Adhikarana dRuShTirogavij~jAnIyo nAma pa~jcadasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ದೃಷ್ಟಿರೋಗವಿಜ್ಞಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो दृष्टिरोगविज्ञानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ದೃಷ್ಟಿರೋಗಾಣಾಂ ಹೇತ್ವಾದಿಕಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| ದೃಷ್ಟಿಭಾಗಪಟ್ಲತ್ವಗ್ವಿಷವ್ಯಾಪ್ತ್ಯಾ ದೋಷಸ್ಯ ರೋಗವಿಶೇಷಪ್ರದರ್ಶನಂ ಕ್ರಿಯತೇ||೧||
Adhikarana prathamapaTalagatadoShalakShaNam (2) · Śloka 2
ಸಿರಾನುಸಾರಿಣಿ ಮಲೇ ಪ್ರಥಮಂ ಪಟಲಂ ಶ್ರಿತೇ| ಅವ್ಯಕ್ತಮೀಕ್ಷತೇ ರೂಪಂ ವ್ಯಕ್ತಮಪ್ಯನಿಮಿತ್ತತಃ||೨||
सिरानुसारिणि मले प्रथमं पटलं श्रिते| अव्यक्तमीक्षते रूपं व्यक्तमप्यनिमित्ततः||२||
🔊 Audio coming soon
ಸಿರಾನುಸಾರಿಣೀತ್ಯಾದಿ| ಮಲೋವಾತಾದಿಭಿಃ ಕೃತೋ ದೋಷವಿಶೇಷಃ| ಸಿರಾನುಸಾರಿಣಿ ಸಿರಾಭಿಃ ಕೋಷ್ಠಾತ್ ದೃಷ್ಟಿಮನುಸರತಿ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಥಾವಿಧೇಮಲೇ ಪ್ರಥಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ನ ತು ಬಾಹ್ಯಂ ಪಟಲಮಾಶ್ರಿತೇ ಸತಿ ಪುರುಷೋ ವ್ಯಕ್ತಮಪಿ ರೂಪಂ ಕಲಶಾದಿನಿಮಿತ್ತಾಭಾವೇಽಪ್ಯವ್ಯಕ್ತಂ ಪಶ್ಯತಿ|(ನನು ಕಥಂ ವ್ರಣಶುಕ್ಲೇ ಬಾಹ್ಯಂ ಪಟಲಂ ಪ್ರಥಮಪಟಲಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಅತ್ರಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಪಟಲಂ ಪ್ರಥಮಪಟಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಅತ್ರ ಬ್ರೂಮಃ- ಪಟಲಸ್ಯ ತ್ವಗ್ವಿಶೇಷತ್ವಾದ್ ವ್ರಣಶುಕ್ಲಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾತ್ ಪಟಲಾದಾರಭ್ಯ ಕ್ರಮೇಣಾಭ್ಯನ್ತರಯೋರ್ದ್ವಿತೀಯತೃತೀಯಪಟಲಯೋರಾವೇಶಾಚ್ಚ ವ್ರಶುಕ್ಲೇ ಬಾಹ್ಯಂ ಪಟಲಂ ಪ್ರಥಮಪಟಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಅತ್ರ ಪುನಃ ಸಿರಾನುಸಾರಿಣಿ ಮಲ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಅಭ್ಯನ್ತರಸ್ಥಾನಾಂ ಸಿರಾಣಾಂ ಬಹಿರ್ಮುಖತ್ವಾತ್ ಬಹಿರ್ನಿಗಚ್ಛತೋ ಮಲಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಾಭ್ಯನ್ತರಪಟಲಸಂಶ್ರಯತ್ವಾಚ್ಚಾಭ್ಯನ್ತರಪಟಮೇವ ಪ್ರಥಮಪಟಲಮ್| ನಿಮಿನಾಪ್ಯುಕ್ತಮ್- ಯದಾ ದೋಷಾಃ ಪ್ರಕುಪಿತಾಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರೂಪವಹೇ ಸಿರೇ| ದೃಷ್ಟೇರಭ್ಯನ್ತರಾತ್ತು ಪಟಲಂ ಸಮಭಿದ್ರುತಾಃ|| ಅಪಿಧಾನಾದ್ವಿವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ನೀರುಜತ್ವಾದುಪೇಕ್ಷಿತಾಃ| ದೃಶೋಃ ಪಟಲಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ನೇತ್ರಮಧ್ಯಾನುಸಾರಿಣಃ|| ಏಕೈಕಮನುಪದ್ಯನ್ತೇ ಪರ್ಯಾಯಾತ್ ಪಟಲಾನ್ತರಮ್| ಶನೈರನುಸೃತಾಶ್ಚೈವ ಪುಷ್ಯನ್ತಿ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಗತಾಃ|| ಓಷಧೀರಸವೀರ್ಯಾಣಾಂ ಮಾರ್ಗಮಾವೃತ್ಯ ನೇತ್ರಯೋಃ|| ಇತಿ| ಬಾಹ್ಯಮೇವ ಪಟಲಂ ಪ್ರಥಮಪಟಲಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್| ತದಯುಕ್ತಮ್; ತಿಮಿರಕಾಲೇ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಸ್ಯ ರಾಗಾದ್ಯಭಾವಾತ್| ಕಾಚತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ರಾಗಾದಿದರ್ಶನಾಚ್ಚ ಸರ್ವಥಾ ತಿಮಿರರೋಗೇ ಆಭ್ಯನ್ತರಂ ಪಟಲಮೇವ ಪ್ರಥಮಪಟಲಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್| ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಸಂಸ್ಥಾನನ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಮತಮನುಸೃತ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಬ್ರೂಮಃ| ದೃಷ್ಟೇಶ್ಚತ್ವಾರಿ ಪಟಲಾನಿ ಸನ್ತಿ| ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೀ ದೃಷ್ಟಿಸ್ತೇಷು ಪಟಲೇಷು ವ್ಯಾಪ್ತಾಽಪ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಮೇದೋಮಯೇ ಪಟಲ ಏವ ತಿಷ್ಠತೀತ್ಯವಗನ್ತವ್ಯಮ್| ಉಕ್ತಶ್ಚ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟೌ- ಸಿರಾಗುಣೋಽತ್ರ ಪ್ರಥಮೇ ದ್ವಿತೀಯೇ ಕಣ್ಡರಾಗುಣಃ| ಮೇದೋಗುಣಸ್ತೃತೀಯೇ ಸ್ಯಾದ್ ದೃಷ್ಟಿರ್ಮೇದಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ|| ತತಃ ಪರಂ ಭವೇತ್ಕಾಲಂ ತತಃ ಕಾಲಾತ್ಪರಂ ಕಫಃ| ನಿವರ್ತತೇ ಸಿರಾಗ್ರೈಸ್ತು ತತ್ರ ಖಲ್ವಸ್ಥಿಬನ್ಧನಮ್| ಯಾವದಾಹೃದಯಾದ್ಬದ್ಧ್ವಾ ಯಾವತ್ಪಾದತಲಾದಿತಿ|| ನನು ಏವಮಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಪಟಲೇ ದೃಷ್ಟೌ ಸ್ಥಿತಾಯಾಂ ದ್ವಿತೀಯಪಟಲಸ್ಥ ಏವ ಮಲೇ ದೋಷಾವದಾಚ್ಛಾದಿತತ್ವಾಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಶನಂ ಭವಿತವ್ಯಮ್| ಉಚ್ಯತೇ ತೇಜ-ಸ್ಸಮ್ಭವಾಯಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ್ಯಾ ದೃಷ್ಟೇರ್ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಸಾಕಲ್ಯೇನ ಸನ್ನಿಧಾನಾದಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಪಟಲೇ ಮಲಸ್ಯ ಬಲಹಾನಿರ್ಭವತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ ದ್ವಿತೀಯಪಟಲಸ್ಥಸ್ಯಾಪಿ ಮಲಸ್ಯ ತೇಜಃಸಾನ್ನಿಧ್ಯೇನಾಲ್ಪಬಲತ್ವಾದ್ ದೃಷ್ಟೇಸ್ತಿರೋಧಾನೇಽಪಿ ಲಿಙ್ಗನಾಶಕರಣೇ ನ ಶಕ್ತಿರ್ಭವತಿ| ಯಥಾ ಪಟಾನ್ತರಿತೋಽಪಿ ದೀಪಸ್ಸನ್ನಿಧೌ ಘಟಪಟಾದೀನ್ ಪದಾರ್ಥಾನವದ್ಯೋತಯತಿ ತಥಾ ದೋಷಾನ್ತರಿತಾಪಿ ದೃಷ್ಟಿರ್ದೋಷಸ್ಯಾಲ್ಪಬಲತ್ವಾತ್ ರೂಪಾವದ್ಯೋತಿನೀ ಭವತಿ| ಉಕ್ತಞ್ಚ- ಯಥಾ ಪಟೇನಾನ್ತಿಕಸಂಸ್ಥಿತೇನ ತಿರೋಹಿತಾ ದೀಪಶಿಖಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಾ| ತಥಾ ಮಲೇನಾನ್ತರಿತಾಽಪಿ ದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಕಾಶಯೇದ್ರೂಪಮದೂರಸಂಸ್ಥಮ್|| ಇತಿ| ಏವಂ ಪಟಲಾನ್ತರೇಷು ದೃಷ್ಟೇರ್ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟತಯಾ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರವೃದ್ಧಂ ಮಲಂ ಚತುರ್ಥಂ ಪಟಲಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಲಿಙ್ಗನಾಶಾಯ ಭವತಿ|| ೨||
Adhikarana dvitIyapaTalagatadoShalakShaNam (3) · Śloka 3
ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಟಲಮಭೂತಮಪಿ ಪಶ್ಯತಿ| ಭೂತಂ ತು ಯತ್ನಾದಾಸನ್ನಂ ದೂರೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಞ್ಚ ನೇಕ್ಷತೇ| ದೂರಾನ್ತಿಕಸ್ಥಂ ರೂಪಞ್ಚ ವಿಪರ್ಯಾಸೇನ ಮನ್ಯತೇ| ದೋಷೇ ಮಣ್ಡಲಸಂಸ್ಥಾನೇ ಮಣ್ಡಲಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ| ದ್ವಿಧೈಕಂ ದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಸ್ಥೇ ಬಹುಧಾ ಬಹುಧಾಸ್ಥಿತೇ| ದೃಷ್ಟೇರಭ್ಯನ್ತರಗತೇ ಹ್ರಸ್ವವಢ್ರವಿಪರ್ಯಯಮ್| ನಾನ್ತಿಕಸ್ಥಮಧಃಸಂಸ್ಥೇ ದೂರಗಂ ನೋಪರಿಸ್ಥಿತೇ| ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪಶ್ಯೇನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥೇ ತಿಮಿರಾಖ್ಯೋಽಯಮಾಮಯಃ||೩||
प्राप्ते द्वितीयं पटलमभूतमपि पश्यति| भूतं तु यत्नादासन्नं दूरे सूक्ष्मञ्च नेक्षते| दूरान्तिकस्थं रूपञ्च विपर्यासेन मन्यते| दोषे मण्डलसंस्थाने मण्डलानीव पश्यति| द्विधैकं दृष्टिमध्यस्थे बहुधा बहुधास्थिते| दृष्टेरभ्यन्तरगते ह्रस्ववढ्रविपर्ययम्| नान्तिकस्थमधःसंस्थे दूरगं नोपरिस्थिते| पार्श्वे पश्येन्न पार्श्वस्थे तिमिराख्योऽयमामयः||३||
🔊 Audio coming soon
ಯದಾ ತು ದ್ವಿತೀಯಮಪಿ ಪಟಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ದೋಷೋ ಭವತಿ ತದಾ ಅಭೂತಮಪ್ಯಪದಪಿ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ| ಭೂತಂ ಸದ್ರೂಪಂ ಯತ್ನಾತ್ ಪಶ್ಯತ್ಯಾಸನ್ನಞ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಯತ್ತು ಭೂತಂ ದೂರೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವಾ ತನ್ನ ಪಶ್ಯತ್ಯೇವ| ದೂರಸ್ಥಮನ್ತಿಕೇ ಸಮೀಪೇ ಮನ್ಯತೇ| ಅನ್ತಿಕಸ್ಥಂ ದೂರ ಇತಿ ವಿಪರ್ಯಾಸಃ| ತತ್ರ ತು ಯದಾ ಮಣ್ಡಲಸಂಸ್ಥಾನೋಪಲಯಾ ಕೃತ್ಯಾ ದೋಷೋ ಭವತಿ ತದಾಽಗ್ರೇ ಮಣ್ಡಲಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ| ದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಸ್ಥೇ ರೇಖಾ ಕೃತಾವೇಕಂ ರೂಪಂ ದ್ವಿಧಾ ಪಶ್ಯತಿ| ಬಹುಭಿಃ ಪ್ರಕಾರೈಃ ಸ್ಥಿತೈರ್ದೋಷೈರ್ಬಹುಧಾರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ| ಯದಾ ತು ದೃಷ್ಟೇರಭ್ಯನ್ತರೇ ಮಧ್ಯೇ ದೋಷೋ ಭವತಿ ತದಾ ವಢ್ರಂ ರೂಪಂ ಹ್ರಸ್ವಂ ಪಶ್ಯತಿ| ಯದಾತು ದೃಷ್ಟೇರುಪರಿ ದೋಷೋ ಭವತಿ ತದಾ ದೂರಸ್ಥನ್ನ ಪಶ್ಯತಿ| ಯದಾ ತು ದೃಷ್ಟಿಪಾರ್ಶ್ವೇ ದೋಷೋ ವರ್ತತೇ ತದಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಿತಂ ರೂಪಂ ನ ಪಶ್ಯೇದಯಮನೇಕಪ್ರಕಾರ ಆಮಯಃ ಆಖ್ಯಯಾ ತಿಮಿರಃ|| ೩||
Adhikarana tRutIyapaTalASritadoShalakShaNam (4) · Śloka 4
ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಕಾಚತಾಂ ದೋಷೇ ತೃತೀಯಪಟಲಾಶ್ರಿತೇ| ತೇನೋರ್ದ್ಧ್ವಮೀಕ್ಷತೇ ನಾಧಸ್ತನು ಚೈಲಾವೃತೋಪಮಮ್| ಯಥಾ ವರ್ಣಞ್ಚ ರಜ್ಯೇತ ದೃಷ್ಟಿರ್ಹೀಯೇತ ಚ ಕ್ರಮಾತ್||೪||
प्राप्नोति काचतां दोषे तृतीयपटलाश्रिते| तेनोर्द्ध्वमीक्षते नाधस्तनु चैलावृतोपमम्| यथा वर्णञ्च रज्येत दृष्टिर्हीयेत च क्रमात्||४||
🔊 Audio coming soon
ಯದಾ ತು ತೃತೀಯಮಪಿ ಪಟಲಂ ದೋಷೋ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ತದಾ ತದೇವ ತಿಮಿರಾಖ್ಯಂ ಕಾಚತಾಂ ಯಾತಿ| ತೇನ ಕಾಚೇನ ತು ನರ ಊರ್ಧ್ವಸ್ಥಿತಂ ರೂಪಮೀಕ್ಷತೇ ಪಶ್ಯತಿ| ನಾಧಃ ಸ್ಥಿತಮ್| ಯಚ್ಚ ಪಶ್ಚತಿ ತತ್ತನುಚೈಲಾವೃತೋಪಮಂ ಪಶ್ಯತಿ| ದೃಷ್ಟೇಶ್ಚ ಯಥಾ ಯಥಾ ವರ್ಣೋ ರಜ್ಯೇತ ತಥಾ ತಥಾ ದರ್ಶನಶಕ್ತಿರ್ಹೀಯೇತ ಇತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ|| ೪||
Adhikarana caturthapaTalAshritadoShalakShaNam (5) · Śloka 5
ತಥಾಽಪ್ಯುಪೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಚತುರ್ಥಂ ಪಟಲಂ ಗತಃ| ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ಮಲಃ ಕುರ್ವಞ್ಛಾದಯೇದ್ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಮ್||೫||
तथाऽप्युपेक्षमाणस्य चतुर्थं पटलं गतः| लिङ्गनाशं मलः कुर्वञ्छादयेद्दृष्टिमण्डलम्||५||
🔊 Audio coming soon
ತಥಾಭೂತೋಽಪಿ ದೋಷ ಉಪೇಕ್ಷಯಾ ಚತುರ್ಥಂ ಪಟಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಾಖ್ಯಂ ರೋಗಂ ಕುರ್ವನ್ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಮಶೇಷಮಾಚ್ಛಾದಯೇತ್| ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ತಿಮಿರಾದೀನಾಂ ರೂಪಮ್||೫||
Adhikarana vAtajatimiralakShaNam (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ವಾತೇನ ತಿಮಿರೇ ವ್ಯಾವಿದ್ಧಮಿವ ಪಶ್ಯತಿ| ಚಲಾವಿಲಾರುಣಾಭಾಸಂ ಪ್ರಸನ್ನಞ್ಚೇಕ್ಷತೇ ಮುಹುಃ| ಜಾಲಾನಿ ಕೇಶಾನ್ ಮಶಕಾನ್ ರಶ್ಮೀಂಶ್ಚೋಪೇಕ್ಷಿತೇಽತ್ರ ಚ| ಕಾಚೀಭೂತೇ ದೃಗರುಣಾ ಪಶ್ಯತ್ಯಾಸ್ಯಮನಾಸಿಕಮ್| ಚನ್ದ್ರದೀಪಾದ್ಯನೇಕತ್ವಂ ವಕ್ರಮೃಜ್ವಪಿ ಮನ್ಯತೇ| ವೃದ್ಧಃ ಕಾಚೋ ದೃಶಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರಜೋ ಧೂಮಾವೃತಾಮಿವ| ಸ್ಪಷ್ಟಾರುಣಾಭಾಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂ ವಾ ಹತದರ್ಶನಾಮ್| ಸಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ವಾತೇ ತು ಸಙ್ಕೋಚಯತಿ ದೃಕ್ಸಿರಾಃ| ದೃಙ್ಮಣ್ಡಲಂ ವಿಶತ್ಯನ್ತರ್ಗಮ್ಭೀರಾ ದೃರಸೌ ಸ್ಮೃತಾ||೬||
तत्र वातेन तिमिरे व्याविद्धमिव पश्यति| चलाविलारुणाभासं प्रसन्नञ्चेक्षते मुहुः| जालानि केशान् मशकान् रश्मींश्चोपेक्षितेऽत्र च| काचीभूते दृगरुणा पश्यत्यास्यमनासिकम्| चन्द्रदीपाद्यनेकत्वं वक्रमृज्वपि मन्यते| वृद्धः काचो दृशं कुर्याद्रजो धूमावृतामिव| स्पष्टारुणाभां विस्तीर्णां सूक्ष्मां वा हतदर्शनाम्| सलिङ्गनाशो वाते तु सङ्कोचयति दृक्सिराः| दृङ्मण्डलं विशत्यन्तर्गम्भीरा दृरसौ स्मृता||६||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಾದಿಭೇದೇನೋಚ್ಯತೇ| ವ್ಯಾವಿದ್ಧಮಾಕುಲಮ್| ಚಲಾಭಾಸಮಸ್ಥಿರಮ್| ಆವಿಲಮಸ್ಫುಟಮ್| ರಶ್ಮ್ಯನ್ತಂ ಮುಹುರೀಕ್ಷತೇ ಪಶ್ಯತಿ| ತತ್ರ ವಾತತಿಮಿರ ಉಪೇಕ್ಷಿತೇ ವಾತಕಾಚತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಗರುಣವರ್ಣಾ ಭವತ್ಯಾತುರಶ್ಚ ಸ್ವಮಾಸ್ಯಮನಾಸಿಕಂ ಪಶ್ಯತಿ| ಸ ಏವ ವಾತಕಾಚೋ ವೃದ್ಧೋ ದೃಶಂ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಂ ರಜಸೇವ ಧೂಮೇನೇವ ಚಾವೃತಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ್ಪಷ್ಟಮರುಣಮಾಭಾತಿ ಯಸ್ಯಾ ದೃಶಃ ಸ ವಾತಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ಭವತಿ| ತತ್ರೈವ ವಾತಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ದೃಕ್ಸಿರಾ ವಾತೇನ ಸಙ್ಕೋಚಯತಿ| ದೃಙ್ಮಣ್ಡಲಮನ್ತರ್ವಿಶತ್ಯಸೌ ದೃಙ್ನಾಮ್ನಾ ಗಮ್ಭೀರಾ| ಗಮ್ಭೀರಾವಗಾಢರೂಪಾ| ಇತಿ ವಾತಿಕತಿಮಿರಾದಿಲಕ್ಷಣಮ್|| ೬||
Adhikarana pittajatimiralakShaNam (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ವಿದ್ಯುತ್ಖದ್ಯೋತದೀಪಿತಮ್| ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಪತ್ರಾಭಂ ಪ್ರಾಯೋ ನೀಲಞ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಕಾಚೇ ದೃಕ್ಕಾಂಸ್ಯನೀಲಾಭಾ ತಾದೃಗೇವ ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಅರ್ಕೇನ್ದುಪರಿವೇಷಾಗ್ನಿಮರೀಚೀನ್ದ್ರಧನೂಂಷಿ ಚ| ಬೃಙ್ಹ್ಗನೀಲಾ ನಿರಾಲೋಕಾ ದೃಕ್ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಲಿಙ್ಗನಾಶತಃ| ದೃಷ್ಟಿಃ ಪಿತ್ತೇನ ಹ್ರಸ್ವಾಖ್ಯಾ ಸಾ ಹ್ರಸ್ವಾಹ್ರಸ್ವದರ್ಶಿನೀ| ಭವೇತ್ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾಕ್ಯಾ ಪೀತಾ ಪೀತಾಭದರ್ಶನಾ||೭||
पित्तजे तिमिरे विद्युत्खद्योतदीपितम्| शिखितित्तिरिपत्राभं प्रायो नीलञ्च पश्यति| काचे दृक्कांस्यनीलाभा तादृगेव च पश्यति| अर्केन्दुपरिवेषाग्निमरीचीन्द्रधनूंषि च| बृङ्ह्गनीला निरालोका दृक्स्निग्धा लिङ्गनाशतः| दृष्टिः पित्तेन ह्रस्वाख्या सा ह्रस्वाह्रस्वदर्शिनी| भवेत् पित्तविदग्धाक्या पीता पीताभदर्शना||७||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಸದಸದ್ವಾ ರೂಪಂ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪಿತತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪಶ್ಯತಿ| ಖದ್ಯೋತೋ ಭಾಸ್ವಾನ್ ಕೀಟಃ| ತಸ್ಮಿನ್ನುಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಾಚೀಭೂತೇ ಕಾಂಸ್ಯನೀಲಾಭಾ ದೃಗ್ಭವತಿ| ತಾದೃಗೇವ ಚ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತ್ಯರ್ಕೇನ್ದುಪರಿವೇಷಾದಿಕಂ ವಾಽಸದೇವ ಪಶ್ಯತಿ| ಪರಿವೇಷೋ ಮಣ್ಡಲಮಗ್ನಿಮರೀಚ್ಯೋ ರಶ್ಮಯಃ| ತಸ್ಮಿನ್ ಪಿತ್ತಕಾಚ ಉಪೇಕ್ಷಿತೇ ಲಿಙ್ಗನಾಶೀಭೂತೇ ದೃಗ್ಭೃಙ್ಗವದ್ಭ್ರಮರವನ್ನೀಲಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಚ ಭವತಿ| ತತ್ರೈವ ದೃಷ್ಟಿರ್ಯಾ ಮಹದಪಿ ರೂಪಂ ಹ್ರಸ್ವಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ಹ್ರಸ್ವಾ ಭವತಿ| ತತ್ರೈವ ಪೀತವರ್ಣೇನ ದೃಷ್ಟಿಃ ಪೀತಾಭರೂಪದರ್ಶನಾ ಚ ನಾಮ್ನಾ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾ ಭವತಿ| ಇತಿ ಪೈತ್ತಿಕಾನಾಂ ತಿಮಿರಾದೀನಾಂ ಲಕ್ಷಣಮ್|| ೭||
Adhikarana kaphajatimiralakShaNam (8) · Śloka 8
ಕಫೇನ ತಿಮಿರೇ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶ್ವೇತಞ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಶಙ್ಖೇನ್ದುಕುನ್ದಕುಸುಮೈಃ ಕುಮುದೈರಿವ ಚಾಚಿತಮ್| ಕಾಚೇ ತು ನಿಷ್ಪ್ರಭೇನ್ದ್ವರ್ಕಪ್ರದೀಪಾದ್ಯೈರಿವಾಚಿತಮ್| ಸಿತಾಭಾಸಾ ಚ ದೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ತು ದೃಶ್ಯತೇ| ಮೂರ್ತ್ತಃ ಕಫೋ ದೃಷ್ಟಿಗತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ದರ್ಶನನಾಶನಃ| ಬಿನ್ದುರ್ಜಲಸ್ಯೇವ ಚಲಃ ಪದ್ಮಿನೀಪುಟಸಂಶ್ರಿತಃ| ಉಷ್ಣೇ ಸಙ್ಕೋಚಮಾಯಾತಿ ಛಾಯಾಯಾಂ ಪರಿಸರ್ಪತಿ| ಶಙ್ಖಕುನ್ದೇನ್ದುಕುಮುದಸ್ಫಟಿಕೋಪಮಶುಕ್ಲಿಮಾ||೮||
कफेन तिमिरे प्रायः स्निग्धं श्वेतञ्च पश्यति| शङ्खेन्दुकुन्दकुसुमैः कुमुदैरिव चाचितम्| काचे तु निष्प्रभेन्द्वर्कप्रदीपाद्यैरिवाचितम्| सिताभासा च दृष्टिः स्याल्लिङ्गनाशे तु दृश्यते| मूर्त्तः कफो दृष्टिगतः स्निग्धो दर्शननाशनः| बिन्दुर्जलस्येव चलः पद्मिनीपुटसंश्रितः| उष्णे सङ्कोचमायाति छायायां परिसर्पति| शङ्खकुन्देन्दुकुमुदस्फटिकोपमशुक्लिमा||८||
🔊 Audio coming soon
ಕ್ಫೇನ ತಿಮಿರೇ ಪ್ರಾಯಃ ಸರ್ವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶ್ವೇತಶ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಶಙ್ಖಾದಿಭಿರಿವ ಚಾಚಿತಂ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ| ತಸ್ಮಿನ್ನೇವೋಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಫಕಾಚೀಭೂತೇ ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ದೃಗಿನ್ದ್ವಾದ್ಯೈರಾಚಿತಮಿವ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ| ತತ್ರ ಚ ಸಿತಾಭಾಸಾ ದೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೂಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಫಲಿಙ್ಗನಾಶೀಭೂತೇ ಮೂರ್ತ್ತ ಏವ ಕಫಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾದಿಗುಣೋ ದೃಷ್ಟಿಗತೋ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ| ಸ ತಥಾವಿಧೋ ದೃಷ್ಟಿಕಫ ಉಷ್ಣೇ ಆತಪೇ ಸಙ್ಕೋಚಮಾಯಾತಿ ಛಾಯಾಯಾನ್ತು ಶಙ್ಖಾದ್ಯುಪಮಶುಕ್ಲಿಮಾ ಪರಿಸರ್ಪತಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಯತೇ| ಇತಿ ಕಫಜತಿಮಿರಾದೀನಾಂ ರೂಪಮ್|| ೮||
Adhikarana raktajatimiralakShaNam (9) · Śloka 9
ರಕ್ತೇನ ತಿಮಿರೇ ರಕ್ತಂ ತಮೋಭೂತಞ್ಚು ಪಶ್ಯತಿ| ಕಾಚೇನ ರಕ್ತಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ದೃಷ್ಟಿಸ್ತಾದೃಕ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ| ಲಿಙ್ಗನಾಶೇಽಪಿ ದೃಕ್ ತಾದೃಙ್ನಿಷ್ಪ್ರಭಾ ಹತದರ್ಶನಾ||೯||
रक्तेन तिमिरे रक्तं तमोभूतञ्चु पश्यति| काचेन रक्ता कृष्णा वा दृष्टिस्तादृक्च पश्यति| लिङ्गनाशेऽपि दृक् तादृङ्निष्प्रभा हतदर्शना||९||
🔊 Audio coming soon
ರಕ್ತೇನ ತಿಮಿರೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ತಸ್ಮಿನ್ನೇವೋಪೇಕ್ಷಯಾ ರಕ್ತಕಾಚೀಭೂತೇ ರಕ್ತಾ ವಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ದೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಾದೃಗೇವ ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ವಾ ಪಶ್ಯತಿ| ತದುಪೇಕ್ಷಯಾ ರಕ್ತಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ದೃಕ್ ತಾಂದೃಗಿತಿ ಕಾಚಸಮಾ ರಕ್ತಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ||೯||
Adhikarana saMsargasannipAtatimiralakShaNam (10) · Śloka 10
ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತೇಷು ವಿದ್ಯಾತ್ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಲಕ್ಷಣಾನ್| ತಿಮಿರಾದೀನಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ತೈಃ ಸ್ಯಾದ್ವ್ಯಕ್ತಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ| ತಿಮಿರೇ ಶೇಷಯೋರ್ದೃಷ್ಟೌ ಚಿತ್ರೌ ರಾಗಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ||೧೦||
संसर्गसन्निपातेषु विद्यात् सङ्कीर्णलक्षणान्| तिमिरादीनकस्माच्च तैः स्याद्व्यक्ताकुलेक्षणः| तिमिरे शेषयोर्दृष्टौ चित्रौ रागः प्रजायते||१०||
🔊 Audio coming soon
ಸಂಸರ್ಗೇಷು ತ್ರಿಷು ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಚೈಕಸ್ಮಿನ್ನುಕ್ತಲಕ್ಷಣಸಙ್ಕೀರ್ಣಾನ್ಯಥಾ ಸಂಸರ್ಗಂ ತಿಮಿರಾದೀನ್ ವಿದ್ಯಾತ್|ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಯೋಶ್ಚೈಕತ್ವಾದ್ವಿವಕ್ಷಿತಭೇದತ್ವಮ್| ತೇನ ಸಂಸರ್ಗಜಂ ತಿಮಿರಂ ಸಂಸರ್ಗಜಃ ಕಾಚಃ ಸಂಸರ್ಗಜೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ| ತಥಾ ಸನ್ನಿಪಾತಜಂ ತಿಮಿರಂ ಸನ್ನಿಪಾತಜಃ ಕಾಚಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ| ತೈಶ್ಚ ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತೈಸ್ತಿಮಿರೇ ಅಕಸ್ಮಾದಕಾರಣಂ ಕದಾಚಿದ್ ವ್ಯಕ್ತೇಕ್ಷಣಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕದಾಚಿದಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ| ಶೇಷಯೋಃ ಕಾಚಲಿಙ್ಗನಾಶಯೋಸ್ತೈರ್ದೃಷ್ಟೌ ಚಿತ್ರೋಽನೇಕಪ್ರಕಾರೋ ರಾಗೋ ಜಾಯತೇ| (ನನ್ವೇವಂ ಸಂಸರ್ಗನಾನಾತ್ವೇ ವಿವಕ್ಷಿತೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸ್ಸಪ್ತವಿಂಶತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಿರಗ್ರೇಽನುಪಪನ್ನೇತ್ಯತ ಆಹ-ಸಂಸರ್ಗೇತಿ| ಅಯಂ ಭಾವಃ-ಯಥಾ ಸನ್ನಿಪಾತಾನಾಂ ನಾನಾತ್ವೇಽಪಿ ಸನ್ನಿಪಾತತ್ವೇನೈಕತ್ವಂ ತಥಾ ಸಂಸರ್ಗಾಣಾಮಪಿ ಸಂಸರ್ಗತ್ವೇನೈಕತ್ವಂ ವಿವಕ್ಷಿತಮ್| ಏವಚ್ಚ ತಿಮಿರಾದೀನಾಂ ವಿವಕ್ಷಿತವಿಭಾಗಃ ಸಙ್ಗಚ್ಛತ ಇತಿ||೧೦||
Adhikarana nakulAndhyam (11) · Śloka 11
ದ್ಯೋತತೇ ನಕುಲಸ್ಯೇವ ಯಸ್ಯ ದೃಙ್ ನಿಚಿತಾ ಮಲೈಃ| ನಕುಲಾನ್ಧಸ್ಸ ತತ್ರಾಹ್ನಿ ಚಿತ್ರಂ ಪಶ್ಯತಿ ನೋ ನಿಶಿ||೧೧||
द्योतते नकुलस्येव यस्य दृङ् निचिता मलैः| नकुलान्धस्स तत्राह्नि चित्रं पश्यति नो निशि||११||
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ಯ ದೃಗ್ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಂ ಮಲೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ನಿಚಿತಾ ನಕುಲಸ್ಯೇವ ದ್ಯೋತತೇ ದೀಪ್ತಾ ಭವತಿ ಸ ಪುರುಷೋ ನಕುಲಾನ್ಧ ಉಚ್ಯತೇ| ಸ ಚಾಹ್ನಿ ದಿವಸೇ ಚಿತ್ರಂ ನಾನಾರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ ನಿಶಿ ತು ನೈವ ಪಶ್ಯತಿ|| ೧೧||
Adhikarana doShAndhyam ( rAtryandham ) (12) · Śloka 12
ಅರ್ಕೇಸ್ತಮಸ್ತಕನ್ಯಸ್ತಗಭಸ್ತೌ ಸ್ತಮ್ಭಮಾಗತಾಃ| ಸ್ಥಗಯನ್ತಿ ದೃಶಂ ದೋಷಾ ದೋಷಾನ್ಧಃ ಸಗದೋಪರಃ| ದಿವಾಕರಕರಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಭ್ರಷ್ಟಾ ದೃಷ್ಟಿಪಥಾನ್ಮಲಾಃ| ವಿಲೀನಲೀನಾ ಯಚ್ಛನ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಮತ್ರಾಹ್ನಿದರ್ಶನಮ್||೧೨||
अर्केस्तमस्तकन्यस्तगभस्तौ स्तम्भमागताः| स्थगयन्ति दृशं दोषा दोषान्धः सगदोपरः| दिवाकरकरस्पृष्टा भ्रष्टा दृष्टिपथान्मलाः| विलीनलीना यच्छन्ति व्यक्तमत्राह्निदर्शनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ತಮ್ಭಮಾಗತಾ ದೋಷಾ ದೃಶಂ ಸ್ಥಾಗಯನ್ತಿ| ಕದೇತ್ಯಾಹ-ಅರ್ಕೇ ಭಗವತಿ ತಿಗ್ಮರಶ್ಮಾವಸ್ತಮಸ್ತಕನ್ಯಸ್ತಗಭಸ್ತೌ| ಅಸ್ತೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಸ್ತಸ್ಯ ಮಸ್ತಕೇ ಶಿಖರೇ ನ್ಯಸ್ತಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಾ ಗಭಸ್ತಯೋ ಮರೀಚಯೋ ಯೇನ ತಸ್ಮಿನ್| ಅನೇನ ದಿನಾಪಗಮಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ| ಅಯಮೇವಮ್ಭೂತೋ ಗದೋ ನಾಮ್ನಾ ದೋಷಾನ್ಧಃ| ದೋಷಾ ರಾತ್ರಿಃ| ಅಪರ ಇತಿ ಸರ್ವದೋಷಜಸಾಮ್ಯೇನ ನಕುಲಾನ್ಧಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ಅತ್ರ ಚ ದೋಷಾನ್ಧೇ ದೋಷಾಃ ಅಹ್ನಿ ವ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ಫುಟಂ ದರ್ಶನಂ ಯಚ್ಛನ್ತಿ ದದತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾ ಆಹ-ದಿವಾಕರಸ್ಯ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಕರೈ ರಶ್ಮಿಭಿಃ ಸ್ಪೃಷ್ಟಾ ಅತ-ಏವ ಚ ದೃಷ್ಟಿಪಥಾದ್ ಭ್ರಷ್ಟಾ ವಿಲೀನಾಃ ಕ್ವಾಪಿ ಚ ಲೀನಾಶ್ಚ|| ೧೨||
Adhikarana uShNavidagdhadRuShTiH (13) · Śloka 13
ಉಷ್ಣತಪ್ತಸ್ಯ ಸಹಸಾ ಶೀತವಾರಿನಿಮಜ್ಜನಾತ್| ತ್ರಿದೋಷರಕ್ತಸಮ್ಪೃಕ್ತೋ ಯಾತ್ಯೂಷ್ಮೋರ್ಧ್ವಂ ತತೋಽಕ್ಷಿಣೀ| ದಾಹೋಷೇ ಮಲಿನಂ ಶುಕ್ಲಮಹನ್ಯಾವಿಲದರ್ಶನಮ್| ರಾತ್ರಾವಾನ್ಧ್ಯಂ ಚ ಜಾಯೇತ ವಿದಗ್ಧೋಷ್ಣೇನ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ||೧೩||
उष्णतप्तस्य सहसा शीतवारिनिमज्जनात्| त्रिदोषरक्तसम्पृक्तो यात्यूष्मोर्ध्वं ततोऽक्षिणी| दाहोषे मलिनं शुक्लमहन्याविलदर्शनम्| रात्रावान्ध्यं च जायेत विदग्धोष्णेन सा स्मृता||१३||
🔊 Audio coming soon
ಉಷ್ಣೇನಾತಪಾದಿನಾ ತಪ್ತಸ್ಯ ಯಚ್ಛೀತವಾರಿನಿಮಜ್ಜನಂ ತತೋ ಹೇತೋಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈ ರಕ್ತಚತುರ್ಥೈಸ್ಸಂಸೃಷ್ಟೋ ದೇಹೋಷ್ಮೋರ್ಧ್ವಂ ಶಿರೋ ಯಾತಿ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಯಾತೇ ಅಕ್ಷಿಣಿ ನೇತ್ರೇ ದಾಹಾದಿಕಂ ಜಾಯತೇ| ಸಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ನಾಮ್ನೋಷ್ಣವಿದಗ್ಧೋಚ್ಯತೇ||೧೩||
Adhikarana vidagdhAmladRuShTiH (14) · Śloka 14
ಭೃಶಮಮ್ಲಾಶನಾದ್ದೋಷೈಃ ಸಾಸ್ತ್ರೈರ್ಯಾ ದೃಷ್ಟಿರಾಚಿತಾ| ಸಕ್ಲೇದಕಣ್ಡೂಃ ಕಲುಷಾ ವಿದಗ್ಧಾಮ್ಲೇನ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ||೧೪||
भृशमम्लाशनाद्दोषैः सास्त्रैर्या दृष्टिराचिता| सक्लेदकण्डूः कलुषा विदग्धाम्लेन सा स्मृता||१४||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ಯರ್ಥಾಮ್ಲಾಶನಾದ್ಧೇತೋಸ್ಸರಕ್ತೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ಯಾ ದೃಷ್ಟಿರಾಚಿತಾ ತತ ಏವ ಚ ಸಕ್ಲೇದಾದಿಕಾ ಸಾಽಮ್ಲವಿದಗ್ಧೇತಿ ನಾಮ್ನಾ ಸ್ಮೃತಾ ಆಚಾರ್ಯೈಃ|| ೧೪||
Adhikarana dhUmaraH (15) · Śloka 15
ಶೋಕಜ್ವರಶಿರೋರೋಗಸನ್ತಪ್ತಸ್ಯಾನಿಲಾದಯಃ| ಧೂಮಾವಿಲಾಂ ಧೂಮದೃಶಂ ದೃಶಂ ಕುರ್ಯುಃ ಸ ಧೂಮರಃ||೧೫||
शोकज्वरशिरोरोगसन्तप्तस्यानिलादयः| धूमाविलां धूमदृशं दृशं कुर्युः स धूमरः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಶೋಕಾದಿಸನ್ತಪ್ತಸ್ಯಾನಿಲಾದಯೋ ಧೂಮಾವಿಲಾಂ ದೃಶಂ ಕುರ್ಯುಃ| ಸಾ ಚ ಧೂಮಂ ಪಶ್ಯತೀತಿ ಧೂಮದೃಕ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ರೋಗೋ ನಾಮ್ನಾ ಧೂಮರಃ||೧೫||
Adhikarana aupasargikaH (AgantukaH), li~gganAshaH (16) · Śloka 16
ಸಹಸೈವಾಲ್ಪಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಪಶ್ಯತೋ ರೂಪಮದ್ಭುತಮ್| ಭಾಸ್ವರಂ ಭಾಸ್ಕರಾದಿ ವಾ ವಾತಾದ್ಯಾ ನಯನಾಶ್ರಿತಾಃ| ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಜಃ ಸಂಶೋಷ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಂ ಮುಷಿತದರ್ಶನಾಮ್| ವೈಡೂರ್ಯವರ್ಣಾಂ ಸ್ತಿಮಿತಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಮಿವಾವ್ಯಥಾಮ್| ಔಪಸರ್ಗಿಕ ಇತ್ಯೇಷ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ............||೧೬||
सहसैवाल्पसत्त्वस्य पश्यतो रूपमद्भुतम्| भास्वरं भास्करादि वा वाताद्या नयनाश्रिताः| कुर्वन्ति तेजः संशोष्य दृष्टिं मुषितदर्शनाम्| वैडूर्यवर्णां स्तिमितां प्रकृतिस्थमिवाव्यथाम्| औपसर्गिक इत्येष लिङ्गनाशः............||१६||
🔊 Audio coming soon
ಅಲ್ಪಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಪುಂಸಃ ಸಹಸಾ ಝಟಿತ್ಯೇವಾದ್ಭುತಾಮಾಶ್ಚರ್ಯಜನನಂ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತೋ ಭಾಸ್ಕರಾದೇರ್ವಾ ರೂಪಂ ಭಾಸ್ವರಂ ತೇಜಸ್ವಿ ಪಶ್ಯತೋ ವಾತಾದ್ಯ ನಯನಮಾಶ್ರಿತಾಸ್ತತ್ಸ್ಥಂ ದರ್ಶಕಂ ತೇಜಃ ಸಂಶೋಷ್ಯ ಮುಷಿತದರ್ಶನಾಂ ಹತದರ್ಶನಶಕ್ತಿಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯುಃ| ವೈಡೂರ್ಯವರ್ಣಾದಿಕಂ ದೃಷ್ಟಿವಿಶೇಷಣಮ್| ಅಯಂ ರೋಗ ಔಪಸರ್ಗಿಕ ಆಗನ್ತುಕೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶ ಉಚ್ಯತೇ|| ೧೬||
Adhikarana dRuShTirogANAM sAdhyAsAdhyatA (17-15) · Śloka 15
..............................ಅತ್ರ ವರ್ಜಯೇತ್| ವಿನಾ ಕಫಾಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಶಾನ್ ಗಮ್ಭೀರಾಂ ಹ್ರಸ್ವಜಾಮಪಿ| ಷಟ್ ಕಾಚಾ ನಕುಲಾನ್ಧಶ್ಚ ಯಾಪ್ಯಾಃ ಶೇಷಾಂಸ್ತು ಸಾಧಯೇತ್| ದ್ವಾದಶೇತಿ ಗದಾ ದೃಷ್ಟೌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಃ||೧೭|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ದೃಷ್ಟಿರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೫||
..............................अत्र वर्जयेत्| विना कफाल्लिङ्गनाशान् गम्भीरां ह्रस्वजामपि| षट् काचा नकुलान्धश्च याप्याः शेषांस्तु साधयेत्| द्वादशेति गदा दृष्टौ निर्दिष्टाः सप्तविंशतिः||१७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे दृष्टिरोगविज्ञानीयो नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५||
🔊 Audio coming soon
ಉಪಸಂಹರನ್ನಾಹ-ಅತ್ರೇತಿ| ಅತ್ರ ದೃಷ್ಟಿರೋಗೇಷು ಕಫಾದ್ವಿನಾ ಕಫಜಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಶೇಷಾನ್ ಲಿಙ್ಗನಾಶಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತರಕ್ತಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತೋಪಸರ್ಗಜಾನ್ ಷಡ್ ವರ್ಜಯೇದಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ಗಮ್ಭೀರಾಮಪಿ ದೃಷ್ಟಿಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಹ್ರಸ್ವಜಾಮಪ್ಯೇವಮಷ್ಟೌ ವರ್ಜ್ಯಾಃ| ಷಟ್ ಕಾಚಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಜಾ ನಕುಲಾನ್ಧಶ್ಚೇತಿ ಸಪ್ತಯಾಪ್ಯಾಃ| ಏವಂ ಪೂರ್ವೈರೇಕೀಕೃತಾಃ ಪಞ್ಚದಶ| ಶೇಷಾಣಿ ತು ದ್ವಾದಶ ವಾತಪಿತ್ತಕಫರಕ್ತಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತಜಾನಿ ಷಟ್ ತಿಮಿರಾಣಿ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾಂ ಕಫಲಿಙ್ಗನಾಶದೋಷಾನ್ಧ್ಯಾಮ್ಲವಿದಗ್ಧೋಷ್ಣವಿದಗ್ಧಾಧೂಮರ ಇತಿ ಸಾಧಯೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸೇದಿತ್ಯನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿರ್ಗದಾ ದೃಷ್ಟಾವುಕ್ತಾಃ| ಶುಕ್ಲನ್ತು ಯದ್ಯಪಿ ದೃಷ್ಟೌ ಭವತಿ ತಥಾಽಪ್ಯಸಿತಮೂಲತ್ವಾತ್ತತ್ರೈವೋಕ್ತಮಿತಿ|| ೧೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ|