Adhikarana atha shirorogapratiShedho nAmAShTAviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः शिरोरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਉਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਣਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ||੧||
Adhikarana vAtajashirobhitApacikitsA (2) · Śloka 2
ਵਾਤਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨਿਵਾਤਸ੍ਥਂ ਚ ਨਕ੍ਤਮਭ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ਿਰਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਮਾਸਾਨ੍ ਵਾ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਨੁਸ੍ਣਪਯੋਨੁਪਾਨਾਨ੍ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍| ਆਨੂਪਪਿਸ਼ਿਤਵੇਸ਼ਵਾਰੇਣ ਯਵਤਿਲਮੁਦ੍ਗਮਾਸਕੁਲਤ੍ਥਕੁਸ੍ਠਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਤਸੀਸੈਨ੍ਧਵੈਰ੍ਵਾ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਵਤੀਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੋ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਸੇ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਕਵੋਸ਼੍ਗ੍ਣੇਨ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪਾਯਸੈਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਂ ਲੇਪਂ ਵਾ| ਕੂਰ੍ਮਮਹਿਸਵਰਾਹਕੁਕ੍ਕੁਟਸ਼ਲ੍ਲਕੀਨਾਂ ਵਸਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰਃਕਰ੍ਣਪੂਰਣਂ ਚ| ਤਥੈਵ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਬਲਾਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਕ੍ਵਾਥੇ ਮਧੁਕਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਪੁਨਰ੍ਨਵਗਰ੍ਭਂ ਸਪਯਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਚੈਕਤੋ ਵਿਪਕ੍ਵਮ੍| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮਜ੍ਜਤ੍ਵਙ੍ਮੁਸ੍ਤਾਸੁਮਨਃਕੋਰਕਾਣ੍ਯੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਨਾਵਨਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾਘ੍ਨਮ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਰਞ੍ਜਬੀਜਾਨਿ| ਤਥਾ ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਤਗਰਕੁਸ੍ਠੈਃ ਸਘਤੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਦੇਵਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠਚੋਰਕਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕਮਲਨੀਲੋਤ੍ਪਲੈਲਾਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੈਸ਼੍ਚ| ਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸਂਸ੍ਕਤਮਾਜ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਮਰ੍ਸ਼ਃ| ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਰਕ੍ਤਮਵਸੇਚਯੇਦ੍ਵਾਤੋਦ੍ਰੇਕਭਯਾਤ੍| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਏਵਮਸਿਦ੍ਧੌ ਵਾਤਜੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤੋ ਦਾਹਃ||੨||
वातजे शिरोभितापे वातव्याधिविहितं कुर्यात्| निवातस्थं च नक्तमभ्यक्तशिरसं सर्पिः पयोनुपानं तैलं वा पाययेत्| माषान् वा ससर्पिष्कानुष्णपयोनुपानान् भक्षयेत्| तद्वद्वा मुद्गान्| आनूपपिशितवेशवारेण यवतिलमुद्गमाषकुलत्थकुष्ठदारुहरिद्रातसीसैन्धवैर्वा महास्नेहवतीमुत्कारिकां दत्वा शिरो वेष्टयेत्| ततः प्रत्यूषे दशमूलसिद्धेन पयसा कवोश्ग्णेन परिषेकं कुर्यात्| तत्सिद्धैश्च पायसैः पिण्डस्वेदं लेपं वा| कूर्ममहिषवराहकुक्कुटशल्लकीनां वसा ससैन्धवा नस्यं शिरःकर्णपूरणं च| तथैव च पञ्चमूलबलासारिवाद्वयक्वाथे मधुकजीवकर्षभकपुनर्नवगर्भं सपयं सर्पिस्तैलं चैकतो विपक्वम्| कार्पासमज्जत्वङ्मुस्तासुमनःकोरकाण्युष्णाम्बुपिष्टानि नावनं सर्वशिरोरुजाघ्नम्| तद्वत् त्वक्पत्रशर्कराशिग्रुकरञ्जबीजानि| तथा चन्दनोत्पलतगरकुष्ठैः सघृतैर्लेपः| देवदारुकुष्ठचोरकयष्टीमधुककमलनीलोत्पलैलाप्रपौण्डरीकैश्च| कुङ्कुमशर्करासंस्कृतमाज्यं रक्तपित्तानुबन्धे मर्शः| न चात्र रक्तमवसेचयेद्वातोद्रेकभयात्| स्नैहिकं धूमं पिबेत्| शिरोबस्तिश्च शीलयेत्| बस्तिकर्म चाचरेत्| एवमसिद्धौ वातजे श्लेष्मजे च यथोक्तो दाहः||२||
🔊 Audio coming soon
ਯਥੋਕ੍ਤੋ ਦਾਹ ਇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਂ ਵਾਤਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਵਾ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਪਾਯਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮੁਦ੍ਗਾਨ੍ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਨ੍ ਉਸ੍ਣਪਯੋਨੁਪਾਨਾਂਸ਼੍ਚ| ਆਨੂਪਪਿਸ਼ਿਤਾਦਿਨਾ ਸ਼ਿਰੋਵੇਸ੍ਟਨਾਯੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਪਿਣ੍ਡੀ| ਵੇਸ੍ਟਯੇਦਿਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ| ਤਤ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਦਿਨਪ੍ਰਤ੍ਯੂਸੇ| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧੈਰਿਤਿ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧਪਯਸਾ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਪਾਯਸੈਰਨ੍ਨੈਃ| ਕੂਰ੍ਮਾਦਿਵਸਾ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਾ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰਃਪੂਰਣਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਞ੍ਚ| ਸ਼ਿਰਃਪੂਰਣਂ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਃ| ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਮਧੁਕਾਦਿਗਰ੍ਭਂ ਤੈਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤਥੈਵੇਤਿ ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰਃਪੂਰਣਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਞ੍ਚ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮਜ੍ਜਾਦ੍ਯੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟਂ ਨਾਵਨਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਿਰੋਰੁਜਾਘ੍ਨਮ੍ ਤ੍ਵਗਾਦੀਨਿ ਤਦ੍ਵਦੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਨਾਵਨਮ੍| ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਸ੍ਤਥਾ| ਤਥੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਘਤੈਰ੍ਲੇਪ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਵਾਤਜ ਏਵ ਯਦਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਨੁਬਨ੍ਧੋ ਭਵਤਿ| ਤਤਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਕਤਮਾਜ੍ਯਂ ਮਰ੍ਸ਼ੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਟਸਡ੍ਬਿਨ੍ਦੁਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਾਤਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧੇਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਨਾਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਵਾਤੋਦ੍ਰੇਕਭਯਾਤ੍| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਧੂਮਂ ਸੂਤ੍ਰ ਉਕ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤੇਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਯੋਜਨਮੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਏਵਮਿਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਕ੍ਰਿਯਯਾਸਿਦ੍ਧੌ ਵਾਤਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਯਥੋਕ੍ਤੋ ਦਾਹ ਇਤਿ ਸੂਤ੍ਰਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਹਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇ ਚੇਤਿ ਲਾਘਵਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕਰਣੇ||੨||
Adhikarana ardhAvaBedakacikitsA (3) · Śloka 3
ਅਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕੇਪ੍ਯਯਮੇਵ ਵਿਧਿਃ| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਰਸਸ਼੍ਚ ਸਘਤਸੈਨ੍ਧਵੋ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਮੂਲਫਲਾਨਿ ਵਾ| ਸਾਰਿਵੋਤ੍ਪਲਕੁਸ੍ਠਵਚਾਮਧੁਕਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਃ ਸਤੈਲਾਮ੍ਲੋ ਲੇਪਃ| ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਮਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ||੩||
अर्धावभेदकेऽप्ययमेव विधिः| निर्गुण्डीपत्ररसश्च सघृतसैन्धवो नस्यम्| शिरीषमूलफलानि वा| सारिवोत्पलकुष्ठवचामधुकपिप्पलीभिः सतैलाम्लो लेपः| अशाम्यति दोषानुबन्धमवेक्ष्य प्रतिकुर्वीत||३||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤੇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਮਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਵਭੇਦਕੇ| ਅਯਮੇਵੇਤਿ ਵਾਤਸ਼ਿਰਸ੍ਤਾਪੋਕ੍ਤਃ| ਅਤ੍ਰ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡ੍ਯਾਃ ਪਤ੍ਰਰਸਸ੍ਸਘਤਸੈਨ੍ਧਵੋ ਨਸ੍ਯਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਮੂਲਫਲਾਨਿ ਵਾ ਨਸ੍ਯਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯਤੇ| ਸਾਰਿਵਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਲੇਨਾਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਤ੍ਵਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕੇ ਕਸ੍ਯ ਦੋਸਸ੍ਯਾਨੁਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਦਪੇਕ੍ਸਯਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੩||
Adhikarana sUryAvartacikitsA (4) · Śloka 4
ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਧਿਃ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ||੪||
सूर्यावर्ते त्वयमेव विधिः विशेषतस्तु शिरामोक्षः||४||
🔊 Audio coming soon
ਅਯਮੇਵ ਚਾਨਾਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਦ੍ਵਯਵਿਧਿਃ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤੇ| ਲਾਘਵਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਮਭਙ੍ਗਃ| ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸੂਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤੇ|| ੪||
Adhikarana pitta-rakta-SirastApayoScikitsA (5) · Śloka 5
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਰਕ੍ਤਜੇ ਚ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਕਾਯਂ ਚ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਸੁਸ਼ੀਤੈਃ ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ| ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਿਵਾਮਧੁਕਦੂਰ੍ਵੋਤ੍ਪਲਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਵਿਦਾਰੀਭਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਨਾਵਨਂ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ| ਜੀਵਨੀਯਵਿਪਕ੍ਵਾਤ੍ ਪਯਸੋ ਅਵਨੀਤਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਜੀਵਨੀਯਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਚਿਤਂ ਪਾਨਭੋਜਨਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਙ੍ਗਵਸ੍ਤਿਸੁ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਜਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਸਾਧਯਤਿ| ਜੀਵਨੀਯਗਰ੍ਭਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਪਯਸਿ ਸਿਦ੍ਧਮਾਜ੍ਯਂ ਵਾ| ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਜਾਙ੍ਗਲਰਸਖਰ੍ਜੂਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਸ਼ੇਰੂਕਮਣਾਲਸਿਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਣ੍ਡੋਨੁਵਾਸਨਮ੍| ਅਞ੍ਜਨਾਦਿਵਰ੍ਗਸ਼੍ਰਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍||੫||
पित्तजे रक्तजे च शिरोभितापे स्निग्धस्य सिरां विद्ध्येत्| कायं च विरेचयेत्| सुशीतैः शतधौतघृतान्वितैः शिरोवक्त्रं सिञ्चेत् प्रदिह्याच्च| चन्दनसारिवामधुकदूर्वोत्पलप्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठाविदारीभिः सक्षीरं सर्पिर्विपाचितं नावनं शिरोबस्तिश्च| जीवनीयविपक्वात् पयसो अवनीतमुद्धृत्य जीवनीयक्वाथकल्काभ्यां पाचितं पानभोजननस्याभ्यङ्गवस्तिषु प्रणीतं पित्तरक्तजान् सर्वान् विकारान् साधयति| जीवनीयगर्भषोडशगुणे पयसि सिद्धमाज्यं वा| क्षीरेक्षुजाङ्गलरसखर्जूरद्राक्षाकशेरूकमृणालसिद्धः सर्पिर्मण्डोऽनुवासनम्| अञ्जनादिवर्गश्रृतं क्षीरमास्थापनम्||५||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਮਾਸ੍ਥਾਪਨਮਿਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭਿਤਾਪਯੋਃ| ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਰਕ੍ਤਜੇ ਚ ਘਤਪਾਨਾਦਿਨਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸਤਃ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍| ਲਾਲਾਟ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦ੍ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਕਾਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ਸ਼ੋਧਯੇਚ੍ਚ| ਸੁਸ਼ੀਤੈਰਤਿਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸ਼ਤਧੌਤਘਤਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤਿ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਂ ਸਮਾਨਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਨਾਵਨੇ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਜੀਵਨੀਯਵਿਪਕ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਂਸ੍ਕਤਃ ਸਰ੍ਪਿਸੋ ਘਤਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡੋਚ੍ਛ ਅਨੁਵਾਸਨੇ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਅਞ੍ਜਨਾਦਿਗਣੋ ਵਿਵਿਧਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਰਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਸ੍ਥਾਪਨਮ੍||੫||
Adhikarana sha~gkhakacikitsA (6) · Śloka 6
ਸ਼ਙ੍ਖਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯੈਵਮੇਵੋਪਚਰੇਤ੍| ਵਿਸਰ੍ਪਵਚ੍ਚ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਕਸ੍ਣਤਿਲਸ਼ਤਾਵਰੀਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮੂਰ੍ਵਾਪੁਨਰ੍ਨਵੈਰ੍ਲੇਪਃ||੬||
शङ्खकं प्रत्याख्यायैवमेवोपचरेत्| विसर्पवच्च| विशेषतस्तु कृष्णतिलशतावरीनीलोत्पलमूर्वापुनर्नवैर्लेपः||६||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਙ੍ਖਕਾਖ੍ਯਂ ਰੋਗਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਨ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮੇਵੇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਭਿਤਾਪਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਚ੍ਚੋਪਚਰੇਤ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਕੇ ਤੁ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਦਿਭਿਃ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਲੇਪਃ ਕਾਰ੍ਯਃ||੬||
Adhikarana kaPajaSiroBitApacikitsA (7) · Śloka 7
ਕਫਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਾ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਸ੍ਵੇਦਃ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਰੂਕ੍ਸੇਣ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਨਿਮ੍ਬੈਰਣ੍ਡਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ| ਦੇਵਕਾਸ੍ਠਕੁਸ੍ਠਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾਸਰਲਰੋਹਿਸੈਃ ਸਲਵਣੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੌਰਾਲੇਪਃ| ਯਵਚੂਰ੍ਣਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨਹਰਿਦ੍ਰਾਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸੁਰਦਾਰੁਭਿਸ੍ਤੈਲਾਜਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਰੁਪਨਾਹਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਂ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਵਾ ਤਦੇਵ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਮਧੂਕਸਾਰਕਲ੍ਕੋ ਵਾ ਮਧੁਯੁਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਵਾ ਮੇਸ ਸ਼੍ਰਙ੍ਗ੍ਯਾ ਇਙ੍ਗੁਦਸ੍ਯ ਵਾ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਧੂਮਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਧਮਨਮ੍| ਤੈਰੇਵ ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਮਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਣਨਾਦੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਨਸ੍ਯਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਕਵਲਾਃ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਨਲਦਤੁਤ੍ਥਕਾਸੀਸਚੂਰ੍ਣਃ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੋ ਧੂਮਃ| ਨਲਦਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰਾਘ੍ਰਾਣਨਮ੍||੭||
कफजे शिरोभितापे लङ्घयेत्| पुराणसर्पिस्निग्धं वा वामयेत्| स्वेदः पिण्डेन रूक्षेण| शिग्रुनिम्बैरण्डक्वाथेन वा नाडीस्वेदः| देवकाष्ठकुष्ठशार्ङ्गेष्टासरलरोहिषैः सलवणैः सुखोष्णौरालेपः| यवचूर्णमधुकचन्दनहरिद्राकुष्ठप्रियङ्गुशतपुष्पासुरदारुभिस्तैलाजक्षीरयुक्तैः ससैन्धवैरुपनाहः| विडङ्गतैलं नस्यं सार्षपं वा तदेव वा व्योषसिद्धम्| मधूकसारकल्को वा मधुयुतस्त्वग्वा मेष श्रृङ्ग्या इङ्गुदस्य वा| एभिरेव च धूमवर्त्तिः| शिरोविरेचनद्रव्यैर्वा सूत्रस्थानोक्तैः प्रधमनम्| तैरेव च पक्वं तैलं मर्शः प्रतिमर्शो वा| शिरोविरेचनान्ते कर्णनादोक्तं स्नेहनस्यम्| तीक्ष्णाः कवलाः मनश्शिलानलदतुत्थकासीसचूर्णः ससर्पिष्को धूमः| नलदचूर्णस्य च मुहुर्मुहुराघ्राणनम्||७||
🔊 Audio coming soon
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰਾਘ੍ਰਾਣਨਮਿਤ੍ਯੇਵਮਨਨ੍ਤਂ ਕਫਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ| ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਰੂਕ੍ਸੇਣ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਸ੍ਵੇਦੋ ਹਿਤਃ| ਅਥਵਾ ਸ਼ਿਗ੍ਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਸਲਵਣੈਰ੍ਲਵਣਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਰ੍ਦੇਵਕਾਸ੍ਠਾਦਿਭਿਰਾਲੇਪੋ ਹਿਤਃ| ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਂ ਦੇਵਦਾਰੁ| ਤੈਲੇਨਾਜਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਮਾਣਿਮਨ੍ਥੇਨ ਸਹਿਤੈਰ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰੁਪਨਾਹਃ ਪਿਣ੍ਡਬਨ੍ਧਃ| ਵਿਡਙ੍ਗਜਂ ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਧਿਤਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਤੈਲਂ ਵਾ ਨਸ੍ਯਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਦੇਵ ਵੇਤਿ ਵਿਡਙ੍ਗਤੈਲਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸ਼ੇਣ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਕ੍ਵਮ੍| ਮਧੂਕਸਾਰਕਲ੍ਕਾਦਿਨਾ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਨਸ੍ਯਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਮੇਸਸ਼੍ਰਙ੍ਗ੍ਯਾ ਇਙ੍ਗੁਦਸ੍ਯ ਚ ਤ੍ਵਕ੍| ਏਭਿਰੇਵੇਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੈਰ੍ਨਸ੍ਯੌਸਧੈਃ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਂਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਨਾਸਾਯਾਂ ਹਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਧਮਨਂ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਤੈਰੇਵ ਚੇਤਿ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ| ਮਰ੍ਸ਼ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ੌ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣੌ| ਏਸਾਂ ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਾਨਾਮਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਣਨਾਦੋਕ੍ਤਂ ਤਿਲਾਨ੍ ਨਵਪ੍ਰਲੂਨਾਨਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਠਿਤਂ ਸ੍ਨੇਹਨਸ੍ਯਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਕਵਲਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਮਰਿਚਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਤਾਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍||੭||
Adhikarana sannipAtashirobhitApacikitsA (8) · Śloka 8
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰੋ ਵਿਧਿਃ||੮||
सन्निपाते व्यामिश्रो विधिः||८||
🔊 Audio coming soon
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਭਿਤਾਪੇ ਪਥਗ੍ਦੋਸੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਦੋਸਬਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯੋਜ੍ਯਃ||੮||
Adhikarana kRumijashirobhitApacikitsA (9) · Śloka 9
ਕਮਿਜੇ ਦੁਰਾਲਭਾਸੁਰਦਾਰੁਰੋਹਿਹਪੂਤੀਕਤ੍ਰਿਫਲਾਕਟ੍ਫਲਵਚਾਤ੍ਰਿਕਟੁਕੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਕ੍ਵਂ ਪਾਨਮ੍| ਉਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਦੇਵਦਾਰੁਪੂਤੀਕਕਟਭੀਸਰ੍ਸਪਵਿਡਙ੍ਗਤਿਲਕਣ੍ਟਕਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਿਰਃ ਕਰ੍ਣੌ ਚਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਕਮਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਰ੍ਥਮਸਙ੍ਨਸ੍ਤੋਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਰੁਧਿਰਗਨ੍ਧਮਦੇਨ ਪ੍ਰਵਿਸਤਾਃ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਸ੍ਯ ਤ੍ਕ੍ਗ੍ਰਸੇਨ ਪੁਸ੍ਪਰਸੇਨ ਵਾਨਨ੍ਤਰਨਿਸਿਕ੍ਤੇਨ ਕਮਯਃ ਪਤਨ੍ਤਿ| ਸਰਲਦੇਵਦਾਰੁਕਟ੍ਫਲਸਰ੍ਸਪਾਪਾਮਾਰ੍ਗਕ੍ਸਵਕਕਟੁਕਾਲਾਬੁਸੁਰਸਬੀਜਪਿਪ੍ਪਲੀਤਣ੍ਡੁਲਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਸਦ੍ਯਃ ਕਮੀਨ੍ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ| ਵਿਡਙ੍ਗਤਣ੍ਡੁਲਾ ਵਾਜਿਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਃ ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਾਨਿ ਵਾ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਨਿ| ਪੁਸ੍ਕਰਮਧ੍ਯਬੀਜਾਨਿ ਵਾ| ਗੋਮਾਂਸੇਨ ਛਾਗਮਾਂਸੇਨ ਵਾ ਵਸਾਪਿਸ੍ਟੇਨ ਯਵਾਗੂਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਤੋ ਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਵਂਸ਼ਸੁਰਸਕੁਟਜਕਰਞ੍ਜਕਰਵੀਰਪਤ੍ਰਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍ ਅਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕਵੋਸ੍ਣੇਨ| ਪੂਤਿਮਤ੍ਸ੍ਯਯੁਤਾਸ਼੍ਚ ਧੂਮਾਃ| ਏਵਂ ਕਮਿਸ੍ਵਪਗਤੇਸੁ ਤੇਜੋਵਤੀਪੂਤੀਕਵਿਮ੍ਬੀਸੁਰਸਨਕ੍ਤਮਾਲਾਵਿਡਙ੍ਗਹਰੀਤਕੀਸਰ੍ਸਪਾਰ੍ਕਕਰਵੀਰਮੂਲਮਾਲਤੀਦੇਵਦਾਰੁਕ੍ਸਵਕਮੁਸ੍ਤਫਣਿਜ੍ਜਕਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਮਧੂਕਸ਼ਣਨਿਮ੍ਬਸਾਰਕਲ੍ਕੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਤੈਲਮੈਙ੍ਗੁਦਂ ਪੈਲੁਕਂ ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਵਨਮ੍| ਨ ਤੁ ਜਾਤੁ ਰੁਧਿਰਮਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਜਨ੍ਤੁਭਿਃ ਪੀਤਸ਼ੋਣਿਤੇ ਹਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪੁਨਰਸ੍ਰਾਵਸੇਕਾਦਕਾਣ੍ਡੇ ਮਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕਮਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤ||੯||
कृमिजे दुरालभासुरदारुरोहिहपूतीकत्रिफलाकट्फलवचात्रिकटुकैरजामूत्रयुक्तं सर्पिः पक्वं पानम्| उपस्निग्धस्विन्नस्य देवदारुपूतीककटभीसर्षपविडङ्गतिलकण्टकविपक्वेन तैलेन शिरः कर्णौ चाभ्यज्य स्वेदयेत्| ततः कृमिमूर्च्छनार्थमसृङ्नस्तोवसेचयेत्| ततो रुधिरगन्धमदेन प्रविसृताः सप्तच्छदस्य त्क्ग्रसेन पुष्परसेन वानन्तरनिषिक्तेन कृमयः पतन्ति| सरलदेवदारुकट्फलसर्षपापामार्गक्षवककटुकाऽलाबुसुरसबीजपिप्पलीतण्डुलचूर्णस्तत्पक्वं वा तैलं सद्यः कृमीन् निरस्यति| विडङ्गतण्डुला वाजिमूत्रपिष्टाः शिरीषबीजानि वा छागमूत्रपिष्टानि| पुष्करमध्यबीजानि वा| गोमांसेन छागमांसेन वा वसापिष्टेन यवागूं कृत्वा शिरो विलेपयेत्| ततो निम्बार्कवंशसुरसकुटजकरञ्जकरवीरपत्रक्वाथेन सेचयेत् अजामूत्रेण वा कवोष्णेन| पूतिमत्स्ययुताश्च धूमाः| एवं कृमिष्वपगतेषु तेजोवतीपूतीकविम्बीसुरसनक्तमालाविडङ्गहरीतकीसर्षपार्ककरवीरमूलमालतीदेवदारुक्षवकमुस्तफणिज्जकपिप्पलीशतपुष्पामधूकशणनिम्बसारकल्कैरजामूत्रयुतैः सार्षपं तैलमैङ्गुदं पैलुकं वा विपक्वं युक्त्या नावनम्| न तु जातु रुधिरमवसेचयेत्| जन्तुभिः पीतशोणिते हि शिरसि पुनरस्रावसेकादकाण्डे मृत्युः स्यात्| कृमिचिकित्सितं चेक्षेत||९||
🔊 Audio coming soon
ਕਮਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਚੇਕ੍ਸੇਤੇਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਮਿਜੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਤਾਪੇ| ਦੁਰਾਲਭਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨਾਯ| ਅਨੇਨੋਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਦਿਵਿਪਕ੍ਵੇਨ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਿਰਃ ਕਰ੍ਣੌ ਚਾਬ੍ਯਜ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਕਣ੍ਟਕੋ ਗੋਕਣ੍ਟਕਃ| ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਮੀਣਾਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਰ੍ਥਂ ਯੇਨ ਕਮਯਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨਾ ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤੋਨ੍ਤਃ ਸਰਨ੍ਤਿ ਤਦਰ੍ਥਮਸਗ੍ਰਕ੍ਤਂ ਨਸ੍ਤੋਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਸਿਕ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਤਨਿਸੇਚਨਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸਿਕ੍ਤੇਨ| ਪੁਸ੍ਪਰਸਃ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਪੁਸ੍ਪਾਣਾਂ ਰਸਸ੍ਤੇਨ| ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਾਸਿਕਾਤੋ ਬਹਿਰ੍ਨਿਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ| ਸਰਲਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਤ੍ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਨਸ੍ਯਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਕਮੀਨ੍ ਬਹਿਰ੍ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ| ਕ੍ਸਵਕੋ ਰਾਜਕ੍ਸਵਕਃ| ਅਥਵਾ ਵਾਜਿਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾ ਵਿਡਙ੍ਗਤਣ੍ਡੁਲਾ ਵਿਡਙ੍ਗਫਲਾਨਿ ਕਮੀਨ੍ ਨਿਰਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਥਵਾ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਾਨਿ| ਅਥਵਾ ਪਿਸ੍ਕਰਬੀਜਾਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਹਾਰੇਣ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ| ਗੋਂਆਂਸੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼ਿਰੋਲੇਪਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਤਤ ਇਤਿ ਯਵਾਗੂਲੇਪਾਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨਾਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸੇਕਃ| ਪੂਤਿਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮਤ੍ਸ੍ਯਃ| ਏਵਮਿਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਕ੍ਰਿਯਯਾ ਕ੍ਰਿਮਿਸ੍ਵਪਗਤੇਸੁ ਤੇਜੋਵਤ੍ਯਾਦਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰਜਾਮੂਤ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸਾਰ੍ਸਪਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬਲਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਕਤਯਾ ਨਾਵਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਜਨ੍ਤ੍ਵਭਿਤਾਪੇ ਤੁ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਨਾਵਸੇਚਯੇਤ੍| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਜਨ੍ਤੁਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਕਾਣ੍ਡੇ ਅਕਾਲੇ| ਕਮਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਧਿਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਯੇਕ੍ਸੇਤ||੯||
Adhikarana shiraHkampacikitsA (10) · Śloka 10
ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਮਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯਾਨ੍ਨਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨੁਪਦ੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਦਾਹਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਮਾਰੁਤਵਿਧਾਨੇਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ||੧੦||
शिरःकम्पमक्षीणस्यान्नव्याध्यनुपद्रुतस्य दाहवर्ज्यं मारुतविधानेनोपक्रमेत||१०||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਾਖ੍ਯਮਕ੍ਸੀਣਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਵਾਤਾਭਿਤਾਪਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ| ਵਾਤਾਭਿਤਾਪੇ ਚਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਾਹ ਉਕ੍ਤਃ| ਅਤ੍ਰ ਤੁ ਦਾਹਵਰ੍ਜ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਃ||੧੦||
Adhikarana upashIrShakacikitsA (11) · Śloka 11
ਉਪਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ ਜਨ੍ਮੋਤ੍ਤਰਕਾਲਜਾਤੇ ਨਵੋਤ੍ਥਿਤੇ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਿਤਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪਾਨਨਾਵਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਭ੍ਯਕ੍ਤਞ੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੋਪਨਾਹਯੇਦ੍ਯਥਾ ਵਿਦਾਹੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਵਿਦਾਹੇ ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਤ੍ ਕਰ੍ਮ||੧੧||
उपशीर्षके जन्मोत्तरकालजाते नवोत्थिते वातव्याधिविहितान् स्नेहान् पाननावनाभ्यञ्जनेषु योजयेत्| अभ्यक्तञ्च स्वेदयित्वोपनाहयेद्यथा विदाहो न भवति| विदाहे विद्रधिवत् कर्म||११||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਦ੍ਰਧਿਵਤ੍ ਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਮੁਪਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ| ਜਨ੍ਮੋਤ੍ਤਰਕਾਲਜਾਤ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਸਹਜਸ੍ਯਾਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਵਿਦਾਹਃ ਪਾਕਾਵਸ੍ਥਾ ||੧੧||
Adhikarana piTakArbudavidradhicikitsA (12) · Śloka 12
ਪਿਟਕਾਰ੍ਬੁਦਵਿਦ੍ਰਧਿਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਮਾਚਰੇਤ੍| ਵ੍ਰਣੀਭੂਤਾਸੁ ਪਿਟਕਾਸੁ ਨਿਮ੍ਬਨਿਸ਼ਾਮਧੁਕਧਾਤ੍ਰੀਫਲੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਮ੍| ਮੂਰ੍ਵਾਚਨ੍ਦਨਸਾਰਿਵਾਧਾਤਕੀਕਾਨ੍ਤਾਲੋਧ੍ਰਮਧੁਕਸਮਙ੍ਗਾਪਦ੍ਮਕੇਸਰਸ਼ਤਪਰ੍ਵਕਮੂਲੈਰ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਸੁ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਸ੍ਯਮ੍| ਰੂਢੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਯਸਿ ਤ੍ਵਕ੍ ਸੁਪ੍ਤੇਵ ਭਵਤਿ ਤਤੋ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਉਅਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੧੨||
पिटकार्बुदविद्रधिषु यथास्वमाचरेत्| व्रणीभूतासु पिटकासु निम्बनिशामधुकधात्रीफलैर्विपक्वं तैलं शोधनरोपणम्| मूर्वाचन्दनसारिवाधातकीकान्तालोध्रमधुकसमङ्गापद्मकेसरशतपर्वकमूलैर्विद्रधिषु| एभिरेव च सिद्धं सर्पिर्नस्यम्| रूढे तु विद्रधौ यसि त्वक् सुप्तेव भवति ततो वामयेत्| उअपस्निग्धं च विरेचयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਟਕਾਦਿਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਮਿਤਿ ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਾਚਰੇਤ੍| ਵ੍ਰਣੀਭੂਤਾਸ੍ਵਿਤਿ ਪਾਕਾਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਮੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਸੁ ਵ੍ਰਣੀਭੂਤਾਸੁ ਸ਼ੋਧਨਂ ਰੋਪਣਂ ਚ| ਏਭਿਰਿਤਿ ਮੂਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ| ਉਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮ੍|| ੧੨||
Adhikarana arUMShikAcikitsA (13) · Śloka 13
ਅਰੂਂਸਿਕਾਸੁ ਜਲੌਕੋਪਹਤਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ਼ਿਰਃ ਕ੍ਸੁਰਾਮਸ੍ਟਂ ਵਾ ਨਿਮ੍ਬੋਦਕੇਨ ਪਰਿਸਿਚ੍ਯਾਸ਼੍ਵਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸੇਨ ਲਵਣਪ੍ਰਗਾਢੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਕਿਞ੍ਹ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੋਸ੍ਣੋਦਕਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਾਨ੍ਯਤਰਧੌਤਂ ਵਿਡਙ੍ਗਵ੍ਯੋਸਲਾਕ੍ਸਾਗਾਰਧੂਮਮਨੋਹ੍ਵਾਲਵਚਾਰਸਾਞ੍ਜਨਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤਿਲਮਸ੍ਯਾ ਵਾ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਯਾ| ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਤਿਲੈਰਣ੍ਡਮਾਰ੍ਕਵਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਕਸਰ੍ਸਪਬੀਜੈਰ੍ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਬਾਲਕਾਮਲਕਨਾਗਰਮੂਲਕਸਰ੍ਸਪਬੀਜੈਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਤ੍ਵਗ੍ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ| ਪੁਰਾਣਪਿਣ੍ਯਾਕਕੁਕ੍ਕੁਟਪੁਰੀਸਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ| ਕਪਾਲਭਸ੍ਟਕੁਸ੍ਠਚੂਰ੍ਣਂ ਤੈਲਯੁਕ੍ਤਂ ਕਣ੍ਡੂਕ੍ਲੇਦਦਾਹਸ੍ਵੇਦਵੇਦਨਾਘ੍ਨਮ੍| ਤਥਾ ਚਾਚੋਕ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਤੈਲਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਪਾਠਾਕੋਸ਼ਾਤਕੀਚਿਤ੍ਰਕਾਤੀਵਿਸਾਮਹਾਲਾਙ੍ਗਲਕੀਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਵ੍ਰਣਾਭ੍ਯਙ੍ਗਃ| ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲੈਲਾਹਰਿਤਾਲਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਸ੍ਠਕਾਸੀਸਹਰਿਦ੍ਰਾਕਰਞ੍ਜਮੁਸ੍ਤਾਤਗਰਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਕਰਵੀਰਮੂਲਚੂਰ੍ਣਗਰ੍ਭਂ ਤੈਲਮਾਦਿਤ੍ਯਪਾਕਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍| ਏਵਮਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਮਨਧੂਮਕਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੧੩||
अरूंषिकासु जलौकोपहृतशोणितं शिरः क्षुरामृष्टं वा निम्बोदकेन परिषिच्याश्ववशकृद्रसेन लवणप्रगाढेन लेपयेत्| किञ्ह्चित् कालं स्थितं चोष्णोदकाम्लकाञ्जिकान्यतरधौतं विडङ्गव्योषलाक्षागारधूममनोह्वालवचारसाञ्जनहरिद्राद्वयैरालिम्पेत्| तिलमष्या वा स्नुहीक्षीरयुक्तया| मधुकोत्पलतिलैरण्डमार्कवपत्रैर्वा| शिग्रुमूलकसर्षपबीजैर्वा गोमूत्रपिष्टैः| बालकामलकनागरमूलकसर्षपबीजैर्वा क्षीरपिष्टैः| शिरीषत्वग्यष्टीमधुकाभ्यां वा| पुराणपिण्याककुक्कुटपुरीषाभ्यां वा| कपालभृष्टकुष्ठचूर्णं तैलयुक्तं कण्डूक्लेददाहस्वेदवेदनाघ्नम्| तथा चाचोक्तं चित्रकादितैलमभ्यञ्जनम्| दन्तीपाठाकोशातकीचित्रकातीविषामहालाङ्गलकीसिद्धं तैलं व्रणाभ्यङ्गः| मनश्शिलैलाहरितालपिप्पलीकुष्ठकासीसहरिद्राकरञ्जमुस्तातगरविडङ्गं चित्रकासिद्धार्थककरवीरमूलचूर्णगर्भं तैलमादित्यपाकं व्रणरोपणम्| एवमनुपशमे वमनधूमकायशिरोविरेकान् कुर्यात्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਿਰਃਕਾਯਵਿਰੇਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਮਰੂਂਸਿਕਾਸੁ| ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਸ੍ਥਿਤਮਿਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸਲਿਪ੍ਤਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍| ਧੌਤਂ ਚ ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤਿਲਮਸ੍ਯਾ ਵਾ ਸ੍ਨੁਹੀਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਯਾ ਲਿਮ੍ਪੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਮਧੁਕਾਦਿਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਕੇਵਲੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਸ਼ਿਗ੍ਰ੍ਵਾਦਿਬੀਜੈਰ੍ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਬਾਲਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਸ਼ੇਸਯੋਃ ਕ੍ਸੀਰਮੇਵ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕਪਾਲੇ ਮਨ੍ਮਯੇਗ੍ਨਿਨਾ ਭਸ੍ਟਸ੍ਯ ਕੁਸ੍ਠਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤੈਲਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਲ੍ਲੇਪਾਤ੍ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਘ੍ਨਮ੍| ਚਾਚਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤ ਇਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਥਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਦਿਕਲ੍ਕਂ ਤੈਲਮਾਦਿਤ੍ਯਪਾਕਂ ਯਦਾਤਪੇਨੈਵ ਪਚ੍ਯਤੇ| ਏਵਮਿਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਮਨਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੧੩||
Adhikarana dAraNakacikitsA (14) · Śloka 14
ਦਾਰਣਕੇ ਲਲਾਟੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਨਾਨਨਾਵਨਾਨਿ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਾਲਬੀਜਮਧੁਕਕੁਸ੍ਠਮਾਸਸਰ੍ਸਪੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਲੇਪਃ| ਕੋਦ੍ਰਵਤਣਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮ੍||੧੪||
दारणके ललाटे सिरां विध्येत्| अभ्यङ्गस्नाननावनानि च शीलयेत् प्रियालबीजमधुककुष्ठमाषसर्षपैः सक्षौद्रैर्लेपः| कोद्रवतृणक्षाराम्भः प्रक्षालनम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮਿਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਂ ਦਾਰਣਕੇ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਮ੍| ਕੋਦ੍ਰਵਤਣਕ੍ਸਾਰਸ੍ਰੁਤਮਮ੍ਭਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍||੧੪||
Adhikarana indraluptacikitsA (15) · Śloka 15
ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤੇ ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁਤ੍ਥਕਾਸੀਸਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਮਰਿਚੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਕੁਟਨ੍ਨਟਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਕਰਵੀਰਨਕ੍ਤਮਾਲਮਾਲਤੀਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍| ਅਵਗਾਢਪਦਂ ਵਾ ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚਕੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਤ ਕਪੋਤਪਙ੍ਕਾਮੂਲੇਨ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮਹਿਸੀਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੇਨ| ਘਸ੍ਟਲਿਪ੍ਤਮੇਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਾਵਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਂ ਮਾਹਿਸਨਵਨੀਤੇਨ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਮਾਰ੍ਕਵਪਤ੍ਰਸਹਚਰਪੁਸ੍ਪਪਕ੍ਵਂ ਵਾ| ਵਾਰ੍ਤਾਕਫਲੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਯੁਕ੍ਤਮਾਲੇਪਃ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਵਾ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਵਾਰ੍ਤਾਕਰਸਃ| ਜਲਸ਼ੂਕੋ ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਕ੍ਸਾਰਸਾਨ੍ਦ੍ਰਃ| ਗੋਸ਼ਕਤਾ ਵਾ ਘਸ੍ਟਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਮਰੁਸ੍ਕਰਰਸੇਨਾਵਲਿਪ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਗ੍ਧਕੂਰ੍ਮਮਸ਼੍ਯਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਕੂਰ੍ਮਕਪਾਲਭਸ੍ਮਨਾ ਵਾ ਸੁਰਸਾਰਸਾਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਹਸ੍ਤਿਦਨ੍ਤਮਸ੍ਯਾ ਵਾ ਤੈਲਾਨ੍ਵਿਤਯਾ| ਪੂਤਿਕਰਞ੍ਜਪਤ੍ਰਾਣਿ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਨਿ ਲੇਪਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਞ੍ਜਨਰਸਾਞ੍ਜਨਬਾਕੁਚਿਕਾਫਲਲੋਹਰਜਾਂਸਿ ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟਾਨਿ| ਖਲਤਿਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਸਲਿਲਸੇਕਮਾਰੋਮੋਦ੍ਗਮਾਤ੍ ਪਰਿਹਰੇਤ੍||੧੫||
इन्द्रलुप्ते यथासन्नं सिरां विद्ध्वा तुत्थकासीसमनश्शिलामरिचैर्लेपयेत्| भद्रदारुकुटन्नटाभ्यां वा चित्रककरवीरनक्तमालमालतीसिद्धेन वा तैलेनाभ्यज्यात्| अवगाढपदं वा सूचीकूर्चकेन प्रच्छाय भूयो भूयः प्रदिह्यत कपोतपङ्कामूलेन लाङ्गलिकामूलेन वा महिषीक्षीरपिष्टेन| घृष्टलिप्तमेरण्डपत्रावच्छादितं रात्रिमुषितं माहिषनवनीतेन लिम्पेत्| मार्कवपत्रसहचरपुष्पपक्वं वा| वार्ताकफलैस्तैलं पक्वं क्षौद्राञ्जनयुक्तमालेपः| सक्षौद्रो वा क्षुद्रवार्ताकरसः| जलशूको वा पलाशक्षारसान्द्रः| गोशकृता वा घृष्टमिन्द्रलुप्तमरुष्कररसेनावलिप्यान्तर्धूमदग्धकूर्ममश्यावचूर्णयेत्| कूर्मकपालभस्मना वा सुरसारसाक्तेन प्रदिह्यात्| हस्तिदन्तमष्या वा तैलान्वितया| पूतिकरञ्जपत्राणि वा ससैन्धवानि लेपः| पिप्पल्यञ्जनरसाञ्जनबाकुचिकाफललोहरजांसि वा गोमूत्रपिष्टानि| खलतिविहितानि चाचरेत्| सलिलसेकमारोमोद्गमात् परिहरेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
ਆਰੋਮੋਦ੍ਗਮਾਤ੍ ਪਰਿਹਰੇਦਿਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤੇ| ਯਥਾਸਨ੍ਨਿਮਿਤਿ ਸ਼ੀਰ੍ਸਰੋਮਨੈਕਟ੍ਯੇਨ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ| ਤੁਤ੍ਥਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਰੋਮਸ੍ਥਾਨੇ| ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਕੁਟਨ੍ਨਟਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਾਯ ਲੇਪਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਰ੍ਦੇਵਦਾਰੁਃ ਅਥਵਾ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍| ਅਵਗਾਢਪਦਂ ਬਹੁਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚਕੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਮ੍| ਕਪੋਤਪਙ੍ਕਾ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮੂਲੇਨ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਮਲੇਨ ਵਾ ਮਹਿਸੀਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੇਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ| ਘਸ੍ਟਲਿਪ੍ਤਂ ਚੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਾਵਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਸਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਾਹਿਸੇਣ ਨਵਨੀਤੇਨ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਗੋਸ਼ਕਤਾ ਵਾ ਘਸ੍ਟਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤਮਰੁਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਭਲ੍ਲਾਤਕਸ੍ਯ ਰਸੇਨਾਵਲਿਪ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਗਗ੍ਧਯਾ ਕੂਰ੍ਮਮਸ੍ਯਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਸੁਰਸਾਰਸਾਕ੍ਤੇਨ ਕੂਰ੍ਮਕਪਾਲਭਸ੍ਮਨਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਗ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ| ਸੁਰਸਾ ਮੂਰ੍ਵਾ| ਕੂਰ੍ਮਕਪਾਲਃ ਕੂਰ੍ਮਪਸ੍ਠਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਖੁਲਤਿਵਿਹਿਤਾਨੀਤ੍ਯੌਸਧਾਦੀਨਿ||੧੫||
Adhikarana khalaticikitsA (16) · Śloka 16
ਖਲਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਲੁਪ੍ਤੋਕ੍ਤਃ ਕ੍ਰਮੋ ਯਥਾਦੋਸਂ ਚ ਸੁਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਰ੍ਜੁਨਸੈਰ੍ਯਕਤ੍ਵਕ੍ਪੁਸ੍ਪਕਸ੍ਣਪਿਣ੍ਡੀਤਕਫਲਮੂਲਨੀਲੋਤ੍ਪਲਲੋਹਚੂਰ੍ਣਕਾਸੀਸਜਮ੍ਬੂਮਾਰ੍ਕਵਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮੇਸਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀਖਦਿਰਰਜਃ ਸਕਰ੍ਦਮਮਰ੍ਦਿਤੋਕ੍ਤਾਣੁਤੈਲਯੁਕ੍ਤਮਸਨਸਾਰਸਮੁਦ੍ਗਕੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਕਰ੍ਦਮੇ ਮਾਸਂ ਨਿਖਾਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮੁਦ੍ਧਤਂ ਸੂਚੀਕੂਰ੍ਚਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਾਯਾਃ ਖਲਤੇਰ੍ਲੇਪਃ ਪਰਂ ਰੋਮਸਞ੍ਜਨਨਃ| ਰਕ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਪੁਸ੍ਪਕਿਂਸ਼ੁਕਨਲਦਮੂਲਮ੍ਧੁਕਿਂਹਸ੍ਤਿਦਨ੍ਤਭਸ੍ਮਾਨ੍ਯਵਿਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਲੇਪਃ| ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵਯਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਮਧੁਕਭਙ੍ਗਰਜਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਫ੍ਣਿਜ੍ਜਕਬਲਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਜਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀਚਪਲਾਤਿਵਿਸਾਕਟ੍ਫਲਕਲ੍ਕੇਨ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥੇਨ ਚ ਤਿਲਤੈਲਮਕ੍ਸਤੈਲਂ ਚੈਕਧ੍ਯਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਤਨ੍ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਨਿਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਮੇਵ ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਕਲ੍ਕੇਨ||੧੬||
खलताविन्द्रलुप्तोक्तः क्रमो यथादोषं च सुशुद्धिः| त्रिफलार्जुनसैर्यकत्वक्पुष्पकृष्णपिण्डीतकफलमूलनीलोत्पललोहचूर्णकासीसजम्बूमार्कवमञ्जिष्ठामेषश्रृङ्गीखदिररजः सकर्दममर्दितोक्ताणुतैलयुक्तमसनसारसमुद्गके न्यस्तं कर्दमे मासं निखातं स्थितमुद्धृतं सूचीकूर्चप्रच्छितायाः खलतेर्लेपः परं रोमसञ्जननः| रक्ताग्निमन्थपुष्पकिंशुकनलदमूलम्धुकिंहस्तिदन्तभस्मान्यविक्षीरपिष्टानि लेपः| जम्बूद्वयत्वक्पत्रमधुकभृङ्गरजस्त्रिफलाश्लेष्मातकमञ्जिष्ठाफ्णिज्जकबलाद्राक्षाजश्रृङ्गीचपलातिविषाकट्फलकल्केन क्षीरिवृक्षक्वाथेन च तिलतैलमक्षतैलं चैकध्यं साधयेत् तन्नस्येऽभ्यङ्गे च नियुञ्ज्यात्| एवमेव मधुरवर्गकल्केन||१६||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਕਲ੍ਕੇਨੇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਂ ਖਲਤੌ| ਯਥਾਦੋਸਂ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕਫੇਧਿਕੇ ਵਮਨਂ ਪਿਤ੍ਤੇਧਿਕਂ ਵਿਰੇਚਨਮਿਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਰ੍ਯਥਾਦੋਸਾਰ੍ਥਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਰਜਃ ਕਰ੍ਦਮੇਨਾਰ੍ਦਿਤੋਕ੍ਤਾਣੁਤੈਲੇਨ ਚ ਯੁਕ੍ਤਮਸਨਸਾਰਸਮੁਦ੍ਗਕੇ ਬੀਜਕਸਾਰਸਮ੍ਪੁਟਕੇ ਨ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਨਿਸਸ੍ਟਂ ਕਰ੍ਦਮੇ ਮਾਸਂ ਨਿਖਾਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮੁਦ੍ਧਤਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਖਲਤੌ ਲੇਪਃ| ਕਸ੍ਣਮਦਨਸ੍ਯ ਫਲਮ੍| ਰਕ੍ਤਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਪੁਸ੍ਪਾਦੀਨਾਂ ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਯਵਿਕ੍ਸੀਰੇਣਾਜਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਲੇਪਃ| ਰਕ੍ਤੋ ਲੋਹਿਤੋਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਮ੍| ਜਮ੍ਬੂਤ੍ਵਗਾਦਿਕਲ੍ਕੇਨ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥੇਨ ਚ ਤਿਲਤੈਲਮਕ੍ਸਤੈਲਂ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤ੍ਯ ਸਾਧਿਤਂ ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਕਲ੍ਕੇਨੈਵਮੇਵੇਤਿ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥੇ ਮਧੁਰਵਰ੍ਗਂ ਕਲ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਿਲਤੈਲਮਕ੍ਸਤੈਲਂ ਚੈਕਧ੍ਯਂ ਸਾਧਯੇਨ੍ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ|| ੧੬||
Adhikarana palitacikitsA (17) · Śloka 17
ਖਲਤਿਪਲਿਤਯੋਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੧੭||
खलतिपलितयोश्च प्रयोगान् परस्परं विदध्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਖਲਤਿਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਪਲਿਤੇ ਪਲਿਤਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਖਲਤੌ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਿਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ||੧੭||
Adhikarana akAlapalitacikitsA (18) · Śloka 18
ਅਕਾਲਪਲਿਤੇਸੁ ਵਾਤਾਦੀਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਸਂਸ਼ੋਧਨਾਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤੋਸ੍ਯਾਰ੍ਦਿਤਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਣੁਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚ| ਮਧੁਕਾਮਲਕਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ ਕੇਸ਼ਮੂਲਾਨਿ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤਿਲਾਮਲਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤੈਲੈਰ੍ਵਾ| ਤਤ੍ਥਕਾਭ੍ਰਕਮ੍ਬ੍ਵਸ੍ਥਿਕਾਸੀਸਕਿਟ੍ਟਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭਿਰ੍ਵਾ| ਸੈਰ੍ਯਕਪੁਸ੍ਪਨੀਲਿਨੀਤ੍ਰਿਫਲਾਭਙ੍ਗਰਜੋਭਿਰ੍ਵਾ ਕਸ੍ਣਾਜਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਅਸਨਪੁਸ੍ਪਪਤ੍ਰਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਬਹਿਰਾਮਲਕੀਕਲ੍ਕਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੇ ਨਿਹਿਤਮਕ੍ਸਤੈਲਂ ਸਣ੍ਮਾਸਂ ਵ੍ਰੀਹਿਪਲ੍ਲੇ ਸ੍ਥਿਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਨਾਵਨਾਤ੍ ਚ ਪਲਿਤਂ ਜਯਤਿ| ਅਯਮੇਵ ਕਲ੍ਪਃ ਸੈਰੀਯਕੇਪਿ| ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਫਲਮੂਲਗਰ੍ਭਮਕ੍ਸਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਯਃਪਾਤ੍ਰੇ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ| ਰਾਮਤਰਣੀਮੂਲਪਲਦ੍ਵਯਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਪਲਂ ਸਾਰਿਵਾਰ੍ਧਪਲਮੇਕਤ੍ਰਜਰ੍ਜਰੀਕਤਮਕ੍ਸਤੈਲਪਲੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰਾਪ੍ਲੁਤਂ ਲੋਹਭਾਜਨੇ ਦਸ਼ਾਹਂ ਦਿਵਸਕਰਕਰਪ੍ਰਤਪ੍ਤਂ ਨਾਵਨਾਤ੍ ਪਲਿਤਘ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਵਹਂ ਚ| ਕਸ੍ਣਤਿਲਤਿਲਪਰ੍ਣੀਤ੍ਰਿਫਲਾਮਧੁਕਕਾਸੀਸਪਦ੍ਮਕਕਰ੍ਦਮਮਾਂਸੀਮਾਰ੍ਕਵਮਸਨਪਤ੍ਰਸ੍ਵਰਸਪਿਸ੍ਟਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਯਃਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਰਸਦ੍ਰੁਤੇਨ ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਰ੍ਦਮਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਧੌਤਾਨ੍ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ ਕਪਾਲਂ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਰ੍ਦਮੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਕੌਸ਼ੇਯੇਨ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਤੀਯੇ ਚਾਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯੈਵਮੇਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਮਲਿਕੁਲਨੀਲਾਃ ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਭੂਸਯਨ੍ਤਿ||੧੮||
अकालपलितेषु वातादीनवेक्ष्य स्नेहस्वेदसंशोधनास्रविस्रावणानि कुर्यात्| ततोऽस्यार्दितप्रोक्तमणुतैलं नस्यमभ्यञ्जनं च| मधुकामलकमाक्षिकैः केशमूलानि लिम्पेत्| तिलामलकक्षौद्रतैलैर्वा| तत्थकाभ्रकम्ब्वस्थिकासीसकिट्टशर्कराभिर्वा| सैर्यकपुष्पनीलिनीत्रिफलाभृङ्गरजोभिर्वा कृष्णाजमूत्रपिष्टैः| असनपुष्पपत्रमये पात्रे बहिरामलकीकल्कप्रदिग्धे निहितमक्षतैलं षण्मासं व्रीहिपल्ले स्थितमभ्यङ्गान्नावनात् च पलितं जयति| अयमेव कल्पः सैरीयकेऽपि| कपिकच्छूफलमूलगर्भमक्षतैलं सिद्धमयःपात्रे पूर्ववत् स्थितं समानं पूर्वेण| रामतरणीमूलपलद्वयं यष्टीमधुकपलं सारिवार्धपलमेकत्रजर्जरीकृतमक्षतैलपलैर्दशभिराप्लुतं लोहभाजने दशाहं दिवसकरकरप्रतप्तं नावनात् पलितघ्नं सर्वेन्द्रियदार्ढ्यावहं च| कृष्णतिलतिलपर्णीत्रिफलामधुककासीसपद्मककर्दममांसीमार्कवमसनपत्रस्वरसपिष्टं त्रिरात्रमयःपात्रे स्थापयेत्| ततः पूर्वोक्तरसद्रुतेन पद्मिनीकर्दमप्रलिप्तधौतान् केशान् कपालं च लेपयेत्| ततः पद्मिनीकर्दमैः प्रच्छाद्य कौशेयेन वेष्टयेत्| तृतीये चाह्नि प्रक्षाल्यैवमेव कुर्यात्| एवमलिकुलनीलाः केशाः शिरो विभूषयन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
ਅਕਾਲਪਲਿਤੇਸ੍ਵਿਤਿ ਪਰਿਣਾਮਪਲਿਤੇ ਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤੇਰਕਾਲ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਵਾਤਾਦੀਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯੇਤਿ ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯਤਯਾ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕੇਸ਼ਮੂਲਾਨਿ ਕੇਸ਼ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਮਧੁਕਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਤਿਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਤੁਤ੍ਥਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਕਾਸੀਸਕਿਟ੍ਟਂ ਕਾਸੀਸਤ੍ਵਕ੍| ਸੈਰ੍ਯਕਪੁਸ੍ਪਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਕਸ੍ਣਾਜਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟੈਃ| ਅਸਨਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪੈਃ ਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਿਕਾਕਤਿਪਾਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਤਚ੍ਚ ਬਹਿਰਾਮਲਕਲ੍ਕੇਨ ਤਥਾ ਪ੍ਰਦੇਹ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤੈਲਾਧਿਕਰਣਤਾਂ ਯਾਤਿ| ਤਤਃ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਤ੍ਰੇ ਬਿਭੀਤਕਤੈਲਂ ਨਿਧੇਯਮ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ ਸਣ੍ਮਾਸਂ ਵ੍ਰੀਹਿਰਾਸ਼ੌ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਨਾਵਨਾਚ੍ਚ ਪਲਿਤਂ ਜਯਤਿ| ਅਯਮੇਵਾਸਨਪੁਸ੍ਪਪਤ੍ਰਵਿਧਿਃ ਸੈਰੀਯਕੋਪੇ| ਸੈਰੀਯਕਂ ਸਹਚਰਮਾਮ੍ਲਯਨਂ ਚ| ਕਪਿਕਚ੍ਛ੍ਵਾਃ ਫਲਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਗਰ੍ਭਂ ਦਤ੍ਵਾਕ੍ਸਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਮਯਃਪਾਤ੍ਰੇ ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤਿ ਸਣ੍ਮਾਸਂ ਵ੍ਰੀਹਿਪਲ੍ਲੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣਾਸਨਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਤੈਲੇਨ ਗੁਣੈਃ ਸਮਾਨਮ੍| ਰਾਮਤਰਣ੍ਯਾਦਿਕਂ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ ਦਸ਼ਭਿਰਕ੍ਸਤੈਲਪਲੈਰਾਪ੍ਲੁਤਂ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਦਸ਼ਾਹਮਾਦਿਤ੍ਯਕਿਰਣੈਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਂ ਸਨ੍ਨਾਵਨਾਤ੍ ਪਲਿਤਘ੍ਨਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਮ੍| ਰਾਮਤਰਣੀ ਸਰ੍ਯਕਃ| ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਦਿਕਮਸਨਪਤ੍ਰਰਸਪਿਸ੍ਟਮਯਃਪਾਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਮਸਨਪਤ੍ਰਰਸਦ੍ਰੁਤੇਨ ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਰ੍ਦਮੇਨ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਨਰ੍ਧੌਤਾਨ੍ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਕੌਸ਼ੇਯਪਟ੍ਟੇਨ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਪੁਨਰੇਵਮੇਵ ਲੇਪਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਮਿਤ੍ਯਨਯਾ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਅਲਿਕੁਲਵਦ੍ ਭ੍ਰਮਰਸਂਹਤਿਵਨ੍ਨੀਲਾਃ ਕਚਾਃ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਭੂਸਯਨ੍ਤਿ||੧੮||
Adhikarana khalatyAdau nasyAdikramaH (19) · Śloka 19
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਖਲਤੌ ਪਲਿਤੇ ਵਲ੍ਯਾਂ ਹਰਿਲ੍ਲੋਮ੍ਨਿ ਚ ਸ਼ੋਧਿਤਮ੍| ਨਸ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੯||
भवति चात्र- खलतौ पलिते वल्यां हरिल्लोम्नि च शोधितम्| नस्यवक्त्रशिरोभ्यङ्गप्रदेहैः समुपाचरेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ਖਲਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਵਮਨਾਦਿਸ਼ੋਧਿਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਯੋਗ੍ਯੈਰ੍ਨਸ੍ਯਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਹਰਿਲ੍ਲੋਮਾ ਕਪਿਲਕੇਸ਼ਃ ||੧੯||
Adhikarana bRuhatyAdinAvanam (20) · Śloka 20
ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਬਹਤ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਨਾਵਨਮ੍||੨੦||
सिद्धं तैलं बृहत्याद्यैर्जीवनीयैश्च नावनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਬਹਤ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਰ੍ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਖਲਤ੍ਯਾਦੌ ਨਾਵਨਂ ਹਿਤਮ੍||੨੦||
Adhikarana sahacarAditailAni nAvanArthe (21) · Śloka 21
ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਾਹਚਰਾਤ੍ ਭਙ੍ਗਰਜਸਃ ਸੌਰਸਾਦ੍ਰਸਾਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵੋ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਪਲਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਸਿਦ੍ਧਸ਼੍ਸ਼ੈਲਾਸਨੇ ਭਾਣ੍ਡੇ ਸ਼੍ਰਙ੍ਗੇ ਮੇਸਸ੍ਯ ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਃ| ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍......................................||੨੧||
क्षीरात् साहचरात् भृङ्गरजसः सौरसाद्रसात्| प्रस्थस्तैलस्य कुडवो यष्टीमधुपलान्वितः| सिद्धश्शैलासने भाण्डे श्रृङ्गे मेषस्य वा स्थितः| नस्यं स्यात्......................................||२१||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਪਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵਃ ਸ਼ੈਲਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇ ਭਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਖਲਤ੍ਯਾਦਿਸੁ ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍||੨੧||
Adhikarana dugdhikAdilepaH (22) · Śloka 22
........ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੌ ਵਾ ਦੁਗ੍ਧਿਕਾਕਰਵੀਰਕੌ| ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਪਲਿਤਂ ਦੇਯਾਵਾਸ਼ਯੇ ਪਲਿਤਾਪਹੌ||੨੨||
........क्षीरपिष्टौ वा दुग्धिकाकरवीरकौ| उत्पाट्य पलितं देयावाशये पलितापहौ||२२||
🔊 Audio coming soon
ਅਥਵਾ ਦੁਗ੍ਧਿਕਾਕਰਵੀਰਕੌ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੌ ਪਲਿਤਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯਾਸ਼ਯੇ ਪਲਿਤਮੂਲੇ ਦੇਯੌ||੨੨||
Adhikarana mahAnIlatailam (23) · Śloka 23
ਆਦਿਤ੍ਯਵਲ੍ਲ੍ਯਾ ਮੂਲਾਨਿ ਕਸ੍ਣਸੈਰੇਯਕਸ੍ਯ ਚ| ਫਲਂ ਕਸ੍ਣਸ਼ਣਾਤ੍ਪਤ੍ਰਂ ਸੁਰਸਾਦ੍ਯਸ੍ਟਿਮਾਰ੍ਕਵਮ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਕਾਕਮਾਚੀ ਚ ਪਥਗ੍ਦਸ਼ਪਲਾਂਸ਼ਿਕਮ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰਕਸ੍ਣਾਗਰੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਆਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕਰ੍ਦਮਃ ਕਸ੍ਣੋ ਮਣਾਲੀ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਨੀਲੀਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥੀਨਿ ਕਾਸੀਸਂ ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾ| ਸੋਮਰਾਜ੍ਯਸਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕਸ੍ਣਂ ਪਿਣ੍ਡੀਤਚਿਤ੍ਰਕੌ| ਪੁਸ੍ਪਾਣ੍ਯਰ੍ਜੁਨਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਆਮਜਮ੍ਬੂਫਲਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਞ੍ਚਪਲਿਕਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸਤ੍ਰਿਫਲਾਕਣਮ੍| ਅਕ੍ਸਤੈਲਾਢਕਂ ਤੇਨ ਪਚੇਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਾਰ੍ਮਣੇ| ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦਿਤ੍ਯਪਾਕਂ ਵਾ ਯਾਵਚ੍ਛੁਸ੍ਕੋ ਭਵੇਦ੍ਰਸਃ| ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪੂਤਂ ਮਹਾਨੀਲਂ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਪਾਨੇ ਨਾਵਨੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਃ| ਸਰ੍ਵਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਰੋਗਘ੍ਨਂ ਪਲਿਤਘ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਭੈਸਜ੍ਯੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍||੨੩||
आदित्यवल्ल्या मूलानि कृष्णसैरेयकस्य च| फलं कृष्णशणात्पत्रं सुरसाद्यष्टिमार्कवम्| सुराह्वं काकमाची च पृथग्दशपलांशिकम्| प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठालोध्रकृष्णागरुत्पलम्| आम्रास्थिकर्दमः कृष्णो मृणाली रक्तचन्दनम्| नीलीभल्लातकास्थीनि कासीसं मदयन्तिका| सोमराज्यसनं शस्त्रं कृष्णं पिण्डीतचित्रकौ| पुष्पाण्यर्जुनकाश्मर्या आमजम्बूफलाञ्जनम्| प्रत्येकं पञ्चपलिकं पिष्टं सत्रिफलाकणम्| अक्षतैलाढकं तेन पचेद्धात्रीरसार्मणे| कुर्यादादित्यपाकं वा यावच्छुष्को भवेद्रसः| लोहपात्रे ततः पूतं महानीलं प्रयोजितम्| तत्पाने नावनेऽभ्यङ्गे शुद्धस्य नियतात्मनः| सर्वजत्रूर्ध्वरोगघ्नं पलितघ्नं विशेषतः| एभिरेव च भैषज्यैः शिरोवक्त्रञ्च लेपयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
ਆਇਤ੍ਯਵਲ੍ਲ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਹਾਨੀਲਾਖ੍ਯੋ ਯੋਗਃ| ਆਦਿਤ੍ਯਵਲ੍ਯਰ੍ਕਵਲ੍ਲੀ ਤਸ੍ਯਾ ਮੂਲਾਨਿ| ਕਸ੍ਣਸੈਰੇਯਕਃ ਕਾਲਸਹਚਰਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮੂਲਾਨਿ| ਕਸ੍ਣਸ਼ਣਸ੍ਯ ਫਲਮ੍| ਯਸ੍ਟਿਮਾਰ੍ਕਵਂ ਨਲਿਕਾ ਭਙ੍ਗਰਜਃ| ਆਦਿਤ੍ਯਵਲ੍ਲੀਮੂਲਾਦਿਕਾਕਮਾਚ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਥਗ੍ਦਸ਼ਪਲਭਾਗਿਕਮ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਞ੍ਚਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਕਸ੍ਣਮਿਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਪਿਣ੍ਡੀਤਕੋ ਮਦਨਃ| ਆਮਮਪਕ੍ਵਂ ਜਮ੍ਬੂਫਲਮ੍| ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਸ੍ਯਾਮਲਕਰਸਸ੍ਯਾਰ੍ਮਣੋ ਦ੍ਰੋਣਃ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਪਲਸ਼ਤਾਨਿ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਕ੍ਸਤੈਲਸ੍ਯ ਵਿਭੀਤਕਤੈਲਸ੍ਯਾਢਕਮਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਂ ਪਲਸ਼ਤਂ ਲੋਹਭਾਜਨੇ ਮਨ੍ਦਂ ਪਚੇਦ੍ਯਾਵਦ੍ਰਸਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕੋ ਭਵੇਤ੍ਤਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯਪਾਕਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਪੂਤਂ ਮਹਾਨੀਲਸਂਜ੍ਞਂ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਪਾਨਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਰੋਗਾਨ੍ ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰ੍ਵਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਰੋਗਘ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਪਲਿਤਘ੍ਨਂ ਭਵਤਿ| ਏਭਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਲ੍ਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍ ||੨੩||
Adhikarana pralepanAni (24) · Śloka 24
ਕ੍ਸੀਰਂਪ੍ਰਿਯਾਲਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਂ ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਸ੍ਤਿਲਾਃ| ਕਸ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਰਿਲ੍ਲੋਮਵਲੀਹਿਤਃ| ਤਿਲਾਃ ਸਾਮਲਕਾਃ ਪਦ੍ਮਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕੋ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਬਂਹਯੇਦ੍ਰਞ੍ਜਯੇਚ੍ਚੈਤਤ੍ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਃ ਪ੍ਰਲੇਪਨਾਤ੍| ਪਚੇਤ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਸ਼ੁਕ੍ਤਾਮ੍ਲੈਰਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਤਣ੍ਡੁਲਮ੍| ਤੇਨਾਲਿਪ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੁਦ੍ਧਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਸਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍| ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਧੌਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਮ੍||੨੪||
क्षीरंप्रियालं यष्ट्याह्वं जीवनीयो गणस्तिलाः| कृष्णाः प्रलेपो वक्त्रस्य हरिल्लोमवलीहितः| तिलाः सामलकाः पद्मकिञ्जल्को मधुकं मधु| बृंहयेद्रञ्जयेच्चैतत् केशान् मूर्ध्नः प्रलेपनात्| पचेत् सैन्धवशुक्ताम्लैरयश्चूर्णं सतण्डुलम्| तेनालिप्तं शिरःशुद्धमस्निग्धमुषितं निशाम्| तत्प्रातस्त्रिफलाधौतं स्यात्कृष्णस्निग्धमूर्द्धजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਹਰਿਲ੍ਲੋਮਸੁ ਵਲੀਸੁ ਚ ਹਿਤਃ| ਵਲਯਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸਙ੍ਕੋਚਾਃ| ਤਿਲਾਦਿਕਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਃ ਪ੍ਰਲੇਪਨਾਤ੍ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ ਬਂਹਯੇਚ੍ਚ ਰਞ੍ਜਯੇਚ੍ਚ| ਪਚੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸਮਤਣ੍ਡੁਲਮਯਸਃ ਕਸ੍ਣਲੋਹਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੈਨ੍ਧਵਜਲਮ੍| ਅਮ੍ਲੋਪਿ ਤਕ੍ਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਃ| ਤਤੋ ਰੇਚਨਸ੍ਯੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇਨ ਲੇਪਨਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣਾਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਲਿਪ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਧੌਤਂ ਤਤ੍ ਸ਼ਿਰਃ ਕਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਂ ਕਸ੍ਣਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍|| ੨੪||
Adhikarana keSarAgaH (25) · Śloka 25
ਅਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟਸ਼੍ਚ ਰਾਗਃ ਸਤ੍ਰਿਫਲੋ ਵਰਃ||੨੫||
अयश्चूर्णोऽम्लपिष्टश्च रागः सत्रिफलो वरः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਅਯਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋਮ੍ਲੇਨ ਮਦ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਿਸ੍ਟਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਰਾਗਃ ਕੇਸ਼ਰਾਗਃ||੨੫||
Adhikarana aBya~jjanayogaH (26) · Śloka 26
ਕਨ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤਿਲਨਿਮ੍ਬਬੀਜਮ੍ਧੁਕਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਵਚਾਮਾਰ੍ਕਵਾਤ੍| ਚੂਰ੍ਣਂ ਛਾਗਲਗਵ੍ਯਮਾਹਿਸਪਲਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਲਾਵਿਤਮ੍| ਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤਮਾਯਸੇ ਕ੍ਸਿਤਿਤਲੇ ਮਾਸਂ ਨਿਧਾਯੋਦ੍ਧਤਮ੍| ਪਾਲਿਤ੍ਯਂ ਖਲਤਿਞ੍ਚ ਦਰ੍ਪਣਨਿਭਾਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਤਦਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤ੍||੨੬||
कन्यायास्तिलनिम्बबीजम्धुकश्रेष्ठावचामार्कवात्| चूर्णं छागलगव्यमाहिषपलस्नेहेन सम्प्लावितम्| पात्रे स्थापितमायसे क्षितितले मासं निधायोद्धृतम्| पालित्यं खलतिञ्च दर्पणनिभां हन्त्येतदभ्यञ्जनात्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਕਨ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਛਾਗਲਾਦਿਮਾਂਸਂ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਜਾਤੇਨ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਲਾਵਿਤਮਾਲੋਡਿਤਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਥੂਲੈਲਾ||੨੬||
Adhikarana nAvanABya~ggayostailam (27) · Śloka 27
ਬੀਜੈਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਸ੍ਯ ਵ੍ਯਪਗਮਿਤਤੁਸੈਃਕਾਞ੍ਜਿਕਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਯਲ੍ਲਿਪ੍ਤਾਲ੍ਲੋਹਦਣ੍ਡਾਦ੍ਦਿਨਕਰਕਿਰਣੈਸ੍ਤਾਪਿਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਯਤੇਵ| ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਕੇਸ਼ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਜਨਯਤਿ ਪਰਮਂ ਨਾਵਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਿਦਨ੍ਤਸ਼੍ਰਵਣਗਲਰੁਜਂ ਹਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ||੨੭||
बीजैः श्लेष्मातकस्य व्यपगमिततुषैःकाञ्जिकश्लक्ष्णपिष्टैर्यल्लिप्ताल्लोहदण्डाद्दिनकरकिरणैस्तापितात् प्रच्यतेव| तत्तैलं केशकार्ष्ण्यं जनयति परमं नावनाभ्यञ्जनाभ्यां मूर्द्धघ्राणाक्षिदन्तश्रवणगलरुजं हन्ति निश्शेषतश्च||२७||
🔊 Audio coming soon
ਲੋਹਦਣ੍ਡਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਯਯਸ੍ਟਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਪਿਸ੍ਟਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਬੀਜਲਿਪ੍ਤਾਦਾਤਪਸ੍ਥਿਤਾਦ੍ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਚ੍ਯਵਤੇ ਤਨ੍ਨਾਵਨੇਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਚ ਕੇਸ਼ਕਾਰ੍ਸ੍ਣ੍ਯਂ ਜਨਯਤਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਦਿਰੁਜਂ ਹਰਤਿ||੨੭||
Adhikarana balAditailam (28) · Śloka 28
ਬਲਾਮਧੂਕਮਧੁਕਵਿਦਾਰੀਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਸਕ੍ਸੀਰੋ ਜਾਙ੍ਗਲਾਰ੍ਧਤੁਲਾਰਸੇ| ਨਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੂਤ੍ਥਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਪਹਮ੍||੨੮||
बलामधूकमधुकविदारीचन्दनोत्पलैः| जीवकर्षभकद्राक्षाशर्कराभिश्च साधितः| प्रस्थस्तैलस्य सक्षीरो जाङ्गलार्धतुलारसे| नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातपित्तामयापहम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਸ੍ਯਾਰ੍ਧਤੁਲਾ ਤੁਲਾਰ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਰਸੇ ਕਸਾਯੇ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਬਲਾਦਿਭਿਃ ਸਮਕ੍ਸੀਰਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਾਧਿਤਃ ਤੇਨ ਨਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਨੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੂਤ੍ਥਾਨਾਮਯਾਨਪਹਨ੍ਤਿ|| ੨੮||
Adhikarana mayUraghRutam (29) · Śloka 29
ਮਯੂਰਂ ਪਕ੍ਸਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਤ੍ਰਪਾਦਵਿਟ੍ਤੁਣ੍ਡਵਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਮਧੁਕੈਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲੈਰ੍ਯੁਤਮ੍| ਜਲੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਪਚੇਤ੍| ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਰੋਗਜਿਤ੍| ਤਦਭ੍ਯਾਸੀਕਤਂ ਪਾਨਬਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ||੨੯||
मयूरं पक्षपित्तान्त्रपादविट्तुण्डवर्जितम्| दशमूलबलारास्नामधुकैस्त्रिफलैर्युतम्| जले पक्त्वा घृतप्रस्थं तस्मिन् क्षीरसमं पचेत्| कल्कितैर्मधुरद्रव्यैः सर्वजत्रूर्ध्वरोगजित्| तदभ्यासीकृतं पानबस्त्यभ्यञ्जननावनैः||२९||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਸਾਦਿਰਹਿਤਂ ਮਯੂਰਂ ਤ੍ਰਿਫਲੈਸ੍ਤ੍ਰਿਪਲਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਤਂ ਜਲੇ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਮਧੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਪਚੇਤ੍ਤਦ੍ ਘਤਂ ਪਾਨਾਦਿਭਿਰਭ੍ਯਾਸੀਕਤਂ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਰੋਗਾਨ੍ ਜਯਤਿ||੨੯||
Adhikarana mahAmAyUraghRutam (30) · Śloka 30
ਏਤੇਨੈਵ ਕਸਾਯੇਣ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਕਲ੍ਕੈਰੇਭਿਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ| ਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਫਲਾਮੇਦਾਮਦ੍ਵੀਕਰ੍ਦ੍ਧਿਪਰੁਸਕੈਃ| ਸਮਙ੍ਗਾਚਵਿਕਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕਾਸ਼੍ਮਰੀਕਰ੍ਕਟਾਹ੍ਵਯੈਃ| ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਮਹਾਮੇਦਾਤਾਲਖਰ੍ਜੂਰਮਸ੍ਤਕੈਃ| ਮਣਾਲਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਜੀਵਕੈਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਬਹਤੀਸਾਰਿਵਾਯੁਗੈਃ| ਮੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਰ੍ਸਭਕਸ਼੍ਰਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਸ੍ਥਿਤਾਤਾਮਲਕੀਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਤਵਕ੍ਸੀਰੀਕਾਕੋਲੀਧਨ੍ਵਯਾਸਕੈਃ| ਮਧੁਕਾਕ੍ਸੋਡਵਾਤਾਮਮੁਞ੍ਜਾਤਾਭਿਸੁਕੈਰਪਿ| ਮਹਾਮਾਯੂਰਮਿਤ੍ਯੇਤਨ੍ਮਾਯੂਰਾਦਧਿਕਂ ਗੁਣੈਃ| ਧਾਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾਪਹਮ੍| ਯੋਨ੍ਯਸਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁਤਪ੍ਰਦਮ੍||੩੦||
एतेनैव कषायेण घृतप्रस्थं विपाचयेत्| चतुर्गुणेन पयसा कल्कैरेभिश्च कार्षिकैः| जीवन्तीत्रिफलामेदामृद्वीकर्द्धिपरुषकैः| समङ्गाचविकाभार्ङ्गीकाश्मरीकर्कटाह्वयैः| आत्मगुप्तामहामेदातालखर्जूरमस्तकैः| मृणालबिसखर्जूरयष्टीमधुकजीवकैः| शतावरीविदारीक्षुबृहतीसारिवायुगैः| मूर्वाश्वदंष्ट्रर्षभकश्रृङ्गाटककशेरुकैः| रास्नास्थितातामलकीसूक्ष्मैलाशठिपौष्करैः| पुनर्नवातवक्षीरीकाकोलीधन्वयासकैः| मधुकाक्षोडवाताममुञ्जाताभिषुकैरपि| महामायूरमित्येतन्मायूरादधिकं गुणैः| धात्विन्द्रियस्वरभ्रंशश्वासकासार्दितापहम्| योन्यसृक्शुक्रदोषेषु शस्तं वन्ध्यासुतप्रदम्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇਨੈਵ ਪਕ੍ਸਾਦਿਰਹਿਤਮਯੂਰਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਪਚੇਤ੍| ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਕੈਰਿਤ੍ਯਾਹ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ| ਸਮਙ੍ਗਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਤਾਲਸ੍ਯ ਖਰ੍ਜੂਰਸ੍ਯ ਚ ਮਸ੍ਤਕਂ ਸ਼ਾਖਾਪੁਚ੍ਛਃ| ਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਨਾਲਸ੍ਯ ਖਰ੍ਜੂਰਫਲਾਨਾਞ੍ਚ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਸਾਰਿਵਾਯੁਗਂ ਦ੍ਵੇ ਸਾਰਿਵੇ| ਸ੍ਥਿਰਾ ਸਾਲਪਰ੍ਣੀ| ਵਾਤਾਮਂ ਫਲਵੇਸ਼ੇਸਃ| ਏਤਨ੍ਮਹਾਮਾਯੂਰਂ ਨਾਮ ਘਤਂ ਮਾਯੂਰਾਤ੍ ਘਤਾਤ੍ ਗੁਣੈਰਧਿਕਮ੍| ਧਾਤ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਾਦੀਨਪਹਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦੁਕ੍ਤਮ੍| ਯੋਨ੍ਯਾਦਿਦੋਸੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾ ਦੋਸੋਪਘਾਤਾਤ੍ਸੁਤਪ੍ਰਦਮ੍| ਮਾਯੂਰਵਚ੍ਛੇਸਮ੍ ||੩੦||
Adhikarana atideshena AkhvAdighRutAni (31) · Śloka 31
ਆਖੁਭਿਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟੈਰ੍ਹਂਸੈਃ ਸ਼ਸ਼ੈਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੧||
आखुभिः कुक्कुटैर्हंसैः शशैश्चेति प्रकल्पयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ਇਤ੍ਯੇਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨਾਖ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਥਗ੍ਘਤਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਕ ਏਵ ਵਿਸਯੇ|| ੩੧||
Adhikarana jatrUrdhvarogopasaMhAraH (32-28) · Śloka 28
ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਜਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮੇਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਰਸ੍ਪਰਮਦ੍ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੂਲਮਧਃ ਸ਼ਾਖਮਸਯਃ ਪੁਰੁਸਂ ਵਿਦੁਃ| ਮੂਲਪ੍ਰਹਾਰਿਣਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋਗਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਜਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਯੇਨਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾ ਯੇਨ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਤੇਨ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸਾਯਾਮਾਦਤੋ ਭਵੇਤ੍||੩੨|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੮||
जत्रूर्ध्वजानां व्याधीनामेकत्रिंशच्छतद्वयम्| परस्परमद्सङ्कीर्णं विस्तरेण प्रकाशितम्| ऊर्ध्वमूलमधः शाखमृषयः पुरुषं विदुः| मूलप्रहारिणस्तस्माद्रोगान् शीघ्रतरं जयेत्| सर्वेन्द्रियाणि येनास्मिन् प्राणा येन च संश्रिताः| तेन तस्योत्तमाङ्गस्य रक्षायामादृतो भवेत्||३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे शिरोरोगप्रतिषेधो नामाष्टविंशोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਙ੍ਗਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮੁਪਸਞਿਹੀਰ੍ਸੁਰਿਦਮਾਹ-ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਜਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮੇਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਮੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਗਦਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍| ਤਦ੍ਯਥਾ-ਚਤੁਰ੍ਨਵਤਿਰ੍ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਾਃ, ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਕਰ੍ਣਰੋਗਾਃ, ਕੋਪੂਰ੍ਵੈਰੇਕੀਕਤ੍ਯੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਂ ਸ਼ਤਮ੍ ਭਵਤਿ| ਨਾਸਾਰੋਗਾ ਅਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਪੂਰ੍ਵੈਰੇਕੀਕਤ੍ਯ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਂ ਸ਼ਤ ਭਵਤਿ| ਮੁਖਰੋਗਾਃ ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਤਿਃ| ਪੂਰ੍ਵੈਰੇਕੀਕਤ੍ਯ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਂ ਭਵਤਿ| ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਪੂਰ੍ਵੈਰੇਕੀਕਤ੍ਯ ਤਦੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ ਭਵਤਿ| ਯਸ੍ਮਾਦਸਯਃ ਪੁਰੁਸਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮੂਲਮਧਃ ਸ਼ਾਖਂ ਵਿਦੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਲਪ੍ਰਹਾਰਿਣੋ ਰੋਗਾਨਤਿਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਯੇਤ੍| ਯੇਨਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਯੇਨ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਤੇਨੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਰਕ੍ਸਾਯਾਮਾਦਤੋ ਭਵੇਦਿਤਿ|| ੩੨|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਸ੍ਟਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ