Adhikarana atha bAlopacaraNIyo nAma prathamo~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸ੍ਥਾਨੈਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਮਙ੍ਗਕਾਯਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ੇਸਾਙ੍ਗਵ੍ਯਾਪਿ ਨਿਰ੍ਣੀਤਮ੍| ਬਾਲਾਦੀਨਾਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਸ੍ਤੋਕਵ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ੇਸਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੇਵ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁਤ੍ਤਰਾਖ੍ਯਂ ਸਸ੍ਠਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਰਭ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬਾਲੇ ਕਾਯਤਸ੍ਤੋਕਮਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤੋਤਃ ਪ੍ਰਥਮਮੇਵ ਬਾਲਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ| ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਰੋਗੋਦ੍ਭਵਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋਪਾਯਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ| ਤਤੋਰਕ੍ਸਯਾ ਜਾਤਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਦਰ੍ਨਾਯੈਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ|
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਬਾਲੋਪਚਰਣੀਯਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो बालोपचरणीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮਿਤਿ ਹੇਤ੍ਯਾਦਿ ਚ| ਬਾਲੋਪਚਰਣਮਧਿਕਤ੍ਯ ਕਤੋਧ੍ਯਾਯੋ ਬਾਲੋਪਚਰਣੀਯਃ, ਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|| ੧||
Adhikarana ulbAdvishodhanam (2) · Śloka 2
ਅਥ ਖਲੁ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਮੇਵ ਬਾਲਮੁਲ੍ਬਾਤ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍||੨||
अथ खलु जातमात्रमेव बालमुल्बात् सैन्धवसर्पिषा मार्जयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰ੍ਯੇ| 'ਖਲੁ' ਸ਼ਬ੍ਦ ਇਦਾਨੀਮਰ੍ਥੇ| ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਬਾਲਮੁਲ੍ਬਾਤ੍ ਵੇਸ੍ਟਿਤੋ ਜਾਯਤੇ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭਃ ਸ ਉਲ੍ਬਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਾਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛੋਧਯੇਤ੍||੨||
Adhikarana prANapratyAnayanam (3) · Śloka 3
ਤਤੋਸ੍ਯਾਤਿਪ੍ਰਬਲਮੋਹਜ੍ਵਰਪਰੀਤਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਸ਼ਿਤੁਮਪਿ ਰੁਜਾਨੁਰੂਪਸਮਰ੍ਥਸ੍ਯਾਨਵਸ੍ਥਿਤਾਸ਼ੇਸਦੇਹਧਾਤੋਰਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯ ਯੌਵਨਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕ੍ਰਕਚਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਿਵ ਕਰਵਸਨਸ਼ਯਨਸਂਸਰ੍ਗਮਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਾਵਿਕਲ੍ਪਿਤਮਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਃ ਪੁਨਰਿਵ ਮਰਣਮਨੁਭਵਤੋ ਲੀਯਮਾਨਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯਾਤਿਸਮ੍ਬਾਧਯੋਨਿਪੁਟਾਵਪੀਡਿਤਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਤ੍ਯਾਨਯਨਾਯ ਬਲਾਤੈਲੇਨ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਰ੍ਣ ਮੂਲੇ ਚਾਸ਼੍ਮਨੋਃ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਮ੍||੩||
ततोऽस्यातिप्रबलमोहज्वरपरीतसर्वगात्रस्य क्रोशितुमपि रुजानुरूपसमर्थस्यानवस्थिताशेषदेहधातोरसम्भाव्य यौवनाद्यवस्थस्य क्रकचस्पर्शमिव करवसनशयनसंसर्गमन्यमानस्याविकल्पितमङ्गानि विक्षिप्तः पुनरिव मरणमनुभवतो लीयमानसंज्ञस्यातिसम्बाधयोनिपुटावपीडितप्राणप्रत्यानयनाय बलातैलेन परिषेकं कुर्यात्| कर्ण मूले चाश्मनोः सङ्घट्टनम्||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯਾਤਿਸਮ੍ਬਾਧੇਨਾਤਿਸਙ੍ਕਟੇਨ ਯੋਨਿਪੁਟੇਨ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕਾਲੇਵਪੀਡਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਨਯਨਾਯ ਬਲਾਤੈਲੇਨ ਸ਼ਰੀਰੋਕ੍ਤੇਨ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਹ-ਅਤਿਪ੍ਰਬਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤਿਪ੍ਰਬਲੇਨ ਮੋਹਜ੍ਵਰੇਣ ਪਰੀਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਯਸ੍ਯ| ਜਨ੍ਮਮਰਣਯੋਰ੍ਹਿ ਮੋਹਜ੍ਵਰਾਵੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਃ| ਤਥਾ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕ੍ਲੇਸ਼ਰੁਜਾਨੁਰੂਪਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਿਤੁਮਪ੍ਯਕ੍ਸਮਸ੍ਯਾਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ| ਤਥਾ ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਾ ਅਗਹੀਤਸ੍ਵਰੂਪਾ ਅਸ਼ੇਸਾ ਦੇਹਧਾਤਵੋ ਯਸ੍ਯ| ਧਾਤਵੋ ਵਾਤਾਦਿਰਸਾਦਿਮੂਤ੍ਰਾਦਯਃ| ਤਥਾ ਅਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਾ ਯੌਵਨਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਯਸ੍ਯ| ਅਨ੍ਯਕਰਾਦਿਸਂਸਰ੍ਗਞ੍ਚ ਕ੍ਰਕਚਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਿਵ ਮਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ| ਕ੍ਰਕਚਂ ਕਰਪਤ੍ਰਮ੍| ਤਥਾਵਿਕਲ੍ਪਿਤਂ ਰੁਜਾਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵੇਨੈਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਕ੍ਸਿਪ੍ਤਃ| ਤਥਾਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਮਰਣਮਨੁਭੂਯ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕਾਲੇ ਰੁਜਯਾ ਪੁਨਰਿਵ ਮਰਣਮਨੁਭਵਤੋ ਲੀਯਮਾਨਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮੂਢਚੇਤਨਸ੍ਯ| ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਕਰ੍ਣਸਮੀਪੇ ਚਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਮਨੋਃ ਪਾਸਾਣਯੋਃ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਂ ਪਰਸ੍ਪਰਾਭਿਘਾਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕਾਲਸਞ੍ਜਾਤਮੋਹਪ੍ਰਸ਼ਮਾਰ੍ਥਮ੍|| ੩||
Adhikarana nishceShTasya prabodhanaM karNe mantroccAraNaM ca (4) · Śloka 4
ਯਦਿ ਵਾਚੇਸ੍ਟ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਸ੍ਣਕਪਾਲਿਕਯਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪੇਣ ਚੈਨਮਭਿਨਿਸ੍ਪੁਨੀਯਾਤ੍| ਦਕ੍ਸਿਣਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਯੋਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍ _ ਅਙ੍ਗਾਦਙ੍ਗਤ੍ਸਮ੍ਭਵਸਿ ਹਦਯਾਦਭਿਜਾਯਸੇ| ਆਤ੍ਮਾ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾਸਿ ਸ ਜੀਵ ਸ਼ਰਦਾਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਸ਼ਤਵਰ੍ਸੋਸਿ ਦੀਰ੍ਗ਼ਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਨੁਹਿ| ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਣਿ ਦਿਸ਼ੋ ਰਾਤ੍ਰਿਰਹਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਭਿਰਕ੍ਸਤੁ||੪||
यदि वाऽचेष्ट एव स्यात्ततः कृष्णकपालिकया शूर्पेण चैनमभिनिष्पुनीयात्| दक्षिणकर्णमूले च मन्त्रमस्योच्चारयेत् _ अङ्गादङ्गत्सम्भवसि हृदयादभिजायसे| आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदां शतम्| शतायुः शतवर्षोऽसि दीर्ग़मायुरवाप्नुहि| नक्षत्राणि दिशो रात्रिरहश्चत्वाभिरक्षतु||४||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਚ ਯਦ੍ਯਚੇਸ੍ਟ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਸ੍ਣਯਾ ਧੂਮਕਜ੍ਜਲੇਨ ਮਦਿਤਮਧ੍ਯਯਾ ਕਪਾਲਿਕਯਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪੇਣ ਚਾਭਿਨਿਸ੍ਫੁਰਣਾਯ ਯਤੇਤ| ਯਤੋਤਿਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਂ ਬੋਧਯਤਿ| ਅਸ੍ਯ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸਿਣਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਅਙ੍ਗਾਦਙ੍ਗਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼੍ਲੋਕਦ੍ਵਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍| ਮਨ੍ਤ੍ਰਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਤਤ੍ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੪||
Adhikarana nAbhinAlacchedanAdi (5) · Śloka 5
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਕਤਿਭੂਤਸ੍ਯ ਨਾਭਿਨਾਲਂ ਨਾਲਾਭਿਬਨ੍ਧਨਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕ੍ਸੋਉਮਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਚੈਨਮਾਸਜ੍ਜੇਤ੍| ਨਾਭਿਞ੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਤੈਲੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍||੫||
प्रत्यागतप्राणस्य च प्रकृतिभूतस्य नाभिनालं नालाभिबन्धनाच्चतुरङ्गुलस्योर्ध्वं क्षोउमसूत्रेण बद्ध्वा तीक्ष्णेन शस्त्रेण वर्धयेत्| ग्रीवायां चैनमासज्जेत्| नाभिञ्च कुष्ठतैलेन सेचयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਪ੍ਰਕਤਿਭੂਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਨਾਲਾਭਿਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਰਾਭਿਨਾਲਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਜਠਰੇ ਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕ੍ਸੋਉਮਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸੂਤ੍ਰਬਨ੍ਧਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਾਭਿਨਾਲਸ੍ਯ ਵਰ੍ਧਨਂ ਛੇਦਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਨਮਿਤਿ ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਨਾਭਿਨਾਲਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰੇਣਾਸਜ੍ਜਯੇਲ੍ਲਮ੍ਬਤ੍ਵਪਰਿਹਾਰਾਯ| ਕੁਸ੍ਠੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਕੁਸ੍ਠਤੈਲਂ ਤੇਨ ਨਾਭਿਂ ਸੇਚਯੇਤ੍|| ੫||
Adhikarana snapanam (6) · Śloka 6
ਤਤਃ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕਸਾਯੇਣ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਵਾ ਸਪ੍ਤਤਪਨੀਯਰਜਤਨਿਰ੍ਵਾਪਣਕਵੋਸ੍ਣੇਨ ਕਪਿਤ੍ਥਪਤ੍ਰਕਸਾਯੇਣ ਵਾ ਤਦ੍ਵਿਧੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍||੬||
ततः क्षीरिवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा सप्ततपनीयरजतनिर्वापणकवोष्णेन कपित्थपत्रकषायेण वा तद्विधेन स्नापयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਤਂ ਬਾਲਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਵਟਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯੇਣ ਤਪ੍ਤਾਨਾਂ ਤਪਨੀਯਰਜਤਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਣੇਨ ਤਤ੍ਰ ਤਾਪੋਪਸ਼ਮੇਨੋਸ੍ਣੀਕਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦਿਤਿ| ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯੋਦਕੇਨ ਤਪਨੀਯਾਦਿਤਪ੍ਤੇਨ| ਅਥਵਾ ਕਪਿਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕਸਾਯੇਣ ਤਦ੍ਵਿਧੇਨੇਤਿ ਤਪਨੀਯਾਦਿਕਵੋਸ੍ਣੇਨ| ਤਪਨੀਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਮ੍| ਰਜਤਂ ਰੁਪ੍ਯਮ੍|| ੬||
Adhikarana jihvauShThAdishodhanam (7) · Śloka 7
ਤਤੋਸ੍ਯ ਸੁਪਰਿਲਿਖ਼ਿਤਨਖ਼ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤੋਪਵਾਨਯਾ ਕਾਰ੍ਪਾਸਪਿਚ੍ਵਵਗੁਣ੍ਠਿਤਯਾ ਦਕ੍ਸਿਣਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾ ਜਿਹ੍ਵੋਉਸ੍ਠਕਣ੍ਠਮਨੁਸੁਖ਼ਂ ਪ੍ਰਮੁਜ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਲੁਂ ਚੋਨ੍ਨਾਮ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਪਿਚੁਨੋਪਰਿਸ੍ਟਾਦਵਗੁਣ੍ਠਯੇਤ੍||੭||
ततोऽस्य सुपरिलिख़ितनख़या सुप्रक्षालितोपवानया कार्पासपिच्ववगुण्ठितया दक्षिणप्रदेशिन्या जिह्वोउष्ठकण्ठमनुसुख़ं प्रमुज्यात्| तालुं चोन्नाम्य स्नेहपिचुनोपरिष्टादवगुण्ठयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸੁਪਰਿਲਿਖ਼ਿਤਨਖ਼ਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸਿਣਕਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਾ ਜਿਹ੍ਵੋਉਸ੍ਠਕਣ੍ਠਂ ਸਾਧੁ ਸਤ੍ਰਿਵੇਸ਼ਾਯ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯਾਤ੍| ਸੁਪਰਿਲਿਖ਼ਿਤਂ ਪਾਰੂਸ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਤ੍ਤਂ ਨਖ਼ਂ ਯਸ੍ਯਾਃ| ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਪ੍ਰਕ੍ਸਲਿਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਪਵਨੋਪਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਸੁਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤੋਪਵਾਨਾ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮਯਃ ਪਿਚੁਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਖ਼ਣ੍ਡਃ| ਤੇਨਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਯਾ ਮਾਰ੍ਦਵਾਯ ਵੇਸ੍ਟਿਤਯਾ| ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ| ਤਥਾਵਿਧਯੈਵ ਚ ਤਥਾ ਤਾਲੂਨ੍ਨਾਮ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਾਰ੍ਪਾਸਪਿਚੁਨੋਪਰਿਸ੍ਟਾਚ੍ਛਿਰਸ੍ਯਵਗੁਣ੍ਠਯੇਦਾਚ੍ਛਾਦਯੇਤ੍|| ੭||
Adhikarana medhAjanakaM prAshanam (8) · Śloka 8
ਤਤਸ਼੍ਚੈਨ੍ਦ੍ਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਵਚਾਕਲ੍ਕਂ ਮਧੁਘਤੋਪੇਤਂ ਹਰੇਣੁਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਸੌਵਰ੍ਣੇਨਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰੇਣ ਮੇਧਾਯੁਰ੍ਬਲਜਨਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਬਲਾਨਨ੍ਤਾਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਨ੍ਯਤਮਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ||੮||
ततश्चैन्द्रीब्राह्मीशङ्खपुष्पीवचाकल्कं मधुघृतोपेतं हरेणुमात्रम् कुशाग्राभिमन्त्रितं सौवर्णेनाश्वत्थपत्रेण मेधायुर्बलजननं प्राशयेत्| तद्वद् ब्राह्मीबलानन्ताशतावर्यन्यतमचूर्णं वा||८||
🔊 Audio coming soon
ਅਨਨ੍ਤਰਮੈਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਹਰੇਣੁਮਾਤ੍ਰਮਾਨਂ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰੇਣ ਦਰ੍ਭਾਗ੍ਰੇਣ ਮੇਧਾਦਿਜਨਨੇਨ ਵੈਦਿਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਵਿਕਾਰੇਣਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰੇਣ ਕਰਣੇਨ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਂ ਮੇਧਾਦਿਜਨਨਮ੍| ਏਨ੍ਦ੍ਰੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲਾ| ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇਸੁ ਵੀਰਟੀ| ਹਰੇਣਵਃ ਸਤੀਨਾਃ| ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਕਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ਸੋਉਵਰ੍ਣਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਮ੍| ਤਦ੍ਵਦੈਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ|| ੮||
Adhikarana garBodakavAmanam (9) · Śloka 9
ਤਤਃ ਸੈਨ੍ਧਵੋਪਹਿਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਗਰ੍ਭੋਦਕਾਨਿ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਤਥਾਸ੍ਯੋਰਃ ਕਣ੍ਠਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਲਾਘਵਮਭਿਲਾਸਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੯||
ततः सैन्धवोपहितेन सर्पिषा गर्भोदकानि वामयेत्| तथास्योरः कण्ठविशुद्ध्या लाघवमभिलाषश्च जायते||९||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ਾਦਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਮੈ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗਰ੍ਭੋਦਕਵਮਨਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਯੇਤਿ ਵਮਨੇਨਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯੋਰਃਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਲਾਘਵਾਦਿਕਂ ਜਾਯਤੇ|| ੯||
Adhikarana jAtakarma (10) · Śloka 10
ਅਥਾਸ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੧੦||
अथास्य जातकर्म प्राजापत्येन विधिना कुर्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਾਨਨ੍ਤਰਮਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਵੈਦਿਕੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੧੦||
Adhikarana sUtikAyAH stanyAvataraNakAlaH (11) · Śloka 11
ਅਪਿ ਚ ਸਿਰਾਣਾਂ ਹਦਯਸ੍ਥਾਨਾਂ ਵਿਵਤਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਤਃ| ਤਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ||੧੧||
अपि च सिराणां हृदयस्थानां विवृतत्वात्प्रसूतितः| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते||११||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਤਃ ਪ੍ਰਸਵਾਤ੍ਤਤੀਯੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵਾਹ੍ਨਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਯਤਸ੍ਤਦਾ ਹਦਯਸ੍ਥਾਃ ਸਿਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਵਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿਃ, ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਂਵਤਾਃ| ਯਤ ਏਵਮਤੋ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਯਂ ਤਾਵਦਯਂ ਕ੍ਰਮਃ|| ੧੧||
Adhikarana prathamAdidineShu shishoH prAshanam (12) · Śloka 12
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਥਮੇਹਨ੍ਯਨਨ੍ਤਾ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੇ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤੇ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਤੀਯੇ ਚ||੧੨||
तस्मात्प्रथमेऽहन्यनन्ता मिश्रिते मधुसर्पिषी मन्त्रपूते त्रिकालं प्राशयेत्| द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं सर्पिस्तृतीये च||१२||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਥਮੇਹਨ੍ਯਨਨ੍ਤਯਾ ਦੂਰ੍ਵਯਾ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੇ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ| ਅਨਨ੍ਤਾਮਿਸ਼੍ਰਣਂ ਮੇਧਾਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਦੀਞ੍ਜਨਯੇਦੇਵਂ ਵੈਦਿਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਤੇ ਅਹਨਿ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਕਾਲਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਲਕ੍ਸ੍ਮ੍ਣਾਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤ੍ਰਿਕਾਲਮ੍| ਤਥੈਵ ਤਤੀਯੇ||੧੨||
Adhikarana prathamastanyapAnavidhiH (13) · Śloka 13
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਨਿਵਾਰਿਤਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪਾਣਿਤਲਸਮ੍ਮਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦ੍ਵਿਕਾਲਂ ਦਾਪਯੇਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮਿਸ੍ਟਿਤਃ||੧੩||
ततः प्राङ्निवारितस्तन्यस्य स्वपाणितलसम्मितं सर्पिर्द्विकालं दापयेदनन्तरं च स्तन्यमिष्टितः||१३||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ੍ਤਨ੍ਯਪਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਙ੍ਨਿਵਾਰਿਤਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਸਿਤਸ੍ਤਨ੍ਯਪਾਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਕਾਲਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਚ ਸ੍ਵਪਾਣਿਤਲ੍ ਅਸਮ੍ਮਿਤਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਕਰਤਲਮੇਯਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦਾਪਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵੇਸ੍ਟਤੋ ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਦਾਪਯੇਤ੍|| ੧੩||
Adhikarana karNapathi snehadAnam (14) · Śloka 14
ਅਹਰਹਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਸ੍ਨੇਹਾਪ੍ਲੁਤੇਨ ਪ੍ਲੋਤੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਯੇਤ੍||੧੪||
अहरहश्चास्य श्रोत्रशृङ्गाटकं स्नेहाप्लुतेन प्लोतेन प्रच्छादयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਯ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯਾਹਰਹਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਕਰ੍ਣਪਥਂ ਸ੍ਨੇਹਾਪ੍ਲੁਤੇਨ ਸ੍ਨੇਹਮਗ੍ਨੇਨ ਪ੍ਲੋਤੇਨ ਚੈਲਖ਼ਣ੍ਡੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਯੇਤ੍|| ੧੪||
Adhikarana saMveshanam (15) · Śloka 15
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਂ ਚੈਨਂ ਕ੍ਸੋਉਮਨਿਚਯੇ ਸਂਵੇਸ਼ਯੇਦੁਚ੍ਛੀਰ੍ਸਕੇ ਚਾਸ੍ਯਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮੁਦਕੁਮ੍ਭਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਦ੍ਵਾਰਪਕ੍ਸਯੋਸ਼੍ਚ||੧੫||
प्राक्शिरसं चैनं क्षोउमनिचये संवेशयेदुच्छीर्षके चास्याभिमन्त्रितमुदकुम्भं स्थापयेत् द्वारपक्षयोश्च||१५||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੌਮਾਣਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਚਯੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸਮੇਨਂ ਬਾਲਂ ਸਂਵੇਸ਼ਯੇਚ੍ਚ| ਸਂਵੇਸ਼ਨਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਉਚ੍ਛੀਰ੍ਸਕਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ਿਰੋਭਾਗਃ| ਦ੍ਵਾਰਪਕ੍ਸੋ ਦ੍ਵਾਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਃ|| ੧੫||
Adhikarana vIjanAdyupacArAH (16) · Śloka 16
ਆਦਾਰੀਵਿਦਾਰੀਬਦਰੀਖ਼ਦਿਰਨਿਮ੍ਬਪੀਲੁਪਰੂਸਕਸ਼ਾਖ਼ਾਭਿਰੇਨਂ ਵੀਜਯੇਤ੍| ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰਂ ਪਰਿVਵਾਰਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਸਪਾਤਸੀਕਣਕਣਿਕਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕਿਰੇਤ੍| ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਬਲਿਮ੍||੧੬||
आदारीविदारीबदरीख़दिरनिम्बपीलुपरूषकशाख़ाभिरेनं वीजयेत्| ताभिश्च समन्ततः सूतिकागारं परिVवारयेत्| सर्षपातसीकणकणिकाश्चान्तर्बहिः प्रकिरेत्| सायं प्रातश्च बलिम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ਏਨਂ ਬਾਲਮਾਦਾਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਾਖਾਭਿਰ੍ਵੀਜਨਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| (ਨਿ) ਆਦਾਰੀ ਕਾਕਹਨ੍ਤਾਲੀ ਤੋਯਾ ਖਦਿਰਵਲ੍ਯਪਿ| ਵੀਜਨਂ ਵ੍ਯਜਨਵਾਤੇਨ ਪਵਨਮ੍| ਤਾਭਿਸ਼੍ਚਾਦਾਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਾਖਾਭਿਃ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਕ੍ਕਂ ਪਰਿਵਾਰਯੇਤ੍| ਸੂਤਿਕਾਗਾਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਸਪਾਦਿਕਣਿਕਾ ਵਿਕਿਰੇਦ੍ਵਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਬਲਿਂ ਭੂਤੋਪਹਾਰਮਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕਿਰੇਤ੍||੧੬||
Adhikarana dhUpanaM shAntikarma ca (17) · Śloka 17
ਵ੍ਰਣੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਧੂਪਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਤਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਥਰ੍ਵਵੇਦਵਿਦ੍ਦਸ਼ਾਹਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਮਾਯੂਰੀਂ ਮਹਾਮਾਯੂਰੀਮਾਰ੍ਯਾਰਤ੍ਨਕੇਤੁਧਾਰਿਣੀਂ ਚੋਭਯਕਾਲਂ ਵਾਚਯੇਤ੍||੧੭||
व्रणोक्तैश्च गुग्गुल्वादिभिर्धूपं कुर्वीत| तथा ब्राह्मणोऽथर्ववेदविद्दशाहं शान्तिकर्म कुर्यात्| मायूरीं महामायूरीमार्यारत्नकेतुधारिणीं चोभयकालं वाचयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਵਰ੍ਣੋਕ੍ਤਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਯਃ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਧੋਉ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਗੁਰੁਸਰ੍ਜਰਸਵਚਾਗੋਉਰਸਰ੍ਸਪੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਠਿਤਾਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਏਕਾ ਲਘੁਮਾਯੂਰੀ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤੀ| ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਮਹਾਮਾਯੂਰੀ ਚਤੁਃਸਹਸ੍ਰੀ| ਆਰ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਜਾਵਾਚੀ| ਰਤ੍ਨਕੇਤੁਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾ ਧਾਰਿਣੀਤਿ ਸੌਗਤਾਦੀਨਾਂ ਯਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ|| ੧੭||
Adhikarana rakShAkarmavisheShaH (18) · Śloka 18
ਹਿਙ੍ਗੁਵਚਾਤੁਰੁਸ੍ਕਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੈਃ ਪੋਟਲਿਕਾਮੁਤ੍ਤਰਦੇਹਲ੍ਯਾਮਾਸਜ੍ਜੇਤ੍| ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਸਹ ਮਾਤ੍ਰਾ ਕਾਣ੍ਠੇ ਉਚ੍ਛੀਰ੍ਸਕੇ ਚ| ਤਦ੍ਵਦਾਰ੍ਯਾਪਰ੍ਣਸ਼ਬਰੀਮਾਰ੍ਯਾਪਰਾਜਿਤਾਂ ਚ ਗੋਰੋਚਨਾਭਿਲਿਖਿਤਾਮ੍| ਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਦੇਹਲੀਮਨੁਤਿਰ੍ਯਙ੍ਮੁਸਲਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਕਣਕਣ੍ਡਕਤਿਨ੍ਦੁਕੇਨ੍ਧਨਾਗ੍ਨਿਂ ਨਕ੍ਤਂ ਦਿਵਞ੍ਚ ਜਾਗਯਾਤ੍| ਤਥਾਨੁਰਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸੁਹਦਸ਼੍ਚ| ਪ੍ਰਹਸ੍ਟਜਨਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਤਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਕਾਰ੍ਯਮ੍||੧੮||
हिङ्गुवचातुरुष्करक्षोघ्नैः पोटलिकामुत्तरदेहल्यामासज्जेत्| कुमारस्य च सह मात्रा काण्ठे उच्छीर्षके च| तद्वदार्यापर्णशबरीमार्यापराजितां च गोरोचनाभिलिखिताम्| द्वारे च देहलीमनुतिर्यङ्मुसलं निधापयेत्| कणकण्डकतिन्दुकेन्धनाग्निं नक्तं दिवञ्च जागृयात्| तथानुरक्ताः स्त्रियः सुहृदश्च| प्रहृष्टजनसम्पूर्णञ्च तद्वेश्म कार्यम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਪੋਟਲਿਕਾ ਪ੍ਰਸੇਵਿਕਾ| ਉਤ੍ਤਰਦੇਹਲੀ ਦ੍ਵਾਰਸ਼ਾਖ਼ਯੋਰੁਪਰ੍ਯਾਸਕ੍ਤਂ ਕਾਸ੍ਠਮ੍| ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਬਲਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਉਚ੍ਛੀਰ੍ਸਕੇ ਚ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਪੋਟਲਿਕਾਮਾਸਜ੍ਜੇਤ੍| ਤਨ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵੇਤਿ ਸਹਾਰ੍ਥਃ| ਆਰ੍ਯਾਪਰ੍ਣਸ਼ਬਰੀਵਿਦ੍ਯਾ ਆਰ੍ਯਾਪਰਾਜਿਤਾ ਇਤਿ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗੋਰੋਚਨਯਾ ਭੂਰ੍ਜਾਦਿਪਤ੍ਰਲਿਖ਼ਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਉਚ੍ਛੀਰ੍ਸਕੇ ਚਾਸਜ੍ਜੇਤ੍| ਦੇਹਲੀਮਨੁ ਦੇਹਲ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਦ੍ਵਾਰੇ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਮੁਸਲਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਦੇਹਲੀ ਦ੍ਵਾਰਸ਼ਾਖ਼ਯੋਰਾਧਾਰਕਾਸ੍ਠਮ੍| ਯਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਕਣਾਦਿਕਮਿਨ੍ਧਨਂ ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਨਕ੍ਤਨ੍ਦਿਵਂ ਚ ਜਾਗਯਾਤ੍ ਨਿਰ੍ਯਾਣਾਦ੍ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਕਣਂ ਖ਼ਣ੍ਡਤਣ੍ਡੁਲਾਃ| ਕਣ੍ਡਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਕ੍ਸੋਦਨਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਤਥਾਨੁਰਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਜਾਗਯੁਃ ਸੁਹਦਸ਼੍ਚ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੮||
Adhikarana stanyadAnArhadhAtrIlakShaNam (19) · Śloka 19
ਅਥਾਸ੍ਯ ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਾ ਮਧ੍ਯਮਵਯਾਃ ਸ਼ੁਚਿਰਲੋਲੁਪਾ ਨਿਭਤਾਨਾਤੁਰਾ ਜੀਵਦ੍ਵਤ੍ਸਾ ਵਤ੍ਸਲਾ ਦਕ੍ਸਿਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣ੍ਯਵ੍ਯਙ੍ਗਾ ਬਹੁਕ੍ਸੀਰਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮ੍ਬਰਾਚਾਰਾ ਦੀਰ੍ਘਹ੍ਰਸ੍ਵਾਦਿਦੇਹਦੋਸਾਸ੍ਟਕਰਹਿਤਾ ਅਲਮ੍ਬੋਰ੍ਧ੍ਵਚੂਚੁਕਾਤਿਪੀਨਹੀਨਸ੍ਤਨਦੋਸਮੁਕ੍ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਚੂਚੁਕਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਿਬੇਤ||੧੯||
अथास्य समानवर्णा मध्यमवयाः शुचिरलोलुपा निभृतानातुरा जीवद्वत्सा वत्सला दक्षिणा ब्रह्मचारिण्यव्यङ्गा बहुक्षीरा शुक्लाम्बराचारा दीर्घह्रस्वादिदेहदोषाष्टकरहिता अलम्बोर्ध्वचूचुकातिपीनहीनस्तनदोषमुक्ता युक्तचूचुका धात्री स्यात्तस्य एव स्तन्यं पिबेत||१९||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਵਰ੍ਣਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਵਰ੍ਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਃ| ਮਧ੍ਯਂ ਵਯਸ੍ਤਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਧ੍ਵਮ੍| ਦਾਰੁਵਾਹਿਃ ਪਠਤਿ| ਤਰੁਣੀ ਸ੍ਯਾਦਵਤ੍ਸਲਾ| ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਨ ਸਹਤੇ ਵਦ੍ਧਾ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਚਾਸ੍ਯਾ ਨ ਪੁਸ੍ਟਿਕਦਿਤਿ| ਲੋਲੁਪਾ ਆਹਾਰਪਾਨਗਧ੍ਨੁਃ ਨਿਭਤਾ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਾ| ਅਨਾਤੁਰਾ ਵ੍ਯਾਧਿਰਹਿਤਾ| ਵਤ੍ਸਲਾ ਅਪਤ੍ਯਵਤ੍ਸਲਾ| ਦਕ੍ਸਿਣਾ ਅਨੁਕੂਲਾ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਨਿਸਿਦ੍ਧਪੁਂਸਂ ਯੋਗਾ| ਅਵ੍ਯਙ੍ਗਾ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਗਾ| ਆਚਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਮਨਿਨ੍ਦਿਤਤ੍ਵਮ੍| ਅਸ੍ਟੌ ਦੇਹਦੋਸਾਃ ਅਤਿਦੀਰਤ੍ਵਮਤਿਹ੍ਰਸ੍ਵਤ੍ਵਮਤਿਲੋਮਤ੍ਵਮਲੋਮਤ੍ਵਮਤਿਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਮਤਿਕਸ੍ਣਤ੍ਵਮਤਿਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਮਤਿਸ੍ਥੂਲਤ੍ਵਞ੍ਚ| ਅਲਮ੍ਬਚੂਚੁਕਾ ਅਨੂਰ੍ਧ੍ਵਾਭਿਮੁਖਚੂਚੁਕਾ ਚ| ਅਤਿਪੀਨਹੀਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤਨਦੋਸਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਧਿਕਂ ਚੂਚੁਕਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾ ਤਥੋਕ੍ਤਾ| ਚੂਚੁਕਂ ਸ੍ਤਨਾਗ੍ਰਮ੍| ਤਸ੍ਯਾ ਯਥੋਕ੍ਤਾਯਾ ਏਵ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਏਵਕਾਰਗ੍ਰਹਣਮੇਤਦ੍ਗੁਣਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਯ|| ੧੯||
Adhikarana shuddhastanyalakShaNam (20) · Śloka 20
ਤਚ੍ਚੋਦਕਪਾਤ੍ਰੇ ਦੁਹ੍ਯਮਾਨਮੇਕਤਾਂ ਯਦੁਦਕੇਨ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਦੋਸਰਹਿਤਞ੍ਚ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਮਾਰੋਗ੍ਯਬਲਜਨਨਮ੍||੨੦||
तच्चोदकपात्रे दुह्यमानमेकतां यदुदकेन सह गच्छति वक्ष्यमाणदोषरहितञ्च तच्छुद्धमारोग्यबलजननम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਤਚ੍ਚੇਤਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯਮੁਦਕਪੂਰ੍ਣੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਦੁਹ੍ਯਮਾਨਮੁਦਕੇਨ ਸਹ ਯਦੇਕਤਾਮਵਿਭਕ੍ਤਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੋਉਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸੈਃ ਰਹਿਤਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਮਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿਜਨਨਂ ਚ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍|| ੨੦||
Adhikarana dhAtryAH stanadAnavidhiH (21) · Śloka 21
ਅਥ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਨਾਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮਹਤਵਾਸਾਃ ਸੁਮਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਥਾਪਨੌਸਧੀਃ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬਿਭ੍ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੂਖੀ ਸ੍ਤਨਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਧੌਤਮੀਸਤ੍ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍||੨੧||
अथ धात्री स्नाताऽनुलिप्ता नित्यमहतवासाः सुमनाः प्रजास्थापनौषधीः शिरसा बिभ्राणा प्राङ्मूखी स्तनं प्राग्दक्षिणं धौतमीषत्परिस्रुतं पाययेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ੍ਤਨਪਾਨਵਿਧਾਨਮ੍| ਸੁਮਨਾਃ ਸੁਚਿਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਥਾਪਨੀਯਾਨ੍ਯੌਸਧਾਨਿ ਏਨ੍ਦ੍ਰੀਦੂਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਮਹਾਕਸਾਯਸਂਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਈਸਤ੍ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਤੋਕਕਸ੍ਟਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਸ੍ਤਨਂ ਬਾਲਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਪਾਯਯੇਤ੍|| ੨੧||
Adhikarana nAnAstanyapAnadoShAH (22) · Śloka 22
ਨਾਨਾਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਹ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਪਰਿਸ੍ਰੁਤੇ ਚਾਤਿਸ੍ਤਨ੍ਯਪੂਰ੍ਣਸ੍ਤਨਪਾਨੇਨੋਤ੍ਸ੍ਨੇਹਨਾਤ੍ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸਾਂ ਸਮ੍ਭਵਃ||੨੨||
नानास्तन्यस्य ह्यसात्म्यत्वान्नानाविधा व्यापदो भवन्ति| अपरिस्रुते चातिस्तन्यपूर्णस्तनपानेनोत्स्नेहनात् कासश्वासज्वरच्छर्दिषां सम्भवः||२२||
🔊 Audio coming soon
ਨਾਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਨੇਕਸ੍ਤਨ੍ਯਪਾਨਪ੍ਰਤਿਸੇਧਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍| ਅਤਿਸ੍ਤਨ੍ਯਪੂਰ੍ਣਸ੍ਤਨਪਾਨੇਨ ਬਾਲਸ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨੇਹਨਾਤ੍ ਕਾਸਾਦਿਸਮ੍ਭਵਃ| ਉਤ੍ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਮਨਮ੍|| ੨੨||
Adhikarana stanyanAshahetavaH stanyajananopAyAshca (23) · Śloka 23
ਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ਨਪਾਨਕਰ੍ਸ਼ਨਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਕਾਮਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਨਾਸ਼ਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਜਨਨਾਨਿ ਤੁ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਸੀਧੁਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨੂਪਮਾਂਸਾਨਿ ਦ੍ਰਵਾਃ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਾਹਾਰਾਃ ਕ੍ਸੀਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚੌਸਧਯਃ ਕ੍ਸੀਰਪਾਨਮਨਾਯਾਸਃ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਚ||੨੩||
रूक्षान्नपानकर्शनक्रोधशोककामादिभिः स्तन्यनाशः| स्तन्यजननानि तु मद्यानि सीधुवर्ज्यान्यानूपमांसानि द्रवाः स्वाद्वम्ललवणप्रायाश्चाहाराः क्षीरिण्यश्चौषधयः क्षीरपानमनायासः सौमनस्यं च||२३||
🔊 Audio coming soon
ਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਨਾਸ਼ੋ ਭਵਤਿ| ਮਦ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯ ਜਨਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੩||
Adhikarana pAnAnarhastanyaM stanyAnarhabAlAvasthA ca (24) · Śloka 24
ਨ ਤੁ ਕ੍ਸੁਧਿਤਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਕ੍ਰੁਦ੍ਧਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਧਾਤੁਗਰ੍ਭਿਣੀਵਿਰੁਦ੍ਧਾਹਾਰਭੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਾਯਯੇਨ੍ਨਾਜੀਰ੍ਣੌਸਧਞ੍ਚ ਬਾਲਮਿਤਿ||੨੪||
न तु क्षुधितशोकार्तश्रान्तक्रुद्धप्रदुष्टधातुगर्भिणीविरुद्धाहारभुक्तानां स्तन्यं पाययेन्नाजीर्णौषधञ्च बालमिति||२४||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੁਧਿਤਾਦੀਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਨ ਜੀਰ੍ਣਂ ਤਂ ਨਿਰ੍ਦੋਸਮਪਿ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨ ਪਾਯਯੇਤ੍|| ੨੪||
Adhikarana ShaShThInishAyAM visheShakRutyam (25) · Śloka 25
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸਸ੍ਠੀਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਤਰਕ੍ਸਾਬਲਿਕ੍ਰਿਯਾਃ| ਜਾਗਯੁਰ੍ਬਾਨ੍ਧਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਧਤਃ ਪਰਮਾਂ ਮੁਦਮ੍||੨੫||
भवति चात्र- षष्ठीं निशां विशेषेण कृतरक्षाबलिक्रियाः| जागृयुर्बान्धवास्तस्य दधतः परमां मुदम्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਯਦ੍ਯਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਦਸ਼ਾਹਂ ਰਕ੍ਸਾਦਿਕਮੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸਸ੍ਠੀਂ ਨਿਸ਼ਾਂ ਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕਤਰਕ੍ਸਾਬਲਿਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪਰਮਂ ਚ ਹਰ੍ਸਂ ਦਧਤੋ ਜਾਗਯੁਃ|| ੨੫||
Adhikarana nAmakaraNam (26) · Śloka 26
ਦਸ਼ਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਵਾਹ੍ਨਿ ਗੋਤ੍ਰਾਚਾਰੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ਸ਼ੁਭੇ| ਸੂਤਾ ਸ੍ਨਾਨੋਤ੍ਸਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤਾਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ ਚ| ਦਿਨੇ ਸ਼ਤਤਮੇ ਵਾਖ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਥਵਾ| ਵਿਭ੍ਰਤੋਙ੍ਗੈਰ੍ਮਨੋਹ੍ਵਾਲਰੋਚਨਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਪੂਜ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੁਸਾਨੂਕਮਾਦੌ ਘੋਸਵਦਕ੍ਸਰਮ੍| ਅਵਦ੍ਧਂ ਕਤਮੂਸ੍ਮਾਨ੍ਤਮਨਰਾਤਿਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਮ੍| ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਦੇਵਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦੇਵ ਤੁ ਨ ਕੇਵਲਮ੍| ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਨ ਚ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍| ਪੁਂਸੋ ਵਿਸਰ੍ਜਨੀਯਾਨ੍ਤਂ ਸਮਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੁਨਃ| ਵਿਸਮਾਕ੍ਸਰਮਕ੍ਰੂਰਂ ਵਿਸ੍ਪਸ੍ਟਾਰ੍ਥਂ ਮਨੋਰਮਮ੍| ਸੁਖੋਦ੍ਯਂ ਦੀਰ੍ਘਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਮਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਾਭਿਧਾਨਵਤ੍||੨੬||
दशमे द्वादशे वाह्नि गोत्राचारैः शुभैः शुभे| सूता स्नानोत्सवं कुर्यात्पिताऽपत्यस्य नाम च| दिने शततमे वाख्यां पूर्णे संवत्सरेऽथवा| विभ्रतोऽङ्गैर्मनोह्वालरोचनागुरुचन्दनम्| पूज्यं त्रिपुरुषानूकमादौ घोषवदक्षरम्| अवृद्धं कृतमूष्मान्तमनरातिप्रतिष्ठितम्| नक्षत्रदेवतायुक्तं तदेव तु न केवलम्| मङ्गल्यमन्तरन्तस्थं न दुष्टं न च तद्धितम्| पुंसो विसर्जनीयान्तं समवर्णं स्त्रियाः पुनः| विषमाक्षरमक्रूरं विस्पष्टार्थं मनोरमम्| सुखोद्यं दीर्घवर्णान्तमाशीर्वादाभिधानवत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋ ਦਸ਼ਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਵਾਹਨਿ ਸ਼ੁਭੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭੈਃ ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਾਚਾਰੈਃ ਸੂਤਾ ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਨਾਨੋਤ੍ਸਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਦੈਵ ਚ ਪਿਤਾ ਅਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਜਨ੍ਮਦਿਨਾਚ੍ਛਤਤਮੇ ਦਿਨੇ ਆਖ੍ਯਂ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਾ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਆਖ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਹ- ਮਨੋ-ਹ੍ਲਾਦਿਤਿਲਕਾਨਙ੍ਗੈਰ੍ਵਿਭ੍ਰਤੋ ਧਾਰਯਤਃ| ਅਲਂ ਹਰਿਤਾਲਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਂ ਨਾਮ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਪੂਜ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਜ੍ਯਮੁਤ੍ਕਸ੍ਟਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ| ਤ੍ਰਿਪੁਰੁਸਾਨੂਕਂ ਪਿਤਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨੁਕਾਰਿਕਮ੍| ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕੁਲ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਨਾਮ ਨ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਥਾਵਿਧਂ ਚ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਮ੍ਨਿ ਆਦੋਉ ਘੋਸਵਦਕ੍ਸਰਂ ਵਰ੍ਣੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਗਾਣਾਂ ਤਤੀਯਚਤੁਰ੍ਥਾਃ, ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਾਃ, ਹਕਾਰਾਨੁਸ੍ਵਾਰੋਉ, ਯਮੋਉ, ਤਤੀਯਚਤੁਰ੍ਥੋਉ, ਨਾਸਿਕ੍ਯਾਸ਼੍ਚਸਂਵਤਕਣ੍ਠਾ ਨਾਦਾਨੁਪ੍ਰਦਾਨਾ ਘੋਸਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ| ਵਰ੍ਗਾਣਾਂ ਤਤੀਯਾ ਗਜਡਦਬਾਃ ਚਤੁਰ੍ਥਾ ਘਝਢਧਭਾਃ ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਾਃ ਯਰਲਵਾਃ ਅਨੁਸ੍ਵਾਰੋ ਨਾਮਾਯੋਗਵਾਹਃ ਅਨੁਕ੍ਤਾ ਏਵੇਹਾਯੋਗਵਾਹਾਃ ਯਥਾ ਵਿਸਰ੍ਜਨੀਯਜਿਹ੍ਵਾਮੂਲੀਯਾਦਯਃ ਤਤੀਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਯਮਃ ਯਮਾ ਉਚ੍ਚਾਰਣ ਏਵੋਪਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਯਜ੍ਞਸ਼ਬ੍ਦੇ ਨਾਸਿਕਾਵਿਸ਼ੇਸਃ ਇਹ ਨਿਤ੍ਯਨਾਸਿਕ੍ਯਾ ਡ-ਞ-ਣ-ਨ-ਮਾਃ| ਘੋਸਵਤ੍ਵਮੇਵੈਸਾਂ ਵਰ੍ਣਗੁਣਾਨਾਮਸ੍ਮਾਕਮੁਪਯੋਗਿ| ਅਵਦ੍ਧਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਮ੍ਨ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਣੇ ਵਦ੍ਧਿਸਂਜ੍ਞਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ| ਵਦ੍ਧਿਰਿਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾ ਆਕਾਰੈਕਾਰੋਉਕਾਰਾਣਾਮ੍| ਕਤਮਿਤਿ ਕਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍ਤਮ੍| ਕਦਤਿਙਿਤਿ ਤਿਙ੍ਵਰ੍ਜਿਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਕਤ੍ਸਂਜ੍ਞੋ ਭਵਤਿ| ਤਿਬਾਦਯੋ ਮਹਿਙਨ੍ਤਾਸ੍ਤਿਙਃ| ਊਸ੍ਮਾਨ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਮ੍ਨ੍ਯੂਸ੍ਮਾਕ੍ਸਰਮਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਤੇ| ਊਸ੍ਮਾਣਃ ਸ਼ਸਸਹਾਃ| ਯਚ੍ਚ ਬਾਲਕੁਲ੍ਯਾਨਾਮਰਾਤਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਨ੍ਨ ਭਵਤਿ| ਬਾਲਸ੍ਯ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਦੇਵਤਾਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇਵਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਅਸ਼੍ਵਿਨ੍ਯਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਉ| ਭਰਣ੍ਯਾ ਯਮਃ| ਕਤ੍ਤਿਕਾਨਾਮਗ੍ਨਿਃ| ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ| ਮਗਸ਼ਿਰਸਾਂ ਮਗਾਙ੍ਕਃ| ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਯਾ ਰੁਦ੍ਰਃ| ਪੁਨਰ੍ਵਸੂਨਾਮਦਿਤਿਃ| ਪੁਸ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹਸ੍ਪਤਿਃ| ਆਸ਼੍ਲੇਸਾਯਾਃ ਸਰ੍ਪਾਃ| ਮਘਾਨਾਂ ਪਿਤਰਃ| ਪੂਰ੍ਵਫਲ੍ਗੁਨੀਨਾਂ ਭਗਃ| ਉਤ੍ਤਰਫਲ੍ਗੁਨੀਨਾਮਰ੍ਯਮਾ| ਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰਃ| ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਟਾ| ਸ੍ਵਾਤ੍ਯਾ ਵਾਯੁਃ| ਵਿਸ਼ਾਖਾਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨੀ| ਅਨੁਰਾਧਾਯਾਃ ਮੈਤ੍ਰਃ| ਜ੍ਯੇਸ੍ਠਾਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ| ਮੂਲਸ੍ਯ ਨਿਰਤਿਃ| ਪੂਰ੍ਵਾਸਾਢਾਯਾ ਆਪਃ| ਉਤ੍ਤਰਾਸਾਢਾਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ| ਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਣੁਃ| ਧਨਿਸ੍ਠਾਯਾ ਵਸਵਃ| ਸ਼ਤਭਿਸਜੋ ਵਰੁਣਃ| ਪੂਰ੍ਵਾਭਾਦ੍ਰਪਦਾਨਾਮਜੈਕਪਾਤ੍| ਉਤ੍ਤਰਾਭਾਦ੍ਰਪਦਾਨਾਮਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨਿਃ| ਰੇਵਤ੍ਯਾਃ ਪੂਸਾ| ਏਤਾ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਦੇਵਤਾ ਯਾਦਸ਼੍ਯਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਦੇਵੇਤਿ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਦੇਵ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮੇਵ ਕਿਨ੍ਤੁ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮਪਿ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਾ ਯਰਲਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍| ਨ ਦੁਸ੍ਟਮਿਤਿ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਨਾਮ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਚ ਤਦ੍ਧਿਤਮਿਤਿ| ਤਦ੍ਧਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿਤਾਧਿਕਾਰਵਿਹਿਤਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍ਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਨਾਮਾਕ੍ਸਰਂ ਵਿਸਰ੍ਜਨੀਯਾਨ੍ਤਂ ਚ ਪੁਂਸੋ ਵਿਧੇਯਮ੍| ਸਮਾਕ੍ਸਰਂ ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਃ ਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨ੍ਯਕ੍ਸਰਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨਾਮ ਤਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਯਦ੍ ਵਿਸਮਾਕ੍ਸਰਂ ਵਿਸਮਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨ੍ਯਕ੍ਸਰਾਣਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦੇਵਮ੍| ਅਕ੍ਰੂਰਂ ਸੁਸ੍ਪਸ੍ਟਾਰ੍ਥਂ ਮਨੋਰਮਞ੍ਚ| ਸੁਖੋਦ੍ਯਂ ਯਦਾਨਾਯਸੇਨ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ| ਦੀਰ੍ਘੋ ਵਰ੍ਣਸਂਯੋਗ ਅਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ| ਆਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਸ੍ਯਾਭਿਧਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਤ੍| ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯਮਾਣੇ ਆਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਃ ਕਤੋ ਭਵਤਿ|| ੨੬||
Adhikarana bAlasyAyuHparIkShaNam (27) · Śloka 27
ਤਤਃ ਪ੍ਰਕਤਿਭੇਦੋਕ੍ਤਰੂਪੈਰਾਯੁਃ ਪਰੀਕ੍ਸਣਮ੍| ਪ੍ਰਾਗੁਦਕ੍ਸ਼ਿਰਸਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਾਲਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਭਿਸਕ੍||੨੭||
ततः प्रकृतिभेदोक्तरूपैरायुः परीक्षणम्| प्रागुदक्शिरसः कुर्याद्बालस्य ज्ञानवान्भिषक्||२७||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋਨਾਮ੍ਨੋਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਕਤਿਭੇਦਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੈ ਰੂਪੈਰ੍ਲਕ੍ਸਣੈਰਾਯੁਸੋ ਮਾਨਸ੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗੁਦਕ੍ਸ਼ਿਰਸਃ||੨੭||
Adhikarana prashastaM veshma upakaraNAni ca (28) · Śloka 28
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵਾਸ੍ਤੁਸ਼ਰਣਂ ਸਜ੍ਜੋਪਕਰਣਂ ਸ਼ੁਚਿ| ਨਿਰ੍ਵਾਤਂ ਚ ਪ੍ਰਵਾਤਂ ਚ ਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਸੇਵਿਤਮ੍| ਨਿਰ੍ਮਤ੍ਕੁਣਾਖੁਮਸ਼ਕਮਤਮਸ੍ਕਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ੁਚਿਧੌਤੋਪਵਾਨਾਨਿ ਨਿਰ੍ਵਲੀਨਿ ਮਦੂਨਿ ਚ| ਸ਼ਯ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣਵਾਸਾਂਸਿ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨੈਰ੍ਧੂਪਿਤਾਨਿ ਚ||੨੮||
प्रशस्तवास्तुशरणं सज्जोपकरणं शुचि| निर्वातं च प्रवातं च वृद्धस्त्रीवैद्यसेवितम्| निर्मत्कुणाखुमशकमतमस्कं च शस्यते| शुचिधौतोपवानानि निर्वलीनि मृदूनि च| शय्यास्तरणवासांसि रक्षोघ्नैर्धूपितानि च||२८||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਤੁ ਇਦਮਿਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਿਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵਾਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਕਰਣਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦੌਪਯਿਕਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਜ੍ਜਂ ਯਤ੍ਰ| ਨਿਰ੍ਵਾਤਮੇਵੈਕਦੇਸ਼ੇ ਏਕਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਵਾਤਮ੍| ਵਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਮ੍| ਸ਼ੁਚ੍ਯਾਦਿਗੁਣਾਨਿ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਵਾਨਮੁਪਸ਼ੁਸ੍ਕਮ੍| ਵਲਯਃ ਸਙ੍ਕੋਚਾਃ| ਆਸ੍ਤਰਣਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਚ੍ਛਾਦਨਪਟਃ| ਤਾਨਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦੀਨਿ ਰਕ੍ਸ੍ਘ੍ਨੈਃ ਸਰ੍ਸਪਵਚਾਦਿਭਿਰ੍ਧੂਪਿਤਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੨੮||
Adhikarana dhUpanam (29) · Śloka 29
ਕਾਕੋਵਿਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧੂਪਨੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਵਚਾਜ੍ਯਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਸਰ੍ਸਪੈਰ੍ਧੂਪਯੇਤ੍ ਸਦਾ||੨੯||
काकोऽविशस्तः शस्तश्च धूपने त्रिवृतान्वितः| वचाज्यकुष्ठश्रीवेष्टसर्षपैर्धूपयेत् सदा||२९||
🔊 Audio coming soon
ਅਵਿਸ਼ਸ੍ਤੋਹਿਂਸਿਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਮਤਃ ਕਾਕਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸਤ੍ਰਿਵਤਃ ਸ ਧੂਪਨੇ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਦਾ ਚ ਵਚਾਦਿਭਿਰ੍ਧੂਪਯੇਤ੍|| ੨੯||
Adhikarana bodhanAdau sAvadhAnatA (30) · Śloka 30
ਬੋਧਯੇਤ੍ਸਹਸਾ ਸੁਪ੍ਤਂ ਨੋ ਨ ਚੈਨਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਥਾ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਤ੍ਰਾਸੋ ਵੇਗਰੋਧਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ||੩੦||
बोधयेत्सहसा सुप्तं नो न चैनं समुत्क्षिपेत्| तथा ह्यस्य समुत्त्रासो वेगरोधश्च जायते||३०||
🔊 Audio coming soon
ਏਨਂ ਚ ਬਾਲਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਨ ਬੋਧਯੇਤ੍| ਨ ਚੈਨਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਤਃ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਥਾਹਿ ਸਹਸਾ ਬੋਧਨੇਨੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣ ਚਾਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵੇਗਰੋਧ ਉਤ੍ਤ੍ਰਾਸਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ|| ੩੦||
Adhikarana lAlApanodanopAyaH (31) · Śloka 31
ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਮਲਕਵ੍ਯੋਸਬਹਤੀਮੂਲਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਲਾਲੋਪਨੋਦਰੁਚ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮੁਖ਼ਮਨ੍ਤਃਪਰਾਮਸ਼ੇਤ੍||੩੧||
माक्षिकामलकव्योषबृहतीमूलसैन्धवैः| लालोपनोदरुच्यर्थं मुख़मन्तःपरामृशेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖ਼ਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪਰਾਮਸ਼ੇਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ ਲਾਲਾਪਨੁਤ੍ਤੀ ਰੁਚਿਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ|| ੩੧||
Adhikarana maNyAdidhAraNam (32) · Śloka 32
ਜੀਵਤ੍ਖ਼ਡ੍ਗਾਦਿਸ਼ਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮਾਸਕ੍ਤਾਞ੍ਛੁਭਾਨ੍ ਮਣੀਨ੍| ਧਾਰਯੇਦ੍ ਦਸ਼ ਚੈਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਦੀਞ੍ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਾਵਪਿ| ਆਯੁਰ੍ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਰੀਂ ਰਕ੍ਸੋਭਿਰਕ੍ਸਣੀਮ੍| ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਗ੍ਰੀਵਯਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ਸਤਤਂ ਵਚਾਮ੍||੩੨||
जीवत्ख़ड्गादिशृङ्गेषु समासक्ताञ्छुभान् मणीन्| धारयेद् दश चैन्द्र्यादीञ्जीवकर्षभकावपि| आयुर्मेधास्मृतिस्वास्थ्यकरीं रक्षोभिरक्षणीम्| हस्ताभ्यां ग्रीवया मूर्ध्ना विशेषान्सततं वचाम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ਜੀਵਤਃ ਖਡ੍ਗਾਦੇਰ੍ਗਹੀਤਂ ਯਚ੍ਛਙ੍ਗਂ ਤਤ੍ਰਾਸਕ੍ਤਾ ਨਿਬਦ੍ਧਾ ਯੇ ਸ਼ੁਭਾਮਣਯਃ ਤਾਨ੍ ਬਾਲਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਐਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਾਵਪਿ| ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ਼ਤਵੀਰ੍ਯਾ ਸਹਸ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾ ਸੁਮੇਧਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਾਰਿਸ੍ਟਾ ਵਾਟ੍ਯਪੁਸ੍ਪੀ ਵਿਸ੍ਵਕ੍ਸੇਨੇਤਿ ਦਸ਼| ਹਸ੍ਤਾਦਿਕੇਨ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਸਤਤਂ ਵਚਾਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ਆਯੁਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਵਚਾਸ਼ੇਸਣਮ|| ੩੨||
Adhikarana stanyadoShodBavAH gadAH (33) · Śloka 33
ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਾਦ੍ਗਦਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪਿਬੇਦ੍ਯਤਃ| ਪੀਨਾਤਿਕਨ੍ਧਰਾਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਾਕ੍ਸਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਃ| ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸਰੋਧਾਲ੍ਲਮ੍ਬੋਤਿਸ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਸਂਸ਼ਯਮ੍| ਨ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਪਿਬੇਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਕਦ੍ਧਿ ਤਤ੍||੩੩||
स्तन्यदोषाद्गदास्तस्य यथोक्तं तत् पिबेद्यतः| पीनाऽतिकन्धरास्तम्भं कुर्यादूर्ध्वाक्षमूर्ध्वगः| उच्छ्वासरोधाल्लम्बोऽतिस्तनो जीवितसंशयम्| न गर्भिण्याः पिबेत्स्तन्यं पारिगर्भिककृद्धि तत्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਚ ਬਾਲੋਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਗੁਣਮੇਵ ਸਦਾ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯਤਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਾਤ੍ ਗਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਤਿਪੀਨਃ ਸ੍ਤਨੋ ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧਃ ਸ ਕਨ੍ਧਰਾਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਤਚੂਕੁਕਃ ਸ੍ਤਨੋ ਬਾਲਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਕ੍ਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਤਿਲਮ੍ਬਸ੍ਤਨ ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸਰੋਧਾਤ੍ ਜੀਵਿਤਸਂਸ਼ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਂ ਕਰੋਤਿ| ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਂ ਗਰ੍ਭਿਣੀਸ੍ਤਨ੍ਯਪਾਨਜਂ ਬਾਲਾਮਯੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ|| ੩੩||
Adhikarana stanyABAve upAyaH (34) · Śloka 34
ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਭਾਵੇ ਪਯਸ਼੍ਛਾਗਂ ਗਵ੍ਯਂ ਵਾ ਤਦ੍ਗੁਣਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮੂਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਬਹਤ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਥਿਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਿਤਾਯੁਤਮ੍||੩੪||
स्तन्याभावे पयश्छागं गव्यं वा तद्गुणं पिबेत्| मूलैः सिद्धं बृहत्याद्यैः स्थिराभ्यां वा सितायुतम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਭਾਵੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਾਭਾਵੇ ਤਦ੍ਗੁਣਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਰਾਕਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਃ ਸਦਸ਼ਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਗਵ੍ਯਂ ਛਾਗਂ ਵਾ ਬਹਤ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੂਲੈਰ੍ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਮੁਭਯਮਪਿ ਸਿਤਾਯੁਤਮ੍|| ੩੪||
Adhikarana sUtikAgArAnniShkramaNavidhiH (35) · Śloka 35
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰਾਦਗ੍ਨਿਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰੋਗਮਾਨ੍| ਮਾਸੇ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮਯੇਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲਂਕਤਾਮ੍||੩੫||
चतुर्थे सूतिकागारादग्निस्कन्दपुरोगमान्| मासे निष्क्रामयेद्देवान् नमस्कर्त्तु स्वलंकृताम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ਤਞ੍ਚ ਬਾਲਂ ਜਨ੍ਮਨਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਮਾਸੇ ਸੂਤਿਕਾਗਾਰਾਤ੍ ਸ੍ਵਲਂਕਤਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਰਾਮਯੇਦਗ੍ਨਿਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰੋਗਮਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਕਿਰ੍ਯਾਕਰ੍ਮਾਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਕਰ੍ਮਣਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ|| ੩੫||
Adhikarana dharaNyAmupaveshanantatra mantrashca (36) · Śloka 36
ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਾਸਿ ਪੁਣ੍ਯੇਹ੍ਨਿ ਧਰਣ੍ਯਾਮੁਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਕਿਸ੍ਕੁਮਾਤ੍ਰਂ ਲਿਪ੍ਤਾਯਾਂ ਬਲਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍| ਧਰਣ੍ਯਸ਼ੇਸਭੂਤਾਨਾਂ ਮਾਤਾ ਤ੍ਵਮਸਿ ਕਾਮਧੁਕ੍| ਅਜਰਾ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਨਮਸ੍ਕਤਾ| ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਾਸ੍ਯਵ੍ਯਯਾਸਿ ਚ| ਕੁਮਾਰਂ ਪਾਹਿ ਮਾਤੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦਨੁਮਨ੍ਯਤਾਮ੍| ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍| ਸਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਾਵਲਮ੍ਬਂ ਚ ਕਟ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਮਰ੍ਦਯੇਦਨੁ||੩੬||
पञ्चमे मासि पुण्येऽह्नि धरण्यामुपवेशयेत्| द्विकिष्कुमात्रं लिप्तायां बलिं दत्वा चतुर्दिशम्| धरण्यशेषभूतानां माता त्वमसि कामधुक्| अजरा चाप्रमेया च सर्वभूतनमस्कृता| चराचराणां लोकानां प्रतिष्ठास्यव्ययासि च| कुमारं पाहि मातेव ब्रह्मा तदनुमन्यताम्| स्वाहेति मन्त्रेणानेन प्रत्यहं च ततः परम्| साश्रयं सावलम्बं च कट्यादीन् मर्दयेदनु||३६||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਾਸੇ ਪੁਣ੍ਯੇਹਨਿ ਬਾਲਂ ਧਰਣ੍ਯਾਮੁਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਕਿਸ੍ਕੁਦ੍ਵਯਮਾਤ੍ਰਲਿਪ੍ਤਾਯਾਂ ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਧਰਣੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਂ ਬਲਿਂ ਦਤ੍ਵੋਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਕਿਸ੍ਕੁਹਸ੍ਤੋ ਨ ਵਿਤਸ੍ਤਿਃ| ਪਾਠਵਿਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਨਮ੍| ਹੇ ਧਰਣਿ! ਅਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਮਸਿ ਕਾਮਧੁਙ੍ਮਾਤਾ| ਕਾਮਂ ਦੁਹ੍ਯਤ ਇਤਿ ਕਾਮਧੁਕ੍| ਨ ਜੀਰ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਜਰਾ ਤ੍ਵਮਸਿ| ਤਥਾ ਪ੍ਰਮਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਾ| ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਭੂਤੈਰ੍ਨਮਸ੍ਕਤਾ| ਚਰਾ ਭੂਤਾ ਜਙ੍ਗਮਾਃ ਅਚਰਾ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਤ੍ਵਮਸਿ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਾ| ਨ ਵ੍ਯੇਤਿ ਨਾਨਾ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤ੍ਯਵ੍ਯਯਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾ ਚੈਨਂ ਕੁਮਾਰਂ ਪਾਹਿ| ਯਥਾ ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਾਤਿ| ਤਚ੍ਚ ਕੁਮਾਰਪਾਲਨਂ ਭਵਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੁਮਨ੍ਯਤਾਮ੍| ਏਵਂ ਪ੍ਰਥਮਮੁਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਾਵਲਮ੍ਬਂ ਚੋਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਆਸ਼੍ਰਯ ਆਸਨਮ੍| ਅਵਲਮ੍ਬਂ ਪਾਤਰਕ੍ਸਣਮ੍| ਉਪਵੇਸ਼ਨਾਦਨੁ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯ ਕਟ੍ਯੂਰੁਜਾਨ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍|| ੩੬||
Adhikarana annaprAshanam (37) · Śloka 37
ਸਸ੍ਠੇਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਮਾਸਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਚਿਰਾਨ੍ਨਿਸੇਵਮਾਣੋਨ੍ਨਂ ਬਾਲੋ ਨਾਤੁਰ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| ਭਜੇਦ੍ਯਥਾ ਯਥਾ ਚਾਨ੍ਨਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤਥਾ||੩੭||
षष्ठेऽन्नप्राशनं मासि क्रमात्तच्च प्रयोजयेत्| चिरान्निषेवमाणोऽन्नं बालो नातुर्यमश्नुते| भजेद्यथा यथा चान्नं स्तन्यं त्याज्यं तथा तथा||३७||
🔊 Audio coming soon
ਸਸ੍ਠੇ ਮਾਸ੍ਯਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ੍ਤੋਕਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਕ੍ਰਮਾਦਿਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ ਹੇਤੁਃ ਚਿਰਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ ਚ ਬਾਲੋ ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਦ੍ਧ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਭਜੇਤ੍ਤਥਾ ਤਥਾਪਚਯੇਨ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍|| ੩੭||
Adhikarana karNavyadhavidhiH savistaraH (38) · Śloka 38
ਸਟ੍ਸਪ੍ਤਾਸ੍ਟਮਮਾਸੇਸੁ ਨੀਰੁਜਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭੇਹਨਿ| ਕਰ੍ਣੌ ਹਿਮਾਗਮੇ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਦ੍ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍| ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਭਿਸਗ੍ਵਾਮਂ ਤੁ ਯੋਸਿਤਃ| ਦਕ੍ਸਿਣੇਨ ਦਧਤ੍ ਸੂਚੀਂ ਪਾਲੀਮਨ੍ਯੇਨ ਪਾਣਿਨਾ| ਮਧ੍ਯਤਃ ਕਰ੍ਣਪੀਠਸ੍ਯ ਕਿਦ੍ਦਿਗਣ੍ਡਾਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਜਰਾਯੁਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮ੍ਯਵਭਾਸਿਤੇ| ਘਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਸਮ੍ਯਗਲਕ੍ਤਕਰਸਾਙ੍ਕਿਤੇ| ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਦੈਵਕਤੇ ਛਿਦ੍ਰੇ ਸਕਦੇਵਰ੍ਜੁ ਲਾਘਵਾਤ੍| ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਨਾਧਃ ਸਿਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਕਾਲਿਕਾਮਰ੍ਮਰੀਰਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵ੍ਯਧਾਦ੍ਰਾਗਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਾਃ| ਸਸ਼ੋਫਦਾਹਸਂਰਮ੍ਭਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਾਪਤਾਨਕਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਯਥਾਮਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਜ੍ਯਾਸ਼ੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਸ੍ਥਾਨਵ੍ਯਧਾਨ੍ਨ ਰੁਧਿਰਂ ਨ ਰੁਗ੍ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਭਵਃ| ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਂ ਸੂਚ੍ਯਨੁਸ੍ਯੂਤਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਚਾਨੁ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਆਮਤੈਲੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਚ੍ਚ ਬਹਲਾਂ ਤਦ੍ਵਦਾਰਯਾ| ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਪਾਲੀਂ ਹਿਤਭੁਜਃ ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਾਥ ਸ੍ਥਵੀਯਸੀ| ਵਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤਤੋ ਰੂਢਂ ਵਰ੍ਧਯੇਤ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ| ਸ੍ਵੇਦਿਤੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਕਰ੍ਣਮਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਬਂਹਣੈਃ ਪੁਨਃ| ਨਾਜੀਰ੍ਣੇ ਨ ਮਲੋਦ੍ਰੇਕੇ ਨ ਚਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇਪਿ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਸਦਾ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਗਦੋਦਿਤਾਨ੍| ਪੁਸ੍ਟਿਨੀਰੁਕ੍ਤ੍ਵਜਨਨਾਨਿਤਿ ਸਂਵਰ੍ਧਿਤੇ ਦਢੇ| ਕਲਧੌਤਾਵਬਦ੍ਧਾਨਿ ਕਰ੍ਣੇ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਵਦ੍ਧੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਨ੍ਤੁ ਪਾਲੀਮਨ੍ਤਰਪਾਙ੍ਗਤਃ| ਨੈਵ ਚਾਪਾਙ੍ਗਯੋਰ੍ਬਾਹ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਤੋ ਧ੍ਰੁਵਾਃ| ਜਿਹ੍ਵਸੂਚੀਵ੍ਯਧਾਦ੍ਵਰ੍ਤਿਗਾਢਤ੍ਵਾਦਥਵਾ ਮਲੈਃ| ਜਾਤੇ ਮਹਤਿ ਸਂਰਮ੍ਭੇ ਵਰ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਵਪਨੀਯ ਤਤ੍| ਯਵੈਰਣ੍ਡਜਟਾਯਸ੍ਟੀਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਜ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਸੁਰੂਢਂ ਚ ਪੁਨਰ੍ਵਿਦ੍ਧਯੇਤ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਤੁ ਵਿਵਰ੍ਧਨਾਤ੍| ਛਿਦ੍ਯੇਤ ਪਾਲੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਸਨ੍ਦਧੀਤ ਤਾਮ੍| ਕਰ੍ਣਾਮਯਨਿਸੇਧੋਕ੍ਤਸਨ੍ਧਾਨਵਿਧਿਨਾ ਭਿਸਕ੍||੩੮||
षट्सप्ताष्टममासेषु नीरुजस्य शुभेऽहनि| कर्णौ हिमागमे विद्ध्येद्धात्र्यङ्कस्थस्य सान्त्वयन्| प्राग्दक्षिणं कुमारस्य भिषग्वामं तु योषितः| दक्षिणेन दधत् सूचीं पालीमन्येन पाणिना| मध्यतः कर्णपीठस्य किद्दिगण्डाशयं प्रति| जरायुमात्रप्रच्छन्ने रविरश्म्यवभासिते| घृतस्य निश्चलं सम्यगलक्तकरसाङ्किते| विध्येद्दैवकृते छिद्रे सकृदेवर्जु लाघवात्| नोर्ध्वं न पार्श्वतो नाधः सिरास्तत्र हि संश्रिताः| कालिकामर्मरीरक्तास्तद्व्यधाद्रागरुग्ज्वराः| सशोफदाहसंरम्भमन्यास्तम्भापतानकाः| तेषां यथामयं कुर्याद्विभज्याशु चिकित्सितम्| स्थानव्यधान्न रुधिरं न रुग्रागादिसम्भवः| स्नेहाक्तं सूच्यनुस्यूतं सूत्रं चानु निधापयेत्| आमतैलेन सिञ्चेच्च बहलां तद्वदारया| विद्ध्येत्पालीं हितभुजः सञ्चार्याथ स्थवीयसी| वर्तिस्त्र्यहात्ततो रूढं वर्धयेत शनैः शनैः| स्वेदितोद्वर्तितं कर्णमभ्यक्तं बृंहणैः पुनः| नाजीर्णे न मलोद्रेके न चात्युष्णेऽपि वर्धयेत्| सदा च युञ्ज्यादभ्यङ्गान् कर्णपालीगदोदितान्| पुष्टिनीरुक्त्वजननानिति संवर्धिते दृढे| कलधौतावबद्धानि कर्णे रत्नानि निक्षिपेत्| भिन्द्यादवृद्धौ स्त्रीणान्तु पालीमन्तरपाङ्गतः| नैव चापाङ्गयोर्बाह्यां व्यापदः स्युस्ततो ध्रुवाः| जिह्वसूचीव्यधाद्वर्तिगाढत्वादथवा मलैः| जाते महति संरम्भे वर्तिमाश्वपनीय तत्| यवैरण्डजटायष्टीमञ्जिष्ठाज्यैः प्रलेपयेत्| सुरूढं च पुनर्विद्धयेत्त्वरया तु विवर्धनात्| छिद्येत पाली शुद्धस्य शुद्धास्त्रां सन्दधीत ताम्| कर्णामयनिषेधोक्तसन्धानविधिना भिषक्||३८||
🔊 Audio coming soon
ਤਤਃ ਸਸ੍ਠਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇ ਮਾਸੇ ਬਾਲਸ੍ਯ ਨੀਰੁਜਸ੍ਯ ਸਤੋ ਹਿਮਾਗਮੇ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇਹਨਿ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ ਭਿਸਕ੍ਕਰ੍ਣੌ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਕਰ੍ਣ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤਤੋ ਵਾਮਮ੍| ਯੋਸਿਤਃ ਪ੍ਰਗ੍ਵਾਮਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤਤੋ ਦਕ੍ਸਿਣਮ੍| ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਸ ਦਕ੍ਸਿਣੇਨ ਪਾਣਿਨਾ ਸੂਚੀਂ ਦਧਾਦ੍ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯੇਨ ਵਾਮੇਨ ਪਾਲੀਂ ਦਧਤ੍| ਪਾਲੀ ਕਰ੍ਣਸ਼ੁਸ੍ਕੁਲੀ| ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਕਰ੍ਣ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਦਤ ਆਹ-ਮਧ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਰ੍ਣਪੀਠਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਾਧੋਭਾਗਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਤੋ ਮਧ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਗਣ੍ਡਾਸ਼ਯਮਨੁਸਰਨ੍ ਦੈਵਕਤੇ ਛਿਦ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਜਰਾਯੁਮਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਦੈਵਕਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਤਤ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਹੇਤੁਃ| ਜਰਾਯੁਃ ਸੂਤਸ਼ਲ੍ਕਃ| ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਨੁਨਾ ਛਨ੍ਨੇ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰਵਭਾਸਿਤੇ ਆਲੋਕਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਲਕ੍ਤਕਰਸੇਨ ਯਾਵਕੇਨਾਙ੍ਕਿਤੇ ਚਿਹ੍ਨਿਤੇ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਸੂਚ੍ਯਭਿਘਾਤੇਨ ਚ ਸਕਦੇਕੇਨੈਵ ਵਾਰੇਣ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ ਜੁ ਚ ਲਾਘਵਾਚ੍ਚ| ਦੈਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਪਰਿ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤ ਅਧਸ਼੍ਚ ਨ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸਿਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਸਿਰਾ ਸ੍ਥਿਤਾ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਮਰ੍ਮਰੀ| ਅਧੋ ਰਕ੍ਤਾ| ਏਤਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨੁਗਤਾਰ੍ਥਾਃ| ਤਾਸਾਂ ਵ੍ਯਾਧਾਦ੍ਰਾਗਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਃ| ਤੇਸਾਂ ਚ ਰਾਗਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਰੋਗਂ ਵਿਭਜ੍ਯ ਭੇਦੈਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸ੍ਥਾਨਵ੍ਯਧਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਰੁਧਿਰਾਦੀਨਾਮਸਮ੍ਭਵਃ| ਵ੍ਯਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸੂਚ੍ਯਨੁਸ੍ਯੂਤਂ ਮੂਲਭਾਗੇ ਲਗ੍ਨਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨਾਕ੍ਤਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਣੇ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਅਨੁ ਚ ਕਰ੍ਣਮਾਮਤੈਲੇਨ ਸਿਞ੍ਚੇਦਿਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍| ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਚ੍ਯਤੇ| ਬਹਲਾਂ ਪਾਲੀਂ ਘਨਾਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਸੂਚੀਵ੍ਯਧਨਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਸ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਦ੍ਧਿਤਭੁਜਃ ਸਤੋ ਬਾਲਸ੍ਯ| ਏਵਮੁਭਯਥਾ ਵੇਧਃ| ਦ੍ਵਿਵਿਧੇਪਿ ਵੇਧੇਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ ਕਰ੍ਣੇ ਸ੍ਥਵੀਯਸੀ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਾ| ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਗਤਸ਼ਲ੍ਯਕ੍ਸਤਂ ਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਤਞ੍ਚ ਕਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇਨ ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਰਯੋਗ ਉਕ੍ਤਃ| ਪੁਨਸ਼੍ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ ਬਂਹਣੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਤਂ ਨ ਵਰ੍ਧਯੇਦ੍ਵਰ੍ਧਨਾਯ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਮਲੋਦ੍ਰੇਕੇ ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕੇ ਸਤਿ ਨ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਵਾ ਨ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੈਃ ਕਰ੍ਣਪਾਲੀਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪੁਸ੍ਟੀਤ੍ਯਾਦ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸਂਵਰ੍ਧਿਤੇ ਦਢੇ ਚ ਸਤਿ ਕਲਧੌਤੇਨ ਸੁਵਰ੍ਣੇਨਾਵਬਦ੍ਧਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯਦਿ ਕਰ੍ਣੋ ਨ ਵਰ੍ਧਤੇ ਤਤੋਨ੍ਤਰਪਾਙ੍ਗਤਃ ਪਾਲੀਂ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍| ਅਪਾਙ੍ਗਯੋਰ੍ਬਾਹ੍ਯਾ ਕਕਾਟਿਕਾ ਤਤੋ ਨੈਵ ਪਾਲੀਂ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਤੋ ਬਾਹ੍ਯਪਾਲਿਚ੍ਛੇਦਾਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਾ ਸ੍ਥਿਰਾ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਜਿਹ੍ਵਸੂਚੀਵ੍ਯਧਾਦਿਨਾ ਮਹਤਿ ਸਂਰਮ੍ਭੇ ਕੋਪੇ ਜਾਤੇ ਆਸ਼ੁ ਵਰ੍ਤਿਮਪਨੀਯ ਯਵਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਜ੍ਜਿਹ੍ਵਸੂਚੀਵਿਦ੍ਧਂ ਲੇਪੇਨ ਚ ਸੁਰੂਢਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤ੍ਵਰਯਾ ਵਿਵਰ੍ਧਨਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪਾਲੀ ਛਿਦ੍ਯੇਤ| ਤਾਂ ਛਿਨ੍ਨਾਂ ਪਾਲੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਤਸ਼ੋਧਨਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਸ੍ਰਾਵਿਤਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਾਂ ਸਨ੍ਦਧੀਤ| ਕਥਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਕਰ੍ਣਾਮਯਨਿਸੇਧਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੇਨ ਸਨ੍ਧਾਨਵਿਧਿਨਾ ਭਿਸਕ੍ ਸਨ੍ਦਧੀਤ|| ੩੮||
Adhikarana varShaparyantAH niShedhavisheShAH (39) · Śloka 39
ਵਰ੍ਸਂ ਸ੍ਵਵਸਤੇਰ੍ਬਾਹ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍| ਦੀਪਮਾਤਪਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਰੂਪਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਭਾਸੁਰਮ੍||੩੯||
वर्षं स्ववसतेर्बाह्यं कुमारस्य न दर्शयेत्| दीपमातपमग्निं च रूपमन्यच्च भासुरम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ਵਰ੍ਸਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦੀਪਾਦਿਕਮਪਿ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍|| ੩੯||
Adhikarana stanAdapanayanam (40) · Śloka 40
ਅਥੈਤਂ ਜਾਤਦਸ਼ਨਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋਪਨਯੇਤ੍ ਸ੍ਤਨਾਤ੍| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮਨ੍ਨਞ੍ਚ ਲਘੁ ਬਂਹਣਮ੍||੪੦||
अथैतं जातदशनं क्रमशोऽपनयेत् स्तनात्| पूर्वोक्तं योजयेत् क्षीरमन्नञ्च लघु बृंहणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ਅਥ ਵਰ੍ਸਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਜਾਤਦਸ਼ਨਂ ਬਾਲਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸ੍ਤਨਾਦਪਨਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਿਹੈਵ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ਼ਤਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਯੋਜਯੇਦਨ੍ਨਂ ਲਘੁ ਬਂਹਣਂ ਚ || ੪੦||
Adhikarana stanAdapanayanopAyAH (41) · Śloka 41
ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਸ੍ਤਨਂ ਸ੍ਨੇਹਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤਨਲੇਪਨੈਃ| ਬੀਭਤ੍ਸੈਰ੍ਯਾ ਵਕਾਸੇਕਕਤ੍ਰਿਮਕ੍ਸਤਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ||੪੧||
कुर्यादपस्तनं स्नेहसंक्रान्त्या स्तनलेपनैः| बीभत्सैर्या वकासेककृत्रिमक्षतदर्शनैः||४१||
🔊 Audio coming soon
ਅਤ੍ਰੇ ਚ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨੇਪਸ੍ਤਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕੇਨੇਤ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਤਨੇ ਸ੍ਨੇਹਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਤਥਾ ਲੇਪਨੈਰ੍ਬੀਭਤ੍ਸੈਸ੍ਤਥਾ ਯਾਵਕਾਸੇਕੇਨਾਲਕ੍ਤਸੇਕੇਨ ਸ੍ਤਨੇ ਰਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਜਨਕੇਨ ਕਤ੍ਰਿਮਾਣਾਂ ਚ ਸਿਨ੍ਦੂਰਾਦਿਕਤਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨੇ ਕ੍ਸਤਾਨਾਂ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਚ|| ੪੧||
Adhikarana apastanyasya modakAH (42) · Śloka 42
ਪ੍ਰਿਯਾਲਮਜ੍ਜਮਧੁਕਮਧੁਲਾਜਸਿਤੋਪਲੈਃ| ਅਪਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਯੋਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰੀਣਨੋ ਮੋਦਕਃ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ| ਦੀਪਨੋ ਬਾਲਬਿਲ੍ਵੈਲਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਸਂਗ੍ਰਾਹੀ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਤਰ੍ਪਣੈਃ||੪੨||
प्रियालमज्जमधुकमधुलाजसितोपलैः| अपस्तन्यस्य संयोज्यः प्रीणनो मोदकः शिशोः| दीपनो बालबिल्वैलाशर्करालाजसक्तुभिः| संग्राही धातकीपुष्पशर्करालाजतर्पणैः||४२||
🔊 Audio coming soon
ਅਚਿਰਾਦਪਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਲਮਜ੍ਜਾਦਿਭਿਃ ਮੋਦਕਃ ਪ੍ਰੀਣਨਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਦੀਪਨਃ| ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸਂਗ੍ਰਹਣਃ|| ੪੨||
Adhikarana tIvrabuBukShAnivRuttAvupAyaH (43) · Śloka 43
ਬੁਭੁਕ੍ਸਾ ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰਬਲਤਾਮਪਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਅਤ੍ਯਗ੍ਨਿਜਿਦ੍ਧਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਮ੍||੪੩||
बुभुक्षा चेत् प्रबलतामपस्तन्यस्य गच्छति| अत्यग्निजिद्धितं तस्य विधानं पारिगर्भिकम्||४३||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਸ੍ਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਯਦਿ ਬੁਭੁਕ੍ਸਾ ਪ੍ਰਬਲਤਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤੋਸ੍ਯਾਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਧਾਨਂ ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕਂ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਪਾਰਿਗਰ੍ਭਿਕੋ ਨਾਮ ਰੋਗੋ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮਾਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਪਿਬਤੋਪ੍ਯਪਿਬਤੋਪਿ ਬਾਲਾਮਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ|| ੪੩||
Adhikarana kumAradhAraH (44) · Śloka 44
ਅਭਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਦਾਚਾਰੋ ਨਾਤਿਸ੍ਥੂਲੋ ਨ ਲੋਲੁਪਃ| ਕੁਮਾਰਧਾਰਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯੋ ਬਾਲਚਿਤ੍ਤਵਿਤ੍| ਅਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਦੁਰਾਚਾਰਃ ਸ੍ਥੂਲੋ ਵਿਕਟਗਾਮਿਨਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਲੋਲੁਪੋ ਬਾਲਂ ਘਸ੍ਮਰਤ੍ਵੇਨ ਰੋਗਿਣਮ੍||੪੪||
अभियुक्तः सदाचारो नातिस्थूलो न लोलुपः| कुमारधारः कर्त्तव्यस्तत्राद्यो बालचित्तवित्| अधार्मिकं दुराचारः स्थूलो विकटगामिनम्| करोति लोलुपो बालं घस्मरत्वेन रोगिणम्||४४||
🔊 Audio coming soon
ਅਭਿਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਕੁਮਾਰਧਾਰਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ ਚ ਘਸ੍ਮਰਤ੍ਵੇਨਾਦਨਸ਼ੀਲਤ੍ਵੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਰੋਗਿਣਂ ਬਾਲਂ ਕਰੋਤਿ|| ੪੪||
Adhikarana kumAraBeShajAni (45) · Śloka 45
ਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਜਯੇਤ੍ਸੌਮ੍ਯੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰਵਿਸਾਦਕੈਃ| ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਯਯਿਕਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧੇਵਿਰੇਕਂ ਸੁਤਰਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੪੫||
रोगांश्चास्य जयेत्सौम्यैर्भेषजैरविषादकैः| अन्यत्रात्ययिकाद्व्याधेविरेकं सुतरां त्यजेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਯ ਚ ਬਾਲਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਸੌਮ੍ਯੈਰੇਵ ਭੇਸਜੈਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਸਾਦਕਵਰ੍ਜਿਤੈਃ| ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵਿਸਾਦਕਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਰਿਹਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਿਰੇਕਂ ਸੁਤਰਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਏਤਤ੍ਕਿਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ, ਨੇਤ੍ਯਾਹ| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਨ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਵ੍ਯਧੇਰਨ੍ਯਤ੍ਰ| ਆਤ੍ਯਯਿਕੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਧੌ ਵਿਰੇਚਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮੇਵ| ਬਾਲਸ੍ਯ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਿਰੇਕਂ ਪਰਿਹਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੪੫||
Adhikarana vitrAsananiShedhaH (46) · Śloka 46
ਤ੍ਰਾਸਯੇਨ੍ਨਾਵਿਧੇਯਂ ਚ ਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਹਿ ਗ੍ਰਹਾਃ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤਾਤ੍ਪਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪਾਲਯੇਲ੍ਲਙ੍ਗ਼ਨਾਚ੍ਚ ਤਮ੍||੪੬||
त्रासयेन्नाविधेयं च त्रस्तं गृह्णन्ति हि ग्रहाः| वस्त्रपातात्परस्पर्शात्पालयेल्लङ्ग़नाच्च तम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ਅਵਿਧੇਯਂ ਚ ਬਾਲਂ ਤ੍ਰਾਸਯੇਨ੍ਨਾਪਿ ਤੁ ਸੋਉਮ੍ਯੇਨ ਵਿਧੇਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਤਸ੍ਤਂ ਬਾਲਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾ ਗਹ੍ਣਨ੍ਤਿ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤਾਦਿਕਾਚ੍ਚ ਵੈਦ੍ਯੋ ਬਾਲਂ ਪਾਲਯੇਤ੍| ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤੋ ਮੁਖ਼ਾਦਿਸੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਤਨਮ੍|| ੪੬||
Adhikarana krIDABUmiH ramaNakAni ca (47) · Śloka 47
ਕ੍ਰੀਡਾਭੂਮਿਃ ਸਮਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋਪਲਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਵੇਲ੍ਲੋਸਣਕਣਾਮ੍ਭੋਭਿਃ ਸਿਕ੍ਤਾ ਨਿਮ੍ਬੋਦਕੇਨ ਵਾ| ਜਾਤੁਸਂ ਘੋਸਵਿਚ੍ਚਿਤ੍ਰਮਤ੍ਰਾਂਸ ਰਮਣਂ ਬਹਤ੍| ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਗ੍ਰਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਾਦਿਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮਥ ਵਾ ਫਲਮ੍||੪੭||
क्रीडाभूमिः समा कार्या निश्शस्त्रोपलशर्करा| वेल्लोषणकणाम्भोभिः सिक्ता निम्बोदकेन वा| जातुषं घोषविच्चित्रमत्रांस रमणं बृहत्| अतीक्ष्णाग्रं गवाश्वादिमङ्गल्यमथ वा फलम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਲਸ੍ਯ ਕ੍ਰੀਡਾਭੂਮਿਰ੍ਨਿਮ੍ਨੋਨ੍ਨਤਰਹਿਤਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੪੭||
Adhikarana vidyAdhyApanAdi (48) · Śloka 48
ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤਂ ਯਥਾਵਰ੍ਣਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਅਨੁਸ਼ਿਸ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾ ਚੈਨਂ ਧਰ੍ਮਾਯ ਵਿਨਯਾਯ ਚ| ਯਥਾ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਸ੍ਟਾਸ਼੍ਵੈਰ੍ਹ੍ਨਿਯਤੇ ਯੌਵਨਾਗਮੇ||੪੮||
शक्तिमन्तं यथावर्णं विद्यामध्यापयेत्ततः| अनुशिष्यात्सदा चैनं धर्माय विनयाय च| यथा नेन्द्रियदुष्टाश्वैर्ह्नियते यौवनागमे||४८||
🔊 Audio coming soon
ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਗ੍ਰਹਣਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤਂ ਬਾਲਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍| ਏਨਂ ਚ ਬਾਲਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਵਿਨਯਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸਦਾਨੁਸ਼ਿਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਚਾਨੁਸ਼ਿਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾ ਦੁਸ੍ਟੈਰਵਿਧੇਯੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰੇਵਾਸ਼੍ਵੈਰ੍ਯੌਵਨਾਗਮੇ ਨ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ਰਿਯਤੇ|| ੪੮||
Adhikarana bAlasya dainandinakRutyAni (49) · Śloka 49
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚ ਸਮਾਚਰੇਤ੍| ਸਹਦੇਵਾਸ੍ਥਿਰਾਕੌਨ੍ਤੀਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਬਹਤੀਫਲਤਕ੍ਕਾਰੀਸਰ੍ਸਪਾਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਬਲੈਰਣ੍ਡਤਿਲਾਪਾਮਾਰ੍ਗਤਣ੍ਡੁਲੈਃ| ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਾਜਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਃ ਪੁਸ੍ਤਿਦੋਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਤਦ੍ਵਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਚ ਤੈਃ| ਦਧਿਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣੀਕਤਚਿਕ੍ਕਸੈਃ| ਮੂਰ੍ਵਾਮੂਲਦ੍ਵਿਰਜਨੀਯਵੈਸ਼੍ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਚੂਰ੍ਣਮੇਕਂ ਵਾ ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਰਜੋਪਿ ਵਾ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਸਰ੍ਵੌਸਧੀਕਲ੍ਕੋ ਜੀਵਨੀਯਾਮ੍ਬੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ||੪੯||
अभ्यङ्गोद्वर्तनं स्नानं प्रत्यहं च समाचरेत्| सहदेवास्थिराकौन्तीकुमुदोत्पलचन्दनैः| बृहतीफलतक्कारीसर्षपाकुष्ठसैन्धवैः| अश्वगन्धाबलैरण्डतिलापामार्गतण्डुलैः| सात्मगुप्ताफलैस्तैलं साजक्षीरं विपाचितम्| रक्षोघ्नः पुष्तिदोऽभ्यङ्गस्तद्वदुद्वर्तनं च तैः| दधिमाक्षिकसंयुक्तैस्त्रिगुणीकृतचिक्कसैः| मूर्वामूलद्विरजनीयवैश्चोद्वर्तनं हितम्| कुलत्थचूर्णमेकं वा वाजिगन्धारजोऽपि वा| स्नाने सर्वौषधीकल्को जीवनीयाम्बु चेष्यते||४९||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਲਸ੍ਯ ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍| ਸਹਦੇਵਾਦਿਭਿਰਜਾਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਪਾਚਿਤਂ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣੋਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਭਵਤਿ| ਸਹਦੇਵਾ ਬਲਾ| ਸ੍ਥਿਰਾ ਸਾਲਪਰ੍ਣੀ| ਕੌਨ੍ਤੀ ਹਰੇਣੁਕਾ| ਬਹਤ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍| ਤੈਃ ਸਹਦੇਵਾਦਿਦਭਿਰੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਪੁਸ੍ਟਿਕਚ੍ਚ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਃ ਸਹਦੇਵਾਦਿਦਭਿਰੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਦਧਿਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣੀਕਤਚਿਕ੍ਕਸੈਸ਼੍ਚ| ਈਸਤ੍ ਭਸ੍ਟਾਨਾਂ ਯਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਚਿਕ੍ਕਸਮ੍| ਮੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਅਥਵੈਕਂ ਕੇਵਲਮੇਵ ਕੁਲਤ੍ਥਚੂਰ੍ਣਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਵਾਜਿਗਨ੍ਧਾਯਾ ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਯਾ ਰਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂਵਾ ਕੇਵਲਮ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਨਾਨੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੌਸਧੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕ ਇਸ੍ਯਤੇ ਜੀਵਨੀਯਸ਼ਤਂ ਜਲਂ ਚ|| ੪੯||
Adhikarana BaktatvanusAraM bAlacaryAvisheShaH (50) · Śloka 50
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਵਸਨ੍ਤਯੋਃ| ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਕੁਮਾਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਦ੍ ਘਤਮ੍| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਵਾਤਾਤਪਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਬਾਲਃ ਕ੍ਲਾਮ੍ਯਤ੍ਯਤੋ ਹਿਮਮ੍| ਪ੍ਰਾਤਰੇਵ ਪਿਬੇਦ੍ ਦੁਗ੍ਧਂ ਜੀਵਨੀਯਗਣੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਸਿਤਾਘਤਾਢ੍ਯਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਂਸ਼੍ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਪੀਤਕਮ੍| ਨਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਯੀ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਘਤਸਾਤ੍ਮ੍ਯੋ ਘਤਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਕਾਕੋਲੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੇਦਾਤੁਗਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਜੀਵਕੈਃ| ਕੁਟਨ੍ਨਟੇਨ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਲਿਪ੍ਪੇਦਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਸਰਲਵਰ੍ਸਾਭੂਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਜਲੇ ਸਾਧਿਤਂ ਲੇਹਯੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍| ਪ੍ਰਪਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਪ੍ਰਿਯਾਲਮਜ੍ਜਾਕਾਕੋਲੀਵਿਦਾਰੀਕਟ੍ਫਲਾਮਤਾਃ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਦੁਗ੍ਧੀਕਾ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਹਯਾਹ੍ਵਯਾ| ਸ਼ਙ੍ਗੀਮਧੁਕਕੁਸੁਮਮੇਦਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕਮ੍| ਏਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਬਾਲੋ ਘਨਾਤ੍ਯਯੇ||੫੦||
आरग्वधादिनिर्यूहे शृतं शीतवसन्तयोः| वत्सकादिप्रतीवापं कुमारं प्राशयेद् घृतम्| ग्रीष्मे वातातपस्वेदैर्बालः क्लाम्यत्यतो हिमम्| प्रातरेव पिबेद् दुग्धं जीवनीयगणैः शृतम्| सिताघृताढ्यान् सक्तूंश्च लिह्यान्न त्वेव पीतकम्| नात्यम्बुपायी लिह्याद्वा घृतसात्म्यो घृतं शृतम्| काकोलीशर्करामेदातुगायष्ट्याह्वजीवकैः| कुटन्नटेन मूर्धानं लिप्पेदन्यश्च शीतलैः| रास्नासरलवर्षाभूहिङ्गुसैन्धवदारुभिः| सर्पिर्विदार्यादिजले साधितं लेहयेच्छिशुम्| प्रपण्डरीकं मधुकं सूप्यपर्ण्यौ दुरालभा| प्रियालमज्जाकाकोलीविदारीकट्फलामृताः| द्राक्षाजशृङ्गी दुग्धीका क्षीरशुक्ला हयाह्वया| शृङ्गीमधुककुसुममेदर्षभकजीवकम्| एभिः क्षीरघृतं सिद्धं लिह्याद्बालो घनात्यये||५०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੀਤਵਸਨ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥੇ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਘਤਂ ਸ਼ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਚ ਵਾਤਾਦਿਭਿਰ੍ਬਾਲੋ ਯਤਃ ਕ੍ਲਾਮ੍ਯਤ੍ਯਤੋ ਜੀਵਨੀਯਗਣੈਃ ਸ਼ਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਪ੍ਰਾਤਰੇਵ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਿਤਯਾ ਘਤੇਨ ਚਾਢ੍ਯਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪੀਤਕਂ ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਪਿਬੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਪੀਤਕੋ ਮਨ੍ਥਃ| ਅਥਵਾ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਯੋ ਤਸਾਤ੍ਮ੍ਯੋ ਬਾਲਃ ਸੋਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਜੀਵਕਾਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਤਂ ਘਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਚ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਕੁਟਨ੍ਨਟੇਨ ਪ੍ਲਵੇਨ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ | ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਰਾਸ੍ਨਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਂ ਸਾਧਿਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਸਰਲਂ ਪੀਡਾਖ੍ਯਮ੍| ਵਰ੍ਸਾਭੂਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਕ੍ਸੀਰੋਦ੍ਭਵਂ ਘਤਂ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਦਕਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਨਾਤ੍ਯਯੇ| ਸ਼ਰਦਿ ਬਾਲੋ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਦੁਗ੍ਧਿਕਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ| ਹਯਾਹ੍ਵਯਾ ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ|| ੫੦||
Adhikarana brAhmyAdighRutam (51) · Śloka 51
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਵਚਾਸ਼ਾਰਿਵਾਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਸਕਣੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਪੀਤਂ ਵਾਙ੍ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਕਦ੍ ਘਤਮ੍| ਆਯੁਸ੍ਯਂ ਪਾਪ੍ਮਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਭੂਤੋਨ੍ਮਾਦਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍||੫੧||
ब्राह्मीसिद्धार्थकवचाशारिवाकुष्ठसैन्धवैः| सकणैः साधितं पीतं वाङ्मेधास्मृतिकृद् घृतम्| आयुष्यं पाप्मरक्षोघ्नं भूतोन्मादनिबर्हणम्||५१||
🔊 Audio coming soon
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਣਾਨ੍ਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂਘਤਂ ਪੀਤਂ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਾਗਾਦਿਕਤ੍ ਭਵਤ੍ਯਾਯੁਸ੍ਯਾਦਿਗੁਣਞ੍ਚ|| ੫੧||
Adhikarana sArasvataghRutam (52) · Śloka 52
ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਾ ਸਮਙ੍ਗਾ ਸਾਰਿਵਾ ਵਚਾ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਪਾਠਾ ਦ੍ਵਿਬਹਤੀ ਦ੍ਵਿਸ੍ਥਿਰਾ ਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਸਹਦੇਵਾ ਰਵੇਰ੍ਵਲ੍ਲੀ ਪਯਸ੍ਯ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਤੋਯਕੁਮ੍ਭੇ ਪਚੇਦੇਤਤ੍ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤਮ੍| ਤੇਨ ਕੌਨ੍ਤੀਵਚਾਕੁਸ੍ਠਕਸ੍ਣਾਸਰ੍ਸਪਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਨੀਰੁਕ੍ਸਰੂਪਵਤ੍ਸਾਯਾਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਯਸਾ ਚ ਗੋਃ| ਪੁਸ੍ਯਯੋਗੇ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਹੇਮਸ਼ਕਲਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤ੍ਯਾਯੁਃ ਪੁਸ੍ਟਿਬੁਦ੍ਧਿਦਮ੍| ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਚ ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਚ ਸਾਰਸ੍ਵਤਮਿਦਂ ਘਤਮ੍||੫੨||
त्रिफला लक्ष्मणानन्ता समङ्गा सारिवा वचा| ब्राह्मी पाठा द्विबृहती द्विस्थिरा द्विपुनर्नवम्| सहदेवा रवेर्वल्ली पयस्य गिरिकर्णिका| तोयकुम्भे पचेदेतत् पलांशं पादशेषितम्| तेन कौन्तीवचाकुष्ठकृष्णासर्षपसैन्धवैः| नीरुक्सरूपवत्सायाः संयुक्तं पयसा च गोः| पुष्ययोगे घृतप्रस्थं सहेमशकलं शृतम्| पानाभ्यञ्जनतो मेधास्मृत्यायुः पुष्टिबुद्धिदम्| रक्षोघ्नं च विषघ्नं च सारस्वतमिदं घृतम्||५२||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਾਂ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਲਾਸ਼ਾਨਾਂ ਜਲਕੁਮ੍ਭੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕੌਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਘਤਂ ਨੀਰੁਕ੍ਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਯਾਃ ਗੋਃ ਪਯਸਾ ਸਹ ਪੁਸ੍ਯਯੋਗੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਸਮ੍ਮਿਤਂ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਹੇਮਸ਼ਕਲਂ ਤਨੁਭਿਃ ਸੁਵਰ੍ਣਖਣ੍ਡੈਃ ਸਹ| ਤਦ੍ ਘਤਂ ਪਾਨਾਦਿਨਾ ਮੇਧਾਦਿਦਂ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਾਦਿਗੁਣਞ੍ਚ| ਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾਰਸ੍ਵਤਮ੍| ਲਕ੍ਸਮਣਾ ਪੁਤ੍ਰਜਨਨੀ| ਅਨਨ੍ਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ| ਰਵੇਰ੍ਵਲ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਲ੍ਲੀ| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ| ਕੁਮ੍ਭਃ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਪਞ੍ਚਸ਼ਤਪਲਾਨਿ|| ੫੨||
Adhikarana vAgvivardhanayogaH (53) · Śloka 53
ਲੀਢਂ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਚਾਹੇਮਰਜੋਲ੍ਪਸ਼ਃ| ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪਰਂ ਮੇਧ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਵਾਗ੍ਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍||੫੩||
लीढं वा सघृतक्षौद्रं वचाहेमरजोऽल्पशः| संवत्सरं परं मेध्यं रक्षोघ्नं वाग्विवर्धनम्||५३||
🔊 Audio coming soon
ਵਚਾ ਹੇਮ੍ਨੋ ਰਜਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਲੀਢਂ ਪਰਂ ਮੇਧ੍ਯਾਦਿਗੁਣਮ੍| ਹੇਮ ਸੁਵਰ੍ਣਮ੍|| ੫੩||
Adhikarana vayaHsthAdyavalehanam (54) · Śloka 54
ਵਯਃਸ੍ਥਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਵਚਾ| ਮਾਂਸੀ ਕੈਡਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਜਃ ਸਮਮ੍| ਲੀਢ੍ਵਾਜ੍ਯੇਨ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਵਰ੍ਸਂ ਭਵਤ੍ਯਪਲਿਤੋਵ੍ਯਥਃ| ਬਲਵਾਨ੍ ਸ਼ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਃ| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰਿਮਂ ਲੇਹਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਚਾਸ੍ਯਾਵਲੇਹਯੇਤ੍||੫੪||
वयःस्था पिप्पली कुष्ठं हरिद्रा शारिवा वचा| मांसी कैडर्यमित्येतच्चूर्णं ब्राह्मीरजः समम्| लीढ्वाज्येन शिशुर्वर्षं भवत्यपलितोऽव्यथः| बलवान् शृतसम्पन्नः शतायुः स्थिरयौवनः| प्रातः प्रातरिमं लेहं धात्रीं चास्यावलेहयेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
ਵਯਃਸ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਮਮਾਜ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਸਾਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਰਪਲਿਤਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣੋ ਭਵਤਿ| ਇਮਞ੍ਚ ਵਯਃਸ੍ਥਾਦਿਕਮਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰੀਮਪਿ ਵੈਦ੍ਯੋਵਲੇਹਯੇਤ੍|| ੫੪||
Adhikarana dUrvAdiprAshAH (55) · Śloka 55
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਵਦ੍ਯੋਜਯੇਦ੍ਦੂਰ੍ਵਾਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਵਰ੍ਚਲਾਮ੍| ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਤਕ੍ਕਾਰੀਮਵ੍ਯਣ੍ਡਾਂ ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਾਮ੍| ਸਹਸ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾਂ ਫਲਿਨੀ ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਬਹਤੀਫਲਮ੍| ਰੋਹਿਸਂ ਚੇਤ੍ਯਮੀ ਪ੍ਰਾਸ਼ਾਃ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ| ਮਹਤਾਪ੍ਯੁਪਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਰੇਣ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ||੫੫||
ब्राह्मीवद्योजयेद्दूर्वां मूर्वां ब्रह्मसुवर्चलाम्| लक्ष्मणां श्वेततक्कारीमव्यण्डां गौरसर्षपाम्| सहस्रवीर्यां फलिनी पक्वं च बृहतीफलम्| रोहिषं चेत्यमी प्राशाः पृथग्द्वादश कीर्तिताः| महताऽप्युपयोक्तव्या नरेण नियतात्मना||५५||
🔊 Audio coming soon
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਵਦ੍ਦੂਰ੍ਵਾਦੀਨਪਿ ਪਥਗ੍ਯੋਜਯੇਤ੍| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਵਦਿਤ੍ਯਨੇਨੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍| ਯਦ੍ਵਯਃਸ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਤ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਪਰਿਹਾਰੇਣ ਦੂਰ੍ਵਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲੇਹ੍ਯਮਿਤਿ| ਤਰ੍ਕਾਰ੍ਯਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਾਖ਼੍ਯਾ(ਨਿ) ਅਵ੍ਯਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਤੈਲਕਣ੍ਟਕਃ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਃ| ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾ ਪੁਤ੍ਰਜਨਨੀ ਰਕ੍ਤਬਨ੍ਧੁਚ੍ਛਦਾ ਤਥਾ|| ਸਹਸ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਫਲਿਨੀ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾ| ਰੋਹਿਸਂ ਭੂਤਿਕਮ੍| ਏਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਪ੍ਰਾਸ਼ੇਨ ਸਹ ਦੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਥਗ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਸ਼ਾਃ| ਏਤੇ ਚ ਕੇਵਲਂ ਬਾਲੇਨ ਨ ਯਾਵਨ੍ਮਹਤਾਪਿ ਨਰੇਣੋਪਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ|| ੫੫||
Adhikarana mRudBakShaNAdbAlarakShA (56) · Śloka 56
ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਸਣਾਦ੍ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਤਯਾ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਿਯਤਂ ਗਦਾਃ| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਸ਼੍ਵਯਥੁਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਤੀਸਾਰਜਨ੍ਤਵਃ| ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਗ੍ਨਿਸਦਨਸ੍ਤਨ੍ਯਦ੍ਵੇਸਾਙ੍ਗਰੁਗ੍ਭ੍ਰਮਾਃ||੫੬||
नित्यं मृद्भक्षणाद्रक्षेत्तया स्युर्नियतं गदाः| पाण्डुत्वश्वयथुश्वासकासातीसारजन्तवः| छर्दिमूर्च्छाग्निसदनस्तन्यद्वेषाङ्गरुग्भ्रमाः||५६||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਲਾਞ੍ਚ ਮਦ੍ਭਕ੍ਸਣਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਤਯਾ ਹਿ ਮਦਾ ਨਿਯਤਮਵਸ਼੍ਯਂ ਗਦਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਕੇ ਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਜਨ੍ਤਵਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ|| ੫੬||
Adhikarana dantapavanaBakShaNaniShedhaH (57) · Śloka 57
ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਦਨ੍ਤਪਵਨਂ ਨਾਸ੍ਥਿਰਦ੍ਵਿਜਬਨ੍ਧਨਃ| ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਘਟ੍ਟਨਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਨ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ਮਰੁਤ੍||੫੭||
भक्षयेद्दन्तपवनं नास्थिरद्विजबन्धनः| तस्य तद् घट्टनात्क्रुद्धः कुर्याद्दन्तामयान्मरुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਚ ਬਾਲੋ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਥਿਰਦ੍ਵਿਜਬਨ੍ਧਨੋ ਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਦਨ੍ਤਪਵਨਂ ਨ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਸ੍ਥਿਰਦ੍ਵਿਜਬਨ੍ਧਨਸ੍ਯ| ਤਤ੍ ਘਟ੍ਟਨਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਰ੍ਦਨ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੫੭||
Adhikarana bAlopacArapAlanaPalam (58-59) · Śloka 59
ਸ਼ੂਰੈਰਾਯੁਧਿਭਿਰ੍ਗੁਪ੍ਤਮਧਸ੍ਯਂ ਨਗਰਂ ਪਰੈਃ| ਯਥਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ਵਪੁਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਿਭਿਰ੍ਗ੍ਰਹੈਃ||੫੮|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਬਾਲੋਪਚਰਣੀਯੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੯||
शूरैरायुधिभिर्गुप्तमधृष्यं नगरं परैः| यथा शिशोर्वपुस्तद्वद्यथोक्तैर्विधिभिर्ग्रहैः||५८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे बालोपचरणीयो नाम प्रथमोऽध्यायः||५९||
🔊 Audio coming soon
ਅਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਧੀਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਾਚਿਖ੍ਯਾਸੁਰਿਦਮਾਹ-ਸ਼ੂਰੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ੂਰੈਰਾਯੁਧਪਾਣਿਭਿਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਨਗਰਂ ਯਥਾ ਪਰੈਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰਧਸ੍ਯਂ ਧਰ੍ਸਯਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤਥਾ ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਿਭਿਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਰਕ੍ਸਿਤਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਿਭਿਰਧਸ੍ਯਮਿਤਿ|| ੫੮|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ- ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ