43. kīṭaviṣapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha kITaviShapratiShedho nAma tricatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಕೀಟವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹಸ್ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಜಙ್ಗಮವಿಷಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಸರ್ಪಾನ್ವಯಾನಾಂ ಕೀಟಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ|| ೧||

Adhikarana kITasvarUpam (2) · Śloka 2

ಸರ್ಪಾಣಾಮೇವ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಣ್ಡಶವಕೋಥಜಾಃ| ದೋಷೈರ್ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾಃ ಕೀಟಾಶ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ||೨||

ಅತ್ರ ಪ್ರಥಮಮೇವ ಕೀಟಾನಾಂ ಸ್ವರೂಪಮುಚ್ಯತೇ| ತದವಿಜ್ಞಾನೇ ಹಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಃ ಪ್ರದರ್ಶನಸ್ಯಾಶಕ್ಯತ್ವಾತ್| ಸರ್ಪಾಣಾಮೇವ ವಿಡಾದಿಷು ಕೀಟಾ ಜಾಯನ್ತೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ವಾಯವ್ಯಾಗ್ನೇಯಸೌಮ್ಯಸಙ್ಕೀರ್ಣಭೇದೇನ ಚತುರ್ವಿಧಾಃ| ಕ್ರಮೇಣ ಚ ಪ್ರಥಮಾಸ್ತ್ರಯೋ ದೋಷೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ವ್ಯಸ್ತೈರ್ಯುಕ್ತಾ ಅನ್ಯಾಃ ಸಮಸ್ತೈಃ||೨||

Adhikarana vAyavyAH kITAH (3) · Śloka 3

ಕುಮ್ಭೀನಸಸ್ತುಣ್ಡಿಕೇರೀ ಶೃಙ್ಗೀ ಶತಕುಲೀರಕಃ| ಉಚ್ಚಿಟಿಙೋಽಗ್ನಿನಾಮಾ ಚ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಙ್ಗೋ ಮಯೂರಕಃ| ಅಹಿಜೋರಭ್ರಕಾವರ್ತ್ತಶಾರಿಕಾಮುಖವೈದಲಾಃ| ಶರಾವಕುರ್ದ್ದೌ ಪರುಷಶ್ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷೋ ಹಿ ಜಾರಕಃ| ಅಷ್ಟಾದಶೇತಿ ವಾಯವ್ಯಾ: ಕೀಟಾ ವಾತಪ್ರಕೋಪನಾಃ||೩||

ಕುಮ್ಭೀನಸಾದಯೋಽಷ್ಟಾದಶ ಕೀಟಾ ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತೇ ಚ ವಾತಪ್ರಕೋಪನಾಃ| ಶರಾವಕುರ್ದ್ದೋಽಭಿರಾಜೀ ಪುರುಷಶ್ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷಕಃ ಶತಬಾಹುಶ್ಚ ಯಶ್ಚಾಪಿ ರಕ್ತರಾಜಿಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ| ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಪಾಠಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾ-ತಾನೇವ ಚತುಷ್ಪ್ರಕಾರಾನ್ ವಾತಾದಿಸ್ವಭಾವೈರ್ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ| ಕುಮ್ಭೀನಸ ಇತ್ಯಾದಿ| ಏತೇ ಕೀಟಕಭೇದಾ ನಾನಾದೇಶೀಯಲೋಕಾದವಗನ್ತವ್ಯಾಃ| ಯತಃ ಸುರಸವೀರನನ್ದಿವರಾಹಜೇಜ್ಜಟಗಯದಾಸಾದಿಭಿಃ ಟೀಕಾಕಾರೈರ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ| ವಾತಪ್ರಕೋಪನಾನಾಂ ಕುಮ್ಭೀನಸಾದೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಶೃಙ್ಗಿಚಿಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಶರಾವಕುರ್ದಚಿತ್ರಶೀರ್ಷಕಾನ್ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಶೇಷಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷಾಃ| ಇತಿ ಪ್ರಬನ್ಧಸಂಗ್ರಹಃ|| ೩||

Adhikarana AgneyAH kITAH (4) · Śloka 4

ಆಗ್ನೇಯಾಃ ಕೀಟಾಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಃ ಕಣಭಕೋ ವರಟೀಪತ್ರವೃಶ್ಚಿಕಃ| ವಿನಾಸಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕಾ ವಿನ್ದುಲೋ ಭ್ರಮರಸ್ತಥಾ| ಬಾಹ್ಯಕೀ ಪಿಚ್ಚಿಟಃ ಕುಮ್ಭೀವರ್ಚಃ ಕೀಟೋಽರಿಮೇದಕಃ| ದುನ್ದುಭಿಃ ಪದ್ಮಕೀಟಶ್ಚ ಮಕರಃ ಶತಪಾದಕಃ| ಪಞ್ಚಾಲಃ ಪಾಕಮತ್ಸ್ಯಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮತುಣ್ಡೋಽಥ ಗರ್ದಭಿಃ| ಕ್ಲೀತಃ ಕೃಮಿಶರಾರೀ ಚ ಯಶ್ಚಾಪ್ಯುತ್ಕ್ಲೇಶಕಃ ಸ್ಮೃತಃ| ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರಾಗ್ನೇಯಾಃ ಕೀಟಾಃ ಪಿತ್ತವಿಕಾರದಾಃ||೪||

ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಾದಯಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಃ ಕೀಟಾ ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತೇ ಚ ಪಿತ್ತವಿಕಾರದಾಃ| (ಪಿತ್ತಕೋಪನಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕವರಟೀಭ್ರಮರಪಿಚ್ಚಿಟವರ್ಚ್ಚಃ ಕೀಟಮಕರಶತಪದಪಞ್ಚಾಲಪಾಕಮತ್ಸ್ಯಸೂಕ್ಷ್ಮತುಣ್ಡಾನ್ ವಿಹಾಯ ಶೇಷಾಶ್ಚತುರ್ದ್ದಶಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷಾಃ)|| ೪||

Adhikarana saumyAH kITAH (5) · Śloka 5

ವಿಶ್ವಮ್ಭರಃ ಪಞ್ಚಶುಷ್ಕಃ ಪಞ್ಚಕೃಷ್ಣೋಽಥ ಕೋಕಿಲಃ| ಸ್ಥೈರ್ಯಕಃ ಪ್ರಚಲಾಕಶ್ಚ ವಟಭಃ ಕಿಟಿಭೋ ಜಟೀ| ಸೂಚೀಮುಖಃ ಕೃಷ್ಣಗೋಧಾ ದರ್ಭಃ ಕಾಷಾಯವಾಸಿಕಃ| ತ್ರಯೋದಶೈತೇ ನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಸೌಮ್ಯಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪನಾಃ||೫||

ವಿಶ್ವಮ್ಭರಾದಯಸ್ತ್ರಯೋದಶ ಕೀಟಾಃ ಸೌಮ್ಯಾಸ್ತೇ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪನಾಃ| (ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪಿನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ವಿಶ್ವಮ್ಭರಪ್ರಚಲಾಕಕೃಷ್ಣಗೋಧಾಕಷಾಯವಾಸಿಕಾಂಶ್ಚತುರೋ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ನವಾಽನ್ಯೇ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷಾ ಇತಿ ಪ್ರಬನ್ಧಸಂಗ್ರಹೇ)|| ೫||

Adhikarana sa~gkIrNAH kITAH (6) · Śloka 6

ತುಙ್ಗನಾಸಶ್ಚಿಪಿಲಕಸ್ತಾಲಕೋ ವಾಹಕಸ್ತಥಾ| ಕೋಷ್ಠಾಗಾರೀ ಕೃಮಿಕರೋ ಯಶ್ಚ ಮಣ್ಡಲಪುಚ್ಛಕಃ| ತುಣ್ಡನಾಭಃ ಸರ್ಷಪಕೋ ಮದ್ಗುಲಿಃ ಶಮ್ಬುಕಸ್ತಥಾ| ಅಗ್ನಿಕೀಟಶ್ಚ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಾಣನಾಶನಾಃ||೬||

ತುಙ್ಗನಾಸಾದಯೋ ದ್ವಾದಶ ಕೀಟಾಃ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾಸ್ತೇ ಚ ಪ್ರಾಣನಾಶನಾಃ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕತ್ವಾತ್| (ತ್ರೀನ್ ಕೀಟಾನ್ ದರ್ವೀಕರಮಣ್ಡಲಿರಾಜಿಲಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ವಾಯ್ವಾದಿಪ್ರಕೃತೀನ್ ಕ್ರಮಾನ್ನಿರ್ದಿಶ್ಯ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೃತಿಕಾನಾಹ-ತುಙ್ಗನಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೃತಿಕಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ವಾಹಕಸರ್ಷಪಶಮ್ಬುಕಾನ್ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ನವ ಮುಖಸನ್ದಂಶವಿಷಾಃ)|| ೬||

Adhikarana bhedAnusAraM daMshalakShaNam (7) · Śloka 7

ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕೀಟೈರ್ವಾಯವ್ಯೈರ್ದ್ದಂಶಸ್ತೋದರುಜೋಲ್ಬಣಃ| ಆಗ್ನೇಯೈರಲ್ಪಸಂಸ್ರಾವೋ ದಾಹರಾಗವಿಸರ್ಪವಾನ್| ಪಕ್ವಪೀಲುಫಲಪ್ರಖ್ಯಃ ಖರ್ಜೂರಸದೃಶೋಽಥ ವಾ| ಕಫಾದಿಕೈರ್ಮನ್ದರುಜಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸನ್ನಿಭಃ| ಸ್ರಾವಾಢ್ಯಃ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಸ್ತು ದಂಶಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೈಃ||೭||

ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕೀಟೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕೀಟಾನಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ದಂಶಲಕ್ಷಣಮ್| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| (ವಾಯವ್ಯಸಂಜ್ಞೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ದಂಶೋ ದಂಶವ್ರಣಸ್ತೋದರುಜಾದ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್| ಆಗ್ನೇಯಸಂಜ್ಞೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶೋಽಲ್ಪಸ್ರಾವಯುಕ್ತೋ ದಾಹಾದಿಮಾನ್ ಪಕ್ವಪೀಲುಫಲಸಮವರ್ಣಃ ಖರ್ಜೂರಫಲವರ್ಣೋ ವಾ ಸ್ಯಾತ್| ಕಫಾದಿಕೈಃ ಸೌಮ್ಯಸಂಜ್ಞೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶವ್ರಣಃ ಮನ್ದರುಜೋಽಲ್ಪವೇದನಃ ಪಕ್ವಜನ್ತುಫಲತುಲ್ಯಃ ಸ್ನಾವಬಹುಲಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೈಃ ಕೀಟೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ತು ದಂಶವ್ರಣೋ ವಾಯವ್ಯಾದಿಸರ್ವಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್)||೭||

Adhikarana kITaviShavegAH (8) · Śloka 8

ವೇಗಾಶ್ಚ ಸರ್ಪವಚ್ಛೋಫೋ ವರ್ದ್ಧಿಷ್ಣುರ್ವಿಸ್ರರಕ್ತತಾ| ಶಿರೋಽಕ್ಷಿಗೌರವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭ್ರಮಃ ಶ್ವಾಸೋಽತಿವೇದನಾ||೮||

ಕೀಟೇಷು ವಿಷವೇಗಾಃ ಸರ್ಪವದ್ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಾತಾದಿವಿಶೇಷೇಣ| ಅತ್ರ ತು ಶೋಫೋ ವರ್ದ್ಧಿಷ್ಣುರ್ವಿಸ್ರರಕ್ತತಾದಿಕಂ ಚ| (ವಿಸ್ರಮಾಮಗನ್ಧಿ| ಮುರ್ಚ್ಛಾ ಮೋಹಃ| ಅತಿವೇದನಾ ರುಜಾಧಿಕ್ಯಮ್)|| ೮||

Adhikarana kITadaMshe sAmAnyali~ggam (9) · Śloka 9

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾ ಶೋಫೋ ಜ್ವರಃ ಕಣ್ಡೂರರೋಚಕಃ||೯||

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕೀಟಾನಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾರಾದಿಸಾಮಾನ್ಯಂ ಲಿಙ್ಗಮ್| ಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಾ ಪಿಟಕೋಕ್ತಾ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗೇ| (ಕೀಟದಷ್ಟಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಮಾಹ-ಶೋಫೋ ವರ್ದ್ಧಿಷ್ಣುರಿತ್ಯಾದಿ| ಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಃ ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ಸನ್ನೋ ದಂಶವ್ರಣಃ ಕರ್ಣಿಕಾಶೋಫಃ| ತದ್ವಿಧೋ ಮಾಂಸಾಙ್ಕುರೋ ವಾ)|| ೯||

Adhikarana vAtikAdInAM daMshanopAyAH (10) · Śloka 10

ವಾತಿಕಃ ಪಕ್ಷವಾತೇನ ಸ್ಪರ್ಶದ್ದಶತಿ ಪೈತ್ತಿಕಃ| ಮುಖೇನ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಕೀಟಃ ಸರ್ವಥಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಃ||೧೦||

ವಾತಿಕ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕೀಟಾನಾಂ ದಂಶನೋಪಾಯಾಃ| ಸರ್ವಥೇತಿ ಪಕ್ಷವಾತೇನ ಸ್ಪರ್ಶಾನ್ಮುಖೇನ ಚ|| ೧೦||

Adhikarana kaNabhadaShTe lakShaNam (11) · Śloka 11

ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕಣಭೈಃ ಶೋಫೋ ವಿಸರ್ಪೋ ವಮಥುರ್ಜ್ವರಃ| ದಂಶಶ್ಚ ಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಃ ಶ್ಯಾವರಕ್ತೋ ವಿಶೀರ್ಯತೇ||೧೧||

ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕಣಭೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಕೀಟೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಧಾನವಿವರಣಮ್| ಶ್ಯಾವರಕ್ತೋ ವಿಶೀರ್ಯತ ಇತ್ಯೇವಮನ್ತಂ ಕಣಭೇ| (ಸರ್ವ ಏವ ಕಣಭಾಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಕೀಟಾಃ ಸಾಧ್ಯಾ ಇತಿ ಪ್ರಬನ್ಧಸಂಗ್ರಹೇ)|| ೧೧||

Adhikarana trikaNTakAdidaMshalakShaNAni (12) · Śloka 12

ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಸ್ತು ದಷ್ಟಸ್ಯ ನಾನಾವರ್ಣೋಽಥವಾ ಸಿತಃ| ದಂಶೋ ಭವೇಚ್ಛ್ವಯಥುಮಾನ್ ಮೋಹೋ ಭೇದಶ್ಚ ವರ್ಚಸಃ| ಕೃಕಲಾಸೇಽರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರಾಭಃ ಸ್ರಾವವಾನ್ ಭೃಶಲೋಹಿತಃ| ದಂಶೋ ರಕ್ತೈಶ್ಚಿತಃ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಸಶೂಲೈರ್ದಮ್ಭವೋದ್ಭವಃ| ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾರ್ಪಿತಃ ಪೀತಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ದಾರ್ದುರಃ ಸರುಕ್| ದಂಶೋ ದಷ್ಟಃ ಸತೃಣ್ನಿದ್ರೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾವಾನ್ ಹರಿತಂ ವಮೇತ್| ಮಾತ್ಸ್ಯೋ ದಂಶಃ ಸರುಗ್ದಾಹಃ ಪ್ರಾಗೇವೋಕ್ತೋ ಜಲೌಕಸಾಮ್| ವಿಶ್ವಭರಕೃತೋ ದಂಶಃ ಶೋಫಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತಃ| ಕಫೋದ್ವಮಮತೀಸಾರಂ ಕುರುತೇ ಕೋಠಜನ್ಮ ಚ| ಪೀತಃ ಶತಪದೀದಂಶಃ ಸ್ವೇದರುಗ್ರಾಗಶೋಫವಾನ್| ಅತಸೀಪುಷ್ಪವರ್ಣೋ ವಾ ಪಿಟಕಾವನ್ಭ್ರಮಪ್ರದಃ| ಗೃಹಗೋಧಿಕಯಾ ಸ್ವೇದತೋದಶ್ವಯಥುದಾಹವಾನ್| ಕ್ಲೇದೀ ಚ ದಂಶೋ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಹೃತ್ಪೀಡಾಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಃ| ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಮಶಕೈರೀಷಚ್ಛ್ವಯಥುರ್ಮನ್ದವೇದನಃ| ಅಸಾಧ್ಯಕೀಟಸದೃಶಮಸಾಧ್ಯಮಶಕಕ್ಷತಮ್| ಪ್ರಾಯೇಣ ಮಕ್ಷಿಕಾ ನೇತ್ರೇ ದಶನ್ತಿ ಶ್ವಯಥೂಲ್ಬಣಃ| ತದ್ದಂಶೋ ದಾಹಕಣ್ಡೂಮಾಂಸ್ತಾಸಾಂ ತು ಸ್ಥಾಲಿಕಾಂ ತ್ಯಜೇತ್| ತದ್ದಷ್ಟೇ ಪಿಟಕಾ ಶ್ಯಾವಾ ಸ್ರಾವಿಣೀ ಭೂರ್ಯುಪದ್ರವಾ| ರುಗ್ವಾನ್ ಪಿಪೀಲಿಕಾದಂಶೋ ವಹ್ನಿನೇವ ಚ ದಹ್ಯತೇ||೧೨||

ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈರಿತಿ| ವರ್ಚ್ಚೋಭೇದಾನ್ತಂ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೇ| ಭೃಶಲೋಹಿತಾನ್ತಂ ಕೃಕಲಾಸದಂಶೇ| ದಮ್ಭವೋದ್ಭವೋ ದಂಶೋ ರಕ್ತೈಃ ಸಶೂಲೈಃ ಸ್ಫೋಟೈಶ್ಚಿತೋ ಭವತಿ| ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾರ್ಪಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಹರಿತಂ ವಮೇದಿತ್ಯನ್ತಂ ದಾರ್ದುರೇ ದಂಶೇ| ದರ್ದುರೋ ಮಣ್ಡೂಕಃ| ಮಾತ್ಸ್ಯೋ ದಂಶಃ ಸರುಗ್ದಾಹೋ ರುಗ್ದಾಹಸಹಿತೋ ಭವತಿ| ಜಲೌಕಸಾಂ ತು ದಂಶಃ ಪ್ರಾಕ್ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನ ಏವೋಕ್ತಃ| ಕೋಠಜನ್ಮಾನ್ತಂ ವಿಶ್ವಮ್ಭರಕೃತೇ ದಂಶೇ| ಶತಪದ್ಯಾಃ ಕರ್ಣಜಲೂಕಿಕಯಾ ದಂಶಃ ಪೀತಃ ಸ್ವೇದಾದಿಮಾಂಶ್ಚ| ಅಥವಾ ಅತಸೀಪುಷ್ಪವರ್ಣಃ ಪಿಟಕಾಯುಕ್ತೋ ಭ್ರಮಪ್ರದಶ್ಚ| ಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಾನ್ತಂ ಗೃಹಗೋಧಿಕಾಯಾ ಘರೋಲ್ಲಿಕಾಯಾಂ ದಂಶೇ| ಮನ್ದವೇದನಾನ್ತಂ ಮಶಕದಂಶೇ| ಅಸಾಧ್ಯಮಶಕಕ್ಷತಮಸಾಧ್ಯಕೀಟಲಕ್ಷಣೈರ್ಜ್ಞೇಯಮ್| ಮಕ್ಷಿಕಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ನೇತ್ರೇ ದಶನ್ತಿ| ತದ್ದಂಶೋ ಮಕ್ಷಿಕಾದಂಶೋ ಶ್ವಯಥೂಲ್ಬಣಃ ಶ್ವಯಥುಬಹುಲೋ ದಾಹಾದಿಮಾಂಶ್ಚ| ತಾಸಾಂ ಮಕ್ಷಿಕಾಣಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಯಾ ಸ್ಥಾಲಿಕಾ ನಾಮ ಮಕ್ಷಿಕಾ ತಾಂ ತು ತ್ಯಜೇದಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ತದ್ದಷ್ಟ ಇತಿ ಸ್ಥಾಲಿಕಾದಷ್ಟೇ ಭೂರ್ಯುಪದ್ರವಾನ್ತಲಕ್ಷಣಾ ಪಿಟಕಾ ಸ್ಯಾತ್| ದಹ್ಯತ ಇತ್ಯೇತದನ್ತಂ ಪಿಪೀಲಿಕಾದಂಶೇ|| ೧೨||

Adhikarana avamUtritalakShaNam (13) · Śloka 13

ಜಲಬಿನ್ದುನಿಭೈಃ ಸ್ಫೋಟೈರ್ದಾಹಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತೈಃ| ಯದ್ಗಾತ್ರಮಾಚಿತಂ ಸೋಷ್ಮ ತದ್ವಿದ್ಯಾದವಮೂತ್ರಿತಮ್||೧೩||

ಜಲಬಿನ್ದುಪ್ರಖ್ಯೈರ್ದಾಹಾದ್ಯನ್ವಿತೈಃ ಸ್ಫೋಟೈರ್ಯದ್ಗಾತ್ರಮಾಚಿತಂ ವ್ಯಾಪ್ತಮೂಷ್ಮಸಹಿತಂ ಭವತಿ ತದ್ವಿಷಪ್ರಾಣಿನಾ ಅವಮೂತ್ರಿತಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾತ್|| ೧೩||

Adhikarana vRushcikaviShaM bhedAH lakShaNAni ca (14) · Śloka 14

ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾದೌ ದಹತಿ ವಹ್ನಿವತ್| ಊರ್ಧ್ವಮಾರೋಹತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದಂಶೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ತಿಷ್ಠತಿ| ದಂಶಃ ಸದ್ಯೋತಿರುಕ್ ಶ್ಯಾವಸ್ತುದ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟತೀವ ಚ| ತೇ ಗವಾದಿಶಕೃತ್ ಕೋಥಾದ್ದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿಕೋಪತಃ| ಸರ್ಪಕೋಥಾಚ್ಚ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ಮನ್ದಮಧ್ಯಮಹಾವಿಷಾಃ| ಮನ್ದಾಃ ಪೀತಾಃ ಸಿತಾಃ ಶ್ಯಾವಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕರ್ಬುರಮೇಚಕಾಃ| ರೋಮಶಾ ಬಹುಪರ್ವಾಣೋ ಲೋಹತಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋದರಾಃ| ಧೂಮ್ರೋದರಾಸ್ತ್ರಿಪರ್ವಾಣೋ ಮಧ್ಯಾಸ್ತು ಕಪಿಲಾರುಣಾಃ| ಪಿಶಙ್ಗಾಃ ಶಬಲಾಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಶೋಣಿತಾಭಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ| ಅಗ್ನ್ಯಾಭಾ ದ್ವ್ಯೇಕಪರ್ವಾಣೋ ರಕ್ತಾಸಿತಸಿತೋದರಾಃ| ತೈರ್ದಷ್ಟಃ ಶೂನರಸನಃ ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರೋ ರುಜಾರ್ದಿತಃ| ಖೈರ್ವಮನ್ ಶೋಣಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಸಂವಿದನ್| ಸ್ವಿದ್ಯನ್ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ ವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ಯೋ ವಿಹ್ವಲೋ ವೇದನಾತುರಃ| ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಮಾಂಸಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಿಜಹಾತ್ಯಸೂನ್| ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಸ್ತು ವಕ್ತ್ರೇಣ ದಶತ್ಯಭ್ಯಧಿಕವ್ಯಥಃ| ಸಾಧ್ಯತೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾತ್ಸ್ತಮ್ಭಂ ಶೇಫಸೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮತಾಮ್| ಕರೋತಿ ಸೇಕಮಙ್ಗಾನಾಂ ದಂಶಃ ಶೀತಾಮ್ಬುನೇವ ಚ| ಉಷ್ಟ್ರವರ್ಣತಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಹ್ಯುಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಃ| ರಾತ್ರಿಕೋ ರಾತ್ರಿಚಾರಾಚ್ಚ.............................||೧೪||

ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾಶುಕಾರಿ ಆದೌ ದಂಶಸಮಯ ಏವ ಅಗ್ನಿರಿವ ದಹತಿ| ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಶ್ವೇವ ಊರ್ಧ್ವಂ ದಂಶವ್ರಣಾದೂರ್ಧ್ವದೇಹಮಾರೋಹತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತದನನ್ತರಮೇವ ದಂಶವ್ರಣಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ| ತತೋ ದಂಶ ಆಶ್ವೇವಾಧಿಕವೇದನಾಯುಕ್ತಃ ಶ್ಯಾವವರ್ಣಸ್ತೋದಯುಕ್ತಃ ಸ್ಫುಟನಪ್ರತೀತಿಯುಕ್ತಶ್ಚ ಭವತಿ| ತೇಷಾಮುತ್ಪತ್ತಿಭೇದಜನಿತಂ ವಿಷಭೇದಂ ದರ್ಶಯತಿ| ತೇ ವೃಶ್ಚಿಕಾಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಕೋಥೈರ್ಜಾಯನ್ತೇ| ತೇ ಚ ಗವಾದಿಶಕೃತ್ಕೋಥಜಾ ಮನ್ದವಿಷಾಃ| ದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿಕೋಥಜಾಃ ಮಧ್ಯವಿಷಾಃ| ಸರ್ಪಕೋಥಜಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ| ಕೋಥಃ ಕ್ಲೇದಃ| ಏಷಾಂ ವಿಶೇಷಪರಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ| ಪಾಣ್ಡುರೋದರಾನ್ತಂ ಮನ್ದವಿಷವೃಶ್ಚಿಕೇ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಮನ್ದಾ ಮನ್ದವಿಷಾಃ| ಗವಾದಿಶಕೃತ್ಕೋಥಜಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ ಪೀತಾದಿವರ್ಣಾಃ ಕರ್ಬುರಾ ನಾನಾವರ್ಣಾಃ ಮೇಚಕಾಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾಃ| ರೋಮಶಾ ರೋಮಬಹುಲಾಃ ಬಹುಪರ್ವಾಣೋ ಬಹುಸನ್ಧ್ಯುಪೇತಪುಚ್ಛಾಃ| ಲೋಹಿತಾಃ ರಕ್ತಾಃ ಉದರೇ ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಾಃ| ಅರುಣಾನ್ತಂ ಮಧ್ಯವಿಷೇ| ಮಧ್ಯಾ ಮಧ್ಯವಿಷಾ ದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿಕೋಥಜಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ| ತುರ್ವಿಶೇಷೇ| ಧೂಮ್ರೋದರಾ ಧೂಮ್ರವರ್ಣಮುದರಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ ತಥೋಕ್ತಾಃ| ತ್ರಿಪರ್ವಾಣಃ ಪುಚ್ಛೇ ತ್ರೀಣಿ ಪರ್ವಾಣಿ ಸನ್ಧಯೋ ಯೇಷಾಂ ತೇ| ಕಪಿಲಾರುಣಾಃ ಕಪಿಲವರ್ಣಾ ಅರುಣವರ್ಣಾಶ್ಚ| ಪಿಶಙ್ಗಾದಿಕಂ ಮಹಾವಿಷೇ| ಮಹಾವಿಷಾಃ ಸರ್ಪಕೋಥಶವಜಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ ಪಿಶಙ್ಗಾಸ್ತಾಮ್ರವರ್ಣಾಃ ಶಬಲಾ ನಾನಾವರ್ಣಾಃ ಚಿತ್ರಾ ವಿಚಿತ್ರವರ್ಣಾಃ ಶೋಣಿತಾಭಾ ರಕ್ತವರ್ಣಾಃ| ಸಿತೋದರಾನ್ತಮಗ್ನ್ಯಾಭೇಷು| ದ್ವೇ ವಾ ಏಕಂ ವಾ ಪರ್ವ ಯೇಷಾಂ ತೇ ತಥೋಕ್ತಾಃ| ಅಗ್ನ್ಯಾಭಾ ಅಗ್ನಿಸದೃಶವರ್ಣಾಃ ರಕ್ತಾಸಿತಾಸಿತೋದರಾ ರಕ್ತಾದ್ಯನ್ಯತಮವರ್ಣೋದರಾಃ| ಪಿಶಙ್ಗಾದಿ ಸಿತೋದರನ್ತಂ ಮಹಾವಿಷವೃಶ್ಚಿಕಲಕ್ಷಣಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್| ತೈರಗ್ನ್ಯಾಭೈರ್ದಷ್ಟಾಃ ಶೂನರಸನಾದಿಕಃ ಸನ್ ಪ್ರಾಯೋಽಸೂನ್ ವಿಜಹಾತಿ| ಶೂನರಸನ ಉಚ್ಛೂನಜಿಹ್ವಃ| ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರೋ ನಿಶ್ಚಲಾಙ್ಗಃ| ಜ್ವರಾರ್ದಿತಸ್ತೀವ್ರಜ್ವರಯುಕ್ತಃ| ಖೈಃ ರೋಮಕೂಪೈಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಂ ರಕ್ತಮುದ್ವಮನ್| ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಸಂವಿದನ್ ಶ್ರೋತ್ರಾದೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಶಬ್ದಾದಿವಿಷಯಾನವಿಜಾನನ್| ಸ್ವಿದ್ಯನ್ ಸ್ವೇದಯುಕ್ತಃ| ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ ಮೋಹಂ ಗಚ್ಛನ್| ವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ಯಃ ಅನಾರ್ದ್ರವದನಃ| ವೇದನಾತುರೋ ವೇದನಯಾ ಪೀಡಿತಃ ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಮಾಂಸಃ ದಂಶವ್ರಣಾದ್ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಾನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಯಸ್ಯ| ಪ್ರಾಯಶಃ ಪ್ರಾಯೇಣಾಸೂನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ವಿಜಹಾತಿ ತ್ಯಜತಿ| ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಾಖ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ತು ವಕ್ತ್ರೇಣ ದಶತ್ಯಧಿಕವ್ಯಥಶ್ಚ ಭವತಿ| 'ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ತನುದೀರ್ಘೋಚ್ಚ ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈರಿತಿ' ಮಞ್ಜರೀ| ಸಾಧ್ಯತಃ ಸಾಧ್ಯಸಂಜ್ಞಾದ್ ವೃಶ್ಚಿಕಾತ್ ಶೇಫಸ್ತಮ್ಭಾದಿಕಂ ಭವತಿ| ದಂಶಶ್ಚಾಙ್ಗಾನಾಂ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ಸೇಕಂ ಕರೋತೀವ| ಸ ಏವ ಸಾಧ್ಯಸಂಜ್ಞೋ ವೃಶ್ಚಿಕ ಉಷ್ಟ್ರವದ್ಧೂಮವರ್ಣತ್ವಾದುಷ್ಟ್ರಧೂಮ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ| ರಾತ್ರಿಚರಣಾಚ್ಚ ರಾತ್ರಿಕಃ||೧೪||

Adhikarana kaNabhAdInAM bhedanirdeshaH (15) · Śloka 15

............................ಪೃಥಕ್ ತು ಕಣಭಾದಿಷು| ವಿಕಾರಸಾಧನಾಭೇದಾತ್ ಭೇದಾಃ ಸನ್ತೋಽಪಿ ನೋದಿತಾಃ||೧೫||

ಕಣಭಾದಿಷ್ವಶೇಷೇಷು ಪೃಥಕ್ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತು ಭೇದಾಃ ಸನ್ತೋಽಪಿ ನ ಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ವಿಕಾರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಂ ಸಾಧನಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ಚಾಭೇದಾತ್|| ೧೫||

Adhikarana kITeShu vAtAdibhedAH (16) · Śloka 16

ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾಃ ಕೀಟಾಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಃ ಕಣಭೋನ್ದುರಾಃ| ಪ್ರಾಯೋ ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ ಸೋಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಾಃ||೧೬||

ಸರ್ವೇ ಕೀಟಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ವಾತಪಿತ್ತಾಧಿಕಾಃ| ಕಣಭೋನ್ದುರಾಸ್ತು ಪ್ರಾಯಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಃ| ವೃಶ್ಚಿಕಾ ಉಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಯೋ ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾಃ|| ೧೬||

Adhikarana cikitsAsUtram (17) · Śloka 17

ಯತ್ರ ಯಸ್ಯೈವ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಪ್ರತರ್ಕಯೇತ್| ತತ್ರ ತಸ್ಯೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೭||

ಯತ್ರ ಯಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಾಮಾಧಿಕ್ಯಂ ಪ್ರತರ್ಕಯೇತ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್ತತ್ರ ತಸ್ಯೈವ ವಿಪರೀತಗುಣೈರೌಷಧೈರ್ದ್ರವ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೭||

Adhikarana vAtikakITaviShalakShaNam (18) · Śloka 18

ಹೃತ್ಪೀಡೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಃ ಸ್ತಮ್ಭಃ ಸಿರಾಯಾಮೋಽಸ್ಥಿಪರ್ವರುಕ್| ಘೂರ್ಣನೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಗಾತ್ರಶ್ಯಾವತಾ ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ||೧೮||

ಹೃತ್ಪೀಡಾದಿಕಂ ವಾತಿಕೇ ಕೀಟವಿಷೇ ಭವತಿ| ವಾತಾಧಿಕೇ ಕೀಟವಿಷೇ ಹೃತ್ಪೀಡಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ| ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಹೃದಿ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ| ಊರ್ಧ್ವಾನಿಲಃ ಊರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಃ| ಸ್ತಮ್ಭಃ ಸ್ತಬ್ಧತಾಙ್ಗಾನಾಮ್| ಸಿರಾಯಾಮಃ ಸಿರಾಕರ್ಷಣಮ್| ಅಸ್ಥಿಷು ಪರ್ವಸು ಚ ರುಕ್ ಪೀಡಾವಿಶೇಷಃ| ಘೂರ್ಣನಂ ಭ್ರಮಣಮ್| ಉದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಗ್ರಥನಮಿವಾಙ್ಗಸ್ಯ| ಗಾತ್ರಶ್ಯಾವತಾ ಶರೀರೇ ಶ್ಯಾವವರ್ಣತ್ವಮ್|| ೧೮||

Adhikarana paittikakITaviShalakShaNam (19) · Śloka 19

ಸಂಜ್ಞಾನಾಶೋಷ್ಣನಿಃಶ್ವಾಸೌ ಹೃದ್ದಾಹಃ ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ| ಮಾಂಸಾವದರಣಂ ಶೋಫೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೯||

ಸಂಜ್ಞಾನಾಶಾದಿಕಂ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಕೀಟವಿಷೇ| (ಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ಕೀಟವಿಷೇ ಸಂಜ್ಞಾನಾಶಾದಯಃ ಸ್ಯುಃ| ಸಂಜ್ಞಾನಾಶೋ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಂಶಃ| ಉಷ್ಣಃ ಶ್ವಾಸ ಉಷ್ಣನಿಃಶ್ವಾಸಃ| ಹೃದಿ ದಾಹೋ ಹೃದ್ದಾಹಃ| ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ ಕಟುಕವಕ್ತ್ರತ್ವಮ್| ಮಾಂಸಸ್ಯಾವದರಣಂ ವ್ರಣಮುಖಾತ್ ಖಣ್ಡಶಃ ಪತನಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತತ್ಸಂಜ್ಞ್ಹೋ ರೋಗವಿಶೇಷಃ|| ೧೯||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShalakShaNam (20) · Śloka 20

ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಪ್ರಸೇಕೋತ್ಕ್ಲೇಶಪೀನಸೈಃ| ಸಶೈತ್ಯಮುಖಮಾಧುರ್ಯೈರ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೇ ವಿಷಮ್||೨೦||

ಛರ್ದ್ಯಾದಿಕಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೇ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಶೈತ್ಯಾದಿಸಹಿತೈಶ್ಛರ್ದ್ಯಾದಿಭಿರ್ಜಾನೀಯಾತ್| ಶೈತ್ಯಂ ಶರೀರೇ|| ೨೦||

Adhikarana vAtikakITaviShe cikitsA (21) · Śloka 21

ಪಿಣ್ಯಾಕೇನ ವ್ರಣಾಲೇಪಸ್ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ ವಾತಿಕೇ| ಸ್ವೇದೋ ನಾಡೀಪುಲಾಕಾದ್ಯೈರ್ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೨೧||

ವಾತಿಕಾದೀನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕ್ರಮೇಣಾಹ-ಪಿಣ್ಯಾಕೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಹಿತಾನ್ತೇನ ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ| ವಾತಿಕೇ ವಾಯವ್ಯೇ ವಿಷೇ ಪಿಣ್ಯಾಕೇನ ದಂಶವ್ರಣೇ ಲೇಪಸ್ತೈಲೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಃ| ತೈಲಕಥನೇನ ಘೃತಾದಿನಿಷೇಧಃ ಸೂಚಿತಃ| ನಾಡೀಪುಲಾಕಾದ್ಯೈಃ ಸ್ವೇದಃ ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ ಪುಲಾಕಾದಿಕೃತಃ ಸ್ವೇದಶ್ಚ| ಪುಲಾಕಃ ಪುಲಾಕಾಖ್ಯೋ ಧಾನ್ಯವಿಶೇಷಃ| ಪಲಲಂ ವಾ| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಕೃಸರೋತ್ಕಾರಿಕಾಪಾಯಸಪಿಣ್ಡಾದಯೋ ಗೃಹ್ಯನ್ತೇ| ಬೃಂಹಣೋ ವಿಧಿಃ ಬೃಂಹಣಲಂಘನಭೇದೇನ ದ್ವಿವಿಧೇಷೂಪಕ್ರಮೇಷು ಬೃಂಹಣೋಪಕ್ರಮಶ್ಚ ಹಿತಃ| ತಿಲಾನಾಂ ಸ್ನೇಹಾರ್ಥಂ ಪೀಡಿತಾನಾಂ ಕಿಟ್ಟಂ ಪಿಣ್ಯಾಕ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|| ೨೧||

Adhikarana paittikakITaviShe cikitsA (22) · Śloka 22

ಪೈತ್ತಿಕಂ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ಸೇಕೈಃ ಪ್ರದೇಹೈಶ್ಚಾತಿಶೀತಲೈಃ||೨೨||

ಶೀತಲೈರಿತ್ಯನ್ತೇನ ಪೈತ್ತಿಕೇ| ಪೈತ್ತಿಕಂ ವಿಷಂ ಶೀತಲೈಃ ಸ್ಪರ್ಶವೀರ್ಯಯೋಃ ಶೀತೈಃ ಸೇಕೈಃ ಪ್ರಲೇಪೈಶ್ಚ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ ಶಮಯೇತ್|| ೨೨||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShe cikitsA (23) · Śloka 23

ಲೇಖನಚ್ಛೇದನಸ್ವೇದವಮನೈಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಜಯೇತ್||೨೩||

ಲೇಖನಾದಿಭಿಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಜಯೇತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ವಿಷಂ ಲೇಖನಾದಿಭಿರ್ಜಯೇತ್| ಲೇಖನಂ ದಂಶವ್ರಣಸ್ಯ| ಛೇದೋ ದಂಶವ್ರಣಚ್ಛೇದಃ|| ೨೩||

Adhikarana kITabhedena doShAnusAraprayogAH (24) · Śloka 24

ಕೀಟಾನಾಂ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯೇನ ಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಾ||೨೪||

ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ವಾತಾದಿಭೇದೇನ ತ್ರಿವಿಧಾನಾಂ ಕೀಟಾನಾಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯೇನ ವಾತಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರಕಾರೇಣ ಕ್ರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಹಿತಾ|| ೨೪||

Adhikarana svedAdau sAmAnyaniyamaH (25) · Śloka 25

ಸ್ವೇದಾಲೇಪನಸೇಕಾಂಸ್ತು ಕೋಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಾಯೋವಚಾರಯೇತ್| ಅನ್ಯತ್ರ ಮುರ್ಚ್ಛಿತಾದ್ದಂಶಪಾಕತಃ ಕೋಥತೋಽಪಿ ವಾ||೨೫||

ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾ ದಂಶಪಾಕಾದ್ದಂಶಕೋಥಾಚ್ಚಾನ್ಯತ್ರ ಸರ್ವಕೀಟೇಷು ಪ್ರಾಯಃ ಕೋಷ್ಣಾನ್ ಸ್ವೇದಾದೀನವಚಾರಯೇತ್| ಪ್ರಾಯೋಗ್ರಹಣೇನ ಕುತ್ರಚಿಚ್ಛೀತಮಪಿ ಯೋಜ್ಯಮಿತಿಭಾವಃ|| ೨೫||

Adhikarana kAshyapoktaM daMshadhUpanam (26) · Śloka 26

ನೃಕೇಶಾಃ ಸರ್ಷಪಾಃ ಪೀತಾ ಗುಡೋ ಜೀರ್ಣಶ್ಚ ಧೂಪನಮ್| ವಿಷದಂಶಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪಃ ಪರಮಬ್ರವೀತ್||೨೬||

ನೃಕೇಶಾದಿನಾ ಕಾಶ್ಯಪೋಕ್ತಂ ದಂಶಧೂಪನಮ್| ಪೀತಾ ಇತಿ ಸರ್ಷಪವಿಶೇಷಣಮ್| ಜೀರ್ಣ ಇತಿ ಗುಡವಿಶೇಷಣಮ್|| ೨೬||

Adhikarana atideshena viShaghnavidhinirdeshaH (27) · Śloka 27

ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ವಿಧಿಂ ಸರ್ವ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ||೨೭||

ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ಸರ್ವಂ ವಿಧಿಂ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವೇಷು ಕೀಟವಿಷೇಷು ವಿಷಹರಂ ಸರ್ವಂ ವಿಧಿಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವಮನವಿರೇಚನಾದೀನಿ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೭||

Adhikarana ugrakITAdiShu visheShaH (28) · Śloka 28

ಸಾಧಯೇತ್ ಸರ್ಪವದ್ದಷ್ಟಾನ್ ವಿಷೋಗ್ರೈಃ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕೈಃ||೨೮||

ವಿಷೋಗ್ರೈರುಗ್ರವಿಷೈಃ ಕೀಟೈರ್ವೃಶ್ಚಿಕೈಶ್ಚ ದಷ್ಟಾನ್ ಸರ್ಪವತ್ ಸರ್ಪದಷ್ಟವತ್ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಅನೇನ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಷಾಧಿಕ್ಯೇ ಸರ್ಪಸ್ಯ ವಿಷೋಲ್ಬಣತಯಾ ತದ್ವತ್ಪ್ರತಿಕರ್ತ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯೂಹ್ಯಮ್|| ೨೮||

Adhikarana taNDulIyakAdiyogaH (29) · Śloka 29

ತಣ್ಡುಲೀಯಕತುಲ್ಯಾಂಶಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪಿಬನ್| ಯಾತಿ ಕೀಟವಿಷೈಃ ಕಮ್ಪಂ ನ ಕೈಲಾಸ ಇವಾನಿಲೈಃ||೨೯||

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಸಮಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಘೃತೇನ ಪಿಬನ್ ಪುರುಷಃ ಕೀಟವಿಷೈಃ ತಥಾ ಕಮ್ಪಂ ನ ಯಾತಿ ಯಥಾ ಕೈಲಾಸೋಽನಿಲೈಃ|| ೨೯||

Adhikarana dvau lepayogau (30) · Śloka 30

ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷತ್ವಗಾಲೇಪಃ ಶುದ್ಧೇ ಕೀಟವಿಷಾಪಹಃ| ಮುಕ್ತಾಲೇಪೋ ವರಃ ಶೋಫತೋದದಾಹಜ್ವರಪ್ರಣುತ್||೩೦||

ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಶುದ್ಧ ಇತಿ ವಾನ್ತವಿರಿಕ್ತೇ| ಮುಕ್ತಾಲೇಪಃ ಶೋಫಾದಿಪ್ರಣುದ್ವರಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಶ್ಚ| ಮುಕ್ತಾಲೇಪೋಽತಿಶಯೇನ ಕೀಟದಷ್ಟಾನಾಂ ಶೋಫಾದಿಘ್ನಃ|| ೩೦||

Adhikarana dashA~ggo agadaH (31) · Śloka 31

ವಚಾಹಿಙ್ಗುವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸೈನ್ಧವಂ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ| ಪಾಠಾ ಪ್ರತಿವಿಷಾ ವ್ಯೋಷಂ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್| ದಶಾಙ್ಗಮಗದಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್||೩೧||

ವಚಾದಿಭಿಃ ಕಾಶ್ಯಪವಿನಿರ್ಮಿತಂ ದಶಾಙ್ಗನಾಮಾನಮಗದಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್| ವಚಾದಿಕಂ ಕಾಶ್ಯಪಮುನಿನಾ ವಿನಿರ್ಮಿತಂ ದಶದ್ರವ್ಯಕೃತತ್ವಾದ್ದಶಾಙ್ಗಸಂಜ್ಞಮೇತಮಗದಮೌಷಧಯೋಗಮನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾಜ್ಜಲೇನಾಲೋಡ್ಯ ಪೀತ್ವ ಸರ್ವಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್|| ೩೧||

Adhikarana mahAsnehAdiyogaH (32) · Śloka 32

ಐಕಧ್ಯಂ ಕೀಟವಿಷಜಿನ್ಮಹಾಸ್ನೇಹಂ ಪಯೋ ಮಧು||೩೨||

ಚತ್ವಾರಃ ಸ್ನೇಹಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಮಧು ಚೇತ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಪೀತಂ ಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್||೩೨||

Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH (33) · Śloka 33

ಶಿಖಿಕುಕ್ಕುಟಜೈಃ ಪಿಚ್ಛಃ ಸತೈಲಲವಣೋತ್ತಮೈಃ| ಧೂಪೋ ಹನ್ತಿ ಕೃತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್||೩೩||

ಶಿಖಿಪಿಚ್ಛಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಃ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಂ ಶೀಘ್ರಂ ಹನ್ತಿ||೩೩||

Adhikarana kaNabhamatsyayorviSha cikitsA (34) · Śloka 34

ವಿಷೇ ಕಣಭಜೇ ಕುರ್ಯಾದುನ್ದುರೋಕ್ತಮುಪಕ್ರಮಮ್| ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಮಣ್ಡೂಕೇ ಲೇಪಃ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಮ್| ಮಧುತ್ರಿಕಟುಕಂ ಶ್ವೇತಪಿಣ್ಡಾಮೂಲಂ ಚ ಮತ್ಸ್ಯಜೇ||೩೪||

ಕಣಭವಿಷೇ ಉನ್ದುರೋಕ್ತಮಪಕ್ರಮಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸರ್ವ ಏವ ಕಣಭಾಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಕೀಟಾಃ ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚೇತಿ ಸುಶ್ರುತಟೀಕಾ| ಉನ್ದುರುರ್ಮೂಷಕಃ| ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರೇಣ ಸುಧಾಕ್ಷೀರೇಣ ಕಲ್ಕಿತಂ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಮಣ್ಡೂಕವಿಷೇ ಲೇಪಃ| ಮಣ್ಡೂಕೋ ದರ್ದುರಃ| ಮಧ್ವಾದಿನಾ ಲೇಪೋ ಮತ್ಸ್ಯವಿಷೇ| ಶ್ವೇತಪಿಣ್ಡಾಮೂಲಂ ಮದನಮೂಲಮ್| ಶ್ವೇತಭಿಣ್ಡಾ ಇತಿ ಚ ಪಾಠಃ| ಭಿಣ್ಡಾ ಭಿಣ್ಡೀತಕೋ ಭಿಣ್ಡೀ ಭಿಣ್ಡಕಃ ಕ್ಷೇತ್ರಸಮ್ಭವಃ| ಚತುಷ್ಪದಃ ಸುಶಾಕಶ್ಚ ಕರಪರ್ಣೋಸ್ರಪತ್ರಕಃ| ವೃತ್ತಬೀಜಶ್ಚತುಷ್ಪುಣ್ಡ್ರೋ ಭಿಣ್ಡ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ| ಗ್ರಾಹಿಣ್ಯುಷ್ಣಾ ರುಚಿಕರೀ ಸಾಮ್ಲಾ ಭಿಣ್ಡಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ| ಇತಿ ರಾಜನಿಘಣ್ಟೌ| 'ಮೂಲಾನಿ ಶ್ವೇತಭಣ್ಡೀನಾಮಿ'ತಿ ಚರಕಪಾಠಃ| ಭಿಣ್ಡಾ ವೇಣ್ಟ ಇತಿ ಭಾಷಾ|| ೩೪||

Adhikarana vacAdi agadaH (35) · Śloka 35

ವಚಾಂ ವಂಶತ್ವಚಂ ಪಾಠಾಂ ನತಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್| ದ್ವೇ ಬಲೇ ನಾಕುಲೀಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶಿರೀಷಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಗುಹಾಮತಿಗುಹಾಂ ಶ್ವೇತಾಮಜಗನ್ಧಾಂ ಶಿಲಾಜತು| ಕತ್ತೃಣಂ ಕಟಭೀಕ್ಷಾರಂ ಗೃಹಧೂಮಂ ಮನಶ್ಶಿಲಾಮ್| ರೋಹೀತಕಂ ಚ ಪಿತ್ತೇನ ಕಲ್ಕಯೇತ್ಸ ವರೋಽಗದಃ| ವಿಶ್ವಮ್ಭರಾದಿಷ್ವಾಲೇಪನಾವನಾಞ್ಜನಪಾನತಃ||೩೫||

ವಚಾದಿಕಂ ಕೇನಚಿತ್ ಪಿತ್ತೇನ ಕಲ್ಕಯೇತ್ ಸೋಗದೋ ವಿಶ್ವಮ್ಭರಾದಿಷ್ವಾಲೇಪನಾದಿತೋ ವರಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ| ಗುಹಾ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಅತಿಗುಹಾ ಸಾಲಪರ್ಣೀ| ಶ್ವೇತಾ ಕಟಭೀ| ಕತ್ತೃಣಂ ಭೂಸ್ತೃಣಮ್| ರೋಹೀತಕಂ ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಕಾಖ್ಯಮ್| ನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ| ಅಜಗನ್ಧಾ ಪಶುಗನ್ಧಾ ಶುಕ್ಲಾ| ಪಿತ್ತೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಆದಿಲೇಪಾದ್ ಗೋಪಿತ್ತೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|| ೩೫||

Adhikarana shatapadIviShe agadaH (36) · Śloka 36

ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಜಶಕೃತ್ಕ್ಷಾರಃ ಸುರಸಃ ಸಾಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ| ಮದಿರಾಮಣ್ಡಸಂಯುಕ್ತೋ ಹಿತಃ ಶತಪದೀವಿಷೇ||೩೬||

ಸ್ವರ್ಜಿಕಾದಿಭಿರಗದಃ ಶತಪದ್ಯಾಃ ಕರ್ಣಜಲೂಕಿಕಾಯಾ ವಿಷೇ ಹಿತಃ| ಅಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ ಶಙ್ಖಿನೀ|| ೩೬||

Adhikarana gRuhagodhikAviShe agadaH (37) · Śloka 37

ಕಪಿತ್ಥಮಕ್ಷಿಪೀಡೋಽರ್ಕಬೀಜಂ ತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಮ್| ಕರಞ್ಜೋ ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ಚ ಗೃಹಗೋಧೀವಿಷಾಪಹಃ||೩೭||

ಕಪಿತ್ಥಾದಿಭಿರಗದೋ ಗೃಹಗೋಧೀವಿಷಾಪಹಃ| ಕಪಿತ್ಥೋ ದಧಿತ್ಥಃ| ಕರಞ್ಜೋ ನಕ್ತಮಾಲಃ|| ೩೭||

Adhikarana sarvaviShe agadaH (38) · Śloka 38

ಕಾಕಾಣ್ಡಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಿಷಾಣಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಃ| ಪ್ರಶಸ್ತೋ ಬರ್ಹಿಣೋಽಣ್ಡೇನ ತದ್ವದ್ವಾಯಸಪೀಲುಕಃ||೩೮||

ಕಾಕಸ್ಯಾಣ್ಡೇನ ಯುಕ್ತಸ್ತಣ್ಡುಲೀಯಕಃ ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತೋಽಗದಃ| ತದ್ವಚ್ಚ ಮಯೂರಾಣ್ಡೇನ ವಾಯಸಪೀಲುಕಃ ಕಾಕಪೀಲುಕಫಲಾನಿ| ಕಾಕಪೀಲುಕೋ ಗುಞ್ಜಾ|| ೩೮||

Adhikarana makShikAviShe agadaH (39) · Śloka 39

ತಗರಂ ನಾಗರಂ ನಾಗಕೇಸರಂ ಮರಿಚನಿ ಚ| ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಾನಲೇಪಾಭ್ಯಾಂ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಷನಾಶನಮ್||೩೯||

ತಗರಾದಿಕಂ ಪಾನಲೇಪಾಭ್ಯಾಂ ಪಾನೇ ಲೇಪನೇ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಷನಾಶನಂ ಭವತಿ|| ೩೯||

Adhikarana varaTIviShe agadaH (40) · Śloka 40

ಸಿತಾಸಿತೇ ಚ ಲವಣೇ ಮರಿಚಂ ಚ ಸನಾಗರಮ್| ಫಣಿಜ್ಜಕರಸೋಪೇತಂ ವರಟೀನಾಂ ವಿಷಾಪಹಮ್||೪೦||

ಸಿತಾಸಿತಲವಣಾದಿಕಂ ವರಟೀನಾಂ ಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಂ ವಿಷಾಪಹಮ್| ಸಿತಲವಣಂ ಶುಕ್ಲಲವಣಮ್| ಅಸಿತಲವಣಂ ಕೃಷ್ಣಲವಣಮ್| ಫಣಿಜ್ಜಕೋ ಮರುವಕಃ, ತಸ್ಯ ರಸಃ|| ೪೦||

Adhikarana vRushcikaviShacikitsA sadyaH kartavyam (41) · Śloka 41

ಸದ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ದಂಶಂ ಚಕ್ರತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಸಿದ್ಧೇನ ಕವೋಷ್ಣೇನೇತರೇಣ ವಾ| ಲವಣೋತ್ತಮಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ| ಸಿಞ್ಚೇತ್ಕೋಷ್ಣಾರನಾಲೇನ ಸಕ್ಷೀರಲವಣೇನ ವಾ| ಉಪನಾಹೋ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಃ ಕಲ್ಕೋಜಾಜ್ಯಾಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ||೪೧||

ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಾಧಿಕ್ಯಾತ್ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪೃಥಗಾಹ-ಸದ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಚಕ್ರಾದೇವ ಗೃಹೀತಂ ತೈಲಮಾಮಂ ಚಕ್ರತೈಲಂ ತೇನಾಥವಾ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಯಾ ಸಾಲಪರ್ಣ್ಯಾ ಸಿದ್ಧೇನೇಷದುಷ್ಣೇನೇತರೇಣ ತಿಲತೈಲೇನ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ದಂಶಂ ಸದ್ಯಃ ಸೇಚಯೇತ್| ಅಥವಾ ಸಲವಣೋತ್ತಮೇನ ಘೃತೇನ| ಲವಣೋತ್ತಮಂ ಸೈನ್ಧವಮ್| ಅಥವಾ ಕೋಷ್ಣೇನ ಕ್ಷೀರಲವಣಯುಕ್ತೇನಾರನಾಲೇನ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಉಪನಾಹೋ ದಂಶೇ ಬನ್ಧಃ| ಅಜಾಜಿರಜಮೋದಾ| 'ಸಕ್ಷಾರಲವಣೇನ ವಾ' ಇತಿ ಚ ಪಾಠಃ|| ೪೧||

Adhikarana svedAdi upacArAH daMshasthale (42) · Śloka 42

ಆದಂಶಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ರಜನೀಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷಶಿರೀಷಫಲಪುಷ್ಪಜೈಃ||೪೨||

ಆದಂಶಮಿತಿ ಯತ್ರ ದಂಶಸ್ತತ್ರ ಸ್ವೇದಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ರಜನ್ಯಾದಿಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ದಂಶೇ| ಸ್ವೇದಿತಮನನ್ತರೋಕ್ತೇನಾಜಾಜೀಕಲ್ಕೇನ ಕೃತೋಪನಾಹಸ್ವೇದಮಾದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಾವಧಿಪರಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ರಜನ್ಯಾದಿಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇದವಕಿರೇತ್| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಫಲಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ|| ೪೨||

Adhikarana lepanam (43) · Śloka 43

ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ಚ ಸುರಸಾಗ್ರಜಮ್| ಲೇಪಃ ಸುಖೋಷ್ಣಶ್ಚ ಹಿತಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗೋಮಯೋಽಪಿ ವಾ||೪೩||

ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲೇನ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಸುರಸಾಗ್ರಜಂ ಲೇಪೇ| ಸುಖೋಷ್ಣಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋಽಪಿ ವಾ ಗೋಮಯಃ ಮಾತುಲುಙ್ಗಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾದಮ್ಲೀಭೂತೇನ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಸುರಸಾಗ್ರಜಂ ಪ್ರಲೇಪವಿಷಯೇ ಹಿತಮ್| ಸುರಸಾಗ್ರಜಂ ಸುರಸಪುಷ್ಪಮ್| ಸುಖೋಷ್ಣ ಈಷದುಷ್ಣಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗೋಮಯೋ ವಾ ಲೇಪನಾಯ ಹಿತಃ| ಪಿಣ್ಯಾಕಪೇಷಣಸ್ಯಾನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾತ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಗೋಮೂತ್ರಮೇವ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್|| ೪೩||

Adhikarana pAnam (44) · Śloka 44

ಪಾನೇ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತ&ಲ್ತ್; ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಭೂರಿಶರ್ಕರಮ್| ಗುಡೋದಕಂ ವ ಸುಹಿಮಂ ಚಾತುರ್ಜಾತಕವಾಸಿತಮ್||೪೪||

ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಂ ಘೃತಂ ಪಾನೇ ಅಥವಾ ಭೂರಿಶರ್ಕರಂ ಕ್ಷೀರಮ್| ಸುಬೋಧಮ್||೪೪||

Adhikarana shUlaghno lepaH (45) · Śloka 45

ಪಲಾಶಬೀಜಂ ಶೂಲಘ್ನೋ ಲೇಪೋಽರ್ಕಕ್ಷೀರಭಾವಿತಮ್||೪೫||

ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಭಾವಿತಂ ಪಲಾಶಬೀಜಂ ವೃಶ್ಚಿಕೇಷು ಶೂಲಘ್ನೋ ಲೇಪಃ|| ೪೫||

Adhikarana agadAH (46) · Śloka 46

ಪಾರಾವತಶಕೃತ್ಪಥ್ಯಾ ತಗರಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಬೀಜಪೂರರಸೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ವರೋಽಯಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಗದಃ| ಮನೋಹ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಂ ಹಿಙ್ಗು ಮಾಲತೀಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ| ಗೋಶಕೃದ್ರಸಪಿಷ್ಟೇಯಂ ಗುಲಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದ್ದಿತೇ| ಲಶುನೋ ಮರಿಚಂ ಹಿಙ್ಗು ಸುರಸಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ಗುಲಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತಶಙ್ಕರೀ||೪೬||

ಪಾರಾವತಪುರೀಷಾದಿಕೋಽಗದಃ ಸುಬೋಧಃ| ತಥೈವ ಚ ಮನೋಹ್ವಾದಿಗುಲಿಕಾ| ಲಶುನಾದಿಕಾ ಚ| ವೃಶ್ಚಿಕೇನಾರ್ದ್ದಿತಃ ಪೀಡಿತೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತಃ ಶಙ್ಕರೀ ಸುಖಕರೀ|| ೪೬||

Adhikarana uShTradaMShTrAlepayogaH (47) · Śloka 47

ಸಶೈವಲೋಷ್ಟ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಹನ್ತಿ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್||೪೭||

ಉಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಶೈವಲೇನ ಯುಕ್ತಾ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಂ ಹನ್ತಿ| ಶೈವಲೋಪೇತಾ ಉಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಲೇಪಾದ್ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಂ ನಾಶಯತಿ|| ೪೭||

Adhikarana lepA~jjanArthe gulikA (49) · Śloka 48

ಹಿಙ್ಗುನಾ ಹರಿತಾಲೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನ ಚ| ಲೇಪಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಂ ಗುಲಿಕಾ ಪರಮಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಪಹಾ||೪೮||

ಹಿಙ್ಗುಹರಿತಾಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನ ಕೃತಾ ಗುಲಿಕಾ ಪರಮಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಪಹಾ ಲೇಪೇಽಞ್ಜನೇ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ|| ೪೯||

Adhikarana kara~jjAdidaMshalepanam (49) · Śloka 49

ಕರಞ್ಜಾರ್ಜುನಶೇಲೂನಾಂ ಕಟಭ್ಯಾಃ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ| ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಚ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮಸ್ತುನಾ ದಂಶಲೇಪನಮ್||೪೯||

ಕರಞ್ಜಾದೀನಾಂ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮಸ್ತುನಾ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ವೃಶ್ಚಿಕದಂಶೇ ಲೇಪನಮ್||೪೯||

Adhikarana pippalyAdilepaH (50) · Śloka 50

ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮರಿಚಂ ಯಷ್ಟಿಂ ಶ್ವ್ವೇತಾಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್| ಸಹದೇವಾಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಚ ಕಲ್ಕಯೇತ್| ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಲೇಪೋಽಲಿವಿಷನಾಶನಃ||೫೦||

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದೀನಿ ಕುತಲಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ಕಲ್ಕಿತಾನಿ ಲೇಪೋಽಲಿವಿಷೇ| ಅಲಿರ್ವೃಶ್ಚಿಕಃ|| ೫೦||

Adhikarana mohAdiShu lepayogaH (51) · Śloka 51

ಯೋ ಮುಹ್ಯತಿ ಪ್ರಶ್ವಸಿತಿ ಪ್ರಲಪತ್ಯುಗ್ರವೇದನಃ| ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಾನಿಶಾಕೃಷ್ಣಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾತಿವಿಷೋಷಣಮ್| ಸಾಲಾಬುವೃನ್ತಂ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೧||

ಯಃ ಕೀಟದಷ್ಟೋ ಮೋಹಾದಿಯುಕ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಾದಿಕಂ ಮರಿಚಾನ್ತಮಲಾಬುವೃನ್ತಸಹಿತಂ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಂ ದಂಶಲೇಪನಮ್| ವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟೋ ಯೋ ನರೋ ಮುಹ್ಯತಿ ಮೋಹಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಶ್ವಸಿತಿ ತಮಕಶ್ವಾಸಯುಕ್ತಶ್ಚ ಭವತಿ ಉಗ್ರವೇದನಸ್ತೀವ್ರವೇದನಾಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಲಪತಿ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾನಿ ಭಾಷತೇ ತಸ್ಯ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಮಲಾಬುವೃನ್ತಸಹಿತಂ ಪಥ್ಯಾದಿಕಂ ಪ್ರಲೇಪನಂ ಹಿತಮ್| ವಾರ್ತಾಕರಸೋ ವಾರ್ತಾಕಫಲರಸಃ| ವಾರ್ತಾಕಸ್ತರ್ಕ್ಕಾರೀ| ಅಲಾಬುವೃನ್ತಮಲಾಬುಪತ್ರವೃನ್ತಮ್|| ೫೧||

Adhikarana daMshe kaNDUvAdau lepaH (52) · Śloka 52

ಆದಂಶೇ ಯಸ್ಯ ಕಣ್ಡೂಃ ಸ್ಯಾತ್ಕೋಥಃ ಕೋಠ ದಾರುಣಮ್| ತಸ್ಯ ಲೇಪಸ್ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಯವಕ್ಷಾರೋಽಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ| ಪಾರಾವತಶಕೃತ್ಕಾನ್ತಾಸ್ವರ್ಜಿಕಾಗ್ನಿಹರೇಣವಃ| ರಸೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಕ್ಷಾರೇಣಾರ್ಕಸ್ಯ ವಾ ದ್ರುತಾಃ||೫೨||

ದಂಶ ಏವಾದಂಶಸ್ತತ್ರ ಯಸ್ಯ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಕಂ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಲೇಪಸ್ತ್ರಿಕಟುಕಾದಯೋ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನಾರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ದ್ರುತಾಃ|| ೫೨||

Adhikarana hRudayapIDAdau visheShaH (53) · Śloka 53

ಹೃದಯಂ ಪೀಡ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚಿಮಿಚಿಮಾಯನಮ್| ದನ್ತೌಷ್ಠದಂಶೋ ರೋಮ್ಣಾಂ ಚ ಹರ್ಷಸ್ತಸ್ಯ ನಿವರ್ತ್ತತೇ| ವೇಗೋ ವಿಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾಹಾನ್ನೈವ ವಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ವಿನಾ| ತತ್ರ ಕುರ್ವೀತ ದಂಶಸ್ಯ ಲೇಪನಂ ಮಸ್ತುಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಶ್ವೇತಪಾಟಲ್ಯತಿವಿಷಾಹರಿದ್ರಾಹರಿಣೀನತೈಃ| ಬಿಲ್ವಮೂಲಯವಕ್ಷಾರಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾಗಧಿಕಾಯುತೈಃ||೫೩||

ಯಸ್ಯ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತಸ್ಯ ಹೃದಯಪೀಡಾದಿರೋಮಹರ್ಷಾನ್ತಂ ಭವತಿ ತಸ್ಯ ವಿಷವೇಗಃ ಪಞ್ಚಾಹಾದ್ವಿನಿವರ್ತತೇ ಕ್ರಿಯಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ವಿನಾ ನೈವ ವಾ ನಿವರ್ತತೇ| ತತ್ರ ಹೃದಯಪೀಡಾದೌ ಶ್ವೇತಪಾಟಲ್ಯಾದಿರ್ಬಿಲ್ಬಮೂಲಾದಿಯುಕ್ತೈರ್ಮಸ್ತುಕಲ್ಕಿತೈರ್ದಂಶಸ್ಯ ಪ್ರಲೇಪನಂ ಕುರ್ವೀತ| ಹಾರಿಣೀ ಪೀತಯೂಥಿಕಾ|| ೫೩||

Adhikarana utkarttanAdau visheShaH (54) · Śloka 54

ಉತ್ಕೃತ್ಯ ಇವಾದಂಶಃ ಶೂನಃ ಕ್ಲಿನ್ನೋ ಹತಚ್ಛವಿಃ| ಜಮ್ಬೂಫಲನಿಭಂ ರಕ್ತಂ ಕೂಜನ್ ವಮತಿ ಚೇಷ್ಟತೇ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಪ್ರಸ್ವಿದ್ಯತಿ ಚ ಯೋ ಮುಹುಃ| ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕುಷ್ಠತಗರನಾಕುಲೀಪೀಲುಪಿಪ್ಪಲೀಃ| ಬೃಹತೀಂ ಚಾಚ್ಛ್ವಸುರಯಾ ತಸ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವಿಲೇಪನಮ್||೫೪||

ಉತ್ಕೃತ್ಯತ ಇವ ಛಿದ್ಯತ ಇವಾದಂಶೋ ದಂಶ ಇತ್ಯೇವಮಾದಿಕಂ ಯತ್ರ ತತ್ರ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾದೀನಾಚ್ಛ್ವಸುರಯಾ ಪಿಷ್ಟೇನ ಲೇಪನಮ್|| ೫೪||

Adhikarana ugrAliviShe kramaH (55) · Śloka 55

ಸರ್ವತ್ರ ಚೋಗ್ರಾಲಿವಿಷೇ ಪಾಯಯೇನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ| ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸಿರಾಂ ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ವಮನಾಞ್ಜನನಾವನಮ್| ಉಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಮಧುರಂ ಭೋಜನಂ ಚಾನಿಲಾಪಹಮ್||೫೫||

ಸರ್ವತ್ರ ಚೋಗ್ರಾಣಾಮಲೀನಾಂ ವಿಷೇ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ ಪಾಯಯೇತ್| ಸರ್ವತ್ರೇತಿ ಸರ್ವವಿಕಾರೇಷು| ಅನಿಲಾಪಹಾನ್ತಮುಗ್ರಾಲಿವಿಷೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಉಗ್ರಾಲಿಬಿಷೇ ಸರ್ಪಕೋಥಜನಿತೋಗ್ರವಿಷವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟೇ ಸರ್ವತ್ರ ಶೂನರಸನತ್ವಾದಿವಿಷವಿಕಾರೇಷು| ಅಥವಾ ಉಗ್ರೇ ದಾರುಣೇ ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷೇ ದಧಿ ಚ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ದಧಿಸರ್ಪಿಷೀ ತೇ ಪಾಯಯೇತ್ ಭಿಷಗಿತಿ ಶೇಷಃ| ಸಿರಾಂ ಲಲಾಟಾದಿಸ್ಥಾಂ ಯಥಾಸನ್ನಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ವಮನಾದಿಕಂ ವಾತಹರಮುಷ್ಣಾದಿಗುಣಂ ಭೋಜನಞ್ಚ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ವಾತಘ್ನತ್ವೇಽಪಿ ಲವಣಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣತ್ವಾನ್ನಿಷೇಧಃ|| ೫೫||

Adhikarana nAgarAdi agadaH (56) · Śloka 56

ನಾಗರಂ ಗೃಹಕಪೋತಪುರೀಷಂ ಬೀಜಪೂರಕರಸೋ ಹರಿತಾಲಮ್| ಸೈನ್ಧವಞ್ಚ ವಿನಿಹನ್ತ್ಯಗದೋಽಯಂ ಲೇಪತೋಽಲಿಕುಲಜಂ ವಿಷಮಾಶು||೫೬||

ನಾಗರಾದಿಕೋಽಗದೋ ಲೇಪನಾದಲಿಕುಲಜಂ ವ್ರುಶ್ಚಿಕಸಮೂಹಜಂ ವಿಷಮಾಶು ವಿನಿಹನ್ತಿ| ಗೃಹಕಪೋತಸ್ಯ ಪಾರಾವತಸ್ಯ ಪುರೀಷಮ್| ಬೀಜಪೂರರಸಪಿಷ್ಟೋ ನಾಗರಾದಿಕೋಯಮಗದಃ ಪ್ರಲೇಪನಾತ್ಸರ್ವವೃಶ್ಚಿಕೋದ್ಭೂತಂ ವಿಷಂ ಸದ್ಯ ಏವ ಹನ್ತಿ|| ೫೬||

Adhikarana vRushcikaviShaM paramauShadham (57) · Śloka 57

ಅನ್ತೇ ವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟಾನಾಂ ಸಮುದೀರ್ಣೇ ಭೃಶಂ ವಿಷೇ| ವಿಷೇಣಾಲೇಪಯೇದ್ದಂಶಂ ಸ್ಥಾವರೇಣ ಯಥೋಚಿತಮ್||೫೭||

ವೃಶ್ಚಿಕವಿಷಸ್ಯ ಪರಮೌಷಧಮಾಹ-ಅನ್ತೇ ಇತಿ| ಅನನ್ತರೋಕ್ತಾಯಾಂ ಕ್ರಿಯಾಯಾಮಸಿದ್ಧಾಯಾಂ ವ್ರುಶ್ಚಿಕಜೇ ವಿಷೇ ಭೃಶಂ ಸಮುದೀರ್ಣೇ ಸ್ಥಾವರೇಣ ವಿಷೇಣ ಯಥೋಚಿತಂ ಕೃತ್ವ ದಂಶಮಾಲೇಪಯೇತ್| ಅತ್ರಾನ್ತಶಬ್ದಕಥನೇನ ಪ್ರಾಣಸನ್ದೇಹಕಾರಿಣೋ ವಿಷಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ನಾನ್ಯೋಪಾಯಿನ್ಯೇವ ಗದೇ ಕಾರ್ಯ ಇತಿ ಚ ದ್ಯೋತ್ಯತೇ| ವಿಷೇಣ ಸ್ಥಾವರೇಣ ವತ್ಸನಾಭಾದಿನಾ ದಂಶವ್ರಣಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೫೭||

Adhikarana ucciTi~gge visheShaH (58) · Śloka 58

ಕ್ರಿಯೇಯಮುಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಽಪಿ ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಚ ಪಾಂಸುಭಿಃ| ಉದ್ವರ್ತನಂ ಸುಖಾಮ್ಲೋಷ್ಣೈಸ್ತಥಾ ಪ್ರಚ್ಛಾದನಂ ಘನೈಃ||೫೮||

ಇಯಂ ಚ ವೃಶ್ಚಿಕೋಕ್ತಾ ಕ್ರಿಯಾ ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಽಪಿ ಯೋಜ್ಯಾ| ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿನಾ ಸುಖಾಮ್ಲೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ಪಾಂಸುಭಿಃ ಪ್ರತಿಲೋಮಮುದ್ವರ್ತನಂ ತಥಾ ಘನೈಃ ಪಾಂಸುಭಿಃ ಪ್ರಚ್ಛಾದನಂ ಚ ಹಿತಮ್|| ೫೮||

Adhikarana kuTajaphalAdiyogaH pAnAdau (59) · Śloka 59

ಕುಟಜಸ್ಯ ಫಲಂ ಕುಷ್ಠಂ ಮಾಲತೀ ಫಲಿನೀ ನತಮ್| ತಿಕ್ತೇಕ್ಷ್ವಾಕುಶ್ಚ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಪಾನಪ್ರಧಮನಾದಿಭಿಃ| ವೃಶ್ಚಿಕೋನ್ದುರುಲೂತಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ಚ ವಿಷಾಪಹಮ್| ಸಮಾನಮಮೃತೇನೇದಂ ಗರಶೇಷಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೫೯||

ಕುಟಜಫಲಾದಿಕಂ ತಿಕ್ತೇಕ್ಷ್ವಾಕ್ವನ್ತಮೌಷಧಂ ಪಾನಾದಿಭಿರ್ವೃಶ್ಚಿಕಾದಿವಿಷಾಪಹಮಮೃತಸಮಮ್| ಗರಶೇಷಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್|| ೫೯||

Adhikarana arkakShIrabhAvito~agadaH (60-43) · Śloka 43

ಅರ್ಕಸ್ಯ ದುಗ್ಧೇನ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ತ್ರಿರ್ಭಾವಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲಿಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಮ್| ಏಷೋಽಗದೋ ಹನ್ತಿ ವಿಷಾಣಿ ಕೀಟ ಭುಜಙ್ಗಲೂತೋನ್ದುರುವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಮ್||೬೦|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಕೀಟವಿಷ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೩||

ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಮಿಶ್ರಂ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ತ್ರೀನ್ ವಾರಾನರ್ಕದುಗ್ಧೇನ ಭಾವಿತಮಗದಃ ಕೀಟಾದೀನಾಂ ವಿಷಾಣಿ ಹನ್ತಿ| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ತ್ರಿವಾರಂ ಭಾವಿತಂ ಪೇಷಣಶೇಷಣಾದಿಸಂಸ್ಕಾರವಿಶೇಷೇಣ ಸಮ್ಪಾದಿತವೀರ್ಯಂ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಮಿಶ್ರೀಕೃತ್ಯ ಗುಲಿಕಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏಷೋಽಗದಃ ಕೀಟಾದೀನಾಂ ವಿಷಂ ಹನ್ತಿ|| ೬೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ