Adhikarana atha kITaviShapratiShedho nAma tricatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಕೀಟವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹಸ್ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः कीटविषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति हस् स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
Adhikarana kITasvarUpam (2) · Śloka 2
ಸರ್ಪಾಣಾಮೇವ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಣ್ಡಶವಕೋಥಜಾಃ|
ದೋಷೈರ್ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾಃ ಕೀಟಾಶ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ||೨||
View original
सर्पाणामेव विण्मूत्रशुक्राण्डशवकोथजाः|
दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च युक्ताः कीटाश्चतुर्विधाः||२||
Adhikarana vAyavyAH kITAH (3) · Śloka 3
ಕುಮ್ಭೀನಸಸ್ತುಣ್ಡಿಕೇರೀ ಶೃಙ್ಗೀ ಶತಕುಲೀರಕಃ|
ಉಚ್ಚಿಟಿಙೋಽಗ್ನಿನಾಮಾ ಚ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಙ್ಗೋ ಮಯೂರಕಃ|
ಅಹಿಜೋರಭ್ರಕಾವರ್ತ್ತಶಾರಿಕಾಮುಖವೈದಲಾಃ|
ಶರಾವಕುರ್ದ್ದೌ ಪರುಷಶ್ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷೋ ಹಿ ಜಾರಕಃ|
ಅಷ್ಟಾದಶೇತಿ ವಾಯವ್ಯಾ: ಕೀಟಾ ವಾತಪ್ರಕೋಪನಾಃ||೩||
View original
कुम्भीनसस्तुण्डिकेरी शृङ्गी शतकुलीरकः|
उच्चिटिङोऽग्निनामा च चिच्चिटाङ्गो मयूरकः|
अहिजोरभ्रकावर्त्तशारिकामुखवैदलाः|
शरावकुर्द्दौ परुषश्चित्रशीर्षो हि जारकः|
अष्टादशेति वायव्या: कीटा वातप्रकोपनाः||३||
Adhikarana AgneyAH kITAH (4) · Śloka 4
ಆಗ್ನೇಯಾಃ ಕೀಟಾಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಃ ಕಣಭಕೋ ವರಟೀಪತ್ರವೃಶ್ಚಿಕಃ|
ವಿನಾಸಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕಾ ವಿನ್ದುಲೋ ಭ್ರಮರಸ್ತಥಾ|
ಬಾಹ್ಯಕೀ ಪಿಚ್ಚಿಟಃ ಕುಮ್ಭೀವರ್ಚಃ ಕೀಟೋಽರಿಮೇದಕಃ|
ದುನ್ದುಭಿಃ ಪದ್ಮಕೀಟಶ್ಚ ಮಕರಃ ಶತಪಾದಕಃ|
ಪಞ್ಚಾಲಃ ಪಾಕಮತ್ಸ್ಯಶ್ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮತುಣ್ಡೋಽಥ ಗರ್ದಭಿಃ|
ಕ್ಲೀತಃ ಕೃಮಿಶರಾರೀ ಚ ಯಶ್ಚಾಪ್ಯುತ್ಕ್ಲೇಶಕಃ ಸ್ಮೃತಃ|
ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರಾಗ್ನೇಯಾಃ ಕೀಟಾಃ ಪಿತ್ತವಿಕಾರದಾಃ||೪||
View original
आग्नेयाः कीटाः कौण्डिन्यकः कणभको वरटीपत्रवृश्चिकः|
विनासिका ब्राह्मणिका विन्दुलो भ्रमरस्तथा|
बाह्यकी पिच्चिटः कुम्भीवर्चः कीटोऽरिमेदकः|
दुन्दुभिः पद्मकीटश्च मकरः शतपादकः|
पञ्चालः पाकमत्स्यश्च सूक्ष्मतुण्डोऽथ गर्दभिः|
क्लीतः कृमिशरारी च यश्चाप्युत्क्लेशकः स्मृतः|
चतुर्विंशतिराग्नेयाः कीटाः पित्तविकारदाः||४||
Adhikarana saumyAH kITAH (5) · Śloka 5
ವಿಶ್ವಮ್ಭರಃ ಪಞ್ಚಶುಷ್ಕಃ ಪಞ್ಚಕೃಷ್ಣೋಽಥ ಕೋಕಿಲಃ|
ಸ್ಥೈರ್ಯಕಃ ಪ್ರಚಲಾಕಶ್ಚ ವಟಭಃ ಕಿಟಿಭೋ ಜಟೀ|
ಸೂಚೀಮುಖಃ ಕೃಷ್ಣಗೋಧಾ ದರ್ಭಃ ಕಾಷಾಯವಾಸಿಕಃ|
ತ್ರಯೋದಶೈತೇ ನಿರ್ದ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಸೌಮ್ಯಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಕೋಪನಾಃ||೫||
View original
विश्वम्भरः पञ्चशुष्कः पञ्चकृष्णोऽथ कोकिलः|
स्थैर्यकः प्रचलाकश्च वटभः किटिभो जटी|
सूचीमुखः कृष्णगोधा दर्भः काषायवासिकः|
त्रयोदशैते निर्द्दिष्टाः सौम्याः श्लेष्मप्रकोपनाः||५||
Adhikarana sa~gkIrNAH kITAH (6) · Śloka 6
ತುಙ್ಗನಾಸಶ್ಚಿಪಿಲಕಸ್ತಾಲಕೋ ವಾಹಕಸ್ತಥಾ|
ಕೋಷ್ಠಾಗಾರೀ ಕೃಮಿಕರೋ ಯಶ್ಚ ಮಣ್ಡಲಪುಚ್ಛಕಃ|
ತುಣ್ಡನಾಭಃ ಸರ್ಷಪಕೋ ಮದ್ಗುಲಿಃ ಶಮ್ಬುಕಸ್ತಥಾ|
ಅಗ್ನಿಕೀಟಶ್ಚ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಾಣನಾಶನಾಃ||೬||
View original
तुङ्गनासश्चिपिलकस्तालको वाहकस्तथा|
कोष्ठागारी कृमिकरो यश्च मण्डलपुच्छकः|
तुण्डनाभः सर्षपको मद्गुलिः शम्बुकस्तथा|
अग्निकीटश्च सङ्कीर्णा द्वादश प्राणनाशनाः||६||
Adhikarana bhedAnusAraM daMshalakShaNam (7) · Śloka 7
ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕೀಟೈರ್ವಾಯವ್ಯೈರ್ದ್ದಂಶಸ್ತೋದರುಜೋಲ್ಬಣಃ|
ಆಗ್ನೇಯೈರಲ್ಪಸಂಸ್ರಾವೋ ದಾಹರಾಗವಿಸರ್ಪವಾನ್|
ಪಕ್ವಪೀಲುಫಲಪ್ರಖ್ಯಃ ಖರ್ಜೂರಸದೃಶೋಽಥ ವಾ|
ಕಫಾದಿಕೈರ್ಮನ್ದರುಜಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸನ್ನಿಭಃ|
ಸ್ರಾವಾಢ್ಯಃ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಸ್ತು ದಂಶಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೈಃ||೭||
View original
दष्टस्य कीटैर्वायव्यैर्द्दंशस्तोदरुजोल्बणः|
आग्नेयैरल्पसंस्रावो दाहरागविसर्पवान्|
पक्वपीलुफलप्रख्यः खर्जूरसदृशोऽथ वा|
कफादिकैर्मन्दरुजः पक्वोदुम्बरसन्निभः|
स्रावाढ्यः सर्वलिङ्गस्तु दंशः स्यात्सान्निपातिकैः||७||
Adhikarana kITaviShavegAH (8) · Śloka 8
ವೇಗಾಶ್ಚ ಸರ್ಪವಚ್ಛೋಫೋ ವರ್ದ್ಧಿಷ್ಣುರ್ವಿಸ್ರರಕ್ತತಾ|
ಶಿರೋಽಕ್ಷಿಗೌರವಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಭ್ರಮಃ ಶ್ವಾಸೋಽತಿವೇದನಾ||೮||
View original
वेगाश्च सर्पवच्छोफो वर्द्धिष्णुर्विस्ररक्तता|
शिरोऽक्षिगौरवं मूर्च्छा भ्रमः श्वासोऽतिवेदना||८||
Adhikarana kITadaMshe sAmAnyali~ggam (9) · Śloka 9
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾ ಶೋಫೋ ಜ್ವರಃ ಕಣ್ಡೂರರೋಚಕಃ||೯||
View original
सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूररोचकः||९||
Adhikarana vAtikAdInAM daMshanopAyAH (10) · Śloka 10
ವಾತಿಕಃ ಪಕ್ಷವಾತೇನ ಸ್ಪರ್ಶದ್ದಶತಿ ಪೈತ್ತಿಕಃ|
ಮುಖೇನ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಕೀಟಃ ಸರ್ವಥಾ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಃ||೧೦||
View original
वातिकः पक्षवातेन स्पर्शद्दशति पैत्तिकः|
मुखेन श्लैष्मिकः कीटः सर्वथा सान्निपातिकः||१०||
Adhikarana kaNabhadaShTe lakShaNam (11) · Śloka 11
ದಷ್ಟಸ್ಯ ಕಣಭೈಃ ಶೋಫೋ ವಿಸರ್ಪೋ ವಮಥುರ್ಜ್ವರಃ|
ದಂಶಶ್ಚ ಕರ್ಣಿಕಾಕಾರಃ ಶ್ಯಾವರಕ್ತೋ ವಿಶೀರ್ಯತೇ||೧೧||
View original
दष्टस्य कणभैः शोफो विसर्पो वमथुर्ज्वरः|
दंशश्च कर्णिकाकारः श्यावरक्तो विशीर्यते||११||
Adhikarana trikaNTakAdidaMshalakShaNAni (12) · Śloka 12
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಸ್ತು ದಷ್ಟಸ್ಯ ನಾನಾವರ್ಣೋಽಥವಾ ಸಿತಃ|
ದಂಶೋ ಭವೇಚ್ಛ್ವಯಥುಮಾನ್ ಮೋಹೋ ಭೇದಶ್ಚ ವರ್ಚಸಃ|
ಕೃಕಲಾಸೇಽರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರಾಭಃ ಸ್ರಾವವಾನ್ ಭೃಶಲೋಹಿತಃ|
ದಂಶೋ ರಕ್ತೈಶ್ಚಿತಃ ಸ್ಫೋಟೈಃ ಸಶೂಲೈರ್ದಮ್ಭವೋದ್ಭವಃ|
ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾರ್ಪಿತಃ ಪೀತಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ದಾರ್ದುರಃ ಸರುಕ್|
ದಂಶೋ ದಷ್ಟಃ ಸತೃಣ್ನಿದ್ರೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾವಾನ್ ಹರಿತಂ ವಮೇತ್|
ಮಾತ್ಸ್ಯೋ ದಂಶಃ ಸರುಗ್ದಾಹಃ ಪ್ರಾಗೇವೋಕ್ತೋ ಜಲೌಕಸಾಮ್|
ವಿಶ್ವಭರಕೃತೋ ದಂಶಃ ಶೋಫಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತಃ|
ಕಫೋದ್ವಮಮತೀಸಾರಂ ಕುರುತೇ ಕೋಠಜನ್ಮ ಚ|
ಪೀತಃ ಶತಪದೀದಂಶಃ ಸ್ವೇದರುಗ್ರಾಗಶೋಫವಾನ್|
ಅತಸೀಪುಷ್ಪವರ್ಣೋ ವಾ ಪಿಟಕಾವನ್ಭ್ರಮಪ್ರದಃ|
ಗೃಹಗೋಧಿಕಯಾ ಸ್ವೇದತೋದಶ್ವಯಥುದಾಹವಾನ್|
ಕ್ಲೇದೀ ಚ ದಂಶೋ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಹೃತ್ಪೀಡಾಗ್ರನ್ಥಿಸಮ್ಭವಃ|
ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಮಶಕೈರೀಷಚ್ಛ್ವಯಥುರ್ಮನ್ದವೇದನಃ|
ಅಸಾಧ್ಯಕೀಟಸದೃಶಮಸಾಧ್ಯಮಶಕಕ್ಷತಮ್|
ಪ್ರಾಯೇಣ ಮಕ್ಷಿಕಾ ನೇತ್ರೇ ದಶನ್ತಿ ಶ್ವಯಥೂಲ್ಬಣಃ|
ತದ್ದಂಶೋ ದಾಹಕಣ್ಡೂಮಾಂಸ್ತಾಸಾಂ ತು ಸ್ಥಾಲಿಕಾಂ ತ್ಯಜೇತ್|
ತದ್ದಷ್ಟೇ ಪಿಟಕಾ ಶ್ಯಾವಾ ಸ್ರಾವಿಣೀ ಭೂರ್ಯುಪದ್ರವಾ|
ರುಗ್ವಾನ್ ಪಿಪೀಲಿಕಾದಂಶೋ ವಹ್ನಿನೇವ ಚ ದಹ್ಯತೇ||೧೨||
View original
त्रिकण्टकैस्तु दष्टस्य नानावर्णोऽथवा सितः|
दंशो भवेच्छ्वयथुमान् मोहो भेदश्च वर्चसः|
कृकलासेऽर्द्धचन्द्राभः स्राववान् भृशलोहितः|
दंशो रक्तैश्चितः स्फोटैः सशूलैर्दम्भवोद्भवः|
एकदंष्ट्रार्पितः पीतः कण्डूमान् दार्दुरः सरुक्|
दंशो दष्टः सतृण्निद्रो मूर्च्छावान् हरितं वमेत्|
मात्स्यो दंशः सरुग्दाहः प्रागेवोक्तो जलौकसाम्|
विश्वभरकृतो दंशः शोफकण्डूरुजान्वितः|
कफोद्वममतीसारं कुरुते कोठजन्म च|
पीतः शतपदीदंशः स्वेदरुग्रागशोफवान्|
अतसीपुष्पवर्णो वा पिटकावन्भ्रमप्रदः|
गृहगोधिकया स्वेदतोदश्वयथुदाहवान्|
क्लेदी च दंशो दष्टस्य हृत्पीडाग्रन्थिसम्भवः|
कण्डूमान् मशकैरीषच्छ्वयथुर्मन्दवेदनः|
असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्|
प्रायेण मक्षिका नेत्रे दशन्ति श्वयथूल्बणः|
तद्दंशो दाहकण्डूमांस्तासां तु स्थालिकां त्यजेत्|
तद्दष्टे पिटका श्यावा स्राविणी भूर्युपद्रवा|
रुग्वान् पिपीलिकादंशो वह्निनेव च दह्यते||१२||
Adhikarana avamUtritalakShaNam (13) · Śloka 13
ಜಲಬಿನ್ದುನಿಭೈಃ ಸ್ಫೋಟೈರ್ದಾಹಕಣ್ಡೂರುಜಾನ್ವಿತೈಃ|
ಯದ್ಗಾತ್ರಮಾಚಿತಂ ಸೋಷ್ಮ ತದ್ವಿದ್ಯಾದವಮೂತ್ರಿತಮ್||೧೩||
View original
जलबिन्दुनिभैः स्फोटैर्दाहकण्डूरुजान्वितैः|
यद्गात्रमाचितं सोष्म तद्विद्यादवमूत्रितम्||१३||
Adhikarana vRushcikaviShaM bhedAH lakShaNAni ca (14) · Śloka 14
ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾದೌ ದಹತಿ ವಹ್ನಿವತ್|
ಊರ್ಧ್ವಮಾರೋಹತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದಂಶೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ತಿಷ್ಠತಿ|
ದಂಶಃ ಸದ್ಯೋತಿರುಕ್ ಶ್ಯಾವಸ್ತುದ್ಯತೇ ಸ್ಫುಟತೀವ ಚ|
ತೇ ಗವಾದಿಶಕೃತ್ ಕೋಥಾದ್ದಿಗ್ಧದಷ್ಟಾದಿಕೋಪತಃ|
ಸರ್ಪಕೋಥಾಚ್ಚ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ಮನ್ದಮಧ್ಯಮಹಾವಿಷಾಃ|
ಮನ್ದಾಃ ಪೀತಾಃ ಸಿತಾಃ ಶ್ಯಾವಾ ರೂಕ್ಷಾಃ ಕರ್ಬುರಮೇಚಕಾಃ|
ರೋಮಶಾ ಬಹುಪರ್ವಾಣೋ ಲೋಹತಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋದರಾಃ|
ಧೂಮ್ರೋದರಾಸ್ತ್ರಿಪರ್ವಾಣೋ ಮಧ್ಯಾಸ್ತು ಕಪಿಲಾರುಣಾಃ|
ಪಿಶಙ್ಗಾಃ ಶಬಲಾಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಶೋಣಿತಾಭಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ|
ಅಗ್ನ್ಯಾಭಾ ದ್ವ್ಯೇಕಪರ್ವಾಣೋ ರಕ್ತಾಸಿತಸಿತೋದರಾಃ|
ತೈರ್ದಷ್ಟಃ ಶೂನರಸನಃ ಸ್ತಬ್ಧಗಾತ್ರೋ ರುಜಾರ್ದಿತಃ|
ಖೈರ್ವಮನ್ ಶೋಣಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಸಂವಿದನ್|
ಸ್ವಿದ್ಯನ್ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ ವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ಯೋ ವಿಹ್ವಲೋ ವೇದನಾತುರಃ|
ವಿಶೀರ್ಯಮಾಣಮಾಂಸಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶೋ ವಿಜಹಾತ್ಯಸೂನ್|
ಉಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗಸ್ತು ವಕ್ತ್ರೇಣ ದಶತ್ಯಭ್ಯಧಿಕವ್ಯಥಃ|
ಸಾಧ್ಯತೋ ವೃಶ್ಚಿಕಾತ್ಸ್ತಮ್ಭಂ ಶೇಫಸೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮತಾಮ್|
ಕರೋತಿ ಸೇಕಮಙ್ಗಾನಾಂ ದಂಶಃ ಶೀತಾಮ್ಬುನೇವ ಚ|
ಉಷ್ಟ್ರವರ್ಣತಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಹ್ಯುಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಃ|
ರಾತ್ರಿಕೋ ರಾತ್ರಿಚಾರಾಚ್ಚ.............................||೧೪||
View original
वृश्चिकस्य विषं तीक्ष्णमादौ दहति वह्निवत्|
ऊर्ध्वमारोहति क्षिप्रं दंशे पश्चात्तु तिष्ठति|
दंशः सद्योतिरुक् श्यावस्तुद्यते स्फुटतीव च|
ते गवादिशकृत् कोथाद्दिग्धदष्टादिकोपतः|
सर्पकोथाच्च सम्भूताः मन्दमध्यमहाविषाः|
मन्दाः पीताः सिताः श्यावा रूक्षाः कर्बुरमेचकाः|
रोमशा बहुपर्वाणो लोहताः पाण्डुरोदराः|
धूम्रोदरास्त्रिपर्वाणो मध्यास्तु कपिलारुणाः|
पिशङ्गाः शबलाश्चित्राः शोणिताभा महाविषाः|
अग्न्याभा द्व्येकपर्वाणो रक्तासितसितोदराः|
तैर्दष्टः शूनरसनः स्तब्धगात्रो रुजार्दितः|
खैर्वमन् शोणितं कृष्णमिन्द्रियार्थानसंविदन्|
स्विद्यन् मूर्च्छन् विशुष्कास्यो विह्वलो वेदनातुरः|
विशीर्यमाणमांसश्च प्रायशो विजहात्यसून्|
उच्चिटिङ्गस्तु वक्त्रेण दशत्यभ्यधिकव्यथः|
साध्यतो वृश्चिकात्स्तम्भं शेफसो हृष्टरोमताम्|
करोति सेकमङ्गानां दंशः शीताम्बुनेव च|
उष्ट्रवर्णतया प्रोक्तः स एव ह्युष्ट्रधूमकः|
रात्रिको रात्रिचाराच्च.............................||१४||
Adhikarana kaNabhAdInAM bhedanirdeshaH (15) · Śloka 15
............................ಪೃಥಕ್ ತು ಕಣಭಾದಿಷು|
ವಿಕಾರಸಾಧನಾಭೇದಾತ್ ಭೇದಾಃ ಸನ್ತೋಽಪಿ ನೋದಿತಾಃ||೧೫||
View original
............................पृथक् तु कणभादिषु|
विकारसाधनाभेदात् भेदाः सन्तोऽपि नोदिताः||१५||
Adhikarana kITeShu vAtAdibhedAH (16) · Śloka 16
ವಾತಪಿತ್ತೋತ್ತರಾಃ ಕೀಟಾಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಃ ಕಣಭೋನ್ದುರಾಃ|
ಪ್ರಾಯೋ ವಾತೋಲ್ಬಣವಿಷಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಃ ಸೋಷ್ಟ್ರಧೂಮಕಾಃ||೧೬||
View original
वातपित्तोत्तराः कीटाः श्लैष्मिकाः कणभोन्दुराः|
प्रायो वातोल्बणविषा वृश्चिकाः सोष्ट्रधूमकाः||१६||
Adhikarana cikitsAsUtram (17) · Śloka 17
ಯತ್ರ ಯಸ್ಯೈವ ದೋಷಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾಧಿಕ್ಯಂ ಪ್ರತರ್ಕಯೇತ್|
ತತ್ರ ತಸ್ಯೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೭||
View original
यत्र यस्यैव दोषस्य लिङ्गाधिक्यं प्रतर्कयेत्|
तत्र तस्यौषधैः कुर्याद्विपरीतगुणैः क्रियाम्||१७||
Adhikarana vAtikakITaviShalakShaNam (18) · Śloka 18
ಹೃತ್ಪೀಡೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಃ ಸ್ತಮ್ಭಃ ಸಿರಾಯಾಮೋಽಸ್ಥಿಪರ್ವರುಕ್|
ಘೂರ್ಣನೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ಗಾತ್ರಶ್ಯಾವತಾ ವಾತಿಕೇ ವಿಷೇ||೧೮||
View original
हृत्पीडोर्ध्वानिलः स्तम्भः सिरायामोऽस्थिपर्वरुक्|
घूर्णनोद्वेष्टनं गात्रश्यावता वातिके विषे||१८||
Adhikarana paittikakITaviShalakShaNam (19) · Śloka 19
ಸಂಜ್ಞಾನಾಶೋಷ್ಣನಿಃಶ್ವಾಸೌ ಹೃದ್ದಾಹಃ ಕಟುಕಾಸ್ಯತಾ|
ಮಾಂಸಾವದರಣಂ ಶೋಫೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಪೈತ್ತಿಕೇ||೧೯||
View original
संज्ञानाशोष्णनिःश्वासौ हृद्दाहः कटुकास्यता|
मांसावदरणं शोफो रक्तपित्तं च पैत्तिके||१९||
Adhikarana shlaiShmikakITaviShalakShaNam (20) · Śloka 20
ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಪ್ರಸೇಕೋತ್ಕ್ಲೇಶಪೀನಸೈಃ|
ಸಶೈತ್ಯಮುಖಮಾಧುರ್ಯೈರ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೇ ವಿಷಮ್||೨೦||
View original
छर्द्यरोचकहृल्लासप्रसेकोत्क्लेशपीनसैः|
सशैत्यमुखमाधुर्यैर्विद्याच्छ्लेष्माधिके विषम्||२०||
Adhikarana vAtikakITaviShe cikitsA (21) · Śloka 21
ಪಿಣ್ಯಾಕೇನ ವ್ರಣಾಲೇಪಸ್ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಶ್ಚ ವಾತಿಕೇ|
ಸ್ವೇದೋ ನಾಡೀಪುಲಾಕಾದ್ಯೈರ್ಬೃಂಹಣಶ್ಚ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ||೨೧||
View original
पिण्याकेन व्रणालेपस्तैलाभ्यङ्गश्च वातिके|
स्वेदो नाडीपुलाकाद्यैर्बृंहणश्च विधिर्हितः||२१||
Adhikarana paittikakITaviShe cikitsA (22) · Śloka 22
ಪೈತ್ತಿಕಂ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ಸೇಕೈಃ ಪ್ರದೇಹೈಶ್ಚಾತಿಶೀತಲೈಃ||೨೨||
View original
पैत्तिकं स्तम्भयेत्सेकैः प्रदेहैश्चातिशीतलैः||२२||
Adhikarana shlaiShmikakITaviShe cikitsA (23) · Śloka 23
ಲೇಖನಚ್ಛೇದನಸ್ವೇದವಮನೈಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಂ ಜಯೇತ್||೨೩||
View original
लेखनच्छेदनस्वेदवमनैः श्लैष्मिकं जयेत्||२३||
Adhikarana kITabhedena doShAnusAraprayogAH (24) · Śloka 24
ಕೀಟಾನಾಂ ತ್ರಿಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯೇನ ಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಾ||೨೪||
View original
कीटानां त्रिप्रकाराणां त्रैविध्येन क्रिया हिता||२४||
Adhikarana svedAdau sAmAnyaniyamaH (25) · Śloka 25
ಸ್ವೇದಾಲೇಪನಸೇಕಾಂಸ್ತು ಕೋಷ್ಣಾನ್ ಪ್ರಾಯೋವಚಾರಯೇತ್|
ಅನ್ಯತ್ರ ಮುರ್ಚ್ಛಿತಾದ್ದಂಶಪಾಕತಃ ಕೋಥತೋಽಪಿ ವಾ||೨೫||
View original
स्वेदालेपनसेकांस्तु कोष्णान् प्रायोवचारयेत्|
अन्यत्र मुर्च्छिताद्दंशपाकतः कोथतोऽपि वा||२५||
Adhikarana kAshyapoktaM daMshadhUpanam (26) · Śloka 26
ನೃಕೇಶಾಃ ಸರ್ಷಪಾಃ ಪೀತಾ ಗುಡೋ ಜೀರ್ಣಶ್ಚ ಧೂಪನಮ್|
ವಿಷದಂಶಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪಃ ಪರಮಬ್ರವೀತ್||೨೬||
View original
नृकेशाः सर्षपाः पीता गुडो जीर्णश्च धूपनम्|
विषदंशस्य सर्वस्य काश्यपः परमब्रवीत्||२६||
Adhikarana atideshena viShaghnavidhinirdeshaH (27) · Śloka 27
ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ವಿಧಿಂ ಸರ್ವ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ||೨೭||
View original
विषघ्नं च विधिं सर्व कुर्यात् संशोधनानि च||२७||
Adhikarana ugrakITAdiShu visheShaH (28) · Śloka 28
ಸಾಧಯೇತ್ ಸರ್ಪವದ್ದಷ್ಟಾನ್ ವಿಷೋಗ್ರೈಃ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕೈಃ||೨೮||
View original
साधयेत् सर्पवद्दष्टान् विषोग्रैः कीटवृश्चिकैः||२८||
Adhikarana taNDulIyakAdiyogaH (29) · Śloka 29
ತಣ್ಡುಲೀಯಕತುಲ್ಯಾಂಶಾಂ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪಿಬನ್|
ಯಾತಿ ಕೀಟವಿಷೈಃ ಕಮ್ಪಂ ನ ಕೈಲಾಸ ಇವಾನಿಲೈಃ||೨೯||
View original
तण्डुलीयकतुल्यांशां त्रिवृतां सर्पिषा पिबन्|
याति कीटविषैः कम्पं न कैलास इवानिलैः||२९||
Adhikarana dvau lepayogau (30) · Śloka 30
ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷತ್ವಗಾಲೇಪಃ ಶುದ್ಧೇ ಕೀಟವಿಷಾಪಹಃ|
ಮುಕ್ತಾಲೇಪೋ ವರಃ ಶೋಫತೋದದಾಹಜ್ವರಪ್ರಣುತ್||೩೦||
View original
क्षीरिवृक्षत्वगालेपः शुद्धे कीटविषापहः|
मुक्तालेपो वरः शोफतोददाहज्वरप्रणुत्||३०||
Adhikarana dashA~ggo agadaH (31) · Śloka 31
ವಚಾಹಿಙ್ಗುವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸೈನ್ಧವಂ ಗಜಪಿಪ್ಪಲೀ|
ಪಾಠಾ ಪ್ರತಿವಿಷಾ ವ್ಯೋಷಂ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್|
ದಶಾಙ್ಗಮಗದಂ ಪೀತ್ವಾ ಸರ್ವಕೀಟವಿಷಂ ಜಯೇತ್||೩೧||
View original
वचाहिङ्गुविडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली|
पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्|
दशाङ्गमगदं पीत्वा सर्वकीटविषं जयेत्||३१||
Adhikarana mahAsnehAdiyogaH (32) · Śloka 32
ಐಕಧ್ಯಂ ಕೀಟವಿಷಜಿನ್ಮಹಾಸ್ನೇಹಂ ಪಯೋ ಮಧು||೩೨||
View original
ऐकध्यं कीटविषजिन्महास्नेहं पयो मधु||३२||
Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH (33) · Śloka 33
ಶಿಖಿಕುಕ್ಕುಟಜೈಃ ಪಿಚ್ಛಃ ಸತೈಲಲವಣೋತ್ತಮೈಃ|
ಧೂಪೋ ಹನ್ತಿ ಕೃತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಕೀಟವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್||೩೩||
View original
शिखिकुक्कुटजैः पिच्छः सतैललवणोत्तमैः|
धूपो हन्ति कृतः शीघ्रं कीटवृश्चिकजं विषम्||३३||
Adhikarana kaNabhamatsyayorviSha cikitsA (34) · Śloka 34
ವಿಷೇ ಕಣಭಜೇ ಕುರ್ಯಾದುನ್ದುರೋಕ್ತಮುಪಕ್ರಮಮ್|
ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಮಣ್ಡೂಕೇ ಲೇಪಃ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಕಲ್ಕಿತಮ್|
ಮಧುತ್ರಿಕಟುಕಂ ಶ್ವೇತಪಿಣ್ಡಾಮೂಲಂ ಚ ಮತ್ಸ್ಯಜೇ||೩೪||
View original
विषे कणभजे कुर्यादुन्दुरोक्तमुपक्रमम्|
शिरीषबीजं मण्डूके लेपः स्नुक्क्षीरकल्कितम्|
मधुत्रिकटुकं श्वेतपिण्डामूलं च मत्स्यजे||३४||
Adhikarana vacAdi agadaH (35) · Śloka 35
ವಚಾಂ ವಂಶತ್ವಚಂ ಪಾಠಾಂ ನತಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್|
ದ್ವೇ ಬಲೇ ನಾಕುಲೀಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶಿರೀಷಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್|
ಗುಹಾಮತಿಗುಹಾಂ ಶ್ವೇತಾಮಜಗನ್ಧಾಂ ಶಿಲಾಜತು|
ಕತ್ತೃಣಂ ಕಟಭೀಕ್ಷಾರಂ ಗೃಹಧೂಮಂ ಮನಶ್ಶಿಲಾಮ್|
ರೋಹೀತಕಂ ಚ ಪಿತ್ತೇನ ಕಲ್ಕಯೇತ್ಸ ವರೋಽಗದಃ|
ವಿಶ್ವಮ್ಭರಾದಿಷ್ವಾಲೇಪನಾವನಾಞ್ಜನಪಾನತಃ||೩೫||
View original
वचां वंशत्वचं पाठां नतं सुरसमञ्जरीम्|
द्वे बले नाकुलीं कुष्ठं शिरीषं रजनीद्वयम्|
गुहामतिगुहां श्वेतामजगन्धां शिलाजतु|
कत्तृणं कटभीक्षारं गृहधूमं मनश्शिलाम्|
रोहीतकं च पित्तेन कल्कयेत्स वरोऽगदः|
विश्वम्भरादिष्वालेपनावनाञ्जनपानतः||३५||
Adhikarana shatapadIviShe agadaH (36) · Śloka 36
ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಜಶಕೃತ್ಕ್ಷಾರಃ ಸುರಸಃ ಸಾಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ|
ಮದಿರಾಮಣ್ಡಸಂಯುಕ್ತೋ ಹಿತಃ ಶತಪದೀವಿಷೇ||೩೬||
View original
स्वर्जिकाजशकृत्क्षारः सुरसः साक्षिपीडकः|
मदिरामण्डसंयुक्तो हितः शतपदीविषे||३६||
Adhikarana gRuhagodhikAviShe agadaH (37) · Śloka 37
ಕಪಿತ್ಥಮಕ್ಷಿಪೀಡೋಽರ್ಕಬೀಜಂ ತ್ರಿಕಟುಕಾನ್ವಿತಮ್|
ಕರಞ್ಜೋ ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ಚ ಗೃಹಗೋಧೀವಿಷಾಪಹಃ||೩೭||
View original
कपित्थमक्षिपीडोऽर्कबीजं त्रिकटुकान्वितम्|
करञ्जो द्वे हरिद्रे च गृहगोधीविषापहः||३७||
Adhikarana sarvaviShe agadaH (38) · Śloka 38
ಕಾಕಾಣ್ಡಯುಕ್ತಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಿಷಾಣಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಃ|
ಪ್ರಶಸ್ತೋ ಬರ್ಹಿಣೋಽಣ್ಡೇನ ತದ್ವದ್ವಾಯಸಪೀಲುಕಃ||೩೮||
View original
काकाण्डयुक्तः सर्वेषां विषाणां तण्डुलीयकः|
प्रशस्तो बर्हिणोऽण्डेन तद्वद्वायसपीलुकः||३८||
Adhikarana makShikAviShe agadaH (39) · Śloka 39
ತಗರಂ ನಾಗರಂ ನಾಗಕೇಸರಂ ಮರಿಚನಿ ಚ|
ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಾನಲೇಪಾಭ್ಯಾಂ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಷನಾಶನಮ್||೩೯||
View original
तगरं नागरं नागकेसरं मरिचनि च|
प्रयुक्तं पानलेपाभ्यां मक्षिकाविषनाशनम्||३९||
Adhikarana varaTIviShe agadaH (40) · Śloka 40
ಸಿತಾಸಿತೇ ಚ ಲವಣೇ ಮರಿಚಂ ಚ ಸನಾಗರಮ್|
ಫಣಿಜ್ಜಕರಸೋಪೇತಂ ವರಟೀನಾಂ ವಿಷಾಪಹಮ್||೪೦||
View original
सितासिते च लवणे मरिचं च सनागरम्|
फणिज्जकरसोपेतं वरटीनां विषापहम्||४०||
Adhikarana vRushcikaviShacikitsA sadyaH kartavyam (41) · Śloka 41
ಸದ್ಯೋ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ದಂಶಂ ಚಕ್ರತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್|
ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಸಿದ್ಧೇನ ಕವೋಷ್ಣೇನೇತರೇಣ ವಾ|
ಲವಣೋತ್ತಮಯುಕ್ತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ|
ಸಿಞ್ಚೇತ್ಕೋಷ್ಣಾರನಾಲೇನ ಸಕ್ಷೀರಲವಣೇನ ವಾ|
ಉಪನಾಹೋ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಃ ಕಲ್ಕೋಜಾಜ್ಯಾಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ||೪೧||
View original
सद्यो वृश्चिकजं दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्|
विदारिगन्धासिद्धेन कवोष्णेनेतरेण वा|
लवणोत्तमयुक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः|
सिञ्चेत्कोष्णारनालेन सक्षीरलवणेन वा|
उपनाहो घृते भृष्टः कल्कोजाज्याः ससैन्धवः||४१||
Adhikarana svedAdi upacArAH daMshasthale (42) · Śloka 42
ಆದಂಶಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್|
ರಜನೀಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷಶಿರೀಷಫಲಪುಷ್ಪಜೈಃ||೪೨||
View original
आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्|
रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः||४२||
Adhikarana lepanam (43) · Śloka 43
ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಂ ಚ ಸುರಸಾಗ್ರಜಮ್|
ಲೇಪಃ ಸುಖೋಷ್ಣಶ್ಚ ಹಿತಃ ಪಿಣ್ಯಾಕೋ ಗೋಮಯೋಽಪಿ ವಾ||೪೩||
View original
मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम्|
लेपः सुखोष्णश्च हितः पिण्याको गोमयोऽपि वा||४३||
Adhikarana pAnam (44) · Śloka 44
ಪಾನೇ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತ&ಲ್ತ್; ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಭೂರಿಶರ್ಕರಮ್|
ಗುಡೋದಕಂ ವ ಸುಹಿಮಂ ಚಾತುರ್ಜಾತಕವಾಸಿತಮ್||೪೪||
View original
पाने सर्पिर्मधुयुत&ल्त्; क्षीरं वा भूरिशर्करम्|
गुडोदकं व सुहिमं चातुर्जातकवासितम्||४४||
Adhikarana shUlaghno lepaH (45) · Śloka 45
ಪಲಾಶಬೀಜಂ ಶೂಲಘ್ನೋ ಲೇಪೋಽರ್ಕಕ್ಷೀರಭಾವಿತಮ್||೪೫||
View original
पलाशबीजं शूलघ्नो लेपोऽर्कक्षीरभावितम्||४५||
Adhikarana agadAH (46) · Śloka 46
ಪಾರಾವತಶಕೃತ್ಪಥ್ಯಾ ತಗರಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್|
ಬೀಜಪೂರರಸೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ವರೋಽಯಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಗದಃ|
ಮನೋಹ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಂ ಹಿಙ್ಗು ಮಾಲತೀಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ|
ಗೋಶಕೃದ್ರಸಪಿಷ್ಟೇಯಂ ಗುಲಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದ್ದಿತೇ|
ಲಶುನೋ ಮರಿಚಂ ಹಿಙ್ಗು ಸುರಸಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್|
ಅರ್ಕಕ್ಷೀರೇಣ ಗುಲಿಕಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾರ್ದಿತಶಙ್ಕರೀ||೪೬||
View original
पारावतशकृत्पथ्या तगरं विश्वभेषजम्|
बीजपूररसोन्मिश्रं वरोऽयं वृश्चिकागदः|
मनोह्वा सैन्धवं हिङ्गु मालतीपल्लवानि च|
गोशकृद्रसपिष्टेयं गुलिका वृश्चिकार्द्दिते|
लशुनो मरिचं हिङ्गु सुरसं विश्वभेषजम्|
अर्कक्षीरेण गुलिका वृश्चिकार्दितशङ्करी||४६||
Adhikarana uShTradaMShTrAlepayogaH (47) · Śloka 47
ಸಶೈವಲೋಷ್ಟ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾ ಚ ಹನ್ತಿ ವೃಶ್ಚಿಕಜಂ ವಿಷಮ್||೪೭||
View original
सशैवलोष्ट्रदंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिकजं विषम्||४७||
Adhikarana lepA~jjanArthe gulikA (49) · Śloka 48
ಹಿಙ್ಗುನಾ ಹರಿತಾಲೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೇನ ಚ|
ಲೇಪಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಾಂ ಗುಲಿಕಾ ಪರಮಂ ವೃಶ್ಚಿಕಾಪಹಾ||೪೮||
View original
हिङ्गुना हरितालेन मातुलुङ्गरसेन च|
लेपाञ्जनाभ्यां गुलिका परमं वृश्चिकापहा||४८||
Adhikarana kara~jjAdidaMshalepanam (49) · Śloka 49
ಕರಞ್ಜಾರ್ಜುನಶೇಲೂನಾಂ ಕಟಭ್ಯಾಃ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ|
ಶಿರೀಷಸ್ಯ ಚ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಮಸ್ತುನಾ ದಂಶಲೇಪನಮ್||೪೯||
View original
करञ्जार्जुनशेलूनां कटभ्याः कुटजस्य च|
शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंशलेपनम्||४९||
Adhikarana pippalyAdilepaH (50) · Śloka 50
ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮರಿಚಂ ಯಷ್ಟಿಂ ಶ್ವ್ವೇತಾಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀಮ್|
ಸಹದೇವಾಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಚ ಕಲ್ಕಯೇತ್|
ಕುತಲಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ಲೇಪೋಽಲಿವಿಷನಾಶನಃ||೫೦||
View original
पिप्पलीं मरिचं यष्टिं श्व्वेतां सुरसमञ्जरीम्|
सहदेवामपामार्गं तण्डुलीयं च कल्कयेत्|
कुतलक्षारतोयेन लेपोऽलिविषनाशनः||५०||
Adhikarana mohAdiShu lepayogaH (51) · Śloka 51
ಯೋ ಮುಹ್ಯತಿ ಪ್ರಶ್ವಸಿತಿ ಪ್ರಲಪತ್ಯುಗ್ರವೇದನಃ|
ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಾನಿಶಾಕೃಷ್ಣಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾತಿವಿಷೋಷಣಮ್|
ಸಾಲಾಬುವೃನ್ತಂ ವಾರ್ತಾಕರಸಪಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೧||
View original
यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपत्युग्रवेदनः|
तस्य पथ्यानिशाकृष्णामञ्जिष्ठातिविषोषणम्|
सालाबुवृन्तं वार्ताकरसपिष्टं प्रलेपनम्||५१||
Adhikarana daMshe kaNDUvAdau lepaH (52) · Śloka 52
ಆದಂಶೇ ಯಸ್ಯ ಕಣ್ಡೂಃ ಸ್ಯಾತ್ಕೋಥಃ ಕೋಠ ದಾರುಣಮ್|
ತಸ್ಯ ಲೇಪಸ್ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಯವಕ್ಷಾರೋಽಕ್ಷಿಪೀಡಕಃ|
ಪಾರಾವತಶಕೃತ್ಕಾನ್ತಾಸ್ವರ್ಜಿಕಾಗ್ನಿಹರೇಣವಃ|
ರಸೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಕ್ಷಾರೇಣಾರ್ಕಸ್ಯ ವಾ ದ್ರುತಾಃ||೫೨||
View original
आदंशे यस्य कण्डूः स्यात्कोथः कोठ दारुणम्|
तस्य लेपस्त्रिकटुकं यवक्षारोऽक्षिपीडकः|
पारावतशकृत्कान्तास्वर्जिकाग्निहरेणवः|
रसेन मातुलुङ्गस्य क्षारेणार्कस्य वा द्रुताः||५२||
Adhikarana hRudayapIDAdau visheShaH (53) · Śloka 53
ಹೃದಯಂ ಪೀಡ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚಿಮಿಚಿಮಾಯನಮ್|
ದನ್ತೌಷ್ಠದಂಶೋ ರೋಮ್ಣಾಂ ಚ ಹರ್ಷಸ್ತಸ್ಯ ನಿವರ್ತ್ತತೇ|
ವೇಗೋ ವಿಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾಹಾನ್ನೈವ ವಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ವಿನಾ|
ತತ್ರ ಕುರ್ವೀತ ದಂಶಸ್ಯ ಲೇಪನಂ ಮಸ್ತುಕಲ್ಕಿತೈಃ|
ಶ್ವೇತಪಾಟಲ್ಯತಿವಿಷಾಹರಿದ್ರಾಹರಿಣೀನತೈಃ|
ಬಿಲ್ವಮೂಲಯವಕ್ಷಾರಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾಗಧಿಕಾಯುತೈಃ||೫೩||
View original
हृदयं पीड्यते यस्य मूर्च्छा चिमिचिमायनम्|
दन्तौष्ठदंशो रोम्णां च हर्षस्तस्य निवर्त्तते|
वेगो विषस्य पञ्चाहान्नैव वा क्रियया विना|
तत्र कुर्वीत दंशस्य लेपनं मस्तुकल्कितैः|
श्वेतपाटल्यतिविषाहरिद्राहरिणीनतैः|
बिल्वमूलयवक्षारसूक्ष्ममागधिकायुतैः||५३||
Adhikarana utkarttanAdau visheShaH (54) · Śloka 54
ಉತ್ಕೃತ್ಯ ಇವಾದಂಶಃ ಶೂನಃ ಕ್ಲಿನ್ನೋ ಹತಚ್ಛವಿಃ|
ಜಮ್ಬೂಫಲನಿಭಂ ರಕ್ತಂ ಕೂಜನ್ ವಮತಿ ಚೇಷ್ಟತೇ|
ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಪ್ರಸ್ವಿದ್ಯತಿ ಚ ಯೋ ಮುಹುಃ|
ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕುಷ್ಠತಗರನಾಕುಲೀಪೀಲುಪಿಪ್ಪಲೀಃ|
ಬೃಹತೀಂ ಚಾಚ್ಛ್ವಸುರಯಾ ತಸ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವಿಲೇಪನಮ್||೫೪||
View original
उत्कृत्य इवादंशः शूनः क्लिन्नो हतच्छविः|
जम्बूफलनिभं रक्तं कूजन् वमति चेष्टते|
इन्द्रियार्थं न जानाति प्रस्विद्यति च यो मुहुः|
स्वर्जिकाकुष्ठतगरनाकुलीपीलुपिप्पलीः|
बृहतीं चाच्छ्वसुरया तस्य पिष्ट्वा विलेपनम्||५४||
Adhikarana ugrAliviShe kramaH (55) · Śloka 55
ಸರ್ವತ್ರ ಚೋಗ್ರಾಲಿವಿಷೇ ಪಾಯಯೇನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷೀ|
ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸಿರಾಂ ವಿದಧ್ಯಾಚ್ಚ ವಮನಾಞ್ಜನನಾವನಮ್|
ಉಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಮಧುರಂ ಭೋಜನಂ ಚಾನಿಲಾಪಹಮ್||೫೫||
View original
सर्वत्र चोग्रालिविषे पाययेन्मधुसर्पिषी|
विध्येत् सिरां विदध्याच्च वमनाञ्जननावनम्|
उष्णस्निग्धाम्लमधुरं भोजनं चानिलापहम्||५५||
Adhikarana nAgarAdi agadaH (56) · Śloka 56
ನಾಗರಂ ಗೃಹಕಪೋತಪುರೀಷಂ ಬೀಜಪೂರಕರಸೋ ಹರಿತಾಲಮ್|
ಸೈನ್ಧವಞ್ಚ ವಿನಿಹನ್ತ್ಯಗದೋಽಯಂ ಲೇಪತೋಽಲಿಕುಲಜಂ ವಿಷಮಾಶು||೫೬||
View original
नागरं गृहकपोतपुरीषं बीजपूरकरसो हरितालम्|
सैन्धवञ्च विनिहन्त्यगदोऽयं लेपतोऽलिकुलजं विषमाशु||५६||
Adhikarana vRushcikaviShaM paramauShadham (57) · Śloka 57
ಅನ್ತೇ ವೃಶ್ಚಿಕದಷ್ಟಾನಾಂ ಸಮುದೀರ್ಣೇ ಭೃಶಂ ವಿಷೇ|
ವಿಷೇಣಾಲೇಪಯೇದ್ದಂಶಂ ಸ್ಥಾವರೇಣ ಯಥೋಚಿತಮ್||೫೭||
View original
अन्ते वृश्चिकदष्टानां समुदीर्णे भृशं विषे|
विषेणालेपयेद्दंशं स्थावरेण यथोचितम्||५७||
Adhikarana ucciTi~gge visheShaH (58) · Śloka 58
ಕ್ರಿಯೇಯಮುಚ್ಚಿಟಿಙ್ಗೇಽಪಿ ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಚ ಪಾಂಸುಭಿಃ|
ಉದ್ವರ್ತನಂ ಸುಖಾಮ್ಲೋಷ್ಣೈಸ್ತಥಾ ಪ್ರಚ್ಛಾದನಂ ಘನೈಃ||೫೮||
View original
क्रियेयमुच्चिटिङ्गेऽपि प्रतिलोमं च पांसुभिः|
उद्वर्तनं सुखाम्लोष्णैस्तथा प्रच्छादनं घनैः||५८||
Adhikarana kuTajaphalAdiyogaH pAnAdau (59) · Śloka 59
ಕುಟಜಸ್ಯ ಫಲಂ ಕುಷ್ಠಂ ಮಾಲತೀ ಫಲಿನೀ ನತಮ್|
ತಿಕ್ತೇಕ್ಷ್ವಾಕುಶ್ಚ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಪಾನಪ್ರಧಮನಾದಿಭಿಃ|
ವೃಶ್ಚಿಕೋನ್ದುರುಲೂತಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ಚ ವಿಷಾಪಹಮ್|
ಸಮಾನಮಮೃತೇನೇದಂ ಗರಶೇಷಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್||೫೯||
View original
कुटजस्य फलं कुष्ठं मालती फलिनी नतम्|
तिक्तेक्ष्वाकुश्च पिष्टानि पानप्रधमनादिभिः|
वृश्चिकोन्दुरुलूतानां सर्पाणां च विषापहम्|
समानममृतेनेदं गरशेषं च नाशयेत्||५९||
Adhikarana arkakShIrabhAvito~agadaH (60-43) · Śloka 43
ಅರ್ಕಸ್ಯ ದುಗ್ಧೇನ ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ತ್ರಿರ್ಭಾವಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲಿಚೂರ್ಣಮಿಶ್ರಮ್|
ಏಷೋಽಗದೋ ಹನ್ತಿ ವಿಷಾಣಿ ಕೀಟ ಭುಜಙ್ಗಲೂತೋನ್ದುರುವೃಶ್ಚಿಕಾನಾಮ್||೬೦||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಕೀಟವಿಷ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೩||
View original
अर्कस्य दुग्धेन शिरीषबीजं त्रिर्भावितं पिप्पलिचूर्णमिश्रम्|
एषोऽगदो हन्ति विषाणि कीट भुजङ्गलूतोन्दुरुवृश्चिकानाम्||६०||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे कीटविष प्रतिषेधो नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः||४३||