Adhikarana atha granthyarbudashlIpadApacInADIvij~jAnIyo nAma catustriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோ க்ரந்த்யர்புதஶ்லீபதாபசீநாடீவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातो ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
வ்ரணவிசாரப்ரஸங்கே க்ரந்த்யாதீநாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana granthinidAnaM niruktishca (2) · Śloka 2
கபப்ரதாநாஃ குர்வந்தி மேதோமாஂஸாஸ்ரகாமலாஃ| வத்தோந்நதஂ தஂ ஶ்வயதுஂ ஸ க்ரந்திர்க்ரதநாத் ஸ்மதஃ||௨||
कफप्रधानाः कुर्वन्ति मेदोमांसास्रगामलाः| वृत्तोन्नतं तं श्वयथुं स ग्रन्थिर्ग्रथनात् स्मृतः||२||
🔊 Audio coming soon
க்ரந்திரிதி கிமுச்யத இத்யாஹ-கபப்ரதாநா இத்யாதி| ஶ்லேஷ்ம ப்ரதாநா மலாஸ்த்ரயோ தோஷா மேதஃப்ரபதீர்கத்வா பரிவதுலமுந்நதஞ்ச யஂ ஶ்வயதுஂ குர்வந்தி ஸ ஶ்வயதுர்க்ரதநாத்மகத்வாத் க்ரந்திரிதி ஸ்மதஃ||௨||
Adhikarana grantheH sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3
தோஷாஸங்ஹ்மாஂஸமேதோऽஸ்திஸிராவ்ரணபவா நவ| தே.......................................||௩||
दोषासृङ्ह्मांसमेदोऽस्थिसिराव्रणभवा नव| ते.......................................||३||
🔊 Audio coming soon
த்ரிபிர்தோஷைரஸ்ராதிபிஶ்ச ஷட்பிஸ்தே க்ரந்தயோ நவ பவந்தி||௩||
Adhikarana vAtagranthilakShaNam (4) · Śloka 4
அத்ர வாதாதாயாமதோதபேதாந்விதோऽஸிதஃ| ஸ்தாநாத்ஸ்தாநாந்தரகதிரகஸ்மாத்தாநிவத்திமாந்| மதுர்பஸ்திரிவாநத்தோ விபிந்நோச்சஂ ஸ்ரவத்யஸக்||௪||
अत्र वातादायामतोदभेदान्वितोऽसितः| स्थानात्स्थानान्तरगतिरकस्माद्धानिवृद्धिमान्| मृदुर्बस्तिरिवानद्धो विभिन्नोच्छं स्रवत्यसृक्||४||
🔊 Audio coming soon
ஸ்திதேऽபி ஸம்ப்ராப்தௌ கபப்ராதாந்யே ஆயாமாதிகஂ விபேதே சாऽச்சாஸக் ஸ்ராவாந்தஂ வாதக்ரந்திலிங்கம்| அகஸ்மாதகரணாத்தாநிமாந் வத்திமாஂஶ்ச||௪||
Adhikarana pittagranthilakShaNam (5) · Śloka 5
பித்தாத் ஸதாஹபீதாபோ ரக்தோ வா பச்யதே த்ருதம்| பிந்நோऽஸ்ரமுஷ்ணஂ ஸ்ரவதி....................||௫||
पित्तात् सदाहपीताभो रक्तो वा पच्यते द्रुतम्| भिन्नोऽस्रमुष्णं स्रवति....................||५||
🔊 Audio coming soon
ஸதாஹாதிபேத உஷ்ணாஸ்ரஸ்ராவாந்தஂ பித்தக்ரந்தௌ| வாஶப்தஃ பீதரக்தயோர்விகல்பார்தஃ||௫||
Adhikarana shleShmagranthilakShaNam (6) · Śloka 6
.........................ஶ்லேஷ்மணா நீருஜோ கநஃ| ஶீதஃ ஸவர்ணஃ கண்டூமாந் பக்வஃ பூயஂ ஸ்ரவேத் கநம்||௬||
.........................श्लेष्मणा नीरुजो घनः| शीतः सवर्णः कण्डूमान् पक्वः पूयं स्रवेद् घनम्||६||
🔊 Audio coming soon
நீருஜத்வாதிகஂ கநபூயஸ்ராவாந்தஂ கபக்ரந்தௌ| ஸவர்ணோ தேஹஸமாநவர்ணஃ||௬||
Adhikarana raktajagranthilakShaNam (7) · Śloka 7
தோஷைர்துஷ்டேऽஸஜி க்ரந்திர்பவேந்மூர்ச்சத்ஸு ஜந்துஷு| ஸிராமாஂஸஞ்ச ஸஂஶ்ரித்ய ஸஸ்வாபஃ பைத்தலக்ஷணஃ||௭||
दोषैर्दुष्टेऽसृजि ग्रन्थिर्भवेन्मूर्च्छत्सु जन्तुषु| सिरामांसञ्च संश्रित्य सस्वापः पैत्तलक्षणः||७||
🔊 Audio coming soon
தோஷைர்வாதாதிபிரஸஜி ரக்தே துஷ்டே ஜந்துஷு கமிஷு மூர்ச்சத்ஸூச்ச்ராயமாப்நுவத்ஸு ஸிரா மாஂஸஂ ச தயோரந்யதரமுபயஂ வா ஸஂஶ்ரித்ய ஸ்வாபயுக்தோ க்ரந்திர்பவேத்| தஸ்ய பித்தக்ரந்திவல்லிங்கம்| தோஷைர்துஷ்ட இதி விஶேஷணஂ ரக்தஸ்ய தோஷதாஶங்கநிராஸாய||௭||
Adhikarana mAMsagranthilakShaNam (8) · Śloka 8
மாஂஸலைர்தூஷிதஂ மாஂஸமாஹாரைர்க்ரந்திமாவஹேத்| ஸ்நிக்தஂ மஹாந்தஂ கடிநஂ ஸிராநத்தஂ கபாகதிம்||௮||
मांसलैर्दूषितं मांसमाहारैर्ग्रन्थिमावहेत्| स्निग्धं महान्तं कठिनं सिरानद्धं कफाकृतिम्||८||
🔊 Audio coming soon
மாஂஸலைராஹாரைர்மாஸஂ தூஷிதஂ ஸ்நிக்தத்வாதிகுணஂ கபக்ரந்திலிங்கஂ க்ரந்திமாவஹேத்| (மாஂஸலைர்மாஂஸவர்தநைராஹாரைஃ க்ரவ்யாதப்ரஸஹமாஂஸாத்யுபேதைரத்ரைர்தூஷிதஂ கததூஷணஂ மாஂஸஂ ஸ்நிக்தஂ ஸ்நேஹதிக்தப்ரதிமஂ மஹாந்தஂ பீவரஂ கடிநஂ கடிநஸ்பர்ஶஂ ஸிராநத்தஂ ஸிராபிராசிதஂ கபாகதிஂ கபக்ரந்திலிங்கஂ க்ரந்திஂ குர்யாத்| மாஂஸகபயோராதாராதேயத்வேநாகதிஸாம்யேஸித்தே புநரபி தத்ஸாம்யகதநமத்ராநுக்தாநாஂ நீருஜத்வாதீநாஂ க்ரஹணார்தம்| உபயத்ரோக்தாநாஂ நிபிடத்வாதீநாமதிஶயக்ரஹணார்தஂ ச)||௮||
Adhikarana medogranthilakShaNam (9) · Śloka 9
ப்ரவத்தஂ மேதுரைர்மேதோ நீதஂ மாஂஸேऽத வா த்வசி| வாயுநா குருதே க்ரந்திஂ பஶஂ ஸ்நிக்தஂ மதுஂ சலம்| ஶ்லேஷ்மதுல்யாகதிஂ தேஹக்ஷயவத்திக்ஷயோதயம்| ஸ விபிந்நோ கநஂ மேதஸ்தாம்ராஸிதஸிதஂ ஸ்ரவேத்||௯||
प्रवृद्धं मेदुरैर्मेदो नीतं मांसेऽथ वा त्वचि| वायुना कुरुते ग्रन्थिं भृशं स्निग्धं मृदुं चलम्| श्लेष्मतुल्याकृतिं देहक्षयवृद्धिक्षयोदयम्| स विभिन्नो घनं मेदस्ताम्रासितसितं स्रवेत्||९||
🔊 Audio coming soon
மேதுரைராஹாரவிஹாரைஃ ப்ரவத்தஂ மேதோ வாயுநா மாஂஸே த்வசி வா நீதஂ பஶஂ ஸ்நிக்தத்வாதிகுணஂ ஶ்லேஷ்மக்ரந்திதுல்யலிங்கஂ க்ரந்திஂ குருதே| புநஃ கிம்பூதஂ க்ரந்திமாஹ-தேஹக்ஷயவத்திக்ஷயோதயஂ யதா தேஹஸ்ய கேநசித் காரணேநாபசயோ பவதி ததா தஸ்யாऽப்யபசயஃ யதா து தேஹஸ்ய வத்திஸ்ததா தஸ்யாऽப்யுபசயஃ| ஸ ச மேதோக்ரந்திவிபிந்நஃ ஸந் கநத்வாதிகுணஂ மேதஃ ஸ்ரவேத்| (மேதுரைர்மேதோவத்திகரைராஹாரவிஹாரைஃ ப்ரவத்தமதிஶயேந வத்திங்கதஂ தேந ருத்தாவகாஶதயாகுபிதேந ந வாயுநா மாஂஸத்வசோரந்யதரஂ நீதஂ மேதஃ பஶமதிஶயேந ஸ்நிக்தமரூக்ஷஂ மதுஂ மார்தவயுக்தஂ சலமஸ்திரஂ, பஶஶப்தஶ்சலாந்தைஃ ஸஂயுஜ்யதே| ஸ விபிந்நஃ பக்வபிந்நஃ கநஂ நிபிடஂ தாம்ராத்யந்யதமவர்ணஂ மேதஃ ஸ்ரவேத்| மேதஃ ஶப்தேந பூயஸ்யாந்யாதஶத்வஂ ஸூசிதம்| உக்தஞ்ச தந்வந்தரிணா-'மேதஃ கதே ப்ரஸ்ரவதி ப்ரபிந்நே பிண்யாககல்கப்ரதிமந்து பூயமி'தி)||௯||
Adhikarana asthigranthilakShaNam (10) · Śloka 10
அஸ்திபங்காபிகாதாப்யாமுந்நதாவநதஂ து யத்| ஸோऽஸ்திக்ரந்திஃ............................||௧௦||
अस्थिभङ्गाभिघाताभ्यामुन्नतावनतं तु यत्| सोऽस्थिग्रन्थिः............................||१०||
🔊 Audio coming soon
பங்கேந வாऽபிகாதேந வா யதஸ்த்யுந்ந்தஂ வாऽவநதஂ வா ஸோऽஸ்தி க்ரந்திர்நாம்நா பவதி| (யதஸ்தி து பங்காதபிகாதாத்வா ஹேதோருந்நதமவநதஂ வா பவதி| துஶப்தேந பங்காபிகாதாப்யாஂ விநா ஸஹஜயோரப்யுந்நதாவநதயோரஸ்த்நோர்க்ரந்திகரத்வஂ ஸூசிதம்| பங்காதுந்நதமபிகாதாதவநதிமிதி யதாக்ரமஂ வேதி கேசித்| ஸ ஏவஂவிதஃ ஸோऽஸ்திக்ரந்திர்நாம்நா பவதி| அவநதஸ்யாபி க்ரந்திஸஂஜ்ஞாகதநாதுந்நதாவநதயோரஸ்த்நோஃ புநர்க்ரந்திரூபேண வத்திர்பவதீதி ஸூசிதம்) ||௧௦||
Adhikarana sirAgranthilakShaNam (11) · Śloka 11
.........................பதாதேஸ்து ஸஹஸாऽம்போऽவகாஹநாத்| வ்யாயாமாத்வா ப்ரதாந்தஸ்ய ஸிராஜாலஂ ஸஶோணிதம்| வாயுஃ ஸம்பீட்ய ஸங்கோச்ய வக்ரீகத்ய விஶோஷ்ய ச| நிஸ்புரஂ நீருஜஂ க்ரந்திஂ குருதே ஸ ஸிராஹ்வயஃ||௧௧||
.........................पदातेस्तु सहसाऽम्भोऽवगाहनात्| व्यायामाद्वा प्रतान्तस्य सिराजालं सशोणितम्| वायुः सम्पीड्य सङ्कोच्य वक्रीकृत्य विशोष्य च| निस्फुरं नीरुजं ग्रन्थिं कुरुते स सिराह्वयः||११||
🔊 Audio coming soon
பதாதேஸ்த்வித்யாதிநா ஸிராக்ரந்திஃ| ஸுபோதம்| (பதாதேர்வாஹநேந விநா மாற்ககமநஂ குர்வதோ, வ்யாயாமாத் காயக்லேஶஜநநகர்மணா ப்ரதாந்தஸ்ய ப்ரகர்ஷேண தாந்தஸ்யாவஸந்நஸ்ய வாஶப்தஸ்தயோர்விகல்பார்தஃ| ஸஹஸா ஆஶ்வேவாம்போவகாஹநாஜ்ஜலே நிமஜ்ஜநாத்துர்விஶேஷே ஸ்நாநாந்நதாபஹாநிரபி து ஸமீரேண கோப இதி விஶேஷஃ| குபித இத்யர்தாத்கம்யதே| குபிதோ வாயுஃ ஸஶோணிதஂ ஶோணிதோபேதஂ ஸிராஜாலஂ ஸிராஸமூஹஂ ஜாலாகாராஃ ஸிரா வா ரக்தவாஹிந்ய இத்யர்தஃ| நிஷ்பீட்ய ஸங்கோச்ய ஸங்குஞ்சநாத் ஸுஷிரஸஂவதிமாபாத்ய வக்ரீகத்யாநஜுத்வமுத்பாத்ய விஶோஷ்ய ஸஂவதமார்கதயா ரக்தஸ்ய வஹநாபாவாச்சோஷயித்வா நிஸ்புரஂ ஸ்புரணரஹிதஂ ருஜாரஹிதஞ்ச க்ரந்திஂ குர்யாத், ஸ ஸிராஹ்வயஃ ஸிராக்ரந்திஸஂஜ்ஞஃ| ஶாஸ்த்ராந்தரோக்தயோஃ ஸஸ்புரஸருஜயோர்க்ரஹணார்தஶ்சஶப்தஃ| தந்வந்தரிணாப்யுக்தம் - க்ரந்திஃ ஸிராஜஃ ஸ து கச்ச்ரஸாத்யோ பவேத்யதி ஸ்யாத்ஸருஜஶ்சலஶ்ச| தத்ராருஜஶ்சாப்யசலோ மஹாஂஶ்ச மர்மோத்திதஶ்சாபி விவர்ஜநீயஃ|| இதி)||௧௧||
Adhikarana vraNagranthilakShaNam (12) · Śloka 12
அரூடே ரூடமாத்ரே வா வ்ரணே ஸர்வரஸாஶிநஃ| ஸார்த்ரே வா பந்தரஹிதே காத்ரேऽஶ்மாபிஹதேऽத வா| வாதோऽஸ்ரமஸ்ருதஂ துஷ்டஂ ஸஂஶோஷ்ய க்ரதிதஂ வ்ரணம்| குர்யாத் ஸதாஹஃ கண்டூமாந் வ்ரணக்ரந்திரயஂ ஸ்மதஃ||௧௨||
अरूढे रूढमात्रे वा व्रणे सर्वरसाशिनः| सार्द्रे वा बन्धरहिते गात्रेऽश्माभिहतेऽथ वा| वातोऽस्रमस्रुतं दुष्टं संशोष्य ग्रथितं व्रणम्| कुर्यात् सदाहः कण्डूमान् व्रणग्रन्थिरयं स्मृतः||१२||
🔊 Audio coming soon
அரூடே வ்ரணே மதுராதிஸர்வரஸாஶிநஃ புஂஸோ ரூடமாத்ரே வா அசிரப்ரரூட ஏவஂவிதஸ்யாதவா ஸார்த்ரே நவே வ்ரணே பந்தரஹிதே அஶ்மநா வாபிஹதே காத்ரே வாயுரஸ்ருதஂ துஷ்டமஸ்ரஂ ஸஂஶோஷ்ய க்ரதிதஂ வ்ரணஂ குர்யாத்| தாஹாதியுக்தோऽயஂ வ்ரணக்ரந்திரிதி ஸ்மதஃ| (வ்ரணே அரூடே ஈஷத்ரூடே ரோஹணஸமய இத்யர்தஃ| ரூடமாத்ரே ரூடப்ராயே ரூடாநந்தரமேவேத்யர்தஃ| வாஶப்தோ விகல்பார்தஃ| ஸர்வரஸாஶிநஃ வ்ரணவிருத்தாம்லாதிரஸநிஷேவிணஃ அபத்யஸேவிநஃ இத்யர்தஃ| ஸார்த்ரே நவே வ்ரணே பந்தரஹிதே அபத்தே வா அதவா காத்ரே ஶரீரே அஶ்மாதிஹதே ஆதிஶப்தேந காஷ்டலோஹாதிபரிக்ரஹஃ| வாதஃ விகாரகரணாதேவாஸ்ய விகதிருஹ்யா| குபிதோ வாயுரித்யர்தஃ| அஸ்ருதமநிர்கதஂ அத ஏவ துஷ்டஂ ஸ்வஸ்தாநாச்சலிதஸ்யாஸ்ருதிரேவ துஷ்டிஹேதுஃ| அஸ்ரஂ ரக்தஂ ஸஂஶோஷ்ய ஶோஷயித்வா க்ரதிதஂ கடிநஂ வ்ரணஂ குர்யாத்)||௧௨||
Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (13) · Śloka 13
ஸாத்யா தோஷாஸ்ரமேதோஜா ந து ஸ்தூலகராஶ்சலாஃ| மர்மகண்டோதரஸ்தாஶ்ச........................||௧௩||
साध्या दोषास्रमेदोजा न तु स्थूलखराश्चलाः| मर्मकण्ठोदरस्थाश्च........................||१३||
🔊 Audio coming soon
ஏப்யோ தோஷாஸ்ரமேதோஜாஃ பஞ்ச ஸாத்யாஃ| ஏத ஏவ ஸ்தூலத்வாதிகுணா மர்மாதிஸ்தாஶ்ச ந ஸாத்யா இதி ஸம்பந்தஃ| இத்யுக்தா நவக்ரந்தயஃ| (ஸ்தூலாஃ கராஶ்ச ஸ்தூலகராஃ, ஸ்தூலா மஹாந்தஃ கராஃ கரஸ்பர்ஶாஃ, சலாநி பீடநாத் ஸ்தாநாந்தரயாயிநஃ| துர்விஶேஷே அத்ர ஸாத்யேஷ்வப்யேவஂவிதாநாமஸாத்யத்வஂ விஶேஷஃ| மர்மாதிஜாஶ்ச ந ஸாத்யாஃ, தேஷாமபேத்யத்வாத்| சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| அநுக்தாநாமந்யேஷாஂ சிகித்ஸாகதநாத்யாப்யத்வஂ ஸூசிதம்| அநுக்தஸாதநத்வாதஸ்திக்ரந்தேரஸாத்யத்வஞ்ச)||௧௩||
Adhikarana arbudasya sAmAnyasvarUpam (14) · Śloka 14
...............................ஂஅஹத்து க்ரந்திதோऽர்புதம்||௧௪||
...............................ंअहत्तु ग्रन्थितोऽर्बुदम्||१४||
🔊 Audio coming soon
(க்ரந்தேஃ ஸ்வரூபமுக்த்வாऽநந்தரஂ க்ரதநஸாதர்ம்யாதர்புதஸ்ய ஸ்வரூபஂ தர்ஶயதி)| யஸ்து க்ரந்திர்மஹாந் க்ரதிதஶ்ச ஸோऽர்புதஂ பவேத்| (அர்புதாக்யோ ரோகஃ| துஶப்தேந காரணஸாம்யேऽபி க்ரந்த்யர்புதயோரர்புதஸ்ய தோஷாஸ்ரமாஂஸமேதோ க்ரந்திதோऽபி ருகாதீநாமத்யல்பத்வஂ ஸூசிதம்)||௧௪||
Adhikarana atideshena lakShaNanirdeshaH (15) · Śloka 15
தல்லக்ஷணஂ ச மேதோऽந்தைஃ ஷோடா தோஷாதிபிஸ்து தத்| ப்ராயோ மேதஃ கபாட்யத்வாத் ஸ்திரத்வாச்ச ந பச்யதே||௧௫||
तल्लक्षणं च मेदोऽन्तैः षोढा दोषादिभिस्तु तत्| प्रायो मेदः कफाढ्यत्वात् स्थिरत्वाच्च न पच्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
தஸ்யர்புதஸ்ய லக்ஷணஂ க்ரந்திபடிதைர்மேதோऽந்தைர்தோஷாதிபிஃ ஷோடா| அநேநாஸ்திஸிராவ்ரணஜாநாஂ ப்ரதிஷேதஃ| ஏதச்சார்புதஂ மேதஃகபாட்யத்வாத் ஸ்திரத்வாச்ச ஹேதோஃ ப்ராயோ ந பச்யதே||௧௫||
Adhikarana shoNitArbudasya visheShalakShaNam (16) · Śloka 16
ஸிராஸ்தஂ ஶோணிதஂ தோஷஃ ஸங்கோச்யாநுப்ரபீட்ய ச| பாசயேச்ச ததாநத்தஂ ஸாऽஸ்ராவஂ மாஂஸபிண்டிதம்| மாஂஸாங்குரைஶ்சிதஂ யாதி வத்திஂ சாஶு ஸ்ரவேத்ததஃ| அஜஸ்ரஂ துஷ்டருதிரஂ பூரி தச்சோணிதார்புதம்||௧௬||
सिरास्थं शोणितं दोषः सङ्कोच्यानुप्रपीड्य च| पाचयेच्च तदानद्धं साऽस्रावं मांसपिण्डितम्| मांसाङ्कुरैश्चितं याति वृद्धिं चाशु स्रवेत्ततः| अजस्रं दुष्टरुधिरं भूरि तच्छोणितार्बुदम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ஶோணிதார்புதஸ்ய விஶேஷலக்ஷணத்வாத்தல்லக்ஷணமாஹஸிராஸ்தமித்யாதி| தோஷோ வாதாதிஃ குபிதஃ ஸிராஸ்தஂ ஶோணிதஂ ஸங்கோச்யாநுப்ரபீட்ய ச தச்சோணிதஂ பாசயேத்| தச்சாநத்தத்வாதியுக்தமாஶு வத்திஂ யாதி| ததோ வத்தஂ ஸதஜஸ்ரமாவிச்சேதேந பூரி ப்ரபூதஂ துஷ்டருதிரஂ ஸ்ரவேத்| ஏதச்சோணிதார்புதமுச்யதே| (தோஷோ வாதாத்யந்யதமஃ ஸிராஸ்திதஂ ரக்தஂ ஸங்கோச்யைகத்ர புஞ்ஜீகத்யாந்வநந்தரஂ ப்ரபீட்ய பீடயித்வா| சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| தத்ஸ்தேநாக்நிநா மாஂஸத்வாபாதநாய பாசயேச்ச| ஆநத்தமந்தஃ பூரிதஶோணிதத்வாதாநாஹயுக்தஂ ஸாஸ்ராவமாஸ்ராவயுக்தஂ மாஂஸபிண்டிதஂ மாஂஸபிண்டாகாரேண ஸஞ்ஜாதஂ தச்சோணிதார்புதஂ மஂஸாங்குராகாரைர்மாஂஸைர்பஹுஶிகரைரித்யர்தஃ| சிதஂ வ்யாப்தமாஶு ஶீக்ரஂ வத்திஂ யாதி| ததோऽநந்தரஂ துஷ்டருதிரஂ துஷ்டரக்தஂ அஜஸ்ரமநவரதஂ பூரி ப்ரபூதஂ ஸ்ரவேத்| தச்சோணிதார்புதஸஂஜ்ஞா பவதி)||௧௬||
Adhikarana arbudAnAM sAdhyAsAdhyavibhAgaH (17) · Śloka 17
தேஷ்வஸங்மாஂஸஜே வர்ஜ்யே சத்வார்யந்யாநி ஸாதயேத்||௧௭||
तेष्वसृङ्मांसजे वर्ज्ये चत्वार्यन्यानि साधयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
தேஷு ஷதஸ்வர்புதேஷ்வஸங்மாஂஸஜே த்வே வர்ஜ்யே| அந்யாநி சத்வாரி தோஷ மேதோபவாநி ஸாதயேத்| இத்யுர்புதாநி||௧௭||
Adhikarana shlIpadalakShaNam (18) · Śloka 18
ப்ரஸ்திதா வங்க்ஷணோர்வாதிமதஃ காயஂ கபோல்பணாஃ| தோஷா மாஂஸாஸ்ரகாஃ பாதௌ காலேநாஶ்ரித்ய குர்வதே| ஶநைஃ ஶநைர்கநஂ ஶோபஂ ஶ்லீபதஂ தஂ ப்ரசக்ஷதே||௧௮||
प्रस्थिता वङ्क्षणोर्वादिमधः कायं कफोल्बणाः| दोषा मांसास्रगाः पादौ कालेनाश्रित्य कुर्वते| शनैः शनैर्घनं शोफं श्लीपदं तं प्रचक्षते||१८||
🔊 Audio coming soon
(அர்புதலக்ஷணமுக்த்வாऽநந்தரஂ கபாதிக்யஸாம்யாச்ச்லீபதலிங்கமாஹ|) கபோல்பணா தோஷா வாதாதயோ வங்க்ஷணாதிகமதஃகாயஂ ப்ரஸ்திதா மாஂஸமஸ்ரஂ சாஶ்ரிதாஃ காலேந பாதாவாஶ்ரித்ய ஶநைஃ ஶநைர்கநஂ ஶோபஂ குர்வதே| தஂ நாம்நா ஶ்லீபதஂ ப்ரசக்ஷதே| (தோஷா வாதாதயஃ கபோல்பணா உத்ரிக்தகபஃ கபோல்பணத்வஂ ஶாஸ்த்ராந்தரேஷ்வப்யுக்தம் த்ரீண்யப்யேதாநி ஜாநீயாச்ச்லீபதாநி கபோச்ச்ரயாத்| குருத்வஂ ச மஹத்வஂ ச யஸ்மாந்நாஸ்தி கபஂ விநா|| இதி| மாஂஸாஸ்ரகா மாஂஸஂ ரக்தஞ்ச ப்ராப்தாஃ வங்க்ஷணோர்வாதி அத்ராதிஶப்தேந ஜங்காகுல்பாதிபரிக்ரஹஃ| அதஃகாயஂ காயாதோபாகஂ ப்ரஸ்திதாஃ ப்ராப்தா இத்யர்தஃ| ப்ரஸ்திதா இத்யுக்தத்வாத்தோஷாணாஂ கபோல்பணதயோர்த்வாங்காததஃ காயஂ ப்ரதி புநஃ புநஃ ப்ரஸ்தாநஸ்யாऽநிவத்திஃ ஸூசிதா| காலேந காலாந்தரேண பாதௌ ப்ரபதே ஆஶ்ரித்ய ப்ராப்ய ஶநைஃ ஶநைர்மந்தஂ மந்தஂ கநஂ நிபிடஂ ஶோபஂ குர்வதே| தஂ ஶோபஂ ஶ்லீபதமிதி வதந்த்யாசார்யா இதி ஶேஷஃ)||௧௮||
Adhikarana vAtajashlIpadalakShaNam (19) · Śloka 19
பரிபோடயுதஂ கஷ்ணமநிமித்தருஜஂ கரம்| ரூக்ஷஂ ச வாதாத்...........................||௧௯||
परिपोटयुतं कृष्णमनिमित्तरुजं खरम्| रूक्षं च वातात्...........................||१९||
🔊 Audio coming soon
(தஸ்ய ஶ்லீபதஸ்ய வாதாதிபேதேந விஶேஷலக்ஷணஂ தர்ஶயதி|) பரிபோடயுதத்வாதிகஂ வாதாச்ச்லீபதே லக்ஷணம்| (வாதாஜ்ஜாதஂ ஶ்லீபதஂ பரிபோடேந யுதஂ கஷ்ணஂ கஷ்ணவர்ணமநிமித்தருஜஂ நிமித்தமந்தரேண ஜாதயா ருஜயா யுக்தஂ, கரஂ கரஸ்பர்ஶஂ ரூக்ஷமஸ்நிக்தஂ, சஃ ஸமுச்சயே) ||௧௯||
Adhikarana pittajashlIpadalakShaNam (20) · Śloka 20
...................பித்தாத்து பீதஂ தாஹஜ்வராந்விதம்||௨௦||
...................पित्तात्तु पीतं दाहज्वरान्वितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
பீதத்வாதிகஂ பித்தாத்| (பித்தாஜ்ஜாதஂ ஶ்லீபதஂ, துஶப்தோ விஶேஷத்யோதகஃ| பீதஂ பீதவர்ணஂ தாஹஜ்வராந்விதஂ தாஹஜ்வராப்யாஂ யுக்தஂ தாஹாதிஜ்வரயுக்தஂ வா)||௨௦||
Adhikarana kaphajashlIpadalakShaNam (21) · Śloka 21
கபாத்குருஸ்நிக்தமருக்சிதஂ மாஂஸாங்குரைர்பஹத்||௨௧||
कफाद्गुरुस्निग्धमरुक्चितं मांसाङ्कुरैर्बृहत्||२१||
🔊 Audio coming soon
குருத்வாதிகஂ கபாத்| (கபாஜ்ஜாதஂ ஶ்லீபதஂ குருத்வாதியுக்தஂ மாஂஸாங்குரைரங்குராகாரைர்மாஂஸஶகலைஶ்சிதஂ வ்யாப்தஂ பஹத்பீவரம்)||௨௧||
Adhikarana asAdhyashlIpadalakShaNam (22) · Śloka 22
தத்த்யஜேத்வத்ஸராதீதஂ ஸுமஹத்ஸபரிஸ்ருதிஃ||௨௨||
तत्त्यजेद्वत्सरातीतं सुमहत्सपरिस्रुतिः||२२||
🔊 Audio coming soon
தச்ச ஶ்லீபதஂ வத்ஸராதீதத்வாதிகுணஂ த்யஜேத்| (வத்ஸராதீதமதிக்ராந்தஸஂவத்ஸரஂ ஸுமஹததிஶயேந பீநஂ ஸபரிஸ்ருதிஃ பரிஸ்ருத்யுபேதஂ, பரிஸ்ருதிஃ பிச்சிலஜலஸ்ரவணஂ தச்ச்லீபதஂ த்யஜேதஸாத்யத்வந்நசிகித்ஸேத்)||௨௨||
Adhikarana shlIpadaviShaye matAntaram (23) · Śloka 23
பாணிநா ஸௌஷ்டகர்ணேஷு வதந்த்யந்யே து பாதவத்| ஶ்லீபதஂ......................................||௨௩||
पाणिना सौष्ठकर्णेषु वदन्त्यन्ये तु पादवत्| श्लीपदं......................................||२३||
🔊 Audio coming soon
ஏகே ஆசார்யாஃ பாதவத் பாண்யாதிஷ்வபி ஶ்லீபதஂ ஜாயத இதி வதந்தி| (அந்யே ஆசார்யாஃ, துஶப்தோ விஶேஷே, பாதவத் பாதே யதா ஶ்லீபதஂ ஜாயதே ததா பாணிநா ஸௌஷ்டகர்ணேஷு பாண்யோர்நாஸாயாமோஷ்டயோஃ கர்ணயோஶ்ச ஶ்லீபதஂ ஜாயத இதி வதந்தி| உக்தஞ்ச தந்த்ராந்தரே பாதவத்தஸ்தயோஶ்சாபி ஶ்லீபதஂ ஜாயதே நணாம்| கர்ணௌஷ்டநாஸாஸ்வபி ச கேசிதிச்சந்தி தத்விதஃ|| இதி| அந்யே இதி பாக்ஷிகோத்தயா பாண்யாதிஜாநாஂ விரலத்வஂ ஸூசிதம்)||௨௩||
Adhikarana shlIpadahetuH (24) · Śloka 24
..................ஜாயதே தச்ச தேஶேऽநூபே பஶஂ ப்ரமாத்||௨௪||
..................जायते तच्च देशेऽनूपे भृशं भ्रमात्||२४||
🔊 Audio coming soon
தச்ச ஶ்லீபதஂ பஶமாநூபதேஶே ப்ரமாத் ஸஞ்சரணாத் ஜாயதே| இதி ஶ்லீபதம்| (தச்ச்லீபதஂ ஆநூபே ஜலப்ராயே தேஶே பஶஂ ப்ரமாதநவரதஂ சஂக்ரமணாத் சஶப்தாத்தத்துல்யேஷ்வந்யேஷ்வபி| உக்தஞ்ச ஶாஸ்த்ராந்தரே புராணோதகபூயிஷ்டாஃ ஸர்வர்துஷு ச ஶீதலாஃ| யே தேஶாஸ்தேஷு ஜாயந்தே ஶ்லீபதாநி விஶேஷதஃ|| இதி)||௨௪||
Adhikarana apacInidAnam (25) · Śloka 25
மேதஸ்தாஃ கண்டமந்யாக்ஷகக்ஷவங்க்ஷணகா மலாஃ| ஸவர்ணாந் கடிநாந்ஸ்நிக்தாந்வார்தாகாமலகாகதீந்| அவகாடாந் பஹந் கண்டாஂஶ்சிரபாகாஂஶ்ச குர்வதே| பச்யந்தேऽல்பருஜஸ்தேऽந்யே ஸ்ரவந்த்யந்யேऽதிகண்டுராஃ| நஶ்யந்த்யந்யே பவந்த்யந்யே தீர்ககாலாநுபந்திநஃ| கண்டமாலாபசீ சேயஂ தூர்வேவ க்ஷயவத்திபாக்| தாஂ த்யஜேத்ஸஜ்வரச்சர்திபார்ஶ்வருக்காஸபீநஸாம்||௨௫||
मेदस्थाः कण्ठमन्याक्षकक्षवङ्क्षणगा मलाः| सवर्णान् कठिनान्स्निग्धान्वार्ताकामलकाकृतीन्| अवगाढान् बहन् गण्डांश्चिरपाकांश्च कुर्वते| पच्यन्तेऽल्परुजस्तेऽन्ये स्रवन्त्यन्येऽतिकण्डुराः| नश्यन्त्यन्ये भवन्त्यन्ये दीर्घकालानुबन्धिनः| गण्डमालापची चेयं दूर्वेव क्षयवृद्धिभाक्| तां त्यजेत्सज्वरच्छर्दिपार्श्वरुक्कासपीनसाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
அபாகிஶ்லீபதமுக்த்வாऽநந்தரமநாஶுபாகித்வேந கிஞ்சித்ஸாம்யாதபசீஂ ப்ரூதே-மேதஸ்தா இத்யாதி| மேத ஆஶ்ரித்ய கண்டாதிஷு கதா மலா வாதாதயஃ ஸவர்ணத்வாதிகுணாந் வார்த்தாகைராமலகைஶ்ச ஸதஶாநவகாடாநந்தர்மூலாஶ்சிரபாகாஂஶ்ச பஹூந் கண்டாந் குர்வதே| த இதி கண்டாஃ அந்யே கேசிதல்பருஜஃ பச்யந்தே| அந்யே அதிகண்டுராஃ ஸ்ரவந்தி| அந்யே நஶ்யந்தி அந்யே பவந்தி தீர்ககாலாநுபந்திநஃ| அயஂ ரோகோ நாம்நா கண்டமாலேத்யபசீதி சோச்யதே| இயஂ ச கண்டமாலா தூர்வாப்ரதாநவத் க்வசித் க்ஷயபாக்பவதி க்வசித் வத்திபாக்| தாஞ்ச ஸஜ்வராதிகாஂ த்யஜேத்| இத்யுக்தாபசீ| (மலா வாதாதயோ மேதஸ்தா மேதஸி ஸ்திதாஃ கண்டமந்யாக்ஷகக்ஷவங்க்ஷணகாஃ கண்டாதிகஂ ப்ராப்தாஃ ஸவர்ணாந் காய ஸமாநவர்ணாந் கடிநாந் காடிந்யயுக்தாந் காடிந்யயுக்தாந் ஸ்நிக்தாந் வார்தாகாமலகாகதீந் வார்தாகாமலகப்ரமாணாந் ஆவகாடாநந்தர்மூலாந் சிரபாகாந் சிரகாலேந பாகோ யேஷாஂ தாந், சஶப்தஃ ஸமுச்சயே, பஹூந் பஹுஸஂக்யாகாந் கண்டாந் பிடகாவிஶேஷாந் குர்வதே| தே கண்டாஃ அந்யே கேசிதல்பருஜ ஈஷத்ருஜாயுக்தாஃ பச்யந்தே பாகஂ யாந்தி| கர்மகர்தரி ரூபம்| அந்யே பக்த்வா அதிகண்டுரா அத்யர்தஂ கண்டுயுக்தாஃ ஸ்ரவந்தி பூயமுத்கிரந்தி| அந்யே நஶ்யந்தி ரோஹந்தி| அந்யே பவந்த்யுத்பத்யந்தே| ஏவஂ ஸதி தீர்ககாலாநுபந்திநஃ தீர்க காலமநுபத்நந்தி ந ஶமஂ யாந்தி| தூர்வவத் க்ஷயவத்தியுக்தாஃ தூர்வாப்ரதாநவதத்யந்தாபாவோ ந பவதீத்யர்தஃ| இயஂ கண்டமாலேத்யுச்யதே அபசீதி ச| அபச்யா நிர்வசநஞ்ச ஶாஸ்த்ராந்தரேப்யஃ- தாஂ க்ரந்திபிஸ்த்வாமலகாஸ்திமாத்ரைர்மத்ஸ்யாண்டஜாலப்ரதிமைஸ்ததாந்யைஃ| அநந்யவர்ணைருபசீயமாநாஂ சயப்ரகர்ஷாதபசீஂ வதந்தி|| இதி| மேதஃ கபாப்யாமேவாபசீ ஜாயத இதி தந்வந்தரிஃ| தாநிதி ஜ்வராத்யந்விதாஂ தாமபசீஂ த்யஜேத்)||௨௫||
Adhikarana nADIvraNaH (26) · Śloka 26
அபேதாத் பக்வஶோபஸ்ய வ்ரணே சாபத்யஸேவிநஃ| அநுப்ரவிஶ்ய மாஂஸாதீந் தூரஂ பூயோऽபிதாவதி| கதிஃ ஸா தூரகமநாந்நாடீ நாடீவ ஸஂஸ்ருதேஃ| நாட்யேகாநஜுரந்யேஷாஂ ஸைவாநேககதிர்கதிஃ||௨௬||
अभेदात् पक्वशोफस्य व्रणे चापथ्यसेविनः| अनुप्रविश्य मांसादीन् दूरं पूयोऽभिधावति| गतिः सा दूरगमनान्नाडी नाडीव संस्रुतेः| नाड्येकानृजुरन्येषां सैवानेकगतिर्गतिः||२६||
🔊 Audio coming soon
(நாடீவ்ரணஸ்ய தீர்ககாலாநுபந்திதயா அபசீஸாம்யாத்ததநந்தரஂ நாடீவ்ரணமாஹ)| யத்ர பக்வஶோபோ ந பித்யதே வ்ரணே வா அபத்யஸேவா க்ரியதே தத்ர பூயோ மாஂஸாதீநநுப்ரவிஶ்ய தூரமபிதாவதி ஸா கதிரித்யுச்யதே தூரகமநாத்தேதோஃ| நாடீத்யுச்யதே நாடீவ ஸஂஸ்ருதேஃ| தத்ர யா ஏகா அநஜுஶ்ச ஸா நாடீ அந்யேஷாமாசார்யாணாஂ மதே| ஸைவ நாட்யநேககதிரித்யுச்யதே பக்வஶோபஸ்ய ப்ராப்தபாகதயா பேத்யஸ்ய ஶோபஸ்யாபேதாதவிதாரணாத் வ்ரணே வ்ரணயுக்தே கால இத்யர்தாத் கம்யதே| (அபத்யஸேவிநஃ வ்ரணவிருத்தாந்நாஶநாதிஶீலஸ்ய, சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| பூயஃ மாஂஸாதீந் ஆதிஶப்தேந மேதோऽஸ்த்யாதிபரிக்ரஹஃ அநுப்ரவிஶ்ய விதார்யேத்யர்தஃ, தூரஂ தத்த்தத்தேஶப்ரமாணாவதி அபிதாவதி ஶீக்ரஂ கச்சதி| ஸா பூயதீர்ணா நாடீ தூரகமநாத் தூரகத்யா கதிரித்யுச்யதே| நாடீவ ஸஂஸ்ருதேஃ யதா தோயகர்பயா நாட்யா தோயஂ ஸ்ரவதி ததாऽவிச்சிந்நதாரயா பூயவஹநாத் நாடீதி சோச்யதே| அத்ரைவ மதவிஶேஷஂ தர்ஶயதி-நாடீதி| அந்யேஷாமாசார்யாணாஂ மதே அநஜுஃ குடிலா ஏகா அத்விதீயா கதிர்நாடீ த்யுச்யதே| ஸா அநஜுரேவ கதிரநேகமார்ககா சேத்கதிரிதி சோச்யதே)||௨௬||
Adhikarana nADIvraNasya sa~gkhyAsamprAptiH (27) · Śloka 27
ஸா தோஷைஃ பதகேகஸ்தைஃ ஶல்யஹேதுஶ்ச பஞ்சமீ||௨௭||
सा दोषैः पृथगेकस्थैः शल्यहेतुश्च पञ्चमी||२७||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ நாட்யாஃ ஸ்வரூபமுக்த்வாऽநந்தரஂ தஸ்யாஃ ஸங்க்யாவிபாகஂ தர்ஶயதி-ஸா ச நாடீ பதக்தோஷைஸ்த்ரிதா| ஏகஸ்தைஃ ஸந்நிபதிதைஃ சதுர்தீ| ஶல்யஹேதுஶ்ச பஞ்சமீதி பஞ்ச நாட்யஃ||௨௭||
Adhikarana vAtajanADIlakShaNam (28) · Śloka 28
வாதாத் ஸருக்ஸூக்ஷ்மமுகீ விவர்ணா பேநிலோத்வமா| ஸ்ரவத்யப்யதிகஂ ராத்ரௌ....................||௨௮||
वातात् सरुक्सूक्ष्ममुखी विवर्णा फेनिलोद्वमा| स्रवत्यभ्यधिकं रात्रौ....................||२८||
🔊 Audio coming soon
ஸருகாதிகா ராத்ராவப்யதிகஸ்ராவாந்தலக்ஷணா வாதாந்நாடீ| (வாதாத்தேதோர்நாடீ ஸருக்ருஜாஸஹிதா ஸூக்ஷ்மமுகீ ஸூக்ஷ்மாஸ்யா ஆஸ்யஂ வ்ரணமுகம்| விவர்ணா விகதபூர்வவர்ணா| பேநிலஂ பூயமுத்வமதீதி பேநிலோத்வமா| ராத்ரௌ நிஶாயாமப்யதிகஂ பஹு ஸ்ரவதி| வ்ரணப்ரதிஷேதே வாதோல்பணஸ்யால்பஸஂஸ்ருதிமுக்த்வாऽத்ர நாடீவ்ரணஸ்யாப்யதிகபூயஸ்ரவணகதநமஹர்நிஶ்யோர்நிஶ்யப்யதிகஸூசநார்தஂ ந ஸ்ராவபாஹுல்யாத்)||௨௮||
Adhikarana pittajanADIlakShaNam (29) · Śloka 29
......................பித்தாத்தட்ஜ்வரதாஹகத்| பீதோஷ்ணபூதிபூயஸ்ருத்திவா சாதி நிஷிஞ்சதி||௨௯||
......................पित्तात्तृड्ज्वरदाहकृत्| पीतोष्णपूतिपूयस्रुद्दिवा चाति निषिञ्चति||२९||
🔊 Audio coming soon
பித்தாந்நாடீ தடாதிகத் பீதாதிகுணபூயஸ்ராவாத்திவா சாதி நிஷிஞ்சத்யதிஸ்ரவதி| (பித்தாந்நாடீ தடாதீந் கரோதி பீதவர்ணத்வாதிகுணயுக்தஂ பூயஂ ஸ்ரவதி| திவா அஹந்யதி நிஷிஞ்சதி அதீவ பூயஸ்ருதிஂ கரோதி| சஶப்தஃ ஸமுச்சயே||௨௯||
Adhikarana kaphajanADIlakShaNam (30) · Śloka 30
தநபிச்சிலஸஂஸ்ராவா கண்டூலா கடிநா கபாத்| நிஶி சாப்யதிகக்லேதா......................||௩௦||
धनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्| निशि चाभ्यधिकक्लेदा......................||३०||
🔊 Audio coming soon
கபாந்நாடீ கநஂ பிச்சிலஞ்ச ஸ்ரவதி கண்டூலா கடிநா ச பவதி தஸ்யாஞ்ச நிஶ்யப்யதிகஂ க்லேதோ பவதி| (கபாந்நாடீ கநோ நிபிடஃ பிச்சிலஶ்ச ஸ்ராவஃ பூயவஹநஂ யஸ்யாஃ ஸா ததோக்தா கண்டூலா கண்டூபஹுலா கடிநா கடிநஸ்பர்ஶா நிஶி அப்யாதிகக்லேதா ராத்ராவதிகதரபூயவாஹிநீ ச க்லேதஶப்தேந க்லேதஜஂ பூயஂ கஹ்யதே)||௩௦||
Adhikarana sannipAtanADIlakShaNam (31) · Śloka 31
..........................ஸர்வைஃ ஸர்வாகதிஂ த்யஜேத்||௩௧||
..........................सर्वैः सर्वाकृतिं त्यजेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வைர்தோஷைஃ ஸர்வாகதிர்வாதாதிலக்ஷணயுக்தா பவதி, தாஂ ஸந்நிபாதஜாஂ நாடீஂ த்யஜேதிதி| (ஸர்வைர்வாதபித்தகபைஃ ஸர்வாகதிஂ வாதபித்தகபநாடீலக்ஷணயுக்தாஂ ஸந்நிபாதஜாஂ நாடீஂ த்யஜேந்ந சிகித்ஸேத்)||௩௧||
Adhikarana shalyajanADIlakShaNam (32-34) · Śloka 34
ந்தஃஸ்திதஂ ஶல்யமநாஹதஂ து கரோதி நாடீஂ பஹதே ச ஸாஸ்ய| பேநாநுவித்தஂ தநுமல்பமுஷ்ணஂ ஸாஸ்ரஞ்ச பூயஂ ஸருஜஞ்ச நித்யம்||௩௨|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்க ஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே க்ரந்த்யர்புதஶ்லீபதாபசீ நாடீவிஜ்ஞாநீயோ நாம சதுஸ்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௪||
न्तःस्थितं शल्यमनाहृतं तु करोति नाडीं बहते च सास्य| फेनानुविद्धं तनुमल्पमुष्णं सास्रञ्च पूयं सरुजञ्च नित्यम्||३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग संग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापची नाडीविज्ञानीयो नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः||३४||
🔊 Audio coming soon
அந்தஃஶரீராந்தஃ ஶல்யமநாஹதஂ நாடீ கரோதி| ஸா ச ஶல்யஜா நாடீ அஸ்யாதுரஸ்ய பேநாநுபித்தாதிகுணஂ பூயஂ ஸ்ரவதி| (வஹதே ச ஸாஸ்யாதிதி பாடஃ| அந்தஃஸ்திதஂ யேந கேநாபி ஹேதுநா நாஹார்யதயா ஶரீராந்தர்பாகஸ்திதஂ ஶல்யஂ விஷாணவேண்வாயஸாதிகமாயுதஂ துஶப்தோ விஶேஷத்யோதகஃ| அநாஹதமநுத்ததஂ நாடீஂ நாடீவ்ரணஂ கரோதி| ஸா நாடீ ஆஸ்யாத் வ்ரணமுகாத் பேநாநுவித்தஂ பேநயுக்தஂ தநுமகநஂ உஷ்ணமுஷ்ணஸ்பர்ஶஂ ஸாஸ்ரஂ ஸரக்தஂ பூயஂ ஸருஜஂ ருஜாஸஹிதஂ, சஶப்தாத் கதாசிந்நீருஜஞ்ச, நித்யஂ ஸர்வதா அல்பமல்பமாத்ரஂ வஹதே ஸ்ரவதி| சஶப்தௌ ஸமுச்சயார்தௌ)||௩௨|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே சதுஸ்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||