1. bālōpacaraṇīyaḥ

Adhikarana atha bAlopacaraNIyo nAma prathamo~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka

ಏವಂ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸ್ಥಾನೈಸ್ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನಮಙ್ಗಕಾಯಾಖ್ಯಂ ಶೇಷಾಙ್ಗವ್ಯಾಪಿ ನಿರ್ಣೀತಮ್| ಬಾಲಾದೀನಾಂ ತು ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸ್ತೋಕವ್ಯಕ್ತಶೇಷತ್ವಾತ್ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ನಿರ್ಣಯಂ ಕರ್ತುಮುತ್ತರಾಖ್ಯಂ ಷಷ್ಠಂ ಸ್ಥಾನಮಾರಭ್ಯತೇ| ತತ್ರಾಪಿ ಬಾಲೇ ಕಾಯತಸ್ತೋಕಮನ್ತರಂ ಯಾತೋಽತಃ ಪ್ರಥಮಮೇವ ಬಾಲಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಕ್ತವ್ಯಾ| ತತ್ರ ಪ್ರಥಮಂ ಬಾಲಸ್ಯ ರೋಗೋದ್ಭವಪ್ರತಿಷೇಧೋಪಾಯಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| ತತೋಽರಕ್ಷಯಾ ಜಾತಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಪ್ರತೀಕಾರದರ್ನಾಯೈವ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ|

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಬಾಲೋಪಚರಣೀಯನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಅಥೇತ್ಯಾದಿ ಪೂರ್ವವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮಿತಿ ಹೇತ್ಯಾದಿ ಚ| ಬಾಲೋಪಚರಣಮಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತೋಽಧ್ಯಾಯೋ ಬಾಲೋಪಚರಣೀಯಃ, ತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|| ೧||

Adhikarana ulbAdvishodhanam (2) · Śloka 2

ಅಥ ಖಲು ಜಾತಮಾತ್ರಮೇವ ಬಾಲಮುಲ್ಬಾತ್ ಸೈನ್ಧವಸರ್ಪಿಷಾ ಮಾರ್ಜಯೇತ್||೨||

ಅಥೇತ್ಯಾನನ್ತರ್ಯೇ| 'ಖಲು' ಶಬ್ದ ಇದಾನೀಮರ್ಥೇ| ಜಾತಮಾತ್ರಂ ತತ್ಕಾಲ ಏವ ಬಾಲಮುಲ್ಬಾತ್ ವೇಷ್ಟಿತೋ ಜಾಯತೇ ಯೇನ ಗರ್ಭಃ ಸ ಉಲ್ಬಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಾರ್ಜಯೇಚ್ಛೋಧಯೇತ್||೨||

Adhikarana prANapratyAnayanam (3) · Śloka 3

ತತೋಽಸ್ಯಾತಿಪ್ರಬಲಮೋಹಜ್ವರಪರೀತಸರ್ವಗಾತ್ರಸ್ಯ ಕ್ರೋಶಿತುಮಪಿ ರುಜಾನುರೂಪಸಮರ್ಥಸ್ಯಾನವಸ್ಥಿತಾಶೇಷದೇಹಧಾತೋರಸಮ್ಭಾವ್ಯ ಯೌವನಾದ್ಯವಸ್ಥಸ್ಯ ಕ್ರಕಚಸ್ಪರ್ಶಮಿವ ಕರವಸನಶಯನಸಂಸರ್ಗಮನ್ಯಮಾನಸ್ಯಾವಿಕಲ್ಪಿತಮಙ್ಗಾನಿ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪುನರಿವ ಮರಣಮನುಭವತೋ ಲೀಯಮಾನಸಂಜ್ಞಸ್ಯಾತಿಸಮ್ಬಾಧಯೋನಿಪುಟಾವಪೀಡಿತಪ್ರಾಣಪ್ರತ್ಯಾನಯನಾಯ ಬಲಾತೈಲೇನ ಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕರ್ಣ ಮೂಲೇ ಚಾಶ್ಮನೋಃ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಮ್||೩||

ತತೋಽನನ್ತರಮಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯಾತಿಸಮ್ಬಾಧೇನಾತಿಸಙ್ಕಟೇನ ಯೋನಿಪುಟೇನ ಪ್ರಸೂತಿಕಾಲೇಽವಪೀಡಿತಾನಾಂ ಪ್ರಾಣಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯಾನಯನಾಯ ಬಲಾತೈಲೇನ ಶರೀರೋಕ್ತೇನ ಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಸ್ಯೇತ್ಯಾಹ-ಅತಿಪ್ರಬಲೇತ್ಯಾದಿ| ಅತಿಪ್ರಬಲೇನ ಮೋಹಜ್ವರೇಣ ಪರೀತಾನಿ ಸಮನ್ತಾದ್ವ್ಯಾಪ್ತಾನಿ ಸರ್ವಗಾತ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯ| ಜನ್ಮಮರಣಯೋರ್ಹಿ ಮೋಹಜ್ವರಾವೇಶಃ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಃ| ತಥಾ ಪ್ರಸೂತಿಕ್ಲೇಶರುಜಾನುರೂಪಂ ತಾಂ ಪ್ರತಿಕರ್ತ್ತುಂ ಕ್ರೋಶಿತುಮಪ್ಯಕ್ಷಮಸ್ಯಾಶಕ್ತಸ್ಯ| ತಥಾ ಅನವಸ್ಥಿತಾ ಅಗೃಹೀತಸ್ವರೂಪಾ ಅಶೇಷಾ ದೇಹಧಾತವೋ ಯಸ್ಯ| ಧಾತವೋ ವಾತಾದಿರಸಾದಿಮೂತ್ರಾದಯಃ| ತಥಾ ಅಸಮ್ಭಾವ್ಯಾ ಯೌವನಾದ್ಯವಸ್ಥಾ ಯಸ್ಯ| ಅನ್ಯಕರಾದಿಸಂಸರ್ಗಞ್ಚ ಕ್ರಕಚಸ್ಪರ್ಶಮಿವ ಮನ್ಯಮಾನಸ್ಯ| ಕ್ರಕಚಂ ಕರಪತ್ರಮ್| ತಥಾವಿಕಲ್ಪಿತಂ ರುಜಾಪ್ರಯುಕ್ತತ್ವೇನೈವಾಙ್ಗಾನಿ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ| ತಥಾನ್ಯಜನ್ಮನಿ ಮರಣಮನುಭೂಯ ಪ್ರಸೂತಿಕಾಲೇ ರುಜಯಾ ಪುನರಿವ ಮರಣಮನುಭವತೋ ಲೀಯಮಾನಸಂಜ್ಞಸ್ಯ ಮೂಢಚೇತನಸ್ಯ| ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಕರ್ಣಸಮೀಪೇ ಚಾಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯಾಶ್ಮನೋಃ ಪಾಷಾಣಯೋಃ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಂ ಪರಸ್ಪರಾಭಿಘಾತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏತಚ್ಚ ಪ್ರಸೂತಿಕಾಲಸಞ್ಜಾತಮೋಹಪ್ರಶಮಾರ್ಥಮ್|| ೩||

Adhikarana nishceShTasya prabodhanaM karNe mantroccAraNaM ca (4) · Śloka 4

ಯದಿ ವಾಽಚೇಷ್ಟ ಏವ ಸ್ಯಾತ್ತತಃ ಕೃಷ್ಣಕಪಾಲಿಕಯಾ ಶೂರ್ಪೇಣ ಚೈನಮಭಿನಿಷ್ಪುನೀಯಾತ್| ದಕ್ಷಿಣಕರ್ಣಮೂಲೇ ಚ ಮನ್ತ್ರಮಸ್ಯೋಚ್ಚಾರಯೇತ್ _ ಅಙ್ಗಾದಙ್ಗತ್ಸಮ್ಭವಸಿ ಹೃದಯಾದಭಿಜಾಯಸೇ| ಆತ್ಮಾ ವೈ ಪುತ್ರನಾಮಾಸಿ ಸ ಜೀವ ಶರದಾಂ ಶತಮ್| ಶತಾಯುಃ ಶತವರ್ಷೋಽಸಿ ದೀರ್ಘಮಾಯುರವಾಪ್ನುಹಿ| ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ದಿಶೋ ರಾತ್ರಿರಹಶ್ಚತ್ವಾಭಿರಕ್ಷತು||೪||

ಅತ್ರಾನ್ತರೇ ಚ ಯದ್ಯಚೇಷ್ಟ ಏವ ಸ್ಯಾತ್ತತಃ ಕೃಷ್ಣಯಾ ಧೂಮಕಜ್ಜಲೇನ ಮೃದಿತಮಧ್ಯಯಾ ಕಪಾಲಿಕಯಾ ಶೂರ್ಪೇಣ ಚಾಭಿನಿಸ್ಫುರಣಾಯ ಯತೇತ| ಯತೋಽತಿಪ್ರಭಾವಾತ್ತಂ ಬೋಧಯತಿ| ಅಸ್ಯ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಕರ್ಣಮೂಲೇ ಅಙ್ಗಾದಙ್ಗಾದಿತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯಂ ಮನ್ತ್ರಮುಚ್ಚಾರಯೇತ್| ಮನ್ತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾನಸ್ಯ ಯತ್ ಪ್ರಯೋಜನಂ ತತ್ಸುಬೋಧಮ್|| ೪||

Adhikarana nAbhinAlacchedanAdi (5) · Śloka 5

ಪ್ರತ್ಯಾಗತಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಭೂತಸ್ಯ ನಾಭಿನಾಲಂ ನಾಲಾಭಿಬನ್ಧನಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಂ ಕ್ಷೋಉಮಸೂತ್ರೇಣ ಬದ್ಧ್ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವರ್ಧಯೇತ್| ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ಚೈನಮಾಸಜ್ಜೇತ್| ನಾಭಿಞ್ಚ ಕುಷ್ಠತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್||೫||

ತತಃ ಪ್ರಕೃತಿಭೂತಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಚ ನಾಲಾಭಿಬನ್ಧನಾನ್ರಾಭಿನಾಲಸ್ಯ ಯತ್ರ ಜಠರೇ ನಿಬನ್ಧನಂ ಭವತಿ, ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಕ್ಷೋಉಮಸೂತ್ರೇಣ ಬದ್ಧ್ವಾ ಸೂತ್ರಬನ್ಧಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ನಾಭಿನಾಲಸ್ಯ ವರ್ಧನಂ ಛೇದನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏನಮಿತಿ ಛಿನ್ನಶಿಷ್ಟಂ ನಾಭಿನಾಲಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ಸೂತ್ರೇಣಾಸಜ್ಜಯೇಲ್ಲಮ್ಬತ್ವಪರಿಹಾರಾಯ| ಕುಷ್ಠೇನ ಯುಕ್ತಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತೈಲಂ ಕುಷ್ಠತೈಲಂ ತೇನ ನಾಭಿಂ ಸೇಚಯೇತ್|| ೫||

Adhikarana snapanam (6) · Śloka 6

ತತಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಕಷಾಯೇಣ ಸರ್ವಗನ್ಧೋದಕೇನ ವಾ ಸಪ್ತತಪನೀಯರಜತನಿರ್ವಾಪಣಕವೋಷ್ಣೇನ ಕಪಿತ್ಥಪತ್ರಕಷಾಯೇಣ ವಾ ತದ್ವಿಧೇನ ಸ್ನಾಪಯೇತ್||೬||

ತತೋಽನನ್ತರಂ ತಂ ಬಾಲಂ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ವಟಾದೀನಾಂ ಕಷಾಯೇಣ ತಪ್ತಾನಾಂ ತಪನೀಯರಜತಾನಾಂ ನಿರ್ವಾಪಣೇನ ತತ್ರ ತಾಪೋಪಶಮೇನೋಷ್ಣೀಕೃತೇನ ಸ್ನಾಪಯೇದಿತಿ| ಅಥವಾ ಸರ್ವಗನ್ಧದ್ರವ್ಯೋದಕೇನ ತಪನೀಯಾದಿತಪ್ತೇನ| ಅಥವಾ ಕಪಿತ್ಥಪತ್ರಾಣಾಂ ಕಷಾಯೇಣ ತದ್ವಿಧೇನೇತಿ ತಪನೀಯಾದಿಕವೋಷ್ಣೇನ| ತಪನೀಯಂ ಸುವರ್ಣಮ್| ರಜತಂ ರುಪ್ಯಮ್|| ೬||

Adhikarana jihvauShThAdishodhanam (7) · Śloka 7

ತತೋಽಸ್ಯ ಸುಪರಿಲಿಖಿತನಖಯಾ ಸುಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತೋಪವಾನಯಾ ಕಾರ್ಪಾಸಪಿಚ್ವವಗುಣ್ಠಿತಯಾ ದಕ್ಷಿಣಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಾ ಜಿಹ್ವೋಉಷ್ಠಕಣ್ಠಮನುಸುಖಂ ಪ್ರಮುಜ್ಯಾತ್| ತಾಲುಂ ಚೋನ್ನಾಮ್ಯ ಸ್ನೇಹಪಿಚುನೋಪರಿಷ್ಟಾದವಗುಣ್ಠಯೇತ್||೭||

ತತಃ ಸ್ನಾನಾದನನ್ತರಮಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ಸುಪರಿಲಿಖಿತನಖತ್ವಾದಿಯುಕ್ತ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಕರಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಾ ಜಿಹ್ವೋಉಷ್ಠಕಣ್ಠಂ ಸಾಧು ಸತ್ರಿವೇಶಾಯ ಪ್ರಮೃಜ್ಯಾತ್| ಸುಪರಿಲಿಖಿತಂ ಪಾರೂಷ್ಯಾದಿನಾಶಾಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕೃತ್ತಂ ನಖಂ ಯಸ್ಯಾಃ| ಪೂರ್ವಂ ಸುಪ್ರಕ್ಷಲಿತಾ ಪಶ್ಚಾದುಪವನೋಪಶುಷ್ಕಾ ಸುಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತೋಪವಾನಾ| ಕಾರ್ಪಾಸಮಯಃ ಪಿಚುಃ ಕಾರ್ಪಾಸಖಣ್ಡಃ| ತೇನಾವಗುಣ್ಠಿತಯಾ ಮಾರ್ದವಾಯ ವೇಷ್ಟಿತಯಾ| ಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠಾತ್ ದ್ವಿತೀಯಾ| ತಥಾವಿಧಯೈವ ಚ ತಥಾ ತಾಲೂನ್ನಾಮ್ಯ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೇನ ಕಾರ್ಪಾಸಪಿಚುನೋಪರಿಷ್ಟಾಚ್ಛಿರಸ್ಯವಗುಣ್ಠಯೇದಾಚ್ಛಾದಯೇತ್|| ೭||

Adhikarana medhAjanakaM prAshanam (8) · Śloka 8

ತತಶ್ಚೈನ್ದ್ರೀಬ್ರಾಹ್ಮೀಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಕಲ್ಕಂ ಮಧುಘೃತೋಪೇತಂ ಹರೇಣುಮಾತ್ರಮ್ ಕುಶಾಗ್ರಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಂ ಸೌವರ್ಣೇನಾಶ್ವತ್ಥಪತ್ರೇಣ ಮೇಧಾಯುರ್ಬಲಜನನಂ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ತದ್ವದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಬಲಾನನ್ತಾಶತಾವರ್ಯನ್ಯತಮಚೂರ್ಣಂ ವಾ||೮||

ಅನನ್ತರಮೈನ್ದ್ರ್ಯಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಹರೇಣುಮಾತ್ರಮಾನಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಕುಶಾಗ್ರೇಣ ದರ್ಭಾಗ್ರೇಣ ಮೇಧಾದಿಜನನೇನ ವೈದಿಕೇನ ಮನ್ತ್ರೇಣಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಂ ಸುವರ್ಣವಿಕಾರೇಣಾಶ್ವತ್ಥಪತ್ರೇಣ ಕರಣೇನ ಪ್ರಾಶಯೇತ್ತಂ ಮೇಧಾದಿಜನನಮ್| ಏನ್ದ್ರೀ ಇನ್ದ್ರಾಣೀ| ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾ| ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಕಾಶ್ಮೀರೇಷು ವೀರಟೀ| ಹರೇಣವಃ ಸತೀನಾಃ| ಅಶ್ವತ್ಥಪತ್ರಾಕೃತಿತ್ವಾತ್ಸೋಉವರ್ಣಮಶ್ವತ್ಥಪತ್ರಮ್| ತದ್ವದೈನ್ದ್ರ್ಯಾದಿಕಲ್ಕವಿಧಿನಾನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ವಾ ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ಅನನ್ತಾ ದೂರ್ವಾ|| ೮||

Adhikarana garBodakavAmanam (9) · Śloka 9

ತತಃ ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಗರ್ಭೋದಕಾನಿ ವಾಮಯೇತ್| ತಥಾಸ್ಯೋರಃ ಕಣ್ಠವಿಶುದ್ಧ್ಯಾ ಲಾಘವಮಭಿಲಾಷಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೯||

ತತಃ ಪ್ರಾಶಾದನನ್ತರಮಸ್ಮೈ ಸೈನ್ಧವೇನ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಗರ್ಭೋದಕವಮನಾಯ ದದ್ಯಾತ್| ತಯೇತಿ ವಮನೇನಾಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯೋರಃಕಣ್ಠಸ್ಯ ವಿಶುದ್ಧ್ಯಾ ಲಾಘವಾದಿಕಂ ಜಾಯತೇ|| ೯||

Adhikarana jAtakarma (10) · Śloka 10

ಅಥಾಸ್ಯ ಜಾತಕರ್ಮ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೦||

ಅಥಾನನ್ತರಮಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮೇಣ ವೈದಿಕೇನ ವಿಧಿನಾ ಜಾತಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೧೦||

Adhikarana sUtikAyAH stanyAvataraNakAlaH (11) · Śloka 11

ಅಪಿ ಚ ಸಿರಾಣಾಂ ಹೃದಯಸ್ಥಾನಾಂ ವಿವೃತತ್ವಾತ್ಪ್ರಸೂತಿತಃ| ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಚತುರ್ಥೇ ವಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೧೧||

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸೂತಾನಾಂ ಪ್ರಸೂತಿತಃ ಪ್ರಸವಾತ್ತೃತೀಯೇ ಚತುರ್ಥೇ ವಾಹ್ನಿ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಯತಸ್ತದಾ ಹೃದಯಸ್ಥಾಃ ಸಿರಾಃ ಸರ್ವಾ ವಿವೃತಾ ಭವನ್ತಿಃ, ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಸ್ತು ಸಂವೃತಾಃ| ಯತ ಏವಮತೋ ಯಾವತ್ಸ್ಯನ್ಯಂ ತಾವದಯಂ ಕ್ರಮಃ|| ೧೧||

Adhikarana prathamAdidineShu shishoH prAshanam (12) · Śloka 12

ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಥಮೇಽಹನ್ಯನನ್ತಾ ಮಿಶ್ರಿತೇ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಮನ್ತ್ರಪೂತೇ ತ್ರಿಕಾಲಂ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೃತೀಯೇ ಚ||೧೨||

ಪ್ರಥಮೇಽಹನ್ಯನನ್ತಯಾ ದೂರ್ವಯಾ ಮಿಶ್ರಿತೇ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ| ಅನನ್ತಾಮಿಶ್ರಣಂ ಮೇಧಾಪುಷ್ಟ್ಯಾದೀಞ್ಜನಯೇದೇವಂ ವೈದಿಕೇನ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಪೂತೇ ಅಹನಿ ತ್ರೀನ್ ಕಾಲಾನ್ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಣಾಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿಕಾಲಮ್| ತಥೈವ ತೃತೀಯೇ||೧೨||

Adhikarana prathamastanyapAnavidhiH (13) · Śloka 13

ತತಃ ಪ್ರಾಙ್ನಿವಾರಿತಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಪಾಣಿತಲಸಮ್ಮಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ದ್ವಿಕಾಲಂ ದಾಪಯೇದನನ್ತರಂ ಚ ಸ್ತನ್ಯಮಿಷ್ಟಿತಃ||೧೩||

ತತೋಽನನ್ತರಂ ಚತುರ್ಥೇ ಸ್ತನ್ಯಪಾನಾತ್ ಪ್ರಾಙ್ನಿವಾರಿತಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ನೇನ ರಕ್ಷಿತಸ್ತನ್ಯಪಾನಸ್ಯ ದ್ವಿಕಾಲಂ ಪ್ರಾತರ್ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಚ ಸ್ವಪಾಣಿತಲ್ ಅಸಮ್ಮಿತಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಕರತಲಮೇಯಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಾಪಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ತತ್ಕಾಲ ಏವೇಷ್ಟತೋ ಯಥೇಚ್ಛಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ದಾಪಯೇತ್|| ೧೩||

Adhikarana karNapathi snehadAnam (14) · Śloka 14

ಅಹರಹಶ್ಚಾಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಸ್ನೇಹಾಪ್ಲುತೇನ ಪ್ಲೋತೇನ ಪ್ರಚ್ಛಾದಯೇತ್||೧೪||

ಅಸ್ಯ ಚ ಬಾಲಸ್ಯಾಹರಹಃ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಶ್ರೋತ್ರಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಕರ್ಣಪಥಂ ಸ್ನೇಹಾಪ್ಲುತೇನ ಸ್ನೇಹಮಗ್ನೇನ ಪ್ಲೋತೇನ ಚೈಲಖಣ್ಡೇನ ಪ್ರಚ್ಛಾದಯೇತ್|| ೧೪||

Adhikarana saMveshanam (15) · Śloka 15

ಪ್ರಾಕ್ಶಿರಸಂ ಚೈನಂ ಕ್ಷೋಉಮನಿಚಯೇ ಸಂವೇಶಯೇದುಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ಚಾಸ್ಯಾಭಿಮನ್ತ್ರಿತಮುದಕುಮ್ಭಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ದ್ವಾರಪಕ್ಷಯೋಶ್ಚ||೧೫||

ಕ್ಷೌಮಾಣಾಂ ವಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ನಿಚಯೇ ಪ್ರಾಕ್ಶಿರಸಮೇನಂ ಬಾಲಂ ಸಂವೇಶಯೇಚ್ಚ| ಸಂವೇಶನಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ಥಾಪನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಉಚ್ಛೀರ್ಷಕಃ ಶಯ್ಯಾಯಾಃ ಶಿರೋಭಾಗಃ| ದ್ವಾರಪಕ್ಷೋ ದ್ವಾರಪಾರ್ಶ್ವಃ|| ೧೫||

Adhikarana vIjanAdyupacArAH (16) · Śloka 16

ಆದಾರೀವಿದಾರೀಬದರೀಖದಿರನಿಮ್ಬಪೀಲುಪರೂಷಕಶಾಖಾಭಿರೇನಂ ವೀಜಯೇತ್| ತಾಭಿಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ ಸೂತಿಕಾಗಾರಂ ಪರಿVವಾರಯೇತ್| ಸರ್ಷಪಾತಸೀಕಣಕಣಿಕಾಶ್ಚಾನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಪ್ರಕಿರೇತ್| ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಶ್ಚ ಬಲಿಮ್||೧೬||

ಏನಂ ಬಾಲಮಾದಾರ್ಯಾದೀನಾಂ ಶಾಖಾಭಿರ್ವೀಜನಂ ಕಾರಯೇತ್| (ನಿ) ಆದಾರೀ ಕಾಕಹನ್ತಾಲೀ ತೋಯಾ ಖದಿರವಲ್ಯಪಿ| ವೀಜನಂ ವ್ಯಜನವಾತೇನ ಪವನಮ್| ತಾಭಿಶ್ಚಾದಾರ್ಯಾದಿಶಾಖಾಭಿಃ ಸೂತಿಕಾಗಾರಂ ಸಮನ್ತತಃ ಸರ್ವತೋದಿಕ್ಕಂ ಪರಿವಾರಯೇತ್| ಸೂತಿಕಾಗಾರಸ್ಯಾನ್ತರ್ಬಹಿಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಾದಿಕಣಿಕಾ ವಿಕಿರೇದ್ವಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಶ್ಚ ಬಲಿಂ ಭೂತೋಪಹಾರಮನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಪ್ರಕಿರೇತ್||೧೬||

Adhikarana dhUpanaM shAntikarma ca (17) · Śloka 17

ವ್ರಣೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಂ ಕುರ್ವೀತ| ತಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಽಥರ್ವವೇದವಿದ್ದಶಾಹಂ ಶಾನ್ತಿಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮಾಯೂರೀಂ ಮಹಾಮಾಯೂರೀಮಾರ್ಯಾರತ್ನಕೇತುಧಾರಿಣೀಂ ಚೋಭಯಕಾಲಂ ವಾಚಯೇತ್||೧೭||

ವರ್ಣೋಕ್ತಾ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಯಃ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧೋಉ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಗುರುಸರ್ಜರಸವಚಾಗೋಉರಸರ್ಷಪೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪಠಿತಾಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ಏಕಾ ಲಘುಮಾಯೂರೀ ಸಪ್ತಶತೀ| ದ್ವಿತೀಯಾ ಮಹಾಮಾಯೂರೀ ಚತುಃಸಹಸ್ರೀ| ಆರ್ಯಾಶಬ್ದಃ ಪ್ರಜಾವಾಚೀ| ರತ್ನಕೇತುನಾಮ್ನಾ ವಿಶಿಷ್ಟಾ ಧಾರಿಣೀತಿ ಸೌಗತಾದೀನಾಂ ಯಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ|| ೧೭||

Adhikarana rakShAkarmavisheShaH (18) · Śloka 18

ಹಿಙ್ಗುವಚಾತುರುಷ್ಕರಕ್ಷೋಘ್ನೈಃ ಪೋಟಲಿಕಾಮುತ್ತರದೇಹಲ್ಯಾಮಾಸಜ್ಜೇತ್| ಕುಮಾರಸ್ಯ ಚ ಸಹ ಮಾತ್ರಾ ಕಾಣ್ಠೇ ಉಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ಚ| ತದ್ವದಾರ್ಯಾಪರ್ಣಶಬರೀಮಾರ್ಯಾಪರಾಜಿತಾಂ ಚ ಗೋರೋಚನಾಭಿಲಿಖಿತಾಮ್| ದ್ವಾರೇ ಚ ದೇಹಲೀಮನುತಿರ್ಯಙ್ಮುಸಲಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಕಣಕಣ್ಡಕತಿನ್ದುಕೇನ್ಧನಾಗ್ನಿಂ ನಕ್ತಂ ದಿವಞ್ಚ ಜಾಗೃಯಾತ್| ತಥಾನುರಕ್ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸುಹೃದಶ್ಚ| ಪ್ರಹೃಷ್ಟಜನಸಮ್ಪೂರ್ಣಞ್ಚ ತದ್ವೇಶ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್||೧೮||

ಪೋಟಲಿಕಾ ಪ್ರಸೇವಿಕಾ| ಉತ್ತರದೇಹಲೀ ದ್ವಾರಶಾಖಯೋರುಪರ್ಯಾಸಕ್ತಂ ಕಾಷ್ಠಮ್| ಕುಮಾರಸ್ಯ ಬಲಸ್ಯ ಕಣ್ಠೇ ಉಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ಚ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದಿಪೋಟಲಿಕಾಮಾಸಜ್ಜೇತ್| ತನ್ಮಾತುಶ್ಚ ತಥೈವೇತಿ ಸಹಾರ್ಥಃ| ಆರ್ಯಾಪರ್ಣಶಬರೀವಿದ್ಯಾ ಆರ್ಯಾಪರಾಜಿತಾ ಇತಿ ಮೂಲಮನ್ತ್ರೇಣ ಗೋರೋಚನಯಾ ಭೂರ್ಜಾದಿಪತ್ರಲಿಖಿತಾ ತಸ್ಯ ಕಣ್ಠೇ ಉಚ್ಛೀರ್ಷಕೇ ಚಾಸಜ್ಜೇತ್| ದೇಹಲೀಮನು ದೇಹಲ್ಯನುಸಾರೇಣ ದ್ವಾರೇ ತಿರ್ಯಙ್ಮುಸಲಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ದೇಹಲೀ ದ್ವಾರಶಾಖಯೋರಾಧಾರಕಾಷ್ಠಮ್| ಯಸ್ಯ ಚಾಗ್ನೇಃ ಕಣಾದಿಕಮಿನ್ಧನಂ ತಮಗ್ನಿಂ ನಕ್ತನ್ದಿವಂ ಚ ಜಾಗೃಯಾತ್ ನಿರ್ಯಾಣಾದ್ರಕ್ಷೇತ್| ಕಣಂ ಖಣ್ಡತಣ್ಡುಲಾಃ| ಕಣ್ಡಕಂ ತಣ್ಡುಲಕ್ಷೋದನಚೂರ್ಣಮ್| ತಥಾನುರಕ್ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಜಾಗೃಯುಃ ಸುಹೃದಶ್ಚ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೮||

Adhikarana stanyadAnArhadhAtrIlakShaNam (19) · Śloka 19

ಅಥಾಸ್ಯ ಸಮಾನವರ್ಣಾ ಮಧ್ಯಮವಯಾಃ ಶುಚಿರಲೋಲುಪಾ ನಿಭೃತಾನಾತುರಾ ಜೀವದ್ವತ್ಸಾ ವತ್ಸಲಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣ್ಯವ್ಯಙ್ಗಾ ಬಹುಕ್ಷೀರಾ ಶುಕ್ಲಾಮ್ಬರಾಚಾರಾ ದೀರ್ಘಹ್ರಸ್ವಾದಿದೇಹದೋಷಾಷ್ಟಕರಹಿತಾ ಅಲಮ್ಬೋರ್ಧ್ವಚೂಚುಕಾತಿಪೀನಹೀನಸ್ತನದೋಷಮುಕ್ತಾ ಯುಕ್ತಚೂಚುಕಾ ಧಾತ್ರೀ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಏವ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಿಬೇತ||೧೯||

ಅಥ ಬಾಲಸ್ಯ ಸವರ್ಣತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ ಧಾತ್ರೀ ಸ್ಯಾತ್| ವರ್ಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಃ| ಮಧ್ಯಂ ವಯಸ್ತಾರುಣ್ಯಾದ್ವರ್ಧ್ವಮ್| ದಾರುವಾಹಿಃ ಪಠತಿ| ತರುಣೀ ಸ್ಯಾದವತ್ಸಲಾ| ಕ್ಲೇಶಂ ನ ಸಹತೇ ವೃದ್ಧಾ ಸ್ತನ್ಯಂ ಚಾಸ್ಯಾ ನ ಪುಷ್ಟಿಕೃದಿತಿ| ಲೋಲುಪಾ ಆಹಾರಪಾನಗೃಧ್ನುಃ ನಿಭೃತಾ ಅವ್ಯಗ್ರಾ| ಅನಾತುರಾ ವ್ಯಾಧಿರಹಿತಾ| ವತ್ಸಲಾ ಅಪತ್ಯವತ್ಸಲಾ| ದಕ್ಷಿಣಾ ಅನುಕೂಲಾ| ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ ನಿಷಿದ್ಧಪುಂಸಂ ಯೋಗಾ| ಅವ್ಯಙ್ಗಾ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಙ್ಗಾ| ಆಚಾರಸ್ಯ ಶುಕ್ಲತ್ವಮನಿನ್ದಿತತ್ವಮ್| ಅಷ್ಟೌ ದೇಹದೋಷಾಃ ಅತಿದೀರತ್ವಮತಿಹ್ರಸ್ವತ್ವಮತಿಲೋಮತ್ವಮಲೋಮತ್ವಮತಿಶುಕ್ಲತ್ವಮತಿಕೃಷ್ಣತ್ವಮತಿಕಾರ್ಶ್ಯಮತಿಸ್ಥೂಲತ್ವಞ್ಚ| ಅಲಮ್ಬಚೂಚುಕಾ ಅನೂರ್ಧ್ವಾಭಿಮುಖಚೂಚುಕಾ ಚ| ಅತಿಪೀನಹೀನಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ತನದೋಷಾಭ್ಯಾಂ ಮುಕ್ತಾ| ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಮಾಣಾನಧಿಕಂ ಚೂಚುಕಂ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ| ಚೂಚುಕಂ ಸ್ತನಾಗ್ರಮ್| ತಸ್ಯಾ ಯಥೋಕ್ತಾಯಾ ಏವ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಿಬೇತ್| ಏವಕಾರಗ್ರಹಣಮೇತದ್ಗುಣಮಿಶ್ರೀಭಾವಪ್ರತಿಷೇಧಾಯ|| ೧೯||

Adhikarana shuddhastanyalakShaNam (20) · Śloka 20

ತಚ್ಚೋದಕಪಾತ್ರೇ ದುಹ್ಯಮಾನಮೇಕತಾಂ ಯದುದಕೇನ ಸಹ ಗಚ್ಛತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣದೋಷರಹಿತಞ್ಚ ತಚ್ಛುದ್ಧಮಾರೋಗ್ಯಬಲಜನನಮ್||೨೦||

ತಚ್ಚೇತಿ ಸ್ತನ್ಯಮುದಕಪೂರ್ಣೇ ಪಾತ್ರೇ ದುಹ್ಯಮಾನಮುದಕೇನ ಸಹ ಯದೇಕತಾಮವಿಭಕ್ತವೃತ್ತಿತ್ವಂ ಗಚ್ಛತಿ| ಬಾಲಾಮಯಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋಉಃ ಸ್ತನ್ಯದೋಷೈಃ ರಹಿತಂ ತಚ್ಛುದ್ಧಮಾರೋಗ್ಯಾದಿಜನನಂ ಚ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್|| ೨೦||

Adhikarana dhAtryAH stanadAnavidhiH (21) · Śloka 21

ಅಥ ಧಾತ್ರೀ ಸ್ನಾತಾಽನುಲಿಪ್ತಾ ನಿತ್ಯಮಹತವಾಸಾಃ ಸುಮನಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ಥಾಪನೌಷಧೀಃ ಶಿರಸಾ ಬಿಭ್ರಾಣಾ ಪ್ರಾಙ್ಮೂಖೀ ಸ್ತನಂ ಪ್ರಾಗ್ದಕ್ಷಿಣಂ ಧೌತಮೀಷತ್ಪರಿಸ್ರುತಂ ಪಾಯಯೇತ್||೨೧||

ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಧಾತ್ರ್ಯಾಃ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ತನಪಾನವಿಧಾನಮ್| ಸುಮನಾಃ ಸುಚಿತ್ತಾ ಪ್ರಜಾಸ್ಥಾಪನೀಯಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಏನ್ದ್ರೀದೂರ್ವಾದೀನಿ ಮಹಾಕಷಾಯಸಂಗ್ರಹೋಕ್ತಾನಿ| ಈಷತ್ಪರಿಸ್ರುತಂ ಸ್ತೋಕಕೃಷ್ಟಸ್ತನ್ಯಂ ಸ್ತನಂ ಬಾಲಂ ಧಾತ್ರೀ ಪಾಯಯೇತ್|| ೨೧||

Adhikarana nAnAstanyapAnadoShAH (22) · Śloka 22

ನಾನಾಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಹ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯತ್ವಾನ್ನಾನಾವಿಧಾ ವ್ಯಾಪದೋ ಭವನ್ತಿ| ಅಪರಿಸ್ರುತೇ ಚಾತಿಸ್ತನ್ಯಪೂರ್ಣಸ್ತನಪಾನೇನೋತ್ಸ್ನೇಹನಾತ್ ಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಷಾಂ ಸಮ್ಭವಃ||೨೨||

ನಾನೇತ್ಯಾದಿನಾನೇಕಸ್ತನ್ಯಪಾನಪ್ರತಿಷೇಧಪ್ರಯೋಜನಮ್| ಅತಿಸ್ತನ್ಯಪೂರ್ಣಸ್ತನಪಾನೇನ ಬಾಲಸ್ಯೋತ್ಸ್ನೇಹನಾತ್ ಕಾಸಾದಿಸಮ್ಭವಃ| ಉತ್ಸ್ನೇಹನಂ ತತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾನ್ತರ್ಗಮನಮ್|| ೨೨||

Adhikarana stanyanAshahetavaH stanyajananopAyAshca (23) · Śloka 23

ರೂಕ್ಷಾನ್ನಪಾನಕರ್ಶನಕ್ರೋಧಶೋಕಕಾಮಾದಿಭಿಃ ಸ್ತನ್ಯನಾಶಃ| ಸ್ತನ್ಯಜನನಾನಿ ತು ಮದ್ಯಾನಿ ಸೀಧುವರ್ಜ್ಯಾನ್ಯಾನೂಪಮಾಂಸಾನಿ ದ್ರವಾಃ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಪ್ರಾಯಾಶ್ಚಾಹಾರಾಃ ಕ್ಷೀರಿಣ್ಯಶ್ಚೌಷಧಯಃ ಕ್ಷೀರಪಾನಮನಾಯಾಸಃ ಸೌಮನಸ್ಯಂ ಚ||೨೩||

ರೂಕ್ಷಾನ್ನಪಾನಾದಿನಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯನಾಶೋ ಭವತಿ| ಮದ್ಯಾದೀನಿ ಸ್ತನ್ಯ ಜನನಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೨೩||

Adhikarana pAnAnarhastanyaM stanyAnarhabAlAvasthA ca (24) · Śloka 24

ನ ತು ಕ್ಷುಧಿತಶೋಕಾರ್ತಶ್ರಾನ್ತಕ್ರುದ್ಧಪ್ರದುಷ್ಟಧಾತುಗರ್ಭಿಣೀವಿರುದ್ಧಾಹಾರಭುಕ್ತಾನಾಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಾಯಯೇನ್ನಾಜೀರ್ಣೌಷಧಞ್ಚ ಬಾಲಮಿತಿ||೨೪||

ಕ್ಷುಧಿತಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿ ಸ್ತನ್ಯಂ ನ ಪಾಯಯೇತ್| ಯಸ್ಯ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಮಹಾಮನ್ತ್ರಪ್ರಯುಕ್ತಮೌಷಧಂ ನ ಜೀರ್ಣಂ ತಂ ನಿರ್ದೋಷಮಪಿ ಸ್ತನ್ಯಂ ನ ಪಾಯಯೇತ್|| ೨೪||

Adhikarana ShaShThInishAyAM visheShakRutyam (25) · Śloka 25

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಷಷ್ಠೀಂ ನಿಶಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಕೃತರಕ್ಷಾಬಲಿಕ್ರಿಯಾಃ| ಜಾಗೃಯುರ್ಬಾನ್ಧವಾಸ್ತಸ್ಯ ದಧತಃ ಪರಮಾಂ ಮುದಮ್||೨೫||

ಯದ್ಯಪಿ ಸರ್ವಂ ದಶಾಹಂ ರಕ್ಷಾದಿಕಮುಕ್ತಂ ತಥಾಪಿ ವಿಶೇಷೇಣ ಷಷ್ಠೀಂ ನಿಶಾಂ ತಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಕೃತರಕ್ಷಾಬಲಿಕ್ರಿಯಾಃ ಪರಮಂ ಚ ಹರ್ಷಂ ದಧತೋ ಜಾಗೃಯುಃ|| ೨೫||

Adhikarana nAmakaraNam (26) · Śloka 26

ದಶಮೇ ದ್ವಾದಶೇ ವಾಹ್ನಿ ಗೋತ್ರಾಚಾರೈಃ ಶುಭೈಃ ಶುಭೇ| ಸೂತಾ ಸ್ನಾನೋತ್ಸವಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಿತಾಽಪತ್ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಚ| ದಿನೇ ಶತತಮೇ ವಾಖ್ಯಾಂ ಪೂರ್ಣೇ ಸಂವತ್ಸರೇಽಥವಾ| ವಿಭ್ರತೋಽಙ್ಗೈರ್ಮನೋಹ್ವಾಲರೋಚನಾಗುರುಚನ್ದನಮ್| ಪೂಜ್ಯಂ ತ್ರಿಪುರುಷಾನೂಕಮಾದೌ ಘೋಷವದಕ್ಷರಮ್| ಅವೃದ್ಧಂ ಕೃತಮೂಷ್ಮಾನ್ತಮನರಾತಿಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್| ನಕ್ಷತ್ರದೇವತಾಯುಕ್ತಂ ತದೇವ ತು ನ ಕೇವಲಮ್| ಮಙ್ಗಲ್ಯಮನ್ತರನ್ತಸ್ಥಂ ನ ದುಷ್ಟಂ ನ ಚ ತದ್ಧಿತಮ್| ಪುಂಸೋ ವಿಸರ್ಜನೀಯಾನ್ತಂ ಸಮವರ್ಣಂ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಪುನಃ| ವಿಷಮಾಕ್ಷರಮಕ್ರೂರಂ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಾರ್ಥಂ ಮನೋರಮಮ್| ಸುಖೋದ್ಯಂ ದೀರ್ಘವರ್ಣಾನ್ತಮಾಶೀರ್ವಾದಾಭಿಧಾನವತ್||೨೬||

ತತೋ ದಶಮೇ ದ್ವಾದಶೇ ವಾಽಹನಿ ಶುಭೇ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಶುಭೈಃ ಸ್ವಗೋತ್ರಾಚಾರೈಃ ಸೂತಾ ಆತ್ಮನಃ ಸ್ನಾನೋತ್ಸವಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತದೈವ ಚ ಪಿತಾ ಅಪತ್ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಜನ್ಮದಿನಾಚ್ಛತತಮೇ ದಿನೇ ಆಖ್ಯಂ ನಾಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪೂರ್ಣೇ ವಾ ಸಂವತ್ಸರೇ ಆಖ್ಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯೇತ್ಯಾಹ- ಮನೋ-ಹ್ಲಾದಿತಿಲಕಾನಙ್ಗೈರ್ವಿಭ್ರತೋ ಧಾರಯತಃ| ಅಲಂ ಹರಿತಾಲಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ನಾಮ ಇತ್ಯಾಹ-ಪೂಜ್ಯಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪೂಜ್ಯಮುತ್ಕೃಷ್ಟತ್ವಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ಯಾ| ತ್ರಿಪುರುಷಾನೂಕಂ ಪಿತೃಪಿತಾಮಹಪ್ರಪಿತಾಮಹಾನುಕಾರಿಕಮ್| ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ವಕುಲ್ಯಾನಾಮಪಿ ನಾಮ ನ ಕಾರ್ಯಮ್| ತಥಾವಿಧಂ ಚ ನಾಮ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಾಮ್ನಿ ಆದೋಉ ಘೋಷವದಕ್ಷರಂ ವರ್ಣೋ ವಿದ್ಯತೇ| ತತ್ರ ವರ್ಗಾಣಾಂ ತೃತೀಯಚತುರ್ಥಾಃ, ಅನ್ತಃಸ್ಥಾಃ, ಹಕಾರಾನುಸ್ವಾರೋಉ, ಯಮೋಉ, ತೃತೀಯಚತುರ್ಥೋಉ, ನಾಸಿಕ್ಯಾಶ್ಚಸಂವೃತಕಣ್ಠಾ ನಾದಾನುಪ್ರದಾನಾ ಘೋಷವನ್ತಶ್ಚ| ವರ್ಗಾಣಾಂ ತೃತೀಯಾ ಗಜಡದಬಾಃ ಚತುರ್ಥಾ ಘಝಢಧಭಾಃ ಅನ್ತಃಸ್ಥಾಃ ಯರಲವಾಃ ಅನುಸ್ವಾರೋ ನಾಮಾಯೋಗವಾಹಃ ಅನುಕ್ತಾ ಏವೇಹಾಯೋಗವಾಹಾಃ ಯಥಾ ವಿಸರ್ಜನೀಯಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯಾದಯಃ ತೃತೀಯಶ್ಚತುರ್ಥಶ್ಚ ಯಮಃ ಯಮಾ ಉಚ್ಚಾರಣ ಏವೋಪಲಭ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾ ಯಜ್ಞಶಬ್ದೇ ನಾಸಿಕಾವಿಶೇಷಃ ಇಹ ನಿತ್ಯನಾಸಿಕ್ಯಾ ಡ-ಞ-ಣ-ನ-ಮಾಃ| ಘೋಷವತ್ವಮೇವೈಷಾಂ ವರ್ಣಗುಣಾನಾಮಸ್ಮಾಕಮುಪಯೋಗಿ| ಅವೃದ್ಧಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ನಾಮ್ನ್ಯಾದಿವರ್ಣೇ ವೃದ್ಧಿಸಂಜ್ಞಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ| ವೃದ್ಧಿರಿತಿ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಕಾರೈಕಾರೋಉಕಾರಾಣಾಮ್| ಕೃತಮಿತಿ ಕೃತ್ಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ತಮ್| ಕೃದತಿಙಿತಿ ತಿಙ್ವರ್ಜಿತಃ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಕೃತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಭವತಿ| ತಿಬಾದಯೋ ಮಹಿಙನ್ತಾಸ್ತಿಙಃ| ಊಷ್ಮಾನ್ತಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ನಾಮ್ನ್ಯೂಷ್ಮಾಕ್ಷರಮನ್ತೇ ವಿದ್ಯತೇ| ಊಷ್ಮಾಣಃ ಶಷಸಹಾಃ| ಯಚ್ಚ ಬಾಲಕುಲ್ಯಾನಾಮರಾತಿನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನ್ನ ಭವತಿ| ಬಾಲಸ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದೇವತಾಯುಕ್ತಮ್| ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಂ ದೇವತಾ ಭವನ್ತಿ| ತದ್ಯಥಾ-ಅಶ್ವಿನ್ಯಾ ಅಶ್ವಿನೋಉ| ಭರಣ್ಯಾ ಯಮಃ| ಕೃತ್ತಿಕಾನಾಮಗ್ನಿಃ| ರೋಹಿಣ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ| ಮೃಗಶಿರಸಾಂ ಮೃಗಾಙ್ಕಃ| ಆರ್ದ್ರಾಯಾ ರುದ್ರಃ| ಪುನರ್ವಸೂನಾಮದಿತಿಃ| ಪುಷ್ಯಸ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ| ಆಶ್ಲೇಷಾಯಾಃ ಸರ್ಪಾಃ| ಮಘಾನಾಂ ಪಿತರಃ| ಪೂರ್ವಫಲ್ಗುನೀನಾಂ ಭಗಃ| ಉತ್ತರಫಲ್ಗುನೀನಾಮರ್ಯಮಾ| ಹಸ್ತಸ್ಯ ಮೈತ್ರಃ| ಚಿತ್ರಾಯಾಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ| ಸ್ವಾತ್ಯಾ ವಾಯುಃ| ವಿಶಾಖಾಯಾ ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ| ಅನುರಾಧಾಯಾಃ ಮೈತ್ರಃ| ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಯಾ ಇನ್ದ್ರಃ| ಮೂಲಸ್ಯ ನಿರೃತಿಃ| ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾಯಾ ಆಪಃ| ಉತ್ತರಾಷಾಢಾಯಾ ವಿಶ್ವೇದೇವಾಃ| ಶ್ರವಣಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುಃ| ಧನಿಷ್ಠಾಯಾ ವಸವಃ| ಶತಭಿಷಜೋ ವರುಣಃ| ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರಪದಾನಾಮಜೈಕಪಾತ್| ಉತ್ತರಾಭಾದ್ರಪದಾನಾಮಹಿರ್ಬುಧ್ನಿಃ| ರೇವತ್ಯಾಃ ಪೂಷಾ| ಏತಾ ನಕ್ಷತ್ರದೇವತಾ ಯಾದೃಶ್ಯಸ್ತಾಭಿರ್ಯುಕ್ತಂ ನಾಮ ಕಾರಯೇತ್| ತದೇವೇತಿ| ನ ಕೇವಲಂ ತದೇವ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಮೇವ ಕಿನ್ತು ಮಙ್ಗಲ್ಯತ್ವಾದಿವಿಶಿಷ್ಟಮಪಿ| ಅನ್ತರ್ಮಧ್ಯೇ ಅನ್ತಃಸ್ಥಾ ಯರಲವಾ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತತ್| ನ ದುಷ್ಟಮಿತಿ| ದುಷ್ಟಂ ನಾಮ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ನ ಚ ತದ್ಧಿತಮಿತಿ| ತದ್ಧಿತಂ ತದ್ಧಿತಾಧಿಕಾರವಿಹಿತಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ತಮ್| ತಚ್ಚ ನಾಮಾಕ್ಷರಂ ವಿಸರ್ಜನೀಯಾನ್ತಂ ಚ ಪುಂಸೋ ವಿಧೇಯಮ್| ಸಮಾಕ್ಷರಂ ಯಸ್ಯ ನಾಮ್ನಃ ಸಮಸಙ್ಖ್ಯಾನ್ಯಕ್ಷರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ| ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಪುನರ್ನಾಮ ತತ್ ಕುರ್ಯಾದ್ ಯದ್ ವಿಷಮಾಕ್ಷರಂ ವಿಷಮಸಙ್ಖ್ಯಾನ್ಯಕ್ಷರಾಣಿ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತದೇವಮ್| ಅಕ್ರೂರಂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟಾರ್ಥಂ ಮನೋರಮಞ್ಚ| ಸುಖೋದ್ಯಂ ಯದಾನಾಯಸೇನ ವಕ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ| ದೀರ್ಘೋ ವರ್ಣಸಂಯೋಗ ಅನ್ತೇ ಯಸ್ಯ| ಆಶೀರ್ವಾದಸ್ಯಾಭಿಧಾನಂ ವಿದ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ತತ್| ಯಸ್ಮಿನ್ನಭ್ಯುಚ್ಚಾರ್ಯಮಾಣೇ ಆಶೀರ್ವಾದಃ ಕೃತೋ ಭವತಿ|| ೨೬||

Adhikarana bAlasyAyuHparIkShaNam (27) · Śloka 27

ತತಃ ಪ್ರಕೃತಿಭೇದೋಕ್ತರೂಪೈರಾಯುಃ ಪರೀಕ್ಷಣಮ್| ಪ್ರಾಗುದಕ್ಶಿರಸಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಬಾಲಸ್ಯ ಜ್ಞಾನವಾನ್ಭಿಷಕ್||೨೭||

ತತೋನಾಮ್ನೋಽನನ್ತರಂ ಪ್ರಕೃತಿಭೇದಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತೈ ರೂಪೈರ್ಲಕ್ಷಣೈರಾಯುಷೋ ಮಾನಸ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಣಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಸ್ತು ಜ್ಞಾನವಾನ್ ವೈದ್ಯಃ ಸ ಬಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಗುದಕ್ಶಿರಸಃ||೨೭||

Adhikarana prashastaM veshma upakaraNAni ca (28) · Śloka 28

ಪ್ರಶಸ್ತವಾಸ್ತುಶರಣಂ ಸಜ್ಜೋಪಕರಣಂ ಶುಚಿ| ನಿರ್ವಾತಂ ಚ ಪ್ರವಾತಂ ಚ ವೃದ್ಧಸ್ತ್ರೀವೈದ್ಯಸೇವಿತಮ್| ನಿರ್ಮತ್ಕುಣಾಖುಮಶಕಮತಮಸ್ಕಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ಶುಚಿಧೌತೋಪವಾನಾನಿ ನಿರ್ವಲೀನಿ ಮೃದೂನಿ ಚ| ಶಯ್ಯಾಸ್ತರಣವಾಸಾಂಸಿ ರಕ್ಷೋಘ್ನೈರ್ಧೂಪಿತಾನಿ ಚ||೨೮||

ಸ ತು ಇದಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ- ಪ್ರಶಸ್ತವಾಸ್ತುತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಶರಣಂ ವೇಶ್ಮ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉಪಕರಣಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದೌಪಯಿಕಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಜ್ಜಂ ಯತ್ರ| ನಿರ್ವಾತಮೇವೈಕದೇಶೇ ಏಕದೇಶೇ ಪ್ರವಾತಮ್| ವೃದ್ಧಸ್ತ್ರೀಭಿರ್ವೃದ್ಧವೈದ್ಯೈಶ್ಚ ಸೇವಿತಮ್| ಶುಚ್ಯಾದಿಗುಣಾನಿ ಚ ಶಯ್ಯಾದೀನಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉಪವಾನಮುಪಶುಷ್ಕಮ್| ವಲಯಃ ಸಙ್ಕೋಚಾಃ| ಆಸ್ತರಣಂ ಶಯ್ಯಾಚ್ಛಾದನಪಟಃ| ತಾನಿ ಶಯ್ಯಾದೀನಿ ರಕ್ಷ್ಘ್ನೈಃ ಸರ್ಷಪವಚಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಿತಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ|| ೨೮||

Adhikarana dhUpanam (29) · Śloka 29

ಕಾಕೋಽವಿಶಸ್ತಃ ಶಸ್ತಶ್ಚ ಧೂಪನೇ ತ್ರಿವೃತಾನ್ವಿತಃ| ವಚಾಜ್ಯಕುಷ್ಠಶ್ರೀವೇಷ್ಟಸರ್ಷಪೈರ್ಧೂಪಯೇತ್ ಸದಾ||೨೯||

ಅವಿಶಸ್ತೋಽಹಿಂಸಿತಃ ಸ್ವಯಂ ಮೃತಃ ಕಾಕಸ್ತ್ರಿವೃತಾನ್ವಿತಃ ಸತ್ರಿವೃತಃ ಸ ಧೂಪನೇ ಶಸ್ಯತೇ| ಸದಾ ಚ ವಚಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಯೇತ್|| ೨೯||

Adhikarana bodhanAdau sAvadhAnatA (30) · Śloka 30

ಬೋಧಯೇತ್ಸಹಸಾ ಸುಪ್ತಂ ನೋ ನ ಚೈನಂ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಥಾ ಹ್ಯಸ್ಯ ಸಮುತ್ತ್ರಾಸೋ ವೇಗರೋಧಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೩೦||

ಏನಂ ಚ ಬಾಲಂ ಸುಪ್ತಂ ಸಹಸಾ ನ ಬೋಧಯೇತ್| ನ ಚೈನಂ ಸುಪ್ತಂ ಶಯ್ಯಾತಃ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಥಾಹಿ ಸಹಸಾ ಬೋಧನೇನೋತ್ಕ್ಷೇಪೇಣ ಚಾಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ವೇಗರೋಧ ಉತ್ತ್ರಾಸಶ್ಚ ಜಾಯತೇ|| ೩೦||

Adhikarana lAlApanodanopAyaH (31) · Śloka 31

ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕವ್ಯೋಷಬೃಹತೀಮೂಲಸೈನ್ಧವೈಃ| ಲಾಲೋಪನೋದರುಚ್ಯರ್ಥಂ ಮುಖಮನ್ತಃಪರಾಮೃಶೇತ್||೩೧||

ಮಾಕ್ಷಿಕಾದಿಭಿರ್ಲಿಪ್ತಯಾಙ್ಗುಲ್ಯಾನ್ತರ್ಮುಖಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಪರಾಮೃಶೇತ್| ತಥಾ ಹಿ ಲಾಲಾಪನುತ್ತೀ ರುಚಿಶ್ಚ ಭವತಿ|| ೩೧||

Adhikarana maNyAdidhAraNam (32) · Śloka 32

ಜೀವತ್ಖಡ್ಗಾದಿಶೃಙ್ಗೇಷು ಸಮಾಸಕ್ತಾಞ್ಛುಭಾನ್ ಮಣೀನ್| ಧಾರಯೇದ್ ದಶ ಚೈನ್ದ್ರ್ಯಾದೀಞ್ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾವಪಿ| ಆಯುರ್ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರೀಂ ರಕ್ಷೋಭಿರಕ್ಷಣೀಮ್| ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಗ್ರೀವಯಾ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ವಿಶೇಷಾನ್ಸತತಂ ವಚಾಮ್||೩೨||

ಜೀವತಃ ಖಡ್ಗಾದೇರ್ಗೃಹೀತಂ ಯಚ್ಛೃಙ್ಗಂ ತತ್ರಾಸಕ್ತಾ ನಿಬದ್ಧಾ ಯೇ ಶುಭಾಮಣಯಃ ತಾನ್ ಬಾಲಂ ಧಾರಯೇತ್| ಐನ್ದ್ರ್ಯಾದೀಂಶ್ಚ ದಶ ಧಾರಯೇತ್| ತಥಾ ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾವಪಿ| ಐನ್ದ್ರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶತವೀರ್ಯಾ ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾ ಸುಮೇಧಾ ಕನ್ಯಾ ಶಿವಾಽರಿಷ್ಟಾ ವಾಟ್ಯಪುಷ್ಪೀ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೇತಿ ದಶ| ಹಸ್ತಾದಿಕೇನ ವಿಶೇಷಾತ್ ಸತತಂ ವಚಾಂ ಧಾರಯೇತ್| ಆಯುರಿತ್ಯಾದಿ ವಚಾಶೇಷಣಮ|| ೩೨||

Adhikarana stanyadoShodBavAH gadAH (33) · Śloka 33

ಸ್ತನ್ಯದೋಷಾದ್ಗದಾಸ್ತಸ್ಯ ಯಥೋಕ್ತಂ ತತ್ ಪಿಬೇದ್ಯತಃ| ಪೀನಾಽತಿಕನ್ಧರಾಸ್ತಮ್ಭಂ ಕುರ್ಯಾದೂರ್ಧ್ವಾಕ್ಷಮೂರ್ಧ್ವಗಃ| ಉಚ್ಛ್ವಾಸರೋಧಾಲ್ಲಮ್ಬೋಽತಿಸ್ತನೋ ಜೀವಿತಸಂಶಯಮ್| ನ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಪಿಬೇತ್ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕಕೃದ್ಧಿ ತತ್||೩೩||

ಸ ಚ ಬಾಲೋಽನನ್ತರೋಕ್ತಗುಣಮೇವ ಸದಾ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಿಬೇದ್ಯತಃ ಸ್ತನ್ಯದೋಷಾತ್ ಗದಾ ಭವನ್ತಿ| ಅತಿಪೀನಃ ಸ್ತನೋ ಯಃ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಃ ಸ ಕನ್ಧರಾಸ್ತಮ್ಭಂ ಬಾಲಸ್ಯ ಕುರ್ಯಾತ್| ಊರ್ಧ್ವಗತಚೂಕುಕಃ ಸ್ತನೋ ಬಾಲಮೂರ್ಧ್ವಾಕ್ಷಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅತಿಲಮ್ಬಸ್ತನ ಉಚ್ಛ್ವಾಸರೋಧಾತ್ ಜೀವಿತಸಂಶಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕಂ ಕರೋತಿ| ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕಂ ಗರ್ಭಿಣೀಸ್ತನ್ಯಪಾನಜಂ ಬಾಲಾಮಯೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೩೩||

Adhikarana stanyABAve upAyaH (34) · Śloka 34

ಸ್ತನ್ಯಾಭಾವೇ ಪಯಶ್ಛಾಗಂ ಗವ್ಯಂ ವಾ ತದ್ಗುಣಂ ಪಿಬೇತ್| ಮೂಲೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಬೃಹತ್ಯಾದ್ಯೈಃ ಸ್ಥಿರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಿತಾಯುತಮ್||೩೪||

ಸ್ತನ್ಯಾಭಾವೇ ಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯಾಭಾವೇ ತದ್ಗುಣಮಿತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವೈರಾಕಾರಾದಿಭಿರ್ಗುಣೈಃ ಸದೃಶಮ್| ತಚ್ಚ ಗವ್ಯಂ ಛಾಗಂ ವಾ ಬೃಹತ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಮೂಲೈರ್ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಸಿದ್ಧಮ್| ಸ್ಥಿರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಿದ್ಧಮುಭಯಮಪಿ ಸಿತಾಯುತಮ್|| ೩೪||

Adhikarana sUtikAgArAnniShkramaNavidhiH (35) · Śloka 35

ಚತುರ್ಥೇ ಸೂತಿಕಾಗಾರಾದಗ್ನಿಸ್ಕನ್ದಪುರೋಗಮಾನ್| ಮಾಸೇ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮಯೇದ್ದೇವಾನ್ ನಮಸ್ಕರ್ತ್ತು ಸ್ವಲಂಕೃತಾಮ್||೩೫||

ತಞ್ಚ ಬಾಲಂ ಜನ್ಮನಶ್ಚತುರ್ಥೇ ಮಾಸೇ ಸೂತಿಕಾಗಾರಾತ್ ಸ್ವಲಂಕೃತಂ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮಯೇದಗ್ನಿಸ್ಕನ್ದಪುರೋಗಮಾನ್ ದೇವಾನ್ ನಮಸ್ಕರ್ತುಮ್| ಕರೋತಿ ಕಿರ್ಯಾಕರ್ಮಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ಕರ್ಮಣಿ ದ್ವಿತೀಯಾ|| ೩೫||

Adhikarana dharaNyAmupaveshanantatra mantrashca (36) · Śloka 36

ಪಞ್ಚಮೇ ಮಾಸಿ ಪುಣ್ಯೇಽಹ್ನಿ ಧರಣ್ಯಾಮುಪವೇಶಯೇತ್| ದ್ವಿಕಿಷ್ಕುಮಾತ್ರಂ ಲಿಪ್ತಾಯಾಂ ಬಲಿಂ ದತ್ವಾ ಚತುರ್ದಿಶಮ್| ಧರಣ್ಯಶೇಷಭೂತಾನಾಂ ಮಾತಾ ತ್ವಮಸಿ ಕಾಮಧುಕ್| ಅಜರಾ ಚಾಪ್ರಮೇಯಾ ಚ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಾ| ಚರಾಚರಾಣಾಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ಯವ್ಯಯಾಸಿ ಚ| ಕುಮಾರಂ ಪಾಹಿ ಮಾತೇವ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತದನುಮನ್ಯತಾಮ್| ಸ್ವಾಹೇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಚ ತತಃ ಪರಮ್| ಸಾಶ್ರಯಂ ಸಾವಲಮ್ಬಂ ಚ ಕಟ್ಯಾದೀನ್ ಮರ್ದಯೇದನು||೩೬||

ತತಃ ಪಞ್ಚಮೇ ಮಾಸೇ ಪುಣ್ಯೇಽಹನಿ ಬಾಲಂ ಧರಣ್ಯಾಮುಪವೇಶಯೇತ್| ಕಿಷ್ಕುದ್ವಯಮಾತ್ರಲಿಪ್ತಾಯಾಂ ಧರಣ್ಯಾಂ ಧರಣೀತ್ಯಾದಿನಾ ಸ್ವಾಹಾನ್ತೇನ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಕರಣಭೂತೇನ ಚತುರ್ದಿಶಂ ಬಲಿಂ ದತ್ವೋಪವೇಶಯೇತ್| ಕಿಷ್ಕುಹಸ್ತೋ ನ ವಿತಸ್ತಿಃ| ಪಾಠವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿನಿವೃತ್ತಯೇ ಮನ್ತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್| ಹೇ ಧರಣಿ! ಅಶೇಷಾಣಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ತ್ವಮಸಿ ಕಾಮಧುಙ್ಮಾತಾ| ಕಾಮಂ ದುಹ್ಯತ ಇತಿ ಕಾಮಧುಕ್| ನ ಜೀರ್ಯತ ಇತ್ಯಜರಾ ತ್ವಮಸಿ| ತಥಾ ಪ್ರಮಾತುಮಶಕ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಾ| ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಭೂತೈರ್ನಮಸ್ಕೃತಾ| ಚರಾ ಭೂತಾ ಜಙ್ಗಮಾಃ ಅಚರಾ ಸ್ಥಾವರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತ್ವಮಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ| ನ ವ್ಯೇತಿ ನಾನಾ ನ ಗಚ್ಛತೀತ್ಯವ್ಯಯಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ಚೈನಂ ಕುಮಾರಂ ಪಾಹಿ| ಯಥಾ ಮಾತಾ ಪುತ್ರಂ ಪಾತಿ| ತಚ್ಚ ಕುಮಾರಪಾಲನಂ ಭವತ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಮನ್ಯತಾಮ್| ಏವಂ ಪ್ರಥಮಮುಪವೇಶಯೇತ್| ತತಃ ಪರಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಸಾಶ್ರಯಂ ಸಾವಲಮ್ಬಂ ಚೋಪವೇಶಯೇತ್| ಆಶ್ರಯ ಆಸನಮ್| ಅವಲಮ್ಬಂ ಪಾತರಕ್ಷಣಮ್| ಉಪವೇಶನಾದನು ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಕಟ್ಯೂರುಜಾನ್ವಾದೀನ್ ಮರ್ದಯೇತ್|| ೩೬||

Adhikarana annaprAshanam (37) · Śloka 37

ಷಷ್ಠೇಽನ್ನಪ್ರಾಶನಂ ಮಾಸಿ ಕ್ರಮಾತ್ತಚ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಚಿರಾನ್ನಿಷೇವಮಾಣೋಽನ್ನಂ ಬಾಲೋ ನಾತುರ್ಯಮಶ್ನುತೇ| ಭಜೇದ್ಯಥಾ ಯಥಾ ಚಾನ್ನಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ತಥಾ ತಥಾ||೩೭||

ಷಷ್ಠೇ ಮಾಸ್ಯನ್ನಪ್ರಾಶನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಚ್ಚ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ತೋಕಾಭ್ಯಾಸೇನ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಕ್ರಮಾದಿತ್ಯತ್ರೈವ ಹೇತುಃ ಚಿರಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸ ಚ ಬಾಲೋ ಯಥಾ ಯಥಾ ವೃದ್ಧ್ಯಾಽನ್ನಂ ಭಜೇತ್ತಥಾ ತಥಾಽಪಚಯೇನ ಸ್ತನ್ಯಂ ತ್ಯಜೇತ್|| ೩೭||

Adhikarana karNavyadhavidhiH savistaraH (38) · Śloka 38

ಷಟ್ಸಪ್ತಾಷ್ಟಮಮಾಸೇಷು ನೀರುಜಸ್ಯ ಶುಭೇಽಹನಿ| ಕರ್ಣೌ ಹಿಮಾಗಮೇ ವಿದ್ಧ್ಯೇದ್ಧಾತ್ರ್ಯಙ್ಕಸ್ಥಸ್ಯ ಸಾನ್ತ್ವಯನ್| ಪ್ರಾಗ್ದಕ್ಷಿಣಂ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಭಿಷಗ್ವಾಮಂ ತು ಯೋಷಿತಃ| ದಕ್ಷಿಣೇನ ದಧತ್ ಸೂಚೀಂ ಪಾಲೀಮನ್ಯೇನ ಪಾಣಿನಾ| ಮಧ್ಯತಃ ಕರ್ಣಪೀಠಸ್ಯ ಕಿದ್ದಿಗಣ್ಡಾಶಯಂ ಪ್ರತಿ| ಜರಾಯುಮಾತ್ರಪ್ರಚ್ಛನ್ನೇ ರವಿರಶ್ಮ್ಯವಭಾಸಿತೇ| ಘೃತಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಲಂ ಸಮ್ಯಗಲಕ್ತಕರಸಾಙ್ಕಿತೇ| ವಿಧ್ಯೇದ್ದೈವಕೃತೇ ಛಿದ್ರೇ ಸಕೃದೇವರ್ಜು ಲಾಘವಾತ್| ನೋರ್ಧ್ವಂ ನ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ನಾಧಃ ಸಿರಾಸ್ತತ್ರ ಹಿ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ| ಕಾಲಿಕಾಮರ್ಮರೀರಕ್ತಾಸ್ತದ್ವ್ಯಧಾದ್ರಾಗರುಗ್ಜ್ವರಾಃ| ಸಶೋಫದಾಹಸಂರಮ್ಭಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾಪತಾನಕಾಃ| ತೇಷಾಂ ಯಥಾಮಯಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಭಜ್ಯಾಶು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸ್ಥಾನವ್ಯಧಾನ್ನ ರುಧಿರಂ ನ ರುಗ್ರಾಗಾದಿಸಮ್ಭವಃ| ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಂ ಸೂಚ್ಯನುಸ್ಯೂತಂ ಸೂತ್ರಂ ಚಾನು ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಆಮತೈಲೇನ ಸಿಞ್ಚೇಚ್ಚ ಬಹಲಾಂ ತದ್ವದಾರಯಾ| ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್ಪಾಲೀಂ ಹಿತಭುಜಃ ಸಞ್ಚಾರ್ಯಾಥ ಸ್ಥವೀಯಸೀ| ವರ್ತಿಸ್ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತತೋ ರೂಢಂ ವರ್ಧಯೇತ ಶನೈಃ ಶನೈಃ| ಸ್ವೇದಿತೋದ್ವರ್ತಿತಂ ಕರ್ಣಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಬೃಂಹಣೈಃ ಪುನಃ| ನಾಜೀರ್ಣೇ ನ ಮಲೋದ್ರೇಕೇ ನ ಚಾತ್ಯುಷ್ಣೇಽಪಿ ವರ್ಧಯೇತ್| ಸದಾ ಚ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದಭ್ಯಙ್ಗಾನ್ ಕರ್ಣಪಾಲೀಗದೋದಿತಾನ್| ಪುಷ್ಟಿನೀರುಕ್ತ್ವಜನನಾನಿತಿ ಸಂವರ್ಧಿತೇ ದೃಢೇ| ಕಲಧೌತಾವಬದ್ಧಾನಿ ಕರ್ಣೇ ರತ್ನಾನಿ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಭಿನ್ದ್ಯಾದವೃದ್ಧೌ ಸ್ತ್ರೀಣಾನ್ತು ಪಾಲೀಮನ್ತರಪಾಙ್ಗತಃ| ನೈವ ಚಾಪಾಙ್ಗಯೋರ್ಬಾಹ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಪದಃ ಸ್ಯುಸ್ತತೋ ಧ್ರುವಾಃ| ಜಿಹ್ವಸೂಚೀವ್ಯಧಾದ್ವರ್ತಿಗಾಢತ್ವಾದಥವಾ ಮಲೈಃ| ಜಾತೇ ಮಹತಿ ಸಂರಮ್ಭೇ ವರ್ತಿಮಾಶ್ವಪನೀಯ ತತ್| ಯವೈರಣ್ಡಜಟಾಯಷ್ಟೀಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಜ್ಯೈಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಸುರೂಢಂ ಚ ಪುನರ್ವಿದ್ಧಯೇತ್ತ್ವರಯಾ ತು ವಿವರ್ಧನಾತ್| ಛಿದ್ಯೇತ ಪಾಲೀ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಶುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಾಂ ಸನ್ದಧೀತ ತಾಮ್| ಕರ್ಣಾಮಯನಿಷೇಧೋಕ್ತಸನ್ಧಾನವಿಧಿನಾ ಭಿಷಕ್||೩೮||

ತತಃ ಷಷ್ಠಾದ್ಯನ್ಯತಮೇ ಮಾಸೇ ಬಾಲಸ್ಯ ನೀರುಜಸ್ಯ ಸತೋ ಹಿಮಾಗಮೇ ಶೀತಕಾಲೇಽಹನಿ ಧಾತ್ರ್ಯಙ್ಕಸ್ಥಸ್ಯ ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ ಭಿಷಕ್ಕರ್ಣೌ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್| ಕುಮಾರಸ್ಯ ಪ್ರಾಕ್ ಪೂರ್ವಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಕರ್ಣ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್ತತೋ ವಾಮಮ್| ಯೋಷಿತಃ ಪ್ರಗ್ವಾಮಂ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್ತತೋ ದಕ್ಷಿಣಮ್| ಯಶ್ಚ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್ಸ ದಕ್ಷಿಣೇನ ಪಾಣಿನಾ ಸೂಚೀಂ ದಧಾದ್ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್| ಅನ್ಯೇನ ವಾಮೇನ ಪಾಲೀಂ ದಧತ್| ಪಾಲೀ ಕರ್ಣಶುಷ್ಕುಲೀ| ಕಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದೇಶೇ ಕರ್ಣ ವಿದ್ಧ್ಯೇದತ ಆಹ-ಮಧ್ಯತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಣಪೀಠಸ್ಯ ಕರ್ಣಾಧೋಭಾಗಸ್ಯ ಮಧ್ಯತೋ ಮಧ್ಯೇ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಚ ಗಣ್ಡಾಶಯಮನುಸರನ್ ದೈವಕೃತೇ ಛಿದ್ರೇ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್| ಜರಾಯುಮಾತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ದೈವಕೃತಚ್ಛಿದ್ರವಿಶೇಷಣಂ ತತ್ಪರಿಜ್ಞಾನಹೇತುಃ| ಜರಾಯುಃ ಸೂತಶಲ್ಕಃ| ತನ್ಮಾತ್ರೇಣ ತನುನಾ ಛನ್ನೇ ರವಿರಶ್ಮಿಭಿರವಭಾಸಿತೇ ಆಲೋಕಿತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಲಕ್ತಕರಸೇನ ಯಾವಕೇನಾಙ್ಕಿತೇ ಚಿಹ್ನಿತೇ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್| ಸೂಚ್ಯಭಿಘಾತೇನ ಚ ಸಕೃದೇಕೇನೈವ ವಾರೇಣ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್ ಋಜು ಚ ಲಾಘವಾಚ್ಚ| ದೈವಚ್ಛಿದ್ರಾದೂರ್ಧ್ವಮುಪರಿ| ಪಾರ್ಶ್ವತ ಅಧಶ್ಚ ನ ವಿದ್ಧ್ಯೇತ್| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ಸಿರಾ ಇತ್ಯಾದಿ| ಊರ್ಧ್ವಂ ಕಾಲಿಕಾ ನಾಮ ಸಿರಾ ಸ್ಥಿತಾ| ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ಮರ್ಮರೀ| ಅಧೋ ರಕ್ತಾ| ಏತಾಃ ಶಬ್ದಾನುಗತಾರ್ಥಾಃ| ತಾಸಾಂ ವ್ಯಾಧಾದ್ರಾಗಾದ್ಯುದ್ಭವಃ| ತೇಷಾಂ ಚ ರಾಗಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ರೋಗಂ ವಿಭಜ್ಯ ಭೇದೈರ್ವಿಕಲ್ಪ್ಯಾಶು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ್ಥಾನವ್ಯಧಾತ್ ಪುನಃ ರುಧಿರಾದೀನಾಮಸಮ್ಭವಃ| ವ್ಯಧಾದನನ್ತರಂ ಸೂಚ್ಯನುಸ್ಯೂತಂ ಮೂಲಭಾಗೇ ಲಗ್ನಂ ಸ್ನೇಹೇನಾಕ್ತಂ ಸೂತ್ರಂ ಕರ್ಣೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಅನು ಚ ಕರ್ಣಮಾಮತೈಲೇನ ಸಿಞ್ಚೇದಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯಮ್| ವಿಶೇಷ ಉಚ್ಯತೇ| ಬಹಲಾಂ ಪಾಲೀಂ ಘನಾಂ ತದ್ವತ್ಸೂಚೀವ್ಯಧನಪ್ರಕಾರೇಣಾಸ್ಯಾ ವಿದ್ಧ್ಯದ್ಧಿತಭುಜಃ ಸತೋ ಬಾಲಸ್ಯ| ಏವಮುಭಯಥಾ ವೇಧಃ| ದ್ವಿವಿಧೇಽಪಿ ವೇಧೇತ್ರ್ಯಹಾತ್ ಕರ್ಣೇ ಸ್ಥವೀಯಸೀ ವರ್ತ್ತಿಃ ಸಞ್ಚಾರ್ಯಾ| ತತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಿಗತಶಲ್ಯಕ್ಷತಂ ಕರ್ಣಚ್ಛಿದ್ರಂ ಶನೈಃ ಶನೈರ್ವರ್ಧಯೇತ್| ತಞ್ಚ ಕರ್ಣಂ ಸ್ವೇದಿತೋದ್ವರ್ತಿತಂ ಸನ್ತಂ ವರ್ಧಯೇತ್| ಉದ್ವರ್ತನೇನ ಸ್ನೇಹಪ್ರಯೋಗ ಉಕ್ತಃ| ಪುನಶ್ಚೋದ್ವರ್ತನಾತ್ ಬೃಂಹಣೈಃ ಸ್ನೇಹೈರಭ್ಯಕ್ತಂ ಸನ್ತಂ ವರ್ಧಯೇತ್| ಅಜೀರ್ಣೇ ತಂ ನ ವರ್ಧಯೇದ್ವರ್ಧನಾಯ ಕ್ರಿಯಾಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮಲೋದ್ರೇಕೇ ದೋಷೋದ್ರೇಕೇ ಸತಿ ನ ವರ್ಧಯೇತ್| ಅತ್ಯುಷ್ಣೇ ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ವಾ ನ ವರ್ಧಯೇತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಕರ್ಣೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ ಕರ್ಣಪಾಲೀವ್ಯಾಧ್ಯುಕ್ತಸ್ನೇಹೈರಭ್ಯಙ್ಗಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪುಷ್ಟೀತ್ಯಾದ್ಯಭ್ಯಙ್ಗವಿಶೇಷಣಮ್| ಇತ್ಯನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಂವರ್ಧಿತೇ ದೃಢೇ ಚ ಸತಿ ಕಲಧೌತೇನ ಸುವರ್ಣೇನಾವಬದ್ಧಾನಿ ರತ್ನಾನಿ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಯದಿ ಕರ್ಣೋ ನ ವರ್ಧತೇ ತತೋಽನ್ತರಪಾಙ್ಗತಃ ಪಾಲೀಂ ಭಿನ್ದ್ಯಾತ್ ಪುನರ್ವರ್ಧಯೇತ್| ಅಪಾಙ್ಗಯೋರ್ಬಾಹ್ಯಾ ಕೃಕಾಟಿಕಾ ತತೋ ನೈವ ಪಾಲೀಂ ಭಿನ್ದ್ಯಾತ್| ತತೋ ಬಾಹ್ಯಪಾಲಿಚ್ಛೇದಾದ್ ಧ್ರುವಾ ಸ್ಥಿರಾ ವ್ಯಾಪದಃ ಸ್ಯುಃ| ಜಿಹ್ವಸೂಚೀವ್ಯಧಾದಿನಾ ಮಹತಿ ಸಂರಮ್ಭೇ ಕೋಪೇ ಜಾತೇ ಆಶು ವರ್ತಿಮಪನೀಯ ಯವಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಜ್ಜಿಹ್ವಸೂಚೀವಿದ್ಧಂ ಲೇಪೇನ ಚ ಸುರೂಢಂ ಪುನರ್ವಿಧ್ಯೇತ್| ತ್ವರಯಾ ವಿವರ್ಧನಾತ್ ಕದಾಚಿತ್ ಪಾಲೀ ಛಿದ್ಯೇತ| ತಾಂ ಛಿನ್ನಾಂ ಪಾಲೀ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಕೃತಶೋಧನಸ್ಯ ಶುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಾಂ ಸ್ರಾವಿತದುಷ್ಟರಕ್ತಾಂ ಸನ್ದಧೀತ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಕರ್ಣಾಮಯನಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತೇನ ಸನ್ಧಾನವಿಧಿನಾ ಭಿಷಕ್ ಸನ್ದಧೀತ|| ೩೮||

Adhikarana varShaparyantAH niShedhavisheShAH (39) · Śloka 39

ವರ್ಷಂ ಸ್ವವಸತೇರ್ಬಾಹ್ಯಂ ಕುಮಾರಸ್ಯ ನ ದರ್ಶಯೇತ್| ದೀಪಮಾತಪಮಗ್ನಿಂ ಚ ರೂಪಮನ್ಯಚ್ಚ ಭಾಸುರಮ್||೩೯||

ವರ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ದೀಪಾದಿಕಮಪಿ ನ ದರ್ಶಯೇತ್|| ೩೯||

Adhikarana stanAdapanayanam (40) · Śloka 40

ಅಥೈತಂ ಜಾತದಶನಂ ಕ್ರಮಶೋಽಪನಯೇತ್ ಸ್ತನಾತ್| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಯೋಜಯೇತ್ ಕ್ಷೀರಮನ್ನಞ್ಚ ಲಘು ಬೃಂಹಣಮ್||೪೦||

ಅಥ ವರ್ಷಾದನನ್ತರಂ ಜಾತದಶನಂ ಬಾಲಂ ಕ್ರಮಶಃ ಸ್ತನಾದಪನಯೇತ್| ಕ್ಷೀರಂ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಿಹೈವ ಪಞ್ಚಮೂಲಶೃತಂ ಯದುಕ್ತಂ ತದ್ಯೋಜಯೇದನ್ನಂ ಲಘು ಬೃಂಹಣಂ ಚ || ೪೦||

Adhikarana stanAdapanayanopAyAH (41) · Śloka 41

ಕುರ್ಯಾದಪಸ್ತನಂ ಸ್ನೇಹಸಂಕ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಸ್ತನಲೇಪನೈಃ| ಬೀಭತ್ಸೈರ್ಯಾ ವಕಾಸೇಕಕೃತ್ರಿಮಕ್ಷತದರ್ಶನೈಃ||೪೧||

ಅತ್ರೇ ಚ ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನೇಽಪಸ್ತನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕೇನೇತ್ಯಾಹ-ಸ್ತನೇ ಸ್ನೇಹಸಂಕ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ತಥಾ ಲೇಪನೈರ್ಬೀಭತ್ಸೈಸ್ತಥಾ ಯಾವಕಾಸೇಕೇನಾಲಕ್ತಸೇಕೇನ ಸ್ತನೇ ರಕ್ತಬುದ್ಧಿಜನಕೇನ ಕೃತ್ರಿಮಾಣಾಂ ಚ ಸಿನ್ದೂರಾದಿಕೃತಾನಾಂ ಸ್ತನೇ ಕ್ಷತಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ದರ್ಶನೇನ ಚ|| ೪೧||

Adhikarana apastanyasya modakAH (42) · Śloka 42

ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಮಧುಕಮಧುಲಾಜಸಿತೋಪಲೈಃ| ಅಪಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಸಂಯೋಜ್ಯಃ ಪ್ರೀಣನೋ ಮೋದಕಃ ಶಿಶೋಃ| ದೀಪನೋ ಬಾಲಬಿಲ್ವೈಲಾಶರ್ಕರಾಲಾಜಸಕ್ತುಭಿಃ| ಸಂಗ್ರಾಹೀ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಶರ್ಕರಾಲಾಜತರ್ಪಣೈಃ||೪೨||

ಅಚಿರಾದಪಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಾದಿಭಿಃ ಮೋದಕಃ ಪ್ರೀಣನಃ ಸಂಯೋಜ್ಯಃ| ತಥಾ ಬಾಲಬಿಲ್ವಾದಿಭಿಃ ದೀಪನಃ| ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಾದಿಭಿಃ ಸಂಗ್ರಹಣಃ|| ೪೨||

Adhikarana tIvrabuBukShAnivRuttAvupAyaH (43) · Śloka 43

ಬುಭುಕ್ಷಾ ಚೇತ್ ಪ್ರಬಲತಾಮಪಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಗಚ್ಛತಿ| ಅತ್ಯಗ್ನಿಜಿದ್ಧಿತಂ ತಸ್ಯ ವಿಧಾನಂ ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕಮ್||೪೩||

ಅಪಸ್ತನ್ಯಸ್ಯ ಚ ಯದಿ ಬುಭುಕ್ಷಾ ಪ್ರಬಲತಾಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತೋಽಸ್ಯಾತ್ಯಗ್ನಿವಿಧಾನಂ ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕಂ ಚ ಹಿತಮ್| ಪಾರಿಗರ್ಭಿಕೋ ನಾಮ ರೋಗೋ ಬಾಲಸ್ಯ ಮಾತುರ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಿಬತೋಽಪ್ಯಪಿಬತೋಽಪಿ ಬಾಲಾಮಯಪ್ರತಿಷೇಧೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೪೩||

Adhikarana kumAradhAraH (44) · Śloka 44

ಅಭಿಯುಕ್ತಃ ಸದಾಚಾರೋ ನಾತಿಸ್ಥೂಲೋ ನ ಲೋಲುಪಃ| ಕುಮಾರಧಾರಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಸ್ತತ್ರಾದ್ಯೋ ಬಾಲಚಿತ್ತವಿತ್| ಅಧಾರ್ಮಿಕಂ ದುರಾಚಾರಃ ಸ್ಥೂಲೋ ವಿಕಟಗಾಮಿನಮ್| ಕರೋತಿ ಲೋಲುಪೋ ಬಾಲಂ ಘಸ್ಮರತ್ವೇನ ರೋಗಿಣಮ್||೪೪||

ಅಭಿಯುಕ್ತತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಪುಮಾನ್ ಕುಮಾರಧಾರಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸ ಚ ಘಸ್ಮರತ್ವೇನಾದನಶೀಲತ್ವೇನ ಹೇತುನಾ ರೋಗಿಣಂ ಬಾಲಂ ಕರೋತಿ|| ೪೪||

Adhikarana kumAraBeShajAni (45) · Śloka 45

ರೋಗಾಂಶ್ಚಾಸ್ಯ ಜಯೇತ್ಸೌಮ್ಯೈರ್ಭೇಷಜೈರವಿಷಾದಕೈಃ| ಅನ್ಯತ್ರಾತ್ಯಯಿಕಾದ್ವ್ಯಾಧೇವಿರೇಕಂ ಸುತರಾಂ ತ್ಯಜೇತ್||೪೫||

ಅಸ್ಯ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಸೌಮ್ಯೈರೇವ ಭೇಷಜೈರ್ಜಯೇದ್ವಿಷಾದಕವರ್ಜಿತೈಃ| ಕುಷ್ಠಾದಿಷ್ವಪಿ ವ್ಯಾಧಿಷು ವಿಷಾದಕಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪರಿಹರೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಬಾಲಸ್ಯ ವಿರೇಕಂ ಸುತರಾಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಏತತ್ಕಿಂ ಸರ್ವತ್ರ, ನೇತ್ಯಾಹ| ಆತ್ಯಯಿಕಾನ್ ಕುಷ್ಠಾದಿವ್ಯಧೇರನ್ಯತ್ರ| ಆತ್ಯಯಿಕೇ ತು ವ್ಯಾಧೌ ವಿರೇಚನಂ ಯೋಜ್ಯಮೇವ| ಬಾಲಸ್ಯ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿರೇಕಂ ಪರಿಹರೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೪೫||

Adhikarana vitrAsananiShedhaH (46) · Śloka 46

ತ್ರಾಸಯೇನ್ನಾವಿಧೇಯಂ ಚ ತ್ರಸ್ತಂ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಹಿ ಗ್ರಹಾಃ| ವಸ್ತ್ರಪಾತಾತ್ಪರಸ್ಪರ್ಶಾತ್ಪಾಲಯೇಲ್ಲಙ್ಘನಾಚ್ಚ ತಮ್||೪೬||

ಅವಿಧೇಯಂ ಚ ಬಾಲಂ ತ್ರಾಸಯೇನ್ನಾಪಿ ತು ಸೋಉಮ್ಯೇನ ವಿಧೇಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯತಸ್ತಂ ಬಾಲಂ ಸ್ಕನ್ದಾದಯೋ ಗ್ರಹಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ| ವಸ್ತ್ರಪಾತಾದಿಕಾಚ್ಚ ವೈದ್ಯೋ ಬಾಲಂ ಪಾಲಯೇತ್| ವಸ್ತ್ರಪಾತೋ ಮುಖಾದಿಷು ವಸ್ತ್ರಪತನಮ್|| ೪೬||

Adhikarana krIDABUmiH ramaNakAni ca (47) · Śloka 47

ಕ್ರೀಡಾಭೂಮಿಃ ಸಮಾ ಕಾರ್ಯಾ ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರೋಪಲಶರ್ಕರಾ| ವೇಲ್ಲೋಷಣಕಣಾಮ್ಭೋಭಿಃ ಸಿಕ್ತಾ ನಿಮ್ಬೋದಕೇನ ವಾ| ಜಾತುಷಂ ಘೋಷವಿಚ್ಚಿತ್ರಮತ್ರಾಂಸ ರಮಣಂ ಬೃಹತ್| ಅತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಂ ಗವಾಶ್ವಾದಿಮಙ್ಗಲ್ಯಮಥ ವಾ ಫಲಮ್||೪೭||

ಬಾಲಸ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಭೂಮಿರ್ನಿಮ್ನೋನ್ನತರಹಿತಾ ಶಸ್ತ್ರಾದಿವಿವರ್ಜಿತಾ ಚ ಕಾರ್ಯಾ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೪೭||

Adhikarana vidyAdhyApanAdi (48) · Śloka 48

ಶಕ್ತಿಮನ್ತಂ ಯಥಾವರ್ಣಂ ವಿದ್ಯಾಮಧ್ಯಾಪಯೇತ್ತತಃ| ಅನುಶಿಷ್ಯಾತ್ಸದಾ ಚೈನಂ ಧರ್ಮಾಯ ವಿನಯಾಯ ಚ| ಯಥಾ ನೇನ್ದ್ರಿಯದುಷ್ಟಾಶ್ವೈರ್ಹ್ನಿಯತೇ ಯೌವನಾಗಮೇ||೪೮||

ತತೋಽನನ್ತರಂ ವಿದ್ಯಾಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಮನ್ತಂ ಬಾಲಂ ವಿದ್ಯಾಮಧ್ಯಾಪಯೇತ್| ಏನಂ ಚ ಬಾಲಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ವಿನಯಾರ್ಥಂ ಚ ಸದಾಽನುಶಿಷ್ಯಾಚ್ಛಿಕ್ಷಯೇತ್| ತಥಾ ಚಾನುಶಿಷ್ಯಾದ್ ಯಥಾ ದುಷ್ಟೈರವಿಧೇಯೈರಿನ್ದ್ರಿಯೈರೇವಾಶ್ವೈರ್ಯೌವನಾಗಮೇ ನ ಹ್ರಿಯತೇ ನ ಪರತನ್ತ್ರೀಕ್ರಿಯತೇ|| ೪೮||

Adhikarana bAlasya dainandinakRutyAni (49) · Śloka 49

ಅಭ್ಯಙ್ಗೋದ್ವರ್ತನಂ ಸ್ನಾನಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಚ ಸಮಾಚರೇತ್| ಸಹದೇವಾಸ್ಥಿರಾಕೌನ್ತೀಕುಮುದೋತ್ಪಲಚನ್ದನೈಃ| ಬೃಹತೀಫಲತಕ್ಕಾರೀಸರ್ಷಪಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಬಲೈರಣ್ಡತಿಲಾಪಾಮಾರ್ಗತಣ್ಡುಲೈಃ| ಸಾತ್ಮಗುಪ್ತಾಫಲೈಸ್ತೈಲಂ ಸಾಜಕ್ಷೀರಂ ವಿಪಾಚಿತಮ್| ರಕ್ಷೋಘ್ನಃ ಪುಷ್ತಿದೋಽಭ್ಯಙ್ಗಸ್ತದ್ವದುದ್ವರ್ತನಂ ಚ ತೈಃ| ದಧಿಮಾಕ್ಷಿಕಸಂಯುಕ್ತೈಸ್ತ್ರಿಗುಣೀಕೃತಚಿಕ್ಕಸೈಃ| ಮೂರ್ವಾಮೂಲದ್ವಿರಜನೀಯವೈಶ್ಚೋದ್ವರ್ತನಂ ಹಿತಮ್| ಕುಲತ್ಥಚೂರ್ಣಮೇಕಂ ವಾ ವಾಜಿಗನ್ಧಾರಜೋಽಪಿ ವಾ| ಸ್ನಾನೇ ಸರ್ವೌಷಧೀಕಲ್ಕೋ ಜೀವನೀಯಾಮ್ಬು ಚೇಷ್ಯತೇ||೪೯||

ಬಾಲಸ್ಯ ಚಾಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಸಮಾಚರೇತ್| ಸಹದೇವಾದಿಭಿರಜಾಕ್ಷೀರಯುಕ್ತಂ ತೈಲಂ ಪಾಚಿತಂ ರಕ್ಷೋಘ್ನತ್ವಾದಿಗುಣೋಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಭವತಿ| ಸಹದೇವಾ ಬಲಾ| ಸ್ಥಿರಾ ಸಾಲಪರ್ಣೀ| ಕೌನ್ತೀ ಹರೇಣುಕಾ| ಬೃಹತ್ಯಾಃ ಫಲಂ ತಥೋಕ್ತಮ್| ತೈಃ ಸಹದೇವಾದಿದಭಿರುದ್ವರ್ತನಂ ತದ್ವದಿತಿ ರಕ್ಷೋಘ್ನಂ ಪುಷ್ಟಿಕೃಚ್ಚ| ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ ಸಹದೇವಾದಿದಭಿರುದ್ವರ್ತನಮಿತ್ಯಾಹ-ದಧಿಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತೈಸ್ತ್ರಿಗುಣೀಕೃತಚಿಕ್ಕಸೈಶ್ಚ| ಈಷತ್ ಭೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯವಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಚಿಕ್ಕಸಮ್| ಮೂರ್ವಾದಿಭಿರ್ದ್ವಿತೀಯಮುದ್ವರ್ತನಮ್| ಅಥವೈಕಂ ಕೇವಲಮೇವ ಕುಲತ್ಥಚೂರ್ಣಮುದ್ವರ್ತನಮ್| ವಾಜಿಗನ್ಧಾಯಾ ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಯಾ ರಜಶ್ಚೂರ್ಣಂವಾ ಕೇವಲಮ್| ಬಾಲಸ್ಯ ಚ ಸ್ನಾನೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಸರ್ವೌಷಧೀನಾಂ ಕಲ್ಕ ಇಷ್ಯತೇ ಜೀವನೀಯಶೃತಂ ಜಲಂ ಚ|| ೪೯||

Adhikarana BaktatvanusAraM bAlacaryAvisheShaH (50) · Śloka 50

ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿರ್ಯೂಹೇ ಶೃತಂ ಶೀತವಸನ್ತಯೋಃ| ವತ್ಸಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಕುಮಾರಂ ಪ್ರಾಶಯೇದ್ ಘೃತಮ್| ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ವಾತಾತಪಸ್ವೇದೈರ್ಬಾಲಃ ಕ್ಲಾಮ್ಯತ್ಯತೋ ಹಿಮಮ್| ಪ್ರಾತರೇವ ಪಿಬೇದ್ ದುಗ್ಧಂ ಜೀವನೀಯಗಣೈಃ ಶೃತಮ್| ಸಿತಾಘೃತಾಢ್ಯಾನ್ ಸಕ್ತೂಂಶ್ಚ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನ ತ್ವೇವ ಪೀತಕಮ್| ನಾತ್ಯಮ್ಬುಪಾಯೀ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಘೃತಸಾತ್ಮ್ಯೋ ಘೃತಂ ಶೃತಮ್| ಕಾಕೋಲೀಶರ್ಕರಾಮೇದಾತುಗಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಜೀವಕೈಃ| ಕುಟನ್ನಟೇನ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಲಿಪ್ಪೇದನ್ಯಶ್ಚ ಶೀತಲೈಃ| ರಾಸ್ನಾಸರಲವರ್ಷಾಭೂಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವದಾರುಭಿಃ| ಸರ್ಪಿರ್ವಿದಾರ್ಯಾದಿಜಲೇ ಸಾಧಿತಂ ಲೇಹಯೇಚ್ಛಿಶುಮ್| ಪ್ರಪಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಸೂಪ್ಯಪರ್ಣ್ಯೌ ದುರಾಲಭಾ| ಪ್ರಿಯಾಲಮಜ್ಜಾಕಾಕೋಲೀವಿದಾರೀಕಟ್ಫಲಾಮೃತಾಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾಜಶೃಙ್ಗೀ ದುಗ್ಧೀಕಾ ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ಹಯಾಹ್ವಯಾ| ಶೃಙ್ಗೀಮಧುಕಕುಸುಮಮೇದರ್ಷಭಕಜೀವಕಮ್| ಏಭಿಃ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಬಾಲೋ ಘನಾತ್ಯಯೇ||೫೦||

ಶೀತವಸನ್ತಯೋಶ್ಚಾರಗ್ವಧಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೇ ವತ್ಸಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಂ ಶೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಚ ವಾತಾದಿಭಿರ್ಬಾಲೋ ಯತಃ ಕ್ಲಾಮ್ಯತ್ಯತೋ ಜೀವನೀಯಗಣೈಃ ಶೃತಂ ದುಗ್ಧಂ ಪ್ರಾತರೇವ ಪಿಬೇತ್| ಸಿತಯಾ ಘೃತೇನ ಚಾಢ್ಯಾನ್ ಸಕ್ತೂನ್ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಪೀತಕಂ ನ ತ್ವೇವ ಪಿಬೇದಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಪೀತಕೋ ಮನ್ಥಃ| ಅಥವಾ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಯೋ ಋತಸಾತ್ಮ್ಯೋ ಬಾಲಃ ಸೋಽತ್ಯಮ್ಬುಪಾನಂ ಪರಿಹರನ್ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜೀವಕಾನ್ತೈಃ ಶೃತಂ ಘೃತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಬಾಲಸ್ಯ ಚ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಕುಟನ್ನಟೇನ ಪ್ಲವೇನ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ಶೀತಲೈಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿಃ | ವಿದಾರ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಾಥೇ ರಾಸ್ನಾದಿಭಿರ್ಘೃತಂ ಸಾಧಿತಂ ಶಿಶುಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಸರಲಂ ಪೀಡಾಖ್ಯಮ್| ವರ್ಷಾಭೂಃ ಪುನರ್ನವಾ| ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಂ ಘೃತಂ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀದಕಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘನಾತ್ಯಯೇ| ಶರದಿ ಬಾಲೋ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ದುಗ್ಧಿಕಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ| ಹಯಾಹ್ವಯಾ ಅಶ್ವಗನ್ಧಾ|| ೫೦||

Adhikarana brAhmyAdighRutam (51) · Śloka 51

ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕವಚಾಶಾರಿವಾಕುಷ್ಠಸೈನ್ಧವೈಃ| ಸಕಣೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಪೀತಂ ವಾಙ್ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಕೃದ್ ಘೃತಮ್| ಆಯುಷ್ಯಂ ಪಾಪ್ಮರಕ್ಷೋಘ್ನಂ ಭೂತೋನ್ಮಾದನಿಬರ್ಹಣಮ್||೫೧||

ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಣಾನ್ತೈಃ ಸಾಧಿತಂಘೃತಂ ಪೀತಂ ಬಾಲಸ್ಯ ವಾಗಾದಿಕೃತ್ ಭವತ್ಯಾಯುಷ್ಯಾದಿಗುಣಞ್ಚ|| ೫೧||

Adhikarana sArasvataghRutam (52) · Śloka 52

ತ್ರಿಫಲಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನನ್ತಾ ಸಮಙ್ಗಾ ಸಾರಿವಾ ವಚಾ| ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಪಾಠಾ ದ್ವಿಬೃಹತೀ ದ್ವಿಸ್ಥಿರಾ ದ್ವಿಪುನರ್ನವಮ್| ಸಹದೇವಾ ರವೇರ್ವಲ್ಲೀ ಪಯಸ್ಯ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ತೋಯಕುಮ್ಭೇ ಪಚೇದೇತತ್ ಪಲಾಂಶಂ ಪಾದಶೇಷಿತಮ್| ತೇನ ಕೌನ್ತೀವಚಾಕುಷ್ಠಕೃಷ್ಣಾಸರ್ಷಪಸೈನ್ಧವೈಃ| ನೀರುಕ್ಸರೂಪವತ್ಸಾಯಾಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಯಸಾ ಚ ಗೋಃ| ಪುಷ್ಯಯೋಗೇ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಹೇಮಶಕಲಂ ಶೃತಮ್| ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನತೋ ಮೇಧಾಸ್ಮೃತ್ಯಾಯುಃ ಪುಷ್ಟಿಬುದ್ಧಿದಮ್| ರಕ್ಷೋಘ್ನಂ ಚ ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ಸಾರಸ್ವತಮಿದಂ ಘೃತಮ್||೫೨||

ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾನ್ತಾನಾಂ ಪಲಾಶಾನಾಂ ಜಲಕುಮ್ಭೇ ಪಾದಶೇಷಿತೇ ಕ್ವಾಥೇ ಕೌನ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಹ ಘೃತಂ ನೀರುಕ್ತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾಯಾಃ ಗೋಃ ಪಯಸಾ ಸಹ ಪುಷ್ಯಯೋಗೇ ಪ್ರಸ್ಥಸಮ್ಮಿತಂ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ಸಹೇಮಶಕಲಂ ತನುಭಿಃ ಸುವರ್ಣಖಣ್ಡೈಃ ಸಹ| ತದ್ ಘೃತಂ ಪಾನಾದಿನಾ ಮೇಧಾದಿದಂ ರಕ್ಷೋಘ್ನಾದಿಗುಣಞ್ಚ| ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ನಾಮ್ನಾ ಸಾರಸ್ವತಮ್| ಲಕ್ಷಮಣಾ ಪುತ್ರಜನನೀ| ಅನನ್ತಾ ದೂರ್ವಾ| ರವೇರ್ವಲ್ಯಾದಿತ್ಯವಲ್ಲೀ| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ| ಕುಮ್ಭಃ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಪಞ್ಚಶತಪಲಾನಿ|| ೫೨||

Adhikarana vAgvivardhanayogaH (53) · Śloka 53

ಲೀಢಂ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಚಾಹೇಮರಜೋಽಲ್ಪಶಃ| ಸಂವತ್ಸರಂ ಪರಂ ಮೇಧ್ಯಂ ರಕ್ಷೋಘ್ನಂ ವಾಗ್ವಿವರ್ಧನಮ್||೫೩||

ವಚಾ ಹೇಮ್ನೋ ರಜಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸಂವತ್ಸರಂ ಲೀಢಂ ಪರಂ ಮೇಧ್ಯಾದಿಗುಣಮ್| ಹೇಮ ಸುವರ್ಣಮ್|| ೫೩||

Adhikarana vayaHsthAdyavalehanam (54) · Śloka 54

ವಯಃಸ್ಥಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಕುಷ್ಠಂ ಹರಿದ್ರಾ ಶಾರಿವಾ ವಚಾ| ಮಾಂಸೀ ಕೈಡರ್ಯಮಿತ್ಯೇತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀರಜಃ ಸಮಮ್| ಲೀಢ್ವಾಜ್ಯೇನ ಶಿಶುರ್ವರ್ಷಂ ಭವತ್ಯಪಲಿತೋಽವ್ಯಥಃ| ಬಲವಾನ್ ಶೃತಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶತಾಯುಃ ಸ್ಥಿರಯೌವನಃ| ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತರಿಮಂ ಲೇಹಂ ಧಾತ್ರೀಂ ಚಾಸ್ಯಾವಲೇಹಯೇತ್||೫೪||

ವಯಃಸ್ಥಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಚೂರ್ಣೇನ ಸಮಮಾಜ್ಯೇನ ವರ್ಷಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ಶಿಶು ರಪಲಿತತ್ವಾದಿಗುಣೋ ಭವತಿ| ಇಮಞ್ಚ ವಯಃಸ್ಥಾದಿಕಮಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ಧಾತ್ರೀಮಪಿ ವೈದ್ಯೋಽವಲೇಹಯೇತ್|| ೫೪||

Adhikarana dUrvAdiprAshAH (55) · Śloka 55

ಬ್ರಾಹ್ಮೀವದ್ಯೋಜಯೇದ್ದೂರ್ವಾಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲಾಮ್| ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಂ ಶ್ವೇತತಕ್ಕಾರೀಮವ್ಯಣ್ಡಾಂ ಗೌರಸರ್ಷಪಾಮ್| ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾಂ ಫಲಿನೀ ಪಕ್ವಂ ಚ ಬೃಹತೀಫಲಮ್| ರೋಹಿಷಂ ಚೇತ್ಯಮೀ ಪ್ರಾಶಾಃ ಪೃಥಗ್ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಮಹತಾಽಪ್ಯುಪಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ನರೇಣ ನಿಯತಾತ್ಮನಾ||೫೫||

ಬ್ರಾಹ್ಮೀವದ್ದೂರ್ವಾದೀನಪಿ ಪೃಥಗ್ಯೋಜಯೇತ್| ಬ್ರಾಹ್ಮೀವದಿತ್ಯನೇನೈತತ್ ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್| ಯದ್ವಯಃಸ್ಥಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ತತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಪರಿಹಾರೇಣ ದೂರ್ವಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಚೂರ್ಣೇನ ಯುಕ್ತಂ ಲೇಹ್ಯಮಿತಿ| ತರ್ಕಾರ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥಾಖ್ಯಾ(ನಿ) ಅವ್ಯಣ್ಡೇಕ್ಷುರಕಸ್ತೈಲಕಣ್ಟಕಃ ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಕಃ| ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಪುತ್ರಜನನೀ ರಕ್ತಬನ್ಧುಚ್ಛದಾ ತಥಾ|| ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾ ಶತಾವರೀ| ಫಲಿನೀ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾ| ರೋಹಿಷಂ ಭೂತಿಕಮ್| ಏತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಪ್ರಾಶೇನ ಸಹ ದೂರ್ವಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಗ್ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಾಶಾಃ| ಏತೇ ಚ ಕೇವಲಂ ಬಾಲೇನ ನ ಯಾವನ್ಮಹತಾಪಿ ನರೇಣೋಪಯೋಕ್ತವ್ಯಾಃ ನಿಯತಾತ್ಮನಾ ನಿಯತೇನ್ದ್ರಿಯೇಣ|| ೫೫||

Adhikarana mRudBakShaNAdbAlarakShA (56) · Śloka 56

ನಿತ್ಯಂ ಮೃದ್ಭಕ್ಷಣಾದ್ರಕ್ಷೇತ್ತಯಾ ಸ್ಯುರ್ನಿಯತಂ ಗದಾಃ| ಪಾಣ್ಡುತ್ವಶ್ವಯಥುಶ್ವಾಸಕಾಸಾತೀಸಾರಜನ್ತವಃ| ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಗ್ನಿಸದನಸ್ತನ್ಯದ್ವೇಷಾಙ್ಗರುಗ್ಭ್ರಮಾಃ||೫೬||

ಬಾಲಾಞ್ಚ ಮೃದ್ಭಕ್ಷಣಾನ್ನಿತ್ಯಂ ರಕ್ಷೇತ್| ತಯಾ ಹಿ ಮೃದಾ ನಿಯತಮವಶ್ಯಂ ಗದಾಃ ಸ್ಯುಃ| ಕೇ ತ ಇತ್ಯಾಹ-ಪಾಣ್ಡುತ್ವೇತ್ಯಾದಿ| ಜನ್ತವಃ ಕ್ರಿಮಯಃ|| ೫೬||

Adhikarana dantapavanaBakShaNaniShedhaH (57) · Śloka 57

ಭಕ್ಷಯೇದ್ದನ್ತಪವನಂ ನಾಸ್ಥಿರದ್ವಿಜಬನ್ಧನಃ| ತಸ್ಯ ತದ್ ಘಟ್ಟನಾತ್ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರ್ಯಾದ್ದನ್ತಾಮಯಾನ್ಮರುತ್||೫೭||

ಸ ಚ ಬಾಲೋ ಯಾವತ್ಸ್ಥಿರದ್ವಿಜಬನ್ಧನೋ ನ ಸಮ್ಪನ್ನಸ್ತಾವದ್ ದನ್ತಪವನಂ ನ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ತಸ್ಯೇತ್ಯಸ್ಥಿರದ್ವಿಜಬನ್ಧನಸ್ಯ| ತತ್ ಘಟ್ಟನಾತ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾಯುರ್ದನ್ತಾಮಯಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೫೭||

Adhikarana bAlopacArapAlanaPalam (58-59) · Śloka 59

ಶೂರೈರಾಯುಧಿಭಿರ್ಗುಪ್ತಮಧೃಷ್ಯಂ ನಗರಂ ಪರೈಃ| ಯಥಾ ಶಿಶೋರ್ವಪುಸ್ತದ್ವದ್ಯಥೋಕ್ತೈರ್ವಿಧಿಭಿರ್ಗ್ರಹೈಃ||೫೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಬಾಲೋಪಚರಣೀಯೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫೯||

ಅಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಾನಾಂ ವಿಧೀನಾಂ ಪ್ರಯೋಜನಮಾಚಿಖ್ಯಾಸುರಿದಮಾಹ-ಶೂರೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಶೂರೈರಾಯುಧಪಾಣಿಭಿರ್ಗುಪ್ತಂ ನಗರಂ ಯಥಾ ಪರೈಃ ಶತ್ರುಭಿರಧೃಷ್ಯಂ ಧರ್ಷಯಿತುಮಶಕ್ಯಂ ತಥಾ ಯಥೋಕ್ತೈರ್ವಿಧಿಭಿರ್ಗುಪ್ತಂ ರಕ್ಷಿತಂ ಗ್ರಹೈಃ ಸ್ಕನ್ದಾದಿಭಿರಧೃಷ್ಯಮಿತಿ|| ೫೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ- ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ