3. bālagrahavijñānīyaḥ

Adhikarana atha bAlagrahavij~jAnIyo nAma tRutIyo~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka

ગ્રહૈરપ્યામયા ઉક્તાસ્તાંસ્તદામયાંશ્ચ પ્રદર્શયિતુમધ્યાય આરભ્યતે|

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

અથાતો બાલગ્રહવિજ્ઞાનીયં નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||

Adhikarana grahANAM samBavaH (2) · Śloka 2

પુરા ગુહસ્ય રક્ષાર્થં નિર્મિતાઃ શૂલપાણિના| મનુષ્યવિગ્રહાઃ પઞ્ચ સપ્ત સ્ત્રીવિગ્રહા ગ્રહાઃ| સ્કન્દો વિશાખો મેષાસ્યઃ શ્વગ્રહઃ પિતૃસંજ્ઞિતઃ| શકુનિઃ પૂતના શીતપૂતનાઽદૃષ્ટિપૂતના| મુખમણ્ડિતિકા તદ્વદ્રેવતી શુષ્કરેવતી||૨||

પ્રથમમેવ તાવત્ ગ્રહાણાં સમ્ભવ ઉચ્યતે| પુરા પૂર્વમતીતે કસ્મિંશ્ચિત કાલાંશે ગુહસ્ય ભગવતઃ કુમારસ્ય રક્ષાર્થં શૂલપાણિના ભગવતા શમ્ભુના પઞ્ચ ગ્રહાઃ મનુષ્યવિગ્રહાઃ પુરુષશરીરાઃ સ્કન્દાદયઃ સપ્ત ચ સ્ત્રીવિગ્રહાઃ શકુન્યાદયો નિર્મિતાઃ|| ૨||

Adhikarana grahANAM vRuttivyavasthA (3) · Śloka 3

તે કામરૂપિણઃ સ્કન્દમુપચેરુઃ સમાહિતાઃ| સ્કન્દસ્ય બાલધારત્વાત્તેષાં સ્કન્દોઽગ્રણીરભૂત્| સ્કન્દેઽથ યૌવનં પ્રાપ્તે સેનાપત્યં ચ તાન્ ગ્રહાન્| રૌદ્રાન્ રુદ્રોઽનુજગ્રાહ પ્રહ્વાન્ વૃત્ત્યભિલાષિણઃ| ન તિથિષ્વપ્યતિથયો દેવતાઃ પિતરોઽપિ વા| યેષુ વેશ્મસુ પૂજ્યન્તે નિવૃત્તાચારવર્ત્મસુ| હરધ્વં તેષુ બાલાનામારોગ્યં ધારિશર્મ ચ||૩||

તે ગ્રહાઃ સર્વે કામરૂપિણો યથેચ્છાકૃતયઃ સ્કન્દં કુમારમુપચેરુપચરિતવન્તઃ| સમાહિતા યત્નવન્તઃ સ્કન્દસ્ય કુમારસ્ય| તેષાં મધ્યે સ્કન્દાખ્યગ્રહોઽગ્રણીઃ પ્રધાનોઽભૂત્ બાલધારત્વાદ્ધેતોઃ| સ હિ કુમારસ્ય બાલધારત્વે ભગવતા નિયુક્તઃ| અથ કાલેન સ્કન્દે યૌવનં પ્રાપ્તે સેનાપત્યં ચ પ્રાપ્તે તાન્ રૌદ્રાન્ ગ્રહાન્ રુદ્રોઽનુજગ્રાહ| પ્રહ્વાન્ જાનુભ્યામવનતાન્| વૃત્ત્યભિલાષિણો જીવિકાકામાન્| કથમનુજગ્રાહેત્યાહ-ન તિથિષ્વપીત્યાદિ| ભો ગ્રહાઃ એવંવિધેષુ વેશ્મસ્વાશ્રયતાં બાલાનામારોગ્યં ધારિ જીવિતં શર્મ ચ હરધ્વમ્| કિમ્ભૂતેષ્વિત્યાહ-યેષુ વેશ્મસુ તિથિષ્વપિ પર્વસ્વપ્ય તિથ્યાદયો ન પૂજ્યન્તે| નિવૃત્તમાચારવર્ત્મ યેભ્યસ્તેષુ| વર્ત્મા માર્ગમ્| સુબોધમ્| ભિન્ને ભગ્ને કાંસ્યે પાત્રે યેષુ વેશ્મસુ ભુજ્યતે તે તથોક્તાસ્તેષુ|| ૩||

Adhikarana grahagrahaNahetavaH kAlaH prakArashca (4) · Śloka 4

શૂલિનેતિ નિયુક્તાસ્તે બલિપૂજાભિકાઙ્ક્ષિણઃ| ક્રુદ્ધાન્ ભીતાન્ વિમનસઃ શૂન્યસ્થાનૈકચારિણઃ| પરોપભુક્તકુસુમવસ્ત્રાભરણધારિણઃ| બાલાન્ કશ્મલધાત્રીકાન્ સન્ધ્યાસુ રુદતોઽશુચીન્| ઋક્ષોલૂકબિડાલાદિરૂપૈરન્યૈસ્તથાદ્ભુતૈઃ| સન્ત્રાસયન્તઃ શયિતાન્ કદાચિજ્જાગ્રતોઽપિ વા| પ્રાયઃ પર્વસુ ગૃહ્ણન્તિ ગ્રહાશ્છિદ્રપ્રહારિણઃ| આવિશન્તશ્ચ લક્ષ્યન્તે કેવલં શાસ્ત્રચક્ષુષા| શુદ્ધેન દેહં બાલાનાં ગન્ધર્વા ઇવ યોષિતામ્||૪||

ઇત્યનેન પ્રકારેણ શૂલિના ભગવતા તે ગ્રહા નિયુક્તાઃ સન્તો બલિપૂજાભિકાક્ષિણશ્ચ ક્રુદ્ધાદિગુણાન્ બાલાન્ હન્તિ| વિમનસો દુશ્ચિત્તાન્| શૂન્યે તિષ્ઠન્તીતિ શૂન્યસ્થાસ્તાન્| એકચારિણો યે સર્વત્રાસહાયાશ્ચરાન્તિ| પરેણાન્યેનોપભુક્તાન્ કુસુમાદીન્ ધારયન્તીતિ તથોક્તાસ્તાન્| કશ્મલા દુરાચારા ધાત્રીં યેષાં તે તથોક્તાસ્તાન્| કથં ગૃહ્ણન્તીત્યાહ-અદ્ભુતૈરાશ્ચર્યૈઃ| ઋક્ષાદિપ્રાણિરૂપૈર્બાલાઞ્છયિતાન્ જાગ્રતોઽપિ વા સન્ત્રાસયન્તઃ| કદા ગૃહ્ણન્તીત્યાહ| પ્રાયઃ પર્વસ્વષ્ટમ્યાદિષુ| તે ચ ગ્રહાશ્છિદ્રપ્રહારિણશ્છિદ્રે રન્ધ્રે પ્રહરન્તિ| તે ચ ગ્રહા અપ્રત્યક્ષત્વાચ્છાસ્ત્રેણૈવ ચક્ષુષા આવિશન્તો બાલાનાં દેહે લક્ષ્યન્તે| કિમ્ભૂતેન શાસ્ત્રચક્ષુષા આહ-શુદ્ધેન નિર્મલેન| દૃષ્ટાન્તો યથા યોષિતાં દેહં ગન્ધર્વા આવિશન્તે| શાસ્ત્રચક્ષુષૈવ લક્ષ્યન્તે| ન તુ માંસગોલકેન| ગન્ધર્વાવેશઃ પ્રત્યક્ષફલત્વેન સિદ્ધત્વાદ્ દૃષ્ટાન્તઃ|| ૪||

Adhikarana sAmAnyaM pUrvarUpam (5) · Śloka 5

તેષાં ગ્રહિષ્યતાં રૂપં પ્રતતં રોદનં જ્વરઃ||૫||

તેષાં ચ ગ્રહાણાં ગ્રહિષ્યતાં ગ્રહણં કરિષ્યતાં પ્રતતં રોદનં જ્વરશ્ચ સામાન્યેન પૂર્વરૂપમ્|| ૫||

Adhikarana sAmAnyaM rUpam (6) · Śloka 6

સામાન્યં રૂપમુત્રાસજૃમ્ભાભ્રૂક્ષેપદીનતાઃ| ફેનસ્રાવોર્ધ્વદુષ્ટ્યોષ્ઠદન્તદંશપ્રજાગરાઃ| રોદનં કૂજનં સ્તન્યવિદ્વેષઃ સ્વરવૈકૃતમ્| નખૈરકસ્માત્પરિતઃ સ્વધાત્ર્યઙ્ગવિલેખનમ્||૬||

ઉત્રાસાદિકં સ્વધાત્ર્યઙ્ગવિલેખનાન્તં સર્વગ્રહાણામાવિષ્ટાનાં સામાન્યં લક્ષણમ્| ફેનસ્રાવો મુખાત્| ઓષ્ઠયોર્દન્તાનાં ચ દંશો દંશનમ્| અકસ્માદિતિકારણં વિના|| ૬||

Adhikarana skandagrahe lakShaNam (7) · Śloka 7

તત્રૈકનયનસ્રાવી શિરો વિક્ષિપતે મુહુઃ| હતૈકપક્ષઃ સ્તબ્ધાઙ્ગઃ સસ્વેદો નતકન્ધરઃ| દન્તખાદી સ્તનદ્વેષી ત્રસ્યન્ રોદિતિ વિસ્વરમ્| વક્રવક્ત્રો વમન્ લાલાં ભૃશમૂર્ધ્વં નિરીક્ષતે| વસાસ્રગન્ધિરુદ્વિગ્નો બદ્ધમુષ્ટિશકૃચ્છિશુઃ| ચલિતૈકાક્ષિગણ્ડભ્રૂઃ સંરક્તોભયલોચનઃ| સ્કન્દાર્ત્તસ્તેન વૈકલ્યં મરણં વા ભવેદ્ ધ્રુવમ્||૭||

તત્રેત્યાદિના સ્કન્દાદિવિશેષેણ લક્ષણમ્| એકનયનસ્રાવીત્યાદિયુક્તઃ શિશુઃ સ્કન્દાર્ત્તો ભવતિ| તેન સ્કન્દેન બાલસ્ય ધ્રુવમવશ્યં વૈકલ્યં મરણં વા ભવેત્| બદ્ધશબ્દો મુષ્ટિશકૃદ્ભ્યાં સમ્બધ્યતે| ચલિતમેકમક્ષ્યાદિકં યસ્ય|| ૭||

Adhikarana skandApasmAralakShaNam (8) · Śloka 8

સંજ્ઞાનાશો મુહુઃ કેશલુઞ્ચનં કન્ધરાનતિઃ| વનમ્ય જૃમ્ભમાણસ્ય શકૃન્મૂત્રપ્રવર્તનમ્| સ્તનસ્વજિહ્વાસન્દંશસંરમ્ભજ્વરજાગરાઃ| પૂયશોણિતગન્ધશ્ચ સ્કન્દાપસ્મારલક્ષણમ્||૮||

સંજ્ઞાનાશાદિ શોણિતગન્ધાન્તં સ્કન્દાપસ્મારસ્ય વિશાખસ્ય લક્ષણમ્| કેશલુઞ્ચનં કેશાપનયનમ્| કન્ધરા ગ્રીવા તસ્યા આનતિઃ| ઊર્ધ્વમીક્ષણમૂર્ધ્વેક્ષા| હસ્તાદીનાં નર્તનમ્| દંશો દશનમ્||૮||

Adhikarana naigameShagrahe lakShaNam (9) · Śloka 9

આધ્માનં પાણિપાદસ્ય સ્પન્દનં ફેનનિર્વમિઃ| તૃણ્મુષ્ટિબન્ધાતીસારસ્વરદૈન્યવિવર્ણતાઃ| કૂજનં સ્તનનં છર્દિઃ કાસહિધ્માપ્રજાગરાઃ| ઓષ્ઠદંશાંસસઙ્કોચસ્તમ્ભબસ્તાભગન્ધતાઃ| ઊર્ધ્વં નિરીક્ષ્ય હસનં મધ્યે વિનમનં જ્વરઃ| મૂર્છૈકનેત્રશોફશ્ચ નૈગમેષગ્રહાકૃતિઃ||૯||

આધ્માનાદ્યેકનેત્રશોફાન્તં નૈગમેષાખ્યસ્ય ગ્રહસ્યાકૃતિર્લક્ષણમ્| સ્પન્દનં ચલનં પાણિપાદસ્ય|| ૯||

Adhikarana shvagrahe lakShaNam (10) · Śloka 10

કમ્પો હૃષિતરોમત્વં સ્વેદશ્ચક્ષુનિમીલનમ્| બહિરાયામનં જિહ્વાદેશોઽન્તઃકણ્ઠકૂજનમ્| ધાવનં વિટ્સગન્ધત્વં ક્રોશનઞ્ચ શ્વવચ્છુનિ||૧૦||

કમ્પાદિકં શ્વસદૃશક્રોશનાન્તં શુનિ શ્વગૃહે લક્ષણમ્|| ૧૦||

Adhikarana pitRugrahe lakShaNam (11) · Śloka 11

રોમહર્ષો મુહુસ્ત્રાસઃ સહસા રોદનં જ્વરઃ| કાસાતિસારવમથુજૃમ્ભાતૃટ્ચ્છવગન્ધિતાઃ| અઙ્ગેષ્વાક્ષેપવિક્ષેપશોષસ્તમ્ભવિવર્ણતાઃ| મુષ્ટિબન્ધઃ સ્રુતિશ્ચાક્ષ્ણોર્બાલસ્ય સ્યુઃ પિતૃગ્રહે||૧૧||

રોમહર્ષાદિકમક્ષિસ્રુત્યન્તં પિતૃગ્રહે લક્ષણમ્| શવગન્ધિતા કુણપગન્ધિત્વમ્|| ૧૧||

Adhikarana shakunigrahe lakShaNam (12) · Śloka 12

સ્રસ્તાઙ્ગત્વમતીસારો જિહ્વાતાલુગલે વ્રણાઃ| સ્ફોટાઃ સદાહરુક્પાકાઃ સન્ધિષુ સ્યુઃ પુનઃપુનઃ| નિશ્યહ્નિ પ્રવિલીયન્તે પાકો વક્ત્રે ગુદેઽપિ વા| ભયં શકુનગન્ધત્વં જ્વરશ્ચ શકુનિગ્રહે||૧૨||

સ્રસ્તાઙ્ગત્વાદિ જ્વરાન્તં શકુન્યાખ્યસ્ય ગ્રહસ્ય લક્ષણમ્| સ્રંસનં નિરવષ્ટમ્ભનમ્| જિહ્વાદિકે વ્રણાઃ| સન્ધિષુ દાહાદિયુક્તાઃ સ્ફોટાઃ પુનઃ પુનઃ સ્યુર્નિશિ રાત્રૌ| તે સ્ફોટા અહ્નિ પ્રવિલીયન્તે| શકુનિગન્ધત્વં દેહે પક્ષિગન્ધઃ|| ૧૨||

Adhikarana pUtanAgrahe lakShaNam (13) · Śloka 13

પૂતનાયાં વમિઃ કમ્પઃ તન્દ્રા રાત્રૌ પ્રજાગરઃ| હિધ્માધ્માનં શકૃદ્ભેદઃ પિપાસા મૂત્રનિગ્રહઃ| સ્રસ્તહૃષ્ટાઙ્ગરોમત્વં કાકવત્ પૂતિગન્ધિતા||૧૩||

વમ્યાદિકાકસમાનપૂતિગન્ધાન્તં પૂતનાખ્યગ્રહ આવિષ્ટે લક્ષણમ્| સ્રસ્તહૃષ્ટયોરઙ્ગરોમ્ણોશ્ચ યથાસઙ્ખ્યેન સમ્બન્ધઃ|| ૧૩||

Adhikarana shItapUtanAgrahe lakShaNam (14) · Śloka 14

શીતપૂતનયા કમ્પો રોદનં તિર્યગીક્ષણમ્| તૃષ્ણાન્ત્રકૂજોઽતીસારો વસાવદ્વિસ્રગન્ધિતા| પાર્શ્વસ્યૈકસ્ય શીતત્વમુષ્ણત્વમપરસ્ય ચ||૧૪||

કમ્પાદ્યેકપાર્શ્વોષ્ણત્વાન્તં શીતપૂતનાલક્ષણમ્|| ૧૪||

Adhikarana andhapUtanAgrahe lakShaNam (15) · Śloka 15

અન્ધપૂતનયા ચ્છર્દિર્જ્વરઃ કાસોઽલ્પનિદ્રતા| વર્ચસો ભેદવૈવર્ણ્યદૌર્ગન્ધ્યાન્યઙ્ગશોષણમ્| દુષ્ટિસાદોઽક્ષિરુક્કણ્ડૂઃ પોથકીજન્મશૂનતા| હિધ્મોદ્વેગઃ સ્તનદ્વેષવૈવર્ણ્યસ્વરતીક્ષ્ણતાઃ| વેપથુર્મત્સ્યગન્ધિત્વમથવા સામ્લગન્ધિતા||૧૫||

છર્દ્યાદિકં સામ્લગન્ધિતાન્તમન્ધપૂતનાયા અદૃષ્ટિપૂતનાયા લક્ષણમ્| મત્સ્યગન્ધસામ્લગન્ધયોર્વિકલ્પઃ|| ૧૫||

Adhikarana muKamaNDitikAgrahe lakShaNam (16) · Śloka 16

મુખમણ્ડિતયા પાણિપાદાસ્યરમણીયતા| સિરાભિરસિતાભાભિરાચિતોદરતા જ્વરઃ| અરોચકોઽઙ્ગગ્લપનં ગોમૂત્રસમગન્ધિતા||૧૬||

પાણિરમણીયતાદિ ગોમૂત્રસમગન્ધિતાન્તં મુખમણ્ડિતિકાલક્ષણમ્| અસિતાભાભિઃ કૃષ્ણવર્ણાભિઃ સિરાભિરુદરસ્યાચિતત્વમ્||૧૬||

Adhikarana revatIgrahe lakShaNam (17) · Śloka 17

રેવત્યાં શ્યાવનીલત્વં કર્ણનાસાક્ષિમર્દનમ્| કાસહિધ્માક્ષિવિક્ષેપવક્ત્રવક્રત્વરક્તતાઃ| વસ્તગન્ધો જ્વરઃ શોષઃ ...................||૧૭||

શ્યાવનીલત્વાદિ શોષાન્તં રેવતીલક્ષણમ્|| ૧૭||

Adhikarana shuShkarevatIgrahe lakShaNam (18) · Śloka 18

........................ પુરીષં હરિતં દ્રવમ્| જાયતે શુષ્કરેવત્યાં ક્રમાત્ સર્વાઙ્ગસઙ્ક્ષયઃ| કેશશાતોઽન્નવિદ્વેષઃ સ્વરદૈન્યં વિવર્ણતા| નાનાવર્ણપુરીષત્વમુદરે ગ્રન્થયઃ સિરાઃ| રોદનં ગૃધ્રગન્ધિત્વં દીર્ઘકાલાનુવર્તનમ્||૧૮||

શુષ્કરેવત્યાં હરિતાદિગુણં પુરીષં જાયતે| ક્રમાચ્ચ સર્વાઙ્ગસંક્ષયઃ કેશશાતાદિકં ચ જાયતે|| ૧૮||

Adhikarana asAdhyagrahe lakShaNam (19) · Śloka 19

ઉદરે ગ્રન્થયો વૃત્તા યસ્ય નાનાવિધં શકૃત્| જિહ્વાયા નિમ્નતા મધ્યે શ્યાવં તાલું ચ તં ત્યજેત્||૧૯||

ઉદર ઇત્યાદિ તાલુશ્યાવતાન્તમસાધ્યગ્રહલક્ષણમ્|| ૧૯||

Adhikarana shuShkarevatyAH vishiShTamasAdhyalakShaNam (20) · Śloka 20

ભુઞ્જાનોઽન્નં બહુવિધં યો બાલઃ પરિહીયતે| તૃષ્ણાગૃહીતઃ ક્ષામાક્ષો હન્તિ તં શુષ્કરેવતી||૨૦||

યો બાલો બહુવિધમનેકપ્રકારમન્નં ભુઞ્જાનો બલાદિભિઃ પરિહીયતે તમવશ્યં શુષ્કરેવતી હન્તિ| એતત્તસ્યા વિશેષેણાસાધ્યલક્ષણમ્||૨૦||

Adhikarana grahagrahaNahetutraividhyam (21) · Śloka 21

હિંસારત્યર્ચનાકાઙ્ક્ષા ગ્રહગ્રહણકારણમ્||૨૧||

ત્રિવિધો હિ ગ્રહાણાં ગ્રહણે હેતુર્હિંસાકાંક્ષા રતિકાંક્ષા અર્ચનાકાંક્ષા ચ|| ૨૧||

Adhikarana hiMsAtmake grahe lakShaNam (22) · Śloka 22

તત્ર હિંસાત્મકે બાલો મહાન્ વા સ્રુતનાસિકઃ| ક્ષતજિહ્વઃ ક્વણન્ બાઢમસુખી સાસ્રલોચનઃ| દુર્વર્ણો હીનવચનઃ પૂતિગન્ધશ્ચ જાયતે| ક્ષામો મૂત્રપુરીષં સ્વં મૃદ્નાતિ ન જુગુપ્સતે| હસ્તૌ ચોદ્યમ્ય સંરબ્ધો હન્ત્યાત્માનં તથાપરમ્| તદ્વચ્ચ શસ્ત્રકાષ્ઠાદ્યૈરગ્નિં વા દીપ્તમાવિશેત્| અપ્સુ મજ્જેત્પતેત્ કૂપે કુર્યાદન્યચ્ચ તદ્વિધમ્| તૃડ્દાહમોહાન્ પૂયસ્ય છર્દનં ચ પ્રવર્તયેત્| સક્તઞ્ચ સર્વમાર્ગેભ્યોઽરિષ્ટોત્પત્તિઞ્ચ તં ત્યજેત્||૨૨||

તત્રેતિ નિર્ધારણે| હિંસાત્મકે ગ્રહે બાલો વા મહાન્ વા સ્રુતનાસિકાલક્ષણો ભવતિ| ક્ષતા જિહ્વા યેન| જાયતે ભવતિ| સંરબ્ધઃ સંરમ્ભો હસ્તાવુદ્યમ્યાત્માનમપરં ચ હન્તિ| શસ્ત્રકાષ્ઠાદ્યૈશ્ચ તદ્વદિતિ હન્ત્યાત્માનં તથાપરમિતિ ચ| તદ્વિધમિત્યેવંપ્રકારં સાહસમ્| ચ ચેદ્ધિંસાત્મકો ગ્રહસ્તૃડાદીન્ સર્વમાર્ગેભ્યશ્ચ રક્તં રિષ્ટોત્પત્તિં ચ પ્રવર્તયેત્ તતસ્તં હિંસાત્મકં ગ્રહં ત્યજેદસાધ્યત્વાત્|| ૨૨||

Adhikarana ratikAme grahe lakShaNam (23) · Śloka 23

રહઃસ્ત્રીરતિસંલ્લાપગન્ધસ્રગ્ભૂષણપ્રિયઃ| હૃષ્ટઃ શાન્તશ્ચ દુઃસાધ્યો રતિકામેન પીડિતઃ||૨૩||

રહ આદિપ્રિયઃ પુરુષો રતિકામેન ગ્રહેણ પીડિતો ભવતિ| સ ચ દુઃસાધ્યઃ| રહ એકાન્તઃ સ્ત્રિયા રતિઃ સંલ્લાપશ્ચ સ્ત્રીરતિસંલ્લાપઃ| હૃષ્ટઃ સહર્ષઃ શાન્તો વિષયાલોલુપઃ|| ૨૩||

Adhikarana arcanAkAmagrahe lakShaNam (24) · Śloka 24

દીનઃ પરિમૃશન્ વક્ત્રં શુષ્કૌષ્ઠગલતાલુકઃ| શઙ્કિતં વીક્ષતે રૌતિ ધ્યાયત્યાયાતિ ભીતતામ્| અન્નમન્નાભિલાષેઽપિ દત્તં નાતિ બુભુક્ષતે| ગૃહીતં બલિકામેન તં વિદ્યાત્ સુખસાધનમ્||૨૪||

દીનત્વાદિયુક્તં બલિકામેનાર્ચનાકાક્ષિણા ગૃહીતં વિદ્યાત્ સુખસાધનં ચ અન્નાભિલાષેઽપિ દત્તમન્નં નાતિબુભુક્ષતે ભોક્તું નેચ્છતિ||૨૪||

Adhikarana cikitsAsUtram (25-26) · Śloka 26

હન્તુકામં જયેદ્ધોમૈઃ સિદ્ધમન્ત્રપ્રવર્તિતૈઃ| ઇતરૌ તુ યથાકામં રતિબલ્યાદિદાનતઃ||૨૫|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે બાલગ્રહવિજ્ઞાનીયો નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ||૨૬||

હન્તુકામં ગ્રહહોમાદિભિર્જયેત્| ઇતરૌ રત્યર્ચનાકામૌ યથાકામમિચ્છાનતિક્રમેણ રત્યાદીનાં દાનત ઇતિ|| ૨૫|| ઇતિ શ્રીમન્મહામહોપાધ્યાયેન્દુવિરચિતાયા- મષ્ટાઙ્ગસંગ્રહવ્યાખ્યાયાં શશિલેખાયામુત્તરતન્ત્રે તૃતીયોઽધ્યાયઃ||