾಮ್ರಮಾಲಿಪ್ತಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಪುನಸ್ತದ್ವದೇವ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಗುಟಿಕಾಃ ಕಾರ್ಯಾಸ್ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಾಃ ಸ್ತಮ್ಭಶ್ವಯಥುಹರ್ಷಘರ್ಷಾಶ್ರುಕಣ್ಡೂಘ್ನ್ಯಃ| ಅಬದ್ಧಾಸ್ಥಿಸಹಕಾರಮಾಂಸಂ ವಿಗತತ್ವಚಂ ಸಮತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಮೀಷತ್ಸೈನ್ಧವೋಪೇತಂ ಗವ್ಯೇನ ದಧ್ನಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮ್ರಮಾಲೇಪಯೇತ್| ಶುಷ್ಕಂ ಶುಷ್ಕಂ ತಥೈವ ಚ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪುನರ್ಲೇಪಯೇತ್| ಏತತ್ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತಾಹೈಃ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಕೃತಂ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿಕಾಶ್ರುಘರ್ಷಶೋಫರಾಗವರ್ತ್ಮೋಪಚಯಘ್ನಮ್| ಅಶ್ಮನ್ತಕಾಮ್ಲವೇತಸಪರೂಷಕಕೋಲದಾಡಿಮೈಃ ಕೃತಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಸಶೋಫಾಲ್ಪಶೋಫಪೂಯಾಲಸಾನ್ ನಾಶಯತಿ| ಇತ್ಥಮಪಿ ಶೋಫಾನುವೃತ್ತೌ ಪುನರಸ್ರಾವಸೇಕಃ ಶಿರೋವಿರೇಕಶ್ಚ||೫||

ಅಥಾನನ್ತರಮಞ್ಜನಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಮಧುಕಾದಿನಾ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಂ ಭವತಿ| ತಾಲೀಸಪತ್ರಾದಿನಾ ಗುಟಿಕಾಃ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿಘ್ನ್ಯಃ ತದ್ವದೇವೇತಿ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ| ಅಞ್ಜನಕಾಲೇ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಗುಪಿಕೋದ್ಘರ್ಷಣಮ್| ಸಹಕಾರಮಾಮ್ರಫಲಮಬದ್ಧಾಸ್ಥ್ಯತಿಬಾಲಮ್| ತಸ್ಯ ಸಹಕಾರಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ತ್ವಚೋಽನ್ತರ್ಭಾಗಮ್| ಸಪ್ತಾಹೇನ ಸಪ್ತಾಹೇನೋಪರ್ಯುಪರಿ ಲೇಪಃ| ಅಶ್ಮನ್ತಕಾದಿನಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಅಶ್ಮನ್ತಕ ಇನ್ದ್ರಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೫||

Adhikarana amloShitacikitsA (6) · Śloka 6

ಅಮ್ಲೋಷಿತಂ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವದುಪಾಚರೇತ್| ಪಿಲ್ಲಲಸಾಧನಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೬||

ಅಮ್ಲೋಷಿತೇ ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವದುಪಚಾರಃ| ಪಿಲ್ಲಸಾಧನಂ ಚಾತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮೀಕ್ಷೇತಾಮ್ಲೋಷಿತೋಪಚಾರಣಾಯ| ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಅಕ್ಷಿಪಾಕಾಃ||೬||

Adhikarana pillarogANAM sa~gkhyAnam (7) · Śloka 7

ಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತನಿಚಯೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮಪೋಥಕೀಬಿಸಾಕ್ಯಕುಕೂಣಕಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧಪೂಯಾಲಸಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕಾಲ್ಪಶೋಫಾಮ್ಲೋಷಿತಾ ವಾತವರ್ಜ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾ ಇತ್ಯಷ್ಟಾದಶ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನೋ ರೋಗಾಃ ಪಿಲ್ಲಸಂಜ್ಞಾಃ||೭||

ಪಿತ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ರಕ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ನಿಚಯೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ಪೋಥಕೀಬಿಸಾಖ್ಯೋ ಬಿಸವರ್ತ್ಮ, ಕುಕೂಣಕಃ, ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧಃ, ಪೂಯಾಲಸಃ, ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕಃ, ಅಲ್ಪಶೋಫಃ, ಅಮ್ಲೋಷಿತಃ, ವಾತವರ್ಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯನ್ದಾಶ್ಚಾಧಿಮನ್ಥಾಶ್ಚ ಪಿತ್ತಸ್ಯನ್ದಃ, ಕಫಸ್ಯನ್ದಃ, ರಕ್ತಸ್ಯನ್ದಃ, ಪಿತಾಧಿಮನ್ಥಃ ಕಫಾಧಿಮನ್ಥಃ, ರಕ್ತಾಧಿಮನ್ಥಶ್ಚ ಇತ್ಯಷ್ಟಾದಶ ರೋಗಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುವರ್ತ್ತಿನಃ ಸನ್ತಃ ಪಿಲ್ಲಸಂಜ್ಞಾಂ ಲಭನ್ತೇ||೭||

Adhikarana pillAnAM pratyekaSaH cikitsA (8) · Śloka 8

ಏಷಾಂ ಕ್ರಿಯಾ ಯಥಾಸ್ವಮುಪದಿಷ್ಟೈವ ಪುನಶ್ಚ ಪಿಲ್ಲೀ ಭೂತಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಪದಿಶ್ಯತೇ||೮||

ಏಷಾಂ ಪಿಲ್ಲಸಂಜ್ಞಿತಾನಾಂ ಪಿತ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮಾದೀನಾಂ ಕ್ರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯಥಾಸ್ವಮಧ್ಯಾಯೇಷೂಕ್ತೈವ||೮||

Adhikarana pillasAmAnyacikitsA (9) · Śloka 9

ಅಥ ಪಿಲ್ಲಾಕ್ಷಿರೋಗಿಣಂ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ವಾಮಯೇತ್| ಕೃತಕ್ರಮಸ್ಯ ಸಿರಾವ್ಯಧಸ್ತತೋ ವಿರೇಕಃ| ಕೃತವಿರೇಕಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೀ ಲಿಖೇತ್| ಸಕೃಲ್ಲೇಖನಾದಶುದ್ಧೌ ಪುನರ್ಲೇಖಯೇಜ್ಜಲೌಕೋಭಿಶ್ಚ ಗ್ರಾಹಯೇತ್| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಲೋಧ್ರಪದ್ಮಕೇಸರಚನ್ದನಮಧುಕಕಲ್ಕೇನ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಬಿಡಾಲಕಃ| ತುವರಿಕಾಫಲತ್ರಿಕರೋಚನಾಕ್ವಾಥೇನ ಮಧುಮತಾ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಸದಾ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮಞ್ಜನಾನ್ತೇ ಚ ಕಷಾಯವೃಕ್ಷಪಲ್ಲವಕಷಾಯೇಣ| ತೈರೇವ ಚ ಪತ್ರೈರುಷ್ಣಪ್ರಿಯತಾಯಾಮ್ನ್ತರಾನ್ತರಾ ಸ್ವೇದಃ| ತುತ್ಥಕಪಲಂ ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಶ್ವೇತಮರಿಚಾನಿ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟಾನಿ ತತ್ಪಲೈಸ್ತ್ರಿಂಶತಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೇ ಸಮಾಲೋಡಿತಾನಿ ಬಹುವರ್ಷಾಣಾಮಪಿ ಪಿಲ್ಲಾನಾಂ ಪರಮಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಅಞ್ಜನಂ ಚಾಸ್ಯಾಮ್ರಧಾತಕೀಪುಷ್ಪತಿಲಪರ್ಣೀಕಲ್ಕೇನ ಚ ವರ್ತ್ತಿಃ| ಹರೀತಕ್ಯಾಢಕೀಶ್ಚಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸ್ಯಷ್ಟಭಾಗಾವಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ಪುನಶ್ಚ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯಾದರ್ವೀಪ್ರಲೋಪಾದ್ರಸಕ್ರಿಯೇಯಂ ಪಿಲ್ಲಾಕ್ಷಿರೋಪಣೀ| ಪಲಾಶಶಾಖಾಸ್ವರಸೇ ಕ್ವಾಥ್ಯಮಾನೇ ಬೃಹತ್ಯುಶೀರರಜೋ ದದ್ಯಾತ್| ತದ್ ಘನೀಭೂತಂ ಶೀತಮಞ್ಜನಮ್| ಸುರಸಾರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವಾ ವಚಾಲದೇವದಾರುಭಿಃ| ಗೋಪಿತ್ತಪಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ವ್ಯೋಷರಸಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಮ್| ಹರಿತಾಲಸೌವೀರಕಾಞ್ಜನಸಮಾಂಶಂ ವಾ ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಮಞ್ಜನಮ್| ಪರಿಪೇಲವಕಾಸೀಸಹರಿದ್ರಾದ್ವಯಸರ್ಷಪಪ್ರಿಯಙ್ಗುತಗರಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕೇನ ತಾಮ್ರಭಾಜನಮನ್ತರ್ಲೇಪಯಿತ್ವಾ ಸೌವೀರಕಕುಮ್ಭೇಽಧೋಮುಖಂ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾಸಯೇತ್ ತತೋ ಗುಟಿಕಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾತ್| ತುತ್ಥಗೈರಿಕಚೂರ್ಣಂ ಛಗಲೀಪಯಃಪಿಷ್ಟಂ ಗುಟಿಕಾ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಮ್| ಚೂರ್ಣ ಏವ ವಾ ದಿವ್ಯೋದಕಭಾವಿತಃ| ಸ ಏವ ವಾ ತದಾಪ್ಲುತೋ ನೇತ್ರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮಿತಿ| ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ವರ್ತ್ಮಾವಲೇಖಂ ಬಹುಶಸ್ತದ್ವಚ್ಛೋಣಿತಮೋಕ್ಷಣಮ್| ಪುನಃ ಪುನರ್ವಿರೇಕಂ ಚ ಪಿಲ್ಲರೋಗಾತುರೋ ಭಜೇತ್||೯||

ಪಿಲ್ಲೀಭೂತಾನಾಂ ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುವರ್ತ್ತಿನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಧಾರಣೀ ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ| ಅಥೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವಮನಾದನುಕೃತಕ್ರಮಸ್ಯ ವಿಹಿತಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಸ್ಯ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಬಿಡಾಲಕೋ ಬಹಿರ್ಲೇಪಃ| ತುವರಿಕಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಮಾಕ್ಷಿಕವತಾ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಶ್ಚ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್| ಅಞ್ಜನಾನ್ತೇ ಚ ಕಷಾಯವೃಕ್ಷಾಣಾಮನನ್ತರೋಕ್ತಾನಾಂ ತುವರಿಕಾದೀನಾಂ ಪಲ್ಲವಕಷಾಯೇಣ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್| ಉಷ್ಣಪ್ರಿಯತಾಯಾಮುಷ್ಣಾಭಿಲಾಷೇ ತೈರೇವ ಕಷಾಯವೃಕ್ಷಪತ್ರೈರನ್ತರಾನ್ತರಾ ಕದಾಚಿತ್ ಸ್ವೇದಃ| ತುತ್ಥಕಪಾಲಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತತ್ಪಲೈರಿತಿ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಲೈಃ| ಅಸ್ಯ ಚ ಪಿಲ್ಲಾಕ್ಷಿರೋಗಿಣ ಆಮ್ರಾದಿಕಲ್ಕೇನ ವರ್ತ್ತಿರಞ್ಜನಮ್| ಹರೀತಕ್ಯಾದಿನಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಸುಬೋಧಾ| ಪಲಾಶೇತ್ಯಾದಿನಾ ಲೋಹೋಽಞ್ಜನಮ್| ವಚಾದಿಭಿಃ, ಸುರಸಾಯಾ ರಸೇನ ಪಿಷ್ಟೈರಞ್ಜನಮ್| ಸುರಸಾ ಪೂರ್ವಾ| ಗೋಃ ಪಿತ್ತೇನ ಪಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ವ್ಯೋಷರಸಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಂ ವಾಞ್ಜನಮ್| ಹರಿತಾಲಾದಿಕಂ ಭಾಗಸ್ತಾಮ್ರಂ ಭಾಗ ಇತಿ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮ್| ಪರಿಪೇಲವಾದಿನಾ ಗುಟಿಕಾಥವಾ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮ್| ಸೌವೀರಕಂ ಸತುಷಯವಜಾತಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಮ್| ತುತ್ಥಾದಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಮ್| ಅಥವೈಷ ತುತ್ಥಗೈರಿಕಯೋಶ್ಚೂರ್ಣೋ ದಿವ್ಯೋದಕಭಾವಿತೋಽಞ್ಜನಮ್| ಸ ಏವ ವಾ ದಿವ್ಯೋದಕಭಾವಿತುತ್ಥಾದಿಚೂರ್ಣೋ ದಿವ್ಯೋದಕೇನಾಪ್ಲುತ ಆಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ಬಹುಶೋ ವರ್ತ್ಮಾವಲೇಖಾದಿಕಂ ಪಿಲ್ಲರೋಗೇಣಾತುರೋ ಭಜೇತ್||೯||

Adhikarana pUyAlase viSeShaH (10) · Śloka 10

ಪೂಯಾಲಸೇ ತ್ವಶಾನ್ತೇಽನ್ತೇ ದಾಹಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಲಾಕಯಾ||೧೦||

ಪೂಯಾಲಸೇ ತು ಪಿಲ್ಲೀಭೂತೇ ಅಶಾನ್ತೇ ಸರ್ವಕ್ರಿಯಾಣಾಮನ್ತೇಽವಸಾನೇ ಶಲಾಕಯಾ ದಾಹೋ ವಿಧೇಯಃ||೧೦||

Adhikarana netrarogANAmuktAnAM sa~gkhyAnam (11) · Śloka 11

ಚತುರ್ನವತಿರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಣೋರ್ಹೇತುಲಕ್ಷಣಸಾಧನೈಃ| ಪರಸ್ಪರಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಗದಿತಾ ಗದಾ||೧೧||

ಇತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೈರಧ್ಯಾಯೈರಕ್ಷ್ಣೋರ್ಗದಾಶ್ಚತುರ್ನವತಿಃ ಪರಸ್ಪರಮಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಃ ಹೇತ್ವಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ನಿಶ್ಶೇಷತಯಾ ಗದಿತಾ ಉಕ್ತಾಃ| ತೇ ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರೋನ್ಮೀಲ, ನಿಮೇಷ, ವಾತಹತ, ಕುಮ್ಭೀಕಾ, ಪಿತ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟ, ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತ, ಪೋಥಕೀ, ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟ, ಲಗಣ, ಉತ್ಸಙ್ಗ, ರಕ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಾ, ಅರ್ಶೋ, ಅಞ್ಜನನಾಮಿಕಾ, ಬಿಸವರ್ತ್ಮ, ಉತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ಶ್ಯಾವವರ್ತ್ಮ, ಶ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ, ಸಿಕತಾವರ್ತ್ಮ, ಕರ್ದಮ, ಬಹಲ, ಕುಕೂಣಕ, ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧ, ಅಲಜೀ, ಅರ್ಬುದ, ಜಲಾಸ್ರವ, ಕಫಾಸ್ರವ, ಉಪನಾಹ, ರಕ್ತಾಸ್ರವ, ಪರ್ವಣೀ, ಪೂಯಾಲಸ, ಅಲಜೀ, ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥಿ, ಶುಕ್ತಿಕಾ, ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ, ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತ, ಪಿಷ್ಟಕ, ಸಿರೋತ್ಪಾತ, ಸಿರಾಹರ್ಷ, ಸಿರಾಜಾತ, ಶೋಣಿತಾರ್ಮ, ಅರ್ಜುನ, ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ, ಸ್ನಾವಾರ್ಮ, ಅಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ, ಸಿರಾಸಂಸ, ಕ್ಷತಶುಲ್ಕ, ಶುದ್ಧಶುಲ್ಕ, ಅಜಕಾ, ಸಿರಾಶುಲ್ಕ, ತೀವ್ರವೇದನ, ವಾತತಿಮಿರ, ವಾತಕಾಚ, ವಾತಲಿಙ್ಗನಾಶ, ಪಿತ್ತತಿಮಿರ, ಪಿತ್ತಕಾಚ, ಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗನಾಶ, ಗಮ್ಭೀರಾ, ಹ್ರಸ್ವಾ, ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾ, ಕಫತಿಮಿರ, ಕಫಕಾಚ, ಕಫಲಿಙ್ಗನಾಶ, ರಕ್ತತಿಮಿರ, ರಕ್ತಕಾಚ, ರಕ್ತಲಿಙ್ಗನಾಶ, ಸಂಸರ್ಗತಿಮಿರ, ಸಂಸರ್ಗಕಾಚ, ಸಂಸರ್ಗಲಿಙ್ಗನಾಶ, ಸನ್ನಿಪಾತತಿಮಿರ, ಸನ್ನಿಪಾತಕಾಚ, ಸನ್ನಿಪಾತಲಿಙ್ಗನಾಶ, ನಕುಲಾನ್ಧ, ದೋಷಾನ್ಧ, ಊಷ್ಣವಿದಗ್ಧಾ, ಅಮ್ಲವಿದಗ್ಧಾ, ಧೂಮರ, ಅಪಸರ್ಗಿಕಲಿಙ್ಗನಾಶ, ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದ, ವಾತಾಧಿಮನ್ಥ, ಹತಾಧಿಮನ್ಥ, ಅನ್ಯತೋವಾತ, ವಾತಪರ್ಯಯ, ಪಿತ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದ, ಪಿತ್ತಾಧಿಮನ್ಥ, ಕಫಭಿಷ್ಯನ್ದ, ಕಫಾಧಿಮನ್ಥ, ರಕ್ತಾಭಿಷ್ಯನ್ದ, ರಕ್ತಾಧಿಮನ್ಥ, ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕ, ಸಶೋಫ, ಅಲ್ಪಶೋಫ, ಅಕ್ಷಿಪಾಕ, ಅತ್ಯಯ, ಅಮ್ಲೋಷಿತಾ ಇತ್ಯಖ್ಯಾಭಿರುಕ್ತಾಃ|| ೧೧||

Adhikarana svasthe~api pathyApathyanirdeSaH (12) · Śloka 12

ಸರ್ವದಾ ಚ ನಿಷೇವೇತ ಸ್ವಸ್ಥೋಽಪಿ ನಯನಪ್ರಿಯಃ| ಪುರಾಣಯವಗೋಧೂಮಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಕೋದ್ರವಾನ್| ಮುದ್ಗಾದೀನ್ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಾನ್ ಭೂರಿಸರ್ಪಿಃ ಪರಿಪ್ಲುತಾನ್| ಶಾಕಂ ಚೈವಂವಿಧಂ ಮಾಂಸಂ ಜಾಙ್ಗಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಸಿತಾಮ್| ಸೈನ್ಧವಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಾರಿ ಪಾನೇ ಚ ನಾಭಸಮ್| ಆತಪತ್ರಂ ಪದತ್ರಾಣಂ ವಿಧಿವದ್ದೋಷಶೋಧನಮ್| ವರ್ಜಯೇದ್ವೇಗಸಂರೋಧಮಜೀರ್ಣಾಧ್ಯಶನಾನಿ ಚ| ಕ್ರೋಧಶೋಕದಿವಾಸ್ವಪ್ನರಾತ್ರಿಜಾಗರಣಾತಪಾನ್| ವಿದಾಹವಿಷ್ಟಮ್ಭಕರಂ ಯಚ್ಚೇಹಾಹಾರಭೇಷಜಮ್||೧೨||

ಯಸ್ತು ನಯನಪ್ರಿಯಃ ಸ ಸರ್ವದಾ ಷಟ್ಸ್ವಪ್ಯೃತುಷು ಸ್ವಸ್ಥೋಪ್ಯಪಿಶಬ್ದಾದಕ್ಷಿರೋಗವಾನಪಿ ಪುರಾಣಯವಾದಿಕಂ ಸೇವೇತ| ಏವಂವಿಧಂ ಚ ಶಾಕಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಭೂರಿಸರ್ಪಿಃ ಪರಿಪ್ಲುತಂ ಚ ಸೇವೇತ| ವೇಗಸಂರೋಧಾದಿಕಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಯಚ್ಚೇಹಾದಿಕಂ ವಿದಾಹಕರಂ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಕರಂ ಚ ತದಪಿ ವರ್ಜ್ಜಯೇತ್||೧೨||

Adhikarana pAdaSirayornetrasambandhaH (13-20) · Śloka 20

ದ್ವೇ ಪಾದಮಧ್ಯೇ ಪೃಥುಸನ್ನಿವೇಶೇ ಸಿರೇ ಗತೇ ತೇ ಬಹುಧಾ ಚ ನೇತ್ರೇ| ತಾ ಭ್ರಙ್ಕ್ಷಣೋದ್ವರ್ತನಲೇಪನಾದೀನ್ ಪಾದಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ನಯನಂ ನಯನ್ತಿ| ಮಲೋಷ್ಣಸಙ್ಘಟ್ಟನಪೀಡನಾದ್ಯೈಸ್ತಾ ದೂಷಯನ್ತೇ ನಯನಾನಿ ದುಷ್ಟಾಃ| ಭಜೇತ್ಸದಾ ದೃಷ್ಟಿಹಿತಾನಿ ತಸ್ಮಾದುಪಾನದಭ್ಯಞ್ಜನಧಾವನಾನಿ||೧೩|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಅಕ್ಷಿಪಾಕಪಿಲ್ಲಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೦||

ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಾದಮಧ್ಯೇ ದ್ವೇ ಸಿರೇ ಪೃಥುಸನ್ನಿವೇಶೇ ವಿಸ್ತೀರ್ಣರೂಪೇ ನ ತು ವರ್ತುಲೇ ಯೇ ಸಿರೇ ತೇ ನೇತ್ರೇ ಬಹುಧಾ ಗತೇ| ತಾಃ ಪಾದಯೋಶ್ಚತಸ್ರಃ ಸಿರಾಃ ಪಾದಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ ಭ್ರಙ್ಕ್ಷಣಾದೀನ್ ನೇತ್ರಂ ನಯನ್ತಿ| ಭ್ರಙ್ಕ್ಷಣಾಮಭ್ಯಙ್ಗಃ| ತಾಶ್ಚ ಮಲಾದಿಭಿರ್ದುಷ್ಟಾ ನಯನಾನಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೂಷಯನ್ತಿ| ಯತ ಏವಮತೋ ಹೇತೋರುಪಾನದಾದೀನಿ ದೃಷ್ಟಿಹಿತಾನಿ ಸದಾ ಭಜೇತ್| ಉಪನಾಹೌ ಪಾದುಕೇ| ಧಾವನಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್|| ೧೩|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ