Adhikarana atha li~gganAshapratiShedho nAma saptadasho~adhyAyaH - pra (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಪ್ರತಿಶೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो लिङ्गनाशप्रतिशेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ ದುಃಸಾಧತ್ವಾತ್ ಪೃಥಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ|| ೧||
Adhikarana li~gganAshaparyAyAH - upadravAshca (2) · Śloka 2
ಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ನೀಲಿಕಾ ಪಟಲಮಾನ್ಧ್ಯಮಿತಿ ಪರ್ಯಾಯಾಃ| ಸಃ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕ ಏವ ಪ್ರಾಕ್ ಸಾಧ್ಯೋಽಭಿಹಿತಃ| ತಸ್ಯ ಪುನಃ ಷಡುಪದ್ರವಾಃ-ಆವರ್ತ್ತಕೀ, ಶರ್ಕರಾ, ರಾಜೀಮತೀ, ಛಿನ್ನಾಂಶುಕಾ, ಚನ್ದ್ರಕೀ ಛತ್ರಕೀ ಚೇತಿ||೨||
लिङ्गनाशे नीलिका पटलमान्ध्यमिति पर्यायाः| सः श्लैष्मिक एव प्राक् साध्योऽभिहितः| तस्य पुनः षडुपद्रवाः-आवर्त्तकी, शर्करा, राजीमती, छिन्नांशुका, चन्द्रकी छत्रकी चेति||२||
🔊 Audio coming soon
ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಪರ್ಯಾಯಕೀರ್ತನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರಾಗಿತಿ ದೃಷ್ಟಿರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೇ| ತಸ್ಯೇತಿ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ| ಉಪದ್ರವೋಽನುಬನ್ಧಿರೋಗಾನ್ತರಮ್ ||೨||
Adhikarana upadravalakShaNAni (3) · Śloka 3
ತತ್ರ ಶ್ವೇತಾರುಣಾವರ್ತ್ತವದನವಸ್ಥಿತಾ ದೃಷ್ಟಿರಾವರ್ತ್ತಕೀ| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಲೇಶೇನೇವ ಕೂರ್ಚಿಕಾಪಿಣ್ಡೇನೇವ ಚಾಚಿತಾ ಶರ್ಕರಾ| ಶಾಲಿಶೂಕಾಭರಾಜ್ಯಾವೃತಾ ರಾಜೀಮತೀ| ಛಿನ್ನವಿಷಮದಗ್ಧಾಭಾ ಸರುಕ್ ಛಿನ್ನಾಂಶುಕಾ| ಕಾಂಸ್ಯಸಮಚ್ಛಾಯಾ ಚನ್ದ್ರಕಸಂಸ್ಥಾನಾ ಚನ್ದ್ರಕೀ| ನೈಕವರ್ಣಾ ಛತ್ರನಿಭಾ ಛತ್ರಕೀ| ತಾ ನ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಅಪಿ ಚ||೩||
तत्र श्वेतारुणावर्त्तवदनवस्थिता दृष्टिरावर्त्तकी| अर्कक्षीरलेशेनेव कूर्चिकापिण्डेनेव चाचिता शर्करा| शालिशूकाभराज्यावृता राजीमती| छिन्नविषमदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका| कांस्यसमच्छाया चन्द्रकसंस्थाना चन्द्रकी| नैकवर्णा छत्रनिभा छत्रकी| ता न विध्येत्| अपि च||३||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾಽವರ್ತ್ತಕ್ಯಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ತಾ ಆವರ್ತಕ್ಯಾದೀರ್ನ ವಿಧ್ಯೇತ್| ತದ್ವರ್ಜಿತಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ವಿಧ್ಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಪಿ ಚೇತ್ಯವೇಧ್ಯಾಯಾ ನೀಲಿಕಾಯಾ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| (ಆವರ್ತ್ತೋಽಮ್ಭಸಾಂ ಭ್ರಮಸ್ತದ್ವದನವಸ್ಥಿತಾ ಚಲಾ| ಆವರ್ತ್ತಕೀ ತತ್ಸಂಜ್ಞೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋಪದ್ರವಃ| ಏವಂ ಶರ್ಕರಾದಯೋ ವಾಚ್ಯಾಃ| ಕೂರ್ಚಿಕಾ ಕ್ಷೀರವಿಕೃತಿಃ| ಆಚಿತಾ ಸಮನ್ತಾದ್ವ್ಯಾಪ್ತಾ| ಶಾಲಿಶೂಕಾನಾಮಾಭೇವಾಭಾ ಯಾಸಾಂ ತಾಃ ಶಾಲಿಶೂಕಾಭಾಃ ಶಾಲಿಶೂಕಾಭಾಶ್ಚ ತಾ ರಾಜಯಶ್ಚ ತಾಭಿರಾವೃತಾ| ಛಿನ್ನಾ ಅನ್ತರಾನ್ತರಾ ವಿಚ್ಛೇದಯುಕ್ತಾ, ವಿಷಮಾ ವಿಷಮಸಂಸ್ಥಾನಾ, ದಗ್ಧಾಭಾ ದಗ್ಧಪ್ರತೀತಿಯುಕ್ತಾ ಚ| ಸರುಕ್ ರುಜಾಸಹಿತಾ| ಕಾಂಸ್ಯಂ ಕಂಸಲೋಹಮ್| ಚನ್ದ್ರಕಸಂಸ್ಥಾನಾ ಚನ್ದ್ರಕಾಕಾರಾ| ಚನ್ದ್ರಕಂ ಮಯುರಬರ್ಹಾಗ್ರಮ್| ನೈಕವರ್ಣಾಽನೇಕವರ್ಣಾ| ಛಿತ್ರನಿಭಾ ಕಿಞ್ಚಿದುನ್ನತತ್ವಾಚ್ಛತ್ರಸದೃಶೀ| ಛತ್ರಮಾತಪತ್ರಮ್)||೩||
Adhikarana avedhyali~gganASalakShaNam (4) · Śloka 4
ನ ವಿಧ್ಯೇದಸಿರಾರ್ಹಾಣಾಂ ನ ತೃಟ್ಪೀನಸಕಾಸಿನಾಮ್| ನಾಜೀರ್ಣಭೀರುವಮಿತಶಿರಃ ಕರ್ಣಾಕ್ಷಿಶೂಲಿನಾಮ್| ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತವಾತಾಭ್ರೇ ನಾಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ಚ ನೀಲಿಕಾಮ್||೪||
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्| नाजीर्णभीरुवमितशिरः कर्णाक्षिशूलिनाम्| नात्युष्णशीतवाताभ्रे नासम्पूर्णां च नीलिकाम्||४||
🔊 Audio coming soon
ಉಪದ್ರವಷಟ್ಕಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಮುಕ್ತ್ವಾಽನನ್ತರಮವೇಧ್ಯಾನ್ ದರ್ಶಯತಿ| ಅಸಿರಾರ್ಹಾ ಯೇಷಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಸ್ತೇಷಾಂ ನೀಲಿಕಾಂ ತಿಮಿರಂ ನ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಅಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ಅಸಞ್ಜಾತಾ||೪||
Adhikarana asa~jjAtanIlikAlakShaNam (5) · Śloka 5
ಅಸಞ್ಜಾತಾ ಹೀ ವಿಷಮಾ ದಧಿಮಸ್ತತನುಶ್ಚ ಸಾ| ಶಲಾಕಯಾಽವಘೃಷ್ಟಾಪಿ ಪುನರೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಕರೋತಿ ವೇದನಾಂ ತೀವ್ರಾಂ ದೃಷ್ಟಿಞ್ಚ ಸ್ಥಗಯೇತ್ಪುನಃ||೫||
असञ्जाता ही विषमा दधिमस्ततनुश्च सा| शलाकयाऽवघृष्टापि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते| करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिञ्च स्थगयेत्पुनः||५||
🔊 Audio coming soon
ಸಾ ಚಾಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ನೀಲಿಕಾಽನೇನ ಲಕ್ಷಣೇನ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ| ಅಸಞ್ಜಾತಾ ಅಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ಸಾ ನೀಲಿಕಾ ವಿಷಮತ್ವಾದಿರೂಪಾ ಭವತಿ| ವಿಷಾಮಾ ಕ್ವಚಿತ್ತನ್ತ್ರೀ ಕ್ವಚಿತ್ಸಮಾ| ದಧಿಮಸ್ತುವತ್ತನುರಘನಾ| ನೇತ್ರಚ್ಛಿದ್ರಪ್ರವಿಷ್ಟಯಾ ಕುರವಕಮುಖಯಾ ಶಲಾಕಯಾಽವಘೃಷ್ಟಾಽಪಿ ಪುನರಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ( ಹೃದಯೇ ತು 'ಅಸಞ್ಜಾತೋ ಹಿ ವಿಷಮೋ ದಧಿಮಸ್ತುನಿಭಸ್ತನುಃ| ಶಲಾಕಯಾಽವಘೃಷ್ಟೋಽಪಿ ಪುನರೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ' ಇತಿ ಪಾಠಃ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾ| ಅಸಞ್ಜಾತೋಽಸಮ್ಪೂರ್ಣಃ| ವಿಷಮೋ ವಿಷಮಸಂಸ್ಥಾನಃ| ಅನ್ತಃಸ್ಥಿತಮಲಸ್ಯಾಽಸಮ್ಪೂರ್ಣತಯಾ ಕುತ್ರಚಿತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ಕುತ್ರಚಿನ್ನಿಬಿಡತ್ವಾಚ್ಚ ಬಹಿರ್ನಿಮ್ನೋನ್ನತತ್ವಯುಕ್ತಃ| ದಧಿಮಸ್ತುನಿಭೋಃ ದಧಿನಿಭೋ ಮಸ್ತುನಿಭೋ ವಾ| ಕದಾಚಿದ್ ದಧಿನಿಭಃ ಕದಾಚಿನ್ಮಸ್ತುನಿಭ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್| ತನುರಘನಃ| ಶಲಾಕಯಾ ಅವಘೃಷ್ಟೋಽಪಿ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಾನ್ನಾಸಾಂ ಪ್ರತಿ ನಿರ್ಲಿಖಿತೋಽಪಿ ಪುನರಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ತೀವ್ರಾಂ ರುಜಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಪುನರವಘರ್ಷಣಾದನನ್ತರಂ ದೃಷ್ಟಿಂದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಂ ಸ್ಥಗಯೇದಾಚ್ಛಾದಯೇತ್)|| ೫||
Adhikarana asampUrNanIlikAyAH gatiH (6) · Śloka 6
ಸಾ ಚ ಸಮ್ಪೂರ್ಯತೇ ಶೀಘ್ರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರ್ವಾತಪಿತ್ತಲೈಃ| ಚಿರಾತ್ ಸೋಪದ್ರವಾ ಚ ಸ್ಯಾತ್...........................||೬||
सा च सम्पूर्यते शीघ्रं श्लेष्मलैर्वातपित्तलैः| चिरात् सोपद्रवा च स्यात्...........................||६||
🔊 Audio coming soon
ಸಾ ಚಾಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ನೀಲಿಕಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಾಹಾರೈರಾಶು ಸಮ್ಪೂರ್ಯತೇ ವಾತಪಿತ್ತಲೈಃ ಪುನಶ್ಚಿರಾತ್ಸಮ್ಪೂರ್ಯತೇ ಆವರ್ತಕ್ಯುಪದ್ರವಯುಕ್ತಾ ಚ ಸ್ಯಾತ್| (ಶೀಘ್ರಾವಚ್ಛಾದನೇ ಚಿರಾವಚ್ಛಾದನೇ ಚ ಹೇತುಮಾಹ-ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಸ ಅಸಮ್ಪೂರ್ಣವೃದ್ಧೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವರ್ಧನೈರಾಹಾರಾದಿಭಿರಾಶ್ವಚಿರಾತ್ ಪೂರ್ಣತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಅನ್ಯೈರಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಾಹಾರೈಃ ಸೋಪದ್ರವ ಉಪದ್ರವೈರಾವರ್ತ್ತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಹಿತಾಶ್ಚಿರೇಣ ಕಾಲೇನ ಪೂರ್ಣೋ ಭವತಿ )|| ೬||
Adhikarana vyadhyanIlikAlakShaNam (7) · Śloka 7
.......................ಂಇಷ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಾ ತ್ವರ್ಹತಿ ವ್ಯಧಮ್|೭|
.......................ंइष्प्रेक्ष्या त्वर्हति व्यधम्|७|
🔊 Audio coming soon
ಯಾ ತು ನಿಷ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಾ ಪರಿಪೂರ್ಣತ್ವೇನಾವಿಜ್ಞಾತಸಮಯಾ ಸಾ ವ್ಯಧಮರ್ಹತಿ||೭||
Adhikarana li~gganASe SastrakarmavidhAnam (7) · Śloka 7
ಅಥ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಘೃತೈಃ ಸಮ್ಭೋಜಿತಸ್ಯ ನಿಶಿ ರಸೇನ ಪ್ರೀಣಿತೋತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಯಾಭುಕ್ತವತಃ ಸಜ್ಜೋಪಕರಣಸ್ಯ ವಿಮಲೇಽಹನಿ ಸಾಧಕೇ ಚ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಸ್ಯ ವಿಹಿತಾದಿತ್ಯವಿದೇಹಾಧಿಪತಿಪ್ರಣಾಮಸ್ಯ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ನಿವಾತಪ್ರಕಾಶದೇಶಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಮಾಸ್ತರಣೇನ ಲಬ್ಧಮಾರ್ದವಾಯಾಂ ಭೂಮೌ ಪ್ರಸಾದಿತಚರಣಯುಗ್ಮಮುಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಕ್ಷಿತಿತಲಗತಸಮತಲೋಭಯಪಾಣೇಃ ಪೃಷ್ಠತಃ ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟೇನ ಪರಿಚಾರಕೇಣ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ನಿಶ್ಚಲಮವಲಮ್ಬಿತಶಿರಸಃ ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ತಾನಾಸ್ಯಸ್ಯ ಸ್ವಾಂ ನಾಸಾಮಿತರಚ್ಚೇಕ್ಷಣಮೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯಾತುರಸ್ಯ ಜಙ್ಘಯೋರುಪರಿಷ್ಟಾನ್ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತಾಸನನಿವಿಷ್ಟೋ ಭಿಷಕ್ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತಾನುಲೋಮಮಕ್ಷಿಮುಖವಾಷ್ಪಸ್ವಿನ್ನಂ ನಿಮೀಲಿತಮೀಷದಙ್ಗುಷ್ಠೋದರವಿಮೃದಿತತಾರಕತಯಾ ಪರಿಪ್ಲುತದೋಷಂ ಸವ್ಯಾಙ್ಗುಷ್ಠಪ್ರದದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಮುನ್ಮೀಲ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮಧ್ಯಮಾಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠೈರ್ನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ಗೃಹೀತಯಾ ಶಲಾಕಯಾ ಕೃಷ್ಣಭಾಗಾದ್ಭಾಗದ್ವಯಸ್ಯಾಪಾಙ್ಗಾದೇಕಭಾಗಸ್ಯ ಚ ಸಙ್ಗಮೇ ದೃಷೇರಾರ್ಜವಂ ನಾತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ನೇತ್ರಸಹಜನ್ಮನಿ ಸನ್ಧೌ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಏವಮೇವ ದಕ್ಷಿಣಂ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಷ್ಠಪ್ರದೇಶಿನ್ಯುನ್ಮೀಲಿತಮಿತರೇಣ ಕರೇಣೈವ ಚಾತುರಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ||೭||
अथ स्निग्धस्य विरिक्तस्य घृतैः सम्भोजितस्य निशि रसेन प्रीणितोत्तमाङ्गस्याभुक्तवतः सज्जोपकरणस्य विमलेऽहनि साधके च कृतस्वस्त्ययनस्य विहितादित्यविदेहाधिपतिप्रणामस्य पूर्वाह्णे निवातप्रकाशदेशस्थस्य प्रत्यादित्यमास्तरणेन लब्धमार्दवायां भूमौ प्रसादितचरणयुग्ममुपविष्टस्य क्षितितलगतसमतलोभयपाणेः पृष्ठतः सुखोपविष्टेन परिचारकेण हस्ताभ्यां निश्चलमवलम्बितशिरसः किञ्चिदुत्तानास्यस्य स्वां नासामितरच्चेक्षणमीक्षमाणस्यातुरस्य जङ्घयोरुपरिष्टान्नात्युच्छ्रितासननिविष्टो भिषक् दक्षिणहस्तानुलोममक्षिमुखवाष्पस्विन्नं निमीलितमीषदङ्गुष्ठोदरविमृदिततारकतया परिप्लुतदोषं सव्याङ्गुष्ठप्रददेशिनीभ्यामुन्मील्य दक्षिणमध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैर्निष्कम्पं गृहीतया शलाकया कृष्णभागाद्भागद्वयस्यापाङ्गादेकभागस्य च सङ्गमे दृषेरार्जवं नात्यूर्ध्वमधो वा नेत्रसहजन्मनि सन्धौ विध्येत्| एवमेव दक्षिणं दक्षिणाङ्गुष्ठप्रदेशिन्युन्मीलितमितरेण करेणैव चातुरस्य दक्षिणपार्श्वे स्थित्वा||७||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ಸಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧಾನಮ್| ರಸೇನ ಮಾಂಸರಸೇನ ಪ್ರೀಣಿತಂ ತರ್ಪಿತಂ ನಸ್ಯಾದಿನೋತ್ತಮಾಙ್ಗಂ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ| ಉಪಕರಣಾನಿ ತದುಪಯೋಗೀನಿ| ವಿದೇಹಾಧಿಪತಿರ್ಜನಕೋ ರಾಜಾ| ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಮಾದಿತ್ಯಾಭಿಮುಖಮ್| ಆಸ್ತರಣೇನ ಕುಥಾದಿನಾ ಲಬ್ಧಮಾರ್ದವಾ ಯಾ ಭೂಮಿಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಪ್ರಸಾರಿತಚರಣಯುಗ್ಮೋ ಯೋಽಸಙ್ಕುಚಿತಜಾನೂಪವಿಷ್ಟಃ| ಕ್ಷಿತಿತಲಗತೌ ಸಮತಲೌ ದ್ವೌ ಪಾಣೀ ಯಸ್ಯ| ಹಸ್ತಸ್ಯಾನ್ತರ್ಭಾಗಸ್ತಲಃ| ಇತರದ್ಯತ್ ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನಕರ್ಮ ಈಕ್ಷಣಂ ತಸ್ಮಾದ್ ದ್ವಿತೀಯಮ್| ಈಕ್ಷಣಂ ನೇತ್ರಮ್| ಯಚ್ಚೋಪವಿಷ್ಟೇನ ಪ್ರಸಾರಿತಮಾತುರೇಣ ಜಾನುಯುಗ್ಮಂ ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಕೃತ್ವಾ ಕರ್ಮಯೋಗ್ಯನೈಕಟ್ಯೇನ ಕರ್ಮಸೌಕರ್ಯಾಪೇಕ್ಷಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಮುಖವಾಷ್ಪೋ ವೈದ್ಯಮುಖೋದ್ಭವಃ| ಸವ್ಯೋ ವಾಮಃ| ಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠನಿಕಟಾಙ್ಗುಲೀ| ಸಹಜನ್ಮನಿ ಸನ್ಧೌ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೇ ಛಿದ್ರೇ| ಇತಿ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತೇನ ವ್ಯಧಃ ಸವ್ಯನೇತ್ರೇ| ಏವಮೇವ ಹಸ್ತಕರ್ಮವೈಪರೀತ್ಯೇನಾತುರಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ನೇತ್ರಂ ವಿಧ್ಯೇತ್|| ೭||
Adhikarana samyagviddhalakShaNam (8) · Śloka 8
ಅಥ ಶಬ್ದವದವೇದನಂ ಸಾಮ್ಬುಬಿನ್ದುಸ್ರುತಿ ಚ ಸಮ್ಯಗ್ವಿದ್ಧಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ಪ್ರವಿಷ್ಟಮಾತ್ರಾಂ ಚ ಶಾಲಾಕಾಂ ಧಾರಯೇತ್| ರಾಗಾಶ್ರುವೇದನಾನುತ್ಪಾದನಾರ್ಥಞ್ಚ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ತತಃ ಪುನರಾತುರಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಭ್ರಮಯನ್ ಶಲಾಕಾಮಾದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಾತ್ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್||೮||
अथ शब्दवदवेदनं साम्बुबिन्दुस्रुति च सम्यग्विद्धं विद्यात्| प्रविष्टमात्रां च शालाकां धारयेत्| रागाश्रुवेदनानुत्पादनार्थञ्च स्तन्येन सेचयेत्| ततः पुनरातुरमाश्वास्य भ्रमयन् शलाकामादृष्टिमध्यात् प्रवेशयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತಿ| ಶಬ್ದವದಿತ್ಯಾದಿ ಸಮ್ಯಗ್ವಿದ್ಧಲಕ್ಷಣಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಶಲಾಕಾಯಾಮನ್ತಸ್ಥಿತಾಯಾಮೇವ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸೇಕಃ| ಆದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಾದ್ ದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಂ ಯಾವತ್ ||೮||
Adhikarana vedhottaraM karma (9) · Śloka 9
ಅಧಶ್ಚಾಸ್ಯಾವಲೋಕಯತೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಮದ್ರುತಮವಿಲಮ್ಬಿತಮನುಸುಖಮಧೋಮುಖಮಪನಯೇದುಚ್ಛಿಙ್ಖಯೇಚ್ಚೈನಮ್| ತಥಾ ಹಿ ದೃಕ್ಸ್ರಸ್ತಕಫಸ್ಯ ವಿಶುಧ್ಯತಿ| ವಿಶುದ್ಧದೃಷ್ಟೇಶ್ಚಾಙ್ಗುಲಿಂ ತನ್ತೂನ್ ಜ್ಞಾತೀನ್ ಸನ್ತತೀಂಶ್ಚ ದರ್ಶಯೇತ್| ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಚಾನಿಮೀಲಿತಾನ್ನೇತ್ರಾಚ್ಛನ್ನೈಃ ಶನೈಃ ಭ್ರಮಯನ್ನೇವ ಶಲಾಕಾಮಪಕರ್ಷೇತ್| ಅಥ ವ್ಯಪಗತದೋಷಸ್ಯ ಯಥಾವತ್ ಪಶ್ಯತಃ ಸುಖೋಷ್ಣಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ಪಿಚುಮೀಕ್ಷಣಸ್ಯೋಪರಿ ದತ್ವಾ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ತತೋ ನಿವಾತಮಾಗಾರಮನುಪ್ರವೇಶ್ಯ ಸಂವೇಶ್ಯ ಚ ಸೋಪಧಾನೇ ಮೃದುಶಯನೇ ಶಯಾನಂ ದಕ್ಷಿಣೇಽಕ್ಷಿಣಿ ವಿದ್ಧೇ ವಾಮೇನ ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ವಾಮೇ ದಕ್ಷಿಣೇನೋಭಯಸ್ಮಿನ್ನುತ್ತಾನಮನುಕೂಲಾಭಿಃ ಕಥಾಭಿರುಪಚಾರೇತ್| ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಚೈನಮುಪವಾಸಯೇತ್ ಉದ್ಗಾರಕ್ಷವಥುಕಾಸನಿಷ್ಠೀವನೋತ್ಕ್ಷೇಪಣಾನಿ ತ್ರ್ಯಹಂ ಪರಿಹರೇತ್| ಸ್ನಾನಾಮ್ಬುಪಾನದನ್ತಧಾವನಾಧೋಮುಖಾವಸ್ಥಾನಾನಿ ಸಪ್ತಾಹಮ್| ಸ್ನೇಹವಿಧಿಂ ಚೇಕ್ಷೇತ| ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪಾದಯೋಶ್ಚ ಘೃತಾಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್| ತೃತೀಯೇ ಚಾಹ್ನಿ ಮುಕ್ತ್ವಾಕ್ಷಿ ಪರಿಷೇಚಯೇದೇರಣ್ಡಪಲ್ಲವಶೃತೇನ ದುಗ್ಧೋಷ್ಣೇನ ದುಗ್ಧೇನ| ಜೀವನೀಯೈರ್ವಾ ಸಿದ್ಧೇನ ಪಯಸಾ ಹವಿಷಾ ವಾ| ತದ್ವಲ್ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ| ತತಃ ಪೂರ್ವವದ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ತತಃ ಪ್ರಭೃತ್ಯೇವಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಹಮಾಸಪ್ತಾಹಮ್| ಸಪ್ತಮೇ ತು ದಿವಸೇ ಸರ್ವಥಾ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ದಶಮೇ ವಾ| ಭೋಜಯೇಚ್ಚೈನಂ ವ್ಯೋಷಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ದ್ರವಮೀಷತ್ಸ್ನೇಹಲವಣಂ ವಾಟ್ಯಮುಷ್ಣೋದಕದ್ವಿತೀಯಾಂ ವಿಲೇಪೀಂ ವಾ| ಏವಮಾಚರತೋ ರುಜಾ ರಾಗಾದಯೌ ನಾನುವರ್ತ್ತನ್ತೇ||೯||
अधश्चास्यावलोकयतो लिङ्गनाशमद्रुतमविलम्बितमनुसुखमधोमुखमपनयेदुच्छिङ्खयेच्चैनम्| तथा हि दृक्स्रस्तकफस्य विशुध्यति| विशुद्धदृष्टेश्चाङ्गुलिं तन्तून् ज्ञातीन् सन्ततींश्च दर्शयेत्| प्रेक्षमाणस्य चानिमीलितान्नेत्राच्छन्नैः शनैः भ्रमयन्नेव शलाकामपकर्षेत्| अथ व्यपगतदोषस्य यथावत् पश्यतः सुखोष्णघृताप्लुतं पिचुमीक्षणस्योपरि दत्वा बध्नीयात्| ततो निवातमागारमनुप्रवेश्य संवेश्य च सोपधाने मृदुशयने शयानं दक्षिणेऽक्षिणि विद्धे वामेन पार्श्वेन वामे दक्षिणेनोभयस्मिन्नुत्तानमनुकूलाभिः कथाभिरुपचारेत्| यथाशक्ति चैनमुपवासयेत् उद्गारक्षवथुकासनिष्ठीवनोत्क्षेपणानि त्र्यहं परिहरेत्| स्नानाम्बुपानदन्तधावनाधोमुखावस्थानानि सप्ताहम्| स्नेहविधिं चेक्षेत| मूर्ध्नि पादयोश्च घृताभ्यङ्गमाचरेत्| तृतीये चाह्नि मुक्त्वाक्षि परिषेचयेदेरण्डपल्लवशृतेन दुग्धोष्णेन दुग्धेन| जीवनीयैर्वा सिद्धेन पयसा हविषा वा| तद्वल्लघुना पञ्चमूलेन| ततः पूर्ववद् बध्नीयात्| ततः प्रभृत्येवमेव प्रत्यहमासप्ताहम्| सप्तमे तु दिवसे सर्वथा मोक्षयेत्| दशमे वा| भोजयेच्चैनं व्योषामलकयुक्तं द्रवमीषत्स्नेहलवणं वाट्यमुष्णोदकद्वितीयां विलेपीं वा| एवमाचरतो रुजा रागादयौ नानुवर्त्तन्ते||९||
🔊 Audio coming soon
ಅಸ್ಯೇತ್ಯಾತುರಸ್ಯಾಧೋಭೂಮಿದೇಶಮೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ನೇತ್ರಾಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಶಮಧೋಮುಖಂ ನೇತ್ರಸ್ಯಾಧೋಭಾಗೇ ಅಪನಯೇದಾಕರ್ಷೇತ್| ತಥಾಹೀತ್ಯುಛಿಙ್ಖನೇನ ಸ್ರಸ್ತಕಫತ್ವಾದ್ ದೃಗ್ವಿಶುಧ್ಯತಿ| ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಪಿಚು ಕಾರ್ಪಾಸಚುಲುಕಮ್| ಸ್ನಾನಾದೀನಿ ಸಪ್ತಾಹಂ ಪರಿಹರೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸ್ನೇಹವಿಧಿಂ ಚೇಕ್ಷೇತ ತದುಕ್ತಾಚಾರವಿಧಾನಾಯ| ದೋಗ್ಧೋಷ್ಣಂ ಧಾರೋಷ್ಣಮೇವ ಯದೇರಣ್ಡಪಲ್ಲವಶ್ರೃತಂ ದುಗ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಂ ತೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ಅಥವಾ ಜೀವನೀಯಾಖ್ಯೈಃ ಸಿದ್ಧೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ಘೃತೇನ ವಾ ಸೇಚಯೇತ್| ತದ್ವದಿತಿ ಪಯಸಾ ಹವಿಷಾ ವಾ ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಸಿದ್ಧೇನ| ಪೂರ್ವವದಿತ್ಯರ್ಮಾದಿವಿಧಾನೇನ| ತತಃಪ್ರಭೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ವಿಮುಚ್ಯೈವಮೇವ ಬಧ್ನೀಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ದಶಮೇ ವೇತಿ ದೋಹಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಸರ್ವಥೇತ್ಯಪುನರ್ಬನ್ಧನಾಯ| ಸುಬೋಧಮ್| ರುಜಾ ರಾಗಾದಯ ಇತ್ಯತ್ರಾದಿಶಬ್ದೇನಾಶ್ವಾದಯಃ|| ೯||
Adhikarana rujAdyupadravacikitsA pathya~jca (10) · Śloka 10
ತದನುವೃತ್ತೌ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಲೋಧ್ರಮೃದ್ವೀಕಾಸೈನ್ಧವೈಃ ಸಿದ್ಧೇನ ಸಸಿತೇನಽಜಪಯಸಾ ನಯನಮಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಮಧುಕಕುಷ್ಠೋತ್ಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಲಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರಾಭಿರ್ವಾ| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಮುಸ್ತಮಧುಕಶತಾವರೀಪದ್ಮಕಸೈನ್ಧವೈರ್ವಾ| ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಞ್ಚ ಸಾರಿವಾಗೌರಿಕಯವದೂರ್ವಾಘೃತೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಾಪ್ಲುತೈರ್ವಾ ಮೃದುಭೃಷ್ಟೈಸ್ತಿಲೈಃ ಸಸರ್ಷಪೈಃ| ಅಜಾಕ್ಷೀರದ್ರುತೈರ್ವಾ ಪಯಸ್ಯಾಸಾರಿವಾಪತ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೈರ್ಹಿಮಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ವಾ ಲೇಪಃ| ತದ್ವದ್ದೇವದಾರುನಾಗರಪದ್ಮಕೈರ್ವಾ| ಜಾಙ್ಗಲರಸೇನ ಚ ಜೀವನೀಯಕ್ವಾಥವತಾ ಭೋಜಯೇತ್| ವಾತಹರವರ್ಗಸಿದ್ಧೇನ ಚ ಪಯಸಾ| ಪದ್ಮಕಾದಿಗರ್ಭಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾನನಾವನಸೇಕೇಷು ವಿದಧ್ಯಾತ್| ತಥಾನುಪಶಮೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಅಧಿಮನ್ಥಸಾಧನಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೧೦||
तदनुवृत्तौ यष्टीमधुकलोध्रमृद्वीकासैन्धवैः सिद्धेन ससितेनऽजपयसा नयनमाश्च्योतयेत्| मधुककुष्ठोत्पलद्राक्षालाक्षाशर्कराभिर्वा| पृश्निपर्णीमुस्तमधुकशतावरीपद्मकसैन्धवैर्वा| शिरोवक्त्रलेपञ्च सारिवागौरिकयवदूर्वाघृतैः कुर्यात्| मातुलुङ्गरसाप्लुतैर्वा मृदुभृष्टैस्तिलैः ससर्षपैः| अजाक्षीरद्रुतैर्वा पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठायष्ट्याह्वैर्हिमः सुखोष्णो वा लेपः| तद्वद्देवदारुनागरपद्मकैर्वा| जाङ्गलरसेन च जीवनीयक्वाथवता भोजयेत्| वातहरवर्गसिद्धेन च पयसा| पद्मकादिगर्भसिद्धं सर्पिः पाननावनसेकेषु विदध्यात्| तथानुपशमे सिरां विध्येत्| अधिमन्थसाधनं चेक्षेत||१०||
🔊 Audio coming soon
ತದನುವೃತ್ತೌ ರುಜಾದ್ಯನುವೃತ್ತೌ ತು ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧೇನಾಜಪಯಸಾ ಸಶರ್ಕರೇಣ ನಯನಮಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಮಧುಕಾದಿಭಿರ್ವಾ ನಯನಮಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಅತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾಜ್ಜಲಮ್| ಅಥವಾ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯಾದಿಭಿರಾಶ್ಚ್ಯೋತಯೇತ್| ಸಾರಿವಾದಿಭಿಃ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಸರ್ಷಪಯುಕ್ತೈಸ್ತಿಲೈಸ್ತೋಕಭೃಷ್ಟೈರ್ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ರಸೇನಪ್ಲುತೈರಾಲೋಡಿತೈಃ ಶಿರಸೋ ವಕ್ತ್ರಸ್ಯ ಚ ಲೇಪಃ| ಅಥವಾ ಪಯಸ್ಯಾದಿಭಿರಜಾಕ್ಷೀರದ್ರುತೈರಾಲೇಪೋ ಹಿಮಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ವಾ ಶಿರಸಿ ವಕ್ತ್ರೇ ಚೇತಿ ಪ್ರಕರಣಾತ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರಿಕಾ| ಅಥವಾ ದೇವದಾರ್ವಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಸ್ತದ್ವದಿತಿ ಅಜಾಕ್ಷೀರದ್ರುತೋ ಹಿಮಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ವಾ| ಜಾಙ್ಗಲರಸೇನೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವಾತಹರವರ್ಗಸಿದ್ಧೇನ ಚ ಪಯಸಾ ಭೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅಧಿಮನ್ಥಸಾಧನಂ ಸರ್ವಗಾಕ್ಷಿರೋಗೋಕ್ತಮೀಕ್ಷೇತಾನುಷ್ಠಾನಾಯ|| ೧೦||
Adhikarana AcArAtikramapariNAmAstatropacArashca (11) · Śloka 11
ಯಥೋಕ್ತಾಚಾರಾತಿಕ್ರಮಾತ್ತು ವ್ಯಧಃ ಪಾಕಮುಪಯಾತಿ| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾದಯಃ ಸ್ಯುರ್ವ್ಯಧದೋಷಾಚ್ಚ| ತಾನ್ಯಥಾಸ್ವಮುಪಕ್ರಮೇತ||೧೧||
यथोक्ताचारातिक्रमात्तु व्यधः पाकमुपयाति| अभिष्यन्दाधिमन्थादयः स्युर्व्यधदोषाच्च| तान्यथास्वमुपक्रमेत||११||
🔊 Audio coming soon
ಯಥೋಕ್ತಸ್ಯಾನನ್ತರೋಕ್ತಸ್ಯಾಚಾರಸ್ಯಾತಿಕ್ರಮಾಲ್ಲಿಙ್ಗನಾಶವ್ಯಧಃ ಪಾಕಮುಪಯಾತಿ| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾದಯ ಇತ್ಯತ್ರಾದಿಶಬ್ದೇನ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಗಾಕ್ಷಿರೋಗಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ವ್ಯಧದೋಷಾಚ್ಚೈವಮೇವ ಭವೇತ್| ತಾನಿತ್ಯಭಿಷ್ಯನ್ದಾಧಿಮನ್ಥಾದೀನ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಚಿಕಿತ್ಸಯೋಪಕ್ರಮೇತ||೧೧||
Adhikarana vyadhadoShAH tatropAyASca (12) · Śloka 12
ವ್ಯಧದೋಷಾಃ ಪುನರಧ ಊರ್ಧ್ವಂ ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನಮಪಾಙ್ಗಾಸನ್ನಂ ಸಿರಾವ್ಯಧಶ್ಚ| ತತ್ರಾಧೋವ್ಯಧಾದತ್ಯರ್ಥಶೂಲಾಸ್ರಸ್ರುತಿರಾಗಾಃ ಶಲಾಕಾಯಾಶ್ಚೋಪಲೇಪೋ ಬಹಲಪಿಚ್ಛಿಲಃ ಕೃಷ್ಣಂ ವಲಿಭಿರುಪಚೀಯತೇ ನಯನಂ ಸ್ರವತಿ ತದ್ವರ್ಜಯೇತ್| ಊರ್ಧ್ವವ್ಯಧಾದತಿಮಾತ್ರರುಕ್| ತತ್ರಾತ್ಯುಷ್ಣಘೃತಪರಿಷೇಕೋ ವಾತಹರಂ ಚ ಕರ್ಮ| ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನವ್ಯಧಾನ್ನ ಸುಖಮಪನೀಯತೇ ಪಟಲಮ್| ಕೃಷ್ಣೇ ಚ ರುಜಾ| ದೃಷ್ಟಿರಪಿ ಚ ರಕ್ತಾವಚ್ಛಾದಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಾಭಾ ಭವತಿ| ತತ್ರ ಸರ್ಪಿಸ್ಸೇಕವಿರೇಕರಕ್ತಮೋಕ್ಷೈಃ ಸಿದ್ಧಿಃ| ಅಪಾಙ್ಗಾಸನ್ನವ್ಯಧಾಚ್ಛೋಫಶೂಲತೋದಭೇದಾಃ ಸಾಸ್ರಾಃ ಸ್ರುತಯಃ| ತತ್ರ ಘೃತಸೇಕೋಪವಾಸೌ ಭ್ರುವೋರನ್ತರೇ ಚ ದಾಹಃ| ಸಿರಾವ್ಯಧಾದ್ರಕ್ತಾಗಮೋ ವಿವಿಧಾಶ್ಚ ವೇದನಾಃ| ತತ್ರ ಸ್ತನ್ಯಮಧುಕವಿಪಕ್ವೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪರಿಷೇಕೋಽಪಾಙ್ಗೇ ವಾ ದಾಹಃ||೧೨||
व्यधदोषाः पुनरध ऊर्ध्वं कृष्णासन्नमपाङ्गासन्नं सिराव्यधश्च| तत्राधोव्यधादत्यर्थशूलास्रस्रुतिरागाः शलाकायाश्चोपलेपो बहलपिच्छिलः कृष्णं वलिभिरुपचीयते नयनं स्रवति तद्वर्जयेत्| ऊर्ध्वव्यधादतिमात्ररुक्| तत्रात्युष्णघृतपरिषेको वातहरं च कर्म| कृष्णासन्नव्यधान्न सुखमपनीयते पटलम्| कृष्णे च रुजा| दृष्टिरपि च रक्तावच्छादिता कृष्णमण्डलाभा भवति| तत्र सर्पिस्सेकविरेकरक्तमोक्षैः सिद्धिः| अपाङ्गासन्नव्यधाच्छोफशूलतोदभेदाः सास्राः स्रुतयः| तत्र घृतसेकोपवासौ भ्रुवोरन्तरे च दाहः| सिराव्यधाद्रक्तागमो विविधाश्च वेदनाः| तत्र स्तन्यमधुकविपक्वेन सर्पिषा परिषेकोऽपाङ्गे वा दाहः||१२||
🔊 Audio coming soon
ವ್ಯಧದೋಷಾಚ್ಚ ರೋಗಾಃ ಸ್ಯುರಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ತೇ ತು ವ್ಯಧದೋಷಾ ಪುನರಧ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯನ್ತೇ| ಅತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧಃ ಶಲಾಕಯಾ ವೇಧ ಉಕ್ತ ಊರ್ಧ್ವಾಧೋದೋಷಃ| ಏವಮನ್ಯದಪಿ ವಾಚ್ಯಮ್| ತತ್ರೇತಿ ನಿರ್ಧಾರಣೇ| ಅಧೋವ್ಯಧಾದತ್ಯರ್ಥಂ ಶೂಲಾದಿತ್ರಯಂ ಶಲಾಕೋಪಲೇಪಾದಿಕಂ ಚ| ಬಹಲಪಿಚ್ಛಿಲ ಇತ್ಯುಪಲೇಪವಿಶೇಷಣಮ್| ಕೃಷ್ಣಮಿತಿ ನೇತ್ರಭಾಗಃ| ತದಧೋವ್ಯಧಂ ವರ್ಜಯೇದಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ಊರ್ಧ್ವವ್ಯಧಾದಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ವಾತಹರಂ ಕರ್ಮ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸೂತ್ರೋಕ್ತಮ್| ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನವ್ಯಧಾದಿತಿ| ಪಟಲಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ| ದೃಷ್ಟಿಃ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಮ್| ತತ್ರೇತಿ ಕೃಷ್ಣಾಸನ್ನವ್ಯಧೇ| ಸರ್ಪಿಸ್ಸೇಕಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧೀ ರೋಗೋಪಶಮಾಖ್ಯಾ| ಅಪಾಙ್ಗಸ್ಯಾಸನ್ನೇ ಸಮೀಪೇ ವ್ಯಧಾಚ್ಛೋಫಾದಯಃ ಸ್ಯುಸ್ತತ್ರ ಘೃತಸೇಕಾದಿಕಮ್| ಸಿರಾವ್ಯಧಾದ್ರಕ್ತಾಗಮಾದಿಸ್ತತ್ರ ಸಿರಾವ್ಯಧರೋಗೇ ಸ್ತನ್ಯಮಧುಕಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪರಿಷೇಕೋ ದಾಹಶ್ಚಾಪಾಙ್ಗೇ|| ೧೨||
Adhikarana sirAjAle karmaviSeShaH (13) · Śloka 13
ಸಿರಾಜಾಲವತಿ ತು ನೇತ್ರೇ ಪ್ರಾಕ್ ಸಿರಾಜಾಲಮಪನಯೇತ್| ತತೋ ಲಬ್ಧಬಲಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ವಿಧ್ಯೇತ್||೧೩||
सिराजालवति तु नेत्रे प्राक् सिराजालमपनयेत्| ततो लब्धबलं स्निग्धं च विध्येत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಸಿರಾಜಾಲವತಿ ನೇತ್ರೇ ತು ಸಿರಾಜಾಲಂ ಪ್ರಾಗಪನಯೇತ್ತತೋ ಲಬ್ಧಬಲಾದಿಕಂ ನೇತ್ರಂ ವಿಧ್ಯೇತ್|| ೧೩||
Adhikarana SalAkABramaNadoShAH upacAraSca (14) · Śloka 14
ಅಥ ಶಲಾಕಾಭ್ರಮಣದೋಷಾಃ| ಕ್ಷೋಭಣಮೂರ್ಧ್ವಮಧೋಽತ್ಯರ್ಥದೃಷ್ಟಿಘಟ್ಟನಮತಿದೃಷ್ಟಿಪ್ರೇರಣಞ್ಚ| ಶಲಾಕಾಕ್ಷೋಭಣಾದ್ಧಿ ಸ್ಪನ್ದನತೋದಭೇದಪರಿಮನ್ಥಾಃ| ತಸ್ಮಿನ್ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಪೋಟ್ಟಾಲ್ಯಾ ಘೃತಮೃದಿತಯಾ ಸೇಕೋ ಜಲೌಕಸಶ್ಚ| ಊರ್ಧ್ವಪ್ರಣಯನಾದ್ರಾಗೋಽತಿವೇದನಾ ಚ| ತತ್ರೋಪವಾಸೋ ಘೃತಸೇಕಶ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶಸುಖಃ| ಅಧೋನಯನಾಚ್ಛೂಲಂ ರಕ್ತಾಗಮಶ್ಚ| ತತ್ರ ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡೋಽನುವಾಸನಂ ನಾವನಂ ಚ| ಅತೀತ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಂ ಶಲಾಕಾಯಾಃ ಪ್ರೇರಣಾದ್ರಕ್ತಸ್ರವಣಂ ರಕ್ತಾಭರೂಪದರ್ಶನಂ ಚ| ತತ್ರ ಸರ್ಪಿಸ್ಸೇಕೋಪವಾಜಲೌಕಸಃ||೧೪||
अथ शलाकाभ्रमणदोषाः| क्षोभणमूर्ध्वमधोऽत्यर्थदृष्टिघट्टनमतिदृष्टिप्रेरणञ्च| शलाकाक्षोभणाद्धि स्पन्दनतोदभेदपरिमन्थाः| तस्मिन् यष्टीमधुकपोट्टाल्या घृतमृदितया सेको जलौकसश्च| ऊर्ध्वप्रणयनाद्रागोऽतिवेदना च| तत्रोपवासो घृतसेकश्च स्पर्शसुखः| अधोनयनाच्छूलं रक्तागमश्च| तत्र सर्पिर्मण्डोऽनुवासनं नावनं च| अतीत्य दृष्टिं शलाकायाः प्रेरणाद्रक्तस्रवणं रक्ताभरूपदर्शनं च| तत्र सर्पिस्सेकोपवाजलौकसः||१४||
🔊 Audio coming soon
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶಲಾಕಾಭ್ರಮಣದೋಷಾಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ದೃಷ್ಟಿರ್ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಮ್| ಪರಿಮನ್ಥಃ ಪರಿತೋ ಮಥನಮಿವ ವೇದನಾವಿಶೇಷಃ| ದೃಷ್ಟ್ಯಾಕುಲತಾ ಆಕುಲದರ್ಶಿತ್ವಮ್||೧೪||
Adhikarana li~gganASadoShAH upacAraSca (15) · Śloka 15
ಲಿಙ್ಗನಾಶದೋಷಾಸ್ತು ಸ್ಫುಟನಮವಗಲನಂ ವಿಸ್ತರಣಮುತ್ಪ್ಲವನಂ ಲೀನತಾ ಚ| ತತ್ರ ಶಲಾಕಯಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ಯಃ ಸ್ಫುಟತಿ ತಮೇರಣ್ಡಪತ್ರಸ್ವಿನ್ನಂ ಖಣ್ಡಶಃ ಶೋಧಯೇತ್| ತತಃ ಕೃಷ್ಣಾಸೈನ್ಧವಮಧುಭಿರವಪೀಡನಮ್| ಅವಗಲತಿ ತು ಶಲಾಕಾಮಪನೀಯ ಸ್ತನ್ಯಸೇಕಂ ದದ್ಯಾದವಪೀಡನಂ ಚ ಶುಣ್ಠೀಗುಡಂ ಜಲೌಕಸಶ್ಚ| ವಿಸ್ತೀರ್ಯಮಾಣೋ ಸುಖೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಪ್ಲುತೇನ ವಾಸಸಾ ಸ್ವೇದೋ ಘೃತಮಣ್ಡಶ್ಚ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ| ತದ್ವದುತ್ಪ್ಲವಮಾನೇ ವಿತ್ರಾಸನಂ ಶೀತಾಮ್ಭಸಾ ಪ್ರತತಂ ಚೋಚ್ಛಿಙ್ಖನಂ ಚ||೧೫||
लिङ्गनाशदोषास्तु स्फुटनमवगलनं विस्तरणमुत्प्लवनं लीनता च| तत्र शलाकया स्पृष्टो लिङ्गनाशो यः स्फुटति तमेरण्डपत्रस्विन्नं खण्डशः शोधयेत्| ततः कृष्णासैन्धवमधुभिरवपीडनम्| अवगलति तु शलाकामपनीय स्तन्यसेकं दद्यादवपीडनं च शुण्ठीगुडं जलौकसश्च| विस्तीर्यमाणो सुखोष्णाम्बुप्लुतेन वाससा स्वेदो घृतमण्डश्च प्रतिमर्शः| तद्वदुत्प्लवमाने वित्रासनं शीताम्भसा प्रततं चोच्छिङ्खनं च||१५||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಫುಟನಾದಯೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವದೋಷಾಃ| ಸ್ಫುಟನಂ ಮಣ್ಡಲಸ್ಯ ಬಹುಧಾಽಽಗಮನಮ್| ಅವಗಲನಂ ಶಲಾಕಯಾ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಮಶಕ್ಯತ್ವಮ್| ಶೇಷಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಏಷಾಂ ದೋಷಾಣಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಸುಬೋಧಾ| ಅವಪೀಡನಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಂ ನಸ್ಯಮ್| ಪ್ರತಿಮರ್ಶೋ ನಾಸಾಭ್ಯಙ್ಗಃ| ವಿತ್ರಾಸನಂ ಶೀತಾಮ್ಭಸಾ ಬಿನ್ದುಪ್ರಕ್ಷೇಪಯುಕ್ತೇನೋತ್ತ್ರಾಸನಮ್| ತದ್ವದಿತ್ಯನೇನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಃ ಸ್ವೇದಃ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಶ್ಚ||೧೫||
Adhikarana utplavanadoShe cikitsAviSeShaH (16) · Śloka 16
ಸ್ಥಿರೇ ಚಲೇ ಚ ದೋಷೇ ಪತ್ರಭಙ್ಗಸ್ವೇದಃ| ತಥಾಽಪ್ಯನಪಗಚ್ಛತಿ ಶಲಾಕಾಪಗಮನೇ ವಾ ಪುನರುತ್ಪ್ಲವನೇ ಸ್ನೇಹಪಾನನಸ್ಯಾದಿಭಿರುಪಾದ್ಯ ಪುನರ್ವಿಧ್ಯೇತ್| ಏವಮಪಿ ಪುನರುತ್ಪ್ಲವನೇ ಭ್ರುವೋರನ್ತರೇ ದಾಹಃ||೧೬||
स्थिरे चले च दोषे पत्रभङ्गस्वेदः| तथाऽप्यनपगच्छति शलाकापगमने वा पुनरुत्प्लवने स्नेहपाननस्यादिभिरुपाद्य पुनर्विध्येत्| एवमपि पुनरुत्प्लवने भ्रुवोरन्तरे दाहः||१६||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಿರ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಉತ್ಪ್ಲವನವಿಶೇಷಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾಪಿ ಸ್ವೇದೇನಾಪಿ| ಯದಾ ತು ಶಲಾಕಾಯಾಮಪನೀತಾಯಾಂ ಪುನರ್ದೋಷ ಉತ್ಪ್ಲವತೇ ತದಾ ಸ್ನೇಹಪಾನಾದಿನೋಪಪಾದ್ಯ ಪುನರ್ವಿಧ್ಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ದಾಹಃ ಸೂರ್ಯಕಾನ್ತಾದಿನಾ ತ್ವಗ್ದಾಹಃ||೧೬||
Adhikarana lInatAdoShe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
ಯಸ್ತ್ವಪಕೃಷ್ಯಮಾಣೋ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲೇ ಲೀಯತೇ ತತ್ರ ಕ್ಷೀರೇಣ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ದದ್ಯಾತ್| ಶತಾಹ್ವಾಮಧುಕಚೂರ್ಣಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಚ ಘೃತಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶ ಇತಿ||೧೭||
यस्त्वपकृष्यमाणो दृष्टिमण्डले लीयते तत्र क्षीरेण नाडीस्वेदं दद्यात्| शताह्वामधुकचूर्णसंसृष्टं च घृतं प्रतिमर्श इति||१७||
🔊 Audio coming soon
ಯಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಲೀನತೋಚ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ ಸೂತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ| ಶತಪುಷ್ಪಾಮಧುಯಷ್ಟೀಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಂ ಘೃತಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ|| ೧೭||
Adhikarana karmAvadhiviShaye sAmAnyaniyamAH (18) · Śloka 18
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ವೇಧ್ಯೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ಕಾರ್ಯೇ ಸ್ವೇದಾದೌ ನಿಯಮೋಽಯಂ ವಿಧೀಯತೇ| ಸ್ವೇದದಾಹಪ್ರತೀಮರ್ಶಾನ್ ಸದ್ಯೋ ವಿದ್ಧೇ ತು ಸೇಚನಮ್| ಅವಪೀಡಂ ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತದ್ವಜ್ಜಲೌಕಸಃ| ಸಪ್ತಾಹಾನ್ತೇ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷಂ ವಿರೇಕಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ| ಯನ್ತ್ರಾಣಾಮನುರುಧ್ಯೇತ ದೃಷ್ಟೇರಾಸ್ಥೈರ್ಯಲಾಭತಃ| ರೂಪಾಣಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೀಪ್ತಾನಿ ಸಹಸಾ ನಾವಲೋಕಯೇತ್||೧೮||
भवति चात्र वेध्येऽक्ष्णि कार्ये स्वेदादौ नियमोऽयं विधीयते| स्वेददाहप्रतीमर्शान् सद्यो विद्धे तु सेचनम्| अवपीडं तृतीयेऽह्नि युञ्ज्यात्तद्वज्जलौकसः| सप्ताहान्ते सिरामोक्षं विरेकं बस्तिकर्म च| यन्त्राणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः| रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ವ್ಯಧನೀಯೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ಸ್ವೇದಾದೌ ಕಾರ್ಯೇ ಅಯಂ ನಿಯಮೋ ವಿಧೀಯತೇ| ಕ ಇತ್ಯಾಹ-ಸ್ವೇದದಾಹೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಯಾವದ್ ದೃಷ್ಟೇಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಲಾಭಸ್ತಾವದ್ಯನ್ತ್ರಣಾನುರೋಧಃ||೧೮||
Adhikarana SalAkAdoShAH (19) · Śloka 19
ಕುರ್ಯಾಚ್ಛಲಾಕಾ ಸ್ಥೂಲಾಗ್ರಾ ವಿಶಾಲವ್ರಣತಾಂ ತನುಃ| ಪಟಲೋತ್ಪ್ಲವನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಕ್ಷತಮನ್ತಃ ಖರಾ ರುಜಃ| ಕುಣ್ಠಾ ಚ ವಿಷಮಾಶ್ರೂಣಿ ಹ್ರಸ್ವಾ ದೀರ್ಘಾ ಚ ದುರ್ಗ್ರಹಾ||೧೯||
कुर्याच्छलाका स्थूलाग्रा विशालव्रणतां तनुः| पटलोत्प्लवनं तीक्ष्णाक्षतमन्तः खरा रुजः| कुण्ठा च विषमाश्रूणि ह्रस्वा दीर्घा च दुर्ग्रहा||१९||
🔊 Audio coming soon
ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶಲಾಕಾದೋಷಾಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕುಣ್ಠಾ ಭುಗ್ನಾ| ವಿಷಮಾ ನಿಮ್ನೋನ್ನತಾ| ಹ್ರಸ್ವಾ ವಾ ದೀರ್ಘಾ ವಾ ದುಗ್ರಹಾ ಭವತಿ||೧೯||
Adhikarana viddhe~akShNi a~jjanAni (20-17) · Śloka 17
ಆಡಕೀಮೂಲಮರಿಚಹರಿತಾಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ವಿದ್ಧೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ಸಗುಡಾ ವರ್ತ್ತಿರ್ಯೋಜ್ಯಾ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುಪೇಷಿತಾ| ಜಾತೀಶಿರೀಷಧವಮೇಷವಿಷಾಣಪುಷ್ಪ- ವೈಡೂರ್ಯಮೌಕ್ತಿಕಫಲಂ ಪಯಸಾ ಸುಪಿಷ್ಟಮ್| ಆಜೇನ ತಾಮ್ರಮಮುನಾ ಪ್ರತನು ಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ಸಪ್ತಾಹತಃ ಪುನರಿದಂ ಪಯಸೈವ ಪಿಷ್ಟಮ್| ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಹಿತಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮಕ್ಷ್ಣಿ ವಿದ್ಧೇ ಪ್ರಸಾದಜನನಂ ಬಲಕೃಚ್ಚ ದೃಷ್ಟೇಃ| ಸ್ರೋತೋಜವಿದ್ರುಮಶಿಲಾಽಪ್ಪತಿಫೇನತೀಕ್ಷ್ಣೈ- ರಸ್ಯೈವ ತುಲ್ಯಮುದಿತಂ ಗುಣಕಲ್ಪನಾಭಿಃ||೨೦|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಲಿಙ್ಗನಾಶಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೭||
आडकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः| विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्त्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता| जातीशिरीषधवमेषविषाणपुष्प- वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्| आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्| पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः| स्रोतोजविद्रुमशिलाऽप्पतिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम सप्तडशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon
ಆಢಕೀಮೂಲಾದಿಭಿರ್ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುಪೇಷಿತಾ ಸಗುಡಾ ವರ್ತಿವಿದ್ಧೇಽಕ್ಷ್ಣಿಯೋಜ್ಯಾ| (ವಿದ್ಧೇ ಕೃತಲಿಙ್ಗನಾಶವೇಧೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ನೇತ್ರೇ ಆಢಕೀಮೂಲಾದಿಭಿಃ ಸಗುಡಾ ಗುಡೋಪೇತಾ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುಪೇಷಿತಾ ಗಙ್ಗಾಜಲಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತ್ತಿರ್ಯೋಜ್ಯಾ )| ಜಾತ್ಯಾದಿಕಮಾಜೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟಮಮುನಾ ಪಿಷ್ಟೇನ ಚ ತಾಮ್ರಂ ಪ್ರತನು ಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ಸಪ್ತಾಹತಶ್ಚ ಪುನಸ್ತಾಮ್ರಪಾತ್ರಾದ್ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ವಿದ್ಧೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ಹಿತಂ ಪ್ರಸಾದಜನನಂ ದೃಷ್ಟೇಶ್ಚ ಬಲಕೃತ್| ಸ್ರೋತೋಜಾದಿಕಮಸ್ಯೈವ ಜಾತ್ಯಾದಿಕಸ್ಯ ಗುಣೈಃ ಕಲ್ಪನಾಭಿಶ್ಚಾಜಾಕ್ಷೀರಪೇಷಣತಾಮ್ರಲೇಪನಾದಿಭಿಸ್ತುಲ್ಯಮುದಿತಮ್| ಅಪ್ಪತಿಫೇನಃ ಸಮುದ್ರಫೇನಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮರಿಚಮ್|| ೨೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ