Adhikarana athonmAdapratiShedho nAma navamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತ ಉನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथात उन्मादप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಭೂತಸಮಾನಹೇತುತ್ವಾದಿಭಿಶ್ಚಿತ್ತೋಪಪ್ಲವಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಚ ಭೂತಿಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾ ಅನನ್ತರ ಏವೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾರಯೋರ್ನಿರ್ಣಯಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಥಮಮುನ್ಮಾದಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||
Adhikarana tatrAdau sa~gkhyAsamprAptirnirvacana~jca (2) · Śloka 2
ಷಡುನ್ಮಾದಾ ಭವನ್ತಿ-ವಾತಪಿತ್ತಕಫಸನ್ನಿಪಾತಾಧಿವಿಷನಿಮಿತ್ತಾಃ|
ತತ್ರೋನ್ಮಾದೋ ನಾಮ ಯ ಉನ್ಮಾರ್ಗಗೈಃ ಶಾರೀರಮಾನಸೈರ್ದೋಷೈರ್ಮನಸೋ ಮದಃ||೨||
View original
षडुन्मादा भवन्ति-वातपित्तकफसन्निपाताधिविषनिमित्ताः|
तत्रोन्मादो नाम य उन्मार्गगैः शारीरमानसैर्दोषैर्मनसो मदः||२||
ವಾತಾದಿಭೇದೇನ ಷಡುನ್ಮಾದಾಃ| ಆಧಯೋ ಮಾನಸಾ ವ್ಯಾಧಯೋ ಮೌನವಿಚಾರಹರ್ಷದಯಾಃ| ತತ್ರ ಶಾರೀರೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ಮಾನಸಾಭ್ಯಾಂ ಚ ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ಮನಸೋ ಯೋ ಮದಃ ಸ ಉನ್ಮಾದ ಇತ್ಯುನ್ಮಾದಸ್ಯ ನಿರ್ವಚನಮ್||೨||
Adhikarana unmAdahetuH (3) · Śloka 3
ತೇಷಾಂ ಪುನರುನ್ಮಾರ್ಗಗತ್ವೇ ಹೇತುಃ ಶಮಲಂ ವಿಕೃತೋಪಹಿತಮಹಿತಮನು ಚಿತಮನ್ನಪಾನವಿಧಿನಿರಪೇಕ್ಷಮಾಹಾರಜಾತಮತ್ಯುಪಕ್ಷೀಣದೇಹಾನಾಂ ವ್ಯವಾಯವ್ಯಾಧಿವೇಗಸಮುದ್ಗಮೇ ವಿಷಮಶರೀರಚೇಷ್ಟೋಪಸೇವಾ ದೇವ ದ್ವಿಜಗುರೂಲ್ಲಙ್ಘನಂ ವಾ ರಾಗದ್ವೇಷಜನಿತಾಭಿರಾಧಿಭಿರ್ಮನೋವಿಘಾತೋ ವಿಷೋಪವಿಷಗರೋಪಯೋಗೋ ವಾ||೩||
View original
तेषां पुनरुन्मार्गगत्वे हेतुः शमलं विकृतोपहितमहितमनु चितमन्नपानविधिनिरपेक्षमाहारजातमत्युपक्षीणदेहानां व्यवायव्याधिवेगसमुद्गमे विषमशरीरचेष्टोपसेवा देव द्विजगुरूल्लङ्घनं वा रागद्वेषजनिताभिराधिभिर्मनोविघातो विषोपविषगरोपयोगो वा||३||
ತೇಷಾಮಿತಿ ಶಾರೀರಮಾನಸಾನಾಂ ದೋಷಾಣಾಮುನ್ಮಾರ್ಗಗಮನೇ ತು ಶಮಲಾದಿಕಂ ಹೇತುಃ| ಶಮಲಂ ಪಾಪಮ್| ವಿಕೃತೋಪಹಿತಮಿತ್ಯಾದ್ಯಾಹಾರಜಾತಸ್ಯ ವಿಶೇಷಣಮ್| ವಿಕೃತೇನೋಪಹಿತಂ ಕೃತಮಹಿತಮಪಥ್ಯಮ್| ಅನುಚಿತಮನಭ್ಯಸ್ತಮ್| ವಿಷಮೇಣ ಶಾರೀರೇಣಾಙ್ಗೇನ ಯಾ ಚೇಷ್ಟಾ ತಸ್ಯಾಃ ಸೇವಾ| ದೇವಾದೀನಾಮುಲ್ಲಙ್ಘನಂ ವಾ| ರಾಗ-ಜನಿತಾ ಆಧಯೋ ದಯಿತಾದಿವಿರಹಾದಯಃ| ದ್ವೇಷಜನಿತಾ ಭಯಾದಯಃ| ತೈರಾಧಿಭಿರ್ಮನೋವಿಘಾತಃ| ವಿಷಂ ಮಹಾವಿಷಮ್| ಉಪವಿಷಂ ಸ್ವಲ್ಪಶಕ್ತಿವಿಷಮ್| ಗರೋ-ಽನೇಕಸಂಯೋಗಜನಿತಂ ವಿಷಮ್|| ೩||
Adhikarana unmAdasamprAptiH (4) · Śloka 4
ಏಭಿರ್ಹೀನಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಮನಸ್ಯುಪಹತೇ ಬುದ್ಧೌ ಪ್ರಚಲಿತಾಯಾಮತ್ಯು ದೀರ್ಣತ್ವಾದ್ದೋಷಾಃ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ಹೃದಯಮುಪಸೃತ್ಯ ಮನೋವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂ ಸ್ಯಾವೃತ್ಯ ಜನಯನ್ತ್ಯುನ್ಮಾದಮ್||೪||
View original
एभिर्हीनसत्त्वस्य मनस्युपहते बुद्धौ प्रचलितायामत्यु दीर्णत्वाद्दोषाः प्रकुपिता हृदयमुपसृत्य मनोवहानि स्रोतां स्यावृत्य जनयन्त्युन्मादम्||४||
ಏಭಿರಿತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೈರ್ಹೇತುಭಿಃ| ಹೀನಸತ್ತ್ವಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್||೪||
Adhikarana unmAdapUrvarUpANi (5) · Śloka 5
ತತ್ರ ಶಿರಸಃ ಶೂನ್ಯತಾ ಚಕ್ಷುಷೋರಸ್ವಸ್ಥತ್ವಂ ಸ್ವನಃ ಕರ್ಣಯೋ- ರುಚ್ಛ್ವಾಸಾಧಿಕ್ಯಮಾಸ್ಯಸಂಸ್ರವಣಮ್ಮನ್ನಾನಭಿಲಾಷೋಽರೋಚಕೋ- ಽವಿಪಾಕೋ ಹೃದಯಗ್ರಹೋಽಸ್ಥಾನೇ ಧ್ಯಾನಾಯಾಸಸಮ್ಮೋಹೋದ್ವೇಗಾಃ ಸತತಂ ರೋಮಹರ್ಷೋ ಜ್ವರೋಽಭೀಕ್ಷ್ಣಮುನ್ಮತ್ತಚಿತ್ತತ್ವಮುದರ್ದಿತ್ವಮರ್ದಿತಾಕೃ- ತಿಕರಣಂ ವ್ಯಾಧೇಃ ಸ್ವಪ್ನೇ ಚ ದರ್ಶನಮಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಭ್ರಾನ್ತಚಿತ್ತಚ- ಲಿತಾನವಸ್ಥಿತಾನಾಮಪ್ರಶಸ್ತಾನಾಂ ರೂಪಾಣಾಂ ತಿಲಪೀಡಾಕವಚ್ಚ- ಕ್ರಾಧಿರೋಹಣಂ ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾಭಿರುನ್ಮಥನಂ ನಿಮಜ್ಜನಂ ಕಲುಷಾಣಾಮ್ಭಸಾಮಾವರ್ತೇಷು ಚಕ್ಷುಷೋಶ್ಚಾಪಸರ್ಪಣಮಿತಿ ದೋಷನಿಮಿತ್ತಾನಾಮುನ್ಮಾದಾನಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ|
ತತೋಽನನ್ತರಮುನ್ಮಾದಾಭಿನಿರ್ವೃತ್ತಿರೇವ||೫||
View original
तत्र शिरसः शून्यता चक्षुषोरस्वस्थत्वं स्वनः कर्णयो- रुच्छ्वासाधिक्यमास्यसंस्रवणम्मन्नानभिलाषोऽरोचको- ऽविपाको हृदयग्रहोऽस्थाने ध्यानायाससम्मोहोद्वेगाः सततं रोमहर्षो ज्वरोऽभीक्ष्णमुन्मत्तचित्तत्वमुदर्दित्वमर्दिताकृ- तिकरणं व्याधेः स्वप्ने च दर्शनमभीक्ष्णं भ्रान्तचित्तच- लितानवस्थितानामप्रशस्तानां रूपाणां तिलपीडाकवच्च- क्राधिरोहणं वातकुण्डलिकाभिरुन्मथनं निमज्जनं कलुषाणाम्भसामावर्तेषु चक्षुषोश्चापसर्पणमिति दोषनिमित्तानामुन्मादानां पूर्वरूपाणि|
ततोऽनन्तरमुन्मादाभिनिर्वृत्तिरेव||५||
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಾದಿದೋಷನಿಮಿತ್ತಾನಾಮುನ್ಮಾದಾನಾಂ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ| ಅಸ್ಥಾನೇಽಪ್ರಸಙ್ಗೇ ಧ್ಯಾನಾದಯಃ| ಉದರ್ದೋ ದೋಷಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ| ವ್ಯಾಧೇಃ ಸ್ವಪ್ನೇ ದರ್ಶನಂ ದೇಹಸ್ಯ| ಭ್ರಾನ್ತಾದಿಗುಣಾನಾಞ್ಚ ರೂಪಾಣಾಂ ದರ್ಶನಮ್| ಕ್ವಚ್ಚಿಕ್ರಾಧಿರೂಢೈಸ್ತಿಲಾಃ ಪೀಡ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾಸ್ಮಾದ್ದೇಶೇ| ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾ ಆವರ್ತವಾತಾಃ| ತತಃ ಪೂರ್ವೇಭ್ಯೋಽನನ್ತರಮುನ್ಮಾದೋಽವಶ್ಯಮಭಿನಿರ್ವರ್ತತ ಇತ್ಯೇವಶಬ್ದಾರ್ಥಃ||೫||
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಂ ಮನೋಬುದ್ಧಿಸ್ಮೃತ್ಯಾದಿಸಮ್ಪ್ರಮೋಷಃ|
ತತಶ್ಚ ದೇಹೋ ಹತಸಾರಥಿರಿವ ರಥೋಽಕರ್ಣಧಾರ ಇವ ಚಾಪ್ಸು ಪ್ಲವಃ ಸುಖ ದುಃಖಾಚಾರಧರ್ಮಾಧರ್ಮಪ್ರಲುಪ್ತೋಕಸ್ಮಾದ್ ಭ್ರಮತಿ||೬||
View original
सामान्यलिङ्गं मनोबुद्धिस्मृत्यादिसम्प्रमोषः|
ततश्च देहो हतसारथिरिव रथोऽकर्णधार इव चाप्सु प्लवः सुख दुःखाचारधर्माधर्मप्रलुप्तोकस्माद् भ्रमति||६||
ಮನಃ ಸಮ್ಪ್ರಮೋಷಾದಿಕಮುತ್ಪನ್ನಾನಾಮುನ್ಮಾದಾನಾಂ ದೋಷಜಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಮ್| ತತಶ್ಚೇತಿ ಮನಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಮೋಷೇ| ಕರ್ಣಧಾರಃ ಪ್ಲವವಾಹಕಃ| ಪ್ಲವಶ್ಚ ನಾವಾದಿಃ||೬||
Adhikarana vAtonmAdalakShaNAni (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ವಾತಾದಸ್ಥಾನಸ್ಮಿತಹಸಿತನೃತ್ತಗೀತವಾದಿತ್ರವಾಗಙ್ಗವಿಕ್ಷೇಪ ವಾಗ್ಭೇದಭ್ರೂವಿಕ್ಷೇಪರೋದನಕ್ರೋಶನಾಸ್ಫೋಟನಾನಿ ಪರ್ಯಟನಮಜಸ್ರ ಮಾಸ್ಯಾತ್ ಫೇನಾಗಮೋ ಯಾನಮಯಾನೈರಲಙ್ಕರಣಮನಲಙ್ಕಾರಿಕರಿಕೈರ್ದ್ರ ವ್ಯೈರ್ಲೋಭೋಽಭ್ಯವಹಾರ್ಯೇಷು ಲಬ್ಧೇಷು ಚಾವಮಾನಸ್ತೀವ್ರಂ ಮಾತ್ಸರ್ಯಂ ಕಾರ್ಶ್ಯಂ ಪಾರುಷ್ಯಮುತ್ಪಿಣ್ಡಿತಾರುಣಾಕ್ಷತಾ ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ಚಾತಿಬಲವತ್ವಮ್||೭||
View original
तत्र वातादस्थानस्मितहसितनृत्तगीतवादित्रवागङ्गविक्षेप वाग्भेदभ्रूविक्षेपरोदनक्रोशनास्फोटनानि पर्यटनमजस्र मास्यात् फेनागमो यानमयानैरलङ्करणमनलङ्कारिकरिकैर्द्र व्यैर्लोभोऽभ्यवहार्येषु लब्धेषु चावमानस्तीव्रं मात्सर्यं कार्श्यं पारुष्यमुत्पिण्डितारुणाक्षता जीर्णेऽन्ने चातिबलवत्वम्||७||
ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಶೇಷಲಿಙ್ಗಾನಿ| ಅತಿಬಲವತ್ವಾನ್ತಂ ವಾತಜ ಉನ್ಮಾದೇ ಲಕ್ಷಣಮ್||೭||
Adhikarana pittonmAdalakShaNAni (8) · Śloka 8
ಪಿತ್ತಾತ್ ಕ್ರೋಧಃ ಸನ್ತರ್ಜನಮಕಸ್ಮಾನ್ಮುಷ್ಟಿಲೋಷ್ಟಕಾಷ್ಠಶಸ್ತ್ರೈ ರಭಿದ್ರವಣಂ ನಗ್ನತಾ ಪ್ರಚ್ಛಾಯಶಿಶಿರಾಭಿರತಿರುದಕಾಭಿಲಾಷಃ ಸನ್ತಾಪಃ ಪೀತಾವಸ್ರಂಸನಮನಿಮಿತ್ತಮನಲಜ್ವಲನೋಪಶಙ್ಕಾಹ್ನಿ ತಾರಕಾದರ್ಶನಂ ತಾಮ್ರಹರಿತಹಾರಿದ್ರಸಂರಬ್ಧಾಕ್ಷತ್ವಂ ಚ||೮||
View original
पित्तात् क्रोधः सन्तर्जनमकस्मान्मुष्टिलोष्टकाष्ठशस्त्रै रभिद्रवणं नग्नता प्रच्छायशिशिराभिरतिरुदकाभिलाषः सन्तापः पीतावस्रंसनमनिमित्तमनलज्वलनोपशङ्काह्नि तारकादर्शनं ताम्रहरितहारिद्रसंरब्धाक्षत्वं च||८||
ಪಿತ್ತಾದುನ್ಮಾದೇ ಸಂರಬ್ಧಾಕ್ಷತ್ವಾನ್ತಂ ಲಿಙ್ಗಮ್| ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾ ಛಾಯಾ ಯತ್ರ ದೇಶೇ ಸ ಪ್ರಚ್ಛಾಯಃ| ಪೀತಾವಸ್ರಂಸನಂ ಪೀತಸ್ಯ ಗುಣೇನ ಭ್ರಂಶಃ||೮||
Adhikarana kaPonmAdalakShaNAni (9) · Śloka 9
ಕಫಾದಲ್ಪವಾಕ್ಚೇಷ್ಟಾಹಾರತ್ವಮರೋಚಕೋ ವಮಥುರುಷ್ಣಸೇವಾ ಲಾಲಾಸಿಙ್ಘಾಣಕಸ್ರವಣಂ ರಹಃಕಾಮತಾ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಿಯತ್ವಂ ನಿದ್ರಾ ಬೀಭತ್ಸತ್ವಂ ಶೌಚದ್ವೇಷಃ ಶ್ವಯಥುರಾಸ್ಯೇ ಶುಕ್ಲಸ್ತಿಮಿತಮಲಾ ವಿಲಾಕ್ಷತಾ ಭುಕ್ತೇ ರಾತ್ರೌ ಚ ಬಲವತ್ವಮಿತಿ||೯||
View original
कफादल्पवाक्चेष्टाहारत्वमरोचको वमथुरुष्णसेवा लालासिङ्घाणकस्रवणं रहःकामता स्त्रीप्रियत्वं निद्रा बीभत्सत्वं शौचद्वेषः श्वयथुरास्ये शुक्लस्तिमितमला विलाक्षता भुक्ते रात्रौ च बलवत्वमिति||९||
ರಾತ್ರಿಬಲವತ್ವಾನ್ತಂ ಕಫಾದುನ್ಮಾದೇ ಲಕ್ಷಣಮ್||೯||
Adhikarana sannipAtonmAdalakShaNam (10) · Śloka 10
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಸರ್ವಾಯತನಸಂಸ್ಥಾನಸನ್ನಿಪಾತೇ ತದಾತ್ಮಕಮ್|
ಉನ್ಮಾದಂ ದಾರುಣಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತಂ ಭಿಷಕ್ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್||೧೦||
View original
भवति चात्र सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्|
उन्मादं दारुणं विद्यात्तं भिषक् परिवर्जयेत्||१०||
ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಸರ್ವೇಷಾಮಾಯತನಾನಾಂ ದೋಷೋನ್ಮಾದಕಾರಣಾನಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಸಂಸ್ಥಾನಾನಾಞ್ಚ ಸರ್ವೋನ್ಮಾದಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಮಿಶ್ರೀಭೂತತ್ವೇ ತದಾತ್ಮಕಮುನ್ಮಾದಂ ವಿದ್ಯಾತ್| ತಂ ದಾರುಣಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಂ ವೈದ್ಯಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇದ ಸಾಧ್ಯತ್ವಾತ್||೧೦||
Adhikarana AdhijonmAdalakShaNam (11) · Śloka 11
ಧನಕಾನ್ತಾದಿನಾಶೇನ ದುಃಸಹೇನಾಭಿಷಙ್ಗವಾನ್|
ಪಾಣ್ಡುರ್ದೀನೋ ಮುಹುರ್ಮುಹ್ಯನ್ ಹಾಹೇತಿ ಪರಿದೇವತೇ|
ರೋದಿತ್ಯಕಸ್ಮಾತ್ ಸ್ಮಯತೇ ತದ್ಗುಣಾನ್ ಬಹು ಮನ್ಯತೇ|
ಶೋಕಕ್ಲಿಷ್ಟಮನಾ ಧ್ಯಾಯನ್ ಜಾಗರೂಕೋ ವಿಚೇಷ್ಟತೇ||೧೧||
View original
धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्|
पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते|
रोदित्यकस्मात् स्मयते तद्गुणान् बहु मन्यते|
शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||११||
ಧನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಆಧಿಜ ಉಚ್ಯತೇ| ಅಭೀಷಙ್ಗೋಽಭಿಭವಃ| ತದ್ಗುಣಾ ನಷ್ಟಧನಕಾನ್ತಾದಿಗುಣಾಃ| ಶೋಕೇನ ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥೋಕ್ತಃ ಜಾಗರಣೀಶೀಲೋ ಜಾಗರೂಕಃ||೧೧||
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (12) · Śloka 12
ವಿಷೇಣ ಶ್ಯಾವವದನೋ ನಷ್ಟಚ್ಛಾಯೋಽಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ|
ವೇಗಾನ್ತರೇಽಪಿ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋ ರಕ್ತಾಕ್ಷಸ್ತಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್||೧೨||
View original
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायोऽबलेन्द्रियः|
वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१२||
ವಿಷೇಣೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಷಜ ಉನ್ಮಾದಃ| ವೇಗಾನ್ತರಮತೀತಾನಾಗತಯೋರ್ವಿಷವೇಗಯೋರ್ಮಧ್ಯಂ ತತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋಽಸ್ವಸ್ಥಚಿತ್ತಃ| ತಮಿತಿ ವಿಷಜಮುನ್ಮಾದಮ್||೧೨||
Adhikarana cikitsAkramaH (13) · Śloka 13
ಅಥಾನಿಲಜ ಉನ್ಮಾದೇ ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
ಪೂರ್ವಮಾವೃತಮಾರ್ಗೇ ತು ಸಸ್ನೇಹಂ ಮೃದುಶೋಧನಮ್|
ಕಫಪಿತ್ತೋದ್ಭವೇಽಪ್ಯಾದೌ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್|
ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಬಸ್ತೀಂಶ್ಚ ಶಿರಸಶ್ಚ ವಿರೇಚನಮ್|
ತಥಾಸ್ಯ ಶುದ್ಧದೇಹಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಂ ಲಭತೇ ಮನಃ||೧೩||
View original
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्|
पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदुशोधनम्|
कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्|
स्निग्धस्विन्नस्य बस्तींश्च शिरसश्च विरेचनम्|
तथास्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः||१३||
ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಾದಿಕ್ರಮೇಣೈವೋನ್ಮಾದಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸೋಚ್ಯತೇ| ಅನಿಲಜ ಉನ್ಮಾದೇ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಆವೃತಮಾರ್ಗೇತ್ವನಿಲಜೇ ಸಸ್ನೇಹಂ ಸ್ನೇಹಸಹಿತಂ ಮೃದ್ವತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಶೋಧನಂ ವಮನವಿರೇಚನಾಖ್ಯಮ್| ಕಫೋದ್ಭವೇ ಪಿತ್ತೋದ್ಭವೇಽಪಿ ಶಿರೋವಿರೇಚನಾನ್ತಮ್| ತಥೇತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ಅಸ್ಯೇತ್ಯಾತುರಸ್ಯ||೧೩||
Adhikarana snehayogAH (14) · Śloka 14
ಸ್ನೇಹಕಾಲೇ ಚ ವಾತೋತ್ಥೇ ತೈಲಂ ಶೈರೀಷಮಿಷ್ಯತೇ|
ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಪೈತ್ತೇ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಕಫೋದ್ಭವೇ||೧೪||
View original
स्नेहकाले च वातोत्थे तैलं शैरीषमिष्यते|
महाकल्याणकं पैत्ते पञ्चगव्यं कफोद्भवे||१४||
ವಾತೋತ್ಥ ಉನ್ಮಾದೇ ಸ್ನೇಹಕಾಲೇ ಸ್ನೇಹಯೋಗ್ಯೇ| ಶೈರೀಷಮಪಸ್ಮೋರೋಕ್ತಮ್| ಪೈತ್ತೇ ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಕೋಕ್ತಮ್| ಕಫೋದ್ಭವೇ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಮಿಷ್ಯತೇ||೧೪||
Adhikarana tIkShNanAvanAdicikitsAkramaH (15) · Śloka 15
ಇತ್ಥಮಪ್ಯನುವೃತ್ತೌ ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾವನಮಞ್ಜನಮ್|
ಹರ್ಷಣಾಶ್ವಾಸನೋತ್ರಾಸಭಯತಾಡನತರ್ಜನಮ್|
ಅಭ್ಯಙ್ಗೋದ್ವರ್ತನಾಲೇಪಧೂಪಾನ್ ಪಾನಂ ಚ ಸರ್ಪಿಷಃ|
ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತಾನಿ ಹಿ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ನಯನ್ತಿ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಮನಃ||೧೫||
View original
इत्थमप्यनुवृत्तौ नु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्|
हर्षणाश्वासनोत्रासभयताडनतर्जनम्|
अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः|
युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः||१५||
ಇತ್ಥಮಪ್ಯುಕ್ತಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಯಾ ವಿಹಿತಯಾಽಪ್ಯುನ್ಮಾದಸ್ಯಾನುವೃತ್ತೌ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾವನಾದಿಕಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ತಾನಿ ಹಿ ನಾವನಾದೀನಿ ಯತಃ ಶುದ್ಧದೇಹಸ್ಯಸತೋ ಮನಃಪ್ರಕೃತಿಂ ನಯನ್ತಿ ||೧೫||
Adhikarana hi~ggvAdighRutam (16) · Śloka 16
ಹಿಙ್ಗುಸೌವರ್ಚಲವ್ಯೋಷೈರ್ದ್ವಿಪಲಾಂಶೈರ್ಘೃತಾಢಕಮ್|
ಸಿದ್ಧಂ ಸಮೂತ್ರಮುನ್ಮಾದಭೂತಾಪಸ್ಮಾರನುತ್ ಪರಮ್||೧೬||
View original
हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्|
सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत् परम्||१६||
ದ್ವಿಪಲಾಂಶೈಃ ಪಲದ್ವಯಪ್ರಮಾಣೈರ್ಹಿಙ್ಗ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಮೂತ್ರಂ ಗೋಮೂತ್ರಸಹಿತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಸ್ಯಾಢಕಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಂ ಪರಮಾತಿಶಯೇನ ಭೂತಾದಿನುತ್ ಭವತಿ||೧೬||
Adhikarana brAhmIghRutam (17) · Śloka 17
ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಸ್ವರಸಾದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಯಾ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಞ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್|
ವ್ಯೋಷಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ಬಿಮ್ಬೀಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀನೃಪದ್ರುಮೈಃ|
ಸಸಪ್ತಲಾಕೃಮಿಹರೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರಕ್ಷಸಮ್ಮಿತೈಃ|
ಪಲವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪರಂ ಮಾತ್ರಾಚತುಷ್ಪಲಮ್|
ಉನ್ಮಾದಕುಷ್ಠಾಪಸ್ಮಾರಹರಂ ವನ್ಧ್ಯಾಸುತಪ್ರದಮ್|
ವಾಕ್ಯಸ್ವರಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಕೃದ್ಧನ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಘೃತಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೧೭||
View original
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्|
व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः|
ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः|
पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्|
उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्|
वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
ಬ್ರಾಹ್ಮಯಾಃ ಸ್ವರಸಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ವ್ಯೋಷಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಘೃತಸಂಜ್ಞಮೇತತ್ ಪಲವೃದ್ಧ್ಯಾ ದಿನೇ ದಿನೇ ಪಲಪ್ರಮಾಣವೃದ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಪರಮುತ್ಕೃಷ್ಟಾ ಮಾತ್ರಾ ಚತುಷ್ಪಲಂ ಪಲಚತುಷ್ಟಯಮ್| ತದ್ಘೃತಮುನ್ಮಾದಾದಿಹರಂ ವನ್ಧ್ಯಾಯಾಃ ಸುತಪ್ರದಂ ವಾಗಾದಿಕೃದ್ ಧನ್ಯಂ ಭಾಗ್ಯಕರಂ ಸ್ಮೃತಮಾಚಾರ್ಯೈಃ ||೧೭||
Adhikarana kalyANakaghRutam (18) · Śloka 18
ವರಾವಿಶಾಲಾಬಢ್ರೈಲಾದೇವದಾರ್ವೇಲವಾಲುಕೈಃ|
ದ್ವಿಶಾರಿವಾದ್ವಿರಜನೀದ್ವಿಸ್ಥಿರಾಫಲಿನೀನತೈಃ|
ಬೃಹತೀಕುಷ್ಠಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನಾಗಕೇಸರದಾಡಿಮೈಃ|
ವೇಲ್ಲತಾಲೀಸಪತ್ರೈಲಾಮಾಲತೀಮುಕುಲೋತ್ಪಲೈಃ|
ಸದನ್ತೀಪದ್ಮಕಹಿಮೈಃ ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಚೇತ್|
ಪ್ರಸ್ಥಂ ಭೂತಗ್ರಹೋನ್ಮಾದಕಾಸಾಪಸ್ಮಾರಸೂದನಮ್|
ಪಾಣ್ಡುಕಣ್ಡೂವಿಷೇ ಶೋಷೇ ಮೇಹೇ ಮೋಹೇ ಜ್ವರೇ ಗರೇ|
ಅರೇತಸ್ಯಲ್ಪರಜಸಿ ದೈವೋಪಹತಚೇತಸಿ|
ಅಮೇಧಸಿ ಸ್ಖಲದ್ವಾಚಿ ಸ್ಮೃತಿಕಾಮೇಽಲ್ಪಪಾವಕೇ|
ಬಲ್ಯಂ ಮಙ್ಗಲ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಕಾನ್ತಿಸೌಭಾಗ್ಯಪುಷ್ಟಿದಮ್|
ಕಲ್ಯಾಣಕಮಿದಂ ಸರ್ಪಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪುಂಸವನೇಷು ಚ||೧೮||
View original
वराविशालाबढ्रैलादेवदार्वेलवालुकैः|
द्विशारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः|
बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः|
वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः|
सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्|
प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारसूदनम्|
पाण्डुकण्डूविषे शोषे मेहे मोहे ज्वरे गरे|
अरेतस्यल्परजसि दैवोपहतचेतसि|
अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके|
बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्|
कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||१८||
ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣೈರ್ವರಾದಿಭಿರ್ಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಪಚೇತ್| ಸರ್ವತ್ರ ಜಲಸ್ಯ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ತದ್ಘೃತಂ ಭೂತಾದಿಸೂದನಂ ಪಾಣ್ಡ್ವಾದಿಷು ಶಸ್ತಂ ಬಲ್ಯಾದಿಗುಣಂ ಕಾನ್ತ್ಯಾದಿಪ್ರದಂ ಚ| ಇದಂ ಘೃತಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಸಂಜ್ಞಂ ಪರಂ ಪುಂಸವನಂ ಪುಂಸವನೇಷು ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಗರ್ಭಾಸ್ಯಾದಿಕಾಲೇ ಪುರುಷಪ್ರಜಾರ್ಥಮಪಿ ಸೇವನೀಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ||೧೮||
Adhikarana mahAkalyANakaghRutam (19) · Śloka 19
ಏಭ್ಯೋ ದ್ವಿಶಾರಿವಾದೀನಿ ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವೈಕವಿಂಶತಿಮ್|
ಜಲೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪಚೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಗೃಷ್ಟಿಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಮ್|
ವೀರಾದ್ವಿಮೇದಾಕಾಕೋಲೀಕಪಿಕಚ್ಛೂವಿಷಾಣಿಭಿಃ|
ಸೂಪ್ಯಪರ್ಣೀಯುತೈರೇತನ್ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಪರಮ್|
ಬೃಂಹಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತಘ್ನಂ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಂ ಗುಣೈಃ||೧೯||
View original
एभ्यो द्विशारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्|
जले तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्|
वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः|
सूप्यपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्|
बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१९||
ಏಭ್ಯ ಇತಿ ವರಾದಿಭ್ಯೋ ದ್ವಿಶಾರಿವಾದೀನ್ಯೇವ ನ ತ್ವೇಲಾಬಾಲುಕಾನ್ತಾನಿ| ಹಿಮಂ ಚನ್ದನಮ್| ಏತಾನಿ ಚೈಕವಿಂಶತಿದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಜಲೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಜಲೇ ಸೂಪ್ಯಪರ್ಣೀಯುತೈರ್ವೀರಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಗೃಷ್ಟಿಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಚೇತ್| ಏತತ್ ಘೃತಂ ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಬೃಂಹಣಾದಿಗುಣಂ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾತ್ ಕಲ್ಯಾಣಕಾತ್ ಗುಣೈರಧಿಕಮ್| ಗೃಷ್ಟಿರೇಕವಾರಪ್ರಸೂತಾ ಗೌಃ||೧೯||
Adhikarana mahApaishAcakaM ghRutam (20) · Śloka 20
ಜಟಿಲಾ ಪೂತನಾ ಕೇಶೀ ಚಾರಟೀ ಮರ್ಕಟೀ ವಚಾ|
ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಜಯಾ ವೀರಾ ಚೋರಕಃ ಕಟುರೋಹಿಣೀ|
ಕಾಯಸ್ಥಾ ಸೂಕರೀ ಛತ್ರಾ ಸಾತಿಚ್ಛತ್ರಾ ಪಲಙ್ಕಷಾ|
ಮಹಾಪುರುಷದನ್ತಾ ಚ ವಯಸ್ಥಾ ನಾಕುಲೀದ್ವಯಮ್|
ಕಟಮ್ಭರಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ ಚ ತೈರ್ಘೃತಮ್|
ಸಿದ್ಧಂ ಚಾತುರ್ಥಿಕೋನ್ಮಾದಗ್ರಹಾಪಸ್ಮಾರನಾಶನಮ್|
ಮಹಾಪೈಶಾಚಕಂ ನಾಮ ಘೃತಮೇತದ್ಯಥಾಮೃತಮ್|
ಬುದ್ಧಿಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಕರಂ ಬಾಲಾನಾಂ ಚಾಙ್ಗವರ್ಧನಮ್||೨೦||
View original
जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा|
त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी|
कायस्था सूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा|
महापुरुषदन्ता च वयस्था नाकुलीद्वयम्|
कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्|
सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्|
महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथामृतम्|
बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानां चाङ्गवर्धनम्||२०||
ಜಟಿಲಾದಿಭಿಃ ಶಾಲಿಪರ್ಣ್ಯನ್ತೈರೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಮಹಾಪೈಶಾಚಕಂ ನಾಮ ಘೃತಂ ಚಾತುರ್ಥಿಕೋನ್ಮಾದಾದಿನಾಶನಮ್| ಚತುರ್ಥಿಕೋ ಜ್ವರಃ| ಏತತ್ ಘೃತಮಮೃತತುಲ್ಯಂ ಮಹಾಗುಣತ್ವಾತ್| ಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಕರಂ ಬಾಲಾನಾಮಙ್ಗವರ್ಧನಞ್ಚ| ಜಟಿಲಾ ಮಾಂಸೀ| ಪೂತನಾ ಗನ್ಧಮಾಂಸೀ| ಕೇಶೀ ಶತಾವರೀ| ಚಾರಟೀ ಪದ್ಮಚಾರಿಣೀ| ಮರ್ಕಟೀ ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾ| ಜಯಾ ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಃ| ಅಪರಾಜಿತಾ ಚ| ವೀರಾ ಕಾಕೋಲೀ| ಚೋರಕಃ ಶಠೀ ಚಣ್ಡಾ ಚ| ಕಾಯಸ್ಥಾ ಹರೀತಕೀ ಸುರಸಶ್ಚ| ಸೂಕರೀ ವಾರಾಹೀ| ಛತ್ರಾ ಕುತುಮ್ಬಕಮ್| ಧಾನ್ಯಕಮಿತಿ ಚ| ಅತಿಚ್ಛಾತ್ರಾ ಗೌತಮಾಖ್ಯಾ ಶತಪುಷ್ಪೇತಿ ಚ| ಪಲಙ್ಕಷಾ ಲಾಕ್ಷಾ| ಮಹಾಪುರುಷದನ್ತಾ ಮಹಾಮೇದಾ| ಶತಾವರೀತಿ ಚ| ವಯಸ್ಥಾ ಆಮಲಕಮ್| ನಾಕುಲೀದ್ವಯಂ ನಾಕುಲೀ ಗನ್ಧನಾಕುಲೀ ಚ| ಕಟಮ್ಭರಾ ಕಟಭೀ| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಚಕ್ರಾ| ಉಷ್ಟ್ರಧೂಮಕ ಇತಿ ಚ ||೨೦||
Adhikarana lashunAdighRutam (21) · Śloka 21
ಲಶುನಾನಾಂ ಶತಂ ತ್ರಿಂಶದಭಯಾತ್ರ್ಯೂಷಣಾತ್ ಪಲಮ್|
ಗವ್ಯಚರ್ಮಮಷೀಪ್ರಸ್ಥೋ ದ್ವಯಾಢಕಂ ಕ್ಷೀರಮೂತ್ರಯೋಃ|
ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಮೇಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
ಹಿಙ್ಗುಚೂರ್ಣಪಲಂ ಶೀತೇ ದತ್ವಾ ಚ ಮಧುಮಾನಿಕಾಮ್|
ತದ್ದೋಷಾಗನ್ತುಸಮ್ಭೂತಾನುನ್ಮಾದನ್ವಿಷಮಜ್ವರಾನ್|
ಅಪಸ್ಮಾರಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತ್ಯಾಶು ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನನಾವನೈಃ||೨೧||
View original
लशुनानां शतं त्रिंशदभयात्र्यूषणात् पलम्|
गव्यचर्ममषीप्रस्थो द्वयाढकं क्षीरमूत्रयोः|
पुराणसर्पिषः प्रस्थमेभिः सिद्धं प्रयोजयेत्|
हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्वा च मधुमानिकाम्|
तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादन्विषमज्वरान्|
अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||२१||
ಲಶುನಃ ಸಿತಲಶುನಃ| ಮಧುನಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ಮಾನಿಕಾಮಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ತಲ್ಲಶುನಘೃತಂ ದೋಷಾದಿಸಮ್ಭೂತಾನುನ್ಮಾದಾದೀನ್ ಪಾನಾದಿಭಿರಾಶು ಹನ್ತಿ| ದೋಷಾ ವಾತಾದಯಃ| ಆಗನ್ತೂ ಆಧಿವಿಷೇ| ಉಗ್ರಗನ್ಧಂ ಪುರಾಣಂ ಸ್ಯಾದ್ ದಶವರ್ಷಸ್ಥಿತಂ ಘೃತಮ್| ಲಾಕ್ಷಾರಸನಿಭಂ ಶೀತಂ ತದ್ಧಿ ಸರ್ವಗ್ರಹಾಪಹಮ್|| ಇತಿ ಚರಕೇ||೨೧||
Adhikarana upAyAntaranirdeshaH (22) · Śloka 22
ಕೇವಲಂ ಸಿದ್ಧಮೇಭಿರ್ವಾ ಘೃತಮುತ್ತಮಮಾತ್ರಯಾ|
ಪುರಾಣಂ ಪಾಯಯಿತ್ವೈನಂ ಶ್ವಭ್ರೇ ರುನ್ಧ್ಯಾದ್ ಗೃಹೇಽಥವಾ||೨೨||
View original
केवलं सिद्धमेभिर्वा घृतमुत्तममात्रया|
पुराणं पाययित्वैनं श्वभ्रे रुन्ध्याद् गृहेऽथवा||२२||
ತಥೇದಮಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಕೇವಲಮಥವೈಭಿರ್ಲಶುನಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಮುತ್ತಮಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ಅಷ್ಟಯಾಮಜರಣೀಯಯಾ ಏನಮುನ್ಮಾದಿನಂ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಶ್ವಭ್ರೇ ಪ್ರಪಾತೇ ರುನ್ಧ್ಯಾತ್| ಗೃಹೇಽಥವಾ ವಿಜನ ಇತ್ಯರ್ಥಾತ್||೨೨||
Adhikarana atideshena a~jjanAdiyogopayogitA (23) · Śloka 23
ಏತಾನೌಷಧವರ್ಗಾನ್ವಾ ವಿಧೇಯತ್ವಮಗಚ್ಛತಿ|
ಅಞ್ಜನೋದ್ವರ್ತನಾಲೇಪನಾವನಾದಿಷು ಯೋಜಯೇತ್||೨೩||
View original
एतानौषधवर्गान्वा विधेयत्वमगच्छति|
अञ्जनोद्वर्तनालेपनावनादिषु योजयेत्||२३||
ನಿವೃತ್ತೋನ್ಮಾದೇಽಪಿ ತತ್ಸಂಸ್ಕಾರದ್ವಿಧೇಯತ್ವಮಗಚ್ಛತ್ಯೇತಾನನ್ತರೋಕ್ತಾನ್ಯಥಾಯೋಗಮೌಷಧವರ್ಗಾನಞ್ಜನಾದಿಷು ಯೋಜಯೇತ್||೨೩||
Adhikarana ashvagandhAditailam (24) · Śloka 24
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಜಗನ್ಧೋಗ್ರಗನ್ಧಾಲಶುನಸರ್ಷಪೈಃ|
ರಾಸ್ನಾಕಾಯಸ್ಥಗೋಲೋಮೀಯುಕ್ತೈಸ್ತೈಲಂ ವಿಪಾಚಿತಮ್|
ಗೋಮೂತ್ರಸದೃಶಂ ಪಾನನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗಾನುವಾಸನೈಃ|
ಸರ್ವೋನ್ಮಾದಗ್ರಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಪಾಪ್ಮಾಪಸ್ಮಾರನಾಶನಮ್||೨೪||
View original
अश्वगन्धाजगन्धोग्रगन्धालशुनसर्षपैः|
रास्नाकायस्थगोलोमीयुक्तैस्तैलं विपाचितम्|
गोमूत्रसदृशं पाननस्याभ्यङ्गानुवासनैः|
सर्वोन्मादग्रहालक्ष्मीपाप्मापस्मारनाशनम्||२४||
ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಭಿರ್ಗೋಮೂತ್ರಸಮಂ ತೈಲಂ ವಿಪಾಚಿತಂ ಪಾನಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವೋನ್ಮಾದಾದಿನಾಶನಮ್| ಉಗ್ರಗನ್ಧಾ ವಚಾ| ಕಾಯಸ್ಥಾ ಹರೀತಕೀ| ಗೋಲೋಮೀದೂರ್ವಾ||೨೪||
Adhikarana shirIShAdya~jjananAvane (25) · Śloka 25
ಶಿರೀಷೋ ಮಧುಕಂ ಹಿಙ್ಗು ಲಶುನಸ್ತಗರಂ ವಚಾ|
ಕುಷ್ಠಞ್ಚ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಸ್ಯಾನ್ನಾವನಾಞ್ಜನಮ್|
ತದ್ವದ್ ವ್ಯೋಷಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಮಞ್ಷಿಠಾಹಿಙ್ಗುಸರ್ಷಪಾಃ|
ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಚೋನ್ಮಾದಗ್ರಹಾಪಸ್ಮಾರನಾಶನಮ್||೨೫||
View original
शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनस्तगरं वचा|
कुष्ठञ्च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्|
तद्वद् व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्षिठाहिङ्गुसर्षपाः|
शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||२५||
ಶಿರೀಷಬೀಜಾದಿಕಂ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ನಾವನಞ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ವ್ಯೋಷಾದಿಕಮಪಿ ತದ್ವದಿತಿ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ನಾವನಂ ಚ| ಏತಚ್ಚ ಪ್ರಯೋಗದ್ವಯಮಪ್ಯುನ್ಮಾದಾದಿನಾಶನಮ್||೨೫||
Adhikarana brAhmayAdiyogaH nasyAdyatha (26) · Śloka 26
ಬ್ರಾಹ್ಮೀಮೈನ್ದ್ರೀಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ವ್ಯೋಷಂ ಹಿಙ್ಗುಜಟಾಂ ಮುರಮ್|
ರಾಸ್ನಾಂ ವಿಷಘ್ನಾಂ ಲಶುನಂ ವಿಶಲ್ಯಾಂ ಸುರಸಂ ವಚಾಮ್|
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ ನಾಗವಿನ್ನಾಮನನ್ತಾಂ ಸಹರೀತಕೀಮ್|
ಕಾಮ್ಲೀಂ ಚ ಹಸ್ತಿಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಛಾಯಾವಿಶೋಷಿತಾ|
ವರ್ತಿರ್ನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾಲೇಪಧೂಪೈರುನ್ಮಾದಸೂದನೀ||೨೬||
View original
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गुजटां मुरम्|
रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसं वचाम्|
ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्|
काम्लीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता|
वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||२६||
ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದಿಕಂ ಹಸ್ತಿಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಛಾಯಾವಿಶೋಷಿತಾ ವರ್ತಿರ್ನಸ್ಯಾದಿಭಿರುನ್ಮಾದಸೂದನೀ ಭವತಿ| ಹಿಙ್ಗುಜಟಾ ಹಿಙ್ಗುಪತ್ರೀ| ವಿಷಘ್ನಾತ್ರ ಸೋಮರಾಜೀ| ಕಟಭೀ ಚ| ವಿಶಲ್ಯಾ ಗರ್ಭಪಾತನೀ| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಕಙ್ಗುಣಿಕಾ| ನಾಗವಿನ್ನಾ ನಾಗದನ್ತೀ| ಅನನ್ತಾ ದೂರ್ವಾ| ಕಾಮ್ಲೀ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀ| ಅತಶ್ಚ ಸುಬೋಧಮ್||೨೬||
Adhikarana apAmArgAdivartiH (27) · Śloka 27
ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಫಲಾನ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಾದ್ಧಿಙ್ಗುಲಂ ಹಿಙ್ಗುಪತ್ರಿಕಾಮ್|
ವರ್ತಿರ್ಗೋಕ್ರೋಷ್ಟುಪಿತ್ತೇನ ಮರಿಚಾರ್ಧಶಕಾಞ್ಜನಮ್|
ಉನ್ಮಾದಭೂತಾಪಸ್ಮಾರೇ ನೃಷು ಗೋಷು ಚ ಗೋಚರೇ||೨೭||
View original
पिष्ट्वा फलान्यपामार्गाद्धिङ्गुलं हिङ्गुपत्रिकाम्|
वर्तिर्गोक्रोष्टुपित्तेन मरिचार्धशकाञ्जनम्|
उन्मादभूतापस्मारे नृषु गोषु च गोचरे||२७||
ಗೋರ್ವೃಷಸ್ಯ ಕ್ರೋಷ್ಟುಃ ಸೃಗಾಲಸ್ಯ ಚ ಪಿತ್ತೇನ| ಏತತ್ ಸರ್ವಮೇಕತ ಏಕತೋ ಮರಿಚಮಿತ್ಯರ್ಧಾಂಶತ್ವಮ್| ಏಷಾ ವರ್ತಿರುನ್ಮಾದೇ ಭೂತೇಽಪಸ್ಮಾರೇ ಚ ಯೋಜ್ಯಾ| ನೃಷು ನರೇಷು ಗೋಚರೇ ವಿಷಯೇ ಗವಾಂ ಮಾರಕೇ ಗೋಷು ವೃಷಭೇಷು ಚಾಞ್ಜನಂ ವಿಧೇಯಮ್||೨೭||
Adhikarana vAtashleShmAtmake visheShopacArAH (28) · Śloka 28
ಅವಪೀಡಾಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಃ ಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಸಂಯುತಾಃ|
ಕಟುತೈಲೇನ ಚಾಭ್ಯಙ್ಗೋ ಧ್ಮಾಪಯೇಚ್ಚಾಸ್ಯ ತದ್ರಜಃ|
ಸಹಿಙ್ಗುತೀಕ್ಷ್ಣಧೂಮಶ್ಚ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೋದಿತೋ ಹಿತಃ|
ಸೃಗಾಲಶಲ್ಯಕೋಲೂಕಜತುಕಾವೃಕಬಸ್ತಜೈಃ|
ಮೂತ್ರಪಿತ್ತಶಕೃಲ್ಲೋಮನಖಚರ್ಮಭಿರಾಚರೇತ್|
ಧೂಪಧೂಮಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಚನಮ್|
ಧೂಪಯೇತ್ಸತತಂ ಚೈನಂ ಶ್ವಗೋಮತ್ಸ್ಯೈಃ ಸುಪೂತಿಭಿಃ|
ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕೇ ಪ್ರಾಯಃ .....................||೨೮||
View original
अवपीडाश्च विविधाः सर्षपस्नेहसंयुताः|
कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः|
सहिङ्गुतीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः|
सृगालशल्यकोलूकजतुकावृकबस्तजैः|
मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्|
धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्|
धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः|
वातश्लेष्मात्मके प्रायः .....................||२८||
ಅವಪೀಡಾಃ ಕಲ್ಕಾದಿನಸ್ಯಾ ವಿವಿಧಾ ನಾನಾವಿಧಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ತೇ ಚ ಸರ್ಷಪತೈಲಸಂಯುತಾಃ| ಕಟುತೈಲೇನಾಭ್ಯಙಶ್ಚ ಹಿತಃ| ತದ್ರಜಃ ಸರ್ಷಪಚೂರ್ಣಂ ತಚ್ಚ ಸಹಿಙ್ಗು| ಕಟುಶಬ್ದೇನ ಸರ್ಷಪಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಸೃಗಾಲಾದೀನಾಂ ಮೂತ್ರಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಾದೀನಾಚರೇತ್| ಜತುಕಾ ಚರ್ಮಚಟಿಕಾ| ಶ್ವಾಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸುಪೂತಿಭಿಃ| ಕಿಲನ್ನಗನ್ಧೈರೇನಮುನ್ಮಾದಿನಂ ಸತತಂ ಧೂಪಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್||೨೮||
Adhikarana paittike visheShopacArAH (29) · Śloka 29
......................... ಪೈತ್ತಿಕೇ ತು ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|
ತಿಕ್ತಕಂ ಜೀವನೀಯಂ ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಮಿಶ್ರಕಃ|
ಶೀತಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಮಧುರಾಣಿ ಲಘೂನಿ ಚ|
ವಿಧ್ಯೇತ್ಸಿರಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾಂ ವಾ ತೃಪ್ತಂ ಮೇದ್ಯಾಮಿಷಸ್ಯ ವಾ|
ನಿವಾತೇ ಶಾಯಯೇದೇವಂ ಮುಚ್ಯತೇ ಮತಿವಿಭ್ರಮಾತ್||೨೯||
View original
......................... पैत्तिके तु प्रशस्यते|
तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः|
शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च|
विध्येत्सिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा|
निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||२९||
ಪೈತ್ತಿಕೇ ನು ತಿಕ್ತಕಾದಿಕಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸಿರಾವ್ಯಧಾದಿಕಂ ಚ ಸರ್ವಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ವಿಹಿತವಿಭಾಗಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಮೇದ್ಯಾಮಿಷಸ್ಯ ಬಲ್ಯಾಮಿಷಸ್ಯ ತೃಪ್ತಮುನ್ಮಾದಿನಂ ನಿವಾತೇ ಶಾಯಯೇತ್| ಏವಮುಪಕ್ರಾನ್ತೇ ಸತಿ ಮತಿವಿಭ್ರಮಾದುನ್ಮಾದಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ||೨೯||
Adhikarana prANabhayakarAH upacAravisheShAH (30) · Śloka 30
ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯಾಸಲಿಲೇ ಕೂಪೇ ಶೇಷಯೇದ್ವಾ ಬುಭುಕ್ಷಯಾ|
ಆಶ್ವಾಸಯೇತ್ ಸುಹೃತಂ ವಾ ವಾಕ್ಯೈರ್ಧರ್ಮಾಥಸಂಹಿತೈಃ|
ಬ್ರೂಯಾದಿಷ್ಟವಿನಾಶಂ ವಾ ದರ್ಶಯೇದದ್ಭುತಾನಿ ವಾ|
ಬದ್ಧಂ ಸರ್ಷಪತೈಲಾಕ್ತಂ ನ್ಯಸ್ತಂ ಚೋತ್ತಾನಮಾತಪೇ|
ಕಪಿಕಚ್ಛ್ವಾಥವಾ ತಪ್ತೈರ್ಲೋಹತೈಲಜಲೈಃ ಸ್ಪೃಶೇತ್|
ಕಶಾಭಿಸ್ತಾಡಯಿತ್ವಾ ವಾ ಬದ್ಧ್ವಾ ಶ್ವಭ್ರೇ ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್|
ಅಥವಾ ವೀತಶಸ್ತ್ರಾಶ್ಮಜನೇ ಸನ್ತಮಸೇ ಗೃಹೇ|
ಸರ್ಪಣೋದ್ಧೃತದಂಷ್ಟ್ರೇಣ ದಾನ್ತೈಃ ಸಿಂಹೈರ್ಗಜೈಶ್ಚ ತಮ್|
ತ್ರಾಸಯೇಚ್ಛಸ್ತ್ರಹಸ್ತೈರ್ವಾ ಕಿರಾತಾರಾತಿತಿಸ್ಕರೈಃ|
ಅಥವಾ ರಾಜಪುರುಷಾ ಬಹಿರ್ನೀತ್ವಾ ಸುಸಂಯತಮ್|
ಭಾಯಯೇಯುರ್ವಧೇನೈನಂ ತರ್ಜಯನ್ತೋ ನೃಪಾಜ್ಞಯಾ|
ದೇಹದುಃಖಭಯೇಭ್ಯೋ ಹಿ ಪರಂ ಪ್ರಾಣಭಯಂ ಮತಮ್|
ತೇನ ಯಾತಿ ಶಮಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವತೋ ವಿಪ್ಲುತಂ ಮನಃ|
ಸಿದ್ಧಾ ಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೇಯಂ ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ||೩೦||
View original
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शेषयेद्वा बुभुक्षया|
आश्वासयेत् सुहृतं वा वाक्यैर्धर्माथसंहितैः|
ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा|
बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यस्तं चोत्तानमातपे|
कपिकच्छ्वाथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्|
कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्ध्वा श्वभ्रे विनिक्षिपेत्|
अथवा वीतशस्त्राश्मजने सन्तमसे गृहे|
सर्पणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्|
त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितिस्करैः|
अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्|
भाययेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया|
देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्|
तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः|
सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया||३०||
ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಅಸಲಿಲೇ ಜಲರಹಿತೇ ಕೂಪೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಬುಭುಕ್ಷಯಾಽನಶನೇನ ಶೋಷಯೇದ್ವಾ ಸುಹೃದಿತಿ ಬನ್ಧುಸ್ತಮುನ್ಮಾದಿನಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಯುತೈರ್ವಚನೈರಾಶ್ವಾಸಯೇದ್ವಾ| ಇಷ್ಟವಿನಾಶಂ ಪುತ್ರಮರಣಾದಿರೂಪಂ ವಾಕ್ಯಂ ಬ್ರೂಯಾದ್ವಾ| ಅಥವಾದ್ಭುತಾನ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಭೂತಾನೀನ್ದ್ರಜಾಲಾದೀನಿ ದರ್ಶಯೇತ್| ಅಥವಾ ಸರ್ಷಪತೈಲೇನ ಸಿಕ್ತಂ ಪಾಣ್ಯಾದಿಷು ಬದ್ಧ್ವಾ ಉತ್ತಾನಂ ಕೃತ್ವಾಽಽತಪೇ ನ್ಯಸ್ತಂ ಕಪಿಕಚ್ಛ್ವಾದ್ಯನ್ಯತಮೇನ ಸ್ಪೃಶೇತ್| ಕಪಿಚ್ಛುರಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ| ಅಥವಾ ಕಶಾಭಿಸ್ತಾಡಯಿತ್ವಾ ಬದ್ಧ್ವಾ ಚ ಶ್ವಭ್ರೇ ಜಲರಹಿತಕೂಪೇ ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾದಿರಹಿತೇ ಅನ್ಧಕಾರಭವನೇ| ಅಥವಾ ತಂ ಸರ್ಪಾದಿಣಾ ತ್ರಾಸಯೇತ್| ಸರ್ಪಸ್ತೂದ್ಘೃತದಂಷ್ಟ್ರಃ| ಸಿಂಹಾ ಗಜಾಶ್ಚ ದಾನ್ತಾ ಏವ ಯೇ ತ್ರಾಸಯನ್ತ್ಯೇವ ನ ತೂಪಘ್ನನ್ತಿ| ಅಥವೋದ್ಧೃತಾಯುಧೈಃ ಕಿರಾತಾದಿಭಿಸ್ತ್ರಾಸಯೇತ್| ತಸ್ಕರಾ ಗೃಹೀತಛದ್ಮತಸ್ಕರಪದವೀಕಾಃ ಪುರುಷಾಃ| ಅಥವೈನಮುನ್ಮಾದಿನಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ ರಾಜಪುರುಷಾ ನಗರಾದ್ ಬಹಿರ್ನೀತ್ವಾ ಸುಸಂಯತಮ್ ಕೃತ್ವಾ ನೃಪಾಜ್ಞಯಾ ತರ್ಜಯನ್ತೋ ವಧೇನ ಕರಣಭೂತೇನ ಭಾಯಯೇಯುಃ| ಯತೋ ದೇಹದುಃಖಭಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಭಯಂ ಪರಮುತ್ಕೃಷ್ಟಂ ಮತಮತಸ್ತೇನ ಪ್ರಾಣಭಯೇನ ತಸ್ಯಾತುರಸ್ಯ ಸರ್ವತೋ ವಿಪ್ಲುತಂ ಮನಃ ಶಮಮಾಯತಿ| ಇಯಂ ಚಾನನ್ತರಪ್ರದರ್ಶಿತಾ ಕ್ರಿಯಾ ಸಿದ್ಧಾ ಅಪ್ರತಿಹತಾ ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ| ಅಸ್ಯಾಮಪಿ ಸಿದ್ಧಿಮಯಾತ್ಯಾಂ ದೇಶಾದಿವ್ಯಭಿಚಾರ ಏವಾನುಮನ್ತವ್ಯೋ ನ ತು ಕ್ರಿಯಾದೋಷಾ ಹೃದಿ ವರ್ತನ್ತೇ|| ೩೦||
Adhikarana iShTavinAshajonmAdapratiShedhaH (31) · Śloka 31
ಇಷ್ಟಾದ್ರವ್ಯವಿನಾಶಾತ್ತು ಮನೋ ಯಸ್ಯೋಪಹನ್ಯತೇ|
ತಸ್ಯ ತತ್ಸದೃಶಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ಸಾನ್ತ್ವಾಶ್ವಾಸೈಃ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್||೩೧||
View original
इष्टाद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते|
तस्य तत्सदृशप्राप्तिस्सान्त्वाश्वासैः प्रसादयेत्||३१||
ಇಷ್ಟದ್ರವ್ಯವಿನಾಶಾದಿತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸದೃಶಮಿತೀಷ್ಟಸದೃಶಂ ಧನಸದೃಶಂ ಚ| ತದಿತಿ ಮನಃ||೩೧||
Adhikarana kAmAdijAnAmunmAdAnAM pratIkAraH (32) · Śloka 32
ಕಾಮಶೋಕಭಯಕ್ರೋಧಹರ್ಷೇರ್ಷ್ಯಾಲೋಭಸಮ್ಭವಾನ್|
ಪರಸ್ಪರಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವೈರೇಭಿರೇವ ಶಮಂ ನಯೇತ್||೩೨||
View original
कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्|
परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||३२||
ಕಾಮಾದಿಸಮ್ಭವಾನುನ್ಮಾದಾನೇಭಿರೇವ ಕಾಮಾದಿಭಿಃ ಪರಸ್ಪರಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವೈಃ ಶಮಂ ನಯೇತ್| ಕಾಮಜಂ ತತ್ಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವೀಭೂತೇನ ಭಯೇನ ವಾ ಕ್ರೋಧೇನ ವಾ ಶಮಂ ನಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಏವಂ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವಿಷು ವಾಚ್ಯಮ್||೩೨||
Adhikarana BUtAnubandhapratikAravisheShaH (33) · Śloka 33
ಭೂತಾನುಬನ್ಧಮೀಕ್ಷೇತ ಪ್ರೋಕ್ತಲಿಙ್ಗಾಧಿಕಾಕೃತಿಮ್|
ಯದ್ಯುನ್ಮಾದೇ ತತಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಭೂತನಿರ್ದಿಷ್ಟಮೌಷಧಮ್|
ಬಲಿಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್ಪಲಲಂ ಯಾವಕಂ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾಮ್|
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಧುರಮಾಹಾರಂ ತಣ್ಡುಲಾನ್ ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಾನ್|
ಪಕ್ವಾಮಕಾನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಸುರಾಂ ಮೈರೇಯಮಾಸವಮ್|
ಅತಿಮುಕ್ತಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಜಾತ್ಯಾಃ ಸಹಚರಸ್ಯ ಚ|
ಚತುಷ್ಪಥೇ ಗವಾಂ ತೀರ್ಥೇ ನದೀನಾಂ ಸಙ್ಗಮೇಷು ಚ||೩೩||
View original
भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्|
यद्युन्मादे ततः कुर्यात् भूतनिर्दिष्टमौषधम्|
बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्|
स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्|
पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्|
अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च|
चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||३३||
ಯದಿ ಚೋನ್ಮಾದೇ ವೈದ್ಯೋ ಭೂತಾನುಬನ್ಧಮೀಕ್ಷೇತ| ತತೋ ಭೂತನಿರ್ದಿಷ್ಟಮೌಷಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಭೂತಾನುಬನ್ಧಮಾಹ| ಪ್ರೋಕ್ತಲಿಙ್ಗಾಧಿಕಾಕೃತಿಂ ಪ್ರೋಕ್ತೇಭ್ಯ ಉನ್ಮಾದವಿಶೇಷೇಭ್ಯೋಽಧಿಕಾ ಆಕೃತಿರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಯಸ್ಯ ತಮ್| ತತ್ರ ಚ ಭೂತಾನುಬನ್ಧೇ ಚತುಷ್ಪಥಾದಿಷು ಭೂತೇಭ್ಯಃ ಪಲಲಾದಿಕಂ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾತ್| ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಾಃ ರುಧಿರಸಿಕ್ತಾಃ||೩೩||
Adhikarana sattvavatAM unmAdAsamBavaH (34) · Śloka 34
ನಿವೃತ್ತಾಮಿಷಮದ್ಯೋ ಯೋ ಹಿತಾಶೀ ಪ್ರಯತಃ ಶುಚಿಃ|
ನಿಜಾಗನ್ತುಭಿರುನ್ಮಾದೈಃ ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ನ ಸ ಯುಜ್ಯತೇ||೩೪||
View original
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः|
निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||३४||
ನಿವೃತ್ತಾಮಿಷತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ಸತ್ತ್ವವಾಂಶ್ಚ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯತ್ವಾದಿಲಕ್ಷಣೋ ನಿಜೈರಾಗನ್ತುಭಿಶ್ಚೋನ್ಮಾದೈರ್ನ ಯುಜ್ಯತೇ||೩೪||
Adhikarana vigatonmAdalakShaNam (9) · Śloka 9
ಪ್ರಸಾದಶ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾತ್ಮಮನಸಾಂ ತಥಾ|
ಧಾತೂನಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥತ್ವಂ ವಿಗತೋನ್ಮಾದಲಕ್ಷಣಮ್||೩೫||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಉನ್ಮಾದ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||
View original
प्रसादश्चेन्द्रियार्थानं बुद्ध्यात्ममनसां तथा|
धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||३५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे उन्माद प्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾದೀನಾಂ ಪ್ರಸಾದಾದಿಕಂ ವಿಗತೋನ್ಮಾದಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ- ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯|