16. timirapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತಸ್ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ತಿಮಿರಸ್ಯ ಕಾಚಾದಿಹೇತುತ್ವೇನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರಥಮಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ ||೧||

Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2

ತಿಮಿರಂ ಕಾಚತಾಂ ಯಾತಿ ಕಾಚೋಽಪ್ಯಾನ್ಧ್ಯಮುಪೇಕ್ಷಯಾ| ನೇತ್ರರೋಗೇಷ್ವತೋ ಘೋರಂ ತಿಮಿರಂ ಸಾಧಯೇದ್ರುತಮ್||೨||

ಸರ್ವೇಷು ನೇತ್ರರೋಗೇಷು ಯತೋ ಘೋರಂ ತಿಮಿರಮತಸ್ತಂ ದ್ರುತಂ ಶೀಘ್ರಂ ಸಾಧಯೇತ್| ಘೋರತ್ವೇ ಹೇತುಸ್ತಿಮಿರಮಿಥ್ಯಾದಿಕಮ್|| ೨||

Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3

ತುಲಾಂ ಪಚೇತ ಜೀವನ್ತ್ಯಾ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪಾದಶೇಷಿತೇ| ತತ್ಕ್ವಾಥೇ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಘ್ರುತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಕಾಕೋಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಲೋಧ್ರಸೈನ್ಧವೈಃ| ಶತಾಹ್ವಾಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತಾದಾರುಫಲತ್ರಯೈಃ| ಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ನಿಶಿ ತತ್ಪೀತಂ ತಿಮಿರಾಪಹರಂ ಪರಮ್||೩||

ಜೀವನ್ತ್ಯಾದ್ಯಂ ಘೃತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| (ತಿಮಿರಾದೀನಾಂ ಲೇಖನಾಞ್ಜನಾದಿಸಾಧ್ಯತ್ವಾಲ್ಲೇಖನಸ್ಯ ದೃಗ್ಬಲಹಾನಿಕರತ್ವಾತ್ಪೂರ್ವಂ ದೃಗ್ವಲಾಧಾನಕಾರಣಂ ಘೃತಪಾನಂ ಪ್ರಸ್ತೌತಿ )| ಜೀವನ್ತ್ಯಾಸ್ತುಲಾಂ ಪಲಶತಮಪಾಂ ದ್ರೋಣೇ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಕುಡವಪ್ರಮಿತೇಽಮ್ಭಸಿ ಪಚೇತ ಶ್ರಪಯೇತ್| ಪಾದಶೇಷಿತೇ ಷೋಡಶಕುಡವಾವಶಿಷ್ಟೇ ತತ್ಕ್ವಾಥೇ ಜೀವನ್ತೀಕಷಾಯೇ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರಮಷ್ಟಕುಡವಪ್ರಮಿತಪಯಃಸಂಯುತಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್ ಸಾಧಯೇತ್| ತದ್ ಘೃತಂ ನಿಶಿ ಸ್ವಪ್ನಕಾಲೇ ಪೀತಂ ಸೇವಿತಂ ಪರಮತಿಶಯೇನ ತಿಮಿರಾಪಹರಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮ್|| ೩||

Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4

ದ್ರಾಕ್ಷಾಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಜೀವಕೈಃ| ಸಿತಾಶತಾವರೀಮೇದಾಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಪಚ್ಚೇಜ್ಜೀರ್ಣಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ| ಹನ್ತಿ ತಚ್ಛುಕ್ಲತಿಮಿರರಕ್ತರಾಜೀಶಿರೋರುಜಃ||೪||

ದ್ರಾಕ್ಷಾದ್ಯಂ ಘೃತಂ ಸುಬೋಧಮ್| ( ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಘೃತತುಲ್ಯೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಜೀರ್ಣಘೃತಸ್ಯ ಪುರಾಣಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕುಡವಚತುಷ್ಟಯಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಪಚೇತ್| ಪಕ್ವಂ ತದ್ ಘೃತಂ ಕಾಚಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ರಕ್ತರಾಜೀ ಸಿರೋತ್ಪಾತಃ| ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇರ್ಯದ್ವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣಂ ತದೇವ ತಸ್ಯ ವ್ಯಾಧೇಃ ಸಂಜ್ಞಾನ್ತರತ್ವೇನ ಪರಿಣಮತಿ| ಧೂಮದರ್ಶನೇನ ವಿನಾ ಧೂಮರಸ್ಯಾಭಾವಾದ್ಧೂಮರೋ ಧೂಮದರ್ಶೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಧನ್ವನ್ತರಿಣಾ ತು ಧೂಮರಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಮುಕ್ತಮ್-'ಘೃತಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮದರ್ಶೀ ನರಸ್ತು ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಿಂ ಪಿತ್ತಹರಂ ಚ ಸರ್ವಮ್|' ಇತಿ| ತಥಾ ರಕ್ತರಾಜ್ಯಾ ವಿನಾ ಸಿರೋತ್ಪಾತಸ್ಯಾಸಮ್ಭವಾದ್ರಕ್ತರಾಜೀತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಸಿರೋತ್ಪಾತಃ| ಶಙ್ಖವದ್ಧವಲತ್ವಾಚ್ಛಙ್ಖಶುಕ್ಲಮ್| ಪಾಕಾತ್ಯಯಹೇತುತ್ವಾತ್ ಪಾಕಾತ್ಯಯಶುಕ್ಲಮ್| ಇತ್ಯೇವಮಾದಯಃ ಸಂಜ್ಞಾವಿಶೇಷಾ ಬಹವೋ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ )|| ೪||

Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5

ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಕಟುಕಾದಾರ್ವೀಸೇವ್ಯವರಾವೃಷಮ್| ಸಧನ್ವಯಾಸತ್ರಾಯನ್ತೀಪರ್ಪಟಂ ಪಾಲಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ಪ್ರಸ್ಥಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಚ ಕ್ವಾಥಯೇದರ್ಮಣೇಽಮ್ಭಸಃ| ತದಾಢಕೇಽರ್ಧಪಲಿಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಾತ್ಪಚೇತ್| ಮುಸ್ತಭೂನಿಮ್ಬಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕುಟಜೋದೀವ್ಯಚನ್ದನೈಃ| ಸವ್ಯೋಷಚವ್ಯೈಸ್ತತ್ಸರ್ಪಿರ್ಘ್ರಾಣಕರ್ಣಾಕ್ಷಿರೋಗಜಿತ್| ವಿದ್ರಧಿಜ್ವರದುಷ್ಟಾರುರ್ವಿಸರ್ಪಾಪಚಿಕುಷ್ಠನುತ್| ವಿಶೇಷಾಚ್ಛುಕ್ಲತಿಮಿರನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಲದಾಹಹೃತ್||೫||

ಪಟೋಲಾದ್ಯೇ ಘೃತೇ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷಣಂ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ದುಷ್ಟಾರೂಂಷಿ ಪರ್ವಣ್ಯುದೀರ್ಣಮೂಲಾಃ ಪಿಟಿಕಾಃ| ಅಪಚಿರ್ಗಣ್ಡಮಾಲಾ| ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಂ ದೋಷಾನ್ಧ್ಯಮ್| ಉಷ್ಣಶಬ್ದೇನೋಷ್ಣವಿದಗ್ಧೋಚ್ಯತೇ| ಅಮ್ಲಶಬ್ದೇನಾಮ್ಲವಿದಗ್ಧಾ| ಸಕಲನೇತ್ರಾವಯಜ ಊಷ್ಮಾ ದಾಹಃ| ( ಪೃಥಕ್ ಪಾಲಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಪ್ರಮಾಣಂ ಧನ್ವಯಾಸಾದಿಸಹಿತಂ ಪಟೋಲಾದಿಕಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚಾಮ್ಭಸ ಸರ್ಮಣೇ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಕ್ವಾಥಯೇದ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತದಾಢಕೇ ಷೋಡಶಕುಡವಾವಶಿಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ವಾಥೇ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕೃತಪೇಷಣೈರರ್ಧಪಲಿಕೈರರ್ಧಪಲಪ್ರಮಾಣೈರ್ವ್ಯೋಷಚವ್ಯಸಹಿತೈರ್ಮುಸ್ತಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಸಹ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಪಕ್ವಂ ತತ್ಸರ್ಪಿಃ ಸೇವ್ಯಮಾನಂ ಘ್ರಾಣಾದಿರೋಗಜಿದ್ಭವತಿ| ಘ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ರೋಗಶಬ್ದೇನ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ದುಷ್ಟಾರುರ್ದುಷ್ಟವ್ರಣಃ| ಆಮಲಕಸ್ಯೋಭಯತ್ರೋಕ್ತೇರುಭಯತ್ರಾಪ್ಯುಕ್ತಪ್ರಮಾಣಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್ )|| ೫||

Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6

ತ್ರಿಫಲಾಽಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಜಲಾಢಕೇ| ತೇನ ತುಲ್ಯಪಯಸ್ಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಪಲಕಲ್ಕವಾನ್| ಅರ್ಧಪ್ರಸ್ಥೇ ಘೃತಾತ್ಸಿದ್ಧಃ ಸಿತಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ವಾ| ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್ತತ್ತಿಮಿರಿ ತದ್ಯುಕ್ತಂ ವಾ ವರಾರಸಮ್||೬||

ತ್ರಿಫಲಾಷ್ಟಪಲಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ತ್ರೈಫಲಂ ಘೃತಂ ಸುಬೋಧಮ್| ತದಿತಿ ಘೃತಮ್| ವರಾರಸಸ್ತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯಃ| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಿಂಶತಿಕಾಣಾಧಿಕಮರ್ಧಾಧಿಕಪಲದ್ವಯಮ್| ಜಲಾಢಕೇ ಷೋಡಶಕುಡವಪ್ರಮಿತೇ ಜಲೇ ಪಾದಶೇಷಂ ಪ್ರಸ್ಥಾವಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥ್ಯಮ್| ತುಲ್ಯಕ್ಷೀರೇಣ ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ಪಲಪ್ರಮಾಣತ್ರಿಫಲಾಕಲ್ಕಯುಕ್ತೋ ಘೃತಾದರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಃ ಕೃತಪಾಕಸಂಸ್ಕಾರಃ ಕಾರ್ಯ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ತಿಮಿರೀ ತಿಮಿರರೋಗಯುಕ್ತಃ ಪುರುಷಃ| ಸಿತಾಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ಯತರೋಪೇತಂ ತದ್ ಘೃತಂ ತದ್ಯುಕ್ತಂ ತೇನ ಘೃತೇನ ಯುಕ್ತಂ ವರಾರಸಂ ತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|| ೬||

Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7

ಯಷ್ಟೀಮಧುದ್ವಿಕಾಕೋಲೀವ್ಯಾಘ್ರೀಕೃಷ್ಣಾಮೃತೋತ್ಪಲೈಃ| ಪಾಲಿಕೈಃ ಸಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್ ಸಮೈಃ| ಅಜಾಕ್ಷೀರವರಾವಾಸಾಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಮಹಾತ್ರೈಫಲಮಿತ್ಯೇತತ ಪರಂ ದೃಷ್ಟಿವಿಕಾರಜಿತ್||೭||

ಯಷ್ಟೀಮಧ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಮಹಾತ್ರೈಫಲಂ ಘೃತಮ್| ಅತ್ರಾಽಜಾಕ್ಷೀರಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾವಧ್ಯಧೋತ್ಭವತ್ವಾನ್ಮಿಶ್ರಾಣಾಮಸ್ನೇಹಸಮತ್ವೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪೃಥಕ್ಸಮೈರಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ( ಪಾಲಿಕೈಃ ಪಲಪ್ರಮಾಣೈಃ ಸಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷೈಃ ಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷೋಪೇತೈರ್ಯಷ್ಟೀಮಧ್ವಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ| ಯಷ್ಟೀಮಧುರ್ಯಷ್ಟಿಮಧುಕಮ್| ಪೃಥಕ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮೈಸ್ತುಲ್ಯೈಃ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ವರಾವಾಸಾಮಾರ್ಕವಾಣಾಂ ಪೃಥಕ್ ಸ್ವರಸೈಶ್ಚ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ಮಹಾತ್ರೈಫಲಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮೇತದೇವಂ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪರಮತಿಶಯೇನ ದೃಷ್ಟಿವಿಕಾರಜಿತ್ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಽಽಶ್ರಯಾಂಸ್ತಿಮಿರಾದಿವಿಕಾರಾನ್ ಜಯತಿ )|| ೭||

Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8

ತ್ರೈಫಲೇನಾಥ ಹವಿಷಾ ಲಿಹಾನಸ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ನಿಶಿ| ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಮಧುನಾ ಚ ಪರಿಪ್ಲುತಾಮ್| ಮಾಸಮೇಕಂ ಹಿತಾಹಾರಃ ಪಿಬನ್ನಾಮಲ್ಕೋದಕಮ್| ಸೌಪರ್ಣಂ ಲಭತೇ ಚಕ್ಷುರಿತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ ನಿಮಿಃ||೮||

ತ್ರೈಫಲೇನ ಘೃತೇನ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಲೇಹಃ ಸುಬೋಧಃ|ಸೌಪರ್ಣಂ ಚಕ್ಷುರ್ವೈನತೇಯಸಮ್ಬನ್ಧಿ| ( ಅಥ ಘೃತಪಾನಾದನನ್ತರಮ್| ಅಥ ಶಬ್ದತ್ತಿಮಿರೇ ಘೃತಪಾನಾನನ್ತರಮೇವಾನ್ಯತ್ ಸರ್ವಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತಿ ಚ ಸೂಚಿತಮ್| ಮಾಸಾಮಾಗ್ರಹಣಾಯೈಕಂ ಮಾಸಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಹಿತಾಹಾರಃ ಪಥ್ಯಾಶೀ| ಆಮಲಕೋದಕಮಾಮಲಕಸಿದ್ಧಮುದಕಂ ಪಾನೀಯಾರ್ಥೇ ಪಿಬನ್ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವೋಪೇತಾಂ ಮಧುನಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪರಿಪ್ಲುತಾಂ ಸಿಕ್ತಾಮ್| ಚಶಬ್ದಃ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರೈಫಲೇನ ತ್ರಿಫಲಾಸಿದ್ಧೇನ ಹವಿಷಾ ಘೃತೇನ ಸಹ ನಿಶಿ ರಾತ್ರೌ ಲಿಹಾನಃ ಸೌಪರ್ಣಂ ಸುಪರ್ಣಸಮ್ಬನ್ಧಿ| ಸುಪರ್ಣೋ ಗರುಡಃ| ಚಕ್ಷುರ್ನೇತ್ರಂ ಲಭತ ಇತ್ಯೇವಂ ಭಗವಾನೈಶ್ವರ್ಯಾದಿಷಡಗುಣಪರಿಪೂರ್ಣೋ ನಿಮಿರ್ನಾಮ ಮಹರ್ಷಿರಾಹ| ಅತ್ರ ಸೌಪರ್ಣಮಿತಿ ಮುಖ್ಯಾರ್ಥಬಾಧಾತ್ಸುಪರ್ಣಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರಿವ ಚಕ್ಷುರ್ಲಭತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ )||೮||

Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9

ಗವ್ಯಂ ಘೃತಂ ಲೋಹರಜೋಭಾಜನೇ ಬಾದರೇ ಸ್ಥಿತಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಸಹಿತಂ ಪೀತಂ ತಿಮಿರನಾಶನಮ್| ಪುರಾಣಂ ಚ ಸಿತಾಭೀರುಯಷ್ಟೀಮಧುಕಚೂರ್ಣವತ್| ನಿಷಿಕ್ತಮಗ್ನಿವರ್ಣೈರ್ವಾ ಜೀರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿರಯೋಗುಡೈಃ| ಹೇಮರೂಪ್ಯಾಯಸೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪೃಥಕ್| ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಾಮದ್ಯಾತ್ಕೇವಲಾಂ ವಾ ವಿಚೂರ್ಣಿತಾಮ್| ತಾಪ್ಯಾಯಸ್ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಜೀರ್ಣಘೃತದ್ರುತಮ್| ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಂಸಂ ಮಾಷರಾಶೌ ಚ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಸಕ್ತೂನ್ ವಾದ್ಯಾತ್ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್| ಭುಞ್ಜೀತ ವಾ ಸುಸಿದ್ಧೇನ ಸೂಪೇನಾಮಲಕೈಃ ಸಹ| ಪ್ರಾತರ್ಭಕ್ತಸ್ಯ ವಾ ಪೂರ್ವಮದ್ಯಾತ್ಪಥ್ಯಾಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್| ಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಸತತಂ ತಿಮಿರಾತುರಃ||೯||

ಬದರಕಾಷ್ಠಮಯೇ ಪಾತ್ರೇ ಶಸ್ತ್ರಚೂರ್ಣಯುತಂ ಗವ್ಯಂ ಘೃತಮಾಸಂಸ್ಕಾರಸ್ಥಿತಮನುದ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣೇನ ಯುಕ್ತಂ ಪೀತಂ ತಿಮಿರಸ್ಯ ನಾಶನಂ ಭವತಿ| ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಚ ಸಿತಾದಿಯುಕ್ತಂ ಪೀತಂ ತಿಮಿರನಾಶನಮ್| ಅಭೀರುಃ ಶತಾವರೀ| ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಮಯೋಗುಡೈಃ ಶಸ್ತ್ರಪಿಣ್ಡೈಸ್ತಪ್ತತ್ವಾದಗ್ನಿವಣೈರ್ನಿಷಿಕ್ತಮಾಪ್ಲುತಂ ಪೀತಮ್| ಪೃಥಗ್ ಹೇಮಾದಿಯುಕ್ತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಾಮದ್ಯಾ| ಕೇವಲಾಮೇವ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮ್| ಕೇವಲಶಬ್ದೇನ ಹೇಮಾದಿಸಂಯೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಕೇನಾನುಗಾಮಿನೋರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯೋಃ ಪ್ರಯೋಗೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವಿಚೂರ್ಣಿತಾಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಕೇಚಿತ್ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಮಿಚ್ಛನ್ತಿ| ತಾಪ್ಯಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಜೀರ್ಣಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ದ್ರುತಮಾಲೋಡಿತಂ ಮಾಸಂ ಲೌಹಪಾತ್ರೇ ಮಾಷರಾಶೌ ಸ್ಥಿತಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಸಕ್ತೂನಿತ್ಯಾದಿ ಅಥವಾ ಯವಸಕ್ತೂನ್ ಸರ್ಪಿಷಾ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣೇನ ಚ ಸಂಯುತಾನದ್ಯಾತ್| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಪಥ್ಯಾಂ ಹರೀತಕೀಂ ಮೃದ್ವೀಕಯಾ ವಾ ಶರ್ಕರಯಾ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವೇತಿ ಪೃಥಗ್ ವಿಕಲ್ಪಾರ್ಥಮ್|| ೯||

Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10

ಕ್ವಾಥೋಸನಾತ್ ಭೃಙ್ಗರಸಸ್ತೈಲಂ ಕಾಲತಿಲೋದ್ಭವಮ್| ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ತದೇಕತ್ರ ಸಾಧಿತಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್||೧೦||

ಅಸನಕ್ವಾಥಾದಿಕಂ ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಸಾಧಿತಂ ನಾವನಮ್| ಅಸನಂ ಬೀಜಕಮ್| ಭೃಙ್ಗೋ ಮಾರ್ಕವಃ|| ೧೦||

Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11

ಸ್ರೋತೋಜಾಂಶಾಂಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಂ ಹೇಮಾಯೋರುಪ್ಯತಾಮ್ರಕೈಃ| ಯುಕ್ತಾನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೇಕಾಂಶೈರನ್ಧಮೂಷೋದರಸ್ಥಿತಾನ್| ಧ್ಮಾಪಯಿತ್ವಾ ಸಮಾವೃತ್ತಂ ತತಸ್ತಚ್ಚ ನಿಷೇಚಯೇತ್| ರಸಸ್ಕನ್ಧಕಷಾಯೇಣ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್| ವೈಡೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಶಙ್ಖಾನಾಂ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಗೈರ್ಯುತಂ ತತಃ| ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ತತ್ಸರ್ವಂ ತಿಮಿರಾಪಹಮ್||೧೧||

ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಸ್ಯ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿರ್ಭಾಗಾಃ| ಹೇಮಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೇಕೇನ ಭಾಗೇನ ಯುಕ್ತಾಃ| ತೇನ ಹೇಮಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾನಾಂ ಷೋಡಶಗುಣಮೇಕಂ ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಮ್| ತಥಾವಿಧಂ ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಮನ್ಧಮೂಷಿಕಾಯಾ ಉದರೇ ಸ್ಥಿತಮಗ್ನೌ ಧ್ಮಾಪಯಿತ್ವಾ ಸಮಾವೃತ್ತಂ ಶಿಲಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಧುರಾದಿರಸಸ್ಕನ್ಧಕಷಾಯೇಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಪ್ತವಾರಾನ್ ಭಾವಿತಮನು ಚ ವೈಡೂರ್ಯಾದೀನಾಂ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಗೈರೇಕಭಾಗೋಪಮೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್| ಮೂಷಾ ಮೃನ್ಮಯೀ ಸುವರ್ಣಾದಿದ್ರುತತ್ವಾಪಾದನೇಽಧಿಕರಣಮ್| ತಸ್ಯಾ ಅನ್ಧತ್ವಂ ಪಿಧಾನೇನಾನ್ತರ್ಧೂಮದಾಹಾಶ್ಚ|| ೧೧||

Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12

ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ಬದರಾಙ್ಗಾರೈಸ್ತುತ್ಥಂ ಚೇತ್ಥಂ ನಿಶೋಚಿತಮ್| ಕ್ರಮಾದಜಾಪಯಃ ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪಲದ್ವಯಮ್| ಕಾರ್ಷಿಕೈಸ್ತಾಪ್ಯಮರಿಚಸ್ರೋತೋಜಕಟುಕಾನತೈಃ| ಯುಕ್ತಂ ಪಲೇನ ಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ಮೂಷಾನ್ತರ್ಧ್ಮಾತಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಹನ್ತಿ ಕಾಚಾರ್ಮನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯರಕ್ತರಾಜೀಃ ಸುಶೀಲಿತಃ| ಚೂರ್ಣೋ ವಿಶೇಷಾತ್ತಿಮಿರಂ ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಾಸ್ಕರೋ ಯಥಾ||೧೨||

ಬದರಾಙ್ಗಾರೈರ್ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ತುತ್ಥಮಿತ್ಥಂ ಪೃಥಕ್ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಕ್ರಮೇಣಾಜಾಪಯಃ ಪ್ರಭೃತಿಭಿರ್ನಿಷೇಚಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ತಸ್ಮಾತ್ ತುತ್ಥಾತ್ ಪಲದ್ವಯಂ ತಾಪ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಪಲೇನ ಚ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಮೂಷಾನ್ತರ್ಧ್ಮಾತಂ ಪಶ್ಚಾದವಚೂರ್ಣಿತಂ ಭಾಸ್ಕರಚೂರ್ಣೋಽಯಂ ಸುಶೀಲಿತಃ ಕಾಚಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ ವಿಶೇಷಾತ್ತಿಮಿರಮ್| ಯಥಾ ಭಾಸ್ಕರ ಆದಿತ್ಯಸ್ತಿಮಿರಮ್|| ೧೨||

Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13

ಮನೋಹ್ವಾಸೈನ್ಧವವ್ಯೋಷಶಙ್ಖನಾಭೀರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಕತಕಂ ಚನ್ದನಂ ಫೇನೋ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಸಿತೋಪಲಾ| ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಕಪಾಲಞ್ಚ ಜಲಪಿಷ್ಟಾ ಸುಖಾವತೀ| ಹನ್ತ್ಯೇಷಾ ಮಧುನಾ ಘೃಷ್ಟಾ ಕಾಚತೈಮಿರ್ಯಶುಕ್ಲಕಾನ್||೧೩||

ಮನೋಹ್ವಾದಿಭಿಃ ಸುಖಾವತೀನಾಮ್ನಾ ವರ್ತಿರ್ಮಧುನಾ ಘೃಷ್ಟಾ ಕಾಚಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ||೧೩||

Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14

ತ್ರಿಫಲಾಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡತ್ವಕ್ಕಾಸೀಸಮಯಸೋ ರಜಃ| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಫೇನಂ ಚ ಸರಿತಾಂ ಪತೇಃ| ಆಜೇನ ಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಲೇಪಯೇತ್ತಾಮ್ರಭಾಜನಮ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರೇ ಗತೇ ಭೂಯಃ ಪಿಷ್ಟಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ವರ್ತ್ತಯೇತ್| ಏಷಾ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರದಾ ವರ್ತ್ತಿರಪಿ ಸ್ಯಾದ್ಭಿನ್ನಚಕ್ಷುಷಃ||೧೪||

ತ್ರಿಫಲಾದಿನಾಽಜಾಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೇನ ತಾಮ್ರಭಾಜನಂ ಲೇಪಯೇತ್| ತತಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇ ಗತೇ ತಾಮ್ರಭಾಜನಾದ್ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪುನಶ್ಚ ಕ್ಷೀರೇಣಾಽನೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವರ್ತ್ತಯೇತ್ ವರ್ತ್ತಿಭಾವಮಾಪಾದಯೇತ್| ಏಷಾ ವರ್ತ್ತಿರ್ಯದಿ ಚಕ್ಷುರ್ಭಿನ್ನಂ ತಥಾಽಪ್ಯವಶ್ಯಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ದದಾತಿ||೧೪||

Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15

ಅಞ್ಜನಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಾಸ್ಯೇ ನಿಹಿತಂ ಕುಶವೇಷ್ಟಿತೇ| ತತಸ್ತತಃ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಮಾಸಾತ್ಸಞ್ಚೂರ್ಣಯೇತ್ ಸಹ| ಸುಮನಃ ಕ್ಷಾರಕೈಃ ಶುಷ್ಕೈರರ್ಧಾಂಶೈಃ ಸೈನ್ಧವೇನ ಚ| ಪ್ರಯೋಜಯೇದ್ರಾಗವತಿ ತಿಮಿರೇ ತದ್ವರಾಞ್ಜನಮ್| ಪಯಸಾ ತ್ರಯಮೇತಚ್ಚ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಸುಭಾವಿತಮ್||೧೫||

ಕುಶೈರ್ವೇಷ್ಟಿತೇ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಸ್ಯ ಮುಖೇಽಞ್ಜನಂ ಸೌವೀರಕಂ ನಿಹಿತಂ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಮನನ್ತರಂ ತತಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮುಖಾತ್ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಸುಮನೋಮುಕುಲಕೈರಞ್ಜನಾದರ್ಧಭಾಗಿಕೈಃ ಸಹ ಸಞ್ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತತಃ ಸೈನ್ಧವೇನ ಚ ದೋಷಾಪೇಕ್ಷೇಣ ಸಹ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಏತದ್ವರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಂ ರಾಗವತಿ ತಿಮಿರೇ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್| ಏತಚ್ಚ ತ್ರಯಮಿತ್ಯಞ್ಜನಸುಮನಃಕ್ಷಾರಕಸೈನ್ಧವಾಖ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ಪಯಸಾ ಭಾವಿತಮಞ್ಜನಾಯ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಯೋಗಃ ರಾಗವತಿ ತಿಮಿರೇ|| ೧೫||

Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16

ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸಾಧನಂ ತ್ವೇತತ್ಪ್ರತಿದೋಷಮತಃ ಶ್ರುಣು||೧೬||

ಏತಚ್ಚ ಯದುಕ್ತಂ ತತ್ ತಿಮಿರೇ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸಾಧನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಅತೋಽನನ್ತರಂ ಯತ್ಪ್ರತಿದೋಷಂ ಸಾಧನಂ ತತ್ ಶ್ರೃಣ್ವಿತಿ ಶಿಷ್ಯಾಯಾಚಾರ್ಯಃ ಕಥಯತಿ||೧೬||

Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17

ವಾತಜೇ ತಿಮಿರೇ ತತ್ರ ದಶಮೂಲಾಮ್ಭಸಾ ಘೃತಮ್| ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಕಲ್ಕಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್ತತಃ| ತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ಕ್ಷೀರಸಂಯುತಮ್| ಏರಣ್ಡತೈಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಯೋಜಯೇತ ವಿರೇಚನಮ್| ಶಙ್ಖಿನೀತಿಲ್ವಕಶ್ಯಾಮಾದನ್ತೀರ್ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ವಾ ಜಲೇ| ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಪ್ರತೀವಾಪಂ ತೇನ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಬೃಹತೀಬಲಾನಲದಸೈನ್ಧವೈಃ| ದಾರುಬಿಲ್ವಾಢಕೀಕೃಷ್ಣಾಹರಿದ್ರಾಮಧುಯಷ್ಟಿಭಿಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಚತುರ್ಗುಣಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ನಸ್ತೋ ನಿಷೇಚಯೇತ್| ಸಿತೈರಣ್ಡಜಟಾಸಿಂಹೀಫಲದಾರುನಿಶಾನತೈಃ| ಶತಾಹ್ವಾಬಿಲ್ವಮೂಲೈಶ್ಚ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪಯೋನ್ವಿತಮ್| ನಸ್ಯಂ ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರೂತ್ಥವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾರ್ತಿಷು| ವಸಾಞ್ಜನೇ ವಾ ವೈಯಾಘ್ರೀ ವರಾಹೀ ವಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಗೃಧ್ರಾಹಿಕುಕ್ಕುಟೋತ್ಥಾ ವಾ ಮಧುಕೇನಾನ್ವಿತಾ ಪೃಥಕ್| ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನಂ ಚ ಸ್ರೋತೋಜಂ ರಸಕ್ಷೀರಘೃತೈಃ ಕ್ರಮಾತ್| ನಿಷಿಕ್ತಂ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜ್ಯಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮನುತ್ತಮಮ್| ನ ಚೇದೇವಂ ಶಮಂ ಯಾತಿ ತತಸ್ತರ್ಪಣಮಾಚರೇತ್| ಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠನಲದಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಯಷ್ಟಿಭಿಃ| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಸರಲಪಿಪ್ಪಲೀದೇವದಾರುಭಿಃ| ಸರ್ಪಿರಷ್ಟಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮುತ್ತಮಮ್| ಪ್ರಸಾದನಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಚ ಪುಟಪಾಕಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ವಾತಪೀನಸವಚ್ಚಾತ್ರ ನಿರೂಹಂ ಸಾನುವಾಸನಮ್||೧೭||

ತತ್ರೇತಿ ನಿರ್ಧಾರಣೇ| ವಾತಜೇ ತಿಮಿರೇ ದಶಮೂಲಾಮ್ಭಸಾ ದಶಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ತ್ರಿಫಲಾಕಲ್ಕೇನ ಚ ಚತುರ್ಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ತತೋ ಘೃತಪಾನಾದನನ್ತರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಲಕ್ಷಣೇ ಜಾತೇ ವಿರೇಚನಾಯ ತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಜಮೂಲಕಷಾಯಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಮಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಮಾತ್ರೇಣೈರಣ್ಡತೈಲೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ಶಙ್ಖಿನ್ಯಾದಿಕಂ ಜಲೇ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ತೇನ ಜಲೇನ ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್| ಶಙ್ಖಿನೀ ಯವತಿಕ್ತಾ| ತಿಲ್ವಕಂ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಮ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಮ್| ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ| ಸಿತೈರಣ್ಡಾದಿಭಿಃ ಪಯೋಽನ್ವಿತಂ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜೇಷು ಸರ್ವೇಷು ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೇಷು ಯೋಜ್ಯಮ್| ವ್ಯಾಘ್ರಾದೀನಾಂ ವಸಾನಾಮನ್ಯತಮಾ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಯುಕ್ತಾಽಞ್ಜನಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ಚ ವಾತತಿಮಿರೇ ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಂ ಕ್ರಮಾದ್ರಸಾದಿಭಿರ್ನಿಷಿಕ್ತಂ ಭಾವಿತಮ್| ಪೂರವದಿತಿ ಮಧುಕೇನಾನ್ವಿತಂ ಪ್ರತ್ಯುಞ್ಜನಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ತದನುತ್ತಮಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾಞ್ಜನಸ್ಯ ಪಶ್ಚಾನ್ಮೃದ್ವಞ್ಜನಂ ಪ್ರತ್ಯುಞ್ಜನಮ್| ನ ವಿದ್ಯತೇ ಉತ್ತಮಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತದನುತ್ತಮಮ್| ಯದಿ ಚೈವಮನನ್ತರೋಕ್ತಯಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ವಾತತಿಮಿರಂ ಶಮಂ ನ ಯಾತಿ, ತತಃ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನಪ್ರದರ್ಶಿತಂ ತರ್ಪಣಮಾಚರೇತ್| ಶತಾಹ್ವಾದಿಭಿರಷ್ಟಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಕ್ವಮುತ್ತಮಂ ತರ್ಪಣಮ್| ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ| ತಥಾ ಪ್ರಸಾದನಾಖ್ಯಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸ್ನೇಹನಾಖ್ಯಂ ಚ ಪುಟಪಾಕಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ವಾತತಿಮಿರೇ ವಾತಪೀನಸವನ್ನಾಸಾರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ನಿರೂಹಮನುವಾಸನಂ ಚ ಹಿತಮ್| ಇತಿ ವಾತತಿಮಿರೇ|| ೧೭||

Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18

ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯಫಲತ್ರಯೈಃ| ವಿಪಾಚಿತಂ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವ್ಯಧಯೇತ್ಸಿರಾಮ್| ಶರ್ಕರೈಲಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಯುಕ್ತೈವಿರಿಚಯೇತ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಧ್ರಮಧುಕಶಾರಿವಾಚನ್ದನೈಃ ಶ್ರೃತಮ್| ಜಲಂ ಸಶರ್ಕರಾಸ್ತನ್ಯಂ ನೇತ್ರಸೇಕೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಸ್ತನ್ಯಂ ವಾ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರೈಃ ಶ್ರೃತಮ್| ತಪ್ತೈರ್ನಿರ್ವಾಪಿತಂ ಸರ್ಪಿರಸಕೃಲ್ಲೋಹಪಿಣ್ಡಕೈಃ| ವಿಮರ್ದಿತಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷಂ ಹಿಮಂ ತಚ್ಚಾಕ್ಷಿಸೇಚನಮ್| ಶೀತಾನಾಲೇಪಸೇಕಾದೀನ್ ಮುಖೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚ ಶೀಲಯೇತ್| ಶಾರಿವಾಪದ್ಮಕೋಶೀರಮುಸ್ತಾಶಾವರಚನ್ದನೈಃ| ವರ್ತ್ತಿಃ ಶಸ್ತಾಞ್ಜನೇ ಚೂರ್ಣಸ್ತಥಾ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾಞ್ಜನೈಃ| ಸನಾಗಪುಷ್ಪಕರ್ಪೂರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೈಃ| ನಸ್ಯಂ ಚಾಜ್ಯಂ ಶ್ರೃತಂ ಕ್ಷೀರಜೀವನೀಯಸಿತೋತ್ಪಲೈಃ| ಲೋಧ್ರಮೂರ್ವಾಪ್ರಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಾಂಸೀಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಚನ್ದನೈ| ಸೋಶೀರೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ತರ್ಪಣೇ ಹಿತಮ್| ಏಭಿರೇವೌಷಧೈಶ್ಛಾಗೇ ಪಕ್ವೇ ಯಕೃತಿ ತದ್ರಸೇ| ಪೂರ್ವವತ್ ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ ಕಾರ್ಯಸ್ತಿಮಿರನಾಶನಃ||೧೮||

ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಜೀವನೀಯಾದಿಭಿರ್ವಿಪಕ್ವಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧದೇಹಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಶರ್ಕರಾದಿಭಿರ್ವಿರೇಚಯೇತ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಿಭಿಃ ಶ್ರೃತಂ ಜಲಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ಸಿತಾಸ್ತನ್ಯಯುಕ್ತಂ ಸೇಚನಾನ್ನೇತ್ರರೋಗಜಿತ್| ಪದ್ಮಕಾದಿಭಿಃ ಶ್ರೃತಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ವಾ| ತಪ್ತೈರ್ನಿರ್ವಾಪಿತಮಿತಿ ಅಸಕೃದನೇಕವಾರಂ ತಪ್ತಂ ಶಸ್ತ್ರಪಿಣ್ಡಂ ನಿರ್ವಾಪಿತಂ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಚ ಸಿತಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಚ ವಿಮರ್ದಿತಾ ತತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಹಿಮಂ ಶೀತೀಕೃತಮಕ್ಷಿಸೇಚನಂ ಹಿತಮ್| ಮುಖೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚ ಶೀತಾನಾಲೇಪಾದೀನ್ ಶೀಲಯೇತ್| ಶಾರಿವಾದಿಭಿರ್ವರ್ತ್ತಿರಞ್ಜನೇ ಶಸ್ತಾ| ತಥಾ ನಾಗಪುಷ್ಪಾದಿಸಹಿತೈಃ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾಞ್ಜನೈಶ್ಚೂರ್ಣಃ| ಕ್ಷೀರಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಮಾಜ್ಯಂ ಘೃತಂ ನಸ್ಯಮ್| ಸಿತಾ ಶರ್ಕರಾ| ಲೋಧ್ರಾದಿಭಿಸ್ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ತರ್ಪಣಂ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಹಿತಮ್| ಏಭಿರಿತಿ ಲೋಧ್ರಾದಿಭಿಶ್ಛಾಗೇ ಯಕೃತಿ ಪಕ್ವೇ ತದ್ರಸೇ ಯಕೃದ್ರಸೇ ಪೂರ್ವವತ್ ಪುಟಪಾಕಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಇತಿ ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ|| ೧೮||

Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19

ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೇಽಮೃತಾಕ್ವಥವರಾಕಣಶ್ರೃತಂ ಘೃತಮ್| ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸಿರಾಂ ಪೀತವತೋ ದದ್ಯಾಚ್ಚಾನುವಿರೇಚನಮ್| ಕ್ವಾಥಂ ಪೂಗಾಭಯಾಶುಣ್ಠೀಕೃಷ್ಣಾಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಜಮ್| ಕರಞ್ಜಕಟ್ಫಲವಚಾತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಃ| ಸದಾರ್ವೀಕೈಃ ಪಯೋಯುಕ್ತಂ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಚ ನಾವನಮ್| ಶಙ್ಖಪ್ರಿಯಙ್ಗುನೈಪಾಲೀಕಟುತ್ರಿಕಫಲತ್ರಿಕೈಃ| ದೃಗ್ವೈಮಲ್ಯಾಯ ವಿಮಲಾ ವರ್ತ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ಕೋಕಿಲಾ ಪುನಃ| ಕೃಷ್ಣಲೋಹರಜೋವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವತ್ರಿಫಲಾಞ್ಜನೈಃ| ಪೀತಾಖ್ಯಾ ದ್ವಿನಿಶಾಕುಷ್ಠನತಪತ್ರಕಣೋಷಣೈಃ| ಪತ್ರಪೀತಾವರಾವ್ಯೋಷಶಿಲಾಲನತಸೈನ್ಧವೈಃ| ಮನೋಹ್ವಾಶಙ್ಖಸಿನ್ಧೂತ್ಥಮರಿಚೈಸ್ತೈಮಿರಂ ಜಯೇತ್| ವರ್ತ್ತಿಃ ಪ್ರಗಾಢಮಪ್ಯಾಶು ಶುಕ್ಲಪಿಲ್ಲಾಮಯಾರ್ಮ ಚ| ತಾಲೀಸಪಾಠಾಕಿಣಿಹೀವೇಲ್ಲಮಾಂಸೀನಿಶಾಭಯೈಃ| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮಕ್ವಾಥೇ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಚ ತರ್ಪಣಮ್| ಪುಟಪಾಕಂ ಚ ಪಿಶಿತೈರ್ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಸೈನ್ಧವಾನ್ವಿತೈಃ| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಘೃತೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಪ್ರಾಗಿವಾಚರೇತ್| ಶಿಗ್ರುಪತ್ರೈರ್ಜಲಸ್ವಿನ್ನೈಃ ಕಾರ್ಯಃ ಸ್ವೇದಶ್ಚ ಮಾತ್ರಯಾ||೧೯||

ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೇ ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕ್ವಾಥೇನ ವರಾಕಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಕಲ್ಕೀಕೃತಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪೀತವತಃ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಪೂಗಾದಿಜಂ ಕ್ವಾಥಂ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಕರಞ್ಜಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಯುತೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವನಮ್| ಶಙ್ಖಾದಿಭಿರ್ವರ್ತ್ತಿರ್ನಾಮ್ನಾ ವಿಮಲಾ ದೃಗ್ವೈಮಲ್ಯಾಯ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಲೋಹರಜ ಆದಿಭಿರ್ನಾಮ್ನಾ ಕೋಕಿಲಾ| ದ್ವಿನಿಶಾದಿಭಿಃ ಪೀತಖ್ಯಾ ವರ್ತ್ತಿಃ| ಪತ್ರಾದಿಭಿಃ ಸೈನ್ಧವಾನ್ತೈರ್ವರ್ತ್ತಿಸ್ತಥಾ| ಪೀತಾ ಪೀತರೋಹಿಣೀ| ಮನೋಹ್ವಾದಿಭಿರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಪ್ರಗಾಢಂ ಘನಮಪಿ ತಿಮಿರಮಾಶು ಹನ್ತಿ ಶುಕ್ರಾದಿಕಞ್ಚ| ತಾಲೀಸಾದಿಭಿಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಂ ನೇತ್ರತರ್ಪಣಮ್| ಕಿಣಿಹೀ ಕಟಭ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಶ್ಚ| ಅಭಯಮುಶೀರಮ್| ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸೈಃ ಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಪೂರ್ವವತ್ ಪುಟಪಾಕಮಾಚರೇತ್| ಸ್ವೇದೋ ಜಲಾಪಿಷ್ಟೈಃ ಶಿಗ್ರುಪತ್ರೈರ್ಮಾತ್ರಯಾ ಸ್ತೋಕಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜೇ ತಿಮಿರೇ|| ೧೯||

Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20

ರಕ್ತಜೇ ಪಿತ್ತವತ್ ಕಾರ್ಯಮ್...................||೨೦||

ರಕ್ತತಿಮಿರೇ ಪಿತ್ತವತ್ ಸರ್ವಂ ಕರ್ಮ ಕಾರ್ಯಮ್|| ೨೦||

Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21

..................ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಯಥೋಲ್ಬಣಾಮ್| ವ್ಯಾಘ್ರರ್ಶ್ಯಗೋಶಿಖಿವಸಾ ಯವಕ್ವಾಥಪಯೋಯುತಾ| ದೂರ್ವಾಮಧುಕಕಲ್ಕೇನ ವಿಪಕ್ವಾ ತರ್ಪಣೇ ಹಿತಾ| ಯಷ್ಟ್ಯನನ್ತಾದ್ವಿಬೃಹತೀಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣದ್ವಯೈಃ| ಸಲೋಹಚನ್ದನೈಃ ಪಕ್ವಂ ಯಕೃತಾ ಶಲ್ಯಕಸ್ಯ ಚ| ಮೃಗಗೋಧಾಶಶಾನಾಂ ಚ ಪುಟಪಾಕಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ದದ್ಯಾದುಶೀರನಿರ್ಯೂಹೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಣಸೈನ್ಧವಮ್| ತತ್ಸ್ರುತಂ ಸಘೃತಂ ಭೂಯಃ ಪಚೇತ್ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷಿಪೇದ್ಧನೇ| ಶೀತೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಹಿತಮಿದಂ ಸರ್ವಜೇ ತಿಮಿರೇಽಞ್ಜನಮ್| ಕುಷ್ಠಂ ವಾ ಶರ್ಕರೋಪೇತಮಾನ್ತರಿಕ್ಷೇಣ ವಾರಿಣ| ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಸರ್ಪಿಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಗಿವಾಞ್ಜನಮ್| ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಂ ಸಸೌವೀರಂ ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾಽಜಮೇದಸಾ| ವಟಪತ್ರೈರನು ತಥಾ ದರ್ಭೈಃ ಕೃಷ್ಣಮೃದಾಽನು ಚ| ಗೋಮಯಾನಲಪಕ್ವಂ ತತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಚೂರ್ಣಮಞ್ಜನಮ್| ಉರಭ್ರಶಲ್ಯಕಶ್ವಾವಿಣ್ಮಾರ್ಜಾರಶಿಖಿಜನ್ಮಭಿಃ| ವಸಾಭಿರ್ವಿಧಿನಾನೇನ ಯೋಗಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್| ವಟಪ್ರರೋಹಮಧುಕದೂರ್ವಾಲೋಧ್ರತಿಲೋತ್ಪಲೈಃ| ಪಯೋಮ್ಬುಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಘೃತೈಃ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಂ ಚ ಲೇಪಯೇತ್| ಕುರ್ಯಾಚ್ಛಿರಃ ಪರಿಷೇಕಮೇಭಿರೇವ ಪಯಃ ಶ್ರೃತೈಃ||೨೧||

ಸನ್ನಿಪಾತಜೇ ಉಲ್ಬಣದೋಷಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಅತ್ರ ಚ ವ್ಯಾಘ್ರಾದೀನಾಂ ವಸಾ ಯವಕ್ವಾಥಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಂ ದೂರ್ವಾಮಧುಕಕಲ್ಕೇನ ಚ ವಿಪಕ್ವಾ ನೇತ್ರತರ್ಪಣೇ ಹಿತಾ| ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಃ ಶಲ್ಯಕಾದೀನಾಂ ಶಶನ್ತಾನಾಂ ಚ ಯಕೃತಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತವಿಧಿಂ ಪುಟಪಾಕಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಉಶೀರಕ್ವಾಥೇ ಕಣಸೈನ್ಧವಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ದದ್ಯಾತ್| ಚೂರ್ಣೇ ದತ್ತೇ ತನ್ನಿರ್ಯೂಹಂ ಗಾಲಿತಂ ಘೃತೇನ ಸಹ ಪಚೇತ್| ತತಸ್ತಮಿನ್ ಘನೇ ಶೀತೇ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಇದಮಞ್ಜನಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾತಿಮಿರಹಿತಮ್| ಅಥವಾ ಕುಷ್ಠಂ ಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಮಾನ್ತರಿಕ್ಷೇಣ ವಾರಿಣಾ ನಿಷ್ಕ್ವಥಿತಂ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಪ್ರಾಗಿವ ಘನೀಭಾವೇ ಶೀತತ್ವೇ ಚ ಮಧುಸರ್ಪಿಭ್ಯಾಂ ಸಂಸೃಷ್ಟಮಞ್ಜನಮ್| ಸೌವೀರಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನೇ ಆಜಮೇದಸಾ ವೇಷ್ಟಿತೇಽನು ಚ ವಟಪತ್ರೈರನು ಚ ಕೃಷ್ಣಯಾ ಮೃದಾ ವೇಷ್ಟಿತೇ ಗೋಮಯಾಽಗ್ನಿಪಕ್ವೇ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಮ್| ಅನೇನಾಜಾಮೇದೋವಿಧಿನೋರಭ್ರಾದೀನಾಂ ಪೃಥಗ್ವಸಾಭಿಃ ಸ್ರೋತೋಽಞ್ಜನಸೌವೀರಾಞ್ಜನಯೋಗಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ವಟಪ್ರರೋಹಾದಿಭಿರ್ಜಲಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಯುಕ್ತೈಃ ಶಿರೋ ಮುಖಂ ಲೇಪಯೇತ್| ಏಭಿರೇವ ಚ ವಟಪ್ರರೋಹಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಶ್ರೃತೈಃ ಶಿರಃಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೧||

Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22

ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಯದುದಿತಂ ದೋಷೋದ್ರೇಕಂ ವಿಭಜ್ಯ ತತ್| ಸಂಸರ್ಗೇಽಪಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ......................||೨೨||

ಯಚ್ಚ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತಂ ತತ್ಸಂಸರ್ಗೇಽಪಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಕಥಂ ? ದೋಷೋದ್ರೇಕಂ ವಿಭಜ್ಯ| ಯ ಏವ ದೋಷಃ ಸಂಸರ್ಗೇ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ತದ್ವಿಪರೀತಮೇವ ಸನ್ನಿಪಾತೋಕ್ತಂ ವಿಧೇಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ತಿಮಿರ ಉಕ್ತಮ್ ||೨೨||

Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23

........................ಕಾಚೇ ತಿಮಿರವತ್ ಕ್ರಿಯಾ| ನ ತು ತತ್ರ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್ ದೃಕ್ಸ್ಥಿತಾ ಯನ್ತ್ರಪೀಡತಾನ್| ಕುರ್ಯಾರಾನ್ಧ್ಯಂ ಮಲಾ ದದ್ಯಾತ್ಸ್ರಾವ್ಯೇ ತ್ವಸ್ರೇ ಜಲೌಕಸಃ||೨೩||

ಕಾಚೇ ತು ವಾತಾದಿಭಿನ್ನೇ ತಿಮಿರವತ್ಸ್ನೇಹನಾದಿಕಾ ವಿಶೇಷೇಣೈವ ಕ್ರಿಯಾ| ತತ್ರ ತು ಕಾಚೇ ತಿಮಿರವತ್ ಸಿರಾಂ ನ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಸಿರಾವ್ಯಧಪ್ರತಿಷೇಧಹೇತುರ್ಮಲಾ ದೋಷಾ ದೃಕ್ಸ್ಥಿತಾ ಯನ್ತ್ರಾಪೀಡನಾದಾನ್ಧ್ಯಂ ಕುರ್ಯುರಿತಿ| ನನ್ವಸ್ರವಿಸ್ರಾವಣೇ ಕಿಂ ವಿಧೇಯಮಿತ್ಯಾಹ-ಸ್ರಾವ್ಯೇ ತ್ವಸ್ರೇ ಜಲೌಕಸೋ ದದ್ಯಾತ್|| ೨೩||

Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24

ಧೂಮರಾಖ್ಯಾಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣವಿದಾಹೇ ಜೀರ್ಣಸರ್ಪಿಷಾ| ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚಯೇಚ್ಛೀತೈಶ್ಶೀತೈರ್ದಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವತಃ| ಗೋಶಕೃದ್ರಸದುಗ್ಧಾಜ್ಯೈರ್ವಿಪಕ್ವಂ ಶಸ್ಯತೇಽಞ್ಜನಮ್| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕತಾಲೀಸಚೂರ್ಣಾವಾಪಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ||೨೪||

ಧೂಮರಾಖ್ಯಾಯಾಮಮ್ಲವಿದಾಹೇ ಪಿತ್ತವಿದಾಹೇ ಚ ಪುರಾಣಘೃತಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪುರುಷಂ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಸರ್ವತಃ ಶೀತೈಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾತ್| ಗೋಮಯರಸಾದಿಭಿರ್ಘೃತಾನ್ತೈರ್ವಿಪಕ್ವಮಞ್ಜನಂ ಸುವರ್ಣಗೈರಿಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಚ ಧೂಮರಾದಿಷ್ವಞ್ಜನಂ ಶಸ್ಯತೇ||೨೪||

Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25

ಪುರಾಣಗುಡಕಾಸೀಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಟ್ಫಲಾದ್ರಜಃ| ಭಾವಿತಂ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭೋಭಿಃ ಶುಷ್ಕಂ ಗೋವಿಡ್ರಸಾಪ್ಲುತಮ್| ನಿಶಾನ್ಧ್ಯತಿಮಿರೇ ಸದ್ಯೋ ಗುಲಿಕಾ ಹನ್ತಿ ತತ್ಕೃತಾ| ದಧ್ನಾ ವಿಘೃಷ್ಟಂ ಮರಿಚಂ ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧಾಞ್ಜನಮುತ್ತಮಮ್| ಭೃಷ್ಟಂ ಘೃತಂ ಕುಮ್ಭಯೋನೇಃ ಪತ್ರೈಃ ಪಾನೇ ಚ ಪೂಜಿತಮ್| ಕಾರಞ್ಜಿಕೋತ್ಪಲಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಾಮ್ಭೋಜಕೇಸರೈಃ| ಪೋವಿಡ್ರಸೇನ ಪಿಷ್ಟೇಯಂ ವರ್ತ್ತಿರ್ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯನಾಶಿನೀ| ಕ್ಷೌದ್ರಜಾತೀರಸಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ದ್ವಿಹರಿದ್ರಾರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ಅಜಾಮೂತ್ರೇಣ ವಾ ಕೌನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಸ್ರೋತೋಜಸೈನ್ಧವಃ| ಗೋಶಕೃದ್ರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವಾ ದ್ವಿನಿಶಾಪಿಪ್ಪಲೀಯುತೈಃ| ಕಾಲಾನುಸಾರಿತಾಲೀಸಪತ್ರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವನಾಗರೈಃ| ಕಣಾ ವಾ ಕಾಪಿಲೇ ಪಿತ್ತೇ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಪರಿಭಾವಿತಾ| ಯಕೃತ್ಪಿತ್ತೇಷು ವಾ ಗೋಧಾಶಶರ್ಶ್ಯರುರುಬರ್ಹಿಣಾಮ್| ಖದೇಚ್ಚ ಪ್ಲೀಹಯಕೃತೀ ಮಾಹಿಷೇ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ| ಘೃತೇ ಸಿದ್ಧಾನಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತಥಾಽತಿಮುಕ್ತಕೈರಣ್ಡಸೋಹಲಾಭೀರುಜಾನಿ ಚ||೨೫||

ಪುರಾಣಗುಡಾದಿಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಭವಿತಂ ಶುಷ್ಕಞ್ಚ ಗೋಮಯಸ್ವರಸಾಪ್ಲುತಂ ಸತ್ ಕೃತಾ ಗುಲಿಕಾ ನಿಶಾನ್ಧ್ಯತಿಮಿರೇ ದ್ವೇ ಸದ್ಯ ಏವ ಹನ್ತಿ| ದಧ್ನಾ ನಿಘೃಷ್ಟಮಿತಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕುಮ್ಭಯೋನೇಶೇಶ್ಛತ್ರಾಭಿಧಾನಾಯಾ ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಪತ್ರೈರ್ಭೃಷ್ಟಂ ನಿಸ್ತಲಿತಂ ಘೃತಂ ಪಾನೇ ಪೂಜಿತಮ್| ಕಾರಞ್ಜಿಕಾದಿರ್ವರ್ತ್ತಿಃ ಸುಬೋಧಾ| ಅಥವಾ ಹರಿದ್ರಾದ್ವಯರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸುಮನೋರಸಾಭ್ಯಾಂ ವರ್ತ್ತಿರಥವಾ ಕೌನ್ತ್ಯಾದಿಭಿರಜಾಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈರಥವಾ ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾರ್ದ್ವಿನಿಶಾಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತೈರ್ಗೋಮಯಸ್ವರಸಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತ್ತಿಃ| ಕಾಲಾನುಸಾರೀತಗರಮ್| ಕಾಲೇಯಕಂ ಚ| ಅಥವಾ ಕಣಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಕಾಪಿಲೇ ಕಪಿಲಗೋಸಮ್ಭವೇ ಪಿತ್ತೇ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಪಕ್ಷಂ ಪರಿತಃ ಸಮನ್ತಾದ್ಭಾವಿತಾ ಅಞ್ಜನಮ್| ಅಥವಾ ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯೇ ಗೋಧಾದೀನಾಂ ಯಕೃತ್ಪಿತ್ತೇಷು ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಪರಿಭಾವಿತಾ ಕಣಾಽಞ್ಜನಮ್| ಅತ್ರ ಚ ಮಾಹಿಷೇ ಪ್ಲೀಹಯಕೃತೀ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ ಖಾದೇತ್| ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಅತಿಮುಕ್ತಾದಿಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ| ಸೋಹಲಾ ದಧಿಶಮೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಸೈವಾಪರಾಜಿತಾ| ಅಭೀರುಃ ಶತಾವರೀ||೨೫||

Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26

ವ್ರಣವಚ್ಚಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಭೋಜ್ಯಾಭೋಜ್ಯಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್| ಅವಿಧಾರಿತವೇಗಸ್ಯ ಭಜತೋಽಞ್ಜನನಾವನಮ್| ತ್ಯಜತಃ ಕ್ರೋಧಶೋಕೌ ಚ ತಿಮಿರಂ ನಾಶ್ನುತೇಽನ್ತರಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಮಶ್ನತೋ ರಾತ್ರೌ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಪಿಬತೋ ಘೃತಮ್| ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚಾಪಿಬತಸ್ತೋಯಂ ತಿಮಿರಂ ಲಘು ಶಾಮ್ಯತಿ| ಸುಷಭವ್ಯಂ ಸುಕನ್ಯಾಂ ಚ ಸ್ಕನ್ದಂ ಚ್ಯವನಮಶ್ವಿನೌ| ಷಡೋತಾನ್ ಯಃ ಸ್ಮರೇನ್ನಿತ್ಯಂ ತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ನ ಹೀಯತೇ||೨೬||

ಸರ್ವೇಷು ಚಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ವ್ರಣೇ ಯಾನಿ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್| ತದ್ವದೇವ ಚ ತ್ಯಾಜ್ಯಾನಿ| ತಾನಿ ಸೂತ್ರ ಉಕ್ತಾನಿ| ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಚ| ಅವಿಧಾರಿತವೇಗತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ತಿಮಿರಮನ್ತರಂ ನಾಶ್ನುತೇ ನ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ| ಯೋ ರಾತ್ರೌ ತ್ರಿಫಲಾಮಶ್ನಾತಿ ಯಶ್ಚ ಚಕ್ಷುಷ್ಯೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಘೃತಂ ಪಿಬತಿ ಯಶ್ಚ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತೋಯಂ ನ ಪಿಬತಿ ತಸ್ಯ ತಿಮಿರಂ ಲಘು ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಯಶ್ಚ ಸುಷಭವ್ಯಾದೀನ್ ಷಡ್ ನಿತ್ಯಂ ಮನಸಾ ಸ್ಮರೇತ್ ತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ನ ಹೀಯತೇ|| ೨೬||

Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27

ಚಿನ್ತಾಭಿಘಾತಭೀಶೋಕರೌಕ್ಷ್ಯಾಮೋತ್ಕುಟಿಕಾಸನಾತ್| ವಿರೇಕನಸ್ಯವಮನಪುಟಪಾಕಾದಿವಿಭ್ರಮಾತ್| ವಿದಗ್ಧಾಹಾರವಮನಾತ್ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾದಿವಿಧಾರಣಾತ್| ಅಕ್ಷಿರೋಗಾವಸಾನಾಶ್ಚ ಪಶ್ಯೇತ್ತಿಮಿರರೋಗಿವತ್| ಯಥಾಸ್ವಂ ತತ್ರ ಯುಞ್ಜೀತ ದೋಷಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಭೈಷಜಮ್||೨೭||

ದೃಷ್ಟಿಹಿತಪ್ರಸಙ್ಗೇನೋಚ್ಯತೇ| ಚಿನ್ತಾದಿತೋ ವಿರೇಕಾದಿವಿಭ್ರಮಾನ್ಮಿಥ್ಯಾಯೋಗಾದ್ ವಿದಗ್ಧಾಹಾರವಮನಾದಿತಶ್ಚ ತಿಮಿರರೋಗಿವನ್ನರಂ ಪಶ್ಯೇತ್| ದೃಷ್ಟೇರರಕ್ಷಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅತ್ರ ತು ಚಿನ್ತಾದಿಜೇ ದೋಷಾನಾಲಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾಸ್ವಂ ಭೇಷಜಂ ಯುಞ್ಜೀತ ಚ ||೨೭||

Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28

ಸೂರ್ಯೋಪರಾಗಾನಲವಿದ್ಯುದಾದಿ ವಿಲೋಕನೇನೋಪಹತೇಕ್ಷಣಸ್ಯ| ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಹಿಮಾದಿ ಯೋಜ್ಯಂ ತಥಾಞ್ಜಂನಂ ಹೇಮಘೃತೇನ ಘೃಷ್ಟಮ್||೨೮||

ಯಃ ಪುನಃ ಸೂರ್ಯೋಪರಾಗಾದೀನಾಂ ವಿಲೋಕನೇನೋಪಹತೇಕ್ಷಣಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಹಿಮಾದಿ ಸನ್ತರ್ಪಣಮಾಹಾರಾದಿಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉಪಹತಶಬ್ದೇನ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪಘಾತೋ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ| ಔಪಸರ್ಗಿಕಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್| ಸೂರ್ಯೋಪರಾಗೋ ಗ್ರಹಯೋಗಃ| ತತ್ರ ಚ ಹೇಮ ಸುವರ್ಣಂ ಘೃತೇನ ಸಹ ಘೃಷ್ಟಮಞ್ಜನಮ್|| ೨೮||

Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29

ಚಕ್ಷೂರಕ್ಷಾಯಾಂ ಸರ್ವಕಾಲಂ ಮನುಷ್ಯೈ- ರ್ಯತ್ನಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯೋ ಜೀವಿತೇ ಯಾವದಿಚ್ಛಾ| ವ್ಯರ್ಥೋ ಲೋಕೋಽಯಂ ತುಲ್ಯರಾತ್ರಿನ್ದಿವಾನಾಂ ಪುಂಸಾಮನ್ಧಾನಾಂ ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ವಿತ್ತೇ||೨೯||

ಯಾವತ್ ಪುಂಸೋ ಜೀವಿತ ಇಚ್ಛಾ ತಾವತ್ತೇನ ನಿತ್ಯಮೇವ ಚಕ್ಷೂರಕ್ಷಾಯಾಂ ಯತ್ನಃ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಃ| ಯತೋಽನ್ಧಾನಾಂ ಪುಂಸಾಂ ವಿತ್ತೇ ಧನೇ ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪ್ಯಯಂ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೋ ದರ್ಶನೇನ ತುಲ್ಯರಾತ್ರಿನ್ದಿವಾನಾಂ ವ್ಯರ್ಥೋ ನಿಷ್ಫಲಃ||೨೯||

Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16

ತ್ರಿಫಲಾರುಧಿರಸ್ರುತಿರ್ವಿಶುದ್ಧಿರ್ಮನಸೋ ನಿರ್ವೃತಿರಞ್ಜನಂ ಸನಸ್ಯಮ್| ಶಕುನಾಶನತಾ ಸಪಾದಪೂಜಾ ಘೃತಪಾನಂ ಚ ಸದೈವ ನೇತ್ರರಕ್ಷಾ| ಅಹಿತಾದರ್ಶನಾತ್ಸದಾ ನಿವೃತ್ತಿರ್ಭೃಶಭಾಸ್ವಚ್ಚಲಸೂಕ್ಷ್ಮವೀಕ್ಷಣಾಚ್ಚಂ| ಮುನಿನಾ ನಿಮಿನೋಪದಿಷ್ಟಮೇತತ್ಪರಮಂ ರಕ್ಷಣಮೀಕ್ಷಣಸ್ಯ ಪುಂಸಾಮ್| ತಮಾಲತುಟಿಕುಙ್ಕುಮಾನ್ಯಸಿತಮುತ್ಪಲಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸಿತಾಞ್ಜನಮಯೋರಜೋಮರಿಚಕಾಕಮಾಚೀತ್ವಚಃ| ಸಯಷ್ಟಿಮಧುಕಾಞ್ಜನಾನ್ಯುದಧಿಫೇನಮಕ್ಷ್ಯಾಮಯೇ ಷ್ವನುತ್ತಮಮತೋಽಞ್ಜನಂ ವಿಮಲಮಾಶು ತೈಮಿರ್ಯಹೃತ್||೩೦|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||

ತ್ರಿಫಲೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಶಕುನಾಶನತಾ ಪಕ್ಷಿಮಾಂಸಭೋಜಿತ್ವಮ್| ಸದೈವೇತಿ ಘೃತಪಾನೇನಾಭಿಸಮ್ಬಧ್ಯತ ಇತಿ|| ೩೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||