38. guhyarōgavijñānīyaḥ

Adhikarana atha guhyarogavij~jAnIyo nAmAShTatriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಗುಹ್ಯರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ವ್ರಣಶಸ್ತ್ರಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕ್ಷತಪ್ರಾಯತ್ವಾತ್ ಗುಹ್ಯರೋಗಾಣಾಂ ಹೇತ್ವಾದಿಕಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| ಗುಹ್ಯಶಬ್ದೇನೋಪಸ್ಥೋ ಭಣ್ಯತೇ|| ೧||

Adhikarana guhyarogahetuH (2) · Śloka 2

ಸ್ತ್ರೀವ್ಯವಾಯನಿವೃತ್ತಸ್ಯ ಸಹಸಾ ಭಜತೋಽಥವಾ| ದೋಷಾಧ್ಯುಷಿತಸಙ್ಕೀರ್ಣಮಲಿನಾಣುರಜಃ ಪಥಾಮ್| ಅನ್ಯಯೋನಿಮನಿಚ್ಛನ್ತೀಮಗಮ್ಯಾಂ ನವಸೂತಿಕಾಮ್| ದೂಷಿತಂ ಸ್ಪೃಶತಸ್ತೋಯಂ ರತಾನ್ತೇಷ್ವಪಿ ನೈವ ವಾ| ವಿವರ್ಧಯಿಷಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಾದೀನ್ ಪ್ರಯಚ್ಛತಃ| ಮುಷ್ಟಿದನ್ತನಖೋತ್ಪೀಡಾವಿಷವಚ್ಛೂಕಪಾತನೈಃ| ವೇಗನಿಗ್ರಹದೀರ್ಘಾತಿಖರಶಷ್ಪವಿಘಟ್ಟನೈಃ| ದೋಷಾ ದುಷ್ಟಾ ಗತಾ ಗುಹ್ಯಂ ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಮಾಮಯಾನ್| ಜನಯನ್ತ್ಯುಪದಂಶಾದೀನ್...........................||೨||

ಸ್ತ್ರೀವ್ಯವಾಯನಿವೃತ್ತತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ತತ ಏವ ಹೇತೋರ್ಗುಹ್ಯಂ ಗತಾ ವಾತಾದಯೋ ದುಷ್ಟಾಸ್ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿಮುಪದಂಶಾದೀನಾಮಯಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಜನಯನ್ತಿ| ಸ್ತ್ರೀವ್ಯವಾಯೋ ಮೈಥುನಮ್ ಅತಃ ಸಹಸಾ ಯೋ ನಿವೃತ್ತಿಃ ಸಹಸಾ ಸೇವನಞ್ಚ ದೋಷಕೋಪಹೇತುಃ| ಅಥವಾ ದೋಷಾಧ್ಯುತತ್ವಾದಿಗುಣರಜಃ ಪಥಾಮನ್ಯಯೋನಾದಿಕಾಂ ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಭಜತಃ| ದೋಷೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರಧ್ಯುಷಿತಮಧಿಷ್ಠಿತಂ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಞ್ಚ ಮಲಿನಂ ಚಾಣು ಚ ರಜಃ ಪಥಂ ಯೋನಿದ್ವಾರಂ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಾಮ್| ಸಙ್ಕೀರ್ಣಂ ಕೇನಚಿತ್ ಬೀಭಾತ್ಸೇನ ಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಮಲಿನಂ ಶೌಚಾದ್ಯಭಾವೇನ ಮಲಯುಕ್ತಮ್| ಅಣು ಸಂವ್ ಋತಮ್| ಅನ್ಯಯೋನಿರ್ವಿಜಾತೀಯವಡವಾಗವಾದಿಸ್ತಾಮ್| ಅನಿಚ್ಛನ್ತೀ ಯಾ ಮೈಥುನದ್ವೇಷೇಣಾಙ್ಗಸಙ್ಕೋಚನಪರಾ| ಅಗಮ್ಯಾ ಭಗಿನ್ಯಾದಿಃ| ತಥಾ ರತಾನ್ತೇಷು ದೂಷಿತಂ ಪಙ್ಕಾದ್ಯಾವಿಲಂ ತೋಯಂ ಸ್ಪೃಶತಸ್ತೇನ ಶೌಚಂ ಕುರ್ವತಃ ಅಪಿ ವಾ ನೈವ ಸ್ಪೃಶತಃ ಶೌಚಾದಿಕಂ ನೈವ ಕುರ್ವತಃ| ತಥಾ ವಿವರ್ಧಯಿಷಯಾ ಶೋಫಂ ವರ್ಧಯಿತುಮಿಚ್ಛಯಾ ತತ್ರೈವ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಲೇಪಸೇಕಾದೀನ್ ಪ್ರಯಚ್ಛತೋ ದದತಃ| ಮುಷ್ಟ್ಯಾದೀನಾಮುತ್ಪೀಡನಯಾ| ವಿಷವತಾಂ ಶೂಕಾನಾಂ ಪಾತನೈಃ| ವೇಗನಿಗ್ರಹಃ ಶುಕ್ರಾದಿವೇಗಧಾರಣಮ್| ದೀರ್ಘಣಾತಿಖರೇಣ ಚ ಶಷ್ಪೇಣ ತೃಣೇನ ವಿಘಟ್ಟನಂ ಕ್ಷೋದನಮ್| 'ಗುಹ್ಯರೋಮ ಶಷ್ಪಮಿ'ತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ| (ಸ್ತ್ರೀಂ ವ್ಯವಾಯನಿವೃತ್ತಸ್ಯೇತಿ ಪಾಠಃ| ವೇಗನಿಗ್ರಹದೀರ್ಘಾತಿಖರಸ್ಪರ್ಶವಿಘಟ್ಟನೈರಿತಿ ಚ| ವ್ಯಾವಾಯನಿವೃತ್ತಸ್ಯ ಚಿರಕಾಲೋಪೇಕ್ಷಿತಮೈಥುನಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಪುನಃ ಸಹಸಾ ಅತರ್ಕಿತಮೇವ ಸ್ತ್ರೀಂ ನಾರೀಂ ಭಜತಃ ಸೇವಮಾನಸ್ಯ| ಅಥವೇತಿ ವಿಕಲ್ಪೇ| ಸಙ್ಕೀರ್ಣಃ ಪ್ರಸವವೈಷಮ್ಯಾದಿನಾ ಗುದಬಸ್ತಿಭ್ಯಾಮೇಕೀಭೂತಃ| ಅಥವಾ ರಜಃ-ಶಬ್ದೋಽಪಿ ದೋಷಾಧ್ಯುಷಿತಾದಿವದ್ ಗುಣವಚನಃ, ತಥಾ ಸತಿ ತಜಃಪಥಾಂ ರಜೋಯುಕ್ತಯೋನಿಮಾರ್ಗಾಂ ರಜಸ್ವಲಾಸೂತಿಕಾದಿಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಸ್ಮಿನ್ ಪಕ್ಷೇ ದೋಷಾಧ್ಯುಷಿತಾದಿಭಿಃ ಪಥಶಬ್ದೋಽಭಿಸಮ್ಬಧ್ಯಃ| ಅಗಮ್ಯಾಂ ಭಗಿನ್ಯಾದಿಕಾನ್ತಥಾ ಸತ್ಯನ್ಯಜನಜ್ಞಾನಶಙ್ಕಾಜುಗುಪ್ಸಾದಿಜನಿತವೈಕ್ಲವ್ಯದೂನೇ ಹೃದಿ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದೋಷಾಸ್ತದ್ಗತೇನ ಮನಸಾ ಸಹ ಗುಹ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತತ್ರ ರೋಗಾನ್ ಜನಯನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿವಿರುದ್ಧಾಚಾರತಶ್ಚ| ಮುಷ್ಟ್ಯುತ್ಪೀಡನಾದಯಃ ಕಾಮಸೂತ್ರವಿಹಿತಕರಣ ಭೇದಜನಿತಾಃ| ಊಷರಜಲೇಷು ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ದೃಶ್ಯಮಾನೋ ಜನ್ತುತುಲ್ಯಾಕೃತಿಃ ಕಶ್ಚಿದೋಷಧಿವಿಶೇಷಃ ಶೂಕಃ| ತೇ ಚ ಶೂಕಾಃ ಸವಿಷನಿರ್ವಿಷಭೇದಾತ್ ದ್ವಿಧಾ ತತ್ರ ವಿಷವನ್ತೋ ರೋಗಕಾರಿಣಃ| ತದುಕ್ತಮ್- ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಚಿತ್ರಾಣ್ಯಥವಾ ಶೂಕಾನಿ ಸವಿಷಾಣಿ ತು| ಪಾತಿತಾನಿ ಪಚನ್ತ್ಯಾಶು ಮೇಢ್ರಂ ನಿರವಶೇಷತಃ|| ಇತಿ| ಅಥವಾ ವಿಷದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾನಾಂ ವಚ್ಛೂಕಾನಾಂ ವಶ್ಯೌಷಧಾನಾಂ ಪಾತನಾತ್| ವೇಗನಿಗ್ರಹದೀರ್ಘಾತಿಖರಸ್ಪರ್ಶವಿಘಾಟ್ಟನಾತ್ ವೇಗನಿಗ್ರಹಾಚ್ಛುಕ್ರಾದಿವೇಗಧಾರಣಾತ್| ತಥಾ ದೀರ್ಘಾಣಾಮತಿಖರಣಾಞ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಾನಾಂ ವಿಘಟ್ಟನಾದಾಸ್ಫಾಲನಾತ್| ಸ್ಪರ್ಶಮಿತಿ ಕಾಮಾತಪತ್ರಸಂಜ್ಞಿತಸ್ತ್ವಗ್ವಿಶೇಷಃ| ತಸ್ಯ ಚ ಬಹುರೂಪತಾ ವಿದ್ಯತೇ ತತ್ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರಾದವಗನ್ತವ್ಯಮ್)|| ೨||

Adhikarana apadaMshAnAM sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3

..................................ಅಪದಂಶೋಽತ್ರ ಪಞ್ಚಧಾ| ಪೃಥಗ್ದೋಷೈಃ ಸರುಧಿರೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ...................||೩||

ಅತ್ರೈಷಾಂ ತ್ರಯೋವಿಂಶತೇರ್ಮಧ್ಯೇ ವಾತೇನ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ರಕ್ತೇನ ಸನ್ನಿಪಾತೇನೇತಿ ಪಞ್ಚಧಾ ಅಪದಂಶಾಃ|| ೩||

Adhikarana vAtajApadaMshaH (4) · Śloka 4

................................ಅತ್ರ ಮಾರುತಾತ್| ಮೇಢಶೋಫೋ ರುಜಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಸ್ತಮ್ಭಸ್ತ್ವಕ್ಪರಿಪೋಟನಮ್||೪||

ತ್ವಕ್ಪರಿಪೋಟನಾನ್ತಂ ವಾತೇನೋಪದಂಶೇ ಲಕ್ಷಣಮ್| (ಅತ್ರ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ವಾತೇನಾಪದಂಶೇ ಲಿಙ್ಗೇ ಶೋಫೋ ನಾನಾಪ್ರಕಾರರುಜಃ ಸ್ತಬ್ಧತಾ ತ್ವಚೋಭೇದನಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್)|| ೪||

Adhikarana pittajApadaMshaH (5) · Śloka 5

ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸಙ್ಕಾಶಂ ಪಿತ್ತೇನ ಶ್ವಯಥುರ್ಜ್ವರಃ||೫||

ಜ್ವರಾನ್ತಂ ಪಿತ್ತೇನ| ಪಿತ್ತಜೇ ಅಪದಂಶೇ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸಙ್ಕಾಶಃ ಶೋಫೋ ಜ್ವರಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್|| ೫||

Adhikarana shleShmajApadaMshaH (6) · Śloka 7

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಕಠಿನಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕಣ್ಡೂಮಾಞ್ಛೀತಲೋ ಗುರುಃ||೬|| `|೭|

ಗುರ್ವನ್ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ| ಕಠಿನ ಇತ್ಯಾದ್ಯನನ್ತರಪ್ರಕೃತಸ್ಯ ಶ್ವಯಥೋರ್ವಿಶೇಷಣಮ್| (ವಿಶೇಷಣಸಾಮರ್ಥ್ಯಾಚ್ಛ್ವಯಥುರೇವಾತ್ರ ವಿಶೇಷ್ಯಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಕೃತೇ ಅಪದಂಶೇ ಕಾಠಿನ್ಯಯುಕ್ತಃ ಸ್ನೇಹಲೇಪಪ್ರತೀತಿಕರಃ ಕಣ್ಡೂಸಹಿತಃ ಶೀತಸ್ಪರ್ಶಶ್ಚ ಶೋಫೋ ಜಾಯತೇ)|| ೬||

Adhikarana raktajApaMdashaH (7) · Śloka 7

ಶೋಣಿತೇನಾಸಿತಸ್ಫೋಟಸಮ್ಭವೋಽಸ್ರಶ್ರುತಿರ್ಜ್ವರಃ||೭||

ಜ್ವರಾನ್ತಂ ರಕ್ತೇನ| ರಕ್ತಕೃತೇ ಅಪದಂಶೇ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾನಾಂ ಸ್ಫೋಟಾನಾಮುತ್ಪತ್ತಿರಸ್ರಸ್ರಾವೋ ಜ್ವರಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್|| ೭||

Adhikarana sannipAtajApadaMshaH (8) · Śloka 8

ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ಶ್ವಯಥುರ್ಮುಷ್ಕಯೋರಪಿ| ತೀವ್ರಾ ರುಗಾಶು ಪಚನಂ ದರಣಂ ಕೃಮಿಸಮ್ಭವಃ||೮||

ಕೃಮಿಸಮ್ಭವಾನ್ತಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ| ಸರಕ್ತಸನ್ನಿಪಾತಜೇ ಅಪದಂಶೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ವಾತಾದ್ಯಪದಂಶಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕೋಕ್ತಲಕ್ಷಣನಿಚಯಸಮ್ಭವಃ| ತಥಾ ವೃಷಣಯೋರಪಿ ಶೋಫಃ| ಅಪಿಶಬ್ದೇನಾನ್ಯತ್ರಾಪಿ| ಮೇಢ್ರಮಾತ್ರೇ ಶೋಫೋದ್ಭವಂ ಸೂಚಿತಮ್| ರಕ್ತಾಪದಂಶೇಽಪಿ ಶೋಫ ಉಕ್ತಃ| ತೀವ್ರಾ ಅತ್ಯರ್ಥಮಸಹನೀಯಾ ರುಕ್ಪೀಡಾವಿಶೇಷಃ| ಆಶುಪಚನಂ ದ್ವಿತ್ರಿದಿನೈರೇವ ಪಾಕಃ| ಆಶುಶಬ್ದೋಕ್ತ್ಯಾ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಪಾಕಃ ಸೂಚಿತಃ| ದರಣಂ ಭೇದನಮ್| ಕೃಮಿಸಮ್ಭವಃ ಅನ್ತಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಜನ್ತೂನಾಮುದ್ಭವಃ)|| ೮||

Adhikarana apadaMshAnAM sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9

ಯಾಪ್ಯೋ ರಕ್ತೋದ್ಭವಸ್ತೇಷಾಂ ಮೃತ್ಯವೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜಃ||೯||

ತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮಪದಂಶಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ರಕ್ತಾಪದಂಶೋ ಯಾಪ್ಯಃ| ಸನ್ನಿಪಾತಜಸ್ತು ಮೃತ್ಯವೇ ಭವತಿ|| ೯||

Adhikarana arshAMsi (10) · Śloka 10

ಜಾಯನ್ತೇ ಕುಪಿತೈರ್ದೋಷೈರ್ಗುಹ್ಯಾಸೃಕ್ಪಿಶಿತಾಶ್ರಯೈಃ| ಅನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾಃ| ಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರವಾ ಯೋನೌ ತದ್ವಚ್ಚ ಛತ್ರಸನ್ನಿಭಾಃ| ತೇಽರ್ಶಾಂಸ್ಯುಪೇಕ್ಷ್ಯಾ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಢ್ರಪುಂಸ್ತ್ವಭಗಾರ್ತವಮ್||೧೦||

ಗುಹ್ಯೇ ಯದಸೃಗ್ರಕ್ತಂ ಪಿಶಿತಂ ಮಾಂಸಞ್ಚ ತತ್ರೋಕ್ತಾತ್ಕಾರಣಾತ್ ಕುಪಿತೈರ್ದೋಷೈರ್ಮೇಢ್ರಸ್ಯಾನ್ತರ್ವಾ ಬಹಿರ್ವಾ ಕಣ್ಡೂಲಾಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರವಾಶ್ಚ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾ ಜಾಯನ್ತೇ| ತೇ ಅನೇನೈವ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಅಪಿ ಯೋನೌ ಛತ್ತಾಕೃತಯೋ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾ ಜಾಯನ್ತೇ ನಾಮ್ನಾ ಅರ್ಶಾಂಸಿ| ತೇ ಚ ಪುರುಷೇ ಜಾತಾ ಉಪೇಕ್ಷಿತಾಃ ಸನ್ತೋ ಮೇಢ್ರಂ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಚ ನಾಶಯನ್ತಿ| ಸ್ತ್ರಿಯಾಸ್ತದ್ವದ್ಭಗಮಾರ್ತವಂ ಚ| ಲಾಘವಾರ್ಥಮತ್ರ ಯೋನಿರೋಗ ಉಕ್ತಃ| (ಕುಪಿತೈರ್ಯಯೋಕ್ತೇನ ಕಾರಣಜಾತೇನ ಕ್ರುದ್ಧೈರ್ಗುಹ್ಯಾಸೃಕ್ಪಿಶಿತಾಶ್ರಯೈಃ ಗುಹ್ಯಗತಮಸೃಕ್ಪಿಶಿತಞ್ಚಾಶ್ರಯೋ ಯೇಷಾಂ ತೈಃ ಮೇಢ್ರಸ್ಯಾನ್ತರ್ಭಾಗೇ ಬಹಿರ್ಭಾಗೇ ವಾ ಕಣ್ಡೂಲಾಃ ಕಣ್ಡೂಯುಕ್ತಾಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಸ್ರವಾಃ ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಯುಕ್ತಂ ರಕ್ತಂ ಸ್ರವನ್ತಃ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾ ಕೀಲಕಾಕಾರಾ ಮಾಂಸಾಙ್ಕುರಾಃ ಜಾಯನ್ತೇ| ಯೋನೌ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಗುಹ್ಯೇಽಪಿ ತದ್ವತ್ ಯೋನಿವ್ಯಾಪದುಕ್ತಕಾರಣದುಷ್ಟೈರ್ದೋಷೈರನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾ ಜಾಯನ್ತೇ| ತತ್ರ ತ್ವಯಂ ವಿಶೇಷಃ ತೇ ಛತ್ರಸನ್ನಿಭಾಃ ಛತ್ರತುಲ್ಯಾಕಾರಾಃ ಕೃಶ ಮೂಲಾಃ ಸ್ಥೂಲಾಗ್ರಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ| ಮೇಢ್ರಜಾ ಮಾಂಸಕೀಲಕಾಃ ಯೋನಿಜಾಶ್ಚರ್ಶಾಂಸೀತಿ ಕಥ್ಯನ್ತೇ| ಉಪೇಕ್ಷಯಾ ತು ಪುನಃ ಮೇಢ್ರಪುಂಸ್ತ್ವಭಗಾರ್ತವಂ, ಮೇಢ್ರೇ ಚೇನ್ಮೇಢ್ರಮ್| ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಸ್ತ್ರೀಗಮನಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಶುಕ್ರಂ ವಾ| ತಥಾ ಭಗೇ ಚೇತ್ ಭಗಮೃತುತ್ವಯೋಗ್ಯಂ ಆರ್ತವಂ ರಕ್ತಂ ಚ ಘ್ನನ್ತಿ| ಪುಂರೋಗಾಣಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ತ್ರೀರೋಗಕಥನಂ ಕಾರಣಾದಿಸಾಮ್ಯೇನ ಲಾಘವಾತ್)|| ೧೦||

Adhikarana sarShapikAH (11) · Śloka 11

ಗುಹ್ಯಸ್ಯ ಬಹಿರನ್ತರ್ವಾ ಪಿಟಕಾಃ ಕಫರಕ್ತಜಾಃ| ಸರ್ಷಪಾಮಾನಸಂಸ್ಥಾನಾ ಘನಾಃ ಸರ್ಷಪಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೧೧||

ಕಫರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಗುಹ್ಯಸ್ಯ ಬಹಿರನ್ತರ್ವಾ ಸರ್ವತ್ರ ವಾ ಸರ್ಷಪತುಲ್ಯಪ್ರಮಾಣಸಂಸ್ಥಾನಾ ಘನಾಃ ಸಂಹತಾಃ ಪಿಟಕಾ ಭವನ್ತಿ ತಾ ನಾಮ್ನಾ ಸರ್ಷಪಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾಃ| (ಗುಹ್ಯಸ್ಯ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ ಗುಹ್ಯಶಬ್ದೋಕ್ತ್ಯಾ ಯೋನೇರಪಿ ಬಹಿರನ್ತಃ ಬಹಿರ್ಭಾಗೇಽನ್ತರ್ಭಾಗೇ ವಾ ಕಫರಕ್ತಜಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತಸಂಸರ್ಗನಿಮಿತ್ತಾಃ ಸರ್ಷಪಾಮಾನಸಂಸ್ಥಾನಾಃ ಮಾನಸಸ್ಥಾನಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಷಪತುಲ್ಯಾಃ ಘನಾ ನಿರನ್ತರನಿಚಿತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಸರ್ಷಪಿಕಾಸಂಜ್ಞೋ ಗುಹ್ಯತೋಗಃ)|| ೧೧||

Adhikarana avamanthaH (12) · Śloka 12

ಪಿಟಕಾ ಬಹವೋ ದೀರ್ಘಾ ದೀರ್ಯನ್ತೇ ಮಧ್ಯತಶ್ಚ ಯಾಃ| ಸೋಽವಮನ್ಥಃ ಕಫಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ವೇದನಾರೋಮಹರ್ಷವಾನ್||೧೨||

ಗುಹ್ಯೇ ಯಾಃ ಪಿಟಕಾ ಬಹವೋ ದೀರ್ಘಾ ಮಧ್ಯತಶ್ಚ ದೀರ್ಯನ್ತೇ ಸ ರೋಗೋ ನಾಮ್ನಾಽವಮನ್ಥಃ| ಸ ಚ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಂ ಭವತಿ| ವೇದನಾರೋಮಹರ್ಷವಾಂಶ್ಚ ಭವತಿ| (ಕಫಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ಕಫೇನಾಸೃಜಾ ಚ ಸಂಸೃಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ಜಾತಾಃ ಬಹವೋ ಬಹುಸಙ್ಖ್ಯಾಃ ದೀರ್ಘಾ ಆಯಾಮಯುಕ್ತಾಃ ಯಾ ಪಿಟಕಾ ಮಧ್ಯತೋ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೇ ದೀರ್ಯನ್ತೇ ವಿದೀರ್ಣಾ ಭವನ್ತಿ| ವೇದನಾರೋಮಹರ್ಷವಾನ್ ವೇದನಯಾ ರೋಮಹರ್ಷೇಣ ಚ ಯುಕ್ತಃ ಸ ರೋಗೋಽವಮನ್ಥಾಖ್ಯಃ)|| ೧೨||

Adhikarana kumbhIkA (13) · Śloka 13

ಕುಮ್ಭೀಕಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋತ್ಥಾ ಜಾಮ್ಬವಾಸ್ಥಿನಿಭಾಽಶುಜಾಃ||೧೩||

ರಕ್ತಪಿತ್ತಹೇತುರ್ಜಾಮ್ಬವಾಸ್ಥಿಮಸದೃಶಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಜಾ ಯಾ ಪಿಟಕಾ ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ಕುಮ್ಭೀಕಾ| (ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಜಾತಾ ಜಾಮ್ಬವಬೀಜಾಸ್ಥಿಸದೃಶಾ ಆಶುಜಾ ಅತಿವೇಗೇನೋತ್ಥಿತಾ ಪಿಟಕಾ ಕುಮ್ಭೀಕಾ ತತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ)|| ೧೩||

Adhikarana alajI (14) · Śloka 14

ಅಲಜೀಂ ಮೇಹವದ್ವಿದ್ಯಾತ್.............................||೧೪||

ಅಲಜ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ಗುಹ್ಯಪಿಟಕಾಂ ಮೇಹವಚ್ಛಾರಾವಿಕಾದಿಪಠಿತಾಲಜೀವಲ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ವಿದ್ಯಾತ್|| ೧೪||

Adhikarana uttamA (15) · Śloka 15

.....................................ಉತ್ತಮಾಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜಾಮ್| ಪಿಟಕಾಂ ಮಾಷಮುದ್ಗಾಭಾಮ್.......................................||೧೫||

ಪಿತ್ತರಕ್ತಜಾಂ ಮಾಷಮುದ್ಗಸದೃಶಾಂ ಪಿಟಕಾಂ ನಾಮ್ನೋತ್ತಮಾಂ ವಿದ್ಯಾತ್| (ಉತ್ತಪಾಮಿತಿ ಪಾಠಃ| ಪಿತ್ತರಕ್ತಕಾರಣಜನಿತಾಂ ಸಂಸ್ಥಾನಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ಮಾಷೇಣ ಮುದ್ಗೇನ ವಾ ತುಲ್ಯಾಂ ಪಿಟಕಾಮುತ್ತಮಾಖ್ಯಂ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗಂ ವಿದ್ಯಾತ್)|| ೧೫||

Adhikarana puShkarikA (16) · Śloka 16

............................ಪಿಟಕಾ ಪಿಟಕಾಚಿತಾ| ಕರ್ಣಿಕಾ ಪುಷ್ಕರಸ್ಯೇವ ಜ್ಞೇಯಾ ಪುಷ್ಕರಿಕೇತಿ ಸಾ||೧೬||

ಪುಷ್ಕರಸ್ಯ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಕರ್ಣಿಕೇವ ಯಾ ಪಿಟಕಾ ಅನ್ಯಾಭಿರ್ವಹ್ನೀಭಿಃ ಪಿಟಕಾಭಿರಾಚಿತಾ ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ಪುಷ್ಕರಿಕೇತಿ ಜ್ಞೇಯಾ| (ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭ್ಯಾಮೇವ ಪದ್ಮಕರ್ಣಿಕಾ ತುಲ್ಯಾ ತಥಾ ಪಿಟಕೈರಾಚಿತಾ ಸ್ವಯಮಪ್ಯಣುಭಿಃ ಪಿಟಕಾಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತೇತ್ಯರ್ಥಃ)|| ೧೬||

Adhikarana saMvyUDhapiTakA (17) · Śloka 17

ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಭೃಶಸಂವ್ಯೂಢೇ ಸಂವ್ಯೂಢಪಿಟಕಾ ಭವೇತ್||೧೭||

ಸಂವ್ಯೂಢಖ್ಯೇ ರಾಗೇ ಮೇಢ್ರೇ ಭೃಶಸಂವ್ಯೂಢೇ ವಿಮರ್ದಿತೇ ಪಿಟಕಾ ಭವೇತ್| (ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮತಿಶಯೇನ ಸಂವ್ಯೂಢೇ ಸಂವಾಹಿತೇ ಮರ್ದಿತ ಇತಿ ಯಾವತ್ ಮೇಢ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಾತ್| ಸಂವ್ಯೂಢಪಿಟಕಾ ತತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಗುಹ್ಯರೋಗೋ ಭವೇತ್| ಅತ್ರಾಪಿ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯೂಹ್ಯಮ್)|| ೧೭||

Adhikarana mRuditam (18) · Śloka 18

ಮೃದಿತಂ ಮೃದಿತಂ ವಸ್ತು ಸಂರಬ್ಧಂ ವಾತಕೋಪತಃ||೧೮||

ವಸ್ತು ಮೇಢ್ರಾಖ್ಯಂ ಮೃದಿತಂ ಸದ್ವಾತಕೋಪಾತ್ ಸಂರಬ್ಧಂ ಭವತಿ ಸ ನಾಮ್ನಾ ಮೃದಿತಮ್| (ಹರ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಮರ್ದಿತಂ ಯದ್ವಸ್ತು ಮೇಢ್ರಾಖ್ಯಂ ತದ್ವಾತಕೋಪತಃ ಮರ್ದನಸ್ಯೈವಾತಿಯೋಗಾತ್ ಕಾರಣಾನ್ತರಾದ್ವಾ ಕುಪಿತಾದ್ವಾತಾತ್ಸಂರಬ್ಧಂ ಹೃಷ್ಟಮೇವ ಸದಾ ವರ್ತತೇ ಚೇನ್ಮೃದಿತಂ ಮೃದಿತಾಖ್ಯೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ|| ೧೮||

Adhikarana aShThIlikA (19) · Śloka 19

ವಿಷಮಾ ಕಠಿನಾ ಭುಗ್ನಾ ವಾಯುನಾಷ್ಠೀಲಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ||೧೯||

ಯಾ ವಿಷಮತ್ವಾದಿಗುಣಾ ಪಿಟಕಾ ವಾಯುನಾ ಭವತಿ ಸಾ ನಾಮ್ನಾಽಷ್ಠೀಲಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ| (ಕುಪಿತೇನ ವಾಯುನಾ ವಿಷಮಾ ಕ್ವಚಿನ್ನಿಮ್ನಾ ಕ್ವಚಿದುನ್ನತಾ ಕಠಿನಾ ಪ್ರಾಯೇಣ ಕಾಠಿನ್ಯುಕ್ತಾ ಭುಗ್ನಾ ಕುಟಿಲಾಕಾರಾ ಸ್ತ್ರೀಲಿಙ್ಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ಪಿಟ-ಕೇತ್ಯೂಹ್ಯಂ ಇಯಮಷ್ಠೀಲಿಕಾಖ್ಯೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ|| ೧೯||

Adhikarana nivRuttam (20) · Śloka 20

ವಿಮರ್ದನಾದಿದುಷ್ಟೇನ ವಾಯುನಾ ಚರ್ಮ ಮೇಢ್ರಜಮ್| ನಿವರ್ತ್ತತೇ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ಕ್ವಚಿತ್ಪಾಕಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ| ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಕುಥಿತಂ ಚರ್ಮ ತತ್ಪ್ರಲಮ್ಬಮಧೋಮಣೇಃ| ನಿವೃತ್ತಸಂಜ್ಞಂ ಸಕಫಂ ಕಣ್ಡೂಕಾಠಿನ್ಯವತ್ತು ತತ್||೨೦||

ವಿಮರ್ದನಾದಿನಾ ದುಷ್ಟೇನ ವಾಯುನಾ ಮೇಢ್ರಜಂ ಚರ್ಮ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ಸನ್ನಿವರ್ತತೇ ಪರಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ| ಕ್ವಚಿತ್ತು ಪಾಕಮಪಿ ಗಚ್ಛತಿ| ತತಶ್ಚರ್ಮಪಿಣ್ಡಿತಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಂ ಕುಥಿತಂ ಕ್ಲಿನ್ನಂ ಮಣೇರ್ಮೇಢ್ರಾಗ್ರಭಾಗಸ್ಯಾಧಃ ಪ್ರಲಮ್ಬಂ ಭವತಿ ತಸ್ಯ ನಿವೃತ್ತಮಿತಿ ಸಂಜ್ಞಾ| ತಚ್ಚ ನಿವೃತ್ತಂ ಕಫಸಂಯೋಗಾತ್ ಕಣ್ಡೂಕಾಠಿನ್ಯವಚ್ಚ ಭವತಿ ನ ತು ಸರ್ವತ್ರ| (ವಿಮರ್ದನಾದ್ಧಿ ದುಷ್ಟೇನೇತಿ ಪಾಠಃ| ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಗ್ರಥಿತಮಿತಿ ಚ| ವಿಮರ್ದನಾದ್ವಿವಿಧಾನ್ಮರ್ದನಾತ್ ದುಷ್ಟೇನ ವಾಯುನಾ ಮೇಢ್ರಜಂ ಚರ್ಮ ಮೇಢ್ರಸ್ಯ ತ್ವಕ್ ನಿವರ್ತತೇ ಪರಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ| ಹಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೌ| ಕ್ವಚಿತ್ ಕೇಷುಚಿತ್ ಪುರುಷೇಷು ದೋಷಭೇದವಶಾತ್ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ರುಜಯಾ ಊಷ್ಮಾತಿಶಯೇನ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಸತ್ಪಾಕಂ ಗಚ್ಛತಿ ಚ| ತತ್ತಥಾಭೂತಂ ಚರ್ಮಪಿಣ್ಡಿತಂ ಗ್ರಥಿತಂ ಪಿಣ್ಡಾಕಾರತಯಾ ಗ್ರನ್ಥಿಭಾವಮಾಪನ್ನಂ ಮಣೇರ್ಮೇಢ್ರಾಗ್ರಭಾಗಸ್ಯಾಧಃಪ್ರಲಮ್ಬಂ ಲಮ್ಬಮಾನಂ ನಿವೃತ್ತಸಂಜ್ಞಂ ನಿವೃತ್ತಾಖ್ಯೋ ರೋಗಃ| ಸಕಫಂ ಕಫಸಮ್ಬದ್ಧಂ ತತ್ತು ನಿವೃತ್ತಂ ಕಣ್ಡ್ವಾ ಕಾಠಿನ್ಯೇನ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ)|| ೨೦||

Adhikarana avapATikA (21) · Śloka 21

ದಾರೂಢಂ ಸ್ಫುಟಿತಂ ಚರ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮವಪಾಟಿಕಾ||೨೧||

ಮೇಢ್ರಭವಂ ಚರ್ಮ ದುಷ್ಟಂ ಕೃತ್ವೋಢಂ ಮರ್ದಿತಂ ಸ್ಫುಟಿತಂ ಸದವಪಾಟಿಕೇತಿ ನಾಮ್ನಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್| (ದುರುಢಂ ದುಷ್ಟಂ ಕೃತ್ವೋಢಂ ಅಯಥಾವತ್ ಗೃಹೀತಮರ್ದಿತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ ಏವ ಸ್ಫುಟಿತಂ ಭಿನ್ನಂ ಯಚ್ಚರ್ಮತ್ವಕ್ ತದವಪಾಟಿಕಾ ತತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ)|| ೨೧||

Adhikarana niruddhamaNiH (22) · Śloka 22

ವಾತೇನ ದೂಷಿತಂ ಚರ್ಮ ಮಣೌ ಸಕ್ತಂ ರುಣದ್ಧಿ ಚೇತ್| ಸ್ರೋತೋ ಮೂತ್ರಂ ತತೋಽಭ್ಯೇತಿ ಮನ್ದಧಾರಮವೇದನಮ್| ಮಣೇರ್ವಿಕಾಸರೋಧಶ್ಚ ಸ ನಿರುದ್ಧಮಣಿರ್ಗದಃ||೨೨||

ವಾತೇನ ದೂಷಿತಂ ಚರ್ಮ ಮೇಢ್ರಮಣೌ ಸಕ್ತಂ ಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಯದಿ ಮೇಢ್ರಸ್ರೋತೋರುಣಾದ್ಧಿ ತತೋ ಮೂತ್ರಂ ಮನ್ದಧಾರಮವೇದನಂ ಚಾಭ್ಯೇತಿ ಮಣೇಶ್ಚ ಹರ್ಷಣೇ ವಿಕಾಸರೋಧೋ ಭವತಿ ಸ ಗದೋ ನಾಮ್ನಾ ನಿರುದ್ಧಮಣಿಃ| (ವಾತೇನ ಕೃತದೂಷಣಂ ಚರ್ಮ ಮಣೌ ಲಿಙ್ಗಾಗ್ರೇ ಸಕ್ತಂ ಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಸ್ರೋತೋ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಂ ರುಣದ್ಧಿ ಯದಿ ತತಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಧೇತೋಃ ಮೂತ್ರಃ ಮನ್ದಧಾರಂ ಸ್ರೋತೋರೋಧಾದನ್ತರಾನ್ತರಾ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಅವೇದನಂ ವೇದನಾರಹಿತಮ್| ಅರ್ಶ್ಮರ್ಯಾದೌ ಹಿ ನಿರೋಧಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರತ್ವಾದ್ವೇದನಾಸಮ್ಭವಃ ಇಹ ತು ಬಾಹ್ಯತ್ವಾತ್ತದಭಾವಃ| ಅಭ್ಯೇತಿ ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ| ಮಣೇಃ ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಪರಿವರ್ತನಾಶಕ್ಯತಯಾ ವಿಕಾಸಯಿತುಮಶಕ್ಯತ್ವಞ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಯ ಏವಂ ವಿಧಃ ಸ ಗದೋ ನಿರುದ್ಧಮಣಿಸಂಜ್ಞೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ)|| ೨೨||

Adhikarana grathitam (23) · Śloka 23

ಲಿಙ್ಗಂ ಶೂಕೈರಿವಾಕೀರ್ಣಂ ಗ್ರಥಿತಾಖ್ಯಂ ಕಫೋದ್ಭವಮ್||೨೩||

ಕಫೇನ ಹೇತುನಾ ಲಿಙ್ಗಂ ಮೇಢ್ರಮನ್ತಃ ಶೂಕೈಃ ಕಿಂಶಾರುಭಿರಿವಾವೃತಂ ಭವತಿ ತಸ್ಯ ಗ್ರಥಿತ ಇತ್ಯಾಖ್ಯಾ| (ಶೂಕಾಚಿತಪ್ರತೀತಿಯುಕ್ತಂ ಮೇಢ್ರಂ ಗ್ರಥಿತಾಖ್ಯಂ ತಚ್ಚ ಕಫೋದ್ಭವಂ ಕಫೇನ ಜಾಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| (ಕಿಂಶಾರುರ್ಧಾನ್ಯಶೂಕಮ್)|| ೨೩||

Adhikarana sparshahAniH (24) · Śloka 24

ಶೂಕದೂಷಿತರಕ್ತೋತ್ಥಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಸ್ತದಾಹ್ವಯಾ||೨೪||

ಶೂಕೇನ ದೂಷಿತಂ ಯನ್ಮೇಢ್ರೇ ರಕ್ತಂ ತದುತ್ಥಾ ಮೇಢ್ರೇ ಸ್ಪರ್ಶಸ್ಯ ಹಾನಿರಚೇತನತ್ವಂ ಭವತಿ| ತತ್ತದಾಹ್ವಯಂ ನಾಮ್ನಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಃ| (ಲಿಙ್ಗವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಲಿಪ್ತ ಶೂಕದೂಷಿತಾದ್ರಕ್ತಾದುತ್ಪನ್ನಾ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಃ ಸ್ವಾಪಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸ್ಪರ್ಶಾಜ್ಞಾನಂ ತದಾಹ್ವಯೋ ಸ್ಪರ್ಶಹಾನ್ಯಾಖ್ಯೋ ರೋಗಃ|| ೨೪||

Adhikarana shataponakam (25) · Śloka 25

ಛಿದ್ರೈರಣುಮುಖೈರ್ಯತ್ತು ಮೇಹನಂ ಸರ್ವತಶ್ಚಿತಮ್| ವಾತಶೋಣಿತಕೋಪೇನ ತೇ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛತಪೋನಕಮ್||೨೫||

ಯತ್ತು ಮೇಹನಂ ಮೇಢ್ರಂ ಸರ್ವತ್ರ ಅಣುಮುಖೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯೈಶ್ಛಿದ್ರೈಶ್ಚಿತಂ ವಾತಶೋಣಿತಕೋಪೇನ ಹೇತುನಾ ಭವತಿ ತಂ ನಾಮ್ನಾ ಶತಪೋನಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್| (ಯತ್ತು ಲಿಙ್ಗಂ ವಾತರಕ್ತಯೋಃ ಕೋಪಾದಣುಮುಖೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯೈರ್ಮುಖಸ್ಯಾಣುತ್ವೋಕ್ತ್ಯಾ ಮೂಲಸ್ಯ ಸ್ಥೂಲತ್ವಮಪಿ ವ್ಯಕ್ತಿತಮ್| ಅತ್ರ ಏವ ಹಿ ತೇಭ್ಯೋ ಮೂತ್ರಾದಿಪರಿಸ್ರುತಿಃ| ಛಿದ್ರೈಃ ಸೂಷಿರೈಃ ಸರ್ವತಶ್ಚಿತಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಂ ಶತಪೋನಕಾಖ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ಭಗನ್ದರೋಕ್ತಶತಪೋನಕವತ್ ಬಹುಚ್ಛಿದ್ರತ್ವಾತ್)|| ೨೫||

Adhikarana tvakpAkaH (26) · Śloka 26

ಪಿತ್ತಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ತ್ವಚಃ ಪಾಕಸ್ತ್ವಕ್ಪಾಕೋ ಜ್ವರದಾಹವಾನ್||೨೬||

ಪಿತ್ತಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ಹೇತುಭ್ಯಾಂ ಜ್ವರದಾಹವಾನ್ ಯಸ್ತ್ವಚಃ ಪಾಕಃ ಸ ನಾಮ್ನಾ ತ್ವಕ್ಪಾಕಃ| (ಪಿತ್ತೇನಾಸೃಜಾ ಚ ಹೇತುನಾ ಜ್ವರದಾಹವಾನ್ ಜ್ವರೇಣ ದಾಹೇನ ಚ ಯುಕ್ತೋ ಮೇಢ್ರಾ ತ್ವಚಃ ಪಾಕೋ ತ್ವಕ್ಪಾಕಾಖ್ಯೋ ಗುಹ್ಯರೋಗಃ)|| ೨೬||

Adhikarana mAMsapAkaH (27) · Śloka 27

ಮಾಂಸಪಾಕಃ ಸರ್ವಜಃ ಸರ್ವವೇದನೋ ಮಾಂಸಶಾತನಃ||೨೭||

ಸರ್ವಜಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜೋ ಮಾಂಸಪಾಕಃ ಸರ್ವಾಭಿರ್ವೇದನಾಭಿರ್ಯುಕ್ತೋ ಮಾಂಸಶಾತನೋ ಭವತಿ| (ಸರ್ವಜಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜಃ ಸರ್ವವೇದನಃ ಛೇದಭೇದತೋದಸ್ಫುರಣವ್ಯಾಸವ್ಯಧಸ್ರಂಸಸ್ವಾಪಾದ್ಯಖಿಲವೇದನಾನ್ವಿತಃ ಮಾಂಸಶಾತನಃ ಮಾಂಸಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಮೇಢ್ರಾದಣುಶಃ ಪಾತಯನ್ ಮಾಂಸಪಾಕಃ ಮಾಂಸಪಾಕಾಖ್ಯೋ ರೋಗಃ)||೨೭||

Adhikarana asRugarbudam (28) · Śloka 28

ಸರಾಗೈರಸಿತೈಃ ಸ್ಫೋಟೈರ್ವೇದನಾಭಿಶ್ಚ ಪೀಡಿತಮ್| ಮೇಹನಂ ವೇದನಾ ಚೋಗ್ರಾ ತಂ ವಿದ್ಯಾದಸೃಗರ್ಬುದಮ್||೨೮||

ಸರಾಗತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೈಃ ಸ್ಫೋಟೈಸ್ತದ್ವಿಧಾಭಿಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭಿಃ ಪಿಟಕಾಭಿರ್ಯತ್ರ ಮೇಹನಂ ಪೀಡಿತಂ ಭವತ್ಯುಗ್ರಾ ಚ ವೇದನಾ ತಸ್ಯ ರೋಗಸ್ಯಾಸೃಗರ್ಬುದಮಿತಿ ನಾಮ ವಿದ್ಯಾತ್| (ಮೇಢ್ರಂ ಸರಾಗೈರೀಷದ್ರಕ್ತವರ್ಣೈರಸಿತೈಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣೈರ್ವಾ ಸ್ಫೋಟೈರಥಾತ್ತಾದೃಶೀಭಿರೇವ ಪಿಟಕಾಭಿಶ್ಚ ಪೀಡಿತಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಥಾ ಉಗ್ರಾ ಅತ್ಯರ್ಥಮಸಹನೀಯಾ ವೇದನಾ ಚ ಸ್ಯಾದ್ಯ ಏವಂವಿಧೋ ರೋಗಸ್ತಮಸೃಗರ್ಬುದಂ ವಿದ್ಯಾತ್)||೨೮||

Adhikarana mAMsArbudaM vidradhishca (29) · Śloka 29

ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ಪ್ರಾಗುದಿತಂ ವಿದ್ರಧಿಶ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಃ||೨೯||

ಗುಹ್ಯೇ ತು ಯನ್ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ತತ್ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಪ್ರಾಕ್ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದ್ಯಧ್ಯಾಯ ಉದಿತಮ್| ಗುಹ್ಯೇ ಚ ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ವಿದ್ರಧಿರ್ಭವತಿ| (ಅರ್ಬುದಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ವಿದ್ರಧೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜೋ ವಿದ್ರಧಿಶ್ಚಾತ್ರಾಪಿ ಭವತಃ| ತೌ ಚ ಸ್ವಸ್ವ ನಿದಾನೇನ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ)|| ೨೯||

Adhikarana tilakAlakAH (30) · Śloka 30

ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಭೂತ್ವಾ ಮಾಂಸಾನಿ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ| ಪಕ್ವಾನಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ತಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್ತಿಲಕಾಲಕಾನ್||೩೦||

ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಹೇತುನಾ ಗುಹ್ಯೇ ಪಕ್ವಾನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಭುತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾದ್ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ತಾಂಸ್ತಿಲಕಾಲಕಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್| (ಸನ್ನಿಪಾತಕೋಪೇನ ಪಕ್ವಾನಿ ಮೇಢ್ರಮಾಂಸಾನಿ ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾನಿ ಭೂತ್ವಾ ಸಮನ್ತತಃ ಆಬಸ್ತಿಪರ್ಯನ್ತಂ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಶಕಲೀಭೂಯ ನಿಪತನ್ತಿ ಬಹುವಚನಂ ಶಕಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ಯ ಏವಂವಿಧಾಸ್ತಾನ್ ತಿಲಕಾಲಕಸಂಜ್ಞಾನ್ ಜಾನೀಯಾತ್)| ಇತ್ಯಪದಂಶಾರ್ಶಃಸರ್ಷಪಿಕಾಽವಮನ್ಥಕುಮ್ಭೀಕಾಲಜ್ಯುತ್ತಮಾಪುಷ್ಕರಿಕಾಸಂವ್ಯೂಢಾಮೃದಿತಾಽಷ್ಠೀಲಿಕಾ- ನಿವೃತ್ತಾಽವಪಾಟಿಕಾನಿರುದ್ಧಮಣಿಗ್ರಥಿತಸ್ಪರ್ಶಹಾನಿಶತಪೋನಕತ್ವಕ್ಪಾಕಮಾಂಸಪಾಕಾಽಸೃಗರ್ಬುದ- ಮಾಂಸಾರ್ಬುದವಿದ್ರಧಿತಿಲಕಾಲಕಾಖ್ಯಾಸ್ರಯೋವಿಂಶತಿಃ ಪುಂಗುಹ್ಯರೋಗಾಃ ಉಕ್ತಾಃ|| ೩೦||

Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (31) · Śloka 31

ಮಾಂಸೋತ್ಥಮರ್ಬುದಂ ಪಾಕಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ತಿಲಕಾಲಕಾನ್| ಚತುರೋ ವರ್ಜಯೇದೇಷಾಂ ಶೇಷಾನ್ ಶೀಘ್ರಮುಪಾಚರೇತ್||೩೧||

ಏಷಾಂ ಚ ಮಧ್ಯಾನ್ಮಾಂಸೋತ್ಥಮರ್ಬುದಂ ಮಾಂಸೋತ್ಥಮೇವ ಚ ಪಾಕಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ತಿಲಕಾಲಕಾಂಶ್ಚೇತಿ ಚತುರೋ ವರ್ಜಯೇತ್ ನ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಶೇಷಾಂಸ್ತು ಶೀಘ್ರಮೇವೋಪಚರೇತ್| (ಅಪದಂಶಾನಾಂ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗಸ್ಯೋಕ್ತತ್ವಾದೇಷಾಮನನ್ತರೋಕ್ತಾನಾಮರ್ಶಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಾಂಸೋತ್ಥಮರ್ಬುದಂ ಮಾಂಸಾರ್ಬುದಂ ಪಾಕಂ ಮಾಂಸಪಾಕಂ ವಿದ್ರಧಿಂ ತಿಲಕಾಲಕಾನಿತಿ ಚತುರಃ ವರ್ಜಯೇತ್| ಉದ್ದೇಶತ ಏವೈಷಾಂ ಚತುಷ್ಟ್ವೇ ಸಿದ್ಧೇಽಪಿ ಚತುರೈತಿ ಚತುರ ಇತಿ ಪುನರುಕ್ತಿಃ ಸುಖನಿಶ್ಚಯಾರ್ಥಾ ಬಹುವಚನೋಕ್ತಾನಾಂ ತಿಲಕಾಲಕಾನಾಂ ಬಹುತ್ವಶಙ್ಕಾನಿರಾಸಾರ್ಥಂ ಚ| ಶೇಷಾನರ್ಶಃ ಸರ್ಷಪಿಕಾದೀನ್ ಶೀಘ್ರಮಾಶ್ವೇವೋಪಾಚರೇತ್ ತೇಷಾಮಪಿ ಕಾಲಾತಿಪಾತೇ ಮಹಾನ ಪ್ರತ್ಯವಾಯಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಭಾವಃ)|| ೩೧||

Adhikarana strIguhyarogANAM hetuH (yonivyApadaH) (32) · Śloka 32

ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಯೋನೇರ್ಜಾಯನ್ತೇ ದುಷ್ಟಭೋಜನಾತ್| ವಿಷಮಸ್ಥಾಙ್ಗಶಯನಭೃಶಮೈಥುನಸೇವನೈಃ| ದುಷ್ಟಾರ್ತವಾದಪದ್ರವ್ಯೈರ್ಬೀಜದೋಷೇಣ ದೈವತಃ||೩೨||

ಏವಂ ಪುಂಗುಹ್ಯರೋಗಾನುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ತ್ರೀಗುಹ್ಯರೋಗಾನಾಹ-ಯೋನೇಃ ಸ್ತ್ರೀಗುಹ್ಯಸ್ಯ ದುಷ್ಟಭೋಜನಾದಿಹೇತೋರ್ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಜಾಯನ್ತೇ| ವಿಷಮಸ್ಥೈರಙ್ಗೈಃ ಶಯನಂ ತಥೋಕ್ತಮ್| ದುಷ್ಟಾರ್ತವೇನ ಸ್ರವತಾ| ಅಪದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಲೋಹಾದಿಮಯಾನಿ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಸು ಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಿ| ಬೀಜದೋಷಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಜನ್ಮಕಾಲೇ ಯೋನ್ಯಾರಮ್ಭಕಸ್ಯ ಬೀಜಸ್ಯೋಪಹತತ್ವಮ್| ದೈವಮನ್ಯಜನ್ಮಕೃತಂ ಕರ್ಮ| ಇತಿ ಯೋನಿವ್ಯಾಪದಾ ಮವಿಶೇಷೇಣ ಹೇತುರುಕ್ತಃ| (ದುಷ್ಟಭೋಜನಾತ್ ಪರ್ಯುಷಿತಾದ್ಯನ್ಯಭೋಜನಾತ್| ಉಕ್ತಂ ಚ- ಭವೇತ್ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಪೂತಿಕ್ಲಿನ್ನಮುಷ್ಣೀಕೃತಂ ಪುನಃ| ದುಷ್ಟಂ ಕೃಮ್ಯಾದಿಜುಷ್ಟಂ ಚ ಶೋಷಿತಂ ಚಾನ್ನಮಾತಪೇ|| ಇತಿ| ವಿಷಮಸ್ಥಾಙ್ಗಶಯನಭೃಶಮೈಥುನಸೇವನೈಃ ಅಯಥಾವದ್ವಿನ್ಯಸ್ತೈರಙ್ಗೈಃ ಶಯನಸ್ಯ ಭೃಶಮೈಥುನಸ್ಯ ಚ ಶೀಲನೈಃ| ದುಷ್ಟಾರ್ತವಾದ್ವಾತಾದಿದೂಷಿತಾದೃತುಜರಕ್ತಾತ್| ಉಪದ್ರವ್ಯೈರಿತಿ ಪಾಠಃ| ಉಪದ್ರವ್ಯೈರ್ಲೋಹಾದಿಕೃತೈರುಪಲಿಙ್ಗೈಃ| ಉಪಲಿಙ್ಗಸುರತಂ ದೇಶಾನ್ತರೇಷು ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ಉಕ್ತಞ್ಚ ರತಿರಹಸ್ಯೇ- ವಿಮೃದ್ಯಮಾನಾಃ ಕೃತಕಧ್ವಜೇನ ದ್ರವನ್ತಿ ಹೃಷ್ಯನ್ತಿ ದೃಢಪ್ರಹಾರೈಃ| ಸ್ತ್ರೀರಾಜ್ಯಜಾಃ ಕೋಸಲಜಾಶ್ಚ ನಾರ್ಯಃ ಪ್ರಚಣ್ಡಕಣ್ಡೂತಿಭಗಾ ಭವನ್ತಿ|| ಇತಿ|| ಬೀಜದೋಷೇಣ ಯೋನ್ಯಾರಮ್ಭಕಸ್ಯಾಕಾಶಾದಿಕಸ್ಯ ಬೀಜಸ್ಯೋಪಹತತ್ವೇನ ದೈವತೋ ಜನ್ಮಾನ್ತರಕೃತಪಾಪಫಲಪರಿಣಾಮಾಚ್ಚ ಹೇತೋಃ ಯೋನೇರ್ವಿಂಶತಿರ್ವ್ಯಾಪದೋ ಭವನ್ತಿ| ಇಯತಾ ಗ್ರನ್ಥಜಾಲೇನ ಯೋನಿವ್ಯಾಪದಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಕಾರಣಮುಕ್ತಮ್)||೩೨||

Adhikarana vAtikI yonivyApad (33) · Śloka 33

ಯೋನೌ ಕ್ರುದ್ಧೋಽನಿಲಃ ಕುರ್ಯಾದ್ರುಕ್ತೋದಾಯಾಮಸುಪ್ತತಾಃ| ಪಿಪೀಲಿಕಾಸೃಪ್ತಿಮಿವ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕರ್ಕಶತಾಂ ಸ್ವನಮ್| ಫೇನಿಲಾರುಣಕೃಷ್ಣಾಲ್ಪತನುರೂಕ್ಷಾರ್ತ್ತವಸ್ರುತಿಮ್| ಭ್ರಂಶಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಪಾರ್ಶ್ವಾದೌ ವ್ಯಥಾಂ ಗುಲ್ಮಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚ| ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಾನ್ ಗದಾನ್ ವ್ಯಾಪದ್ವಾತಿಕೀ ನಾಮ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ||೩೩||

ಯೋನಾವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯುಚ್ಯನ್ತೇ| ಯೋನೌ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾಯುಃ ರುಗಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಫೇನಿಲೇತ್ಯಾದ್ಯಾರ್ತ್ತವವಿಶೇಷಣಂ ತಸ್ಯ ಸ್ರುತ್ಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಭ್ರಂಶೋ ಯೋನಿಭ್ರಂಶಃ| ವಙ್ಕ್ಷಣಾದೌ ವ್ಯಥಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಗುಲ್ಮಮಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಾನ್ ವಾತಜಾನ್ ಸ್ತಮ್ಭಾದೀನ್ ಗದಾನ್| ಇಯಂ ವಾತಿಕೀ ನಾಮ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ ಸ್ಮೃತಾ| (ದುಷ್ಟಭೋಜನಾದಿನಾ ಕುಪಿತೋ ವಾಯುರ್ಯೋನೌ ರುಗಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಿಪೀ-ಲಿಕಾಸೃಪ್ತಿಮಿವ ತಾಸಾಂ ಸಞ್ಚರಣಪ್ರತೀತಿಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕರ್ಕಶತಾ ಕಾಠಿನ್ಯಮ್| ಫೇನಿಲಂ ಫೇನಯುಕ್ತಮರುಣವರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಂ ವಾ ಅಲ್ಪಮಬಹು ತನು ಸ್ವಚ್ಛಂ ರೂಕ್ಷಮಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಏವಮ್ಭೂತಸ್ಯಾರ್ತ್ತವಸ್ಯ ಸ್ರುತಿಃ ಸ್ರವಣಮ್| ಸ್ರಂಸಮಿತಿ ಪಾಠಃ| ಸ್ರಂಸೋ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ (ಕಲತ್ತುನೋಕ್ಕ)| ವಙ್ಕ್ಷಣಪಾರ್ಶ್ವಾದೌ ವ್ಯಥಾಂ ವಙ್ಕ್ಷಣ್ಯೋಃ ಪಾಱ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚ ಕಟೀಪೃಷ್ಠಪರಿಗ್ರಹಃ| ಕ್ರಮೇಣ ಉಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಾಲಾತಿಪಾತಾತ್ ಗುಲ್ಮಂ ಗುಲ್ಮಾಖ್ಯಂ ರೋಗಂ ತಾಂಸ್ತಾನಾಯಾಮಾಕ್ಷೇಪಕಸ್ತಮ್ಭಾದೀನ್ ಸ್ವಾನ್ ವಾತವ್ಯಾಧಿಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಗದಾಂಶ್ಚ ಕರೋತಿ| ಯೈವಂವಿಧಾ ಸಾ ವಾತಿಕೀ ನಾಮ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ ಸ್ಮೃತಾ)|| ೩೩||

Adhikarana aticaraNA (34) · Śloka 34

ಸೈವಾತಿಚರಣಾ ಶೋಫಸಂಯುಕ್ತಾತಿವ್ಯವಾಯತಃ||೩೪||

ಸೈವ ವಾತಿಕೀ ಅತಿವ್ಯವಾಯಾಚ್ಛೋಫಸಂಯುಕ್ತಾ ಸತ್ಯತಿಚರಣೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| (ಸಾ ವಾತಿಕ್ಯೇವ ಅತಿವ್ಯವಾಯತಃ ಭೃಷಮೈಥುನಾದ್ಧೇತೋಃ ಶೋಫ ಸಂಯುಕ್ತಾ ಯೋನಿಪ್ರದೇಶೇ ಶ್ವಯಥುಮತೀ ಸಞ್ಜಾತಾ ಚೇದತಿಚರಣಾ ಅತಿಚರಣೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾನ್ತರಂ ಲಭತೇ)|| ೩೪||

Adhikarana prAkcaraNA (35) · Śloka 35

ಮೈಥುನಾದತಿಬಾಲಾಯಾಃ ಪೃಷ್ಠಜಙ್ಘೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಮ್| ರುಜನ್ ಸನ್ದೂಷಯೇದ್ಯೋನಿಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಾಕ್ಚರಣೇತಿ ಸಾ||೩೫||

ಅತಿಬಾಲಾಯಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಮೈಥುನಾದ್ವಾಯುಃ ಪೃಷ್ಠಾದಿಕಂ ರುಜನ್ ಯೋನಿಂ ಸನ್ದೂಷಯೇತ್| ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಾಕ್ಚರಣಾ| (ಬಾಲಾಯಾ ಅಸಮ್ಪೂರ್ಣಷೋಡಶವಯಸ್ಕಾಯಾ ಅತಿಮೈಥುನಾದನಲ್ಪವ್ಯವಾಯಾತ್ ಪೃಷ್ಠಜಙ್ಘೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಂ ಪೃಷ್ಠಂ ಜಙ್ಘೇ ಊರು ವಙ್ಕ್ಷಣೌ ಚ ರುಜನ್ ಯೋನಿಂ ಸನ್ದೂಷಯೇತ್| ರುಕ್ತೋದಾದಿಯುಕ್ತಾಂ ಕರೋತಿ ಸಾ ಪ್ರಾಕ್ಚರಣೇತಿ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್)||೩೫||

Adhikarana udAvRuttA (36) · Śloka 36

ವೇಗೋದಾರ್ವತ್ತನಾದ್ಯೋನಿಂ ಪ್ರಪೀಡಯತಿ ಮಾರುತಃ| ಸಾ ಫೇನಿಲಂ ರಜಃಕೃಚ್ಛ್ರಾದುದಾವೃತ್ತಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ| ಇಯಂ ವ್ಯಾಪದುದಾವೃತ್ತಾ..........................||೩೬||

ವೇಗೋದಾವರ್ತ್ತನಾದಧೋವಾತಾದಿವೇಗಧಾರಣನಿಮಿತ್ತಾದೂರ್ಧ್ವಮುದ್ಗಮಾದ್ವಾಯುರ್ಯೋನಿಂ ಪ್ರಪೀಡಯತಿ ಸಾ ಪೀಡತಾ ಸತ್ಯುದಾವೃತ್ತಂ ಬದ್ಧಂ ಫೇನಿಲಂ ಫೇನಯುಕ್ತಂ ರಜೋ ರಕ್ತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ವಿಮುಞ್ಚತಿ| ಇಯಂ ವ್ಯಾಪನ್ನಮ್ನಾಽಪ್ಯುದಾವೃತ್ತಾ| (ಪ್ರಪೀಡಯತ್ಯತಿವ್ಯಥಾಂ ಕರೋತಿ| ಸಾ ಅನಿಲಪೀಡಿತಾ ಯೋನಿಃ ಋತುಕಾಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ರಜೋ ರಕ್ತಂ ಫೇನಿಲಂ ಫೇನಯುಕ್ತಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಲ್ಪಾಲ್ಪಮುದಾವೃತ್ತಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಧ್ಯೇ ಊರ್ಧ್ವಮಾವರ್ತಮಾನಂ ವಿಸೃಜತಿ)|| ೩೬||

Adhikarana jAtaghnI (37) · Śloka 37

.............................ಜಾತಘ್ನೀ ತು ಯದಾನಿಲಃ| ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಸುತಂ ಹನ್ತಿ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟಾರ್ತ್ತವೋದ್ಭವಮ್||೩೭||

ಯದಾ ತು ದುಷ್ಟಾರ್ತ್ತವೋದ್ಭವಂ ಸುತಂ ಜಾತಂ ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾಯೂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧನ್ತಿ ತದಾ ಜಾತಘ್ನೀ ನಾಮ ವ್ಯಾಪದ್ಭವತಿ| (ಯದಾ ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ವಾಯೂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಕ್ಷಯೋದ್ಭೂತರೂಕ್ಷಗುಣಾಧಿಕ್ಯಾತ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ದುಷ್ಟಾವರ್ತ್ತವೋದ್ಭವಂ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಸಮ್ಭೂತಂ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಸಞ್ಜಾತಾನ್ ಸರ್ವಾನಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಜಾತಶಬ್ದಶಕ್ತ್ಯಾ ಜನ್ಮಾನನ್ತರತ ಏವೇತಿ ಚ ದ್ಯೋತ್ಯತೇ| ಹನ್ತಿ ಮಾರಯತಿ ತದಾ ತು ಜಾತಘ್ನೀ| ಜಾತಘ್ನೀ ನಾಮ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್| ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಸ್ಯಾಪಿ ಗರ್ಭಾಧಾನಸಾಮರ್ಥ್ಯಮಸ್ತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ಶಾರೀರೇ)|| ೩೭||

Adhikarana antarmukhI (38) · Śloka 38

ಅತ್ಯಾಶಿತಾಯಾ ವಿಷಮಂ ಸ್ಥಿತಾಯಾಃ ಸುರತೇ ಮರುತ್| ಅನ್ನೇನೋತ್ಪೀಡಿತೋ ಯೋನೇಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ರೋತಸಿ ವಕ್ರಯೇತ್| ಸಸ್ಥಿಮಾಂಸಂ ಮುಖಂ ತೀವ್ರರುಜಮನ್ತರ್ಮುಖೀತಿ ಸಾ||೩೮||

ಯಾ ತು ಸ್ತ್ರೀ ಅತ್ಯಾಶಿತಾ ಸತೀ ಸುರತೇ ಪುಂಯೋಗೇ ವಿಷಮಂ ಕೃತ್ವಾ ತಿಷ್ಠತಿ ತದಾ ತಸ್ಯಾ ಮರುದ್ವಾಯುರನ್ನೇನೋತ್ಪೀಡಿತೋ ಯೋನೇಃ ಸ್ರೋತಸಿ ಸ್ಥಿತಃ ಸನ್ ತಸ್ಯಾ ಮುಖಂ ತೀವ್ರರುಜಂ ಸಾಸ್ಥಿಮಾಂಸಂ ವಕ್ರಯೇತ್ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾಽನ್ತರ್ಮುಖೀ| (ಅತ್ಯಾಶಿತಾಯಾ ಅತಿಭುಕ್ತಾಯಾಃ ಸುರತೇ ಕರಣವೈಚಿತ್ರ್ಯಾದಙ್ಗಂ ವಿಷಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಾಯಾ ನಾರ್ಯಾಃ ವಾಯೂರನ್ನೇನ ನಿರವಕಾಶಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತೋ ವಿಷಮಸ್ಥಿತ್ಯಾ ಸಾವಕಾಶೇ ಯೋನಿಸ್ರೋತಸ್ಯೇವ ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಯಾ ಮುಖಮಸ್ಥ್ನಾ ಮಾಂಸೇನ ಚ ಸಹ ತೀವ್ರರುಜಮತ್ಯರ್ಥಂ ವೇದನಂ ವಕ್ರೇಯೇತ್| ಸಾ ಅನ್ತರ್ಮುಖೀತಿ ನಾಮ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್)|| ೩೮||

Adhikarana sUcImukhI (39) · Śloka 39

ವಾತಲಾಹಾರಸೇವಿನ್ಯಾ ಜನನ್ಯಾಂ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ| ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಯೋನಿಮಣುದ್ವಾರಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸೂಚೀಮುಖೀತಿ ಸಾ||೩೯||

ಜನನ್ಯಾಂ ಮಾತರಿ ವಾತಲಾಹಾರಸೇವಿನ್ಯಾಮನಿಲಃ ಕುಪಿತೋ ಯೋಷಾಯಾ ಯೋನಿಂ ಸಂವೃತಮುಖೀಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಸೂಚೀಮುಖೀ|| ೩೯||

Adhikarana yonishoShaH (40) · Śloka 40

ವೇಗರೋಧಾದೃತೌ ವಾಯುರ್ದುಷ್ಟೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಂಗ್ರಹಮ್| ಕರೋತಿ ಯೋನಿಶೋಷಞ್ಚ ಶುಷ್ಕಾಖ್ಯಾ ಸಾತಿವೇದನಾ||೪೦||

ಋತುಕಾಲೇ ವೇಗರೋಧಾದ್ದೃಷ್ಟೋ ವಾಯುರ್ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಂಗ್ರಹಂ ಯೋನಿಶೋಷಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಸಾ ವ್ಯಾಪಚ್ಛುಷ್ಕಾಖ್ಯಾ| ಸಾ ಚಾತಿವೇದನಾ ಭವತಿ| (ಋತುಕಾಲೇ ವೇಗರೋಧಾತ್ ಅಧೋವಾತಾದಿವೇಗಧಾರಣಾತ್ ದುಷ್ಟಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾಯುರ್ವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಂಗ್ರಹಂ ಮಲಮೂತ್ರಯೋರ್ನಿರೋಧಂ ಯೋನಿಶೋಷಂ ಯೋನಿದ್ವಾರೇ ದ್ರವಾಭಾವಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಅತಿವೇದನಾ ಅಧಿಕವೇದನಾಯುಕ್ತಾ ಯಾ ಏವಂವಿಧಾ ಸಾ ಶುಷ್ಕಾಖ್ಯಾ ಶುಷ್ಕಾ ಸಂಜ್ಞಾ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್)|| ೪೦||

Adhikarana vAminI (41) · Śloka 41

ಷಡಹಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಾ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾನ್ಮರುತ್| ವಮೇತ್ಸರುಙ್ನೀರುಜೋ ವಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ವಾಮಿನೀ ಮತಾ||೪೧||

ಯಸ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಪದಿ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಶುಕ್ರಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾನ್ಮರುತ್ ಸರುಜೋ ವಾ ನೀರುಜೋ ವಾ ಷಡಹಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವಾ ಬಹಿಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಸಾ ವ್ಯಾಪದ್ವಾಮಿನೀ ಮತಾ| (ಯಸ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಪದಿ ವಾಯುಃ ಷಡಹಾತ್ ಷಣ್ಣಾಮಹ್ನಾಂ ಸಮಾಹಾರಾತ್ ಹೇತ್ವರ್ಥಂ ಪಞ್ಚಾಮ್ಯಾಃ ಕರಣಾರ್ಥೇ ಪರಿಣಾಮಾತ್ ಷಡ್ಭಿರಹೋಭಿರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಪ್ತಾಹಾತ್ ಸಪ್ತಭಿರಹೋಭಿರ್ವಾ| ಅತ್ರ ಸಪ್ತಾಹಶಬ್ದಸ್ಯ ಮರ್ಯಾದಾತ್ವೇನಾಭಿವಿಧಿತ್ವೇನ ಚೇಷ್ಟತ್ವಾದತ್ರ ಷದಹಾತ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ವೇತಿ ಪಕ್ಷದ್ವಯಂ ಪರಿಗೃಹೀತಮ್| ಸರುಕ್ ರುಜಾ ಸಹಿತಃ ನೀರುಜೋ ರುಜಾ ರಹಿತಃ ವಾಶಬ್ದೋ ವಿಕಲ್ಪೇ ಕ್ವಚಿತ್ ಸರುಜಃ ಕ್ವಚಿನ್ನೀರುಜಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಶುಕ್ರಂ ಪುಂಸಾ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಗರ್ಭಾಶಯಾತ್ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಮಪೀತಿ ಭಾವಃ| ವಮೇತ ಬಹಿರ್ನಿರಸ್ಯೇತ್| ನುದೇದಿತಿ ವಕ್ತವ್ಯೇ ವಮೇದಿತ್ಯುಕ್ತಿರ್ವಾಮಿನೀಶಬ್ದಸ್ಯ ನಿರುಕ್ತಿದ್ಯೋತನಾಯ| ಏವಂವಿಧಾ ಸಾ ವ್ಯಾಪದ್ವಾಮಿನೀಸಂಜ್ಞಾ)|| ೪೧||

Adhikarana ShaNDA (42) · Śloka 42

ಯೋನೌ ವಾತೋಪತಪ್ತಾಯಾಂ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭೇ ಬೀಜದೋಷತಃ| ನೃದ್ವೇಷಿಣ್ಯಸ್ತನೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಷಣ್ಡಸಂಜ್ಞಾನುಪಕ್ರಮಾ||೪೨||

ಸ್ತ್ರ್ಯಾಖ್ಯಗರ್ಭೇ ಬೀಜದೋಷಾದ್ವಾತೋಪತಪ್ತಾಯಾಂ ಯೋನೌ ಪುರುಷದ್ವೇಷಿಣೀ ಸ್ತನರಹಿತಾ ಚ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ಯಾತ್ ಸಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಷಣ್ಡಸಂಜ್ಞಾನುಪಕ್ರಮಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಾ| (ಯೋನೌ ಕುತಶ್ಚಿತ್ ಕಾರಣಾತ್ ಕ್ರುದ್ಧೇನ ವಾಯುನಾ ಪೀಡಿತಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಮಾತುರಿತ್ಯರ್ಥಾತ್| ಗರ್ಭೇ ಗರ್ಭಾಧಾನಸಮಯೇ ಬೀಜದೋಷತಃ ಆರ್ತ್ತವದುಷ್ಟ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಜಾಯಮಾನಾ ಪುತ್ರೀ ನೃದ್ವೇಷಿಣೀ ಪುಂಸಮ್ಭೋಗವಿರಕ್ತಾ ಅಸ್ತನೀ ಯೌವನೇಽತ್ಯಲ್ಪಸ್ತನೀ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ಸಾ ವ್ಯಾಪತ್ಷಣ್ಡಾಖ್ಯಾ ಅನುಪಕ್ರಮಾ ಅಸಾಧ್ಯತ್ವಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾರಹಿತಾ ಚ )|| ೪೨||

Adhikarana mahAyoniH (43) · Śloka 43

ದುಷ್ಟೋ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಯೋನ್ಯಾಸ್ಯಂ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಂ ಚ ಮಾರುತಃ| ಕುರುತೇ ವಿವೃತಾಂ ಸ್ರಸ್ತಾಂ ವಾತಿಕೀಮಿವ ದುಃಖಿತಾಮ್| ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂ ತಾಮಾಹುರ್ಮಹಾಯೋನಿಂ ಮಹಾರುಜಮ್||೪೩||

ದುಷ್ಟೋ ವಾಯುರ್ಯೋನ್ಯಾಸ್ಯಂ ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠಞ್ಚಾ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಯೋನಿಂ ವಿವೃತಾಂ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ ಸ್ರಸ್ತಾಂ ವಾತಿಕ್ಯಾಖ್ಯವ್ಯಾಪದಮಿವ ಚ ದುಃಖಿತಾಂ ವ್ಯಥಿತಾಮುತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂ ಮಹಾರುಜಞ್ಚ ಕುರುತೇ ತಾಂ ನಾಮ್ನಾ ಮಹಾಯೋನಿಮಾಹುಃ| (ಯಥಾಸ್ವೈಃ ಗುಹ್ಯರೋಗಕಾರಣಾಭೂತೈರ್ದೂಷಣೈರ್ದುಷ್ಟೋ ವಾಯುರ್ಯೋನಿಮುಖಂ ಗರ್ಭಾಶಯಞ್ಚ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಸ್ತಮ್ಭಯಿತ್ವಾ ವಿವೃತಾಂ ನ ಕದಾಚಿದಪಿ ಸಂವರಣಯುಕ್ತಾಂ ಸ್ರಸ್ತಾಂ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚಲಿತಾಂ ಬಹಿರ್ನಿಸ್ಸೃತಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಾತಿಕೀಮಿವ ವಾತಿಕ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಪದಮಿವ ದುಃಖಿತಾಂ ರುಕ್ತೋದಾಯಾಮಾದಿವಿವಿಧೋಪದ್ರವಯುಕ್ತಾಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂ ಉದ್ವಾನ್ತಮುಖತ್ವಾದುತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂ ಮಹಾರುಜಾಂ ಅತ್ಯರ್ಥವೇದನಾಯುಕ್ತಾಂ ಕುರುತೇ ಯೋನಿರಿತಿ ಮಹಾಯೋನಿಶಬ್ದಸಾನ್ನಿಧ್ಯಾಹಾರ್ಯಂ ತಾಂ ವ್ಯಾಪದಂ ಮಹಯೋನಿಂ ಮಹಾಯೋನ್ಯಾಖ್ಯಾಮಾಹುಃ)|| ೪೩||

Adhikarana paittikI yonivyApat (44) · Śloka 44

ಯಥಾಸ್ವೈರ್ದೂಷಣೈರ್ದುಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ಯೋನಿಸಮಾಶ್ರಿತಮ್| ಕರೋತಿ ದಾಹಪಾಕೋಷಾ ಪೂತಿಗನ್ಧಜ್ವರಾನ್ವಿತಾಮ್| ಭೃಶೋಷ್ಣಭೂರಿಕುಣಪನೀಲಪೀತಾಸಿತಾರ್ತ್ತವಾಮ್| ಸಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಪೈತ್ತಿಕೀ...............................||೪೪||

ಯಥಾಸ್ವೈರ್ದೂಷಣೈರ್ನಿದಾನಕಥಿತೈರ್ದುಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ಯೋನಿಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತಾಮೇವ ದಾಹಾದ್ಯನ್ವಿತಾಂ ಭೃಶೋಷ್ಣಾದಿಗುಣಾಂ ಚ ಕರೋತಿ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಪೈತ್ತಿಕೀ| (ಯಥಾಸ್ವೈಃ ಸರ್ವರೋಗನಿದಾನೋಕ್ತೈಃ ಕಟ್ವಮ್ಲಾದಿಭಿರ್ದುಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಪ್ತದೂಷಣಂ ಯೋನಿಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಪಿತ್ತಂ ತಾಂ ಯೋನಿಂ ದಾಹಾದ್ಯನ್ವಿತಾಂ ಭೃಶೋಷ್ಣಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಾರ್ತ್ತವಾಂ ಚ ಕರೋತಿ| ದಾಹಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗೀಣಃ ದಾಹಃ| ಊಷಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕಾ ದಾಹಃ| ಪೂತಿಗನ್ಧೋ ದುರ್ಗನ್ಧಃ| ಕುಣಪಾಱ್ತ್ತವಂ ರಕ್ತದೋಷಜಂ ಪ್ರಾಕ್ ಪುತ್ರಕಾಮೀಯಾಧ್ಯಾಯ ಉಕ್ತಮ್| ಏವಂವಿಧಾ ವ್ಯಾಪತ್ಸಾ ಪೈತ್ತಿಕೀ ನಾಮ ಭವತಿ)|| ೪೪||

Adhikarana raktayoniH (45) · Śloka 45

...........................ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಖ್ಯಾಸೃಗತಿಸ್ರುತೇಃ||೪೫||

ಏಷೈವಾತಿರಕ್ತಸ್ರುತೇಃ ರಕ್ತಯೋನ್ಯಾಖ್ಯಾ ಭವತಿ| (ಸಾ ಪೈತ್ತಿಕೀ ವ್ಯಾಪದೇವಾತ್ಯಸೃಕ್ಸ್ರಾವಾದ್ಧೇತೋಃ ರಕ್ತಯೋನಿಸಂಜ್ಞಾ ಸ್ಯಾತ್)|| ೪೫||

Adhikarana shlaiShmikI yonivyApat (46) · Śloka 46

ಕಫೋಽಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಯೋನಿಮವೇದನಾಮ್| ಶೀತಲಾಂ ಕಣ್ಡುಲಾಂ ಪಾಣ್ಡುಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಾಂ ತದ್ವಿಧಸ್ರುತಿಮ್| ಸಾ ವ್ಯಾಪಚ್ಛ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀ..............................||೪೬||

ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಿಭಿಃ ಸ್ರೋತೋಮಾಲಿನ್ಯಕರೈರಾಹಾರೈಃ ಕಫಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವೇದನಾರಹಿತಾಂ ಶೀತಲಾದಿಗುಣಾಂ ಚ ಯೋನಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತದ್ವಿಧಸ್ರುತಿಂ ಶೀತಲಾದಿ ಗುಣಸ್ರುತಿಂ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀ| (ಯೋನಿಂ ಅವೇದನಾಮೀಷದ್ವೇದನಾಯುಕ್ತಾಂ ಶೀತಲಾಂ ಶೀತಸ್ಪರ್ಶಾಂ ಕಣ್ಡೂಲಾಂ ಕಣ್ಡುಯುಕ್ತಾಂ ಪಾಣ್ಡು ಪಿಚ್ಛಿಲಾಂ ಪಾಣ್ಡುರವರ್ಣಾಂ ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಯುಕ್ತಾಂ ಚ ತದ್ವಿಧಸ್ರುತಿಂ ಪಾಣ್ಡುಪಿಚ್ಛಿಲಾಮ್ಬು ಸ್ರವಣಯುಕ್ತಾಂ ಚ ಕರೋತಿ)|| ೪೬||

Adhikarana lohitakShayAkhyA (47) · Śloka 47

..................ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷೀಯತೇ ರಜಃ| ಸದಾಹಕಾಱ್ಶ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ಲೋಹಿತಕ್ಷಯಾ||೪೭||

ಯಸ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಪದಿ ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ರಜಃ ಕ್ಷೀಯತೇ ದಾಹಾದಿಕೃಚ್ಚ ಭವತಿ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಲೋಹಿತಕ್ಷಯಾ| (ಯಸ್ಯಾಂ ಯೋನಿವ್ಯಾಪದ್ಯನಿಲಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಾರಣಾಭ್ಯಾಂ ರಜೋ ರಕ್ತಂ ದಾಹಾದ್ಯನ್ವಿತಂ ಕ್ಷೀಯತೇ ಕ್ಷಯಂ ಯಾತಿ ಸಾ ಲೋಹಿತಕ್ಷ್ಯಾಖ್ಯಾ ವ್ಯಾಪತ್)|| ೪೭||

Adhikarana pariplutA (48) · Śloka 48

ಪಿತ್ತಲಾಯಾ ನೃಸಂವಾಸೇ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಧಾರಣಾತ್| ಪಿತ್ತಯುಕ್ತೇನ ಮರುತಾ ಯೋನಿರ್ಭವತಿ ದೂಷಿತಾ| ಶೂನಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಾ ಸಾರ್ತ್ತಿರ್ನೀಲಪೀತಾಸ್ರವಾಹಿನೀ| ಬಸ್ತಿಕುಕ್ಷಿಗುರುತ್ವಾತಿಸಾರಾರೋಚಕಕಾರಿಣೀ| ಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣರುಕ್ತೋದಜ್ವರಕೃತ್ಸಾ ಪರಿಪ್ಲುತಾ||೪೮||

ಪಿತ್ತಲಾಯಾಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ನೃಸಂವಾಸೇ ಕ್ಷವಥೋರುದ್ಗಾರಸ್ಯ ಚ ಧಾರಣಾತ್ ಪಿತ್ತಯುಕ್ತೇನ ವಾಯುನಾ ದೂಷಿತಾ ಯೋನಿಃ ಶೂನಾದಿಗುಣಾ ಭವತಿ ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಪರಿಪ್ಲುತಾ| (ಪಿತ್ತಲಾಯಾಃ ಪ್ರಭೂತಪಿತ್ತಾಯಾಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತೇರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ನೃಸಂವಾಸೇ ಪುಂಸಙ್ಗತೌ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಯೋರ್ಧಾರಣಾತ್ ಪಿತ್ತಯುಕ್ತೇನ ಮರುತಾ ದೂಷಿತಾ ಯೋನಿಃ ಶೂನಾ ಶೋಫಯುಕ್ತಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಾ ಸ್ಪರ್ಶಂ ಕಿಞ್ಚಿದಪ್ಯಸಹಮಾನಾ ಸಾರ್ತ್ತಿಃ ರುಜಾ ಯುಕ್ತಾ ನೀಲಪೀತಾಸ್ರವಾಹಿನೀ ನೀಲವರ್ಣಂ ಪೀತವರ್ಣಂ ವಾ ಅಸ್ರಂ ರಕ್ತಂ ವಹಮಾನಾ ತಥಾ ಬಸ್ತೈಃ ಕುಕ್ಷೇಶ್ಚ ಗುರುತ್ವಮತಿಸಾರಮರೋಚಕಂ ಚ ಕುರ್ವಾಣಾ ಶ್ರೋಣ್ಯಾಂ ವಙ್ಕ್ಷಣ್ಯೋಃ ರುಕ್ತೋದೌ ಚ ಜ್ವರಂ ಚ ಕುರ್ವತೀ ಭವತಿ ಸಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಪರಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ)|| ೪೮||

Adhikarana upaplutA (49) · Śloka 49

ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯವ್ಯಾಪ್ತಾ ಶ್ವೇತಪಿಚ್ಛಿಲವಾಹಿನೀ| ಉಪಪ್ಲುತಾ ಸ್ಮೃತಾ ಯೋನಿಃ.......................||೪೯||

ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಾಮಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾ ಯೋನಿಃ ಶ್ವೇತಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚ ವಹತಿ ಸಾ ನಾಮ್ನೋಽಪಪ್ಲುತಾ ಸ್ಮೃತಾ| (ವಾತನಿಮಿತ್ತೈಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಮಿತ್ತೈಶ್ಚಾಮಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾ ಪರಿವೃತಾ ಶ್ವೇತಪಿಚ್ಛಿಲವಾಹಿನೀ ಶ್ವೇತವರ್ಣಂ ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಯುಕ್ತಂ ಚಾಸ್ರಂ ವಹಮಾನಾ ಯೋನಿಃ ಯೋನಿವ್ಯಾಪತ್ ಉಪಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ ಸ್ಮೃತಾ)|| ೪೯||

Adhikarana viplutA (50) · Śloka 50

............................ವಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ ತ್ವಧಾವನಾತ್| ಸಞ್ಜಾತಜನ್ತುಃ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಕಣ್ಡ್ವಾ ಚಾತಿರತಿಪ್ರಿಯಾ||೫೦||

ಯಾ ತು ಯೋನಿರಧಾವನಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದ್ಧೇತೋಃ ಸಞ್ಜಾತಜನ್ತುಃ ಕಣ್ಡೂಲಾ ಚ ಭವತಿ ಕಣ್ಡ್ವಾ ಚಾತಿರತಿಪ್ರಿಯಾ ಅತಿವ್ಯವಾಯಪ್ರಿಯಾ ಚ ಭವತಿ ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ವಿಪ್ಲುತಾ| (ವಿಪ್ಲುತಾಖ್ಯಾ ತು ಯೋನಿಃ ತುಶಬ್ದಃ ಪರಿಪ್ಲುತಾತೋ ವಿಶೇಷದ್ಯೋತಕಃ| ಅಧಾವನಾದನ್ತರ್ಮಲಾಪರಿಶೋಧನಾತ್ ಸಞ್ಜಾತಜನ್ತುಃ ಯೋನ್ಯನ್ತರ್ಗತರಕ್ತಜಕ್ರಿಮಿಯುತತ್ವಾದಾಗನ್ತು ಕ್ರಿಮಿಸಮ್ಭವೇ ತ್ವತಿರತಿ ಪ್ರಿಯೇತ್ಯಸ್ಯಾನುಪಪತ್ತೇಶ್ಚಾನ್ತಃಪ್ರವೃದ್ಧನೈಸರ್ಗಿಕಕ್ರಿಮಿರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ರತಿರಹಸ್ಯೇ ಚೈತತ್ಸ್ಪಷ್ಟಮುಕ್ತಮ್- ರಕ್ತಜಾಃ ಕ್ರಿಮಯಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಮೃದುಮಧ್ಯೋಗ್ರಶಕ್ತಯಃ| ಸ್ಮರಸದ್ಮನಿ ಕಣ್ಡೂತಿಂ ಜನಯನ್ತಿ ಯಥಾಬಲಮ್|| ಧ್ವಜದಣ್ಡಾಭಿಘಾತೇನ ಕಣ್ಡೂತ್ಯಪನಯಾದತಃ| ರಕ್ಷಣಾಚ್ಚ ಸುಖಮ್........................|| ಇತಿ| ಕಣ್ಡೂಲಾ ಅಮರ್ಷಣೀಕಣ್ಡೂಯುಕ್ತಾ| ಕಣ್ಡ್ವಾ ಕಣ್ಡೂತಿಹೇತೋಃ| ಚಶಬ್ದಃ ಸಞ್ಜಾತಜನ್ತುತ್ವಾತ್ ಕಣ್ಡೂಃ ಕಣ್ಡುತ್ಯಾ ರತ್ಯಭಿನಿವೇಶಶ್ಚೇತಿಹೇತುಪಾರಮ್ಪರ್ಯದ್ಯೋತನಾರ್ಥಃ| ಅತಿರತಿಪ್ರಿಯಾ ಅತೀವ ಸುರತೇಚ್ಛುಃ)|| ೫೦||

Adhikarana karNinI (51) · Śloka 51

ಅಕಾಲವಾಹನಾದ್ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ| ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಜನಯೇದ್ಯೋನೌ ರಜೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧಿನೀಮ್| ಸಾ ಕರ್ಣಿನೀ...............................||೫೧||

ಅಕಾಲವಾಹನಾದಪ್ರಾಪ್ತಾಮ್ಬ್ವೀರಣಾದ್ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಮಿಶ್ರಿತೋ ಯೋನೌ ರಜೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧಿನೀಂ ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಜನಯೇತ್| ಸಾ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ್ನಾ ಕರ್ಣಿನೀ| (ವಾಯುರಕಾಲವಾಹನಾದ್ವೇಗೋದೀರಣಾತ್| ಕಾಶ್ಚಿದ್ರತಾನ್ತೇ ಕಾಮಾಮ್ಬು ಛಲಾದ್ವಞ್ಚಯಿತುಂ ಪ್ರಿಯಾನ್| ಮೂತ್ರಂ ಸೃಜನ್ತ್ಯಕಾಲೇ ಯಾ ಮದನಾಮ್ಬವೇವ ತತ್ ದ್ವಯಮ್| ಅಕಾಲವಾಹನಸ್ಯಾರ್ಥ ಇತಿ ವ್ಯಾಚಷ್ಟಸಾರಕೃತ್| ದ್ವೇಧಾಽಪ್ಯನಿಚ್ಛಾಸುರತೇ ದ್ರುತಿಭಾವಃ ಪ್ರತೀಯತೇ| ಶ್ಲೇಷ್ಮರಕ್ತವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮ ರಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತೋ ವರ್ದ್ಧಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸಮ್ಬನ್ಧಾತ್ ಘನೀಭೂಯ ದುರ್ಮಾಂಸ ಪ್ರಾಯತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯ ವಾಯುನೋದೀರಣೇ ಕರ್ಣಿನ್ಯಾಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರಿತಿ ಭಾವಃ| ಯೋನೌ ಗರ್ಭಾಶಯದ್ವಾರಮುಖೇ ರಜೋಮಾರ್ಗನಿರೋಧಿನೀಂ ಗರ್ಭಾಶಯದ್ವಾರ ಸಂವೃತಿಕರೀಂ| ಅತ ಏವ ನಿಷಿಕ್ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಸ್ಯಾಪ್ರತಿಗ್ರಹಾದ್ಗರ್ಭೋ ನ ಜಾಯತ ಇತಿ ಭಾವಃ| ಕರ್ಣಿಕಾಂ ಪದ್ಮಕರ್ಣಿಕಾತುಲ್ಯಂ ಮಾಂಸಾಙ್ಕುರಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಜನಯೇದಾವಿಷ್ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಾ ಕರ್ಣಿನೀಸಂಜ್ಞಾ ವ್ಯಾಪತ್)|| ೫೧||

Adhikarana sAnnipAtikI yonivyApat (52) · Śloka 52

...........................ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋನಿಗರ್ಭಾಶಯಾಶ್ರಿತೈಃ| ಯಥಾಸ್ವೋಪದ್ರವಕರೈರ್ವ್ಯಾಪತ್ ಸಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ||೫೨||

ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ಯೋನೌ ಗರ್ಭಾಶಯೇ ವಾಶ್ರಿತೈರ್ಯಥಾಸ್ವೋಪದ್ರವಕರೈಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತವಾತಾದ್ಯುಪದ್ರವ್ಯಕರೈರ್ಯಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಸಾ ನಾಮ್ನಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ| (ಯೋನಿಂ ಗರ್ಭಾಶಯಂ ಚಾಶ್ರಿತ್ಯ ರುಕ್ತೋದದಾಹಪಾಕಶೈತ್ಯಕಣ್ಡ್ವಾದಿಸ್ವಸ್ವೋಪದ್ರವಂ ಕುರ್ವದ್ಭಿರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ಯಾ ವ್ಯಾಪತ್ ಸಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೀ ಸಂಜ್ಞಾ)|| ೫೨||

Adhikarana yonivyApadupadravAH (53-38) · Śloka 38

ಇತಿ ಯೋನಿಗದಾ ನಾರೀ ಯೈಃ ಶುಕ್ರಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ| ತತೋ ಗರ್ಭಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ರೋಗಾಂಶ್ಚಾಪ್ನೋತಿ ದಾರುಣಾನ್| ಅಸೃಗ್ದರಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮಾದೀನಾಬಾಧಾಂಶ್ಚಾನಿಲಾದಿಭಿಃ||೫೩|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ- ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಗುಹ್ಯರೋಗ- ವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮಾಷ್ಟತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೮||

ಇತಿ ವಿಂಶತಿರ್ವಾತಿಕ್ಯತಿಚರಣಾಪ್ರಾಕ್ವರಣೋದಾವೃತಾಜಾತಘ್ನ್ಯನ್ತರ್ಮುಖೀಸೂಚೀ -ಶುಷ್ಕಾಖ್ಯಾ-ವಾಮಿನೀ-ಷಣ್ಡಾ-ಮಹಾಯೋನಿ-ಪಿತ್ತಯೋನಿ-ರಕ್ತಯೋನಿ-ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೀ-ಲೋಹತಕ್ಷಯೋಽಪಪ್ಲುತಾ-ಪರಿಪ್ಲುತಾ-ವಿಪ್ಲುತಾ-ಕರ್ಣಿನೀ-ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕ್ಯಾಖ್ಯಾಃ ಯೋನಿಗದಾ ಉಕ್ತಾಃ ಯೈರ್ಗದೈರ್ನಾರೀ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಶುಕ್ರಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ ಗರ್ಭಾಶಯೇನ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಶುಕ್ರಸ್ಯಾಗ್ರಹಣಾದ್ಗರ್ಭಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಅಸೃಗ್ದರಾದೀಂಶ್ಚ ರೋಗಾನ್ ದಾರುಣಾನತಿ- ಕೃಚ್ಛ್ರಾನಾಪ್ನೋತಿಯನಿಲದಿಭಿಶ್ಚ ದೋಷೈರ್ದಾರುಣಾನಾಬಾಧಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸ್ತಮ್ಭಶೂಲಾದೀನಾಪ್ನೋತೀತಿ| (ಯೋನಿಗದಾ ಯೋನಿವ್ಯಾಪದಃ ಇತ್ಯನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣೋಕ್ತಾಃ ಯೈರ್ಯೋನಿಗತೈರ್ನಾರೀ ವ್ಯಾಪದ್ಯಮಾನಾಸ್ತ್ರೀ ಶುಕ್ರಂ ಪುಂಸಾ ನಿಷಿಕ್ತಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಿ ನ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ| ತತಸ್ತಸಮಾದ್ಧೇತೋಃ ಗರ್ಭಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ, ಗರ್ಭೋ ನ ಜಾಯತೇ| ಅಪತ್ಯಾರ್ಥಮೇವ ಯಸ್ಯಾಃ ಪರಿಗ್ರಹೋ ವಿಧೀಯತೇ ತದಭಾವೇ ತಯಾ ಕಿಂ ಫಲಮಿತಿ ಭಾವಃ| ಕಿಞ್ಚ ದಾರುಣಾನತಿಕೃಚ್ಛ್ರಾನಸೃಗ್ದರಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮಾದೀನ್ ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಸ್ಥಿಸ್ರಾವಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ ರೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ| ತಥಾ ಅನಿಲಾದಿಭಿರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈಃ ಕೃತಾನಾಬಾಧಾನ್ ಅಸಮ್ಭಾವನೀಯಾನ್ ವ್ಯಾಪದನ್ತರಂಶ್ಚ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ)|| ೫೩|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ