Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਸ੍ਤਿਮਿਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ਤਿਮਿਰਸ੍ਯ ਕਾਚਾਦਿਹੇਤੁਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ ||੧||
Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2
ਤਿਮਿਰਂ ਕਾਚਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕਾਚੋਪ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਮੁਪੇਕ੍ਸਯਾ|
ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੇਸ੍ਵਤੋ ਘੋਰਂ ਤਿਮਿਰਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰੁਤਮ੍||੨||
View original
तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया|
नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद्रुतम्||२||
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੇਸੁ ਯਤੋ ਘੋਰਂ ਤਿਮਿਰਮਤਸ੍ਤਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਘੋਰਤ੍ਵੇ ਹੇਤੁਸ੍ਤਿਮਿਰਮਿਥ੍ਯਾਦਿਕਮ੍|| ੨||
Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3
ਤੁਲਾਂ ਪਚੇਤ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ|
ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਘ੍ਰੁਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍|
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਕੋਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਲੋਧ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵੈਃ|
ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਦਾਰੁਫਲਤ੍ਰਯੈਃ|
ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿ ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩||
View original
तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते|
तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घ्रुतप्रस्थं विपाचयेत्|
प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः|
शताह्वामधुकद्राक्षासितादारुफलत्रयैः|
कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्||३||
ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਂ ਘਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| (ਤਿਮਿਰਾਦੀਨਾਂ ਲੇਖਨਾਞ੍ਜਨਾਦਿਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਲ੍ਲੇਖਨਸ੍ਯ ਦਗ੍ਬਲਹਾਨਿਕਰਤ੍ਵਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਗ੍ਵਲਾਧਾਨਕਾਰਣਂ ਘਤਪਾਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੌਤਿ )| ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਪਲਸ਼ਤਮਪਾਂ ਦ੍ਰੋਣੇ ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਕੁਡਵਪ੍ਰਮਿਤੇਮ੍ਭਸਿ ਪਚੇਤ ਸ਼੍ਰਪਯੇਤ੍| ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ ਸੋਡਸ਼ਕੁਡਵਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇ ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਸਾਯੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰਮਸ੍ਟਕੁਡਵਪ੍ਰਮਿਤਪਯਃਸਂਯੁਤਂ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤਦ੍ ਘਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਕਾਲੇ ਪੀਤਂ ਸੇਵਿਤਂ ਪਰਮਤਿਸ਼ਯੇਨ ਤਿਮਿਰਾਪਹਰਂ ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਮ੍|| ੩||
Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਚਨ੍ਦਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਜੀਵਕੈਃ|
ਸਿਤਾਸ਼ਤਾਵਰੀਮੇਦਾਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲੈਃ|
ਪਚ੍ਚੇਜ੍ਜੀਰ੍ਣਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ|
ਹਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਛੁਕ੍ਲਤਿਮਿਰਰਕ੍ਤਰਾਜੀਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ||੪||
View original
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठकाकोलीद्वयजीवकैः|
सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः|
पच्चेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः|
हन्ति तच्छुक्लतिमिररक्तराजीशिरोरुजः||४||
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦ੍ਯਂ ਘਤਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ( ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਤੁਲ੍ਯੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਜੀਰ੍ਣਘਤਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕੁਡਵਚਤੁਸ੍ਟਯਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਃ ਪਚੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਘਤਂ ਕਾਚਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਰਕ੍ਤਰਾਜੀ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤਃ| ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਲਕ੍ਸਣਂ ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧੇਃ ਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਤਰਤ੍ਵੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ| ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਵਿਨਾ ਧੂਮਰਸ੍ਯਾਭਾਵਾਦ੍ਧੂਮਰੋ ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਣਾ ਤੁ ਧੂਮਰਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਮੁਕ੍ਤਮ੍-'ਘਤਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀ ਨਰਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਂ ਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵਮ੍|' ਇਤਿ| ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਰਾਜ੍ਯਾ ਵਿਨਾ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ਰਕ੍ਤਰਾਜੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਸਿਰੋਤ੍ਪਾਤਃ| ਸ਼ਙ੍ਖਵਦ੍ਧਵਲਤ੍ਵਾਚ੍ਛਙ੍ਖਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍| ਪਾਕਾਤ੍ਯਯਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਾਕਾਤ੍ਯਯਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍| ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਿਸ਼ੇਸਾ ਬਹਵੋ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ )|| ੪||
Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5
ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਕਟੁਕਾਦਾਰ੍ਵੀਸੇਵ੍ਯਵਰਾਵਸਮ੍|
ਸਧਨ੍ਵਯਾਸਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਪਰ੍ਪਟਂ ਪਾਲਿਕਂ ਪਥਕ੍|
ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਵਾਥਯੇਦਰ੍ਮਣੇਮ੍ਭਸਃ|
ਤਦਾਢਕੇਰ੍ਧਪਲਿਕੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਤ੍ਪਚੇਤ੍|
ਮੁਸ੍ਤਭੂਨਿਮ੍ਬਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੁਟਜੋਦੀਵ੍ਯਚਨ੍ਦਨੈਃ|
ਸਵ੍ਯੋਸਚਵ੍ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਘ੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍|
ਵਿਦ੍ਰਧਿਜ੍ਵਰਦੁਸ੍ਟਾਰੁਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਾਪਚਿਕੁਸ੍ਠਨੁਤ੍|
ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਤਿਮਿਰਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਦਾਹਹਤ੍||੫||
View original
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्|
सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्|
प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणेऽम्भसः|
तदाढकेऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्|
मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीव्यचन्दनैः|
सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्|
विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्|
विशेषाच्छुक्लतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्||५||
ਪਟੋਲਾਦ੍ਯੇ ਘਤੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਣਂ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਦੁਸ੍ਟਾਰੂਂਸਿ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਮੂਲਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ| ਅਪਚਿਰ੍ਗਣ੍ਡਮਾਲਾ| ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦੋਸਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍| ਉਸ੍ਣਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਸ੍ਣਵਿਦਗ੍ਧੋਚ੍ਯਤੇ| ਅਮ੍ਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਮ੍ਲਵਿਦਗ੍ਧਾ| ਸਕਲਨੇਤ੍ਰਾਵਯਜ ਊਸ੍ਮਾ ਦਾਹਃ| ( ਪਥਕ੍ ਪਾਲਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਧਨ੍ਵਯਾਸਾਦਿਸਹਿਤਂ ਪਟੋਲਾਦਿਕਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਾਮ੍ਭਸ ਸਰ੍ਮਣੇ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਕ੍ਵਾਥਯੇਦ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਦਾਢਕੇ ਸੋਡਸ਼ਕੁਡਵਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਤਪੇਸਣੈਰਰ੍ਧਪਲਿਕੈਰਰ੍ਧਪਲਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯੋਸਚਵ੍ਯਸਹਿਤੈਰ੍ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਸਹ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਂ ਘ੍ਰਾਣਾਦਿਰੋਗਜਿਦ੍ਭਵਤਿ| ਘ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਂ ਰੋਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਦੁਸ੍ਟਾਰੁਰ੍ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਃ| ਆਮਲਕਸ੍ਯੋਭਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤੇਰੁਭਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ )|| ੫||
Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6
ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਟਪਲਂ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਾਢਕੇ|
ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਪਯਸ੍ਕੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਲਕਲ੍ਕਵਾਨ੍|
ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਘਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਤਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਵਾ|
ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤ੍ਤਿਮਿਰਿ ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਰਾਰਸਮ੍||੬||
View original
त्रिफलाऽष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके|
तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्|
अर्धप्रस्थे घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा|
युक्तं पिबेत्तत्तिमिरि तद्युक्तं वा वरारसम्||६||
ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਟਪਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤ੍ਰੈਫਲਂ ਘਤਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਦਿਤਿ ਘਤਮ੍| ਵਰਾਰਸਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਕਾਣਾਧਿਕਮਰ੍ਧਾਧਿਕਪਲਦ੍ਵਯਮ੍| ਜਲਾਢਕੇ ਸੋਡਸ਼ਕੁਡਵਪ੍ਰਮਿਤੇ ਜਲੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਵਸ਼ੇਸਂ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਮ੍| ਤੁਲ੍ਯਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤੋ ਘਤਾਦਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕਤਪਾਕਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਤਿਮਿਰੀ ਤਿਮਿਰਰੋਗਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸਃ| ਸਿਤਾਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਯਤਰੋਪੇਤਂ ਤਦ੍ ਘਤਂ ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੇਨ ਘਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਰਾਰਸਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|| ੬||
Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7
ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਸ੍ਣਾਮਤੋਤ੍ਪਲੈਃ|
ਪਾਲਿਕੈਃ ਸਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍ ਸਮੈਃ|
ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਵਰਾਵਾਸਾਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸੈਃ ਪਥਕ੍|
ਮਹਾਤ੍ਰੈਫਲਮਿਤ੍ਯੇਤਤ ਪਰਂ ਦਸ੍ਟਿਵਿਕਾਰਜਿਤ੍||੭||
View original
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः|
पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः|
अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्|
महात्रैफलमित्येतत परं दृष्टिविकारजित्||७||
ਯਸ੍ਟੀਮਧ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਹਾਤ੍ਰੈਫਲਂ ਘਤਮ੍| ਅਤ੍ਰਾਜਾਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਵਧ੍ਯਧੋਤ੍ਭਵਤ੍ਵਾਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਣਾਮਸ੍ਨੇਹਸਮਤ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਥਕ੍ਸਮੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ( ਪਾਲਿਕੈਃ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਸਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੈਃ ਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੋਪੇਤੈਰ੍ਯਸ੍ਟੀਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਃ| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰ੍ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਮ੍| ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਜਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਰਾਵਾਸਾਮਾਰ੍ਕਵਾਣਾਂ ਪਥਕ੍ ਸ੍ਵਰਸੈਸ਼੍ਚ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤਂ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਮਹਾਤ੍ਰੈਫਲਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮੇਤਦੇਵਂ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਰਮਤਿਸ਼ਯੇਨ ਦਸ੍ਟਿਵਿਕਾਰਜਿਤ੍ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਂਸ੍ਤਿਮਿਰਾਦਿਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਜਯਤਿ )|| ੭||
Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8
ਤ੍ਰੈਫਲੇਨਾਥ ਹਵਿਸਾ ਲਿਹਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਨਿਸ਼ਿ|
ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਧੁਨਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਮ੍|
ਮਾਸਮੇਕਂ ਹਿਤਾਹਾਰਃ ਪਿਬਨ੍ਨਾਮਲ੍ਕੋਦਕਮ੍|
ਸੌਪਰ੍ਣਂ ਲਭਤੇ ਚਕ੍ਸੁਰਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਿਮਿਃ||੮||
View original
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि|
यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्|
मासमेकं हिताहारः पिबन्नामल्कोदकम्|
सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः||८||
ਤ੍ਰੈਫਲੇਨ ਘਤੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਲੇਹਃ ਸੁਬੋਧਃ|ਸੌਪਰ੍ਣਂ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਵੈਨਤੇਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ| ( ਅਥ ਘਤਪਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਅਥ ਸ਼ਬ੍ਦਤ੍ਤਿਮਿਰੇ ਘਤਪਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾਨ੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਚ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਮਾਸਾਮਾਗ੍ਰਹਣਾਯੈਕਂ ਮਾਸਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਹਿਤਾਹਾਰਃ ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੀ| ਆਮਲਕੋਦਕਮਾਮਲਕਸਿਦ੍ਧਮੁਦਕਂ ਪਾਨੀਯਾਰ੍ਥੇ ਪਿਬਨ੍ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੋਪੇਤਾਂ ਮਧੁਨਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਂ ਸਿਕ੍ਤਾਮ੍| ਚਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਤ੍ਰੈਫਲੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਹਵਿਸਾ ਘਤੇਨ ਸਹ ਨਿਸ਼ਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਲਿਹਾਨਃ ਸੌਪਰ੍ਣਂ ਸੁਪਰ੍ਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ| ਸੁਪਰ੍ਣੋ ਗਰੁਡਃ| ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨੇਤ੍ਰਂ ਲਭਤ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਭਗਵਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦਿਸਡਗੁਣਪਰਿਪੂਰ੍ਣੋ ਨਿਮਿਰ੍ਨਾਮ ਮਹਰ੍ਸਿਰਾਹ| ਅਤ੍ਰ ਸੌਪਰ੍ਣਮਿਤਿ ਮੁਖ੍ਯਾਰ੍ਥਬਾਧਾਤ੍ਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਰਿਵ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਲਭਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ )||੮||
Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9
ਗਵ੍ਯਂ ਘਤਂ ਲੋਹਰਜੋਭਾਜਨੇ ਬਾਦਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਸਹਿਤਂ ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਨਾਸ਼ਨਮ੍|
ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਸਿਤਾਭੀਰੁਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣਵਤ੍|
ਨਿਸਿਕ੍ਤਮਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਰਯੋਗੁਡੈਃ|
ਹੇਮਰੂਪ੍ਯਾਯਸੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਥਕ੍|
ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਮਦ੍ਯਾਤ੍ਕੇਵਲਾਂ ਵਾ ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਾਮ੍|
ਤਾਪ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਜੀਰ੍ਣਘਤਦ੍ਰੁਤਮ੍|
ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਾਂਸਂ ਮਾਸਰਾਸ਼ੌ ਚ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍|
ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਾਨ੍|
ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾ ਸੁਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸੂਪੇਨਾਮਲਕੈਃ ਸਹ|
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਮਦ੍ਯਾਤ੍ਪਥ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍|
ਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਸਤਤਂ ਤਿਮਿਰਾਤੁਰਃ||੯||
View original
गव्यं घृतं लोहरजोभाजने बादरे स्थितम्|
त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्|
पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत्|
निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः|
हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक्|
घृतक्षौद्रान्वितामद्यात्केवलां वा विचूर्णिताम्|
ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम्|
लोहपात्रे स्थितं मांसं माषराशौ च भक्षयेत्|
सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कां त्रिफलाचूर्णसंयुतान्|
भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह|
प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात्पथ्यां पृथक्पृथक्|
मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः||९||
ਬਦਰਕਾਸ੍ਠਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਚੂਰ੍ਣਯੁਤਂ ਗਵ੍ਯਂ ਘਤਮਾਸਂਸ੍ਕਾਰਸ੍ਥਿਤਮਨੁਦ੍ਯ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਂ ਭਵਤਿ| ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਂ ਚ ਸਿਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਅਭੀਰੁਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਅਥਵਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਮਯੋਗੁਡੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਿਣ੍ਡੈਸ੍ਤਪ੍ਤਤ੍ਵਾਦਗ੍ਨਿਵਣੈਰ੍ਨਿਸਿਕ੍ਤਮਾਪ੍ਲੁਤਂ ਪੀਤਮ੍| ਪਥਗ੍ ਹੇਮਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਮਦ੍ਯਾ| ਕੇਵਲਾਮੇਵ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍| ਕੇਵਲਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਹੇਮਾਦਿਸਂਯੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਕੇਨਾਨੁਗਾਮਿਨੋਰ੍ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੋਃ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਾਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਕੇਚਿਤ੍ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਤਾਪ੍ਯਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਜੀਰ੍ਣਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੁਤਮਾਲੋਡਿਤਂ ਮਾਸਂ ਲੌਹਪਾਤ੍ਰੇ ਮਾਸਰਾਸ਼ੌ ਸ੍ਥਿਤਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸਕ੍ਤੂਨਿਤ੍ਯਾਦਿ ਅਥਵਾ ਯਵਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣੇਨ ਚ ਸਂਯੁਤਾਨਦ੍ਯਾਤ੍| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਂ ਹਰੀਤਕੀਂ ਮਦ੍ਵੀਕਯਾ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵੇਤਿ ਪਥਗ੍ ਵਿਕਲ੍ਪਾਰ੍ਥਮ੍|| ੯||
Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10
ਕ੍ਵਾਥੋਸਨਾਤ੍ ਭਙ੍ਗਰਸਸ੍ਤੈਲਂ ਕਾਲਤਿਲੋਦ੍ਭਵਮ੍|
ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਤਦੇਕਤ੍ਰ ਸਾਧਿਤਂ ਨਾਵਨਂ ਹਿਤਮ੍||੧੦||
View original
क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम्|
लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्||१०||
ਅਸਨਕ੍ਵਾਥਾਦਿਕਂ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਸਾਧਿਤਂ ਨਾਵਨਮ੍| ਅਸਨਂ ਬੀਜਕਮ੍| ਭਙ੍ਗੋ ਮਾਰ੍ਕਵਃ|| ੧੦||
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11
ਸ੍ਰੋਤੋਜਾਂਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਂ ਹੇਮਾਯੋਰੁਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਕੈਃ|
ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਕਾਂਸ਼ੈਰਨ੍ਧਮੂਸੋਦਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍|
ਧ੍ਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਵਤ੍ਤਂ ਤਤਸ੍ਤਚ੍ਚ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍|
ਰਸਸ੍ਕਨ੍ਧਕਸਾਯੇਣ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍|
ਵੈਡੂਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਯੁਤਂ ਤਤਃ|
ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍||੧੧||
View original
स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरुप्यताम्रकैः|
युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्|
ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्|
रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृथक्पृथक्|
वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः|
चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वं तिमिरापहम्||११||
ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਰ੍ਭਾਗਾਃ| ਹੇਮਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਕੇਨ ਭਾਗੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਤੇਨ ਹੇਮਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਾਨਾਂ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣਮੇਕਂ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਮ੍| ਤਥਾਵਿਧਂ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਮਨ੍ਧਮੂਸਿਕਾਯਾ ਉਦਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮਗ੍ਨੌ ਧ੍ਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਵਤ੍ਤਂ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਮਧੁਰਾਦਿਰਸਸ੍ਕਨ੍ਧਕਸਾਯੇਣ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਪ੍ਤਵਾਰਾਨ੍ ਭਾਵਿਤਮਨੁ ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਾਗੈਰੇਕਭਾਗੋਪਮੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਮੂਸਾ ਮਨ੍ਮਯੀ ਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਪਾਦਨੇਧਿਕਰਣਮ੍| ਤਸ੍ਯਾ ਅਨ੍ਧਤ੍ਵਂ ਪਿਧਾਨੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਦਾਹਾਸ਼੍ਚ|| ੧੧||
Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਬਦਰਾਙ੍ਗਾਰੈਸ੍ਤੁਤ੍ਥਂ ਚੇਤ੍ਥਂ ਨਿਸ਼ੋਚਿਤਮ੍|
ਕ੍ਰਮਾਦਜਾਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਲਦ੍ਵਯਮ੍|
ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ੍ਤਾਪ੍ਯਮਰਿਚਸ੍ਰੋਤੋਜਕਟੁਕਾਨਤੈਃ|
ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਲੇਨ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮੂਸਾਨ੍ਤਰ੍ਧ੍ਮਾਤਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍|
ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਚਾਰ੍ਮਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਰਕ੍ਤਰਾਜੀਃ ਸੁਸ਼ੀਲਿਤਃ|
ਚੂਰ੍ਣੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤਿਮਿਰਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਯਥਾ||੧੨||
View original
निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निशोचितम्|
क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रस्तस्मात् पलद्वयम्|
कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः|
युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्|
हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः|
चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा||१२||
ਬਦਰਾਙ੍ਗਾਰੈਰ੍ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਤੁਤ੍ਥਮਿਤ੍ਥਂ ਪਥਕ੍ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਜਾਪਯਃ ਪ੍ਰਭਤਿਭਿਰ੍ਨਿਸੇਚਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੁਤ੍ਥਾਤ੍ ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਤਾਪ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਪਲੇਨ ਚ ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮੂਸਾਨ੍ਤਰ੍ਧ੍ਮਾਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਚੂਰ੍ਣੋਯਂ ਸੁਸ਼ੀਲਿਤਃ ਕਾਚਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤਿਮਿਰਮ੍| ਯਥਾ ਭਾਸ੍ਕਰ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਿਮਿਰਮ੍|| ੧੨||
Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13
ਮਨੋਹ੍ਵਾਸੈਨ੍ਧਵਵ੍ਯੋਸਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭੀਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍|
ਕਤਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਫੇਨੋ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸਿਤੋਪਲਾ|
ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਪਾਲਞ੍ਚ ਜਲਪਿਸ੍ਟਾ ਸੁਖਾਵਤੀ|
ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾ ਮਧੁਨਾ ਘਸ੍ਟਾ ਕਾਚਤੈਮਿਰ੍ਯਸ਼ੁਕ੍ਲਕਾਨ੍||੧੩||
View original
मनोह्वासैन्धवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम्|
कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला|
कुक्कुटाण्डकपालञ्च जलपिष्टा सुखावती|
हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्||१३||
ਮਨੋਹ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸੁਖਾਵਤੀਨਾਮ੍ਨਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਮਧੁਨਾ ਘਸ੍ਟਾ ਕਾਚਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ||੧੩||
Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14
ਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਤ੍ਵਕ੍ਕਾਸੀਸਮਯਸੋ ਰਜਃ|
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਫੇਨਂ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤੇਃ|
ਆਜੇਨ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲੇਪਯੇਤ੍ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨਮ੍|
ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਭੂਯਃ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍|
ਏਸਾ ਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਦਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਿਨ੍ਨਚਕ੍ਸੁਸਃ||੧੪||
View original
त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः|
नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः|
आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम्|
सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्त्तयेत्|
एषा दृष्टिप्रदा वर्त्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः||१४||
ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਨਾਜਾਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੇਨ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨਂ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨਾਦ੍ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਨੇਨ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਭਾਵਮਾਪਾਦਯੇਤ੍| ਏਸਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਯਦਿ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਤਥਾਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਦਸ੍ਟਿਂ ਦਦਾਤਿ||੧੪||
Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15
ਅਞ੍ਜਨਂ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਾਸ੍ਯੇ ਨਿਹਿਤਂ ਕੁਸ਼ਵੇਸ੍ਟਿਤੇ|
ਤਤਸ੍ਤਤਃ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਮਾਸਾਤ੍ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ ਸਹ|
ਸੁਮਨਃ ਕ੍ਸਾਰਕੈਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕੈਰਰ੍ਧਾਂਸ਼ੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਚ|
ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦ੍ਰਾਗਵਤਿ ਤਿਮਿਰੇ ਤਦ੍ਵਰਾਞ੍ਜਨਮ੍|
ਪਯਸਾ ਤ੍ਰਯਮੇਤਚ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍||੧੫||
View original
अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते|
ततस्ततः समुद्धृत्य मासात्सञ्चूर्णयेत् सह|
सुमनः क्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च|
प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्|
पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्||१५||
ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਵੇਸ੍ਟਿਤੇ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਸ੍ਯ ਮੁਖੇਞ੍ਜਨਂ ਸੌਵੀਰਕਂ ਨਿਹਿਤਂ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤਮਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤਃ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਮੁਖਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਸੁਮਨੋਮੁਕੁਲਕੈਰਞ੍ਜਨਾਦਰ੍ਧਭਾਗਿਕੈਃ ਸਹ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਚ ਦੋਸਾਪੇਕ੍ਸੇਣ ਸਹ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਵਰਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਞ੍ਜਨਂ ਰਾਗਵਤਿ ਤਿਮਿਰੇ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਤ੍ਰਯਮਿਤ੍ਯਞ੍ਜਨਸੁਮਨਃਕ੍ਸਾਰਕਸੈਨ੍ਧਵਾਖ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਯਸਾ ਭਾਵਿਤਮਞ੍ਜਨਾਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਰਾਗਵਤਿ ਤਿਮਿਰੇ|| ੧੫||
Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਾਧਨਂ ਤ੍ਵੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਮਤਃ ਸ਼੍ਰੁਣੁ||੧੬||
View original
सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः श्रुणु||१६||
ਏਤਚ੍ਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਤਿਮਿਰੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਾਧਨਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਅਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਂ ਸਾਧਨਂ ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰਣ੍ਵਿਤਿ ਸ਼ਿਸ੍ਯਾਯਾਚਾਰ੍ਯਃ ਕਥਯਤਿ||੧੬||
Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17
ਵਾਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਭਸਾ ਘਤਮ੍|
ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਕਲ੍ਕਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤਃ|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਕਸਾਯਂ ਕ੍ਸੀਰਸਂਯੁਤਮ੍|
ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯੋਜਯੇਤ ਵਿਰੇਚਨਮ੍|
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਤਿਲ੍ਵਕਸ਼੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਰ੍ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਵਾ ਜਲੇ|
ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਬਹਤੀਬਲਾਨਲਦਸੈਨ੍ਧਵੈਃ|
ਦਾਰੁਬਿਲ੍ਵਾਢਕੀਕਸ੍ਣਾਹਰਿਦ੍ਰਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਭਿਃ|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਤੋ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍|
ਸਿਤੈਰਣ੍ਡਜਟਾਸਿਂਹੀਫਲਦਾਰੁਨਿਸ਼ਾਨਤੈਃ|
ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਬਿਲ੍ਵਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍|
ਨਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੂਤ੍ਥਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਰ੍ਤਿਸੁ|
ਵਸਾਞ੍ਜਨੇ ਵਾ ਵੈਯਾਘ੍ਰੀ ਵਰਾਹੀ ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|
ਗਧ੍ਰਾਹਿਕੁਕ੍ਕੁਟੋਤ੍ਥਾ ਵਾ ਮਧੁਕੇਨਾਨ੍ਵਿਤਾ ਪਥਕ੍|
ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਜਂ ਰਸਕ੍ਸੀਰਘਤੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍|
ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍|
ਨ ਚੇਦੇਵਂ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਤਤਸ੍ਤਰ੍ਪਣਮਾਚਰੇਤ੍|
ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਨਲਦਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਯਸ੍ਟਿਭਿਃ|
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਸਰਲਪਿਪ੍ਪਲੀਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ|
ਸਰ੍ਪਿਰਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਤਰ੍ਪਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍|
ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਚ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|
ਵਾਤਪੀਨਸਵਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਰੂਹਂ ਸਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੧੭||
View original
वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्|
क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः|
त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्|
एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्|
शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्क्वाथ्य वा जले|
त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्|
प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः|
दारुबिल्वाढकीकृष्णाहरिद्रामधुयष्टिभिः|
सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्|
सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः|
शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोन्वितम्|
नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु|
वसाञ्जने वा वैयाघ्री वराही वा प्रशस्यते|
गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्|
प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात्|
निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्|
न चेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्|
शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः|
प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः|
सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्|
प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्|
वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्||१७||
ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਨਿਰ੍ਧਾਰਣੇ| ਵਾਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਭਸਾ ਦਸ਼ਮੂਲਕਸਾਯੇਣ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤੋ ਘਤਪਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਲਕ੍ਸਣੇ ਜਾਤੇ ਵਿਰੇਚਨਾਯ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਜਮੂਲਕਸਾਯਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਮਂ ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੇਣੈਰਣ੍ਡਤੈਲੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਜਲੇ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਤੇਨ ਜਲੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਘਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਯਵਤਿਕ੍ਤਾ| ਤਿਲ੍ਵਕਂ ਪਟ੍ਟਿਕਾਲੋਧ੍ਰਮ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਨਲਦਂ ਮਾਂਸੀ| ਸਿਤੈਰਣ੍ਡਾਦਿਭਿਃ ਪਯੋਨ੍ਵਿਤਂ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਯਂ ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਜੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯੇਸੁ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਵਸਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਾ ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਾਤਤਿਮਿਰੇ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਮ੍| ਪੂਰਵਦਿਤਿ ਮਧੁਕੇਨਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਞ੍ਜਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਦਨੁਤ੍ਤਮਂ ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਮ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਦ੍ਵਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਞ੍ਜਨਮ੍| ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਉਤ੍ਤਮਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਯਦਿ ਚੈਵਮਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਯਾ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਵਾਤਤਿਮਿਰਂ ਸ਼ਮਂ ਨ ਯਾਤਿ, ਤਤਃ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਰ੍ਪਣਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਰਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਨਲਦਂ ਮਾਂਸੀ| ਤਥਾ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਖ੍ਯਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਨੇਹਨਾਖ੍ਯਂ ਚ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਾਤਤਿਮਿਰੇ ਵਾਤਪੀਨਸਵਨ੍ਨਾਸਾਰੋਗੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ ਨਿਰੂਹਮਨੁਵਾਸਨਂ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਇਤਿ ਵਾਤਤਿਮਿਰੇ|| ੧੭||
Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜੀਵਨੀਯਫਲਤ੍ਰਯੈਃ|
ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰੈਲਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੈਵਿਰਿਚਯੇਤ੍|
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰਮਧੁਕਸ਼ਾਰਿਵਾਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸ਼੍ਰਤਮ੍|
ਜਲਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰਸੇਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|
ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਾ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰੈਃ ਸ਼੍ਰਤਮ੍|
ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰਸਕਲ੍ਲੋਹਪਿਣ੍ਡਕੈਃ|
ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਂ ਹਿਮਂ ਤਚ੍ਚਾਕ੍ਸਿਸੇਚਨਮ੍|
ਸ਼ੀਤਾਨਾਲੇਪਸੇਕਾਦੀਨ੍ ਮੁਖੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍|
ਸ਼ਾਰਿਵਾਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਾਵਰਚਨ੍ਦਨੈਃ|
ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਞ੍ਜਨੇ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਥਾ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਞ੍ਜਨੈਃ|
ਸਨਾਗਪੁਸ੍ਪਕਰ੍ਪੂਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕੈਃ|
ਨਸ੍ਯਂ ਚਾਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਤਂ ਕ੍ਸੀਰਜੀਵਨੀਯਸਿਤੋਤ੍ਪਲੈਃ|
ਲੋਧ੍ਰਮੂਰ੍ਵਾਪ੍ਰਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਮਾਂਸੀਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈ|
ਸੋਸ਼ੀਰੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਮ੍|
ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਸ਼੍ਛਾਗੇ ਪਕ੍ਵੇ ਯਕਤਿ ਤਦ੍ਰਸੇ|
ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪੁਟਪਾਕਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤਿਮਿਰਨਾਸ਼ਨਃ||੧੮||
View original
पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः|
विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्|
शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैविरिचयेत्|
मञ्जिष्ठालोध्रमधुकशारिवाचन्दनैः श्रृतम्|
जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते|
स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः श्रृतम्|
तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः|
विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम्|
शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्|
शारिवापद्मकोशीरमुस्ताशावरचन्दनैः|
वर्त्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः|
सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगैरिकैः|
नस्यं चाज्यं श्रृतं क्षीरजीवनीयसितोत्पलैः|
लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनै|
सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणे हितम्|
एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे|
पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः||१८||
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰਤਂ ਜਲਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸਿਤਾਸ੍ਤਨ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਸੇਚਨਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਰੋਗਜਿਤ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਾ| ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਮਿਤਿ ਅਸਕਦਨੇਕਵਾਰਂ ਤਪ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਿਣ੍ਡਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਚ ਸਿਤਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਚ ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਾ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਹਿਮਂ ਸ਼ੀਤੀਕਤਮਕ੍ਸਿਸੇਚਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਮੁਖੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਸ਼ੀਤਾਨਾਲੇਪਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਰਿਵਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਞ੍ਜਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤਾ| ਤਥਾ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਾਦਿਸਹਿਤੈਃ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਞ੍ਜਨੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਃ| ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਮਾਜ੍ਯਂ ਘਤਂ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਸਿਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਸ੍ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਿਤਮ੍| ਏਭਿਰਿਤਿ ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਛਾਗੇ ਯਕਤਿ ਪਕ੍ਵੇ ਤਦ੍ਰਸੇ ਯਕਦ੍ਰਸੇ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪੁਟਪਾਕਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ|| ੧੮||
Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਭਵੇਮਤਾਕ੍ਵਥਵਰਾਕਣਸ਼੍ਰਤਂ ਘਤਮ੍|
ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਂ ਪੀਤਵਤੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਾਨੁਵਿਰੇਚਨਮ੍|
ਕ੍ਵਾਥਂ ਪੂਗਾਭਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਸ੍ਣਾਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਜਮ੍|
ਕਰਞ੍ਜਕਟ੍ਫਲਵਚਾਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਚਕੋਲਕੈਃ|
ਸਦਾਰ੍ਵੀਕੈਃ ਪਯੋਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਨਾਵਨਮ੍|
ਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਨੈਪਾਲੀਕਟੁਤ੍ਰਿਕਫਲਤ੍ਰਿਕੈਃ|
ਦਗ੍ਵੈਮਲ੍ਯਾਯ ਵਿਮਲਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੋਕਿਲਾ ਪੁਨਃ|
ਕਸ੍ਣਲੋਹਰਜੋਵ੍ਯੋਸਸੈਨ੍ਧਵਤ੍ਰਿਫਲਾਞ੍ਜਨੈਃ|
ਪੀਤਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਕੁਸ੍ਠਨਤਪਤ੍ਰਕਣੋਸਣੈਃ|
ਪਤ੍ਰਪੀਤਾਵਰਾਵ੍ਯੋਸਸ਼ਿਲਾਲਨਤਸੈਨ੍ਧਵੈਃ|
ਮਨੋਹ੍ਵਾਸ਼ਙ੍ਖਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਰਿਚੈਸ੍ਤੈਮਿਰਂ ਜਯੇਤ੍|
ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਗਾਢਮਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਿਲ੍ਲਾਮਯਾਰ੍ਮ ਚ|
ਤਾਲੀਸਪਾਠਾਕਿਣਿਹੀਵੇਲ੍ਲਮਾਂਸੀਨਿਸ਼ਾਭਯੈਃ|
ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸੀਰਿਦ੍ਰੁਮਕ੍ਵਾਥੇ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍|
ਪੁਟਪਾਕਂ ਚ ਪਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਵਿਤੈਃ|
ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਘਤੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਗਿਵਾਚਰੇਤ੍|
ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰੈਰ੍ਜਲਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਰਯਾ||੧੯||
View original
श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वथवराकणश्रृतं घृतम्|
विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानुविरेचनम्|
क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्|
करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः|
सदार्वीकैः पयोयुक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्|
शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफलत्रिकैः|
दृग्वैमल्याय विमला वर्त्तिः स्यात्कोकिला पुनः|
कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः|
पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः|
पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः|
मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तैमिरं जयेत्|
वर्त्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्लपिल्लामयार्म च|
तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः|
पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्|
पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः|
सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्|
शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया||१९||
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਭਵੇ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਰਾਕਣਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕੀਕਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪੀਤਵਤਃ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਪੂਗਾਦਿਜਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਰਞ੍ਜਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਨਾਵਨਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਮਲਾ ਦਗ੍ਵੈਮਲ੍ਯਾਯ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਕਸ੍ਣਲੋਹਰਜ ਆਦਿਭਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਕੋਕਿਲਾ| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਦਿਭਿਃ ਪੀਤਖ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਪਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ| ਪੀਤਾ ਪੀਤਰੋਹਿਣੀ| ਮਨੋਹ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਗਾਢਂ ਘਨਮਪਿ ਤਿਮਿਰਮਾਸ਼ੁ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਕਞ੍ਚ| ਤਾਲੀਸਾਦਿਭਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨੇਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਕਿਣਿਹੀ ਕਟਭ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਸ਼੍ਚ| ਅਭਯਮੁਸ਼ੀਰਮ੍| ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਪਿਪ੍ਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪੁਟਪਾਕਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ੍ਵੇਦੋ ਜਲਾਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਸ੍ਤੋਕਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇ ਤਿਮਿਰੇ|| ੧੯||
Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20
ਰਕ੍ਤਜੇ ਪਿਤ੍ਤਵਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਮ੍...................||੨੦||
View original
रक्तजे पित्तवत् कार्यम्...................||२०||
ਰਕ੍ਤਤਿਮਿਰੇ ਪਿਤ੍ਤਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|| ੨੦||
Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21
..................ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਯਥੋਲ੍ਬਣਾਮ੍|
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰ੍ਸ਼੍ਯਗੋਸ਼ਿਖਿਵਸਾ ਯਵਕ੍ਵਾਥਪਯੋਯੁਤਾ|
ਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਕਲ੍ਕੇਨ ਵਿਪਕ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਾ|
ਯਸ੍ਟ੍ਯਨਨ੍ਤਾਦ੍ਵਿਬਹਤੀਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣਦ੍ਵਯੈਃ|
ਸਲੋਹਚਨ੍ਦਨੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਯਕਤਾ ਸ਼ਲ੍ਯਕਸ੍ਯ ਚ|
ਮਗਗੋਧਾਸ਼ਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|
ਦਦ੍ਯਾਦੁਸ਼ੀਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਣਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਤਤ੍ਸ੍ਰੁਤਂ ਸਘਤਂ ਭੂਯਃ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਧਨੇ|
ਸ਼ੀਤੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਿਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਜੇ ਤਿਮਿਰੇਞ੍ਜਨਮ੍|
ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪੇਤਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੇਣ ਵਾਰਿਣ|
ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਪਿਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਗਿਵਾਞ੍ਜਨਮ੍|
ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਂ ਸਸੌਵੀਰਂ ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਜਮੇਦਸਾ|
ਵਟਪਤ੍ਰੈਰਨੁ ਤਥਾ ਦਰ੍ਭੈਃ ਕਸ੍ਣਮਦਾਨੁ ਚ|
ਗੋਮਯਾਨਲਪਕ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮ੍|
ਉਰਭ੍ਰਸ਼ਲ੍ਯਕਸ਼੍ਵਾਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ਼ਿਖਿਜਨ੍ਮਭਿਃ|
ਵਸਾਭਿਰ੍ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਯੋਗਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍|
ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਮਧੁਕਦੂਰ੍ਵਾਲੋਧ੍ਰਤਿਲੋਤ੍ਪਲੈਃ|
ਪਯੋਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਘਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍|
ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰਃ ਪਰਿਸੇਕਮੇਭਿਰੇਵ ਪਯਃ ਸ਼੍ਰਤੈਃ||੨੧||
View original
..................सन्निपाते यथोल्बणाम्|
व्याघ्रर्श्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता|
दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता|
यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः|
सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च|
मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्|
दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्|
तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने|
शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्|
कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिण|
निष्क्वाथ्यं सर्पिक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्|
स्रोतोऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाऽजमेदसा|
वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदाऽनु च|
गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्|
उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्मभिः|
वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक्पृथक्|
वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः|
पयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरोवक्त्रं च लेपयेत्|
कुर्याच्छिरः परिषेकमेभिरेव पयः श्रृतैः||२१||
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੇ ਉਲ੍ਬਣਦੋਸਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਵਸਾ ਯਵਕ੍ਵਾਥਕ੍ਸੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਵਿਪਕ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਾ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਲ੍ਯਕਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਸ਼ਨ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਯਕਤਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਂ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਉਸ਼ੀਰਕ੍ਵਾਥੇ ਕਣਸੈਨ੍ਧਵਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਚੂਰ੍ਣੇ ਦਤ੍ਤੇ ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਗਾਲਿਤਂ ਘਤੇਨ ਸਹ ਪਚੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਮਿਨ੍ ਘਨੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਇਦਮਞ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਤਿਮਿਰਹਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੇਣ ਵਾਰਿਣਾ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਗਿਵ ਘਨੀਭਾਵੇ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵੇ ਚ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਸੌਵੀਰਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨੇ ਆਜਮੇਦਸਾ ਵੇਸ੍ਟਿਤੇਨੁ ਚ ਵਟਪਤ੍ਰੈਰਨੁ ਚ ਕਸ੍ਣਯਾ ਮਦਾ ਵੇਸ੍ਟਿਤੇ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਪਕ੍ਵੇ ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਅਨੇਨਾਜਾਮੇਦੋਵਿਧਿਨੋਰਭ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਪਥਗ੍ਵਸਾਭਿਃ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਸੌਵੀਰਾਞ੍ਜਨਯੋਗਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਾਦਿਭਿਰ੍ਜਲਕ੍ਸੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋ ਮੁਖਂ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਏਭਿਰੇਵ ਚ ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਸ਼੍ਰਤੈਃ ਸ਼ਿਰਃਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੨੧||
Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਯਦੁਦਿਤਂ ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਂ ਵਿਭਜ੍ਯ ਤਤ੍|
ਸਂਸਰ੍ਗੇਪਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ......................||੨੨||
View original
सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत्|
संसर्गेऽपि प्रयुञ्जीत......................||२२||
ਯਚ੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਂਸਰ੍ਗੇਪਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਕਥਂ ? ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਂ ਵਿਭਜ੍ਯ| ਯ ਏਵ ਦੋਸਃ ਸਂਸਰ੍ਗੇ ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਸ੍ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਮੇਵ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧੇਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਇਤਿ ਤਿਮਿਰ ਉਕ੍ਤਮ੍ ||੨੨||
Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23
........................ਕਾਚੇ ਤਿਮਿਰਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ|
ਨ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਦਕ੍ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਤਾਨ੍|
ਕੁਰ੍ਯਾਰਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਮਲਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਰੇ ਜਲੌਕਸਃ||੨੩||
View original
........................काचे तिमिरवत् क्रिया|
न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडतान्|
कुर्यारान्ध्यं मला दद्यात्स्राव्ये त्वस्रे जलौकसः||२३||
ਕਾਚੇ ਤੁ ਵਾਤਾਦਿਭਿਨ੍ਨੇ ਤਿਮਿਰਵਤ੍ਸ੍ਨੇਹਨਾਦਿਕਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣੈਵ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਕਾਚੇ ਤਿਮਿਰਵਤ੍ ਸਿਰਾਂ ਨ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਪ੍ਰਤਿਸੇਧਹੇਤੁਰ੍ਮਲਾ ਦੋਸਾ ਦਕ੍ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਪੀਡਨਾਦਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰਿਤਿ| ਨਨ੍ਵਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵਣੇ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਰੇ ਜਲੌਕਸੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|| ੨੩||
Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24
ਧੂਮਰਾਖ੍ਯਾਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤੋਸ੍ਣਵਿਦਾਹੇ ਜੀਰ੍ਣਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਛੀਤੈਸ਼੍ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ|
ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਦੁਗ੍ਧਾਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇਞ੍ਜਨਮ੍|
ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਤਾਲੀਸਚੂਰ੍ਣਾਵਾਪਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ||੨੪||
View original
धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा|
स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्याच्च सर्वतः|
गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्|
स्वर्णगैरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया||२४||
ਧੂਮਰਾਖ੍ਯਾਯਾਮਮ੍ਲਵਿਦਾਹੇ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਾਹੇ ਚ ਪੁਰਾਣਘਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਗੋਮਯਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਮਞ੍ਜਨਂ ਸੁਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ ਚ ਧੂਮਰਾਦਿਸ੍ਵਞ੍ਜਨਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੪||
Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25
ਪੁਰਾਣਗੁਡਕਾਸੀਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਟ੍ਫਲਾਦ੍ਰਜਃ|
ਭਾਵਿਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍ਭੋਭਿਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਗੋਵਿਡ੍ਰਸਾਪ੍ਲੁਤਮ੍|
ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਧ੍ਯਤਿਮਿਰੇ ਸਦ੍ਯੋ ਗੁਲਿਕਾ ਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਕਤਾ|
ਦਧ੍ਨਾ ਵਿਘਸ੍ਟਂ ਮਰਿਚਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਾਞ੍ਜਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍|
ਭਸ੍ਟਂ ਘਤਂ ਕੁਮ੍ਭਯੋਨੇਃ ਪਤ੍ਰੈਃ ਪਾਨੇ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍|
ਕਾਰਞ੍ਜਿਕੋਤ੍ਪਲਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਾਮ੍ਭੋਜਕੇਸਰੈਃ|
ਪੋਵਿਡ੍ਰਸੇਨ ਪਿਸ੍ਟੇਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਨਾਸ਼ਿਨੀ|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਜਾਤੀਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ|
ਅਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕੌਨ੍ਤੀਕਸ੍ਣਾਸ੍ਰੋਤੋਜਸੈਨ੍ਧਵਃ|
ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਤੈਃ|
ਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਨਾਗਰੈਃ|
ਕਣਾ ਵਾ ਕਾਪਿਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾ|
ਯਕਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਗੋਧਾਸ਼ਸ਼ਰ੍ਸ਼੍ਯਰੁਰੁਬਰ੍ਹਿਣਾਮ੍|
ਖਦੇਚ੍ਚ ਪ੍ਲੀਹਯਕਤੀ ਮਾਹਿਸੇ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਘਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਚ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍|
ਤਥਾਤਿਮੁਕ੍ਤਕੈਰਣ੍ਡਸੋਹਲਾਭੀਰੁਜਾਨਿ ਚ||੨੫||
View original
पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः|
भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम्|
निशान्ध्यतिमिरे सद्यो गुलिका हन्ति तत्कृता|
दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धाञ्जनमुत्तमम्|
भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्|
कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगैरिकाम्भोजकेसरैः|
पोविड्रसेन पिष्टेयं वर्त्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी|
क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः|
अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्रोतोजसैन्धवः|
गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः|
कालानुसारितालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः|
कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता|
यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्श्यरुरुबर्हिणाम्|
खदेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा|
घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्|
तथाऽतिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च||२५||
ਪੁਰਾਣਗੁਡਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥਭਵਿਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਞ੍ਚ ਗੋਮਯਸ੍ਵਰਸਾਪ੍ਲੁਤਂ ਸਤ੍ ਕਤਾ ਗੁਲਿਕਾ ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਧ੍ਯਤਿਮਿਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਹਨ੍ਤਿ| ਦਧ੍ਨਾ ਨਿਘਸ੍ਟਮਿਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕੁਮ੍ਭਯੋਨੇਸ਼ੇਸ਼੍ਛਤ੍ਰਾਭਿਧਾਨਾਯਾ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ੍ਪ੍ਯਾਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਭਸ੍ਟਂ ਨਿਸ੍ਤਲਿਤਂ ਘਤਂ ਪਾਨੇ ਪੂਜਿਤਮ੍| ਕਾਰਞ੍ਜਿਕਾਦਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸੁਬੋਧਾ| ਅਥਵਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸੁਮਨੋਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਥਵਾ ਕੌਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰਜਾਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰਥਵਾ ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਗੋਮਯਸ੍ਵਰਸਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰੀਤਗਰਮ੍| ਕਾਲੇਯਕਂ ਚ| ਅਥਵਾ ਕਣਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕਾਪਿਲੇ ਕਪਿਲਗੋਸਮ੍ਭਵੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਪਕ੍ਸਂ ਪਰਿਤਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਭਾਵਿਤਾ ਅਞ੍ਜਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯੇ ਗੋਧਾਦੀਨਾਂ ਯਕਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾ ਕਣਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਮਾਹਿਸੇ ਪ੍ਲੀਹਯਕਤੀ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸਾ ਖਾਦੇਤ੍| ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਘਤੇ ਭਸ੍ਟਾਨਿ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਤਿਮੁਕ੍ਤਾਦਿਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਚ| ਸੋਹਲਾ ਦਧਿਸ਼ਮੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸੈਵਾਪਰਾਜਿਤਾ| ਅਭੀਰੁਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ||੨੫||
Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26
ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਾਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ ਭੋਜ੍ਯਾਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍|
ਅਵਿਧਾਰਿਤਵੇਗਸ੍ਯ ਭਜਤੋਞ੍ਜਨਨਾਵਨਮ੍|
ਤ੍ਯਜਤਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕੌ ਚ ਤਿਮਿਰਂ ਨਾਸ਼੍ਨੁਤੇਨ੍ਤਰਮ੍|
ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਸ਼੍ਨਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਪਿਬਤੋ ਘਤਮ੍|
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿਬਤਸ੍ਤੋਯਂ ਤਿਮਿਰਂ ਲਘੁ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ|
ਸੁਸਭਵ੍ਯਂ ਸੁਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਚ੍ਯਵਨਮਸ਼੍ਵਿਨੌ|
ਸਡੋਤਾਨ੍ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨ ਹੀਯਤੇ||੨੬||
View original
व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्|
अविधारितवेगस्य भजतोऽञ्जननावनम्|
त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुतेऽन्तरम्|
त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम्|
भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति|
सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ|
षडोतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते||२६||
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਚਾਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ ਵ੍ਰਣੇ ਯਾਨਿ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਸੂਤ੍ਰ ਉਕ੍ਤਾਨਿ| ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ| ਅਵਿਧਾਰਿਤਵੇਗਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਿਮਿਰਮਨ੍ਤਰਂ ਨਾਸ਼੍ਨੁਤੇ ਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਯੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯੈਃ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਘਤਂ ਪਿਬਤਿ ਯਸ਼੍ਚ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੋਯਂ ਨ ਪਿਬਤਿ ਤਸ੍ਯ ਤਿਮਿਰਂ ਲਘੁ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਸਭਵ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਸਡ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨ ਹੀਯਤੇ|| ੨੬||
Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27
ਚਿਨ੍ਤਾਭਿਗ਼ਾਤਭੀਸ਼ੋਕਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋਤ੍ਕੁਟਿਕਾਸਨਾਤ੍|
ਵਿਰੇਕਨਸ੍ਯਵਮਨਪੁਟਪਾਕਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍|
ਵਿਦਗ੍ਧਾਹਾਰਵਮਨਾਤ੍ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਦਿਵਿਧਾਰਣਾਤ੍|
ਅਕ੍ਸਿਰੋਗਾਵਸਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਿਮਿਰਰੋਗਿਵਤ੍|
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਭੈਸਜਮ੍||੨੭||
View original
चिन्ताभिग़ातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात्|
विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्|
विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्|
अक्षिरोगावसानाश्च पश्येत्तिमिररोगिवत्|
यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भैषजम्||२७||
ਦਸ੍ਟਿਹਿਤਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੋਚ੍ਯਤੇ| ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਤੋ ਵਿਰੇਕਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਾਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਯੋਗਾਦ੍ ਵਿਦਗ੍ਧਾਹਾਰਵਮਨਾਦਿਤਸ਼੍ਚ ਤਿਮਿਰਰੋਗਿਵਨ੍ਨਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍| ਦਸ੍ਟੇਰਰਕ੍ਸਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰ ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਜੇ ਦੋਸਾਨਾਲਕ੍ਸ੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭੇਸਜਂ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ||੨੭||
Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28
ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗਾਨਲਵਿਦ੍ਯੁਦਾਦਿ ਵਿਲੋਕਨੇਨੋਪਹਤੇਕ੍ਸਣਸ੍ਯ|
ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਹਿਮਾਦਿ ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਥਾਞ੍ਜਂਨਂ ਹੇਮਘਤੇਨ ਘਸ੍ਟਮ੍||੨੮||
View original
सूर्योपरागानलविद्युदादि विलोकनेनोपहतेक्षणस्य|
सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जंनं हेमघृतेन घृष्टम्||२८||
ਯਃ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗਾਦੀਨਾਂ ਵਿਲੋਕਨੇਨੋਪਹਤੇਕ੍ਸਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਹਿਮਾਦਿ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਮਾਹਾਰਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਹਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਵਲ੍ਪ ਉਪਘਾਤੋ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਔਪਸਰ੍ਗਿਕਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ਸ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗੋ ਗ੍ਰਹਯੋਗਃ| ਤਤ੍ਰ ਚ ਹੇਮ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਘਤੇਨ ਸਹ ਘਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਮ੍|| ੨੮||
Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29
ਚਕ੍ਸੂਰਕ੍ਸਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਮਨੁਸ੍ਯੈ- ਰ੍ਯਤ੍ਨਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਜੀਵਿਤੇ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਾ|
ਵ੍ਯਰ੍ਥੋ ਲੋਕੋਯਂ ਤੁਲ੍ਯਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਵਾਨਾਂ ਪੁਂਸਾਮਨ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇਪਿ ਵਿਤ੍ਤੇ||੨੯||
View original
चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यै- र्यत्नः कर्त्तव्यो जीविते यावदिच्छा|
व्यर्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यमानेऽपि वित्ते||२९||
ਯਾਵਤ੍ ਪੁਂਸੋ ਜੀਵਿਤ ਇਚ੍ਛਾ ਤਾਵਤ੍ਤੇਨ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਚਕ੍ਸੂਰਕ੍ਸਾਯਾਂ ਯਤ੍ਨਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਃ| ਯਤੋਨ੍ਧਾਨਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵਿਤ੍ਤੇ ਧਨੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇਪ੍ਯਯਂ ਮਨੁਸ੍ਯਲੋਕੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਤੁਲ੍ਯਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਵਾਨਾਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥੋ ਨਿਸ੍ਫਲਃ||੨੯||
Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16
ਤ੍ਰਿਫਲਾਰੁਧਿਰਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨਸੋ ਨਿਰ੍ਵਤਿਰਞ੍ਜਨਂ ਸਨਸ੍ਯਮ੍|
ਸ਼ਕੁਨਾਸ਼ਨਤਾ ਸਪਾਦਪੂਜਾ ਘਤਪਾਨਂ ਚ ਸਦੈਵ ਨੇਤ੍ਰਰਕ੍ਸਾ|
ਅਹਿਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸਦਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਸ਼ਭਾਸ੍ਵਚ੍ਚਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮਵੀਕ੍ਸਣਾਚ੍ਚਂ|
ਮੁਨਿਨਾ ਨਿਮਿਨੋਪਦਿਸ੍ਟਮੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਰਕ੍ਸਣਮੀਕ੍ਸਣਸ੍ਯ ਪੁਂਸਾਮ੍|
ਤਮਾਲਤੁਟਿਕੁਙ੍ਕੁਮਾਨ੍ਯਸਿਤਮੁਤ੍ਪਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸਿਤਾਞ੍ਜਨਮਯੋਰਜੋਮਰਿਚਕਾਕਮਾਚੀਤ੍ਵਚਃ|
ਸਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਯੁਦਧਿਫੇਨਮਕ੍ਸ੍ਯਾਮਯੇ ਸ੍ਵਨੁਤ੍ਤਮਮਤੋਞ੍ਜਨਂ ਵਿਮਲਮਾਸ਼ੁ ਤੈਮਿਰ੍ਯਹਤ੍||੩੦||
ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤਿਮਿਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੬||
View original
त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्|
शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा|
अहितादर्शनात्सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्चं|
मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत्परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्|
तमालतुटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजोमरिचकाकमाचीत्वचः|
सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामये ष्वनुत्तममतोऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्||३०||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे तिमिरप्रतिषेधो नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
ਤ੍ਰਿਫਲੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ਼ਕੁਨਾਸ਼ਨਤਾ ਪਕ੍ਸਿਮਾਂਸਭੋਜਿਤ੍ਵਮ੍| ਸਦੈਵੇਤਿ ਘਤਪਾਨੇਨਾਭਿਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤ ਇਤਿ|| ੩੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||