Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਸ੍ਤਿਮਿਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2
ਤਿਮਿਰਂ ਕਾਚਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕਾਚੋਪ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਮੁਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਨੇਤ੍ਰਰੋਗੇਸ੍ਵਤੋ ਘੋਰਂ ਤਿਮਿਰਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰੁਤਮ੍||੨||
तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया| नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद्रुतम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3
ਤੁਲਾਂ ਪਚੇਤ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਘ੍ਰੁਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਕੋਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਲੋਧ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਦਾਰੁਫਲਤ੍ਰਯੈਃ| ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਨਿਸ਼ਿ ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩||
तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते| तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घ्रुतप्रस्थं विपाचयेत्| प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः| शताह्वामधुकद्राक्षासितादारुफलत्रयैः| कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਚਨ੍ਦਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਜੀਵਕੈਃ| ਸਿਤਾਸ਼ਤਾਵਰੀਮੇਦਾਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪਚ੍ਚੇਜ੍ਜੀਰ੍ਣਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਚੂਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਛੁਕ੍ਲਤਿਮਿਰਰਕ੍ਤਰਾਜੀਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ||੪||
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठकाकोलीद्वयजीवकैः| सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः| पच्चेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः| हन्ति तच्छुक्लतिमिररक्तराजीशिरोरुजः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5
ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਕਟੁਕਾਦਾਰ੍ਵੀਸੇਵ੍ਯਵਰਾਵਸਮ੍| ਸਧਨ੍ਵਯਾਸਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਪਰ੍ਪਟਂ ਪਾਲਿਕਂ ਪਥਕ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਵਾਥਯੇਦਰ੍ਮਣੇਮ੍ਭਸਃ| ਤਦਾਢਕੇਰ੍ਧਪਲਿਕੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਤ੍ਪਚੇਤ੍| ਮੁਸ੍ਤਭੂਨਿਮ੍ਬਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੁਟਜੋਦੀਵ੍ਯਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸਵ੍ਯੋਸਚਵ੍ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਘ੍ਰਾਣਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਰੋਗਜਿਤ੍| ਵਿਦ੍ਰਧਿਜ੍ਵਰਦੁਸ੍ਟਾਰੁਰ੍ਵਿਸਰ੍ਪਾਪਚਿਕੁਸ੍ਠਨੁਤ੍| ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਤਿਮਿਰਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯੋਸ੍ਣਾਮ੍ਲਦਾਹਹਤ੍||੫||
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्| सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणेऽम्भसः| तदाढकेऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्| मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीव्यचन्दनैः| सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्| विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्| विशेषाच्छुक्लतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6
ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ੍ਟਪਲਂ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਾਢਕੇ| ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਪਯਸ੍ਕੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਲਕਲ੍ਕਵਾਨ੍| ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਘਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਤਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਵਾ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤ੍ਤਿਮਿਰਿ ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਰਾਰਸਮ੍||੬||
त्रिफलाऽष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके| तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्| अर्धप्रस्थे घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा| युक्तं पिबेत्तत्तिमिरि तद्युक्तं वा वरारसम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7
ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਸ੍ਣਾਮਤੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪਾਲਿਕੈਃ ਸਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍ ਸਮੈਃ| ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਵਰਾਵਾਸਾਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸੈਃ ਪਥਕ੍| ਮਹਾਤ੍ਰੈਫਲਮਿਤ੍ਯੇਤਤ ਪਰਂ ਦਸ੍ਟਿਵਿਕਾਰਜਿਤ੍||੭||
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः| पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः| अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्| महात्रैफलमित्येतत परं दृष्टिविकारजित्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8
ਤ੍ਰੈਫਲੇਨਾਥ ਹਵਿਸਾ ਲਿਹਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਨਿਸ਼ਿ| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਧੁਨਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਮ੍| ਮਾਸਮੇਕਂ ਹਿਤਾਹਾਰਃ ਪਿਬਨ੍ਨਾਮਲ੍ਕੋਦਕਮ੍| ਸੌਪਰ੍ਣਂ ਲਭਤੇ ਚਕ੍ਸੁਰਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਿਮਿਃ||੮||
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि| यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्| मासमेकं हिताहारः पिबन्नामल्कोदकम्| सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9
ਗਵ੍ਯਂ ਘਤਂ ਲੋਹਰਜੋਭਾਜਨੇ ਬਾਦਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਸਹਿਤਂ ਪੀਤਂ ਤਿਮਿਰਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਸਿਤਾਭੀਰੁਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣਵਤ੍| ਨਿਸਿਕ੍ਤਮਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਪਿਰਯੋਗੁਡੈਃ| ਹੇਮਰੂਪ੍ਯਾਯਸੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਥਕ੍| ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਮਦ੍ਯਾਤ੍ਕੇਵਲਾਂ ਵਾ ਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਾਮ੍| ਤਾਪ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਜੀਰ੍ਣਘਤਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਾਂਸਂ ਮਾਸਰਾਸ਼ੌ ਚ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਤਾਨ੍| ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾ ਸੁਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸੂਪੇਨਾਮਲਕੈਃ ਸਹ| ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਮਦ੍ਯਾਤ੍ਪਥ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍| ਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਸਤਤਂ ਤਿਮਿਰਾਤੁਰਃ||੯||
गव्यं घृतं लोहरजोभाजने बादरे स्थितम्| त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्| पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत्| निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः| हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक्| घृतक्षौद्रान्वितामद्यात्केवलां वा विचूर्णिताम्| ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम्| लोहपात्रे स्थितं मांसं माषराशौ च भक्षयेत्| सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कां त्रिफलाचूर्णसंयुतान्| भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह| प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात्पथ्यां पृथक्पृथक्| मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10
ਕ੍ਵਾਥੋਸਨਾਤ੍ ਭਙ੍ਗਰਸਸ੍ਤੈਲਂ ਕਾਲਤਿਲੋਦ੍ਭਵਮ੍| ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਤਦੇਕਤ੍ਰ ਸਾਧਿਤਂ ਨਾਵਨਂ ਹਿਤਮ੍||੧੦||
क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम्| लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11
ਸ੍ਰੋਤੋਜਾਂਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟਿਂ ਹੇਮਾਯੋਰੁਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਕੈਃ| ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮੇਕਾਂਸ਼ੈਰਨ੍ਧਮੂਸੋਦਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍| ਧ੍ਮਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਵਤ੍ਤਂ ਤਤਸ੍ਤਚ੍ਚ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਰਸਸ੍ਕਨ੍ਧਕਸਾਯੇਣ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍| ਵੈਡੂਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਯੁਤਂ ਤਤਃ| ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍||੧੧||
स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरुप्यताम्रकैः| युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्| ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्| रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृथक्पृथक्| वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः| चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वं तिमिरापहम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਬਦਰਾਙ੍ਗਾਰੈਸ੍ਤੁਤ੍ਥਂ ਚੇਤ੍ਥਂ ਨਿਸ਼ੋਚਿਤਮ੍| ਕ੍ਰਮਾਦਜਾਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਲਦ੍ਵਯਮ੍| ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ੍ਤਾਪ੍ਯਮਰਿਚਸ੍ਰੋਤੋਜਕਟੁਕਾਨਤੈਃ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਲੇਨ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮੂਸਾਨ੍ਤਰ੍ਧ੍ਮਾਤਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਚਾਰ੍ਮਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਰਕ੍ਤਰਾਜੀਃ ਸੁਸ਼ੀਲਿਤਃ| ਚੂਰ੍ਣੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤਿਮਿਰਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਯਥਾ||੧੨||
निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निशोचितम्| क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रस्तस्मात् पलद्वयम्| कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः| युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्| हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः| चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13
ਮਨੋਹ੍ਵਾਸੈਨ੍ਧਵਵ੍ਯੋਸਸ਼ਙ੍ਖਨਾਭੀਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਕਤਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਫੇਨੋ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸਿਤੋਪਲਾ| ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਕਪਾਲਞ੍ਚ ਜਲਪਿਸ੍ਟਾ ਸੁਖਾਵਤੀ| ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾ ਮਧੁਨਾ ਘਸ੍ਟਾ ਕਾਚਤੈਮਿਰ੍ਯਸ਼ੁਕ੍ਲਕਾਨ੍||੧੩||
मनोह्वासैन्धवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम्| कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला| कुक्कुटाण्डकपालञ्च जलपिष्टा सुखावती| हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14
ਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਕ੍ਕੁਟਾਣ੍ਡਤ੍ਵਕ੍ਕਾਸੀਸਮਯਸੋ ਰਜਃ| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਫੇਨਂ ਚ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤੇਃ| ਆਜੇਨ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲੇਪਯੇਤ੍ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨਮ੍| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇ ਗਤੇ ਭੂਯਃ ਪਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍| ਏਸਾ ਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਦਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਿਨ੍ਨਚਕ੍ਸੁਸਃ||੧੪||
त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः| नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः| आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम्| सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्त्तयेत्| एषा दृष्टिप्रदा वर्त्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15
ਅਞ੍ਜਨਂ ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪਾਸ੍ਯੇ ਨਿਹਿਤਂ ਕੁਸ਼ਵੇਸ੍ਟਿਤੇ| ਤਤਸ੍ਤਤਃ ਸਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਮਾਸਾਤ੍ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ ਸਹ| ਸੁਮਨਃ ਕ੍ਸਾਰਕੈਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕੈਰਰ੍ਧਾਂਸ਼ੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਚ| ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦ੍ਰਾਗਵਤਿ ਤਿਮਿਰੇ ਤਦ੍ਵਰਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਪਯਸਾ ਤ੍ਰਯਮੇਤਚ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍||੧੫||
अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते| ततस्ततः समुद्धृत्य मासात्सञ्चूर्णयेत् सह| सुमनः क्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च| प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्| पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਾਧਨਂ ਤ੍ਵੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਦੋਸਮਤਃ ਸ਼੍ਰੁਣੁ||੧੬||
सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः श्रुणु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17
ਵਾਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਭਸਾ ਘਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾਕਲ੍ਕਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਤਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਾਂ ਕਸਾਯਂ ਕ੍ਸੀਰਸਂਯੁਤਮ੍| ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯੋਜਯੇਤ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਤਿਲ੍ਵਕਸ਼੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਰ੍ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਵਾ ਜਲੇ| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕਲ੍ਕਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਬਹਤੀਬਲਾਨਲਦਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਦਾਰੁਬਿਲ੍ਵਾਢਕੀਕਸ੍ਣਾਹਰਿਦ੍ਰਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਭਿਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਂ ਨਸ੍ਤੋ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਸਿਤੈਰਣ੍ਡਜਟਾਸਿਂਹੀਫਲਦਾਰੁਨਿਸ਼ਾਨਤੈਃ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਬਿਲ੍ਵਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਨਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੂਤ੍ਥਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਰ੍ਤਿਸੁ| ਵਸਾਞ੍ਜਨੇ ਵਾ ਵੈਯਾਘ੍ਰੀ ਵਰਾਹੀ ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਗਧ੍ਰਾਹਿਕੁਕ੍ਕੁਟੋਤ੍ਥਾ ਵਾ ਮਧੁਕੇਨਾਨ੍ਵਿਤਾ ਪਥਕ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਜਂ ਰਸਕ੍ਸੀਰਘਤੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਨ ਚੇਦੇਵਂ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਤਤਸ੍ਤਰ੍ਪਣਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਕੁਸ੍ਠਨਲਦਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਯਸ੍ਟਿਭਿਃ| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਸਰਲਪਿਪ੍ਪਲੀਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਸਰ੍ਪਿਰਸ੍ਟਗੁਣਕ੍ਸੀਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਤਰ੍ਪਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਚ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਵਾਤਪੀਨਸਵਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਰੂਹਂ ਸਾਨੁਵਾਸਨਮ੍||੧੭||
वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्| क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः| त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्| एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्| शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्क्वाथ्य वा जले| त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्| प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः| दारुबिल्वाढकीकृष्णाहरिद्रामधुयष्टिभिः| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्| सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः| शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोन्वितम्| नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु| वसाञ्जने वा वैयाघ्री वराही वा प्रशस्यते| गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्| प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात्| निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्| न चेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्| शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः| प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः| सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्| प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्| वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18
ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਤਿਮਿਰੇ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜੀਵਨੀਯਫਲਤ੍ਰਯੈਃ| ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰੈਲਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੈਵਿਰਿਚਯੇਤ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰਮਧੁਕਸ਼ਾਰਿਵਾਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸ਼੍ਰਤਮ੍| ਜਲਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰਸੇਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਂ ਵਾ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰੈਃ ਸ਼੍ਰਤਮ੍| ਤਪ੍ਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰਸਕਲ੍ਲੋਹਪਿਣ੍ਡਕੈਃ| ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਂ ਹਿਮਂ ਤਚ੍ਚਾਕ੍ਸਿਸੇਚਨਮ੍| ਸ਼ੀਤਾਨਾਲੇਪਸੇਕਾਦੀਨ੍ ਮੁਖੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਰਿਵਾਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਾਵਰਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਞ੍ਜਨੇ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਥਾ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸਨਾਗਪੁਸ੍ਪਕਰ੍ਪੂਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕੈਃ| ਨਸ੍ਯਂ ਚਾਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਤਂ ਕ੍ਸੀਰਜੀਵਨੀਯਸਿਤੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਲੋਧ੍ਰਮੂਰ੍ਵਾਪ੍ਰਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਹ੍ਵਮਾਂਸੀਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨੈ| ਸੋਸ਼ੀਰੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਮ੍| ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਸ਼੍ਛਾਗੇ ਪਕ੍ਵੇ ਯਕਤਿ ਤਦ੍ਰਸੇ| ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪੁਟਪਾਕਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤਿਮਿਰਨਾਸ਼ਨਃ||੧੮||
पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः| विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्| शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैविरिचयेत्| मञ्जिष्ठालोध्रमधुकशारिवाचन्दनैः श्रृतम्| जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते| स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः श्रृतम्| तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः| विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम्| शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्| शारिवापद्मकोशीरमुस्ताशावरचन्दनैः| वर्त्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः| सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगैरिकैः| नस्यं चाज्यं श्रृतं क्षीरजीवनीयसितोत्पलैः| लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनै| सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणे हितम्| एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे| पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦ੍ਭਵੇਮਤਾਕ੍ਵਥਵਰਾਕਣਸ਼੍ਰਤਂ ਘਤਮ੍| ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਂ ਪੀਤਵਤੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਾਨੁਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਕ੍ਵਾਥਂ ਪੂਗਾਭਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਸ੍ਣਾਕੁਮ੍ਭਨਿਕੁਮ੍ਭਜਮ੍| ਕਰਞ੍ਜਕਟ੍ਫਲਵਚਾਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਚਕੋਲਕੈਃ| ਸਦਾਰ੍ਵੀਕੈਃ ਪਯੋਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਨਾਵਨਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਨੈਪਾਲੀਕਟੁਤ੍ਰਿਕਫਲਤ੍ਰਿਕੈਃ| ਦਗ੍ਵੈਮਲ੍ਯਾਯ ਵਿਮਲਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੋਕਿਲਾ ਪੁਨਃ| ਕਸ੍ਣਲੋਹਰਜੋਵ੍ਯੋਸਸੈਨ੍ਧਵਤ੍ਰਿਫਲਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਪੀਤਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਕੁਸ੍ਠਨਤਪਤ੍ਰਕਣੋਸਣੈਃ| ਪਤ੍ਰਪੀਤਾਵਰਾਵ੍ਯੋਸਸ਼ਿਲਾਲਨਤਸੈਨ੍ਧਵੈਃ| ਮਨੋਹ੍ਵਾਸ਼ਙ੍ਖਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਰਿਚੈਸ੍ਤੈਮਿਰਂ ਜਯੇਤ੍| ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਗਾਢਮਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਿਲ੍ਲਾਮਯਾਰ੍ਮ ਚ| ਤਾਲੀਸਪਾਠਾਕਿਣਿਹੀਵੇਲ੍ਲਮਾਂਸੀਨਿਸ਼ਾਭਯੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕ੍ਸੀਰਿਦ੍ਰੁਮਕ੍ਵਾਥੇ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਪੁਟਪਾਕਂ ਚ ਪਿਸ਼ਿਤੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਘਤੈਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਗਿਵਾਚਰੇਤ੍| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰੈਰ੍ਜਲਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਰਯਾ||੧੯||
श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वथवराकणश्रृतं घृतम्| विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानुविरेचनम्| क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्| करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः| सदार्वीकैः पयोयुक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्| शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफलत्रिकैः| दृग्वैमल्याय विमला वर्त्तिः स्यात्कोकिला पुनः| कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः| पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः| पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः| मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तैमिरं जयेत्| वर्त्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्लपिल्लामयार्म च| तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः| पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्| पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः| सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्| शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20
ਰਕ੍ਤਜੇ ਪਿਤ੍ਤਵਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਮ੍...................||੨੦||
रक्तजे पित्तवत् कार्यम्...................||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21
..................ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਯਥੋਲ੍ਬਣਾਮ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰ੍ਸ਼੍ਯਗੋਸ਼ਿਖਿਵਸਾ ਯਵਕ੍ਵਾਥਪਯੋਯੁਤਾ| ਦੂਰ੍ਵਾਮਧੁਕਕਲ੍ਕੇਨ ਵਿਪਕ੍ਵਾ ਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਾ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਨਨ੍ਤਾਦ੍ਵਿਬਹਤੀਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣਦ੍ਵਯੈਃ| ਸਲੋਹਚਨ੍ਦਨੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਯਕਤਾ ਸ਼ਲ੍ਯਕਸ੍ਯ ਚ| ਮਗਗੋਧਾਸ਼ਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਦਦ੍ਯਾਦੁਸ਼ੀਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਣਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਤਤ੍ਸ੍ਰੁਤਂ ਸਘਤਂ ਭੂਯਃ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਧਨੇ| ਸ਼ੀਤੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਿਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਜੇ ਤਿਮਿਰੇਞ੍ਜਨਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪੇਤਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੇਣ ਵਾਰਿਣ| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਪਿਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਗਿਵਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨਂ ਸਸੌਵੀਰਂ ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾਜਮੇਦਸਾ| ਵਟਪਤ੍ਰੈਰਨੁ ਤਥਾ ਦਰ੍ਭੈਃ ਕਸ੍ਣਮਦਾਨੁ ਚ| ਗੋਮਯਾਨਲਪਕ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਉਰਭ੍ਰਸ਼ਲ੍ਯਕਸ਼੍ਵਾਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ਼ਿਖਿਜਨ੍ਮਭਿਃ| ਵਸਾਭਿਰ੍ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਯੋਗਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍| ਵਟਪ੍ਰਰੋਹਮਧੁਕਦੂਰ੍ਵਾਲੋਧ੍ਰਤਿਲੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਪਯੋਮ੍ਬੁਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਘਤੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰਃ ਪਰਿਸੇਕਮੇਭਿਰੇਵ ਪਯਃ ਸ਼੍ਰਤੈਃ||੨੧||
..................सन्निपाते यथोल्बणाम्| व्याघ्रर्श्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता| दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता| यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः| सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च| मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्| दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्| तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने| शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्| कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिण| निष्क्वाथ्यं सर्पिक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्| स्रोतोऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाऽजमेदसा| वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदाऽनु च| गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्| उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्मभिः| वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक्पृथक्| वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः| पयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरोवक्त्रं च लेपयेत्| कुर्याच्छिरः परिषेकमेभिरेव पयः श्रृतैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22
ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਯਦੁਦਿਤਂ ਦੋਸੋਦ੍ਰੇਕਂ ਵਿਭਜ੍ਯ ਤਤ੍| ਸਂਸਰ੍ਗੇਪਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ......................||੨੨||
सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत्| संसर्गेऽपि प्रयुञ्जीत......................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23
........................ਕਾਚੇ ਤਿਮਿਰਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਨ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਦਕ੍ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਤਾਨ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਰਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਮਲਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਰਾਵ੍ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਰੇ ਜਲੌਕਸਃ||੨੩||
........................काचे तिमिरवत् क्रिया| न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडतान्| कुर्यारान्ध्यं मला दद्यात्स्राव्ये त्वस्रे जलौकसः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24
ਧੂਮਰਾਖ੍ਯਾਮ੍ਲਪਿਤ੍ਤੋਸ੍ਣਵਿਦਾਹੇ ਜੀਰ੍ਣਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਛੀਤੈਸ਼੍ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ| ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਦੁਗ੍ਧਾਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਤਾਲੀਸਚੂਰ੍ਣਾਵਾਪਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ||੨੪||
धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा| स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्याच्च सर्वतः| गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्| स्वर्णगैरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25
ਪੁਰਾਣਗੁਡਕਾਸੀਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕਟ੍ਫਲਾਦ੍ਰਜਃ| ਭਾਵਿਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮ੍ਭੋਭਿਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਗੋਵਿਡ੍ਰਸਾਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਨਿਸ਼ਾਨ੍ਧ੍ਯਤਿਮਿਰੇ ਸਦ੍ਯੋ ਗੁਲਿਕਾ ਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਕਤਾ| ਦਧ੍ਨਾ ਵਿਘਸ੍ਟਂ ਮਰਿਚਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਾਞ੍ਜਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍| ਭਸ੍ਟਂ ਘਤਂ ਕੁਮ੍ਭਯੋਨੇਃ ਪਤ੍ਰੈਃ ਪਾਨੇ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍| ਕਾਰਞ੍ਜਿਕੋਤ੍ਪਲਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਾਮ੍ਭੋਜਕੇਸਰੈਃ| ਪੋਵਿਡ੍ਰਸੇਨ ਪਿਸ੍ਟੇਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਨਾਸ਼ਿਨੀ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਜਾਤੀਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਅਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕੌਨ੍ਤੀਕਸ੍ਣਾਸ੍ਰੋਤੋਜਸੈਨ੍ਧਵਃ| ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਤੈਃ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਨਾਗਰੈਃ| ਕਣਾ ਵਾ ਕਾਪਿਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾ| ਯਕਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਗੋਧਾਸ਼ਸ਼ਰ੍ਸ਼੍ਯਰੁਰੁਬਰ੍ਹਿਣਾਮ੍| ਖਦੇਚ੍ਚ ਪ੍ਲੀਹਯਕਤੀ ਮਾਹਿਸੇ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਘਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਚ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਥਾਤਿਮੁਕ੍ਤਕੈਰਣ੍ਡਸੋਹਲਾਭੀਰੁਜਾਨਿ ਚ||੨੫||
पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः| भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम्| निशान्ध्यतिमिरे सद्यो गुलिका हन्ति तत्कृता| दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धाञ्जनमुत्तमम्| भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्| कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगैरिकाम्भोजकेसरैः| पोविड्रसेन पिष्टेयं वर्त्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी| क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः| अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्रोतोजसैन्धवः| गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः| कालानुसारितालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः| कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता| यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्श्यरुरुबर्हिणाम्| खदेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा| घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्| तथाऽतिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26
ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚਾਕ੍ਸਿਰੋਗੇਸੁ ਭੋਜ੍ਯਾਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਅਵਿਧਾਰਿਤਵੇਗਸ੍ਯ ਭਜਤੋਞ੍ਜਨਨਾਵਨਮ੍| ਤ੍ਯਜਤਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕੌ ਚ ਤਿਮਿਰਂ ਨਾਸ਼੍ਨੁਤੇਨ੍ਤਰਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਸ਼੍ਨਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਪਿਬਤੋ ਘਤਮ੍| ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਪਿਬਤਸ੍ਤੋਯਂ ਤਿਮਿਰਂ ਲਘੁ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਸੁਸਭਵ੍ਯਂ ਸੁਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਚ੍ਯਵਨਮਸ਼੍ਵਿਨੌ| ਸਡੋਤਾਨ੍ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨ ਹੀਯਤੇ||੨੬||
व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्| अविधारितवेगस्य भजतोऽञ्जननावनम्| त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुतेऽन्तरम्| त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम्| भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति| सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ| षडोतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27
ਚਿਨ੍ਤਾਭਿਗ਼ਾਤਭੀਸ਼ੋਕਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋਤ੍ਕੁਟਿਕਾਸਨਾਤ੍| ਵਿਰੇਕਨਸ੍ਯਵਮਨਪੁਟਪਾਕਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍| ਵਿਦਗ੍ਧਾਹਾਰਵਮਨਾਤ੍ ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਣਾਦਿਵਿਧਾਰਣਾਤ੍| ਅਕ੍ਸਿਰੋਗਾਵਸਾਨਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਿਮਿਰਰੋਗਿਵਤ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਦੋਸਾਦੀਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਭੈਸਜਮ੍||੨੭||
चिन्ताभिग़ातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात्| विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्| विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्| अक्षिरोगावसानाश्च पश्येत्तिमिररोगिवत्| यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भैषजम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28
ਸੂਰ੍ਯੋਪਰਾਗਾਨਲਵਿਦ੍ਯੁਦਾਦਿ ਵਿਲੋਕਨੇਨੋਪਹਤੇਕ੍ਸਣਸ੍ਯ| ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਹਿਮਾਦਿ ਯੋਜ੍ਯਂ ਤਥਾਞ੍ਜਂਨਂ ਹੇਮਘਤੇਨ ਘਸ੍ਟਮ੍||੨੮||
सूर्योपरागानलविद्युदादि विलोकनेनोपहतेक्षणस्य| सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जंनं हेमघृतेन घृष्टम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29
ਚਕ੍ਸੂਰਕ੍ਸਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਮਨੁਸ੍ਯੈ- ਰ੍ਯਤ੍ਨਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਜੀਵਿਤੇ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਾ| ਵ੍ਯਰ੍ਥੋ ਲੋਕੋਯਂ ਤੁਲ੍ਯਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਵਾਨਾਂ ਪੁਂਸਾਮਨ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇਪਿ ਵਿਤ੍ਤੇ||੨੯||
चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यै- र्यत्नः कर्त्तव्यो जीविते यावदिच्छा| व्यर्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यमानेऽपि वित्ते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16
ਤ੍ਰਿਫਲਾਰੁਧਿਰਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨਸੋ ਨਿਰ੍ਵਤਿਰਞ੍ਜਨਂ ਸਨਸ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਕੁਨਾਸ਼ਨਤਾ ਸਪਾਦਪੂਜਾ ਘਤਪਾਨਂ ਚ ਸਦੈਵ ਨੇਤ੍ਰਰਕ੍ਸਾ| ਅਹਿਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸਦਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਸ਼ਭਾਸ੍ਵਚ੍ਚਲਸੂਕ੍ਸ੍ਮਵੀਕ੍ਸਣਾਚ੍ਚਂ| ਮੁਨਿਨਾ ਨਿਮਿਨੋਪਦਿਸ੍ਟਮੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਰਕ੍ਸਣਮੀਕ੍ਸਣਸ੍ਯ ਪੁਂਸਾਮ੍| ਤਮਾਲਤੁਟਿਕੁਙ੍ਕੁਮਾਨ੍ਯਸਿਤਮੁਤ੍ਪਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸਿਤਾਞ੍ਜਨਮਯੋਰਜੋਮਰਿਚਕਾਕਮਾਚੀਤ੍ਵਚਃ| ਸਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਯੁਦਧਿਫੇਨਮਕ੍ਸ੍ਯਾਮਯੇ ਸ੍ਵਨੁਤ੍ਤਮਮਤੋਞ੍ਜਨਂ ਵਿਮਲਮਾਸ਼ੁ ਤੈਮਿਰ੍ਯਹਤ੍||੩੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤਿਮਿਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੬||
त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्| शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा| अहितादर्शनात्सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्चं| मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत्परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्| तमालतुटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजोमरिचकाकमाचीत्वचः| सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामये ष्वनुत्तममतोऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे तिमिरप्रतिषेधो नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon