Adhikarana atha bAlopacaraNIyo nAma prathamo~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka
🔊 Audio coming soon
ഏവം പഞ്ചഭിഃ സ്ഥാനൈസ്തന്ത്രസ്യ പ്രധാനമങ്ഗകായാഖ്യം ശേഷാങ്ഗവ്യാപി നിര്ണീതമ്| ബാലാദീനാം തു സപ്താനാം സ്തോകവ്യക്തശേഷത്വാത്സര്വേഷാമേവ നിര്ണയം കര്തുമുത്തരാഖ്യം ഷഷ്ഠം സ്ഥാനമാരഭ്യതേ| തത്രാപി ബാലേ കായതസ്തോകമന്തരം യാതോऽതഃ പ്രഥമമേവ ബാലചികിത്സാ വക്തവ്യാ| തത്ര പ്രഥമം ബാലസ്യ രോഗോദ്ഭവപ്രതിഷേധോപായപ്രദര്ശനാര്ഥമധ്യായ ആരഭ്യതേ| തതോऽരക്ഷയാ ജാതാനാം രോഗാണാം പ്രതീകാരദര്നായൈവ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ|
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ബാലോപചരണീയനാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो बालोपचरणीयनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദി പൂര്വവദ്വ്യാഖ്യേയമിതി ഹേത്യാദി ച| ബാലോപചരണമധികൃത്യ കൃതോऽധ്യായോ ബാലോപചരണീയഃ, തം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ|| ൧||
Adhikarana ulbAdvishodhanam (2) · Śloka 2
അഥ ഖലു ജാതമാത്രമേവ ബാലമുല്ബാത് സൈന്ധവസര്പിഷാ മാര്ജയേത്||൨||
अथ खलु जातमात्रमेव बालमुल्बात् सैन्धवसर्पिषा मार्जयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാനന്തര്യേ| 'ഖലു' ശബ്ദ ഇദാനീമര്ഥേ| ജാതമാത്രം തത്കാല ഏവ ബാലമുല്ബാത് വേഷ്ടിതോ ജായതേ യേന ഗര്ഭഃ സ ഉല്ബസ്തസ്മാത് സൈന്ധവയുക്തേന സര്പിഷാ മാര്ജയേച്ഛോധയേത്||൨||
Adhikarana prANapratyAnayanam (3) · Śloka 3
തതോऽസ്യാതിപ്രബലമോഹജ്വരപരീതസര്വഗാത്രസ്യ ക്രോശിതുമപി രുജാനുരൂപസമര്ഥസ്യാനവസ്ഥിതാശേഷദേഹധാതോരസമ്ഭാവ്യ യൌവനാദ്യവസ്ഥസ്യ ക്രകചസ്പര്ശമിവ കരവസനശയനസംസര്ഗമന്യമാനസ്യാവികല്പിതമങ്ഗാനി വിക്ഷിപ്തഃ പുനരിവ മരണമനുഭവതോ ലീയമാനസംജ്ഞസ്യാതിസമ്ബാധയോനിപുടാവപീഡിതപ്രാണപ്രത്യാനയനായ ബലാതൈലേന പരിഷേകം കുര്യാത്| കര്ണ മൂലേ ചാശ്മനോഃ സങ്ഘട്ടനമ്||൩||
ततोऽस्यातिप्रबलमोहज्वरपरीतसर्वगात्रस्य क्रोशितुमपि रुजानुरूपसमर्थस्यानवस्थिताशेषदेहधातोरसम्भाव्य यौवनाद्यवस्थस्य क्रकचस्पर्शमिव करवसनशयनसंसर्गमन्यमानस्याविकल्पितमङ्गानि विक्षिप्तः पुनरिव मरणमनुभवतो लीयमानसंज्ञस्यातिसम्बाधयोनिपुटावपीडितप्राणप्रत्यानयनाय बलातैलेन परिषेकं कुर्यात्| कर्ण मूले चाश्मनोः सङ्घट्टनम्||३||
🔊 Audio coming soon
തതോऽനന്തരമസ്യ ബാലസ്യാതിസമ്ബാധേനാതിസങ്കടേന യോനിപുടേന പ്രസൂതികാലേऽവപീഡിതാനാം പ്രാണാനാം പ്രത്യാനയനായ ബലാതൈലേന ശരീരോക്തേന പരിഷേകം കുര്യാത്| കിമ്ഭൂതസ്യേത്യാഹ-അതിപ്രബലേത്യാദി| അതിപ്രബലേന മോഹജ്വരേണ പരീതാനി സമന്താദ്വ്യാപ്താനി സര്വഗാത്രാണി യസ്യ| ജന്മമരണയോര്ഹി മോഹജ്വരാവേശഃ പ്രാഗുക്തഃ| തഥാ പ്രസൂതിക്ലേശരുജാനുരൂപം താം പ്രതികര്ത്തും ക്രോശിതുമപ്യക്ഷമസ്യാശക്തസ്യ| തഥാ അനവസ്ഥിതാ അഗൃഹീതസ്വരൂപാ അശേഷാ ദേഹധാതവോ യസ്യ| ധാതവോ വാതാദിരസാദിമൂത്രാദയഃ| തഥാ അസമ്ഭാവ്യാ യൌവനാദ്യവസ്ഥാ യസ്യ| അന്യകരാദിസംസര്ഗഞ്ച ക്രകചസ്പര്ശമിവ മന്യമാനസ്യ| ക്രകചം കരപത്രമ്| തഥാവികല്പിതം രുജാപ്രയുക്തത്വേനൈവാങ്ഗാനി വിക്ഷിപ്തഃ| തഥാന്യജന്മനി മരണമനുഭൂയ പ്രസൂതികാലേ രുജയാ പുനരിവ മരണമനുഭവതോ ലീയമാനസംജ്ഞസ്യ മൂഢചേതനസ്യ| കര്ണമൂലേ കര്ണസമീപേ ചാസ്യ ബാലസ്യാശ്മനോഃ പാഷാണയോഃ സങ്ഘട്ടനം പരസ്പരാഭിഘാതം കുര്യാത്| ഏതച്ച പ്രസൂതികാലസഞ്ജാതമോഹപ്രശമാര്ഥമ്|| ൩||
Adhikarana nishceShTasya prabodhanaM karNe mantroccAraNaM ca (4) · Śloka 4
യദി വാऽചേഷ്ട ഏവ സ്യാത്തതഃ കൃഷ്ണകപാലികയാ ശൂര്പേണ ചൈനമഭിനിഷ്പുനീയാത്| ദക്ഷിണകര്ണമൂലേ ച മന്ത്രമസ്യോച്ചാരയേത് _ അങ്ഗാദങ്ഗത്സമ്ഭവസി ഹൃദയാദഭിജായസേ| ആത്മാ വൈ പുത്രനാമാസി സ ജീവ ശരദാം ശതമ്| ശതായുഃ ശതവര്ഷോऽസി ദീര്ഘമായുരവാപ്നുഹി| നക്ഷത്രാണി ദിശോ രാത്രിരഹശ്ചത്വാഭിരക്ഷതു||൪||
यदि वाऽचेष्ट एव स्यात्ततः कृष्णकपालिकया शूर्पेण चैनमभिनिष्पुनीयात्| दक्षिणकर्णमूले च मन्त्रमस्योच्चारयेत् _ अङ्गादङ्गत्सम्भवसि हृदयादभिजायसे| आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदां शतम्| शतायुः शतवर्षोऽसि दीर्ग़मायुरवाप्नुहि| नक्षत्राणि दिशो रात्रिरहश्चत्वाभिरक्षतु||४||
🔊 Audio coming soon
അത്രാന്തരേ ച യദ്യചേഷ്ട ഏവ സ്യാത്തതഃ കൃഷ്ണയാ ധൂമകജ്ജലേന മൃദിതമധ്യയാ കപാലികയാ ശൂര്പേണ ചാഭിനിസ്ഫുരണായ യതേത| യതോऽതിപ്രഭാവാത്തം ബോധയതി| അസ്യ ച ബാലസ്യ ദക്ഷിണകര്ണമൂലേ അങ്ഗാദങ്ഗാദിത്യാദി ശ്ലോകദ്വയം മന്ത്രമുച്ചാരയേത്| മന്ത്രവ്യാഖ്യാനസ്യ യത് പ്രയോജനം തത്സുബോധമ്|| ൪||
Adhikarana nAbhinAlacchedanAdi (5) · Śloka 5
പ്രത്യാഗതപ്രാണസ്യ ച പ്രകൃതിഭൂതസ്യ നാഭിനാലം നാലാഭിബന്ധനാച്ചതുരങ്ഗുലസ്യോര്ധ്വം ക്ഷോഉമസൂത്രേണ ബദ്ധ്വാ തീക്ഷ്ണേന ശസ്ത്രേണ വര്ധയേത്| ഗ്രീവായാം ചൈനമാസജ്ജേത്| നാഭിഞ്ച കുഷ്ഠതൈലേന സേചയേത്||൫||
प्रत्यागतप्राणस्य च प्रकृतिभूतस्य नाभिनालं नालाभिबन्धनाच्चतुरङ्गुलस्योर्ध्वं क्षोउमसूत्रेण बद्ध्वा तीक्ष्णेन शस्त्रेण वर्धयेत्| ग्रीवायां चैनमासज्जेत्| नाभिञ्च कुष्ठतैलेन सेचयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
തതഃ പ്രകൃതിഭൂതസ്യ സ്വസ്ഥസ്യ ച നാലാഭിബന്ധനാന്രാഭിനാലസ്യ യത്ര ജഠരേ നിബന്ധനം ഭവതി, തസ്മാച്ചതുരങ്ഗുലാദൂര്ധ്വം ക്ഷോഉമസൂത്രേണ ബദ്ധ്വാ സൂത്രബന്ധാദൂര്ധ്വം ശസ്ത്രേണ നാഭിനാലസ്യ വര്ധനം ഛേദനം കുര്യാത്| ഏനമിതി ഛിന്നശിഷ്ടം നാഭിനാലം ബാലസ്യ ഗ്രീവായാം സൂത്രേണാസജ്ജയേല്ലമ്ബത്വപരിഹാരായ| കുഷ്ഠേന യുക്തം സിദ്ധം വാ തൈലം കുഷ്ഠതൈലം തേന നാഭിം സേചയേത്|| ൫||
Adhikarana snapanam (6) · Śloka 6
തതഃ ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ സര്വഗന്ധോദകേന വാ സപ്തതപനീയരജതനിര്വാപണകവോഷ്ണേന കപിത്ഥപത്രകഷായേണ വാ തദ്വിധേന സ്നാപയേത്||൬||
ततः क्षीरिवृक्षकषायेण सर्वगन्धोदकेन वा सप्ततपनीयरजतनिर्वापणकवोष्णेन कपित्थपत्रकषायेण वा तद्विधेन स्नापयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
തതോऽനന്തരം തം ബാലം ക്ഷീരിവൃക്ഷാണാം വടാദീനാം കഷായേണ തപ്താനാം തപനീയരജതാനാം നിര്വാപണേന തത്ര താപോപശമേനോഷ്ണീകൃതേന സ്നാപയേദിതി| അഥവാ സര്വഗന്ധദ്രവ്യോദകേന തപനീയാദിതപ്തേന| അഥവാ കപിത്ഥപത്രാണാം കഷായേണ തദ്വിധേനേതി തപനീയാദികവോഷ്ണേന| തപനീയം സുവര്ണമ്| രജതം രുപ്യമ്|| ൬||
Adhikarana jihvauShThAdishodhanam (7) · Śloka 7
തതോऽസ്യ സുപരിലിഖിതനഖയാ സുപ്രക്ഷാലിതോപവാനയാ കാര്പാസപിച്വവഗുണ്ഠിതയാ ദക്ഷിണപ്രദേശിന്യാ ജിഹ്വോഉഷ്ഠകണ്ഠമനുസുഖം പ്രമുജ്യാത്| താലും ചോന്നാമ്യ സ്നേഹപിചുനോപരിഷ്ടാദവഗുണ്ഠയേത്||൭||
ततोऽस्य सुपरिलिख़ितनख़या सुप्रक्षालितोपवानया कार्पासपिच्ववगुण्ठितया दक्षिणप्रदेशिन्या जिह्वोउष्ठकण्ठमनुसुख़ं प्रमुज्यात्| तालुं चोन्नाम्य स्नेहपिचुनोपरिष्टादवगुण्ठयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
തതഃ സ്നാനാദനന്തരമസ്യ ബാലസ്യ സുപരിലിഖിതനഖത്വാദിയുക്ത്യാ ദക്ഷിണകരപ്രദേശിന്യാ ജിഹ്വോഉഷ്ഠകണ്ഠം സാധു സത്രിവേശായ പ്രമൃജ്യാത്| സുപരിലിഖിതം പാരൂഷ്യാദിനാശായ ശസ്ത്രേണ കൃത്തം നഖം യസ്യാഃ| പൂര്വം സുപ്രക്ഷലിതാ പശ്ചാദുപവനോപശുഷ്കാ സുപ്രക്ഷാലിതോപവാനാ| കാര്പാസമയഃ പിചുഃ കാര്പാസഖണ്ഡഃ| തേനാവഗുണ്ഠിതയാ മാര്ദവായ വേഷ്ടിതയാ| പ്രദേശിന്യങ്ഗുഷ്ഠാത് ദ്വിതീയാ| തഥാവിധയൈവ ച തഥാ താലൂന്നാമ്യ സ്നേഹയുക്തേന കാര്പാസപിചുനോപരിഷ്ടാച്ഛിരസ്യവഗുണ്ഠയേദാച്ഛാദയേത്|| ൭||
Adhikarana medhAjanakaM prAshanam (8) · Śloka 8
തതശ്ചൈന്ദ്രീബ്രാഹ്മീശങ്ഖപുഷ്പീവചാകല്കം മധുഘൃതോപേതം ഹരേണുമാത്രമ് കുശാഗ്രാഭിമന്ത്രിതം സൌവര്ണേനാശ്വത്ഥപത്രേണ മേധായുര്ബലജനനം പ്രാശയേത്| തദ്വദ് ബ്രാഹ്മീബലാനന്താശതാവര്യന്യതമചൂര്ണം വാ||൮||
ततश्चैन्द्रीब्राह्मीशङ्खपुष्पीवचाकल्कं मधुघृतोपेतं हरेणुमात्रम् कुशाग्राभिमन्त्रितं सौवर्णेनाश्वत्थपत्रेण मेधायुर्बलजननं प्राशयेत्| तद्वद् ब्राह्मीबलानन्ताशतावर्यन्यतमचूर्णं वा||८||
🔊 Audio coming soon
അനന്തരമൈന്ദ്ര്യാദീനാം കല്കം ഹരേണുമാത്രമാനം മധുഘൃതാഭ്യാം യുക്തം കുശാഗ്രേണ ദര്ഭാഗ്രേണ മേധാദിജനനേന വൈദികേന മന്ത്രേണാഭിമന്ത്രിതം സുവര്ണവികാരേണാശ്വത്ഥപത്രേണ കരണേന പ്രാശയേത്തം മേധാദിജനനമ്| ഏന്ദ്രീ ഇന്ദ്രാണീ| ബ്രാഹ്മീ ബ്രഹ്മസുവര്ചലാ| ശങ്ഖപുഷ്പീ കാശ്മീരേഷു വീരടീ| ഹരേണവഃ സതീനാഃ| അശ്വത്ഥപത്രാകൃതിത്വാത്സോഉവര്ണമശ്വത്ഥപത്രമ്| തദ്വദൈന്ദ്ര്യാദികല്കവിധിനാനേന ബ്രാഹ്മ്യാദീനാമന്യതമസ്യ വാ ചൂര്ണം പ്രാശയേത്| അനന്താ ദൂര്വാ|| ൮||
Adhikarana garBodakavAmanam (9) · Śloka 9
തതഃ സൈന്ധവോപഹിതേന സര്പിഷാ ഗര്ഭോദകാനി വാമയേത്| തഥാസ്യോരഃ കണ്ഠവിശുദ്ധ്യാ ലാഘവമഭിലാഷശ്ച ജായതേ||൯||
ततः सैन्धवोपहितेन सर्पिषा गर्भोदकानि वामयेत्| तथास्योरः कण्ठविशुद्ध्या लाघवमभिलाषश्च जायते||९||
🔊 Audio coming soon
തതഃ പ്രാശാദനന്തരമസ്മൈ സൈന്ധവേന യുക്തം സര്പിര്ഗര്ഭോദകവമനായ ദദ്യാത്| തയേതി വമനേനാസ്യ ബാലസ്യോരഃകണ്ഠസ്യ വിശുദ്ധ്യാ ലാഘവാദികം ജായതേ|| ൯||
Adhikarana jAtakarma (10) · Śloka 10
അഥാസ്യ ജാതകര്മ പ്രാജാപത്യേന വിധിനാ കുര്യാത്||൧൦||
अथास्य जातकर्म प्राजापत्येन विधिना कुर्यात्||१०||
🔊 Audio coming soon
അഥാനന്തരമസ്യ ബാലസ്യ പ്രാജാപത്യേന ബ്രാഹ്മേണ വൈദികേന വിധിനാ ജാതകര്മ കുര്യാത്|| ൧൦||
Adhikarana sUtikAyAH stanyAvataraNakAlaH (11) · Śloka 11
അപി ച സിരാണാം ഹൃദയസ്ഥാനാം വിവൃതത്വാത്പ്രസൂതിതഃ| തൃതീയേऽഹ്നി ചതുര്ഥേ വാ സ്ത്രീണാം സ്തന്യം പ്രവര്തതേ||൧൧||
अपि च सिराणां हृदयस्थानां विवृतत्वात्प्रसूतितः| तृतीयेऽह्नि चतुर्थे वा स्त्रीणां स्तन्यं प्रवर्तते||११||
🔊 Audio coming soon
സ്ത്രീണാം സൂതാനാം പ്രസൂതിതഃ പ്രസവാത്തൃതീയേ ചതുര്ഥേ വാഹ്നി സ്തന്യം പ്രവര്തതേ| യതസ്തദാ ഹൃദയസ്ഥാഃ സിരാഃ സര്വാ വിവൃതാ ഭവന്തിഃ, ഗര്ഭിണ്യാസ്തു സംവൃതാഃ| യത ഏവമതോ യാവത്സ്യന്യം താവദയം ക്രമഃ|| ൧൧||
Adhikarana prathamAdidineShu shishoH prAshanam (12) · Śloka 12
തസ്മാത്പ്രഥമേऽഹന്യനന്താ മിശ്രിതേ മധുസര്പിഷീ മന്ത്രപൂതേ ത്രികാലം പ്രാശയേത്| ദ്വിതീയേ ലക്ഷ്മണാസിദ്ധം സര്പിസ്തൃതീയേ ച||൧൨||
तस्मात्प्रथमेऽहन्यनन्ता मिश्रिते मधुसर्पिषी मन्त्रपूते त्रिकालं प्राशयेत्| द्वितीये लक्ष्मणासिद्धं सर्पिस्तृतीये च||१२||
🔊 Audio coming soon
പ്രഥമേऽഹന്യനന്തയാ ദൂര്വയാ മിശ്രിതേ മധുസര്പിഷീ| അനന്താമിശ്രണം മേധാപുഷ്ട്യാദീഞ്ജനയേദേവം വൈദികേന മന്ത്രേണ പൂതേ അഹനി ത്രീന് കാലാന് പ്രാശയേത്| ദ്വിതീയേऽഹ്നി ലക്ഷ്മ്ണാസിദ്ധം സര്പിസ്ത്രികാലമ്| തഥൈവ തൃതീയേ||൧൨||
Adhikarana prathamastanyapAnavidhiH (13) · Śloka 13
തതഃ പ്രാങ്നിവാരിതസ്തന്യസ്യ സ്വപാണിതലസമ്മിതം സര്പിര്ദ്വികാലം ദാപയേദനന്തരം ച സ്തന്യമിഷ്ടിതഃ||൧൩||
ततः प्राङ्निवारितस्तन्यस्य स्वपाणितलसम्मितं सर्पिर्द्विकालं दापयेदनन्तरं च स्तन्यमिष्टितः||१३||
🔊 Audio coming soon
തതോऽനന്തരം ചതുര്ഥേ സ്തന്യപാനാത് പ്രാങ്നിവാരിതസ്തന്യസ്യ യത്നേന രക്ഷിതസ്തന്യപാനസ്യ ദ്വികാലം പ്രാതര്മധ്യാഹ്നേ ച സ്വപാണിതല് അസമ്മിതം ബാലസ്യ കരതലമേയം സര്പിര്ദാപയേത്| അനന്തരം തത്കാല ഏവേഷ്ടതോ യഥേച്ഛം സ്തന്യം ദാപയേത്|| ൧൩||
Adhikarana karNapathi snehadAnam (14) · Śloka 14
അഹരഹശ്ചാസ്യ ശ്രോത്രശൃങ്ഗാടകം സ്നേഹാപ്ലുതേന പ്ലോതേന പ്രച്ഛാദയേത്||൧൪||
अहरहश्चास्य श्रोत्रशृङ्गाटकं स्नेहाप्लुतेन प्लोतेन प्रच्छादयेत्||१४||
🔊 Audio coming soon
അസ്യ ച ബാലസ്യാഹരഹഃ പ്രതിദിനം ശ്രോത്രശൃങ്ഗാടകം കര്ണപഥം സ്നേഹാപ്ലുതേന സ്നേഹമഗ്നേന പ്ലോതേന ചൈലഖണ്ഡേന പ്രച്ഛാദയേത്|| ൧൪||
Adhikarana saMveshanam (15) · Śloka 15
പ്രാക്ശിരസം ചൈനം ക്ഷോഉമനിചയേ സംവേശയേദുച്ഛീര്ഷകേ ചാസ്യാഭിമന്ത്രിതമുദകുമ്ഭം സ്ഥാപയേത് ദ്വാരപക്ഷയോശ്ച||൧൫||
प्राक्शिरसं चैनं क्षोउमनिचये संवेशयेदुच्छीर्षके चास्याभिमन्त्रितमुदकुम्भं स्थापयेत् द्वारपक्षयोश्च||१५||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷൌമാണാം വസ്ത്രാണാം നിചയേ പ്രാക്ശിരസമേനം ബാലം സംവേശയേച്ച| സംവേശനം ശയ്യായാം സ്ഥാപനമ്| സുബോധമ്| ഉച്ഛീര്ഷകഃ ശയ്യായാഃ ശിരോഭാഗഃ| ദ്വാരപക്ഷോ ദ്വാരപാര്ശ്വഃ|| ൧൫||
Adhikarana vIjanAdyupacArAH (16) · Śloka 16
ആദാരീവിദാരീബദരീഖദിരനിമ്ബപീലുപരൂഷകശാഖാഭിരേനം വീജയേത്| താഭിശ്ച സമന്തതഃ സൂതികാഗാരം പരിVവാരയേത്| സര്ഷപാതസീകണകണികാശ്ചാന്തര്ബഹിഃ പ്രകിരേത്| സായം പ്രാതശ്ച ബലിമ്||൧൬||
आदारीविदारीबदरीख़दिरनिम्बपीलुपरूषकशाख़ाभिरेनं वीजयेत्| ताभिश्च समन्ततः सूतिकागारं परिVवारयेत्| सर्षपातसीकणकणिकाश्चान्तर्बहिः प्रकिरेत्| सायं प्रातश्च बलिम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ഏനം ബാലമാദാര്യാദീനാം ശാഖാഭിര്വീജനം കാരയേത്| (നി) ആദാരീ കാകഹന്താലീ തോയാ ഖദിരവല്യപി| വീജനം വ്യജനവാതേന പവനമ്| താഭിശ്ചാദാര്യാദിശാഖാഭിഃ സൂതികാഗാരം സമന്തതഃ സര്വതോദിക്കം പരിവാരയേത്| സൂതികാഗാരസ്യാന്തര്ബഹിശ്ച സര്ഷപാദികണികാ വികിരേദ്വിക്ഷിപേത്| സായം പ്രാതശ്ച ബലിം ഭൂതോപഹാരമന്തര്ബഹിഃ പ്രകിരേത്||൧൬||
Adhikarana dhUpanaM shAntikarma ca (17) · Śloka 17
വ്രണോക്തൈശ്ച ഗുഗ്ഗുല്വാദിഭിര്ധൂപം കുര്വീത| തഥാ ബ്രാഹ്മണോऽഥര്വവേദവിദ്ദശാഹം ശാന്തികര്മ കുര്യാത്| മായൂരീം മഹാമായൂരീമാര്യാരത്നകേതുധാരിണീം ചോഭയകാലം വാചയേത്||൧൭||
व्रणोक्तैश्च गुग्गुल्वादिभिर्धूपं कुर्वीत| तथा ब्राह्मणोऽथर्ववेदविद्दशाहं शान्तिकर्म कुर्यात्| मायूरीं महामायूरीमार्यारत्नकेतुधारिणीं चोभयकालं वाचयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
വര്ണോക്താ ഗുഗ്ഗുല്വാദയഃ സൂത്രസ്ഥാനേ ശസ്ത്രകര്മവിധോഉ ഗുഗ്ഗുല്വഗുരുസര്ജരസവചാഗോഉരസര്ഷപേത്യാദിനാ പഠിതാഃ| സുബോധമ്| ദ്വേ വിദ്യേ ഏകാ ലഘുമായൂരീ സപ്തശതീ| ദ്വിതീയാ മഹാമായൂരീ ചതുഃസഹസ്രീ| ആര്യാശബ്ദഃ പ്രജാവാചീ| രത്നകേതുനാമ്നാ വിശിഷ്ടാ ധാരിണീതി സൌഗതാദീനാം യാ പ്രസിദ്ധാ|| ൧൭||
Adhikarana rakShAkarmavisheShaH (18) · Śloka 18
ഹിങ്ഗുവചാതുരുഷ്കരക്ഷോഘ്നൈഃ പോടലികാമുത്തരദേഹല്യാമാസജ്ജേത്| കുമാരസ്യ ച സഹ മാത്രാ കാണ്ഠേ ഉച്ഛീര്ഷകേ ച| തദ്വദാര്യാപര്ണശബരീമാര്യാപരാജിതാം ച ഗോരോചനാഭിലിഖിതാമ്| ദ്വാരേ ച ദേഹലീമനുതിര്യങ്മുസലം നിധാപയേത്| കണകണ്ഡകതിന്ദുകേന്ധനാഗ്നിം നക്തം ദിവഞ്ച ജാഗൃയാത്| തഥാനുരക്താഃ സ്ത്രിയഃ സുഹൃദശ്ച| പ്രഹൃഷ്ടജനസമ്പൂര്ണഞ്ച തദ്വേശ്മ കാര്യമ്||൧൮||
हिङ्गुवचातुरुष्करक्षोघ्नैः पोटलिकामुत्तरदेहल्यामासज्जेत्| कुमारस्य च सह मात्रा काण्ठे उच्छीर्षके च| तद्वदार्यापर्णशबरीमार्यापराजितां च गोरोचनाभिलिखिताम्| द्वारे च देहलीमनुतिर्यङ्मुसलं निधापयेत्| कणकण्डकतिन्दुकेन्धनाग्निं नक्तं दिवञ्च जागृयात्| तथानुरक्ताः स्त्रियः सुहृदश्च| प्रहृष्टजनसम्पूर्णञ्च तद्वेश्म कार्यम्||१८||
🔊 Audio coming soon
പോടലികാ പ്രസേവികാ| ഉത്തരദേഹലീ ദ്വാരശാഖയോരുപര്യാസക്തം കാഷ്ഠമ്| കുമാരസ്യ ബലസ്യ കണ്ഠേ ഉച്ഛീര്ഷകേ ച ഹിങ്ഗ്വാദിപോടലികാമാസജ്ജേത്| തന്മാതുശ്ച തഥൈവേതി സഹാര്ഥഃ| ആര്യാപര്ണശബരീവിദ്യാ ആര്യാപരാജിതാ ഇതി മൂലമന്ത്രേണ ഗോരോചനയാ ഭൂര്ജാദിപത്രലിഖിതാ തസ്യ കണ്ഠേ ഉച്ഛീര്ഷകേ ചാസജ്ജേത്| ദേഹലീമനു ദേഹല്യനുസാരേണ ദ്വാരേ തിര്യങ്മുസലം നിധാപയേത്| ദേഹലീ ദ്വാരശാഖയോരാധാരകാഷ്ഠമ്| യസ്യ ചാഗ്നേഃ കണാദികമിന്ധനം തമഗ്നിം നക്തന്ദിവം ച ജാഗൃയാത് നിര്യാണാദ്രക്ഷേത്| കണം ഖണ്ഡതണ്ഡുലാഃ| കണ്ഡകം തണ്ഡുലക്ഷോദനചൂര്ണമ്| തഥാനുരക്താഃ സ്ത്രിയോ ജാഗൃയുഃ സുഹൃദശ്ച| സുബോധമ്|| ൧൮||
Adhikarana stanyadAnArhadhAtrIlakShaNam (19) · Śloka 19
അഥാസ്യ സമാനവര്ണാ മധ്യമവയാഃ ശുചിരലോലുപാ നിഭൃതാനാതുരാ ജീവദ്വത്സാ വത്സലാ ദക്ഷിണാ ബ്രഹ്മചാരിണ്യവ്യങ്ഗാ ബഹുക്ഷീരാ ശുക്ലാമ്ബരാചാരാ ദീര്ഘഹ്രസ്വാദിദേഹദോഷാഷ്ടകരഹിതാ അലമ്ബോര്ധ്വചൂചുകാതിപീനഹീനസ്തനദോഷമുക്താ യുക്തചൂചുകാ ധാത്രീ സ്യാത്തസ്യ ഏവ സ്തന്യം പിബേത||൧൯||
अथास्य समानवर्णा मध्यमवयाः शुचिरलोलुपा निभृतानातुरा जीवद्वत्सा वत्सला दक्षिणा ब्रह्मचारिण्यव्यङ्गा बहुक्षीरा शुक्लाम्बराचारा दीर्घह्रस्वादिदेहदोषाष्टकरहिता अलम्बोर्ध्वचूचुकातिपीनहीनस्तनदोषमुक्ता युक्तचूचुका धात्री स्यात्तस्य एव स्तन्यं पिबेत||१९||
🔊 Audio coming soon
അഥ ബാലസ്യ സവര്ണത്വാദിയുക്താ ധാത്രീ സ്യാത്| വര്ണോ ബ്രാഹ്മണാദിഃ| മധ്യം വയസ്താരുണ്യാദ്വര്ധ്വമ്| ദാരുവാഹിഃ പഠതി| തരുണീ സ്യാദവത്സലാ| ക്ലേശം ന സഹതേ വൃദ്ധാ സ്തന്യം ചാസ്യാ ന പുഷ്ടികൃദിതി| ലോലുപാ ആഹാരപാനഗൃധ്നുഃ നിഭൃതാ അവ്യഗ്രാ| അനാതുരാ വ്യാധിരഹിതാ| വത്സലാ അപത്യവത്സലാ| ദക്ഷിണാ അനുകൂലാ| ബ്രഹ്മചാരിണീ നിഷിദ്ധപുംസം യോഗാ| അവ്യങ്ഗാ സമ്പൂര്ണാങ്ഗാ| ആചാരസ്യ ശുക്ലത്വമനിന്ദിതത്വമ്| അഷ്ടൌ ദേഹദോഷാഃ അതിദീരത്വമതിഹ്രസ്വത്വമതിലോമത്വമലോമത്വമതിശുക്ലത്വമതികൃഷ്ണത്വമതികാര്ശ്യമതിസ്ഥൂലത്വഞ്ച| അലമ്ബചൂചുകാ അനൂര്ധ്വാഭിമുഖചൂചുകാ ച| അതിപീനഹീനാഭ്യാം സ്തനദോഷാഭ്യാം മുക്താ| യുക്തം പ്രമാണാനധികം ചൂചുകം യസ്യാഃ സാ തഥോക്താ| ചൂചുകം സ്തനാഗ്രമ്| തസ്യാ യഥോക്തായാ ഏവ ധാത്ര്യാഃ സ്തന്യം പിബേത്| ഏവകാരഗ്രഹണമേതദ്ഗുണമിശ്രീഭാവപ്രതിഷേധായ|| ൧൯||
Adhikarana shuddhastanyalakShaNam (20) · Śloka 20
തച്ചോദകപാത്രേ ദുഹ്യമാനമേകതാം യദുദകേന സഹ ഗച്ഛതി വക്ഷ്യമാണദോഷരഹിതഞ്ച തച്ഛുദ്ധമാരോഗ്യബലജനനമ്||൨൦||
तच्चोदकपात्रे दुह्यमानमेकतां यदुदकेन सह गच्छति वक्ष्यमाणदोषरहितञ्च तच्छुद्धमारोग्यबलजननम्||२०||
🔊 Audio coming soon
തച്ചേതി സ്തന്യമുദകപൂര്ണേ പാത്രേ ദുഹ്യമാനമുദകേന സഹ യദേകതാമവിഭക്തവൃത്തിത്വം ഗച്ഛതി| ബാലാമയപ്രതിഷേധേ വക്ഷ്യമാണോഉഃ സ്തന്യദോഷൈഃ രഹിതം തച്ഛുദ്ധമാരോഗ്യാദിജനനം ച ബോദ്ധവ്യമ്|| ൨൦||
Adhikarana dhAtryAH stanadAnavidhiH (21) · Śloka 21
അഥ ധാത്രീ സ്നാതാऽനുലിപ്താ നിത്യമഹതവാസാഃ സുമനാഃ പ്രജാസ്ഥാപനൌഷധീഃ ശിരസാ ബിഭ്രാണാ പ്രാങ്മൂഖീ സ്തനം പ്രാഗ്ദക്ഷിണം ധൌതമീഷത്പരിസ്രുതം പായയേത്||൨൧||
अथ धात्री स्नाताऽनुलिप्ता नित्यमहतवासाः सुमनाः प्रजास्थापनौषधीः शिरसा बिभ्राणा प्राङ्मूखी स्तनं प्राग्दक्षिणं धौतमीषत्परिस्रुतं पाययेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദിനാ ധാത്ര്യാഃ പ്രഥമം സ്തനപാനവിധാനമ്| സുമനാഃ സുചിത്താ പ്രജാസ്ഥാപനീയാന്യൌഷധാനി ഏന്ദ്രീദൂര്വാദീനി മഹാകഷായസംഗ്രഹോക്താനി| ഈഷത്പരിസ്രുതം സ്തോകകൃഷ്ടസ്തന്യം സ്തനം ബാലം ധാത്രീ പായയേത്|| ൨൧||
Adhikarana nAnAstanyapAnadoShAH (22) · Śloka 22
നാനാസ്തന്യസ്യ ഹ്യസാത്മ്യത്വാന്നാനാവിധാ വ്യാപദോ ഭവന്തി| അപരിസ്രുതേ ചാതിസ്തന്യപൂര്ണസ്തനപാനേനോത്സ്നേഹനാത് കാസശ്വാസജ്വരച്ഛര്ദിഷാം സമ്ഭവഃ||൨൨||
नानास्तन्यस्य ह्यसात्म्यत्वान्नानाविधा व्यापदो भवन्ति| अपरिस्रुते चातिस्तन्यपूर्णस्तनपानेनोत्स्नेहनात् कासश्वासज्वरच्छर्दिषां सम्भवः||२२||
🔊 Audio coming soon
നാനേത്യാദിനാനേകസ്തന്യപാനപ്രതിഷേധപ്രയോജനമ്| അതിസ്തന്യപൂര്ണസ്തനപാനേന ബാലസ്യോത്സ്നേഹനാത് കാസാദിസമ്ഭവഃ| ഉത്സ്നേഹനം തത് സ്നേഹസ്യാന്തര്ഗമനമ്|| ൨൨||
Adhikarana stanyanAshahetavaH stanyajananopAyAshca (23) · Śloka 23
രൂക്ഷാന്നപാനകര്ശനക്രോധശോകകാമാദിഭിഃ സ്തന്യനാശഃ| സ്തന്യജനനാനി തു മദ്യാനി സീധുവര്ജ്യാന്യാനൂപമാംസാനി ദ്രവാഃ സ്വാദ്വമ്ലലവണപ്രായാശ്ചാഹാരാഃ ക്ഷീരിണ്യശ്ചൌഷധയഃ ക്ഷീരപാനമനായാസഃ സൌമനസ്യം ച||൨൩||
रूक्षान्नपानकर्शनक्रोधशोककामादिभिः स्तन्यनाशः| स्तन्यजननानि तु मद्यानि सीधुवर्ज्यान्यानूपमांसानि द्रवाः स्वाद्वम्ललवणप्रायाश्चाहाराः क्षीरिण्यश्चौषधयः क्षीरपानमनायासः सौमनस्यं च||२३||
🔊 Audio coming soon
രൂക്ഷാന്നപാനാദിനാ സ്ത്രിയാഃ സ്തന്യനാശോ ഭവതി| മദ്യാദീനി സ്തന്യ ജനനാനി ഭവന്തി| സുബോധമ്|| ൨൩||
Adhikarana pAnAnarhastanyaM stanyAnarhabAlAvasthA ca (24) · Śloka 24
ന തു ക്ഷുധിതശോകാര്തശ്രാന്തക്രുദ്ധപ്രദുഷ്ടധാതുഗര്ഭിണീവിരുദ്ധാഹാരഭുക്താനാം സ്തന്യം പായയേന്നാജീര്ണൌഷധഞ്ച ബാലമിതി||൨൪||
न तु क्षुधितशोकार्तश्रान्तक्रुद्धप्रदुष्टधातुगर्भिणीविरुद्धाहारभुक्तानां स्तन्यं पाययेन्नाजीर्णौषधञ्च बालमिति||२४||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷുധിതാദീനാം സപ്താനാം സമ്ബന്ധി സ്തന്യം ന പായയേത്| യസ്യ ച ബാലസ്യ മഹാമന്ത്രപ്രയുക്തമൌഷധം ന ജീര്ണം തം നിര്ദോഷമപി സ്തന്യം ന പായയേത്|| ൨൪||
Adhikarana ShaShThInishAyAM visheShakRutyam (25) · Śloka 25
ഭവതി ചാത്ര- ഷഷ്ഠീം നിശാം വിശേഷേണ കൃതരക്ഷാബലിക്രിയാഃ| ജാഗൃയുര്ബാന്ധവാസ്തസ്യ ദധതഃ പരമാം മുദമ്||൨൫||
भवति चात्र- षष्ठीं निशां विशेषेण कृतरक्षाबलिक्रियाः| जागृयुर्बान्धवास्तस्य दधतः परमां मुदम्||२५||
🔊 Audio coming soon
യദ്യപി സര്വം ദശാഹം രക്ഷാദികമുക്തം തഥാപി വിശേഷേണ ഷഷ്ഠീം നിശാം തസ്യ ബാലസ്യ ബാന്ധവാഃ കൃതരക്ഷാബലിക്രിയാഃ പരമം ച ഹര്ഷം ദധതോ ജാഗൃയുഃ|| ൨൫||
Adhikarana nAmakaraNam (26) · Śloka 26
ദശമേ ദ്വാദശേ വാഹ്നി ഗോത്രാചാരൈഃ ശുഭൈഃ ശുഭേ| സൂതാ സ്നാനോത്സവം കുര്യാത്പിതാऽപത്യസ്യ നാമ ച| ദിനേ ശതതമേ വാഖ്യാം പൂര്ണേ സംവത്സരേऽഥവാ| വിഭ്രതോऽങ്ഗൈര്മനോഹ്വാലരോചനാഗുരുചന്ദനമ്| പൂജ്യം ത്രിപുരുഷാനൂകമാദൌ ഘോഷവദക്ഷരമ്| അവൃദ്ധം കൃതമൂഷ്മാന്തമനരാതിപ്രതിഷ്ഠിതമ്| നക്ഷത്രദേവതായുക്തം തദേവ തു ന കേവലമ്| മങ്ഗല്യമന്തരന്തസ്ഥം ന ദുഷ്ടം ന ച തദ്ധിതമ്| പുംസോ വിസര്ജനീയാന്തം സമവര്ണം സ്ത്രിയാഃ പുനഃ| വിഷമാക്ഷരമക്രൂരം വിസ്പഷ്ടാര്ഥം മനോരമമ്| സുഖോദ്യം ദീര്ഘവര്ണാന്തമാശീര്വാദാഭിധാനവത്||൨൬||
दशमे द्वादशे वाह्नि गोत्राचारैः शुभैः शुभे| सूता स्नानोत्सवं कुर्यात्पिताऽपत्यस्य नाम च| दिने शततमे वाख्यां पूर्णे संवत्सरेऽथवा| विभ्रतोऽङ्गैर्मनोह्वालरोचनागुरुचन्दनम्| पूज्यं त्रिपुरुषानूकमादौ घोषवदक्षरम्| अवृद्धं कृतमूष्मान्तमनरातिप्रतिष्ठितम्| नक्षत्रदेवतायुक्तं तदेव तु न केवलम्| मङ्गल्यमन्तरन्तस्थं न दुष्टं न च तद्धितम्| पुंसो विसर्जनीयान्तं समवर्णं स्त्रियाः पुनः| विषमाक्षरमक्रूरं विस्पष्टार्थं मनोरमम्| सुखोद्यं दीर्घवर्णान्तमाशीर्वादाभिधानवत्||२६||
🔊 Audio coming soon
തതോ ദശമേ ദ്വാദശേ വാऽഹനി ശുഭേ പ്രശസ്തേ ശുഭൈഃ സ്വഗോത്രാചാരൈഃ സൂതാ ആത്മനഃ സ്നാനോത്സവം കുര്യാത്| തദൈവ ച പിതാ അപത്യസ്യ നാമ കുര്യാത്| അഥവാ ജന്മദിനാച്ഛതതമേ ദിനേ ആഖ്യം നാമ കുര്യാത്| പൂര്ണേ വാ സംവത്സരേ ആഖ്യാം കുര്യാത്| കിമ്ഭൂതസ്യ ബാലസ്യേത്യാഹ- മനോ-ഹ്ലാദിതിലകാനങ്ഗൈര്വിഭ്രതോ ധാരയതഃ| അലം ഹരിതാലമ്| കിമ്ഭൂതം നാമ ഇത്യാഹ-പൂജ്യമിത്യാദി| പൂജ്യമുത്കൃഷ്ടത്വം പ്രസിദ്ധ്യാ| ത്രിപുരുഷാനൂകം പിതൃപിതാമഹപ്രപിതാമഹാനുകാരികമ്| അത ഊര്ധ്വം സ്വകുല്യാനാമപി നാമ ന കാര്യമ്| തഥാവിധം ച നാമ കുര്യാദ്യസ്മിന്നാമ്നി ആദോഉ ഘോഷവദക്ഷരം വര്ണോ വിദ്യതേ| തത്ര വര്ഗാണാം തൃതീയചതുര്ഥാഃ, അന്തഃസ്ഥാഃ, ഹകാരാനുസ്വാരോഉ, യമോഉ, തൃതീയചതുര്ഥോഉ, നാസിക്യാശ്ചസംവൃതകണ്ഠാ നാദാനുപ്രദാനാ ഘോഷവന്തശ്ച| വര്ഗാണാം തൃതീയാ ഗജഡദബാഃ ചതുര്ഥാ ഘഝഢധഭാഃ അന്തഃസ്ഥാഃ യരലവാഃ അനുസ്വാരോ നാമായോഗവാഹഃ അനുക്താ ഏവേഹായോഗവാഹാഃ യഥാ വിസര്ജനീയജിഹ്വാമൂലീയാദയഃ തൃതീയശ്ചതുര്ഥശ്ച യമഃ യമാ ഉച്ചാരണ ഏവോപലഭ്യന്തേ യഥാ യജ്ഞശബ്ദേ നാസികാവിശേഷഃ ഇഹ നിത്യനാസിക്യാ ഡ-ഞ-ണ-ന-മാഃ| ഘോഷവത്വമേവൈഷാം വര്ണഗുണാനാമസ്മാകമുപയോഗി| അവൃദ്ധം യസ്മിന് നാമ്ന്യാദിവര്ണേ വൃദ്ധിസംജ്ഞാ ന വിദ്യതേ| വൃദ്ധിരിതി സംജ്ഞാ ആകാരൈകാരോഉകാരാണാമ്| കൃതമിതി കൃത്പ്രത്യയാന്തമ്| കൃദതിങിതി തിങ്വര്ജിതഃ പ്രത്യയഃ കൃത്സംജ്ഞോ ഭവതി| തിബാദയോ മഹിങന്താസ്തിങഃ| ഊഷ്മാന്തം യസ്മിന് നാമ്ന്യൂഷ്മാക്ഷരമന്തേ വിദ്യതേ| ഊഷ്മാണഃ ശഷസഹാഃ| യച്ച ബാലകുല്യാനാമരാതിനാ പ്രതിഷ്ഠിതന്ന ഭവതി| ബാലസ്യ നക്ഷത്രദേവതായുക്തമ്| നക്ഷത്രാണാം ദേവതാ ഭവന്തി| തദ്യഥാ-അശ്വിന്യാ അശ്വിനോഉ| ഭരണ്യാ യമഃ| കൃത്തികാനാമഗ്നിഃ| രോഹിണ്യാഃ പ്രജാപതിഃ| മൃഗശിരസാം മൃഗാങ്കഃ| ആര്ദ്രായാ രുദ്രഃ| പുനര്വസൂനാമദിതിഃ| പുഷ്യസ്യ ബൃഹസ്പതിഃ| ആശ്ലേഷായാഃ സര്പാഃ| മഘാനാം പിതരഃ| പൂര്വഫല്ഗുനീനാം ഭഗഃ| ഉത്തരഫല്ഗുനീനാമര്യമാ| ഹസ്തസ്യ മൈത്രഃ| ചിത്രായാസ്ത്വഷ്ടാ| സ്വാത്യാ വായുഃ| വിശാഖായാ ഇന്ദ്രാഗ്നീ| അനുരാധായാഃ മൈത്രഃ| ജ്യേഷ്ഠായാ ഇന്ദ്രഃ| മൂലസ്യ നിരൃതിഃ| പൂര്വാഷാഢായാ ആപഃ| ഉത്തരാഷാഢായാ വിശ്വേദേവാഃ| ശ്രവണസ്യ വിഷ്ണുഃ| ധനിഷ്ഠായാ വസവഃ| ശതഭിഷജോ വരുണഃ| പൂര്വാഭാദ്രപദാനാമജൈകപാത്| ഉത്തരാഭാദ്രപദാനാമഹിര്ബുധ്നിഃ| രേവത്യാഃ പൂഷാ| ഏതാ നക്ഷത്രദേവതാ യാദൃശ്യസ്താഭിര്യുക്തം നാമ കാരയേത്| തദേവേതി| ന കേവലം തദേവ പൂര്വോക്തലക്ഷണമേവ കിന്തു മങ്ഗല്യത്വാദിവിശിഷ്ടമപി| അന്തര്മധ്യേ അന്തഃസ്ഥാ യരലവാ യസ്മിംസ്തത്| ന ദുഷ്ടമിതി| ദുഷ്ടം നാമ ന കുര്യാത്| ന ച തദ്ധിതമിതി| തദ്ധിതം തദ്ധിതാധികാരവിഹിതപ്രത്യയാന്തമ്| തച്ച നാമാക്ഷരം വിസര്ജനീയാന്തം ച പുംസോ വിധേയമ്| സമാക്ഷരം യസ്യ നാമ്നഃ സമസങ്ഖ്യാന്യക്ഷരാണി ഭവന്തി| സ്ത്രിയാഃ പുനര്നാമ തത് കുര്യാദ് യദ് വിഷമാക്ഷരം വിഷമസങ്ഖ്യാന്യക്ഷരാണി വിദ്യന്തേ യസ്മിംസ്തദേവമ്| അക്രൂരം സുസ്പഷ്ടാര്ഥം മനോരമഞ്ച| സുഖോദ്യം യദാനായസേന വക്തും ശക്യതേ| ദീര്ഘോ വര്ണസംയോഗ അന്തേ യസ്യ| ആശീര്വാദസ്യാഭിധാനം വിദ്യതേ യസ്മിന് തത്| യസ്മിന്നഭ്യുച്ചാര്യമാണേ ആശീര്വാദഃ കൃതോ ഭവതി|| ൨൬||
Adhikarana bAlasyAyuHparIkShaNam (27) · Śloka 27
തതഃ പ്രകൃതിഭേദോക്തരൂപൈരായുഃ പരീക്ഷണമ്| പ്രാഗുദക്ശിരസഃ കുര്യാദ്ബാലസ്യ ജ്ഞാനവാന്ഭിഷക്||൨൭||
ततः प्रकृतिभेदोक्तरूपैरायुः परीक्षणम्| प्रागुदक्शिरसः कुर्याद्बालस्य ज्ञानवान्भिषक्||२७||
🔊 Audio coming soon
തതോനാമ്നോऽനന്തരം പ്രകൃതിഭേദാധ്യായോക്തൈ രൂപൈര്ലക്ഷണൈരായുഷോ മാനസ്യ പരീക്ഷണം കുര്യാദ്യസ്തു ജ്ഞാനവാന് വൈദ്യഃ സ ബാലസ്യ പ്രാഗുദക്ശിരസഃ||൨൭||
Adhikarana prashastaM veshma upakaraNAni ca (28) · Śloka 28
പ്രശസ്തവാസ്തുശരണം സജ്ജോപകരണം ശുചി| നിര്വാതം ച പ്രവാതം ച വൃദ്ധസ്ത്രീവൈദ്യസേവിതമ്| നിര്മത്കുണാഖുമശകമതമസ്കം ച ശസ്യതേ| ശുചിധൌതോപവാനാനി നിര്വലീനി മൃദൂനി ച| ശയ്യാസ്തരണവാസാംസി രക്ഷോഘ്നൈര്ധൂപിതാനി ച||൨൮||
प्रशस्तवास्तुशरणं सज्जोपकरणं शुचि| निर्वातं च प्रवातं च वृद्धस्त्रीवैद्यसेवितम्| निर्मत्कुणाखुमशकमतमस्कं च शस्यते| शुचिधौतोपवानानि निर्वलीनि मृदूनि च| शय्यास्तरणवासांसि रक्षोघ्नैर्धूपितानि च||२८||
🔊 Audio coming soon
സ തു ഇദമിദം കുര്യാത്കിമിത്യാഹ- പ്രശസ്തവാസ്തുത്വാദിയുക്തം ശരണം വേശ്മ കുര്യാത്| ഉപകരണം യത്കിഞ്ചിദൌപയികം തത്സര്വം സജ്ജം യത്ര| നിര്വാതമേവൈകദേശേ ഏകദേശേ പ്രവാതമ്| വൃദ്ധസ്ത്രീഭിര്വൃദ്ധവൈദ്യൈശ്ച സേവിതമ്| ശുച്യാദിഗുണാനി ച ശയ്യാദീനി കുര്യാത്| ഉപവാനമുപശുഷ്കമ്| വലയഃ സങ്കോചാഃ| ആസ്തരണം ശയ്യാച്ഛാദനപടഃ| താനി ശയ്യാദീനി രക്ഷ്ഘ്നൈഃ സര്ഷപവചാദിഭിര്ധൂപിതാനി ശസ്യന്തേ|| ൨൮||
Adhikarana dhUpanam (29) · Śloka 29
കാകോऽവിശസ്തഃ ശസ്തശ്ച ധൂപനേ ത്രിവൃതാന്വിതഃ| വചാജ്യകുഷ്ഠശ്രീവേഷ്ടസര്ഷപൈര്ധൂപയേത് സദാ||൨൯||
काकोऽविशस्तः शस्तश्च धूपने त्रिवृतान्वितः| वचाज्यकुष्ठश्रीवेष्टसर्षपैर्धूपयेत् सदा||२९||
🔊 Audio coming soon
അവിശസ്തോऽഹിംസിതഃ സ്വയം മൃതഃ കാകസ്ത്രിവൃതാന്വിതഃ സത്രിവൃതഃ സ ധൂപനേ ശസ്യതേ| സദാ ച വചാദിഭിര്ധൂപയേത്|| ൨൯||
Adhikarana bodhanAdau sAvadhAnatA (30) · Śloka 30
ബോധയേത്സഹസാ സുപ്തം നോ ന ചൈനം സമുത്ക്ഷിപേത്| തഥാ ഹ്യസ്യ സമുത്ത്രാസോ വേഗരോധശ്ച ജായതേ||൩൦||
बोधयेत्सहसा सुप्तं नो न चैनं समुत्क्षिपेत्| तथा ह्यस्य समुत्त्रासो वेगरोधश्च जायते||३०||
🔊 Audio coming soon
ഏനം ച ബാലം സുപ്തം സഹസാ ന ബോധയേത്| ന ചൈനം സുപ്തം ശയ്യാതഃ സമുത്ക്ഷിപേത്| തഥാഹി സഹസാ ബോധനേനോത്ക്ഷേപേണ ചാസ്യ ബാലസ്യ വേഗരോധ ഉത്ത്രാസശ്ച ജായതേ|| ൩൦||
Adhikarana lAlApanodanopAyaH (31) · Śloka 31
മാക്ഷികാമലകവ്യോഷബൃഹതീമൂലസൈന്ധവൈഃ| ലാലോപനോദരുച്യര്ഥം മുഖമന്തഃപരാമൃശേത്||൩൧||
माक्षिकामलकव्योषबृहतीमूलसैन्धवैः| लालोपनोदरुच्यर्थं मुख़मन्तःपरामृशेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
മാക്ഷികാദിഭിര്ലിപ്തയാങ്ഗുല്യാന്തര്മുഖം ബാലസ്യ പരാമൃശേത്| തഥാ ഹി ലാലാപനുത്തീ രുചിശ്ച ഭവതി|| ൩൧||
Adhikarana maNyAdidhAraNam (32) · Śloka 32
ജീവത്ഖഡ്ഗാദിശൃങ്ഗേഷു സമാസക്താഞ്ഛുഭാന് മണീന്| ധാരയേദ് ദശ ചൈന്ദ്ര്യാദീഞ്ജീവകര്ഷഭകാവപി| ആയുര്മേധാസ്മൃതിസ്വാസ്ഥ്യകരീം രക്ഷോഭിരക്ഷണീമ്| ഹസ്താഭ്യാം ഗ്രീവയാ മൂര്ധ്നാ വിശേഷാന്സതതം വചാമ്||൩൨||
जीवत्ख़ड्गादिशृङ्गेषु समासक्ताञ्छुभान् मणीन्| धारयेद् दश चैन्द्र्यादीञ्जीवकर्षभकावपि| आयुर्मेधास्मृतिस्वास्थ्यकरीं रक्षोभिरक्षणीम्| हस्ताभ्यां ग्रीवया मूर्ध्ना विशेषान्सततं वचाम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ജീവതഃ ഖഡ്ഗാദേര്ഗൃഹീതം യച്ഛൃങ്ഗം തത്രാസക്താ നിബദ്ധാ യേ ശുഭാമണയഃ താന് ബാലം ധാരയേത്| ഐന്ദ്ര്യാദീംശ്ച ദശ ധാരയേത്| തഥാ ജീവകര്ഷഭകാവപി| ഐന്ദ്രീ ബ്രാഹ്മീ ശതവീര്യാ സഹസ്രവീര്യാ സുമേധാ കന്യാ ശിവാऽരിഷ്ടാ വാട്യപുഷ്പീ വിഷ്വക്സേനേതി ദശ| ഹസ്താദികേന വിശേഷാത് സതതം വചാം ധാരയേത്| ആയുരിത്യാദി വചാശേഷണമ|| ൩൨||
Adhikarana stanyadoShodBavAH gadAH (33) · Śloka 33
സ്തന്യദോഷാദ്ഗദാസ്തസ്യ യഥോക്തം തത് പിബേദ്യതഃ| പീനാऽതികന്ധരാസ്തമ്ഭം കുര്യാദൂര്ധ്വാക്ഷമൂര്ധ്വഗഃ| ഉച്ഛ്വാസരോധാല്ലമ്ബോऽതിസ്തനോ ജീവിതസംശയമ്| ന ഗര്ഭിണ്യാഃ പിബേത്സ്തന്യം പാരിഗര്ഭികകൃദ്ധി തത്||൩൩||
स्तन्यदोषाद्गदास्तस्य यथोक्तं तत् पिबेद्यतः| पीनाऽतिकन्धरास्तम्भं कुर्यादूर्ध्वाक्षमूर्ध्वगः| उच्छ्वासरोधाल्लम्बोऽतिस्तनो जीवितसंशयम्| न गर्भिण्याः पिबेत्स्तन्यं पारिगर्भिककृद्धि तत्||३३||
🔊 Audio coming soon
സ ച ബാലോऽനന്തരോക്തഗുണമേവ സദാ സ്തന്യം പിബേദ്യതഃ സ്തന്യദോഷാത് ഗദാ ഭവന്തി| അതിപീനഃ സ്തനോ യഃ പ്രതിഷിദ്ധഃ സ കന്ധരാസ്തമ്ഭം ബാലസ്യ കുര്യാത്| ഊര്ധ്വഗതചൂകുകഃ സ്തനോ ബാലമൂര്ധ്വാക്ഷം കുര്യാത്| അതിലമ്ബസ്തന ഉച്ഛ്വാസരോധാത് ജീവിതസംശയം കുര്യാത്| ഗര്ഭിണ്യാഃ സ്തന്യം പാരിഗര്ഭികം കരോതി| പാരിഗര്ഭികം ഗര്ഭിണീസ്തന്യപാനജം ബാലാമയേ വക്ഷ്യതേ|| ൩൩||
Adhikarana stanyABAve upAyaH (34) · Śloka 34
സ്തന്യാഭാവേ പയശ്ഛാഗം ഗവ്യം വാ തദ്ഗുണം പിബേത്| മൂലൈഃ സിദ്ധം ബൃഹത്യാദ്യൈഃ സ്ഥിരാഭ്യാം വാ സിതായുതമ്||൩൪||
स्तन्याभावे पयश्छागं गव्यं वा तद्गुणं पिबेत्| मूलैः सिद्धं बृहत्याद्यैः स्थिराभ्यां वा सितायुतम्||३४||
🔊 Audio coming soon
സ്തന്യാഭാവേ സ്ത്രീസ്തന്യാഭാവേ തദ്ഗുണമിതി പൂര്വോക്തസ്യ സ്ത്രീസ്തന്യസ്യ സര്വൈരാകാരാദിഭിര്ഗുണൈഃ സദൃശമ്| തച്ച ഗവ്യം ഛാഗം വാ ബൃഹത്യാദ്യൈര്മൂലൈര്ലഘുനാ പഞ്ചമൂലേന സിദ്ധമ്| സ്ഥിരാഭ്യാം വാ സിദ്ധമുഭയമപി സിതായുതമ്|| ൩൪||
Adhikarana sUtikAgArAnniShkramaNavidhiH (35) · Śloka 35
ചതുര്ഥേ സൂതികാഗാരാദഗ്നിസ്കന്ദപുരോഗമാന്| മാസേ നിഷ്ക്രാമയേദ്ദേവാന് നമസ്കര്ത്തു സ്വലംകൃതാമ്||൩൫||
चतुर्थे सूतिकागारादग्निस्कन्दपुरोगमान्| मासे निष्क्रामयेद्देवान् नमस्कर्त्तु स्वलंकृताम्||३५||
🔊 Audio coming soon
തഞ്ച ബാലം ജന്മനശ്ചതുര്ഥേ മാസേ സൂതികാഗാരാത് സ്വലംകൃതം നിഷ്ക്രാമയേദഗ്നിസ്കന്ദപുരോഗമാന് ദേവാന് നമസ്കര്തുമ്| കരോതി കിര്യാകര്മാപേക്ഷയാ| കര്മണി ദ്വിതീയാ|| ൩൫||
Adhikarana dharaNyAmupaveshanantatra mantrashca (36) · Śloka 36
പഞ്ചമേ മാസി പുണ്യേऽഹ്നി ധരണ്യാമുപവേശയേത്| ദ്വികിഷ്കുമാത്രം ലിപ്തായാം ബലിം ദത്വാ ചതുര്ദിശമ്| ധരണ്യശേഷഭൂതാനാം മാതാ ത്വമസി കാമധുക്| അജരാ ചാപ്രമേയാ ച സര്വഭൂതനമസ്കൃതാ| ചരാചരാണാം ലോകാനാം പ്രതിഷ്ഠാസ്യവ്യയാസി ച| കുമാരം പാഹി മാതേവ ബ്രഹ്മാ തദനുമന്യതാമ്| സ്വാഹേതി മന്ത്രേണാനേന പ്രത്യഹം ച തതഃ പരമ്| സാശ്രയം സാവലമ്ബം ച കട്യാദീന് മര്ദയേദനു||൩൬||
पञ्चमे मासि पुण्येऽह्नि धरण्यामुपवेशयेत्| द्विकिष्कुमात्रं लिप्तायां बलिं दत्वा चतुर्दिशम्| धरण्यशेषभूतानां माता त्वमसि कामधुक्| अजरा चाप्रमेया च सर्वभूतनमस्कृता| चराचराणां लोकानां प्रतिष्ठास्यव्ययासि च| कुमारं पाहि मातेव ब्रह्मा तदनुमन्यताम्| स्वाहेति मन्त्रेणानेन प्रत्यहं च ततः परम्| साश्रयं सावलम्बं च कट्यादीन् मर्दयेदनु||३६||
🔊 Audio coming soon
തതഃ പഞ്ചമേ മാസേ പുണ്യേऽഹനി ബാലം ധരണ്യാമുപവേശയേത്| കിഷ്കുദ്വയമാത്രലിപ്തായാം ധരണ്യാം ധരണീത്യാദിനാ സ്വാഹാന്തേന മന്ത്രേണ കരണഭൂതേന ചതുര്ദിശം ബലിം ദത്വോപവേശയേത്| കിഷ്കുഹസ്തോ ന വിതസ്തിഃ| പാഠവിപ്രതിപത്തിനിവൃത്തയേ മന്ത്രവ്യാഖ്യാനമ്| ഹേ ധരണി! അശേഷാണാം ഭൂതാനാം ത്വമസി കാമധുങ്മാതാ| കാമം ദുഹ്യത ഇതി കാമധുക്| ന ജീര്യത ഇത്യജരാ ത്വമസി| തഥാ പ്രമാതുമശക്യാപ്രമേയാ| സര്വൈശ്ച ഭൂതൈര്നമസ്കൃതാ| ചരാ ഭൂതാ ജങ്ഗമാഃ അചരാ സ്ഥാവരാസ്തേഷാം സര്വേഷാം ത്വമസി പ്രതിഷ്ഠാ| ന വ്യേതി നാനാ ന ഗച്ഛതീത്യവ്യയാ നിര്വികാരാ ചൈനം കുമാരം പാഹി| യഥാ മാതാ പുത്രം പാതി| തച്ച കുമാരപാലനം ഭവത്യാ ബ്രഹ്മാനുമന്യതാമ്| ഏവം പ്രഥമമുപവേശയേത്| തതഃ പരം പ്രത്യഹം സാശ്രയം സാവലമ്ബം ചോപവേശയേത്| ആശ്രയ ആസനമ്| അവലമ്ബം പാതരക്ഷണമ്| ഉപവേശനാദനു ച ബാലസ്യ കട്യൂരുജാന്വാദീന് മര്ദയേത്|| ൩൬||
Adhikarana annaprAshanam (37) · Śloka 37
ഷഷ്ഠേऽന്നപ്രാശനം മാസി ക്രമാത്തച്ച പ്രയോജയേത്| ചിരാന്നിഷേവമാണോऽന്നം ബാലോ നാതുര്യമശ്നുതേ| ഭജേദ്യഥാ യഥാ ചാന്നം സ്തന്യം ത്യാജ്യം തഥാ തഥാ||൩൭||
षष्ठेऽन्नप्राशनं मासि क्रमात्तच्च प्रयोजयेत्| चिरान्निषेवमाणोऽन्नं बालो नातुर्यमश्नुते| भजेद्यथा यथा चान्नं स्तन्यं त्याज्यं तथा तथा||३७||
🔊 Audio coming soon
ഷഷ്ഠേ മാസ്യന്നപ്രാശനം കുര്യാത്| തച്ച ക്രമേണ സ്തോകാഭ്യാസേന പ്രയോജയേത്| ക്രമാദിത്യത്രൈവ ഹേതുഃ ചിരാദിത്യാദി| സ ച ബാലോ യഥാ യഥാ വൃദ്ധ്യാऽന്നം ഭജേത്തഥാ തഥാऽപചയേന സ്തന്യം ത്യജേത്|| ൩൭||
Adhikarana karNavyadhavidhiH savistaraH (38) · Śloka 38
ഷട്സപ്താഷ്ടമമാസേഷു നീരുജസ്യ ശുഭേऽഹനി| കര്ണൌ ഹിമാഗമേ വിദ്ധ്യേദ്ധാത്ര്യങ്കസ്ഥസ്യ സാന്ത്വയന്| പ്രാഗ്ദക്ഷിണം കുമാരസ്യ ഭിഷഗ്വാമം തു യോഷിതഃ| ദക്ഷിണേന ദധത് സൂചീം പാലീമന്യേന പാണിനാ| മധ്യതഃ കര്ണപീഠസ്യ കിദ്ദിഗണ്ഡാശയം പ്രതി| ജരായുമാത്രപ്രച്ഛന്നേ രവിരശ്മ്യവഭാസിതേ| ഘൃതസ്യ നിശ്ചലം സമ്യഗലക്തകരസാങ്കിതേ| വിധ്യേദ്ദൈവകൃതേ ഛിദ്രേ സകൃദേവര്ജു ലാഘവാത്| നോര്ധ്വം ന പാര്ശ്വതോ നാധഃ സിരാസ്തത്ര ഹി സംശ്രിതാഃ| കാലികാമര്മരീരക്താസ്തദ്വ്യധാദ്രാഗരുഗ്ജ്വരാഃ| സശോഫദാഹസംരമ്ഭമന്യാസ്തമ്ഭാപതാനകാഃ| തേഷാം യഥാമയം കുര്യാദ്വിഭജ്യാശു ചികിത്സിതമ്| സ്ഥാനവ്യധാന്ന രുധിരം ന രുഗ്രാഗാദിസമ്ഭവഃ| സ്നേഹാക്തം സൂച്യനുസ്യൂതം സൂത്രം ചാനു നിധാപയേത്| ആമതൈലേന സിഞ്ചേച്ച ബഹലാം തദ്വദാരയാ| വിദ്ധ്യേത്പാലീം ഹിതഭുജഃ സഞ്ചാര്യാഥ സ്ഥവീയസീ| വര്തിസ്ത്ര്യഹാത്തതോ രൂഢം വര്ധയേത ശനൈഃ ശനൈഃ| സ്വേദിതോദ്വര്തിതം കര്ണമഭ്യക്തം ബൃംഹണൈഃ പുനഃ| നാജീര്ണേ ന മലോദ്രേകേ ന ചാത്യുഷ്ണേऽപി വര്ധയേത്| സദാ ച യുഞ്ജ്യാദഭ്യങ്ഗാന് കര്ണപാലീഗദോദിതാന്| പുഷ്ടിനീരുക്ത്വജനനാനിതി സംവര്ധിതേ ദൃഢേ| കലധൌതാവബദ്ധാനി കര്ണേ രത്നാനി നിക്ഷിപേത്| ഭിന്ദ്യാദവൃദ്ധൌ സ്ത്രീണാന്തു പാലീമന്തരപാങ്ഗതഃ| നൈവ ചാപാങ്ഗയോര്ബാഹ്യാം വ്യാപദഃ സ്യുസ്തതോ ധ്രുവാഃ| ജിഹ്വസൂചീവ്യധാദ്വര്തിഗാഢത്വാദഥവാ മലൈഃ| ജാതേ മഹതി സംരമ്ഭേ വര്തിമാശ്വപനീയ തത്| യവൈരണ്ഡജടായഷ്ടീമഞ്ജിഷ്ഠാജ്യൈഃ പ്രലേപയേത്| സുരൂഢം ച പുനര്വിദ്ധയേത്ത്വരയാ തു വിവര്ധനാത്| ഛിദ്യേത പാലീ ശുദ്ധസ്യ ശുദ്ധാസ്ത്രാം സന്ദധീത താമ്| കര്ണാമയനിഷേധോക്തസന്ധാനവിധിനാ ഭിഷക്||൩൮||
षट्सप्ताष्टममासेषु नीरुजस्य शुभेऽहनि| कर्णौ हिमागमे विद्ध्येद्धात्र्यङ्कस्थस्य सान्त्वयन्| प्राग्दक्षिणं कुमारस्य भिषग्वामं तु योषितः| दक्षिणेन दधत् सूचीं पालीमन्येन पाणिना| मध्यतः कर्णपीठस्य किद्दिगण्डाशयं प्रति| जरायुमात्रप्रच्छन्ने रविरश्म्यवभासिते| घृतस्य निश्चलं सम्यगलक्तकरसाङ्किते| विध्येद्दैवकृते छिद्रे सकृदेवर्जु लाघवात्| नोर्ध्वं न पार्श्वतो नाधः सिरास्तत्र हि संश्रिताः| कालिकामर्मरीरक्तास्तद्व्यधाद्रागरुग्ज्वराः| सशोफदाहसंरम्भमन्यास्तम्भापतानकाः| तेषां यथामयं कुर्याद्विभज्याशु चिकित्सितम्| स्थानव्यधान्न रुधिरं न रुग्रागादिसम्भवः| स्नेहाक्तं सूच्यनुस्यूतं सूत्रं चानु निधापयेत्| आमतैलेन सिञ्चेच्च बहलां तद्वदारया| विद्ध्येत्पालीं हितभुजः सञ्चार्याथ स्थवीयसी| वर्तिस्त्र्यहात्ततो रूढं वर्धयेत शनैः शनैः| स्वेदितोद्वर्तितं कर्णमभ्यक्तं बृंहणैः पुनः| नाजीर्णे न मलोद्रेके न चात्युष्णेऽपि वर्धयेत्| सदा च युञ्ज्यादभ्यङ्गान् कर्णपालीगदोदितान्| पुष्टिनीरुक्त्वजननानिति संवर्धिते दृढे| कलधौतावबद्धानि कर्णे रत्नानि निक्षिपेत्| भिन्द्यादवृद्धौ स्त्रीणान्तु पालीमन्तरपाङ्गतः| नैव चापाङ्गयोर्बाह्यां व्यापदः स्युस्ततो ध्रुवाः| जिह्वसूचीव्यधाद्वर्तिगाढत्वादथवा मलैः| जाते महति संरम्भे वर्तिमाश्वपनीय तत्| यवैरण्डजटायष्टीमञ्जिष्ठाज्यैः प्रलेपयेत्| सुरूढं च पुनर्विद्धयेत्त्वरया तु विवर्धनात्| छिद्येत पाली शुद्धस्य शुद्धास्त्रां सन्दधीत ताम्| कर्णामयनिषेधोक्तसन्धानविधिना भिषक्||३८||
🔊 Audio coming soon
തതഃ ഷഷ്ഠാദ്യന്യതമേ മാസേ ബാലസ്യ നീരുജസ്യ സതോ ഹിമാഗമേ ശീതകാലേऽഹനി ധാത്ര്യങ്കസ്ഥസ്യ സാന്ത്വയന് ഭിഷക്കര്ണൌ വിദ്ധ്യേത്| കുമാരസ്യ പ്രാക് പൂര്വം ദക്ഷിണം കര്ണ വിദ്ധ്യേത്തതോ വാമമ്| യോഷിതഃ പ്രഗ്വാമം വിദ്ധ്യേത്തതോ ദക്ഷിണമ്| യശ്ച വിദ്ധ്യേത്സ ദക്ഷിണേന പാണിനാ സൂചീം ദധാദ്വിദ്ധ്യേത്| അന്യേന വാമേന പാലീം ദധത്| പാലീ കര്ണശുഷ്കുലീ| കസ്മിന് പ്രദേശേ കര്ണ വിദ്ധ്യേദത ആഹ-മധ്യത ഇത്യാദി| കര്ണപീഠസ്യ കര്ണാധോഭാഗസ്യ മധ്യതോ മധ്യേ കിഞ്ചിച്ച ഗണ്ഡാശയമനുസരന് ദൈവകൃതേ ഛിദ്രേ വിദ്ധ്യേത്| ജരായുമാത്രേത്യാദി| ദൈവകൃതച്ഛിദ്രവിശേഷണം തത്പരിജ്ഞാനഹേതുഃ| ജരായുഃ സൂതശല്കഃ| തന്മാത്രേണ തനുനാ ഛന്നേ രവിരശ്മിഭിരവഭാസിതേ ആലോകിതേ തസ്മിന്നലക്തകരസേന യാവകേനാങ്കിതേ ചിഹ്നിതേ വിദ്ധ്യേത്| സൂച്യഭിഘാതേന ച സകൃദേകേനൈവ വാരേണ വിദ്ധ്യേത് ഋജു ച ലാഘവാച്ച| ദൈവച്ഛിദ്രാദൂര്ധ്വമുപരി| പാര്ശ്വത അധശ്ച ന വിദ്ധ്യേത്| കുത ഇത്യാഹ-സിരാ ഇത്യാദി| ഊര്ധ്വം കാലികാ നാമ സിരാ സ്ഥിതാ| പാര്ശ്വതോ മര്മരീ| അധോ രക്താ| ഏതാഃ ശബ്ദാനുഗതാര്ഥാഃ| താസാം വ്യാധാദ്രാഗാദ്യുദ്ഭവഃ| തേഷാം ച രാഗാദീനാം യഥാസ്വം രോഗം വിഭജ്യ ഭേദൈര്വികല്പ്യാശു ചികിത്സിതം കുര്യാത്| സ്ഥാനവ്യധാത് പുനഃ രുധിരാദീനാമസമ്ഭവഃ| വ്യധാദനന്തരം സൂച്യനുസ്യൂതം മൂലഭാഗേ ലഗ്നം സ്നേഹേനാക്തം സൂത്രം കര്ണേ നിധാപയേത്| അനു ച കര്ണമാമതൈലേന സിഞ്ചേദിതി സാമാന്യമ്| വിശേഷ ഉച്യതേ| ബഹലാം പാലീം ഘനാം തദ്വത്സൂചീവ്യധനപ്രകാരേണാസ്യാ വിദ്ധ്യദ്ധിതഭുജഃ സതോ ബാലസ്യ| ഏവമുഭയഥാ വേധഃ| ദ്വിവിധേऽപി വേധേത്ര്യഹാത് കര്ണേ സ്ഥവീയസീ വര്ത്തിഃ സഞ്ചാര്യാ| തത ഊര്ധ്വം വിഗതശല്യക്ഷതം കര്ണച്ഛിദ്രം ശനൈഃ ശനൈര്വര്ധയേത്| തഞ്ച കര്ണം സ്വേദിതോദ്വര്തിതം സന്തം വര്ധയേത്| ഉദ്വര്തനേന സ്നേഹപ്രയോഗ ഉക്തഃ| പുനശ്ചോദ്വര്തനാത് ബൃംഹണൈഃ സ്നേഹൈരഭ്യക്തം സന്തം വര്ധയേത്| അജീര്ണേ തം ന വര്ധയേദ്വര്ധനായ ക്രിയാം ന കുര്യാത്| മലോദ്രേകേ ദോഷോദ്രേകേ സതി ന വര്ധയേത്| അത്യുഷ്ണേ ദേശേ കാലേ വാ ന വര്ധയേത്| തസ്മിംശ്ച കര്ണേ വക്ഷ്യമാണൈഃ കര്ണപാലീവ്യാധ്യുക്തസ്നേഹൈരഭ്യങ്ഗം കുര്യാത്| പുഷ്ടീത്യാദ്യഭ്യങ്ഗവിശേഷണമ്| ഇത്യനേന പ്രകാരേണ സംവര്ധിതേ ദൃഢേ ച സതി കലധൌതേന സുവര്ണേനാവബദ്ധാനി രത്നാനി നിക്ഷിപേത്| സ്ത്രീണാം യദി കര്ണോ ന വര്ധതേ തതോऽന്തരപാങ്ഗതഃ പാലീം ഭിന്ദ്യാത് പുനര്വര്ധയേത്| അപാങ്ഗയോര്ബാഹ്യാ കൃകാടികാ തതോ നൈവ പാലീം ഭിന്ദ്യാത്| തതോ ബാഹ്യപാലിച്ഛേദാദ് ധ്രുവാ സ്ഥിരാ വ്യാപദഃ സ്യുഃ| ജിഹ്വസൂചീവ്യധാദിനാ മഹതി സംരമ്ഭേ കോപേ ജാതേ ആശു വര്തിമപനീയ യവാദിഭിഃ പ്രലേപയേത്| തജ്ജിഹ്വസൂചീവിദ്ധം ലേപേന ച സുരൂഢം പുനര്വിധ്യേത്| ത്വരയാ വിവര്ധനാത് കദാചിത് പാലീ ഛിദ്യേത| താം ഛിന്നാം പാലീ ശുദ്ധസ്യ കൃതശോധനസ്യ ശുദ്ധാസ്ത്രാം സ്രാവിതദുഷ്ടരക്താം സന്ദധീത| കഥമിത്യാഹ-കര്ണാമയനിഷേധാധ്യായോക്തേന സന്ധാനവിധിനാ ഭിഷക് സന്ദധീത|| ൩൮||
Adhikarana varShaparyantAH niShedhavisheShAH (39) · Śloka 39
വര്ഷം സ്വവസതേര്ബാഹ്യം കുമാരസ്യ ന ദര്ശയേത്| ദീപമാതപമഗ്നിം ച രൂപമന്യച്ച ഭാസുരമ്||൩൯||
वर्षं स्ववसतेर्बाह्यं कुमारस्य न दर्शयेत्| दीपमातपमग्निं च रूपमन्यच्च भासुरम्||३९||
🔊 Audio coming soon
വര്ഷമിത്യാദി സുബോധമ്| ദീപാദികമപി ന ദര്ശയേത്|| ൩൯||
Adhikarana stanAdapanayanam (40) · Śloka 40
അഥൈതം ജാതദശനം ക്രമശോऽപനയേത് സ്തനാത്| പൂര്വോക്തം യോജയേത് ക്ഷീരമന്നഞ്ച ലഘു ബൃംഹണമ്||൪൦||
अथैतं जातदशनं क्रमशोऽपनयेत् स्तनात्| पूर्वोक्तं योजयेत् क्षीरमन्नञ्च लघु बृंहणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
അഥ വര്ഷാദനന്തരം ജാതദശനം ബാലം ക്രമശഃ സ്തനാദപനയേത്| ക്ഷീരം ച പൂര്വോക്തമിഹൈവ പഞ്ചമൂലശൃതം യദുക്തം തദ്യോജയേദന്നം ലഘു ബൃംഹണം ച || ൪൦||
Adhikarana stanAdapanayanopAyAH (41) · Śloka 41
കുര്യാദപസ്തനം സ്നേഹസംക്രാന്ത്യാ സ്തനലേപനൈഃ| ബീഭത്സൈര്യാ വകാസേകകൃത്രിമക്ഷതദര്ശനൈഃ||൪൧||
कुर्यादपस्तनं स्नेहसंक्रान्त्या स्तनलेपनैः| बीभत्सैर्या वकासेककृत्रिमक्षतदर्शनैः||४१||
🔊 Audio coming soon
അത്രേ ച പ്രയുജ്യമാനേऽപസ്തനം കുര്യാത്| കേനേത്യാഹ-സ്തനേ സ്നേഹസംക്രാന്ത്യാ തഥാ ലേപനൈര്ബീഭത്സൈസ്തഥാ യാവകാസേകേനാലക്തസേകേന സ്തനേ രക്തബുദ്ധിജനകേന കൃത്രിമാണാം ച സിന്ദൂരാദികൃതാനാം സ്തനേ ക്ഷതാനാം വ്രണാനാം ദര്ശനേന ച|| ൪൧||
Adhikarana apastanyasya modakAH (42) · Śloka 42
പ്രിയാലമജ്ജമധുകമധുലാജസിതോപലൈഃ| അപസ്തന്യസ്യ സംയോജ്യഃ പ്രീണനോ മോദകഃ ശിശോഃ| ദീപനോ ബാലബില്വൈലാശര്കരാലാജസക്തുഭിഃ| സംഗ്രാഹീ ധാതകീപുഷ്പശര്കരാലാജതര്പണൈഃ||൪൨||
प्रियालमज्जमधुकमधुलाजसितोपलैः| अपस्तन्यस्य संयोज्यः प्रीणनो मोदकः शिशोः| दीपनो बालबिल्वैलाशर्करालाजसक्तुभिः| संग्राही धातकीपुष्पशर्करालाजतर्पणैः||४२||
🔊 Audio coming soon
അചിരാദപസ്തന്യസ്യ ബാലസ്യ പ്രിയാലമജ്ജാദിഭിഃ മോദകഃ പ്രീണനഃ സംയോജ്യഃ| തഥാ ബാലബില്വാദിഭിഃ ദീപനഃ| ധാതകീപുഷ്പാദിഭിഃ സംഗ്രഹണഃ|| ൪൨||
Adhikarana tIvrabuBukShAnivRuttAvupAyaH (43) · Śloka 43
ബുഭുക്ഷാ ചേത് പ്രബലതാമപസ്തന്യസ്യ ഗച്ഛതി| അത്യഗ്നിജിദ്ധിതം തസ്യ വിധാനം പാരിഗര്ഭികമ്||൪൩||
बुभुक्षा चेत् प्रबलतामपस्तन्यस्य गच्छति| अत्यग्निजिद्धितं तस्य विधानं पारिगर्भिकम्||४३||
🔊 Audio coming soon
അപസ്തന്യസ്യ ച യദി ബുഭുക്ഷാ പ്രബലതാം ഗച്ഛതി, തതോऽസ്യാത്യഗ്നിവിധാനം പാരിഗര്ഭികം ച ഹിതമ്| പാരിഗര്ഭികോ നാമ രോഗോ ബാലസ്യ മാതുര്ഗര്ഭിണ്യാഃ സ്തന്യം പിബതോऽപ്യപിബതോऽപി ബാലാമയപ്രതിഷേധേ വക്ഷ്യതേ|| ൪൩||
Adhikarana kumAradhAraH (44) · Śloka 44
അഭിയുക്തഃ സദാചാരോ നാതിസ്ഥൂലോ ന ലോലുപഃ| കുമാരധാരഃ കര്ത്തവ്യസ്തത്രാദ്യോ ബാലചിത്തവിത്| അധാര്മികം ദുരാചാരഃ സ്ഥൂലോ വികടഗാമിനമ്| കരോതി ലോലുപോ ബാലം ഘസ്മരത്വേന രോഗിണമ്||൪൪||
अभियुक्तः सदाचारो नातिस्थूलो न लोलुपः| कुमारधारः कर्त्तव्यस्तत्राद्यो बालचित्तवित्| अधार्मिकं दुराचारः स्थूलो विकटगामिनम्| करोति लोलुपो बालं घस्मरत्वेन रोगिणम्||४४||
🔊 Audio coming soon
അഭിയുക്തത്വാദിയുക്തഃ പുമാന് കുമാരധാരഃ കാര്യഃ| സുബോധമ്| സ ച ഘസ്മരത്വേനാദനശീലത്വേന ഹേതുനാ രോഗിണം ബാലം കരോതി|| ൪൪||
Adhikarana kumAraBeShajAni (45) · Śloka 45
രോഗാംശ്ചാസ്യ ജയേത്സൌമ്യൈര്ഭേഷജൈരവിഷാദകൈഃ| അന്യത്രാത്യയികാദ്വ്യാധേവിരേകം സുതരാം ത്യജേത്||൪൫||
रोगांश्चास्य जयेत्सौम्यैर्भेषजैरविषादकैः| अन्यत्रात्ययिकाद्व्याधेविरेकं सुतरां त्यजेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
അസ്യ ച ബാലസ്യ സര്വാന് രോഗാന് സൌമ്യൈരേവ ഭേഷജൈര്ജയേദ്വിഷാദകവര്ജിതൈഃ| കുഷ്ഠാദിഷ്വപി വ്യാധിഷു വിഷാദകം തീക്ഷ്ണം പരിഹരേദിത്യര്ഥഃ| ബാലസ്യ വിരേകം സുതരാം ത്യജേത്| ഏതത്കിം സര്വത്ര, നേത്യാഹ| ആത്യയികാന് കുഷ്ഠാദിവ്യധേരന്യത്ര| ആത്യയികേ തു വ്യാധൌ വിരേചനം യോജ്യമേവ| ബാലസ്യ ച തീക്ഷ്ണം വിരേകം പരിഹരേദിത്യര്ഥഃ|| ൪൫||
Adhikarana vitrAsananiShedhaH (46) · Śloka 46
ത്രാസയേന്നാവിധേയം ച ത്രസ്തം ഗൃഹ്ണന്തി ഹി ഗ്രഹാഃ| വസ്ത്രപാതാത്പരസ്പര്ശാത്പാലയേല്ലങ്ഘനാച്ച തമ്||൪൬||
त्रासयेन्नाविधेयं च त्रस्तं गृह्णन्ति हि ग्रहाः| वस्त्रपातात्परस्पर्शात्पालयेल्लङ्ग़नाच्च तम्||४६||
🔊 Audio coming soon
അവിധേയം ച ബാലം ത്രാസയേന്നാപി തു സോഉമ്യേന വിധേയം കുര്യാത്| യതസ്തം ബാലം സ്കന്ദാദയോ ഗ്രഹാ ഗൃഹ്ണന്തി| വസ്ത്രപാതാദികാച്ച വൈദ്യോ ബാലം പാലയേത്| വസ്ത്രപാതോ മുഖാദിഷു വസ്ത്രപതനമ്|| ൪൬||
Adhikarana krIDABUmiH ramaNakAni ca (47) · Śloka 47
ക്രീഡാഭൂമിഃ സമാ കാര്യാ നിശ്ശസ്ത്രോപലശര്കരാ| വേല്ലോഷണകണാമ്ഭോഭിഃ സിക്താ നിമ്ബോദകേന വാ| ജാതുഷം ഘോഷവിച്ചിത്രമത്രാംസ രമണം ബൃഹത്| അതീക്ഷ്ണാഗ്രം ഗവാശ്വാദിമങ്ഗല്യമഥ വാ ഫലമ്||൪൭||
क्रीडाभूमिः समा कार्या निश्शस्त्रोपलशर्करा| वेल्लोषणकणाम्भोभिः सिक्ता निम्बोदकेन वा| जातुषं घोषविच्चित्रमत्रांस रमणं बृहत्| अतीक्ष्णाग्रं गवाश्वादिमङ्गल्यमथ वा फलम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ബാലസ്യ ക്രീഡാഭൂമിര്നിമ്നോന്നതരഹിതാ ശസ്ത്രാദിവിവര്ജിതാ ച കാര്യാ| സുബോധമ്|| ൪൭||
Adhikarana vidyAdhyApanAdi (48) · Śloka 48
ശക്തിമന്തം യഥാവര്ണം വിദ്യാമധ്യാപയേത്തതഃ| അനുശിഷ്യാത്സദാ ചൈനം ധര്മായ വിനയായ ച| യഥാ നേന്ദ്രിയദുഷ്ടാശ്വൈര്ഹ്നിയതേ യൌവനാഗമേ||൪൮||
शक्तिमन्तं यथावर्णं विद्यामध्यापयेत्ततः| अनुशिष्यात्सदा चैनं धर्माय विनयाय च| यथा नेन्द्रियदुष्टाश्वैर्ह्नियते यौवनागमे||४८||
🔊 Audio coming soon
തതോऽനന്തരം വിദ്യാഗ്രഹണശക്തിമന്തം ബാലം വിദ്യാമധ്യാപയേത്| ഏനം ച ബാലം ധര്മാര്ഥം വിനയാര്ഥം ച സദാऽനുശിഷ്യാച്ഛിക്ഷയേത്| തഥാ ചാനുശിഷ്യാദ് യഥാ ദുഷ്ടൈരവിധേയൈരിന്ദ്രിയൈരേവാശ്വൈര്യൌവനാഗമേ ന ഹ്രിയതേ ന പരതന്ത്രീക്രിയതേ|| ൪൮||
Adhikarana bAlasya dainandinakRutyAni (49) · Śloka 49
അഭ്യങ്ഗോദ്വര്തനം സ്നാനം പ്രത്യഹം ച സമാചരേത്| സഹദേവാസ്ഥിരാകൌന്തീകുമുദോത്പലചന്ദനൈഃ| ബൃഹതീഫലതക്കാരീസര്ഷപാകുഷ്ഠസൈന്ധവൈഃ| അശ്വഗന്ധാബലൈരണ്ഡതിലാപാമാര്ഗതണ്ഡുലൈഃ| സാത്മഗുപ്താഫലൈസ്തൈലം സാജക്ഷീരം വിപാചിതമ്| രക്ഷോഘ്നഃ പുഷ്തിദോऽഭ്യങ്ഗസ്തദ്വദുദ്വര്തനം ച തൈഃ| ദധിമാക്ഷികസംയുക്തൈസ്ത്രിഗുണീകൃതചിക്കസൈഃ| മൂര്വാമൂലദ്വിരജനീയവൈശ്ചോദ്വര്തനം ഹിതമ്| കുലത്ഥചൂര്ണമേകം വാ വാജിഗന്ധാരജോऽപി വാ| സ്നാനേ സര്വൌഷധീകല്കോ ജീവനീയാമ്ബു ചേഷ്യതേ||൪൯||
अभ्यङ्गोद्वर्तनं स्नानं प्रत्यहं च समाचरेत्| सहदेवास्थिराकौन्तीकुमुदोत्पलचन्दनैः| बृहतीफलतक्कारीसर्षपाकुष्ठसैन्धवैः| अश्वगन्धाबलैरण्डतिलापामार्गतण्डुलैः| सात्मगुप्ताफलैस्तैलं साजक्षीरं विपाचितम्| रक्षोघ्नः पुष्तिदोऽभ्यङ्गस्तद्वदुद्वर्तनं च तैः| दधिमाक्षिकसंयुक्तैस्त्रिगुणीकृतचिक्कसैः| मूर्वामूलद्विरजनीयवैश्चोद्वर्तनं हितम्| कुलत्थचूर्णमेकं वा वाजिगन्धारजोऽपि वा| स्नाने सर्वौषधीकल्को जीवनीयाम्बु चेष्यते||४९||
🔊 Audio coming soon
ബാലസ്യ ചാഭ്യങ്ഗാദികം പ്രത്യഹം സമാചരേത്| സഹദേവാദിഭിരജാക്ഷീരയുക്തം തൈലം പാചിതം രക്ഷോഘ്നത്വാദിഗുണോऽഭ്യങ്ഗോ ഭവതി| സഹദേവാ ബലാ| സ്ഥിരാ സാലപര്ണീ| കൌന്തീ ഹരേണുകാ| ബൃഹത്യാഃ ഫലം തഥോക്തമ്| തൈഃ സഹദേവാദിദഭിരുദ്വര്തനം തദ്വദിതി രക്ഷോഘ്നം പുഷ്ടികൃച്ച| കിമ്ഭൂതൈഃ സഹദേവാദിദഭിരുദ്വര്തനമിത്യാഹ-ദധിമാക്ഷികയുക്തൈസ്ത്രിഗുണീകൃതചിക്കസൈശ്ച| ഈഷത് ഭൃഷ്ടാനാം യവാനാം ചൂര്ണം ചിക്കസമ്| മൂര്വാദിഭിര്ദ്വിതീയമുദ്വര്തനമ്| അഥവൈകം കേവലമേവ കുലത്ഥചൂര്ണമുദ്വര്തനമ്| വാജിഗന്ധായാ അശ്വഗന്ധായാ രജശ്ചൂര്ണംവാ കേവലമ്| ബാലസ്യ ച സ്നാനേ പ്രസിദ്ധാനാം സര്വൌഷധീനാം കല്ക ഇഷ്യതേ ജീവനീയശൃതം ജലം ച|| ൪൯||
Adhikarana BaktatvanusAraM bAlacaryAvisheShaH (50) · Śloka 50
ആരഗ്വധാദിനിര്യൂഹേ ശൃതം ശീതവസന്തയോഃ| വത്സകാദിപ്രതീവാപം കുമാരം പ്രാശയേദ് ഘൃതമ്| ഗ്രീഷ്മേ വാതാതപസ്വേദൈര്ബാലഃ ക്ലാമ്യത്യതോ ഹിമമ്| പ്രാതരേവ പിബേദ് ദുഗ്ധം ജീവനീയഗണൈഃ ശൃതമ്| സിതാഘൃതാഢ്യാന് സക്തൂംശ്ച ലിഹ്യാന്ന ത്വേവ പീതകമ്| നാത്യമ്ബുപായീ ലിഹ്യാദ്വാ ഘൃതസാത്മ്യോ ഘൃതം ശൃതമ്| കാകോലീശര്കരാമേദാതുഗായഷ്ട്യാഹ്വജീവകൈഃ| കുടന്നടേന മൂര്ധാനം ലിപ്പേദന്യശ്ച ശീതലൈഃ| രാസ്നാസരലവര്ഷാഭൂഹിങ്ഗുസൈന്ധവദാരുഭിഃ| സര്പിര്വിദാര്യാദിജലേ സാധിതം ലേഹയേച്ഛിശുമ്| പ്രപണ്ഡരീകം മധുകം സൂപ്യപര്ണ്യൌ ദുരാലഭാ| പ്രിയാലമജ്ജാകാകോലീവിദാരീകട്ഫലാമൃതാഃ| ദ്രാക്ഷാജശൃങ്ഗീ ദുഗ്ധീകാ ക്ഷീരശുക്ലാ ഹയാഹ്വയാ| ശൃങ്ഗീമധുകകുസുമമേദര്ഷഭകജീവകമ്| ഏഭിഃ ക്ഷീരഘൃതം സിദ്ധം ലിഹ്യാദ്ബാലോ ഘനാത്യയേ||൫൦||
आरग्वधादिनिर्यूहे शृतं शीतवसन्तयोः| वत्सकादिप्रतीवापं कुमारं प्राशयेद् घृतम्| ग्रीष्मे वातातपस्वेदैर्बालः क्लाम्यत्यतो हिमम्| प्रातरेव पिबेद् दुग्धं जीवनीयगणैः शृतम्| सिताघृताढ्यान् सक्तूंश्च लिह्यान्न त्वेव पीतकम्| नात्यम्बुपायी लिह्याद्वा घृतसात्म्यो घृतं शृतम्| काकोलीशर्करामेदातुगायष्ट्याह्वजीवकैः| कुटन्नटेन मूर्धानं लिप्पेदन्यश्च शीतलैः| रास्नासरलवर्षाभूहिङ्गुसैन्धवदारुभिः| सर्पिर्विदार्यादिजले साधितं लेहयेच्छिशुम्| प्रपण्डरीकं मधुकं सूप्यपर्ण्यौ दुरालभा| प्रियालमज्जाकाकोलीविदारीकट्फलामृताः| द्राक्षाजशृङ्गी दुग्धीका क्षीरशुक्ला हयाह्वया| शृङ्गीमधुककुसुममेदर्षभकजीवकम्| एभिः क्षीरघृतं सिद्धं लिह्याद्बालो घनात्यये||५०||
🔊 Audio coming soon
ശീതവസന്തയോശ്ചാരഗ്വധാദിഗണക്വാഥേ വത്സകാദിപ്രതീവാപം ഘൃതം ശൃതം പായയേത്| ഗ്രീഷ്മേ ച വാതാദിഭിര്ബാലോ യതഃ ക്ലാമ്യത്യതോ ജീവനീയഗണൈഃ ശൃതം ദുഗ്ധം പ്രാതരേവ പിബേത്| സിതയാ ഘൃതേന ചാഢ്യാന് സക്തൂന് ലിഹ്യാത്| പീതകം ന ത്വേവ പിബേദിതി സമ്ബധ്യതേ| പീതകോ മന്ഥഃ| അഥവാ ഗ്രീഷ്മേ യോ ഋതസാത്മ്യോ ബാലഃ സോऽത്യമ്ബുപാനം പരിഹരന് കാകോല്യാദിഭിര്ജീവകാന്തൈഃ ശൃതം ഘൃതം ലിഹ്യാത്| ബാലസ്യ ച മൂര്ധാനം ഗ്രീഷ്മേ കുടന്നടേന പ്ലവേന ലിമ്പേത്| അന്യൈശ്ച ശീതലൈശ്ചന്ദനാദിഭിഃ | വിദാര്യാദിഭിഃ ക്വാഥേ രാസ്നാദിഭിര്ഘൃതം സാധിതം ശിശും ലേഹയേത്| സരലം പീഡാഖ്യമ്| വര്ഷാഭൂഃ പുനര്നവാ| ക്ഷീരോദ്ഭവം ഘൃതം പ്രപൌണ്ഡരീദകാദിഭിഃ സിദ്ധം ഘനാത്യയേ| ശരദി ബാലോ ലിഹ്യാത്| ദുഗ്ധികാ ക്ഷീരികാ| ക്ഷീരശുക്ലാ ക്ഷീരകാകോലീ| ഹയാഹ്വയാ അശ്വഗന്ധാ|| ൫൦||
Adhikarana brAhmyAdighRutam (51) · Śloka 51
ബ്രാഹ്മീസിദ്ധാര്ഥകവചാശാരിവാകുഷ്ഠസൈന്ധവൈഃ| സകണൈഃ സാധിതം പീതം വാങ്മേധാസ്മൃതികൃദ് ഘൃതമ്| ആയുഷ്യം പാപ്മരക്ഷോഘ്നം ഭൂതോന്മാദനിബര്ഹണമ്||൫൧||
ब्राह्मीसिद्धार्थकवचाशारिवाकुष्ठसैन्धवैः| सकणैः साधितं पीतं वाङ्मेधास्मृतिकृद् घृतम्| आयुष्यं पाप्मरक्षोघ्नं भूतोन्मादनिबर्हणम्||५१||
🔊 Audio coming soon
ബ്രാഹ്മ്യാദിഭിഃ കണാന്തൈഃ സാധിതംഘൃതം പീതം ബാലസ്യ വാഗാദികൃത് ഭവത്യായുഷ്യാദിഗുണഞ്ച|| ൫൧||
Adhikarana sArasvataghRutam (52) · Śloka 52
ത്രിഫലാ ലക്ഷ്മണാനന്താ സമങ്ഗാ സാരിവാ വചാ| ബ്രാഹ്മീ പാഠാ ദ്വിബൃഹതീ ദ്വിസ്ഥിരാ ദ്വിപുനര്നവമ്| സഹദേവാ രവേര്വല്ലീ പയസ്യ ഗിരികര്ണികാ| തോയകുമ്ഭേ പചേദേതത് പലാംശം പാദശേഷിതമ്| തേന കൌന്തീവചാകുഷ്ഠകൃഷ്ണാസര്ഷപസൈന്ധവൈഃ| നീരുക്സരൂപവത്സായാഃ സംയുക്തം പയസാ ച ഗോഃ| പുഷ്യയോഗേ ഘൃതപ്രസ്ഥം സഹേമശകലം ശൃതമ്| പാനാഭ്യഞ്ജനതോ മേധാസ്മൃത്യായുഃ പുഷ്ടിബുദ്ധിദമ്| രക്ഷോഘ്നം ച വിഷഘ്നം ച സാരസ്വതമിദം ഘൃതമ്||൫൨||
त्रिफला लक्ष्मणानन्ता समङ्गा सारिवा वचा| ब्राह्मी पाठा द्विबृहती द्विस्थिरा द्विपुनर्नवम्| सहदेवा रवेर्वल्ली पयस्य गिरिकर्णिका| तोयकुम्भे पचेदेतत् पलांशं पादशेषितम्| तेन कौन्तीवचाकुष्ठकृष्णासर्षपसैन्धवैः| नीरुक्सरूपवत्सायाः संयुक्तं पयसा च गोः| पुष्ययोगे घृतप्रस्थं सहेमशकलं शृतम्| पानाभ्यञ्जनतो मेधास्मृत्यायुः पुष्टिबुद्धिदम्| रक्षोघ्नं च विषघ्नं च सारस्वतमिदं घृतम्||५२||
🔊 Audio coming soon
ത്രിഫലാദീനാം ഗിരികര്ണികാന്താനാം പലാശാനാം ജലകുമ്ഭേ പാദശേഷിതേ ക്വാഥേ കൌന്ത്യാദിഭിഃ സഹ ഘൃതം നീരുക്ത്വാദിഗുണയുക്തായാഃ ഗോഃ പയസാ സഹ പുഷ്യയോഗേ പ്രസ്ഥസമ്മിതം ഘൃതം പചേത്| സഹേമശകലം തനുഭിഃ സുവര്ണഖണ്ഡൈഃ സഹ| തദ് ഘൃതം പാനാദിനാ മേധാദിദം രക്ഷോഘ്നാദിഗുണഞ്ച| തച്ച ഘൃതം നാമ്നാ സാരസ്വതമ്| ലക്ഷമണാ പുത്രജനനീ| അനന്താ ദൂര്വാ| രവേര്വല്യാദിത്യവല്ലീ| പയസ്യാ ക്ഷീരികാ| കുമ്ഭഃ ദ്വാദശാധികപഞ്ചശതപലാനി|| ൫൨||
Adhikarana vAgvivardhanayogaH (53) · Śloka 53
ലീഢം വാ സഘൃതക്ഷൌദ്രം വചാഹേമരജോऽല്പശഃ| സംവത്സരം പരം മേധ്യം രക്ഷോഘ്നം വാഗ്വിവര്ധനമ്||൫൩||
लीढं वा सघृतक्षौद्रं वचाहेमरजोऽल्पशः| संवत्सरं परं मेध्यं रक्षोघ्नं वाग्विवर्धनम्||५३||
🔊 Audio coming soon
വചാ ഹേമ്നോ രജഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രം സംവത്സരം ലീഢം പരം മേധ്യാദിഗുണമ്| ഹേമ സുവര്ണമ്|| ൫൩||
Adhikarana vayaHsthAdyavalehanam (54) · Śloka 54
വയഃസ്ഥാ പിപ്പലീ കുഷ്ഠം ഹരിദ്രാ ശാരിവാ വചാ| മാംസീ കൈഡര്യമിത്യേതച്ചൂര്ണം ബ്രാഹ്മീരജഃ സമമ്| ലീഢ്വാജ്യേന ശിശുര്വര്ഷം ഭവത്യപലിതോऽവ്യഥഃ| ബലവാന് ശൃതസമ്പന്നഃ ശതായുഃ സ്ഥിരയൌവനഃ| പ്രാതഃ പ്രാതരിമം ലേഹം ധാത്രീം ചാസ്യാവലേഹയേത്||൫൪||
वयःस्था पिप्पली कुष्ठं हरिद्रा शारिवा वचा| मांसी कैडर्यमित्येतच्चूर्णं ब्राह्मीरजः समम्| लीढ्वाज्येन शिशुर्वर्षं भवत्यपलितोऽव्यथः| बलवान् शृतसम्पन्नः शतायुः स्थिरयौवनः| प्रातः प्रातरिमं लेहं धात्रीं चास्यावलेहयेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
വയഃസ്ഥാദീനാം ചൂര്ണം ബ്രാഹ്മീചൂര്ണേന സമമാജ്യേന വര്ഷാം ലീഢ്വാ ശിശു രപലിതത്വാദിഗുണോ ഭവതി| ഇമഞ്ച വയഃസ്ഥാദികമസ്യ ബാലസ്യ ധാത്രീമപി വൈദ്യോऽവലേഹയേത്|| ൫൪||
Adhikarana dUrvAdiprAshAH (55) · Śloka 55
ബ്രാഹ്മീവദ്യോജയേദ്ദൂര്വാം മൂര്വാം ബ്രഹ്മസുവര്ചലാമ്| ലക്ഷ്മണാം ശ്വേതതക്കാരീമവ്യണ്ഡാം ഗൌരസര്ഷപാമ്| സഹസ്രവീര്യാം ഫലിനീ പക്വം ച ബൃഹതീഫലമ്| രോഹിഷം ചേത്യമീ പ്രാശാഃ പൃഥഗ്ദ്വാദശ കീര്തിതാഃ| മഹതാऽപ്യുപയോക്തവ്യാ നരേണ നിയതാത്മനാ||൫൫||
ब्राह्मीवद्योजयेद्दूर्वां मूर्वां ब्रह्मसुवर्चलाम्| लक्ष्मणां श्वेततक्कारीमव्यण्डां गौरसर्षपाम्| सहस्रवीर्यां फलिनी पक्वं च बृहतीफलम्| रोहिषं चेत्यमी प्राशाः पृथग्द्वादश कीर्तिताः| महताऽप्युपयोक्तव्या नरेण नियतात्मना||५५||
🔊 Audio coming soon
ബ്രാഹ്മീവദ്ദൂര്വാദീനപി പൃഥഗ്യോജയേത്| ബ്രാഹ്മീവദിത്യനേനൈതത് പ്രദര്ശിതമ്| യദ്വയഃസ്ഥാദീനാം ചൂര്ണം തത് ബ്രാഹ്മീപരിഹാരേണ ദൂര്വാദീനാമന്യതമസ്യ ചൂര്ണേന യുക്തം ലേഹ്യമിതി| തര്കാര്യഗ്നിമന്ഥാഖ്യാ(നി) അവ്യണ്ഡേക്ഷുരകസ്തൈലകണ്ടകഃ കോകിലാക്ഷകഃ| ലക്ഷ്മണാ പുത്രജനനീ രക്തബന്ധുച്ഛദാ തഥാ|| സഹസ്രവീര്യാ ശതാവരീ| ഫലിനീ പ്രിയങ്ഗുകാ| രോഹിഷം ഭൂതികമ്| ഏതേ ബ്രാഹ്മീപ്രാശേന സഹ ദൂര്വാദിഭിഃ പൃഥഗ്ദ്വാദശ പ്രാശാഃ| ഏതേ ച കേവലം ബാലേന ന യാവന്മഹതാപി നരേണോപയോക്തവ്യാഃ നിയതാത്മനാ നിയതേന്ദ്രിയേണ|| ൫൫||
Adhikarana mRudBakShaNAdbAlarakShA (56) · Śloka 56
നിത്യം മൃദ്ഭക്ഷണാദ്രക്ഷേത്തയാ സ്യുര്നിയതം ഗദാഃ| പാണ്ഡുത്വശ്വയഥുശ്വാസകാസാതീസാരജന്തവഃ| ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാഗ്നിസദനസ്തന്യദ്വേഷാങ്ഗരുഗ്ഭ്രമാഃ||൫൬||
नित्यं मृद्भक्षणाद्रक्षेत्तया स्युर्नियतं गदाः| पाण्डुत्वश्वयथुश्वासकासातीसारजन्तवः| छर्दिमूर्च्छाग्निसदनस्तन्यद्वेषाङ्गरुग्भ्रमाः||५६||
🔊 Audio coming soon
ബാലാഞ്ച മൃദ്ഭക്ഷണാന്നിത്യം രക്ഷേത്| തയാ ഹി മൃദാ നിയതമവശ്യം ഗദാഃ സ്യുഃ| കേ ത ഇത്യാഹ-പാണ്ഡുത്വേത്യാദി| ജന്തവഃ ക്രിമയഃ|| ൫൬||
Adhikarana dantapavanaBakShaNaniShedhaH (57) · Śloka 57
ഭക്ഷയേദ്ദന്തപവനം നാസ്ഥിരദ്വിജബന്ധനഃ| തസ്യ തദ് ഘട്ടനാത്ക്രുദ്ധഃ കുര്യാദ്ദന്താമയാന്മരുത്||൫൭||
भक्षयेद्दन्तपवनं नास्थिरद्विजबन्धनः| तस्य तद् घट्टनात्क्रुद्धः कुर्याद्दन्तामयान्मरुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
സ ച ബാലോ യാവത്സ്ഥിരദ്വിജബന്ധനോ ന സമ്പന്നസ്താവദ് ദന്തപവനം ന ഭക്ഷയേത്| സുബോധമ്| തസ്യേത്യസ്ഥിരദ്വിജബന്ധനസ്യ| തത് ഘട്ടനാത് ക്രുദ്ധോ വായുര്ദന്താമയാന് കുര്യാത്|| ൫൭||
Adhikarana bAlopacArapAlanaPalam (58-59) · Śloka 59
ശൂരൈരായുധിഭിര്ഗുപ്തമധൃഷ്യം നഗരം പരൈഃ| യഥാ ശിശോര്വപുസ്തദ്വദ്യഥോക്തൈര്വിധിഭിര്ഗ്രഹൈഃ||൫൮|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ബാലോപചരണീയോ നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൫൯||
शूरैरायुधिभिर्गुप्तमधृष्यं नगरं परैः| यथा शिशोर्वपुस्तद्वद्यथोक्तैर्विधिभिर्ग्रहैः||५८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे बालोपचरणीयो नाम प्रथमोऽध्यायः||५९||
🔊 Audio coming soon
അധ്യായോക്താനാം വിധീനാം പ്രയോജനമാചിഖ്യാസുരിദമാഹ-ശൂരൈരിത്യാദി| ശൂരൈരായുധപാണിഭിര്ഗുപ്തം നഗരം യഥാ പരൈഃ ശത്രുഭിരധൃഷ്യം ധര്ഷയിതുമശക്യം തഥാ യഥോക്തൈര്വിധിഭിര്ഗുപ്തം രക്ഷിതം ഗ്രഹൈഃ സ്കന്ദാദിഭിരധൃഷ്യമിതി|| ൫൮|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാ- മഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ പ്രഥമോऽധ്യായഃ