Adhikarana atha bAlAmayapratiShedho nAma dvitIyo~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵੇਧ੍ਯਾਯੇ ਰੋਗੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਕ੍ਸਾਯੈ ਬਾਲਸ੍ਯੋਪਚਾਰਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨੀਮਰਕ੍ਸਣਜਾਤਾਨਾਮਯਾਂਸ੍ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ
2. bālāmayapratiṣēdhaḥ
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो बालामयप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਬਾਲਾਨਾਮਾਮਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸੋਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਚ੍ਯਤ ਇਤਿ ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ|| ੧||
Adhikarana bAlatraividhyam (2) · Śloka 2
ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਹਿ ਬਾਲਃ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਮਦੁਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਅਨ੍ਨਾਦਸ੍ਯ ਹਿਤਮਨ੍ਨਮ੍| ਉਭਯਵਤ੍ਤੇਰੁਭਯਮ੍||੨||
View original
त्रिविधो हि बालः प्रागुक्तस्तत्र क्षीरपस्य क्षीरमदुष्टं प्रयुञ्जीत| अन्नादस्य हितमन्नम्| उभयवृत्तेरुभयम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਾਕ੍ ਬਾਲੋਪਚਰਣੀਯੇਧ੍ਯਾਯੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਨੋਭਯਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵੇਨ ਬਾਲ ਉਕ੍ਤਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦੁਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਂ ਭਵਤਿ| ਅਹਿਤਮਨ੍ਨਂ ਸੂਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੁਸ੍ਟਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਹੇਤੁਃ|| ੨||
Adhikarana kShIraduShTau hetuH (3) · Śloka 3
ਕ੍ਸੀਰਂ ਹਿ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦੋਸਕੋਪਨੈਰਾਹਾਰਵਿਹਾਰੈਰ੍ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਵਿਧਾਮਯੋਦਯਾਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ||੩||
View original
क्षीरं हि यथोक्तैर्दोषकोपनैराहारविहारैर्धात्र्या व्यापन्नं विविधामयोदयाय बालस्य प्रकल्पते||३||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਂ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਤਦੁਪਯੋਗਿਨੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾਨਾਮਾਮਯਾਨਾਮੁਦਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ| ਕੇਨ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਮਿਤ੍ਯਾਹ| ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ ਸੂਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤੈਰਾਹਾਰੈਰ੍ਵਿਹਾਰੈਸ਼੍ਚ|| ੩||
Adhikarana vAtAdiduShTastanyalakShaNAni (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਵਰ੍ਣਂ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਨੁਰਸਂ ਵਿਸ਼ਦਂ ਰੂਕ੍ਸਮਲਕ੍ਸ੍ਯਗਨ੍ਧਂ ਫੇਨਿਲਮਤਪ੍ਤਿਕਰਮਾਧ੍ਮਾਨਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਚੋਵਿਬਨ੍ਧਕਤ੍ ਕਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪ੍ਲਵਤੇ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਮ੍| ਕਸ੍ਣਨੀਲਤਾਮ੍ਰਾਵਭਾਸਂ ਤਿਕ੍ਤਾਮ੍ਲਕਟੁਕਾਨੁਰਸਂ ਕੁਣਪਰੁਧਿਰਗਨ੍ਧਿ ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਮਪ੍ਸੁ ਪੀਤਰਾਜਿਮਦ੍ਵਿਦਾਹਕਰਞ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟਮ੍| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਲਮਧੁਰਂ ਲਵਣਾਨੁਰਸਂ ਘਤਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਗਨ੍ਧਿ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਬਹਲਂ ਤਨ੍ਤੁਮਦ੍ਗੁਰੁਸਲਿਲੇਵਸੀਦਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਬਹੁਲਞ੍ਚਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਦੁਸ੍ਟਮ੍||੪||
View original
तत्र श्यावारुणवर्णं तिक्तकषायानुरसं विशदं रूक्षमलक्ष्यगन्धं फेनिलमतृप्तिकरमाध्मानमूत्रवर्चोविबन्धकृत् कर्शनम्सु विसर्पति विच्छिन्नञ्च प्लवते वातदुष्टम्| कृष्णनीलताम्रावभासं तिक्ताम्लकटुकानुरसं कुणपरुधिरगन्धि भृशोष्णमप्सु पीतराजिमद्विदाहकरञ्च पित्तदुष्टम्| अत्यर्थशुक्लमधुरं लवणानुरसं घृततैलवसामज्जगन्धि पिच्छिलं बहलं तन्तुमद्गुरुसलिलेऽवसीदति निद्राबहुलञ्चश्लेष्मदुष्टम्||४||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟਂ ਸ਼੍ਯਾਵਾਦਿਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਵਨੁਰਸੌ ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍| ਅਨੁਰਸਕਥਨਂ ਮਾਧੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਲਕ੍ਸ੍ਯਗਨ੍ਧਮਵ੍ਯਕ੍ਤਗਨ੍ਧਮ੍| ਅਪ੍ਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਅਪ੍ਸੁ ਚ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ ਪ੍ਲਵਤੇ| ਕਸ੍ਣਾਦਿਲਕ੍ਸਣਂ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟਮ੍| ਕੁਣਪਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮ੍| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਲਾਦਿਲਕ੍ਸਣਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਦੁਸ੍ਟਮ੍| ਬਹਲਂ ਘਨਮ੍| ਨਿਦ੍ਰਾਬਹੁਲਮੁਪਯੋਗਿਨਃ|| ੪||
Adhikarana duShTastanyopayogapariNAmAH (5) · Śloka 5
ਤਦੁਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨਂ ਯਥਾਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਤਿ||੫||
View original
तदुपयुज्यमानं यथास्वलिङ्गान् व्याधीनभिनिर्वर्तयति||५||
🔊 Audio coming soon
ਤਦਿਤਿ ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯਥਾਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨੁਪਜਨਯਤਿ| ਲਿਙ੍ਗਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਵਾਤੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾਤਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨਭਿਵਰ੍ਧਯਤਿ| ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਾਨੇਵਂ ਕਫੇਪੀਤਿ ਯਥਾਸ੍ਵਂਸ਼ਬ੍ਦਾੜ੍ਥਃ|| ੫||
Adhikarana bAlasya rujAj~jAnopAyavisheShAH (6) · Śloka 6
ਸ ਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ੍ਪਸ਼ਤਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਨ ਕ੍ਸਮਤੇ ਤਤ੍ਰ ਰੁਜਮੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਨਿਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸਤਯਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਰੁਜਮ੍| ਜਿਹ੍ਵੌਸ੍ਠਦਂਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸਮੁਸ੍ਟਿਬਨ੍ਧੋਰ੍ਧ੍ਵੇਕ੍ਸਣੈਰ੍ਹਦਯੇ| ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਸ੍ਤਨਦਂਸ਼ਵੇਸ੍ਟਨਪਸ੍ਠਵਿਨਮਨਜਠਰੋਨ੍ਨਮਨੈਰ੍ਜਠਰੇ| ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛੋਤ੍ਰਾਸਦਿਗ੍ਵੀਕ੍ਸਣਖਲ੍ਲੀਹਸ੍ਤਪਾਦਸ੍ਤਮ੍ਭਕੁਬ੍ਜੀਭਵਨਕੇਸ਼ਲੁਞ੍ਜਨੈਰ੍ਬਸ੍ਤੌ ਗੁਹ੍ਯੋ ਚ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤਿਰਿਕ੍ਤਰੋਦਨੇਨ ਮੁਖਵਿਕੂਣਨੇਨ ਚ||੬||
View original
स यं प्रदेशमभीक्ष्णं स्पृशति स्पर्शं च न क्षमते तत्र रुजमुपलक्षयेत्| निमीलिताक्षतया मूर्ध्नि रुजम्| जिह्वौष्ठदंशश्वासमुष्टिबन्धोर्ध्वेक्षणैर्हृदये| विण्मूत्रसङ्गच्छर्द्याध्मानान्त्रकूजनस्तनदंशवेष्टनपृष्ठविनमनजठरोन्नमनैर्जठरे| मूत्रसङ्गतृण्मूर्च्छोत्रासदिग्वीक्षणखल्लीहस्तपादस्तम्भकुब्जीभवनकेशलुञ्जनैर्बस्तौ गुह्यो च| सर्वत्र च स्वभावातिरिक्तरोदनेन मुखविकूणनेन च||६||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਇਤਿ ਬਾਲਃ ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪੌਨਃਪੁਨ੍ਯੇਨ ਸ੍ਪਸ਼ਤਿ ਅਨ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਨ ਕ੍ਸਮਤੇ ਨ ਸਹਤੇ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਰੁਜਂ ਭਿਸਗੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਨਿਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸਤਯਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਰੁਜਮੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਜਿਹ੍ਵਾਦਂਸ਼ਾਦਿਭਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਨਿਰੀਕ੍ਸਣਾਨ੍ਤੈਰ੍ਹਦਯੇ ਰੁਜਮੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਦਂਸ਼ੋ ਦਂਸ਼ਨਮ੍| ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਜਠਰੇ| ਸ੍ਤਨੇ ਦਂਸ਼ਨਮ੍ ਸ੍ਤਨਦਂਸ਼ਃ| ਵੇਸ੍ਟਨਮਙ੍ਗਮੋਟਨਿਕਾ| ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਬਸ੍ਤੌ ਗੁਹ੍ਯੇ ਚ ਰੁਜਮੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ੍ਵਭਾਵਾਦਤਿਰਿਕ੍ਤਰੋਦਨਾਦਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਰੁਜਾਯਾਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ੬||
Adhikarana duShTastanyajavyAdhiShu cikitsAsUtram (7) · Śloka 7
ਅਥ ਯਥਾਮਯਂ ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ਮਨਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੭||
View original
अथ यथामयं यथादोषं च धात्र्याः शमनशोधनानि प्रयुञ्जीत||७||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇਸੁ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਚ ਯਥੋਪਯੋਗਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਯਥਾਰੋਗਮਿਤਿ ਰੋਗਂ ਰੋਗਸ੍ਵਭਾਵਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ| ਯਥਾਦੋਸਮਿਤਿ ਤਦ੍ਧੇਤੁਵਾਤਾਦ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ|| ੭||
Adhikarana vAtaduShTastanyacikitsA (8) · Śloka 10
ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਦੂਸਿਤੇ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਦੇਵਰਾਰੁਸਰਲਕਟੁਰੋਹਿਣੀਵਚਾਕੁਸ੍ਠਪਾਠਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਂਮਾਗਧਿਕਾਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਚਿਤ੍ਰਕਾਜਮੋਦਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਰੀਚਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਨਿਗਦਂ ਮਦਿਰਾਨੁਪਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ| ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਮਦੁ ਵਿਰੇਚ੍ਯ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਣੋਪਚਰੇਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦੋਪਦੇਹੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨੈਃ| ਸਰਲਰਾਸ੍ਨਾਜਮੋਦਾਦੇਵਦਾਰੁਚੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਬਾਲਮਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਏਵਂਵਿਧੈਰੇਵ ਚ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਅਪਿ ਚ ਤਿਕ੍ਤਾਨੁਰਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਪਲਾਸ਼ਾਸ਼੍ਯਾਂ ਕਾਕੋਲੀਯੁਗਲੇਨ ਚ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗੁਧਾਤਕੋਪੁਸ੍ਪਪਦ੍ਮਕਦੇਵਦਾਰੁਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਵਾ| ਕਸਾਯਾਨੁਰਸਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਵਤਾ ਘਤੇਨ| ਫੇਨਿਲਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪ੍ਲਵਮਾਨਞ੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਸ਼ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਹਵਿਸਾ ਚ| ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣੀ ਕਾਕੋਲੀਬਹਤ੍ਯਵਲ੍ਗੁਜਫਲੈਰ੍ਵਾ||੧੦||
View original
तत्र वातदूषिते स्तन्ये देवरारुसरलकटुरोहिणीवचाकुष्ठपाठाभार्ङ्गींमागधिकावृश्चिकालीचित्रकाजमोदशुण्ठीमरीचानां क्वाथं दशमूलक्वाथं वा त्रिरात्रं पाययित्वा वातव्याधिविहितानां सर्पिषामन्यतमं निगदं मदिरानुपानं दद्याद्वातहरद्रव्यसिद्धं वा| ततः स्निग्धां मृदु विरेच्य बस्तिकर्मणोपचरेत्| वातघ्नैश्चाभ्यङ्गस्वेदोपदेहोन्मर्दनैः| सरलरास्नाजमोदादेवदारुचूर्णं सर्पिषा बालमवलेहयेत्| एवंविधैरेव च विपक्वं सशर्करं सर्पिः| अपि च तिक्तानुरसं स्तन्यं मुद्गमाषपलाशाश्यां काकोलीयुगलेन च शोधयेत्| प्रियाङ्गुधातकोपुष्पपद्मकदेवदारुक्षौद्रैर्वा| कषायानुरसं हिङ्गुसैन्धववता घृतेन| फेनिलं विच्छिन्नं प्लवमानञ्च बिल्वाग्निमन्थशृतेन पयसा हविषा च| सूप्यपर्णी काकोलीबृहत्यवल्गुजफलैर्वा||१०||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਨਿਰ੍ਧਾਰਣੇ| ਵਾਤਦੂਸਿਤੇ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣੋਕ੍ਤਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਦਿਰਾਨੁਪਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਨਿਗਦਂ ਨਿਰ੍ਦੋਸਮ੍| ਏਵਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਮਦੁ ਵਿਰੇਚ੍ਯ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਣਾ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਨੋਪਾਚਰੇਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵਾਤਘ੍ਨੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਚ ਵਾਤਦੂਸਿਤੇ ਸਰਲਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵੈਦ੍ਯੋ ਬਾਲਮਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਏਵਂਵਿਧੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਤਿਕ੍ਤਾਨੁਰਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕਸਾਯਾਨੁਰਸਂ ਤੁ ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਘਤੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਫੇਨਿਲਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪ੍ਲਵਮਾਨਂ ਚ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਸ਼ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਹਵਿਸਾ ਚ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਉਭਯਮਪ੍ਯੁਭਯੇਨ| ਸੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵੈਤਦੁਭਯਂ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਇਤਿ ਵਾਤਦੁਸ੍ਟੇ|| ੮||
Adhikarana pittaduShTastanyacikitsA (9) · Śloka 9
ਪਿਤ੍ਤੇਮਤਾਪਟੋਲਪਤ੍ਰਸਾਰਿਵਾਸ਼ਤਾਵਰੀਨਿਮ੍ਬਚਨ੍ਦਨਕ੍ਵਾਥਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਬਾਲਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਭੂਨਿਮ੍ਬਕਟੁਕਾਮੁਸ੍ਤਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਮਧੁਕਕਟ੍ਫਲਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਟੋਲਾਦਿਪਦ੍ਮਕਾਦਿਂ ਵਾ| ਸਾਰਿਵਾਦਿਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਂ ਵਾ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਾਨਿ ਚ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਹਸੇਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਪਿ-ਚ ਤਾਮ੍ਰਾਵਭਾਸਂ ਪਯੋ ਹਦਯਮੁਦ੍ਵੇਸ੍ਟਯਤਿ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਾਬਰਲੋਧ੍ਰੈਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਅਮ੍ਲਾਨੁਰਸਮਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਕਰਮ੍| ਤਤ੍ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਪਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਭਿਃ| ਕਟੁਕਾਨੁਰਸਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਕਰਮ੍| ਤਤ੍ ਕਾਕੋਲੀਵਿਦਾਰੀਭ੍ਯਾਂ ਮਧੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਚ| ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਮਨਾਮਦਾਹਜ੍ਵਰਕਰਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ ਤਚ੍ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਕਮਲੈਃ||੯||
View original
पित्तेऽमृतापटोलपत्रसारिवाशतावरीनिम्बचन्दनक्वाथं धात्री बालश्च पिबेत्| त्रिफलाभूनिम्बकटुकामुस्तक्वाथं वा| जीवकर्षभकद्विकाकोलीमधुककट्फलकर्कटशृङ्गीक्वाथं वा| सक्षौद्रं पटोलादिपद्मकादिं वा| सारिवादिं न्यग्रोधादिं वा| एभिरेव च द्रव्यैः सर्पिषि पित्तघ्नानि च विरेचनानि शीतांश्चाभ्यङ्गप्रदेहसेकान् कुर्यात्| अपि-च ताम्रावभासं पयो हृदयमुद्वेष्टयति| तत्प्रियङ्गुमुस्ताशाबरलोध्रैः शोधयेत्| अम्लानुरसमम्लपित्तकरम्| तत् द्राक्षामधुकपयस्याश्रीपर्णीभिः| कटुकानुरसं छर्द्यतीसारकासश्वासकरम्| तत् काकोलीविदारीभ्यां मधुपर्ण्या च| भृशोष्णमनामदाहज्वरकरं विरेचनं च तच्चन्दनोत्पलकमलैः||९||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਅਮਤਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਪਿਬੇਤ੍ ਬਾਲਸ਼੍ਚ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਤੌ ਪਿਬੇਤਾਮ੍| ਜੀਵਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ| ਪਟੋਲਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਕ੍ਵਾਥਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤੌ ਪਿਬੇਤਾਮ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪਥਕ੍ ਕ੍ਵਾਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਪੀਸਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਿਤ੍ਤਹਨ੍ਤਣਿ ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਚ| ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਂਸ਼੍ਚ| ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਤਾਮ੍ਰਾਵਭਾਸਗੁਣਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮ੍ ਬਾਲਸ੍ਯ ਹਦਯੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਂ ਕਰੋਤਿ| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਦੋਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਮ੍ਲਾਨੁਰਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਬਾਲਸ੍ਯਾਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕਟੁਕਾਨੁਰਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕਾਕੋਲੀਵਿਦਾਰੀਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਧਯੇਨ੍ਮਧੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਚ| ਮਧੁਪਰ੍ਣੀ ਜੀਵਨ੍ਤੀ| ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਬਾਲਸ੍ਯਾਨਾਮਾਦਿਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਅਨਾਮੋ ਨਾਮ ਰੋਗੋ ਰਕ੍ਤਕਫੋਦ੍ਭਵੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਦੁਸ੍ਟੇ||੯||
Adhikarana kaPaduShTastanyacikitsA (10) · Śloka 10
ਕਫੇ ਤੁ ਸੈਨ੍ਧਵਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਬਾਲਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਮਧੁਕਸਂਸਸ੍ਟਂ ਵਾ ਮਦਨਪੁਸ੍ਪਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸ੍ਤਨਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਚੋਸ੍ਠਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤੇਨ ਸੁਖ਼ਂ ਵਮਤਿ| ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਤੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਾਮਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਗ਼ਨਵਚਾਤਿਵਿਸਾਕ੍ਵਾਥਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤਗਰਸੁਰਦਾਰੁਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਥ੍ਵੀਕਾਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਂ ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਂ ਵਾ| ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਨਸ੍ਯਧੂਮਗਣ੍ਡੂਸਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਂਚਾਨ੍ਨਪਾਨਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਪਿ ਚ-ਲਵਣਾਨੁਰਸਂ ਵਿਸਰ੍ਪਕੋਠਕਣ੍ਡੂਕਰਮ੍| ਤਤ੍ ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਪਟੋਲੀਕ੍ਸੀਰੀਵਕ੍ਸੈਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਤਨ੍ਤੁਮਦ੍ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਕਰਮ੍| ਤਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਮਧੁਗ਼ਤੇਨ| ਗੁਰੁਸਦਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸਿਙ੍ਗ਼ਾਣਕਕ੍ਸੀਰਾਲਸਕਕਰਮ੍| ਤਤ੍ ਪਾਠਾਵ੍ਯੋਸਕਲ੍ਕੇਨ ਪਞ੍ਚਕੋਲਚੂਰ੍ਣੇਨ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗ਼ਤਾਪ੍ਲੁਤੇਨ| ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣੀਯਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ||੧੦||
View original
कफे तु सैन्धवपिप्पलीयुक्तं सर्पिर्बालं पाययेत्| सैन्धवमधुकसंसृष्टं वा मदनपुष्पकल्केन च सक्षौद्रेण स्तनं बालस्य चोष्ठमालिम्पेत्| तेन सुख़ं वमति| धात्रीं तु तीक्ष्णैर्वामयेत्| ततः कृतसंसर्जनां पञ्चमूलग़नवचातिविषाक्वाथं पाययेत्| तगरसुरदारुसुरेन्द्रयवपृथ्वीकावृश्चिकालीक्वाथं वा| आरग्वधादिं मुस्तादिं वा| रूक्षोष्णांश्च नस्यधूमगण्डूषपरिषेकान् शीलयेत्| अविरुद्धंचान्नपानं योजयेत्| अपि च-लवणानुरसं विसर्पकोठकण्डूकरम्| तत् पिचुमन्दपटोलीक्षीरीवृक्षैः शोधयेत्| तन्तुमद्दौर्बल्यश्वासकासकरम्| तत् पिप्पलीनागरचूर्णेन समधुग़ृतेन| गुरुसदनात्मकं प्रतिश्यायसिङ्ग़ाणकक्षीरालसककरम्| तत् पाठाव्योषकल्केन पञ्चकोलचूर्णेन वा क्षौद्रग़ृताप्लुतेन| दोषोपक्रमणीयं चेक्षेत||१०||
🔊 Audio coming soon
ਕਫੇ ਕਫਦੁਸ੍ਟੇ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇ ਪੁਨਃ ਸੈਨ੍ਧਵਪਿਪ੍ਪਲੀਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਬਾਲਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਸਂਸਸ੍ਟਂ ਵਾ ਵਮਨਾਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦ੍ਗਮ੍ਯਤੇ| ਮਦਨਪੁਸ੍ਪਾਣਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨੌ ਬਾਲਸ੍ਯ ਚੋਸ੍ਠਾਵਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤੇਨ ਹ੍ਯਾਲੇਪਨੇਨ ਬਾਲਃ ਸੁਖ਼ਂ ਵਮਤਿ| ਧਾਤ੍ਰੀ ਤੁ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਵਮਨੈਰ੍ਵਾਮਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਵਮਨੇ ਕਤੇ ਕਤਸਂਸਰ੍ਜਨਾਂ ਵਿਹਿਤਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਤਗਰਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਯਵ ਏਵ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਃ| ਪਥ੍ਵੀਕਾ ਹਿਙ੍ਗੁਪਤ੍ਰਿਕਾ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਗਣਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਗਣਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਕ੍ਵਥਿਤਮ੍| ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਾਨ੍ ਨਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚਾਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਯੋਜਯੇਦਰ੍ਥਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਣੀਤਿ| ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਲਵਣਾਨੁਰਸਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਿਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਕੋਠਾਃ ਸੋਤ੍ਸੇਧਾਨਿ ਰਕ੍ਤਮਣ੍ਡਲਾਨਿ| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਪਿਚੁਮਨ੍ਦੋ ਨਿਮ੍ਬਃ| ਤਨ੍ਤੁਮਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਦਿਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣੇਨ ਮਧੁਗ਼ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਗੁਰੁ ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਦਨਾਤ੍ਮਕਂ ਸਾਦਕਰਸ੍ਵਭਾਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਦਿਕਰਂ ਚ| ਸਿਙ੍ਗ਼ਾਣਕਂ ਨਾਸਾਸ੍ਰਾਵਃ| ਕ੍ਸੀਰਾਲਸਕਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਤਤ੍ ਗੁਰੁ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਾਠਾਦਿਕਲ੍ਕੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗ਼ਤਾਪ੍ਲੁਤੇਨ| ਇਤਿ ਕਫਦੁਸ੍ਟੇ| ਏਸੁ ਚ ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟੇਸੁ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਸੁ ਦੋਸੋਪਕ੍ਰਮਣਿਯਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ| ਤਦੁਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸਂਯੋਜਨਾਦਿਨਾ ਪਥਕ੍ ਸਂਸਸ੍ਟਾਨਾਂ ਚ ਦੋਸਾਣਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੧੦||
Adhikarana kShIrAlasakam (11) · Śloka 11
ਯਦਾ ਪੁਨਰ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪ੍ਰਕੋਪਨਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ ਤਦਾਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਲਾ ਯੁਗਪਦ੍ਵਕ੍ਸੋਭਿਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਕ੍ਸੀਰਵਹਾ ਰਸਾਯਨੀਃ ਸਮਨੁਸਤ੍ਯ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਾਵਹਨ੍ਤਿ| ਤਚ੍ਚੇਦਵਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸਤਤਮਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ਵਾ ਮਾਤੁਃ ਕੁਮਾਰਃ ਪਿਬਤਿ| ਤਤਃ ਸ ਤੇਨ ਸਲਿਲੋਪਮਮਚ੍ਛਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮਾਮਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਵੇਦਨਂ ਫੇਨਿਲਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਪੀਤਸ਼੍ਵੇਤਮੂਤ੍ਰਤਾਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਤਸ੍ਣਾਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਵਿਜਮ੍ਭਿਕਾਸ਼ੁਸ੍ਕੋਦ੍ਗਾਰਾਰੁਚਿਭ੍ਰਮਾਙ੍ਗਭਙ੍ਗਵਿਕ੍ਸੇਪਕੂਜਨਘ੍ੜਾਣਾਕ੍ਸਿਮੁਖਪਾਕਦਸ੍ਟ੍ਯੁਪਪ੍ਲਵਸ੍ਵਰਸਾਦਾਦਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਾਲਸਕਮਤ੍ਯਯਂ ਚਾਚਕ੍ਸਤੇ||੧੧||
View original
यदा पुनर्धात्री सन्निपातप्रकोपनान्यासेवेत तदाऽस्यास्त्रयो मला युगपद्वक्षोऽभिप्रपन्नाः क्षीरवहा रसायनीः समनुसृत्य सङ्कीर्णलिङ्गं स्तन्यमावहन्ति| तच्चेदविज्ञानात् सततमप्रत्यवेक्षणात् प्रमादाद्वा मातुः कुमारः पिबति| ततः स तेन सलिलोपममच्छं विच्छिन्नमामं दुर्गन्धि नानावर्णवेदनं फेनिलमतिसार्यते| पीतश्वेतमूत्रताविष्टम्भतृष्णाज्वरच्छर्दिविजृम्भिकाशुष्कोद्गारारुचिभ्रमाङ्गभङ्गविक्षेपकूजनघ्ऱाणाक्षिमुखपाकदृष्ट्युपप्लवस्वरसादादयश्चास्य प्रादुर्भवन्ति| तं क्षीरालसकमत्ययं चाचक्षते||११||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਤੁ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪ੍ਰਕੋਪਨਾਨ੍ਯਾਹਾਰਾਦੀਨ੍ਯਾਸੇਵਤੇ ਤਦਾਸ੍ਯਾ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਯੁਗਪਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਮਲਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣੋ ਵਕ੍ਸ ਉਰੋਭਿਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸੀਰਵਹਾ ਰਸਾਯਨੀਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦਨੁਸਤ੍ਯ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਲਿਙ੍ਗਂ ਮਿਸ਼੍ਰਤ੍ਰਿਦੋਸਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਾਵਹਨ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸਣਾਨ੍ਮਾਤੁਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦਵਹੇਲਾਪਰਤ੍ਵਾਦ੍ਯਦਿ ਕੁਮਾਰਃ ਪਿਬਤਿ ਤਤਃ ਸ ਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪੀਤੇਨ ਸਲਿਲੋਪਮਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਲਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਬਾਲਸ੍ਯ ਪੀਤਸ਼੍ਵੇਤਮੂਤ੍ਰਤਾਦਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਰੋਗਾਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਤਮੇਵਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਸੀਰਾਲਸਕਮਿਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾਤ੍ਯਯਮਿਤਿ ਚਾਚਾਰ੍ਯਾ ਆਚਕ੍ਸਤੇ|| ੧੧||
Adhikarana kShIrAlasakacikitsA (12) · Śloka 12
ਤਤ੍ਰ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਬਾਲਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵਾਸ਼ੁ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਵਿਹਿਤਸਂਸਰ੍ਗਯੋਸ਼੍ਚ ਮੁਸ੍ਤਾਪਾਠਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਕਟੁਕਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਾਨਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਜਮੋਦਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਦ੍ਰਦਾਰੂਣਾਂ ਵਾ| ਪਾਠਾਤੇਜੋਵਤੀਪੁਨਰ੍ਨਵਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਨਾਂ ਵਾ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਾਮਤਾਕੁਟਜਫਲਸਾਰਿਵਾਣਾਂ ਵਾ| ਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਯੋਰ੍ਵਾ| ਪਾਠਾਦਿਮਹਾਕਸਾਯਸ੍ਯ ਵਾ| ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਤਿਨ੍ਦੁਕਕਪਿਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾ| ਬਿਲ੍ਵਭਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾ| ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਚ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ||੧੨||
View original
तत्र धात्रीं बालञ्च पूर्वमेवाशु वामयेत्| विहितसंसर्गयोश्च मुस्तापाठातिविषाकुष्ठकटुकानां क्वाथं पानाय दद्यात्| रास्नाजमोदाप्रियङ्गुभद्रदारूणां वा| पाठातेजोवतीपुनर्नववृश्चिकालीनां वा| भूनिम्बामृताकुटजफलसारिवाणां वा| वचाहरिद्रादिगणयोर्वा| पाठादिमहाकषायस्य वा| जम्ब्वाम्रतिन्दुककपित्थपत्राणां वा| बिल्वभङ्गस्य वा| अनुबन्धे च यथाव्याधिं प्रतिकुर्वीत||१२||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਥਮਮੇਵਾਸ਼ੁ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਬਾਲਂ ਚ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਵਿਹਿਤਸਂਸਰ੍ਗਯੋਃ ਕਤਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਰ੍ਧਾਤ੍ਰੀਬਾਲਯੋਰ੍ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਪਾਠਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਭੂਨਿਮ੍ਬਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ, ਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ, ਪਾਠਾਦਿਮਹਾਕਸਾਯਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ, ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ, ਬਿਲ੍ਵਭਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਾਨਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤ੍ਵਨਿਵਤ੍ਤੌ ਕ੍ਸੀਰਾਲਸਕਸ੍ਯ ਯਥਾਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਤ੍ਕਸ੍ਟਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੧੨||
Adhikarana dantodBavAH gadAH (13) · Śloka 13
ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਯਤਨਮ੍| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੁ ਤਨ੍ਮੂਲਾ ਜ੍ਵਰਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਤਸ੍ਣਾਭ੍ਰਮਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕੁਕੂਣਕਪੋਥਕੀਵਮਥੁਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਤੀਸਾਰਵਿਸਰ੍ਪਾਃ||੧੩||
View original
दन्तोद्भेदश्च सर्वरोगायतनम्| विशेषेण तु तन्मूला ज्वरशिरोभितापतृष्णाभ्रमाभिष्यन्दकुकूणकपोथकीवमथुकासश्वासातीसारविसर्पाः||१३||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੋਚ੍ਯਤੇ| ਦਨ੍ਤਾਨਾਮੁਦ੍ਭੇਦੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਣਾਮਾਯਤਨਂ ਕਾਰਣਮ੍| ਜ੍ਵਰਾਦਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤਨ੍ਮੂਲਾ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦਹੇਤੁਕਾਃ| ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪਃ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣਃ| ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗਃ| ਕੁਕੂਣਕਪੋਥਕ੍ਯੌ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯੇਤੇ||੧੩||
Adhikarana dantodBedakAlasyAyurmaryAdayABisambandhaH (14) · Śloka 14
ਸ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸੋਸ੍ਟਮਾਨ੍ਮਾਸਾਤ੍ ਪਰਤੋ ਵਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਇਤਰੇਸਾਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਥਾਤ੍| ਤੇ ਹ੍ਯਤਿਬਾਲ੍ਯੇ ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਾਦਵੇਦਨਯਾ ਨਿਪੀਡਿਤਾ ਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਧਾਤੁਬਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ||੧੪||
View original
स दीर्घायुषोऽष्टमान्मासात् परतो वा प्रवर्तते| इतरेषां तु चतुर्थात्| ते ह्यतिबाल्ये दन्तोत्पादवेदनया निपीडिता न सम्यक् सम्पूर्णधातुबला भवन्ति||१४||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਯੇਨ ਬਹੁਕਾਲਂ ਜੀਵਿਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਨੋਸ੍ਟਮਾਨ੍ਮਾਸਾਤ੍ਪਰਤੋ ਵਾ ਯਥਾਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਨਵਮਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਇਤਰੇਸਾਂ ਤੁ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਯੁਸਾਂ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਾਨ੍ਮਾਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਹ੍ਯਲ੍ਪਾਯੁਸੋਤਿਬਾਲ੍ਯੇ ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਾਦਵੇਦਨਯਾਤਿਪੀਡਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਧਾਤੁਬਲਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ|| ੧੪||
Adhikarana bAlasya punardantotpattau hetuH vRuddhAnAM punardantotpAdABAve hetushca (15) · Śloka 15
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਨੌ ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੂ| ਤਦਾ ਚ ਤਯੋਰਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਤਨਮਾਪੂਰ੍ਯਮਾਣਧਾਤੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਾਨਮਤ ਏਵ ਚ ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਨ ਪੁਨਰ੍ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ||੧੫||
View original
तत्राऽस्थिमज्जानौ दन्तोत्पत्तिहेतू| तदा च तयोरसम्पूर्णवीर्यत्वात् पुनः कालान्तरेण दन्तानां पतनमापूर्यमाणधातुत्वाच्च पुनरुत्थानमत एव च वृद्धानां न पुनर्दन्तोत्पत्तिः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਸ੍ਥਿਤ ਇਦਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਅਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜ੍ਞੋਰ੍ਧਾਤ੍ਵੋਰ੍ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤ੍ਵਮ੍| ਤਦਾ ਚਾਤਿਬਾਲ੍ਯੇ ਤਯੋਰਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜ੍ਞੋਰਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਤਨਂ ਭਵਤਿ| ਪਤਿਤੇਸੁ ਚ ਪ੍ਰਥਮਦਨ੍ਤੇਸੁਪੁਨਰਾਪੂਰ੍ਯਮਾਣਧਾਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਯਥਾਵੀਰ੍ਯਂ ਦਨ੍ਤਾਨਾਮਭਿਨਵਾਨਾਮੁਤ੍ਥਾਨਮ੍| ਅਤ ਏਵਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨ ਭਵਤਿ| ਤੇਸਾਂ ਹਿ ਯਤੋ ਧਾਤੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਰ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੧੫||
Adhikarana abhighAtAdinA patitAnAM dantAnAM punaranutpAde hetuH (16) · Śloka 16
ਬਲਾਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸਹਸਾ ਤਦਧਿਸ੍ਠਾਨਗਤਧਾਤੁਬੀਜਭ੍ਰਂਸ਼ਾਤ੍ ਸਨ੍ਤਤਿਵ੍ਯੁਚ੍ਛੇਦਾਚ੍ਛੋਣਿਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾਭਿਘਾਤਾਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਰਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਿਰਾਣਾਂ ਪੁਨਰਨੁਤ੍ਪਾਦਃ| ਏਤੇਨ ਰੋਗਚ੍ਯੁਤਾ ਅਪਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੧੬||
View original
बलान्निपतितानां तु सहसा तदधिष्ठानगतधातुबीजभ्रंशात् सन्ततिव्युच्छेदाच्छोणितातिप्रवृत्त्याऽभिघाताच्च निस्सारितत्वात् सिराणां पुनरनुत्पादः| एतेन रोगच्युता अपि प्रायशो व्याख्याताः||१६||
🔊 Audio coming soon
ਬਲਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨਾਭਿਘਾਤਾਦਿਨਾ ਨਿਪਤਿਤਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸਹਸੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਦਧਿਸ੍ਠਾਨੇ ਦਨ੍ਤਾਧਿਸ੍ਠਾਨੇ ਗਤੋ ਯੋ ਦਨ੍ਤਪੋਸਕੋ ਧਾਤੁਸ੍ਤਦੇਵ ਬੀਜਂ ਤਸ੍ਯ ਸਹਸਾ ਝਟਿਤਿ ਭ੍ਰਂਸ਼ਾਨ੍ਨਾਸ਼ਾਤ੍| ਤਥਾਵਿਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਯਾ ਦਨ੍ਤਪੋਸਿਕਾ ਧਾਤੁਵਹਨਸਨ੍ਤਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਪ੍ਯੁਚ੍ਛੇਦਾਨ੍ਨਾਸ਼ਾਤ੍ ਤਥਾ ਤਤ੍ਪਾਤੇ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਤਰ੍ਪਕਸ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤਯਾ ਅਭਿਘਾਤਾਚ੍ਚ ਯਤ੍ ਸਿਰਾਣਾਂ ਨਿਸ੍ਸਾਰਿਤਤ੍ਵਂ ਤਤ ਇਤਿ ਹੇਤਵੋ ਯਤ੍ਨਪਤਿਤਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸਹਸਾ ਧਾਤੁਬੀਜਭ੍ਰਂਸ਼ੇ| ਤਥੈਵ ਯਤੋ ਰੋਗਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਯੁਕ੍ਤਿਰਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸਨ੍ਤਤਿਵ੍ਯੁਚ੍ਛੇਦਾਦਿਕਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਾਚ੍ਯਮ੍| ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮ੍|| ੧੬||
Adhikarana dantodBavakramaH (17) · Śloka 17
ਤੌ ਤੁ ਧਾਤੂ ਕਾਲਕ੍ਰਮੇਣ ਪਚ੍ਯਮਾਨੌ ਯਦਾ ਦਨ੍ਤਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤੇ ਤਦਾਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਤ੍ਸੇਧਨੋਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਦਨ੍ਤਮਾਂਸਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਦਙ੍ਗਹਰ੍ਸੋ ਜਾਯਤੇ| ਤਦ੍ਗਤੇਨ ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਕਣ੍ਡੂਸ੍ਤਯਾ ਚੂਚੁਕਂ ਦਸ਼੍ਯਤੇ| ਯਦ੍ਯਦਾਲਭਤੇ ਤਤ੍ਤਦਾਸ੍ਯਮਾਨਯਤਿ| ਮਾਰੁਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ| ਤਤਃ ਸ ਕਫਾਨੁਵਿਦ੍ਧੋਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਸਰਨ੍ ਸਹ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਮਲਾਂਸ਼੍ਚ ਦੂਸਯਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯਥੋਦਿਤਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਤਿ||੧੭||
View original
तौ तु धातू कालक्रमेण पच्यमानौ यदा दन्ताशयमनुप्रपद्येते तदाऽस्य किञ्चिदुत्सेधनोर्ध्वाधोदन्तमांससङ्घट्टनादङ्गहर्षो जायते| तद्गतेन च श्लेष्मणा कण्डूस्तया चूचुकं दश्यते| यद्यदालभते तत्तदास्यमानयति| मारुतश्चास्य दन्तमूलेषु मूर्च्छति| ततः स कफानुविद्धोऽस्थिमज्जस्थितः सर्वतो विसरन् सह पित्तेन मलांश्च दूषयन् विविधान्यथोदितानुपद्रवानभिनिर्वर्तयति||१७||
🔊 Audio coming soon
ਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਜਨ੍ਮਨਿ ਕ੍ਰਮ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਤਾਵਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਨੌ ਧਾਤੂ ਕਾਲਕ੍ਰਮੇਣ ਪਚ੍ਯਮਾਨੌ ਯਦਾ ਦਨ੍ਤਾਸ਼ਯਮਨੁਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤੇ ਤਦਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਦ੍ਧੇਤੁਕੋ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਜੋ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਤ੍ਸੇਧੋ ਭਵਤਿ| ਤੇਨੋਤ੍ਸੇਧੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਾਧ ਉਭਯੋਰ੍ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਯੋਰੇਕਤ੍ਰ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨਾਙ੍ਗਹਰ੍ਸੋ ਜਾਯਤੇ| ਤੇਨ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤ ਇਵ ਬਾਲੋ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਤਦ੍ਗਤੇਨ ਚ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਗਤੇਨ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਰ ਕਣ੍ਡੂਰ੍ਜਾਯਤੇ| ਤਯਾ ਚ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਕਣ੍ਡੂਵਾ ਬਾਲੇਨ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨਚੂਚੁਕਂ ਦਸ਼੍ਯਤੇ| ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਲਭਤੇ ਬਾਲਸ੍ਤਤ੍ਤਦਾਸ੍ਯਂ ਮੁਖਕੁਹਰਮਾਨਯਤਿ| ਤਦਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ ਮਾਰੁਤੋਨ੍ਤਰ੍ਵਾਯੁਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਾਯਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ| ਤਤੋ ਹੇਤੋਃ ਸ ਮਾਰੁਤਃ ਕਫੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧੋਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜ੍ਞੋਰਾਸ੍ਥਿਤਃ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਵਿਸਰਨ੍ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਰਸਾਦੀਨ੍ ਮਲਾਂਸ਼੍ਚ ਦੂਸਯਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ ਯਥੋਦਿਤਾਨ੍ ਜ੍ਵਰਾਦਿਕਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਤਿ|| ੧੭||
Adhikarana dantAnAmasamBavahetuH (18) · Śloka 18
ਯਦਾ ਪੁਨਰ੍ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਯੋ ਕੇਵਲੋ ਵਿਕਤਃ ਪ੍ਰਬਲੋਨਿਲਃ ਵਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਨੌ ਸ਼ੋਸਯਤਿ ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਸਮ੍ਭਵ ਏਵੇਤਿ||੧੮||
View original
यदा पुनर्दन्तमांसाश्रयो केवलो विकृतः प्रबलोऽनिलः वाऽस्थिमज्जानौ शोषयति तदा द्विजानामसम्भव एवेति||१८||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਪੁਨਰ੍ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਯੋ ਵਾਯੁਃ ਕੇਵਲ ਏਵ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਨੌ ਸ਼ੋਸਯਤਿ ਤਦਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤਾਨਾਮਸਮ੍ਭਵ ਏਵ ਭਵਤਿ| ਗਤਾਨੁਗਤਿਕਾ| ਹਨੁਮੂਲਗਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦਨ੍ਤਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਯਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਨੋਤ੍ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ|| ਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਿਨੋ ਵਾਤਿਕਸ੍ਯ ਚਾਲਯਤ੍ਯਨਿਲਃ ਸਿਰਾਃ| ਹਨ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤ੍ਯਤਃ|| ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਃ|| ੧੮||
Adhikarana saMgrahashlokaH (19) · Śloka 19
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਪਸ੍ਠਭਙ੍ਗੇ ਬਿਡਾਲਾਨਾਂ ਬਰ੍ਹਿਣਾਂ ਚ ਸ਼ਿਖੋਦ੍ਗਮੇ| ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦੇ ਚ ਬਾਲਾਨਾਂ ਨ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਦੂਯਤੇ||੧੯||
View original
भवन्ति चात्र पृष्ठभङ्गे बिडालानां बर्हिणां च शिखोद्गमे| दन्तोद्भेदे च बालानां न हि किञ्चिन्न दूयते||१९||
🔊 Audio coming soon
ਬਿਡਾਲਾਦੀਨਾਂ ਪਸ੍ਠਭਙ੍ਗਾਦਿਨਾ ਨ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਦੂਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮੁਪਤਪ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੧੯||
Adhikarana bAlAmayacikitsAsUtrANi (20) · Śloka 20
ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਰੋਗਂ ਯਥੋਦ੍ਰੇਕਂ ਯਥਾਬਲਮ੍| ਵਿਭਜ੍ਯ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦੀਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍| ਤ ਏਵ ਦੋਸਾ ਦੂਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚ ਯਤ੍| ਅਤਸ੍ਤਦੇਵ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਕਨੀਯਸੀ| ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਲ੍ਪਕਾਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨੁਪਸੇਵਨਾਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਏਵ ਸਦਾ ਬਾਲਾ ਘਤਕ੍ਸੀਰਨਿਸੇਵਣਾਤ੍| ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਮਨਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ਮਦੁ| ਬਸ੍ਤਿਂ ਸਾਧ੍ਯੇ ਵਿਰੇਕੇਣ ਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਾਦੀਂਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਏਵ ਯਥੋਚਿਤਾਨ੍||੨੦||
View original
यथादोषं यथारोगं यथोद्रेकं यथाबलम्| विभज्य देशकालादींस्तत्र योज्यं भिषग्जितम्| त एव दोषा दूष्याश्च ज्वराद्या व्याधयश्च यत्| अतस्तदेव भैषज्यं मात्रा त्वस्य कनीयसी| सौकुमार्याल्पकायत्वात्सर्वान्नानुपसेवनात्| स्निग्धा एव सदा बाला घृतक्षीरनिषेवणात्| सद्यस्तान् वमनं तस्मात् पाययेन्मतिमान्मृदु| बस्तिं साध्ये विरेकेण मर्शेन प्रतिमर्शनम्| युञ्ज्याद्विरेचनादींस्तु धात्र्या एव यथोचितान्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਯਥਾਦੋਸਂ ਦੋਸਸ੍ਵਰੂਪਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਯਥਾਰੋਗਮਿਤਿ ਰੋਗਸ੍ਵਰੂਪਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਯਾ| ਯਥੋਦ੍ਰੇਕਮਿਤਿ ਦੋਸਾਦੀਨਾਮੁਦ੍ਰੇਕਮਨਤਿਕ੍ਰਾਮਨ੍| ਦੇਸ਼ਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਵਿਭਜ੍ਯ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਯ ਏਵ ਪੁਂਸੋ ਦੋਸਾ ਵਾਤਾਦਯਸ੍ਤ ਏਵ ਬਾਲਸ੍ਯ| ਯ ਏਵ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾ ਜ੍ਵਰਾਦਯਸ੍ਤ ਏਵ ਯਤ੍ ਬਾਲਸ੍ਯਾਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ਸਰ੍ਵਂ ਭੇਸਜਮ੍| ਕੇਵਲਮਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਔਸਧਸ੍ਯ ਕਨੀਯਸੀ| ਕਨੀਯਸ੍ਯਾ ਹੇਤੁਃ ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਦਿਃ| ਸੁਕੁਮਾਰੋਲ੍ਪਸ਼ਰੀਰਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਾਭੁਕ੍ ਚ ਮਹਤੀਂ ਮਧ੍ਯਮਾਂ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਸੋਢੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਰੋਗੇਸੁ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਭਿਸਙ੍ ਮਦੁ ਵਮਨਂ ਸਦ੍ਯੋ ਰੋਗੋਦ੍ਭਵਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਬਾਲਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਤੋ ਬਾਲਾਃ ਸਦੈਵ ਘਤਕ੍ਸੀਰਨਿਸੇਵਣਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਮਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਵਿਰੇਕੇਣ ਸਾਧ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਧੌ ਬਾਲਸ੍ਯ ਬਸ੍ਤਿਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤੁ ਵਿਰੇਕਮ੍| ਮਰ੍ਸ਼ੇਨ ਸਾਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਵਿਰੇਚਨਾਦੀਂਸ੍ਤੁ ਯਥੋਚਿਤਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨੁਗੁਣਾਨ੍ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਏਵ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|| ੨੦||
Adhikarana stanyadoShaharAH yogAH (21) · Śloka 21
ਮੂਰ੍ਵਾਵ੍ਯੋਸਵਰਾਕੋਲਜਮ੍ਬੂਤ੍ਵਗ੍ਦਾਰੂਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਸਪਾਠਾ ਮਧੁਨਾ ਲੀਢਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਹਰਾਃ ਪਰਮ੍| ਇਕ੍ਸੁਮੂਲਕਸ਼ੇਰ੍ਵਾਖ੍ਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਸ੍ਤਨੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤੁ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਗੁਡੂਚੀਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਭਿਃ| ਸ਼ਤੈਰ੍ਵਾ ਸੁਰਸਸ਼੍ਵੇਤਸਰ੍ਸਪਾਬਹਤੀਦ੍ਵਯੈਃ| ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਫਲਿਨੀਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨੈਃ||੨੧||
View original
मूर्वाव्योषवराकोलजम्बूत्वग्दारूसर्षपाः| सपाठा मधुना लीढाः स्तन्यदोषहराः परम्| इक्षुमूलकशेर्वाख्ययष्ट्याह्वैस्तनु शुद्ध्यति| सान्द्रं तु क्षौद्रकाश्मर्यगुडूचीतण्डुलाम्बुभिः| शृतैर्वा सुरसश्वेतसर्षपाबृहतीद्वयैः| ग्रथितं पद्मकोशीरफलिनीश्वेतचन्दनैः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਮੂਰ੍ਵਾਦਯੋ ਮਧੁਨਾਃ ਲੀਢਾਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਹਰਾਃ| ਤਨੁ ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਮਿਕ੍ਸੁਮੂਲਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਘਨਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਸੁਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਸ਼ਤੈਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਤ੍ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ|| ੨੧||
Adhikarana dantodBavarogANAM cikitsA (22) · Śloka 22
ਦਨ੍ਤਪਾਲੀਂ ਸਮਧੁਨਾ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪ੍ਲ੍ਯਾ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਧਾਤ੍ਰੀਫਲਕਤੇਨ ਵਾ| ਵਾਧ੍ਰੀਣਸਕਪੋਤੋਤ੍ਥਰਜਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਯੋਜਿਤਮ੍| ਲਾਵਤਿਤ੍ਤਿਰਵਲ੍ਲੂਰਰਜਃ ਪੁਸ੍ਪਰਸਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਦ੍ਰੁਤਂ ਕਰੋਤਿ ਬਾਲਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤਕੇਸਰਵਨ੍ਮੁਖਮ੍| ਵਚਾਦ੍ਵਿਬਹਤੀਪਾਠਾਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਧਨੈਃ| ਮਧੁਰੈਸ਼੍ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਨਜਨ੍ਮਨਿ||੨੨||
View original
दन्तपालीं समधुना चूर्णेन प्रतिसारयेत्| पिप्प्ल्या धातकीपुष्पधात्रीफलकृतेन वा| वाध्रीणसकपोतोत्थरजस्तद्वच्च योजितम्| लावतित्तिरवल्लूररजः पुष्परसद्रुतम्| द्रुतं करोति बालानां दन्तकेसरवन्मुखम्| वचाद्विबृहतीपाठाकटुकातिविषाधनैः| मधुरैश्च घृतं सिद्धं सिद्धं दशनजन्मनि||२२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਾਣਾਂ ਸਾਧਨਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਾਂ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭਵਰੋਗਾਣਾਮੁਚ੍ਯਤੇ-ਦਨ੍ਤਪਾਲੀਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਮਧੁਨਾ ਦਨ੍ਤਪਾਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਧਾਤ੍ਰੀਫਲਾਭ੍ਯਾਂ ਕਤੇਨ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਮਧੁਨਾ ਦਨ੍ਤਪਾਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਵਾਧ੍ਰੀਣਸਕਪੋਤਯੋ ਰਜੋ ਮਾਂਸਚੂਰ੍ਣਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਮਧੁਨਾ ਯੋਜਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਭਵਤਿ| ਵਾਧ੍ਰੀਣਸਂ ਜਾਹਕਂ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਲਾਵਤਿਤ੍ਤਿਰੀਣਾਂ ਵਲ੍ਲੂਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਸ੍ਕਮਾਂਸਸ੍ਯ ਰਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣ ਪੁਸ੍ਪਰਸੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਦ੍ਰੁਤਾਮਾਲੋਡਿਤਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ਦਨ੍ਤਪਾਲੀਪ੍ਰਤਿਸਾਰੇਣ ਬਾਲਾਨਾਂ ਮੁਖਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦਨ੍ਤਕੇਸਰਵਤ੍ ਕਰੋਤਿ| ਦਨ੍ਤਾ ਏਵ ਕੇਸਰਾਣਿ ਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍| ਕੇਸਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮੁਖਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਤ੍ਵਂ ਰੂਪਿਤਮ੍| ਵਚਾਦਿਭਿਰ੍ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਦਸ਼ਨਜਨ੍ਮਨਿ ਸਿਦ੍ਧਮਪ੍ਰਤਿਹਤਮ੍| ਇਤਿ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭਵ ਉਕ੍ਤਃ|| ੨੨||
Adhikarana vAtajvaranAshanAH yogAH (23) · Śloka 23
ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਘਨਂ ਯਸ੍ਟੀ ਸਮਙ੍ਗਾ ਸਸਿਤੋਪਲਾ| ਵਾਤਜ੍ਵਰਪਰੀਤਾਙ੍ਗਃ ਪਿਬੇਦਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਘਨਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਯਸ੍ਯਾਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਨਾਗਰਂ ਮਰਿਚਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਘਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥਦੁਗ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਨਿਲਜ੍ਵਰਮ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਭ੍ਯਾਮੇਭਿਸ਼੍ਚੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਕੁਸ੍ਠਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਹਰੇਣੁਭਿਃ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗ੍ਯੈਲਾਸੁਸਵੀਰਾਸ੍ਨਾਵਰ੍ਸਾਭੂਨਤਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਅਕ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸਾਮ੍ਬੁਸੌਵੀਰੈਰ੍ਮਸ੍ਤੁਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਰੁਜ੍ਜ੍ਵਰੇ| ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸੁਰਾਮਣ੍ਡਤੁਲ੍ਯਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍||੨੩||
View original
भद्रदारु घनं यष्टी समङ्गा ससितोपला| वातज्वरपरीताङ्गः पिबेदन्तरपानकम्| सुराह्वघनयष्ट्याह्वपयस्यांशुमतीद्वयम्| नागरं मरिचं भार्ङ्गी वृश्चिकाली शतावरी| घृतं तत्क्वाथदुग्धाभ्यां सिद्धं हन्त्यनिलज्वरम्| बालस्य पानाभ्यङ्गाभ्यामेभिश्चोन्मर्दनं हितम्| हरिद्राकुष्ठषड्ग्रन्थशतपुष्पाहरेणुभिः| भार्ङ्ग्यैलासुषवीरास्नावर्षाभूनतसर्षपैः| अक्षांशैः साम्बुसौवीरैर्मस्तुपिष्टैर्मरुज्ज्वरे| तैलप्रस्थं सुरामण्डतुल्यमभ्यञ्जनं पचेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਜ੍ਵਰਾਦਿਸੁ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣੋਚ੍ਯਤੇ| ਵਾਤਜ੍ਵਰੇਣ ਪਰੀਤਾਙ੍ਗੋ ਬਾਲੋ ਭਦ੍ਰਦਾਰ੍ਵਾਦਿਕਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਾਨਮੇਵਾਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮ੍| ਸਮਙ੍ਗਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਸੁਰਾਹ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਾਨੇਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯਨਿਲਜ੍ਵਰਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ| (ਨਿ) 'ਨਕ੍ਰਾਹਿਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਕਾ ਕਾਲੀਂ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲ੍ਯੁਸ੍ਟ੍ਰਧੂਮਕਃ|' ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਸੁਰਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਾਤਜ੍ਵਰੇ ਅਙ੍ਗੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਰੁਜ੍ਜ੍ਵਰੇ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਪਰਿਭਾਸਯਾ ਮਸ੍ਤੁਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤੁਲ੍ਯਸੁਰਾਮਣ੍ਡਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਇਤਿ ਵਾਤਜ੍ਵਰ ਉਕ੍ਤਮ੍|| ੨੩||
Adhikarana pittajvare~atisAre ca yogAH (24) · Śloka 24
ਲਾਜਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਣਾਮਧੁਕਾਞ੍ਜਨਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਮਤੀਸਾਰਂ ਮਧੁਲੀਢਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਲਾਜਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਤਃ| ਪੀਤੋ ਜ੍ਵਰਮਤੀਸਾਰਂ ਤਸ੍ਣਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਆਮਾਤਿਸਾਰੇ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਕਲ੍ਕਿਤਾਂ ਜਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਪਾਯਯੇਚ੍ਛਰ੍ਕਰੋਪੇਤਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਦੇਵਦਾਰੁਜਮ੍||੨੪||
View original
लाजनीलोत्पलकणामधुकाञ्जनशर्करम्| पित्तज्वरमतीसारं मधुलीढं निवर्तयेत्| लाजद्विपिप्पलीक्वाथः शर्करामधुसंयुतः| पीतो ज्वरमतीसारं तृष्णां छर्दिं च नाशयेत्| आमातिसारे रक्ते च कल्कितां जगपिप्पलीम्| पाययेच्छर्करोपेतां चूर्णं वा देवदारुजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਲਾਜਾਦਿਕਂ ਮਧੁਲੀਢਂ ਸਾਤਿ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਲਾਜਪਿਪ੍ਪਲੀਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪੀਤਃ ਪੈਤ੍ਤਿਕਜ੍ਵਰਾਦਿਕਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੪||
Adhikarana shiro~aBitApe yogAH (25) · Śloka 25
ਸ਼ੋਰੋਭਿਤਾਪੇ ਸਘਤੈਃ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਪਤ੍ਰੈਃ ਕਪਿਤ੍ਥਚਾਙ੍ਗੇਰੀਬਦਰੀਕਾਕਮਾਚਿਜੈਃ| ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ ਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨਂ ਮੂਰ੍ਧਲੇਪਨਮ੍| ਗਵਾਦਨੀਂ ਦਾਡਿਮਞ੍ਚ ਤਡ੍ਵਾਨ੍ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੨੫||
View original
शोरोभितापे सघृतैः शिरः शीतैः प्रलेपयेत्| पत्रैः कपित्थचाङ्गेरीबदरीकाकमाचिजैः| शिरोरुक् च्छर्द्यतीसारनाशनं मूर्धलेपनम्| गवादनीं दाडिमञ्च तृड्वान् कोष्णाम्भसा पिबेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਲਕ੍ਸਣੇ ਕਪਿਤ੍ਥਾਦਿਪਤ੍ਰੈਃ ਸਘਤੈਃ ਸ਼ੀਤੀਕਤੈਃ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਧਿ ਕਪਿਤ੍ਥਾਦਿਪਤ੍ਰਕਤਂ ਮੂਰ੍ਧਪ੍ਰਲੇਪਂ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਤਡ੍ਵਾਨ੍ ਬਾਲੋ ਗਵਾਦਨੀਂ ਦਾਡਿਮਚੂਰ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍| (ਨਿ) ਗਵਾਦਨੀ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਫਲਾ ਵਸਭਾਦੀ ਗਵਾਕ੍ਸ੍ਯਪਿ||੨੫||
Adhikarana kukUNakAdyakShirogaghnAH yogAH (26) · Śloka 26
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਕੂਣਪੋਥਕ੍ਯੋਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮੌਸਧਮ੍| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਘਸ੍ਟਾ ਗੁਲਿਕਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਤਣ੍ਡੁਲੈਰ੍ਮੁਦ੍ਗੈਃ ਸੁਮਨਃ ਕੋਰਕੈਰ੍ਯਵੈਃ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ ਵਰ੍ਤਿਃ ਸ਼ਤੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੨੬||
View original
कुर्यात् कुकूणपोथक्योर्यथोक्तं स्वं स्वमौषधम्| मनःशिलाशङ्खनाभिः पिप्पल्यो मधुयष्टिका| क्षौद्रेण घृष्टा गुलिका शिशोः सर्वाक्षिरोगजित्| पिप्पलीतण्डुलैर्मुद्गैः सुमनः कोरकैर्यवैः| नीलोत्पलस्य पत्रैश्च श्रेष्ठा वर्तिः शतोन्मितैः||२६||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਕੂਣਪੋਥਕ੍ਯੋਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਯੋਰ੍ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਮੇਵ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮੌਸਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਟਿਕਾਞ੍ਜਨੇਨ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਸਰ੍ਵਾਨਕ੍ਸਿਰੋਗਾਨ੍ ਜਯਤਿ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸ਼ਤੇਨ ਕਤਾ ਵਰ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ ਪ੍ਰਕਰਣਾਦਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ|| ੨੬||
Adhikarana tRuShNAdinAshanAH yogAH (27) · Śloka 27
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਞ੍ਜਨਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ| ਤਸ੍ਣਾਤਿਸਾਰਵਮਥੂਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਪੀਤਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਕੁਟਜਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਂ ਸਦੀਪ੍ਯਕਮ੍| ਦੇਵਦਾਰੁਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸਰਲੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਘਤਮ੍| ਲੀਢਂ ਜ੍ਵਰਮਤੀਸਾਰਂ ਕਾਸਂ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਂ ਵਮਿਮ੍| ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਮਾਤਕਾਦੋਸਾਨ੍ ਰੋਗਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਾਨ੍||੨੭||
View original
प्रियङ्ग्वञ्जनमुस्तानां चूर्णस्तण्डुलवारिणा| तृष्णातिसारवमथून् हन्ति पीतः समाक्षिकः| पटोलनिम्बकुटजसप्तपर्णं सदीप्यकम्| देवदारुविडङ्गानि सरलो माक्षिकं घृतम्| लीढं ज्वरमतीसारं कासं पाण्ड्वामयं वमिम्| हन्याच्च मातृकादोषान् रोगानन्यांश्च तद्विधान्||२७||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ਪੀਤਸ੍ਤਸ੍ਣਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਪਟੋਲਾਦਿਕਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਲੀਢਂ ਜ੍ਵਰਾਦਿਕਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਮਾਤਕਾਦੋਸਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੈਵਂਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਵਯ ਉਕ੍ਤਮ੍|| ੨੭||
Adhikarana shleShmajvaraghnAH yogAH (28) · Śloka 28
ਮਧੁਕਵ੍ਯੋਸਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਾਸ੍ਪਸ੍ਟਰੋਦਿਕਾਃ| ਕ੍ਸੀਰਿਣਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਵਾਲਾਨਿ ਪਾਠਾ ਚ ਵਿਪਚੇਦ੍ ਘਤਮ੍| ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਸਮਧੁ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਘ੍ਨਂ ਦੀਪਨਂ ਪਰਮ੍| ਰਾਸ੍ਨੈਲਾਨਤਤਰ੍ਕਾਰੀਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸੁਰਾਹ੍ਵਯੈਃ| ਸਬਿਲ੍ਵਕੁਸ੍ਠਵਰਣਰੇਣੂਕਾਮਿਸਿਭਿਃ ਕਤਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਹਰੋ ਲੇਪਸ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚ ਤੈਃ| ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ ਸਾਜ੍ਯੇਨ ਗਜਮੂਤ੍ਰੇਣ ਲੇਪਯੇਤ੍||੨੮||
View original
मधुकव्योषषड्ग्रन्थाग्रन्थिकास्पृष्टरोदिकाः| क्षीरिणाञ्च प्रवालानि पाठा च विपचेद् घृतम्| तत्पीतं समधु श्लेष्मज्वरघ्नं दीपनं परम्| रास्नैलानततर्कारीमधुशिग्रुसुराह्वयैः| सबिल्वकुष्ठवरणरेणूकामिसिभिः कृतः| श्लेष्मज्वरहरो लेपस्तैलमभ्यञ्जनं च तैः| मण्डलानि तु साज्येन गजमूत्रेण लेपयेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੁਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍ ਘਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਪੀਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਘ੍ਨਮਗ੍ਨਿਦੀਪਨਂ ਚ ਪਰਮਤਿਸ਼ਯੇਨ| ਮਧੁਕਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ| ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਮ੍| ਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾ ਵਚਾ| ਸ੍ਪਸ੍ਟਰੋਦਿਕਾ ਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਦਾਕ੍ਸਿਣਾਤ੍ਯੇਸੁ| ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਃ ਕਤੋ ਲੇਪਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਹਰੋ ਭਵਤਿ| ਤੈਸ਼੍ਚ ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਹਰਮ੍| ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣੋ ਲਵਣਾਨੁਰਸਸ੍ਤਨ੍ਯਹੇਤੁਕਕੋਪਜਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਾਜ੍ਯੇਨ ਹਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰੇਣ ਲੇਪਯੇਤ੍|| ੨੮||
Adhikarana sarvarogaghnaM rajanyAdicUrNam (29) · Śloka 29
ਰਜਨੀਦਾਰੂਸਰਲਸ਼੍ਰੇਯਸੀਬਹਤੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਚ ਲੀਢਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਗ੍ਰਹਣੀਦੀਪਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਨਮ੍| ਅਤੀਸਾਰਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਕਾਸਜਿਤ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸੁ ਪੂਜਿਤਂ ਬਲਵਰ੍ਣਦਮ੍||੨੯||
View original
रजनीदारूसरलश्रेयसीबृहतीद्वयम्| पृश्निपर्णी शताह्वा च लीढं माक्षिकसर्पिषा| ग्रहणीदीपनं श्रेष्ठं मारुतस्यानुलोमनम्| अतीसारज्वरश्वासकामलापाण्डुकासजित्| बालस्य सर्वरोगेषु पूजितं बलवर्णदम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ਰਜਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲੀਢਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੀਪਨਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਮ੍| ਸ਼੍ਰੇਯਸੀ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ|| ੨੯||
Adhikarana atisArAdinAshanAH yogAH (30) · Śloka 30
ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ੀਗਜਕਣਾਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਬਾਲਕਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਲੀਢਮਤਿਸਾਰਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰੁਤਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਪਦ੍ਮਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ| ਸਕਟ੍ਵਙ੍ਗੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮੁਦਰਾਮਯਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਸੌਵਰ੍ਚਲਕ੍ਸਾਰਵੇਲ੍ਲਵ੍ਯੋਸਾਗ੍ਨਿਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ| ਤਿਕ੍ਤਯਾ ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ| ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾਃ||੩੦||
View original
बिल्वपेशीगजकणाधातकीलोध्रबालकम्| हन्ति लीढमतिसारं शिशोः क्षौद्रद्रुतं द्रुतम्| त्रिफलाधातकीपुष्पपद्मबिल्वशलाटुभिः| सकट्वङ्गैर्घृतं सिद्धमुदरामयनाशनम्| पथ्यासौवर्चलक्षारवेल्लव्योषाग्निहिङ्गुभिः| तिक्तया च घृतं सिद्धं समक्षीरं व्यपोहति| शूलानाहगुदभ्रंशश्वासकासविलम्बिकाः||३०||
🔊 Audio coming soon
ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼੍ਯਾਦਿਕਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਦ੍ਰੁਤਮਾਲੋਡਿਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰਤੀਸਾਰਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ੀ ਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਮ੍| ਗਜਕਣਾ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਸ਼ੇਸਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਿਲਮ੍ਬਿਕਾ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋਕ੍ਤਾ|| ੩੦||
Adhikarana vRuddhakAshyapanirmitaM sama~ggAdighRutam (31) · Śloka 31
ਸਮਙ੍ਗਾਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਕੁਟਨ੍ਨਟਬਲਾਦ੍ਵਯੈਃ| ਮਹਾਸਹਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹਾਮੁਦ੍ਗਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ| ਸਕਾਰ੍ਪਾਸੀਫਲੈਸ੍ਤੋਯੇ ਸਧਿਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਮਸ੍ਤੁਯੁਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭਵੋਦ੍ਭਵਾਨ੍| ਵਿਵਿਧਾਨਾਮਯਾਨੇਤਦ੍ਵਦ੍ਧਕਾਸ਼੍ਯਪਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍||੩੧||
View original
समङ्गाधातकीलोध्रकुटन्नटबलाद्वयैः| महासहाक्षुद्रसहामुद्गबिल्वशलाटुभिः| सकार्पासीफलैस्तोये सधितैः साधितं घृतम्| क्षारमस्तुयुतं हन्ति शीघ्रं दन्तोद्भवोद्भवान्| विविधानामयानेतद्वृद्धकाश्यपनिर्मितम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਸਮਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇ ਯਵਕ੍ਸਾਰਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭਵੋਦ੍ਭਵਾਨਾਮਯਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਏਤਚ੍ਚ ਵਦ੍ਧਕਾਸ਼੍ਯਪਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍|| ੩੧||
Adhikarana dantodBavarogeShu bAlaM nAtitantrayet (32) · Śloka 32
ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦੋਤ੍ਥਰੋਗੇਸੁ ਨ ਬਾਲਮਤਿਤਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍| ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਾਤਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ਗਦਾਃ||੩੨||
View original
दन्तोद्भेदोत्थरोगेषु न बालमतितन्त्रयेत्| स्वयमप्युपशाम्यन्ति जातदन्तस्य यद्गदाः||३२||
🔊 Audio coming soon
ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦੋਤ੍ਥੇਸੁ ਚ ਰੋਗੇਸੁ ਬਾਲਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਨਾਤਿਤਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਵਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਦਨ੍ਤੋਦ੍ਭੇਦੋਤ੍ਥਾ ਰੋਗਾ ਜਾਤਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਵਿਨਾਪਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ|| ੩੨||
Adhikarana dantAnAM patanaM punarudBavashca (33) · Śloka 33
ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਸ੍ਯ ਯੋ ਜਾਤਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍ਸਸ੍ਯ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ| ਪਤਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋਸ੍ਟਾਨਾਂ ਤੇਸਾਂ ਪੂਰ੍ਵੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵਃ||੩੩||
View original
यावन्मासस्य यो जातस्तावद्वर्षस्य स द्विजः| पतति प्रायशोऽष्टानां तेषां पूर्वेषु सम्भवः||३३||
🔊 Audio coming soon
ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਯੋ ਦਨ੍ਤੋ ਜਾਤਃ ਸ ਦਨ੍ਤਾਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍ਸਸ੍ਯੈਵ ਪਤਤਿ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਵਰ੍ਸਾਣਾਮਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਰ੍ਸੇਸੁ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪੁਨਃ ਸਮ੍ਭਵਃ| ਅਸ੍ਟਵਰ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਤਿਤਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨ ਸਮ੍ਭਵਃ| ਅਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਮ੍|| ੩੩||
Adhikarana kumArashoShaH (34) · Śloka 34
ਅਤ੍ਯਹਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸ਼੍ਲੈਸ਼੍ਮਿਕਸ੍ਤਨ੍ਯਸੇਵਿਨਃ| ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਕਫੇਨ ਰੂਦ੍ਧੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਰਸਵਾਹਿਸੁ| ਅਰੋਚਕਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋ ਜ੍ਵਰਃ ਕਾਸਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ| ਕੁਮਾਰਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੁਕ੍ਲਮੁਖੇਕ੍ਸਣਃ||੩੪||
View original
अत्यहः स्वप्नशीताम्बुश्लैश्मिकस्तन्यसेविनः| शिशोः कफेन रूद्धेषु स्रोतस्सु रसवाहिषु| अरोचकः प्रतिश्यायो ज्वरः कासश्च जायते| कुमारः शुष्यति ततः स्निग्धशुक्लमुखेक्षणः||३४||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਹਃਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਸੇਵਿਨਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਕਫੇਨ ਰੂਦ੍ਧੇਸੁ ਰਸਵਾਹਿਸੁ ਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਵਰੋਚਕਾਦਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਤਤੋ ਰਸਸ੍ਯਾਲਾਭੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੁਕ੍ਲਮੁਖਨੇਤ੍ਰਃ ਕੁਮਾਰਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ|| ੩੪||
Adhikarana kumArashoShacikitsA (35) · Śloka 35
ਸੈਨ੍ਧਵਵ੍ਯੋਸਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਠਾਪਾਠਾਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕਾਨ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਯਤੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਰੁਚ੍ਯਾਦਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਸ਼ੋਕਰੋਹਿਣੀਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਬਦਰੀਧਾਤਕੀਧਾਤ੍ਰੀਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਅਸ਼੍ਵਲਿਣ੍ਡਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਮ੍| ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀਫਲਰਸਂ ਕੇਵਲਂ ਵਾਸ਼੍ਵਵਿਡ੍ਰਸਮ੍| ਮਧੁਨਾ ਵਾ ਧਨਵ੍ਯੋਸਪਾਠਾਮੂਰ੍ਵਾਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਸਪਯਸ੍ਯਾ ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਘਤਂ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾਮਰਤਰੁਵ੍ਯੋਸਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਸਾਧਿਤਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾਵਚਾਦ੍ਵਿਬਹਤੀਕਾਕੋਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਨਤੈਃ| ਨਿਚੁਲੋਤ੍ਪਲਵਰ੍ਸਾਭੂਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਮੁਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਮਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਪਰਮ੍| ਸਿਂਹ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸੁਰਸਕਣਾਗਰ੍ਭਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਿਪ੍ਪਲੀਲੋਧ੍ਰਪਦ੍ਮਕੋਤ੍ਪਲਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਤਾਲੀਸਸਾਰਿਵਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸਾਧਿਤਂ ਸ਼ੋਸਜਿਦ੍ਧਤਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਮਧੂਲਿਕਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਪਿਪ੍ਪਲੀਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕੈਃ| ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣੀਵਿਡਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਸ਼ਸ਼ੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਃ ਪੁਸ੍ਟਿਕਤ੍ ਪਰਮ੍| ਵਚਾਵਯਸ੍ਥਾਤਗਰਕਾਯਸ੍ਥਾਚੋਰਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਸੁਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਚ੍ਛਲ੍ਲੀ ਵਚਾ ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕਃ| ਸੁਰਾਪਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਦਧਃ ਕਾਯੇ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯ ਤਾਮ੍| ਸਿਂਹਸ੍ਕਨ੍ਦੀਸਿਂਹਵਲ੍ਲੀਕਰਮਰ੍ਦੀਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ| ਭਙ੍ਗੈਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਾਂ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍| ਸਾਸ਼ੋਕਰੋਹਿਣੀਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੇਨ ਲਿਹਞ੍ਜਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਸ਼ੋਸਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸਸਿਤਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧਭੁਕ੍||੩੫||
View original
सैन्धवव्योषशार्ङ्गेष्ठापाठागिरिकदम्बकान्| शुष्यतो मधुसर्पिर्भ्यामरुच्यादिषु योजयेत्| अशोकरोहिणीयुक्तं पञ्चकोलं च चूर्णितम्| बदरीधातकीधात्रीचूर्णं वा सर्पिषा द्रुतम्| अश्वलिण्डरसक्षौद्रयुक्तां वा मधुयष्टिकाम्| द्विवार्ताकीफलरसं केवलं वाश्वविड्रसम्| मधुना वा धनव्योषपाठामूर्वाशतावरी| सपयस्या पृथक्पर्णी घृतं वा माक्षिकान्वितम्| स्थिरामरतरुव्योषद्विपुनर्नवसाधितम्| स्थिरावचाद्विबृहतीकाकोलीपिप्पलीनतैः| निचुलोत्पलवर्षाभूभार्ङ्गीमुस्तैश्च कार्षिकैः| सिद्धं प्रस्थार्धमाज्यस्य स्रोतसां शोधनं परम्| सिंह्यश्वगन्धासुरसकणागर्भं च तद्गुणम्| यष्ट्याह्वपिप्पलीलोध्रपद्मकोत्पलचन्दनैः| तालीससारिवाभ्याञ्च साधितं शोषजिद्धृतम्| रास्नामधूलिकाभार्ङ्गीपिप्पलीदेवदारुभिः| अश्वगन्धाद्विकाकोलीशृङ्ग्यर्षभकजीवकैः| सूप्यपर्णीविडङ्गैश्च कल्कितैः साधितं घृतम्| शशोत्तमाङ्गनिर्यूहे शुष्यतः पुष्टिकृत् परम्| वचावयस्थातगरकायस्थाचोरकैः शृतम्| बस्तमूत्रसुराभ्यां च तैलमभ्यञ्जने हितम्| द्वे बले तुम्बुरुच्छल्ली वचा गिरिकदम्बकः| सुरापिष्टः प्रदेहः स्यादधः काये विशुष्य ताम्| सिंहस्कन्दीसिंहवल्लीकरमर्दीत्रिकण्टकैः| भङ्गैः क्वाथः कुमाराणां शुष्यतां परिषेचनम्| साशोकरोहिणीं कृष्णां मध्वाज्येन लिहञ्जयेत्| शिशुः शोषं शरीरस्य ससितच्छागदुग्धभुक्||३५||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਸ੍ਯਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਸ੍ਵਰੁਚ੍ਯਾਦਿਸੁ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਕਮਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕੋ ਭੂਕਦਮ੍ਬਕਃ| ਅਸ਼ੋਕਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਂ ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤੋਰੁਚ੍ਯਾਦਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਬਦਰ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਮਸ਼੍ਵਪੁਰੀਸਰਸਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਕੇਵਲਮਸ਼੍ਵਵਿਡ੍ਰਸਂ ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀਫਲਰਸਯੁਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀ ਦ੍ਵਿਬਹਤੀ| ਅਥਵਾ ਪਯਸ੍ਯਾਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਘਨਾਦਿਕਂ ਮਧੁਨਾ| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ| ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ| ਅਥਵਾ ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ੍ਥਿਰਾਵਚਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਘਤਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪਰਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾ ਸਾਲਪਰ੍ਣੀ| ਨਤਂ ਤਗਰਮ੍| ਨਿਚੁਲਂ ਜਲਵੇਤਸਮ੍| ਵਰ੍ਸਾਭੂਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਸਿਂਹ੍ਯਾਦਿਗਰ੍ਭਮ੍ ਘਤਂ ਤਦ੍ਗੁਣਂ ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਘਤਸਮਗੁਣਮ੍| ਗਰ੍ਭਃ ਪਾਕਾਯ ਕਲ੍ਕਃ| ਸਿਂਹੀ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਬਹਤੀ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸ਼ੋਸਜਿਤ੍| ਸ਼ਸ਼ੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ਿਰਸਾਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਕ੍ਵਾਥੇ ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪਰਂ ਪੁਸ੍ਟਿਕਤ੍| ਮਧੂਲਿਕਾ ਗੁਡਤਣਃ| ਸ ਏਵ ਨਤ੍ਯਕੁਣ੍ਡੋ ਮਲਿਞ੍ਚਕਃ| ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ| ਵਚਾਦਿਸ਼ਤਂ ਤੈਲਂ ਬਾਲਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਕਰਣਾਚ੍ਛੁਸ੍ਯਤਃ| ਵਯਸ੍ਥਾ ਆਮਲਕਮ੍| ਕਾਯਸ੍ਥਾ ਹਰੀਤਕੀ| ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਂ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰਮ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਾਂ ਬਾਲਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਵਲਾਦਿਕਃ ਸੁਰਪਿਸ੍ਟੋਧਃ ਕਾਯੇ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਃ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਕ੍| ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਕੋ ਭੂਕਦਮ੍ਬਕਃ| ਸਿਂਹਸ੍ਕਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤਾਂ ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਪਰਿਸੇਚਨਮ੍| ਸਿਂਹਸ੍ਕਨ੍ਦੀ ਸਿਂਹਵਲ੍ਲੀ| ਕਰਮਰ੍ਦੀ| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੋ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| ਅਸ਼ੋਕਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹਨ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਚ੍ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਭੁਕ੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਸਂ ਜਯੇਤ੍|| ੩੫||
Adhikarana shuShkakAsacikitsA (36) · Śloka 36
ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸੇ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਵਿਸ਼ੋਧਨਃ| ਮਾਸਯੂਸਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਕਸ੍ਣੋ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਃ| ਮਧੁਨਾਤਿਵਿਸਾਸ਼ਙ੍ਗੀਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਲੇਹਯੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍| ਏਕਾਂ ਵਾਤਿਵਿਸਾਂ ਕਾਸਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰੁਪਦ੍ਗੁਤਮ੍| ਕਾਸਤਟ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰੈਰਰ੍ਦਿਤਂ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਲਾਜਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਂ ਵਾ ਬੀਜਾਨਿ ਕਮਲਸ੍ਯ ਵਾ| ਲੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਭਸਾ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਲਾਜਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀਰਜਃ||੩੬||
View original
शुष्ककासे कुमारस्य धात्र्याः स्तन्यविशोधनः| माषयूषः प्रयोक्तव्यः सकृष्णो घृतभर्जितः| मधुनाऽतिविषाशृङ्गीपिप्पलीर्लेहयेच्छिशुम्| एकां वातिविषां कासज्वरच्छर्दिरुपद्गुतम्| कासतृट्च्छर्द्यतीसारैरर्दितं लाजतर्पणम्| लाजतालीसपत्रं वा बीजानि कमलस्य वा| लोध्रप्रियङ्गुकल्कं वा पाययेत्तण्डुलाम्भसा| शर्करामधुसंयुक्तं लाजकुस्तुम्बरीरजः||३६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸੇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕਾਸਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਤਿਵਿਸਾਦਿਕਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਏਕਾਮੇਵ ਵਾਤਿਵਿਸਾਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਲਾਜਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਮਥਵਾ ਪਦ੍ਮਬੀਜਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ| ਲਾਜਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰ੍ਯੋਃ ਰਜਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਲੇਹਃ||੩੬||
Adhikarana CardyAdInAM cikitsA (37) · Śloka 37
ਬਹਤੀਫਲਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕੈਃ ਕਤਃ| ਤਵਕ੍ਸੀਰੀਯੁਤੈਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਨਾ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਲਿਤਃ| ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਤੀਸਾਰਪੀਨਸਾਨ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਦ੍ਵਿਵਾੜ੍ਰ੍ਤਾਕੀਮੂਲਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਤੁਗਾਹ੍ਵਯਾਃ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯਲੀਢਾਃ ਸ਼੍ਵਸਨਕਾਸਪੀਨਸਰੁਕ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਤਿਮੁਕ੍ਤਾਤਕ੍ਕਾਰੀਕੁਸੁਮਕ੍ਵਾਥਸਾਧਿਤਮ੍| ਯਸ੍ਟਿਗਰ੍ਭਂ ਧਤਂ ਤਸ੍ਣਾਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍||੩੭||
View original
बृहतीफलमूलत्वक्पिप्पलीग्रन्थिकैः कृतः| तवक्षीरीयुतैः क्वाथो मधुना हन्ति शीलितः| छर्दिमूर्च्छाज्वरश्वासकासातीसारपीनसान्| पञ्चकोलद्विवाऱ्र्ताकीमूलभार्ङ्गीतुगाह्वयाः| क्षौद्राज्यलीढाः श्वसनकासपीनसरुक्च्छर्दिः| श्यामातिमुक्तातक्कारीकुसुमक्वाथसाधितम्| यष्टिगर्भं धृतं तृष्णाहिध्माश्वासास्रपित्तनुत्||३७||
🔊 Audio coming soon
ਬਹਤੀਫਲਾਦਿਭਿਃ ਕਤਃ ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੀਲਿਤਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਫਲਾਦਿਤ੍ਰਯਂ ਬਹਤ੍ਯਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਪਞ੍ਚਕੋਲਾਦਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਲੀਢਂ ਸ਼੍ਵਸਨਾਦਿਜਿਦ੍ ਭਵਤਿ| ਦ੍ਵਯੋਃ ਵਾਰ੍ਤਾਕ੍ਯੋਰ੍ਬਹਤੀਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯੋਃ ਮੂਲਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਕਲ੍ਕੇਨ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪਾਨੇਨ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਣਾਦਿਨੁਤ੍|| ੩੭||
Adhikarana pItastanyaCardane cikitsA (38) · Śloka 38
ਪੀਤਂ ਪੀਤਂ ਵਮਤਿ ਯਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਤਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀਫਲਰਸਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਂ ਚ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਞ੍ਚਲਵਣਂ ਕਮਿਜਿਤ੍ ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਮ੍| ਤਦ੍ਵਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਮਸੀ ਵਾ ਰੋਮਚਰ੍ਮਣਾਮ੍| ਲਾਭਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਕਸ਼੍ਵਾਵਿਟ੍ਗੋਧਰ੍ਸ੍ਯਸ਼ਿਖਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍| ਖਦਿਰਾਰ੍ਜੁਨਤਾਲੀਸਕੁਸ੍ਠਚਨ੍ਦਨਜੇ ਰਸੇ| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਮਥੁਂ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਕ੍ਸੀਰੀਪ੍ਰਵਾਲਮਧੁਕਦਰ੍ਭਮੂਲਵਿਸੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਤਸ੍ਣਾਦਾਹਜ੍ਵਰਹਰਃ ਕਸਾਯਃ ਸਸਿਤਾਮਧੁਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਾਡਿਮਕਣਾਨਾਗਕੇਸਰਜੀਵਕਮ੍| ਲਿਹਨ੍ ਕੁਮਾਰਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਤਟ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਲਾਜੈਃ ਸਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਲਿਪ੍ਤੋ ਧੌਤਃ ਸ੍ਤਨਃ ਪੀਤੋ ਭ੍ਰਮਤਡ੍ਦਾਹਮੋਹਹਾ||੩੮||
View original
पीतं पीतं वमति यः स्तन्यं तं मधुसर्पिषा| द्विवार्ताकीफलरसं पञ्चकोलं च लेहयेत्| पिप्पलीपञ्चलवणं कृमिजित् पारिभद्रकम्| तद्वल्लिह्यात्तथा व्योषं मषी वा रोमचर्मणाम्| लाभतः शल्यकश्वाविट्गोधर्ष्यशिखिजन्मनाम्| खदिरार्जुनतालीसकुष्ठचन्दनजे रसे| सक्षीरं साधितं सर्पिर्वमथुं विनियच्छति| क्षीरीप्रवालमधुकदर्भमूलविसोत्पलैः| तृष्णादाहज्वरहरः कषायः ससितामधुः| शर्करादाडिमकणानागकेसरजीवकम्| लिहन् कुमारः क्षौद्रेण तृट्च्छर्दिभ्यां विमुच्यते| लाजैः सचन्दनोशीरयष्टीमधुकपद्मकैः| लिप्तो धौतः स्तनः पीतो भ्रमतृड्दाहमोहहा||३८||
🔊 Audio coming soon
ਯੋ ਬਾਲਃ ਪੀਤਂ ਪੀਤਂ ਚ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਮਤਿ ਤਂ ਬਾਲਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀਫਲਾਨਾਂ ਰਸਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁਸਰ੍ਸਿਸਾ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕੋ ਨਿਮ੍ਬਃ| ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਸਮਪਿ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਯਥਾਲਾਭਂ ਸ਼ਲ੍ਯਕਾਦਿਜਨ੍ਮਨਾਂ ਰੋਮ੍ਣਾਂ ਚਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਮਸੀ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਖਦਿਰਾਦੀਨਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਮਥੁਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਕ੍ਸੀਰੀਪ੍ਰਵਾਲਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਮਧੁਨਾ ਚ ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਸ੍ਣਾਦਿਹਰਃ| ਕ੍ਸੀਰਿਣੋ ਵਟਾਦਯਃ ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਵਾਲਾ ਅਙ੍ਕੁਰਾਃ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਕਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲਿਹਨ੍ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਟ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਲਾਜੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨੋ ਲਿਪ੍ਤਃ ਕਾਲਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਧੌਤਃ ਪੀਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਟ੍ਭ੍ਰਮਾਦਿਹਾ ਭਵਤਿ|| ੩੮||
Adhikarana la~gGanodBUtakArshyAdicikitsA (39) · Śloka 39
ਅਸ੍ਨੇਹਲਵਣਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਲਾਵਜਂ ਰਸਮ੍| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਵਿਜਯਤੇ ਬਾਲੋ ਲਙ੍ਘਨਜਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍||੩੯||
View original
अस्नेहलवणं पीत्वा संस्कृतं लावजं रसम्| सशर्करं विजयते बालो लङ्घनजान् गदान्||३९||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਨੇਹਲਵਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨਾ ਯਃ ਸਂਸ੍ਕਤੋ ਲਾਵਮਾਂਸਰਸਃ ਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਬਾਲੋ ਲਙ੍ਘਨਜਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਭ੍ਰਮਾਦੀਨ੍ ਵਿਜਯਤੇ ਪਰਾਜਯਤੇ|| ੩੯||
Adhikarana mahApadmavisarpaH (40) · Śloka 40
ਵਿਸਰ੍ਪਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਃ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੀਰ੍ਸਜਃ| ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਣੋ ਮਹਾਪਦ੍ਮਨਾਮਾ ਦੋਸਤ੍ਰਯੋਦ੍ਭਵਃ| ਸ਼ਾਖਾਭ੍ਯਾਂ ਹਦਯਂ ਯਾਤਿ ਹਦਯਾਦ੍ਵਾ ਗੁਦਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍||੪੦||
View original
विसर्पस्तु शिशोः प्राणनाशनः बस्तिशीर्षजः| पद्मवर्णो महापद्मनामा दोषत्रयोद्भवः| शाखाभ्यां हृदयं याति हृदयाद्वा गुदं व्रजेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਦੋਸਕੋਪਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਰ੍ਬਸ੍ਤੌ ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਵਾ ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਣੋ ਵਿਸਰ੍ਪੋ ਭਵਤਿ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮ ਇਤਿ ਨਾਮ| ਸ ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਃ| ਤਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਪਿ ਵਿਸਰ੍ਪਃ ਸ਼ਾਖਾਭ੍ਯੋ ਹਦਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ਹਦਯਾਦ੍ਵਾ ਗੁਦਂ ਸੋਪਿ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਨਃ|| ੪੦||
Adhikarana sadantajAtasya shAntikarma (41) · Śloka 41
ਸਦਨ੍ਤੋ ਜਾਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਦਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਾਃ| ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤ੍ਪਾਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਤਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਦਕ੍ਸਿਣਂ ਬਾਲਂ ਨੈਗਮੇਸਂ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍| ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਮਧੁਲਾਜਾਨਾਮਾਪੂਰ੍ਯਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਮੁਖਮ੍| ਚੁਮ੍ਬੇਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਾਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਿਦਂ ਪਰਮ੍| ਨਾਵਮਾਰੋਹਯੇਤ੍ ਬਾਲਂ ਸ੍ਨਾਤਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਗਜਸ੍ਯ ਵਾ| ਭੋਜਯੇਤ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ||੪੧||
View original
सदन्तो जायते यस्तु दन्ताः प्राग्यस्य चोत्तराः| कुर्वीत तस्मिन्नुत्पाते शान्तिं तं च द्विजातये| दद्यात् सदक्षिणं बालं नैगमेषं च पूजयेत्| वत्सस्य मधुलाजानामापूर्यप्राङ्मुखो मुखम्| चुम्बेत्कुमारस्त्रीन् वारान् प्रायश्चित्तमिदं परम्| नावमारोहयेत् बालं स्नातं स्कन्धं गजस्य वा| भोजयेत् ब्राह्मणांश्चात्र पायसं मधुसर्पिषा||४१||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਤੁ ਬਾਲਃ ਸਦਨ੍ਤੋ ਜਾਤਦਨ੍ਤ ਏਵ ਜਾਯਤੇ| ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾ ਉਪਰਿਭਵਾਃ ਦਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾਵਿਧ ਉਤ੍ਪਾਤੇ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਹੋਮਾਦਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਞ੍ਚ ਬਾਲਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਕ੍ਸਿਣਯਾ ਸਹ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਨੈਗਮੇਸਂ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਕ੍ਸਯਮਾਣਂ ਗ੍ਰਹ ਵਿਸ਼ੇਸਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚ ਕੁਮਾਰੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਲਾਜਪੂਰ੍ਣਮੁਖਸ੍ਯ ਗੋਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਾਰਸ਼੍ਚੁਮ੍ਬੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਧਿ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਪਾਤਫਲਦੋਸਸ਼ਮਨਮ੍| ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਬਾਲਂ ਨਾਵਂ ਵਾ ਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਵਾਰੋਪਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚੋਤ੍ਪਾਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭੋਜਯੇਤ੍|| ੪੧||
Adhikarana paribhavAkhyavyAdheshcikitsA (42) · Śloka 42
ਮਾਤੁਃ ਕੁਮਾਰੋ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਿਬਨ੍ਨਪਿ| ਕਾਸਾਗ੍ਨਿਨਸਾਦਵਮਥੁਤਨ੍ਦ੍ਰਾਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਾਰੁਚਿਭ੍ਰਮੈਃ| ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਕੋਸ੍ਠਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਤਮਾਹੁਃ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਮ੍| ਰੋਗਂ ਪਰਿਭਵਾਖ੍ਯਂ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਕਟੁਕਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਕ੍ਸਾਰਦ੍ਵਯਵਿਡਾਜਾਜੀਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਾਗ੍ਨਿਦੀਪ੍ਯਕੈਃ| ਦਧਿਸੌਵੀਰਕਸੁਰਾਮਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਵਿਪਚੇਦ੍ ਘਤਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਰੋਗਾਨ੍ ਪਾਰਿਭਵਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍||੪੨||
View original
मातुः कुमारो गर्भिण्याः स्तन्यं प्रायोऽपिबन्नपि| कासाग्निनसादवमथुतन्द्राकार्श्यारुचिभ्रमैः| युज्यते कोष्ठवृद्ध्या च तमाहुः पारिगर्भिकम्| रोगं परिभवाख्यं च युञ्ज्यात्तत्राग्निदीपनम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलकटुकादेवदारुभिः| क्षारद्वयविडाजाजीबिल्वमध्याग्निदीप्यकैः| दधिसौवीरकसुरामण्डैश्च विपचेद् घृतम्| हन्ति प्रयुक्तं तत्काले रोगान् पारिभवाश्रयान्||४२||
🔊 Audio coming soon
ਮਾਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਕੁਮਾਰਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਪਿਬਨ੍ ਅਪਿ ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਪਿਬਨ੍ਨਪਿ ਕਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਤਂ ਚੈਵਂਰੂਪਂ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਮਾਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਤਤ੍ਰ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਗ੍ਨਦੀਪਨਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਘਤਂ ਕਾਲੇ ਵ੍ਯਾਧੇਃ ਸ੍ਨੇਹਯੋਗ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਿਭਵਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ ਕਾਸਾਦਿਰੋਗਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਸੌਵੀਰਕਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍||੪੨||
Adhikarana pariBavAntaraM tatra cikitsA ca (43) · Śloka 43
ਅਨ੍ਨੇਨੋਪਹਿਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਿਬਤੋ ਵਿਹਿਤਾਨ੍ ਪਰਮ੍| ਇਮਾਨੇਵ ਗਦਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਤਦੇਵ ਚ| ਪੀਤਂ ਪੀਤਂ ਚ ਯਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਸਵਾਤਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਂ ਪਥ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣਕਤ੍| ਅਤ੍ਯੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਕ੍ਸੁਧਂ ਬਾਲਂ ਪਰਿਭੂਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਵਿਦਾਰੀਯਵਗੋਧੂਮਕਣਾਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਪਾਯਯੇਦਨੁ ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਅਕ੍ਸਮਜ੍ਜਾਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਮੋਰਟਃ| ਸ਼੍ਰਪਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਬੀਜੈਰਿਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਯਚ੍ਚਾਤ੍ਯਗ੍ਨੌ ਪੁਰੇਰਿਤਮ੍| ਸ਼੍ਵਵਾਯਸਬਿਡਾਲਾਨਾਮੁਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨ ਜਲੇਨ ਚ| ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਤਂ ਨ ਚੇਦੇਵਂ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੀਪਾਦਪਮੂਲਸ੍ਥਂ ਵਿਧਿਨਾ ਸ੍ਨਾਪਿਤਂ ਤਤਃ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਰਤ੍ਨਾਦ੍ਯਲਙ੍ਕਾਰੈਃ ਕੁਮਾਰਂ ਭੂਸਯੇਤ੍ ਸਿਤੈਃ| ਵਕ੍ਸਂ ਚਾਨੁ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭੂਸਣਵ੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਤਯੋਃ| ਏਤਦਾਯੁਃਪ੍ਰਦਂ ਧਨ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗਜਿਤ੍| ਜਟੀਭੂਤਕਚਾਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਮਤਿਲੋਲੁਪਮ੍| ਗੋਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਧਿਂ ਸ੍ਨਪਯੇਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਵ੍ਯਸ਼ਕਦ੍ਰਸੈਃ| ਵਚਾਪੁਸ੍ਪਸ਼ਿਲਾਕੁਸ੍ਠਵਯਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਕਟ੍ਫਲੈਃ| ਸਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਮਦਿਰੈਸ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਚੇਤ੍| ਵਾਲਾਵਿਦਾਰੀਤ੍ਰਿਕਟੁਕੁਸ੍ਠੋਸ਼ੀਰਕੁਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੀਤਂ ਹਵਿਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਕਾਰਮਸ਼ੇਸਤਃ||੪੩||
View original
अन्नेनोपहितं स्तन्यं पिबतो विहितान् परम्| इमानेव गदान् कुर्यात् कुर्यात्तेष्वेतदेव च| पीतं पीतं च यः स्तन्यं सवातमतिसार्यते| तस्याप्येतत्परं पथ्यं दीपनं बलवर्णकृत्| अत्युद्रिक्तक्षुधं बालं परिभूतं लेहयेत्| विदारीयवगोधूमकणाचूर्णं घृताप्लुतम्| पाययेदनु च क्षीरं शृतं समधुशर्करम्| अक्षमज्जाद्विकाकोलीयष्टीमधुकमोरटः| श्रपयेत् क्षीरमाज्यं वा बीजैरिक्षुरकस्य च| तत्प्रयोज्यं गुरु स्निग्धं यच्चात्यग्नौ पुरेरितम्| श्ववायसबिडालानामुच्छिष्टेन जलेन च| स्नापयेत्तं न चेदेवं क्षुत्तस्य प्रशमं व्रजेत्| क्षीरीपादपमूलस्थं विधिना स्नापितं ततः| वस्त्ररत्नाद्यलङ्कारैः कुमारं भूषयेत् सितैः| वृक्षं चानु ततः कुर्याद्भूषणव्यत्ययं तयोः| एतदायुःप्रदं धन्यं स्नपनं सर्वरोगजित्| जटीभूतकचाक्ष्यादिपक्ष्माणमतिलोलुपम्| गोमूत्रगन्धिं स्नपयेत्तीर्थे गव्यशकृद्रसैः| वचापुष्पशिलाकुष्ठवयस्थाहिङ्गुकट्फलैः| सबस्तमूत्रमदिरैस्तैलमभ्यञ्जनं पचेत्| वालाविदारीत्रिकटुकुष्ठोशीरकुचन्दनैः| सिद्धं पीतं हविर्हन्ति तं विकारमशेषतः||४३||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਹਿਤਾਤ੍ ਸਗੁਣਾਤ੍ ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਨ੍ਨੇਨੋਪਹਿਤਂ ਪਿਬਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਇਮਾਨੇਵ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਚ ਵੈਦ੍ਯ ਏਤਦੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਸ਼੍ਚ ਬਾਲਃ ਪੀਤਃ ਪੀਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕੋਕ੍ਤਂ ਪਤਂ ਪਥ੍ਯਮ੍| ਤਦ੍ਧਿ ਦੀਪਨਂ ਬਲਵਰ੍ਣਕਚ੍ਚ| ਪਰਿਭੂਤਃ ਪਰਿਭਵਾਖ੍ਯਰੋਗਯੁਕ੍ਤੋ ਬਾਲੋ ਯਦ੍ਯਤ੍ਯੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਕ੍ਸੁਧਾਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ ਤਤਸ੍ਤਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਗੁਰੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚੇਤਿ ਯਦੁਕ੍ਤਮਤ੍ਯਗ੍ਨੌ ਤਦਪ੍ਯਤਿਕ੍ਸੁਧਾਯਾਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਂ ਚ ਬਾਲਂ ਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯੁਚ੍ਛਿਸ੍ਟੇਨ ਜਲੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍| ਏਵਮਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯਾਤਿਕ੍ਸੁਦ੍ਯਦਿ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤਤਃ ਕ੍ਸੀਰੀਪਾਦਪਸ੍ਯ ਵਟਾਦੇਰ੍ਮੂਲੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਬਾਲਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍| ਅਨੁ ਚ ਸਿਤੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਬਾਲਂ ਭੂਸਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਭੂਸਯੇਤ੍| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਤਯੋਰ੍ਵਕ੍ਸਬਾਲਯੋਰ੍ਭੂਸਣਵ੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਕ੍ਸਭੂਸਣੈਰ੍ਬਾਲਂ ਭੂਸਯੇਤ੍ ਬਾਲਭੂਸਣੈਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤਦ੍ਵਿਧਾਨਮਾਯੁਃਪ੍ਰਦਾਦਿਗੁਣਮ੍| ਜਟੀਭੂਤਕਚਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਬਾਲਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਵ੍ਯਸ਼ਕਦ੍ਰਸੈਃ ਸ੍ਨਪਯੇਤ੍| ਜਟੀਭੂਤਾਃ ਏਕਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕਚਾ ਅਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਚ ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਤਮ੍| ਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਲੋਮਾਨਿ| ਅਤਿਲੋਲੁਪ ਆਹਾਰਾਦਿਗਧ੍ਨੁਃ| ਵਚਾਦਿਭਿਰ੍ਬਾਲਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍| ਬਲਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਵਿਃ ਪੀਤਂ ਜਟੀਭੂਤਾਦਿਵਿਕਾਰਮਸ਼ੇਸਤੋ ਹਨ੍ਤਿ|| ੪੩||
Adhikarana parvAnuplavaH taccikitsA ca (44) · Śloka 44
ਸ਼ਿਰਃ ਪਸ੍ਠਂ ਤਤੋ ਮੁਸ੍ਕੌ ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਚ ਯੋ ਰੁਜੇਤ੍| ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਥਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ ਪਰ੍ਵਾਨੁਪ੍ਲਵਃ ਸ੍ਮਤਃ| ਗੌਰੀਵਚਾਸਦਾਪੁਸ੍ਪੀਹਯਗਨ੍ਧਾਕਟੁਤ੍ਰਯੈਃ| ਸਕਟ੍ਫਲਦ੍ਵਿਵਾਰ੍ਤਾਕੀਵਯਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਰੋਹਿਸੈਃ| ਵਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਸੁਰਾਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਸ਼ੇਸਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਦਾਚਰੇਤ੍||੪੪||
View original
शिरः पृष्ठं ततो मुष्कौ ततः पादौ च यो रुजेत्| हस्ताभ्यामुत्थितो वायुः स पर्वानुप्लवः स्मृतः| गौरीवचासदापुष्पीहयगन्धाकटुत्रयैः| सकट्फलद्विवार्ताकीवयस्थाहिङ्गुरोहिषैः| वस्तमूत्रसुरायुक्तैः साधितं तस्य योजयेत्| तैलमभ्यञ्जने शेषं वातव्याधिवदाचरेत्||४४||
🔊 Audio coming soon
ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ਬਾਲਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ਿਰਃਪ੍ਰਭਤ੍ਯੁਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣ ਰੁਜੇਤ੍ ਸ ਰੋਗਃ ਪਰ੍ਵਾਨੁਪ੍ਲਵ ਇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਆਚਾਰ੍ਯੈਰੁਕ੍ਤਃ| ਤਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਾਨੁਪ੍ਲਾਵਿਨਃ ਗੌਰ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸ਼ੇਸਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਦਾਚਰੇਤ੍|| ੪੪||
Adhikarana tAlukaNTakaM taccikitsA ca (45) · Śloka 45
ਤਾਲੁਮਾਂਸੇ ਕਫਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੁਰੁਤੇ ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕਮ੍| ਤੇਨ ਤਾਲੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨਿਮ੍ਨਤਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਜਾਯਤੇ| ਤਾਲੁਪਾਤਃ ਸ੍ਤਨਦ੍ਵੇਸਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਪਾਨਂ ਸ਼ਕਦ੍ ਦ੍ਰਵਮ੍| ਤਡਾਸ੍ਯਕਣ੍ਡ੍ਵਕ੍ਸਿਰੁਜਾ ਗ੍ਰੀਵਾਦੁਰ੍ਧਰਤਾ ਵਮਿਃ| ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਤਾਲੁ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਨਿਸ਼ਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਵਟਪਲ੍ਲਵੈਃ| ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਗੋਸ਼ਕਤਾ ਲਿਪ੍ਤਂ ਕੁਕੂਲੇ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਰਸੇਨ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਤਾਲ੍ਵਾਸ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਹਰੀਤਕੀਵਚਾਕੁਸ੍ਠਕਲ੍ਕਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤਮ੍| ਪੀਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕਾਤ੍||੪੫||
View original
तालुमांसे कफः क्रुद्धः कुरुते तालुकण्टकम्| तेन तालुप्रदेशस्य निम्नता मूर्ध्नि जायते| तालुपातः स्तनद्वेषः कृच्छ्रात्पानं शकृद् द्रवम्| तृडास्यकण्ड्वक्षिरुजा ग्रीवादुर्धरता वमिः| तत्रोत्क्षिप्य यवक्षारक्षौद्राभ्यां प्रतिसारयेत्| तालु तद्वत् कणाशुण्ठीगोशकृद्रससैन्धवैः| शृङ्गिवेरनिशा कुष्ठं कल्कितं वटपल्लवैः| बद्ध्वा गोशकृता लिप्तं कुकूले स्वेदयेत्ततः| रसेन लिम्पेत्ताल्वास्यं नेत्रे च परिषेचयेत्| हरीतकीवचाकुष्ठकल्कं माक्षिकसंयुतम्| पीत्वा कुमारः स्तन्येन मुच्यते तालुकण्टकात्||४५||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਾਲੁਮੂਲੇ ਕਫਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕਂ ਕੁਰੁਤੇ| ਤੇਨ ਰੋਗੇਣ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਤਾਲੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨਿਮ੍ਨਤਾ ਜਾਯਤੇ| ਤਾਲੁਪਾਤਾਦਿਕਮਪਿ ਜਾਯਤੇ| ਗ੍ਰੀਵਾਯਾ ਦੁਃਖੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰੀਵਾਦੁਰ੍ਧਰਤਾ| ਤਤ੍ਰ ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕੇ ਤਾਲ੍ਵਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਦੈਵ ਯਵਕ੍ਸਾਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਉਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਕਣਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਾਦਿ ਕਲ੍ਕੀਕਤਂ ਵਟਪਲ੍ਲਵੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਗੋਮਯੇਨ ਲਿਪ੍ਤਂ ਕੁਕੂਲੇ ਚੂਰ੍ਣਾਗ੍ਨੌ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਦ੍ਰਸੇਨ ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕਿਨਸ੍ਤਾਲ੍ਵਾਸ੍ਯਂ ਲੇਪਯੇਤ੍ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਤਾਲੁਕਣ੍ਟਕਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ|| ੪੫||
Adhikarana majjaHkShaye cikitsA (46) · Śloka 46
ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਯੁਸ੍ਤਾਲ੍ਵਸ੍ਥਿ ਨਾਮਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਤਡ੍ਦੈਨ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਯੋਰ੍ਯੋਜ੍ਯਮੁਦ੍ਵੇਗਸ਼੍ਚ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ||੪੬||
View original
मस्तुलुङ्गक्षयाद्यस्य वायुस्ताल्वस्थि नामयेत्| तस्य तृड्दैन्ययुक्तस्य सर्पिर्मधुरकैः शृतम्| पानाभ्यञ्जनयोर्योज्यमुद्वेगश्च हिमाम्बुना||४६||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਵਹੇਤੋਃ ਕੁਪਿਤੋਵਾਯੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਾਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਧੇਤੋਸ੍ਤਾਲ੍ਵਸ੍ਥਿ ਨਾਮਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਦ੍ਧੇਤੁਭ੍ਯਾਂ ਤਡ੍ਦੈਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਮਧੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨੇਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਚ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਨੋਦ੍ਵੇਗਸ਼੍ਚ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਹਿ ਮਸ੍ਤੁਲੁਙ੍ਗੋ ਵਰ੍ਧਤੇ|| ੪੬||
Adhikarana gudakuTTaM taccikitsA ca (47) · Śloka 47
ਮਲੋਪਲੇਪਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਾਦ੍ਵਾ ਗੁਦੇ ਰਕ੍ਤਕਫੋਦ੍ਭਵਃ| ਤਾਮ੍ਰੋ ਵ੍ਰਣੋਨ੍ਤਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਞ੍ਜਾਯਤੇ ਭੂਰ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਃ| ਕੇਚਿਤ੍ਤਂ ਮਾਤਕਾਦੋਸਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੁ ਪੌਤਨਮ੍| ਪਸ੍ਠਾਰੁਰ੍ਗੁਦਕੁਟ੍ਟਂ ਚ ਕੇਚਿਚ੍ਚ ਤਮਨਾਮਕਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਯਃ ਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰੌਸਧੈਃ| ਸਿਤਸ਼ੀਤਂ ਚ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲੇਨ ਵ੍ਰਣਂ ਤੇਨ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਬਦਰੀਪ੍ਲਕ੍ਸਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਵਾਥਪਰਿਸੇਚਿਤਮ੍| ਕਾਸੀਸਰੋਚਨਾਤੁਤ੍ਥਮਨੋਹ੍ਵਾਲਰਸਾਞ੍ਜਨਃ| ਲੇਪਯੇਦਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਵਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਰਥਵਾ ਯਸ੍ਟੀਸ਼ਙ੍ਖਸੌਵੀਰਕਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸ਼ਾਰਿਵਾਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਭ੍ਯਾਮਸਨਸ੍ਯ ਤ੍ਵਚਾਥ ਵਾ| ਰਾਗਕਣ੍ਡੂਤ੍ਕਟੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਂ ਜਲੌਕਸਾ| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵ੍ਰਣਜਿਚ੍ਛਸ੍ਯਤੇ ਗੁਦਕੁਟ੍ਟਕੇ| ਅਨਾਮਸ੍ਥੌਲ੍ਯਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕਣ੍ਡੂਗਣ੍ਡਗਲਾਮਯੇ| ਉਦਰਾਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤੌ ਚੇਸ੍ਤਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮ੍||੪੭||
View original
मलोपलेपात् स्वेदाद्वा गुदे रक्तकफोद्भवः| ताम्रो व्रणोऽन्तः कण्डूमाञ्जायते भूर्युपद्रवः| केचित्तं मातृकादोषं वदन्त्यन्ते तु पौतनम्| पृष्ठारुर्गुदकुट्टं च केचिच्च तमनामकम्| तत्र धात्र्याः पयः शोध्यं पित्तश्लेष्महरौषधैः| सितशीतं च शीताम्बुयुक्तमन्तरपानकम्| सक्षौद्रतार्क्ष्यशैलेन व्रणं तेन च लेपयेत्| त्रिफलाबदरीप्लक्षत्वक्क्वाथपरिषेचितम्| कासीसरोचनातुत्थमनोह्वालरसाञ्जनः| लेपयेदम्लपिष्टैर्वा चूर्णितैर्वावचूर्णयेत्| सुश्लक्ष्णैरथवा यष्टीशङ्खसौवीरकाञ्जनैः| शारिवाशङ्खनाभिभ्यामसनस्य त्वचाथ वा| रागकण्डूत्कटे कुर्याद्रक्तस्रावं जलौकसा| सर्वं च पित्तव्रणजिच्छस्यते गुदकुट्टके| अनामस्थौल्यपित्तास्रकण्डूगण्डगलामये| उदरात्युन्नतौ चेष्तं तार्क्ष्यमन्तरपानकम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਹ੍ਯਮਲੋਪਲੇਪਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਾਦ੍ਵਾ ਗੁਦੇ ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਕੋਪੇਨ ਤਾਮ੍ਰਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਰਣੋ ਜਾਯਤੇ| ਭੂਰ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵੋ ਬਹੂਪਦ੍ਰਵਃ| ਕੇਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਰੋਗਂ ਮਾਤਕਾਦੋਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪੌਤਨਂ ਪੂਤਨਾਖ੍ਯਗ੍ਰਹਜਨਿਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਪਸ੍ਠਾਰੁਰਨ੍ਯੇ ਗੁਦਕੁਟ੍ਟਮਨ੍ਯੇ ਅਨਾਮਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸੇ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਯਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰੈਰੌਸਧੈਃ ਸ਼ੋਧ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਿਤਸ਼ੀਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਯੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਂ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਤੇਨ ਚ ਸਿਤਸ਼ੀਤੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨੇਨ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਗੁਦਵ੍ਰਣਂ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪਰਿਸੇਚਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਕਾਸੀਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵ੍ਰਣਮਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਰਿਵਾਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭਿਭ੍ਯਾਂ ਵਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਕੇਵਲਯਾ ਵਾਸਨਤ੍ਵਚਾ| ਅਥਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੋਗੇ ਰਾਗਕਣ੍ਡੂਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਕਟੇ ਜਲੂਕਾਭੀ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਗੁਦਕੁਟ੍ਟਕੇ ਸਰ੍ਵਮਾਹਾਰਾਦਿਕਂ ਪਿਤ੍ਤਵ੍ਰਣਜਿਚ੍ਛਸ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੋਚ੍ਯਤੇ| ਅਨਾਮਾਦਿਕੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮਿਸ੍ਟਮ੍| ਅਨਾਮਾ ਗੁਦਕੁਟ੍ਟਕਃ|| ੪੭||
Adhikarana acirajAtasya stanAgrahaNe upAyaH (48) · Śloka 48
ਗਹ੍ਣਾਨਿ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰੇ ਨ ਸ੍ਤਨਂ ਚੇਤ੍ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍ਤਤਃ| ਪਥ੍ਯਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਕਣੈਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ||੪੮||
View original
गृह्णानि सूतिकागारे न स्तनं चेत्स्पृशेत्ततः| पथ्याधात्रीफलकणैर्जिह्वां सघृतमाक्षिकैः||४८||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ਼੍ਚ ਬਾਲੋਚਿਰਜਾਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਤਨਂ ਨ ਗਹ੍ਣਤਿ ਤਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍|| ੪੮||
Adhikarana vaikArikarodanatrAsayoshcikitsA (49) · Śloka 49
ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਰੁਦਤੇ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਲੇਹਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਾਵਹਮ੍||੪੯||
View original
पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं घृतक्षौद्रपरिप्लुतम्| रुदते त्रस्यते वापि लेहं दद्यात्सुखावहम्||४९||
🔊 Audio coming soon
ਵੈਕਾਰਿਕਂ ਰੁਦਤੇ ਬਾਲਾਯ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰੇਥਵਾ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮਵਲੇਹਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|| ੪੯||
Adhikarana nABinAlapatanasambaddhopacArAH (50) · Śloka 50
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਙ੍ਗਾਰਰਜਸਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਮੇਹ੍ਨ੍ਯਪਤਨ੍ਨਾਲਂ ਲੇਪਯੇਦ੍ਵਾ ਗੁਡਾਮ੍ਭਸਾ| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਭੂਮੌ ਘਸ੍ਟੇਨ.....................||੫੦||
View original
प्रदीप्ताङ्गाररजसा प्रशान्तेनाऽवचूर्णयेत्| पञ्चमेऽह्न्यपतन्नालं लेपयेद्वा गुडाम्भसा| सान्द्रेण भूमौ घृष्टेन.....................||५०||
🔊 Audio coming soon
ਯਚ੍ਚ ਨਾਭਿਨਾਲਂ ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਿਸ੍ਟਜਾਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਯਾਵਦਹਰ੍ਨ ਪਤਿਤਂ ਤਨ੍ਨਾਲਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਨਿਰ੍ਵਾਣਾਙ੍ਗਾਰਰਜਸਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤਥਾਵਿਧਂ ਨਾਲਂ ਗੁਡਾਮ੍ਭਸਾ ਭੂਮੌ ਘਰ੍ਸਣਾਤ੍ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੀਭੂਤੇਨ੍ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਘਨਮ੍|| ੫੦||
Adhikarana nAlapotottarAH nABisambaddhA upacArAH (51) · Śloka 51
.......................ਂਆਲਪਾਤੇਪਿ ਚੋਨ੍ਨਤਾਮ੍| ਨਾਭਿਂ ਛਾਗੇਨ ਸ਼ਕਤਾ ਦਗ੍ਧੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਞ੍ਜਨਾਜਾਵਿਵਿਡ੍ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਾਦਿਭਿਃ| ਰੋਪਯੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਨਾਭਿਂ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੈਰਨੁਨ੍ਨਤਾਮ੍| ਯਸ੍ਟੀਲੋਧ੍ਰਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਯਾਮਾਕਲ੍ਕਪਕ੍ਵੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਨਾਭਿਂ ਪਾਕੇ ਤੁ ਤੈਲੇਨ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਵਾਤੇਨਾਧ੍ਮਾਪਿਤਾਂ ਨਾਭਿਂ ਸਰੁਜਾਂ ਤੁਣ੍ਡਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾਮ੍| ਮਾਰੁਤਘ੍ਨੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਨਾਹਨੈਃ| ਅਸਮ੍ਯਕ੍ਕਲ੍ਪਨਾਨ੍ਨਾਭੇਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨਾਮੋ ਵਿਜਮ੍ਭਿਕਾ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰਾਚਰੇਤ੍||੫੧||
View original
.......................ंआलपातेऽपि चोन्नताम्| नाभिं छागेन शकृता दग्धेनान्तर्विचूर्णयेत्| अश्वगन्धाञ्जनाजाविविड्यष्टीमधुकादिभिः| रोपयेच्चूर्णितैर्नाभिं स्नेहयुक्तैरनुन्नताम्| यष्टीलोध्रनिशाश्यामाकल्कपक्वेन सेचयेत्| नाभिं पाके तु तैलेन तच्चूर्णैश्चावचूर्णयेत्| वातेनाध्मापितां नाभिं सरुजां तुण्डिसंज्ञिताम्| मारुतघ्नैः प्रशमयेत् स्नेहस्वेदोपनाहनैः| असम्यक्कल्पनान्नाभेः स्याद्विनामो विजृम्भिका| वातपित्तहरं कर्म तत्रान्तर्बहिराचरेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
ਨਾਲੇ ਪਤਿਤੇਪਿ ਚ ਯਾ ਨਾਭਿਰੁਨ੍ਨਤਾ ਭਵੇਤ੍ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਨਾਭਿਮਨ੍ਤਰ੍ਨਿਮ੍ਨੇ ਛਾਗਸ਼ਕਤ੍ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਯਾ ਪੁਨਰ੍ਨਾਭਿਰ੍ਨਤਾ ਭਵਤਿ ਤਾਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਰੋਪਯੇਤ੍| ਅਜਾਵ੍ਯੋਰ੍ਵਿਟ੍ ਤਥੋਕ੍ਤਾ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰੋਪਣਾਨਾਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਯਦਾ ਤੁ ਨਾਭੇਃ ਪਾਕੋ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਨਾਭਿਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਤਚ੍ਛੁਰ੍ਣੈਰ੍ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣੈਰਵਚੂਰ੍ਣਯੇਚ੍ਚ| ਵਾਤੇਨਾਧ੍ਮਾਪਿਤਾਯਾਃ ਸਰੁਜਾਯਾ ਨਾਭੇਸ੍ਤੁਣ੍ਡਿਰਿਤਿ ਨਾਮ| ਤਾਂ ਤੁਣ੍ਡਿਂ ਵਾਤਘ੍ਨਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤੈਃ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਅਸਮ੍ਯਙ੍ਨਾਭਿਨਾਲਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨਾਚ੍ਛੇਦਨਾਤ੍ ਬਾਲਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਵਿਨਾਮਂ ਵਿਜਮ੍ਭਿਕਾਂ ਮੁਖਵਿਕਾਸਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਪਾਨਲੇਪਾਦਿਨਾ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਕਰ੍ਮਾਚਰੇਤ੍ || ੫੧||
Adhikarana ulbakaM taccikitsA ca (52) · Śloka 52
ਗਰ੍ਭਾਮ੍ਭਸਾਮਵਮਨਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਕਣ੍ਠਗਸ੍ਯ ਵਾ| ਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦ੍ਧਦਯੇ ਦੁਸ੍ਟੋ ਮਾਰ੍ਗਾਨਾਵਣੁਤੇ ਰਸਃ| ਬਦ੍ਧਮੁਸ੍ਟਿਸ੍ਤਤੋ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਰੋਗੈਰ੍ਬਾਲੋਭਿਭੂਯਤੇ| ਹਦ੍ਰੋਗਾਕ੍ਸੇਪਕਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਜ੍ਵਰਾਦਿਭਿਃ| ਉਲ੍ਬਕਂ ਸਹਜਂ ਵ੍ਯਾਧਿਮਮ੍ਬੁਪੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਤਂ ਵਦੇਤ੍| ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰਪਾਨਕਮ੍| ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਛਾਗਲਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੌ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੂਲਬਹਤੀਪਞ੍ਚਕੋਲਂ ਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਸ਼ਸ਼ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਃ ਪਲਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਸਾਧਯੇਤ੍ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਸਲਿਲੇਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਿਤਮ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਛਗਲੀਮੂਤ੍ਰਮਦਿਰਾਦਧਿਕ੍ਸੀਰਸਮਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਸੈਨ੍ਧਵਾਜਾਜੀਚਵਿਕਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਙ੍ਗੁਲਸ਼ੁਨੈਃ ਸਵ੍ਯੋਸੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਤਤ੍ਪਾਨਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸਹਜਗੁਲ੍ਮਹਿਧ੍ਮਾਨਿਲਾਮਯਾਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਚ ਵਾਤੋਤ੍ਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤੇ ਚ ਪੁਸ੍ਟਿਦਮ੍||੫੨||
View original
गर्भाम्भसामवमनाच्छ्लेष्मणः कण्ठगस्य वा| सम्पर्काद्धृदये दुष्टो मार्गानावृणुते रसः| बद्धमुष्टिस्ततो मुह्यन् रोगैर्बालोऽभिभूयते| हृद्रोगाक्षेपकश्वासकासच्छर्दिज्वरादिभिः| उल्बकं सहजं व्याधिमम्बुपूर्णञ्च तं वदेत्| स्रोतोविशोधनं प्रातस्तस्मिन्नन्तरपानकम्| विदध्याच्छागलं मूत्रं स्नानाभ्यङ्गौ च वर्जयेत्| बिल्वादिमूलबृहतीपञ्चकोलं पलांशकम्| धन्वमांसपलान्यष्टौ शशमूर्ध्नः पलाष्टकम्| साधयेत् षोडशगुणे सलिलेऽष्टांशशेषितम्| तेन क्वाथेन कर्षाशैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्| छगलीमूत्रमदिरादधिक्षीरसमांशकम्| विडङ्गसैन्धवाजाजीचविकादेवदारुभिः| सहिंस्राहिङ्गुलशुनैः सव्योषैः श्लक्ष्णकल्कितैः| तत्पानाद्धन्ति सहजगुल्महिध्मानिलामयान्| पाण्डुरोगं च वातोत्थं स्वस्थवृत्ते च पुष्टिदम्||५२||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਲਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭੋਦਕਸ੍ਯਾਵਮਨਾਦ੍ਰਸੋ ਹਦਯੇ ਦੁਸ੍ਟੋ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯਾਵਣੁਤੇ| ਕਣ੍ਠਗਤਸ੍ਯ ਵਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਃ ਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦ੍ਧਦਯੇ ਦੁਸ੍ਟੋ ਰਸੋ ਮਾਰ੍ਗਾਨਾਵਣੁਤੇ| ਤਤ ਆਵਤ੍ਤਮਾਰ੍ਗਤ੍ਵਾਤ੍ ਬਦ੍ਧਮੁਸ੍ਟਿਰ੍ਬਾਲੋ ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਹਦ੍ਰੋਗਾਦਿਭੀ ਰੋਗੈਰਭਿਭੂਯਤੇ| ਤਮੇਵਂਵਿਧਂ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਸ਼ੇਸਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਨਾਮ੍ਨੋਲ੍ਬਕਮਿਤਿ ਸਹਜਮਿਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪੂਰ੍ਣਮਿਤਿ ਚ ਵਦੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਲ੍ਬਕੇ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰਂ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੋਧਨਮਨ੍ਤਰਪਾਨਕਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦਿਨਾਰਮ੍ਭੇ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਨਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਬਹਤੀਪਞ੍ਚਕੋਲਂ ਚੇਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪਥਕ੍ ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ ਅਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ਿਰਸੋਸ੍ਟਪਲਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਸਲਿਲੇਸ੍ਟਭਾਗਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍| ਏਸ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤੁ ਛਗਲੀਮੂਤ੍ਰਾਦਿਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ ਘਤਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਿਤਿ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਸਹਜਾਦਿਕਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਸਹਜਮੁਲ੍ਬਕਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਹਿਂਸ੍ਰਾ ਮਾਂਸੀ| ਅਨਿਲਾਮਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਯਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤੇਪਿ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਟਿਦਮ੍|| ੫੨||
Adhikarana paridagdhacCaverupacAraH (53) · Śloka 53
ਪਰਿਦਗ੍ਧਚ੍ਛਵਿਂ ਬਾਲਂ ਦਿਹ੍ਯਾਦ੍ ਦੂਰ੍ਵਾਤਿਲੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸ਼ਮੀਪਤ੍ਰਸ਼ਿਰੀਸਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਾਰਿਵਾਮਧੁਕਾਭਯੈਃ||੫੩||
View original
परिदग्धच्छविं बालं दिह्याद् दूर्वातिलोत्पलैः| शमीपत्रशिरीषत्वक्शारिवामधुकाभयैः||५३||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍ ਪਰਿਦਗ੍ਧਾ ਪਿਤ੍ਤਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਭਵਤਿ ਤਂ ਬਾਲਂ ਦੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਰਭਯਾਨ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਭਯਮੁਸ਼ੀਰਮ੍|| ੫੩||
Adhikarana pANDuroge mUrvAdicUrNam (54) · Śloka 54
ਮੂਰ੍ਵਾਧਾਤ੍ਰੀਨਿਸ਼ਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਮਧੁਮਤ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਸ਼ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਰਾਭਙ੍ਗਰਸੇਨ ਵਾ||੫੪||
View original
मूर्वाधात्रीनिशाचूर्णं मूत्रेण मधुमत् पिबेत्| पाण्डुरोगी शृतं सर्पिर्वराभृङ्गरसेन वा||५४||
🔊 Audio coming soon
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਬਾਲੋ ਮੂਰ੍ਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਮਨ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਭਙ੍ਗਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|| ੫੪||
Adhikarana mRudBakShaNajanitarogeShu pAThAdicUrNam (55) · Śloka 55
ਪਾਠਾਵੇਲ੍ਲਦ੍ਵਿਰਜਨੀਮੁਸ੍ਤਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ| ਸਬਿਲ੍ਵਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਯੁਤੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਲਿਹਾਨੋ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਰੋਗੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਮਤ੍ਤਿਕੋਦ੍ਭਵੈਃ||੫੫||
View original
पाठावेल्लद्विरजनीमुस्ताभार्ङ्गीपुनर्नवैः| सबिल्वत्र्यूषणैः सर्पिर्वृश्चिकालीयुतैः शृतम्| लिहानो मात्रया रोगैर्मुच्यते मृत्तिकोद्भवैः||५५||
🔊 Audio coming soon
ਪਾਠਾਦਿਭਿਰ੍ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲ੍ਯਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ੍ਤੋਕਯਾ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਲਿਹਾਨੋ ਬਾਲੋ ਭਕ੍ਸਿਤਮਤ੍ਤਿਕੋਦ੍ਭਵੈ ਰੋਗੈਃ ਮੁਚ੍ਯਤੇ|| ੫੫||
Adhikarana bAlAyauShadhadAnavidhivisheShaH (56) · Śloka 56
ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਯ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਸ੍ਤਨਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਲੇਪਿਤਃ| ਸ੍ਥਿਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਧੌਤੋਨੁ ਪੀਤਸ੍ਤਂ ਤਂ ਜਯੇਦ੍ਗਦਮ੍||੫੬||
View original
व्याधेर्यद्यस्य भैषज्यं स्तनस्तेन प्रलेपितः| स्थितो मुहूर्तं धौतोऽनु पीतस्तं तं जयेद्गदम्||५६||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਨਾਹ-ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਵਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਭੈਸਜ੍ਯਮੌਸਧਂ ਤੇਨ ਭੈਸਜ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਲੇਪਿਤਃ ਸ੍ਤਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤੋਨੁ ਚ ਧੌਤੋਨੁਪੀਤੋ ਬਾਲਸ੍ਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਵਿਸਯਂ ਜ੍ਵਰਾਦਿਕਂ ਜਯੇਤ੍|| ੫੬||
Adhikarana daivavyapAshrayauShadhAshrayaNam (57-58) · Śloka 58
ਗ੍ਰਹੈਰਪਿ ਹਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ| ਕਰ੍ਮਸ਼ਸ੍ਤਮਤਸ੍ਤੇਸੁ ਦੈਵਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਦਾ||੫੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੮||
View original
ग्रहैरपि हि जायन्ते प्रच्छन्नैर्व्याधयः शिशोः| कर्मशस्तमतस्तेषु दैवयुक्त्याश्रयं सदा||५७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे बालामयप्रतिषेधो नाम द्वितीयोऽध्यायः||५८||
🔊 Audio coming soon
ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਾਹਾਰਾਦਿਨਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਾਵਤ੍ ਗ੍ਰਹੈਰਪਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੈਰਲਕ੍ਸ੍ਯੈਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਅਤੋ ਗ੍ਰਹਾਦ੍ਧੇਤੋਸ੍ਤੇਸਾਮਾਮਯਾਨਾਂ ਦੈਵਾਸ਼੍ਰਯਂ ਕਰ੍ਮ ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ਵਮਨਾਦਿਕਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮਿਤਿ|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ-ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯ