Adhikarana atha vartmarogapratiShedho nAma dvAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਉਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਾਰਭਤੇ||੧||
Adhikarana kRucCronmIle auShadham (2) · Śloka 2
ਕਚ੍ਛ੍ਰਬੋਧੇ ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਰ੍ਕ ਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਨਸ੍ਯਧੂਮਾਞ੍ਜਨਤਰ੍ਪ ਣਪੁਟਪਾਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤੀਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰੇਰਣ੍ਡਪਲ੍ਲਵੈਃ ਸ੍ਵੇਦਂ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾਮ੍||੨||
कृच्छ्रबोधे पुराणं घृतं द्राक्षाकल्कक्वाथसिद्धं शर्क रावचूर्णितं रात्रौ पाययेत्| स्निग्धांश्च नस्यधूमाञ्जनतर्प णपुटपाकान् प्रयोजयेत् वातहरद्रव्यकल्पितांश्च वस्तीन् क्षीरस्विन्नैरेरण्डपल्लवैः स्वेदं च वर्त्मनाम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਕਚ੍ਛ੍ਰਬੋਧਾਖ੍ਯੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗੇ ਪ੍ਰਰਾਣਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਕ੍ਰਰਯਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਭਿਸਗਾਤੁਰਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ ਨਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਵਾਤਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰੇਰਣ੍ਡਪਲ੍ਲਵੈਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾਂ ਸ੍ਵੇਦਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨||
Adhikarana kRucCronmIle dAhakarma (3) · Śloka 3
ਏਵਮਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਮੁਦ੍ਗਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੈਃ ਪਦੈਰਗ੍ਨਿਨਾ ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਹਂ ਬਿਨ੍ਦੁ ਭਿਰਾਚਰੇਤ੍||੩||
एवमशान्तौ मुद्गमात्रान्तरैः पदैरग्निना त्वग्दाहं बिन्दु भिराचरेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਕਤੇਪ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਮਗ੍ਨਿਨਾ ਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਭਿਰ੍ਮੁਦ੍ਗਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੈਃ ਪਦੈਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਹਮਾਚਰੇਤ੍| ਬਿਨ੍ਦੁਭਿਰਿਤਿ ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਹਕਰਣੇ ਸ਼ਰਾਦੀਨਾਂ ਮੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋਰ੍ਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਕਤਿਰ੍ਦਾਹੋ ਯੋਜ੍ਯੋ ਮੁਦ੍ਗਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਵ੍ਯਵਹਿਤੈਃ ਪਦੈਰਿਤਿ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍||੩||
Adhikarana kumBIkAcikitsA (4) · Śloka 4
ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਪਿਟਕਾਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨਾਨੁਪ੍ਰਤਿ ਸਾਰ੍ਯ ਪਟੋਲਾਮਲਕਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸੇਚਯੇਦ੍ ਘਤੇਨ ਚ||੪||
कुम्भीकापिटकासु वर्त्म लिखित्वा सैन्धवेनानुप्रति सार्य पटोलामलकमधुकक्वाथेन सेचयेद् घृतेन च||४||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਮਿਸਵਾਤਹਤੌ ਵਰ੍ਜਯੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਕੁਮ੍ਭੀਕਾਖ੍ਯਾਸੁ ਪਿਟਕਾਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਭੀ ਰੇਖਾਭਿਃ ਸਮਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਪਟੋਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਘਤੇਨ ਚ ਸੇਕਂ ਚ||੪||
Adhikarana pittaraktokliShTayoshcikitsA (5) · Śloka 5
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਯੋਰ੍ਮਧੁਰੌਸਧਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚੈਨਂ ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਕ੍ਵਾਥਵਤਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਲ੍ਕੇਨ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਚੂਰ੍ਣੇਨ| ਚਨ੍ਦ ਨੋਸ਼ੀਰਮਧੁਕਮਦ੍ਵੀਕਾਪੁਨਰ੍ਨਵਬਹਤੀਮਲਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਨਾਵਯੇਤ੍| ਲਿਖਿਤੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤੇ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਮ੍| ਚਨ੍ਦਨਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਪਰਿਸੇਕਃ| ਸ਼ੀਤਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਲੇਪਃ||੫||
पित्तरक्तोत्क्लिष्टयोर्मधुरौषधसिद्धेन सर्पिषा स्निग्धस्य सिरां विध्येत्| विरेचयेच्चैनं त्रिवृत्क्वाथवता त्रिफला कल्केन| त्रिफलाक्वाथयुक्तेन वा ब्राह्मीचूर्णेन| चन्द नोशीरमधुकमृद्वीकापुनर्नवबृहतीमलसिद्धं तैलं नावयेत्| लिखिते च वर्त्मनि स्रुतरक्ते यष्ट्याह्वनिर्यूहेण प्रक्षालनम्| चन्दनशृतं पयः परिषेकः| शीतस्निग्धाश्च शिरोवक्त्रलेपः||५||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਕ੍ਤ੍ਰਲੇਪਾਨ੍ਤਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਲਾਘਵਾਯ ਕ੍ਰਮਭਙ੍ਗਃ|| ੫||
Adhikarana pakShmashAtacikitsA (6) · Śloka 6
ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤੇ ਰੋਮਕੂਪਾਨ੍ ਸੂਚ੍ਯਗ੍ਰੇਣ ਕੁਟ੍ਟਯੋਜ੍ਜਲੌਕੋਭਿਰ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍| ਪਯਸੇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਵਾ ਵਮਨਮ੍| ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਸ੍ਕਨ੍ਧ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਾਵਨਮ੍| ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਂ ਰੋਹਿਤਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਂ ਚ ਕਾਕਸ਼ੋਣਿਤਭਵਿਤਮਨ੍ਤਰ੍ਧੂਮਂ ਦਗ੍ਧਂ ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਂ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਸੁਰਸਾਰਸੈਃ| ਤਾਮ੍ਰੇ ਦਸ਼ਾਹਂ ਪਰਮਂ ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍||੬||
पक्ष्मशाते रोमकूपान् सूच्यग्रेण कुट्टयोज्जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| पयसेक्षुरसेन वा वमनम्| स्वादुशीतस्कन्ध साधितं सर्पिर्नावनम्| काकजङ्घां रोहितमत्स्यमांसं च काकशोणितभवितमन्तर्धूमं दग्धं चूर्णाञ्जनं कुर्यात्| सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||६||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਸੂਚ੍ਯਗ੍ਰਂ ਸੂਚਿਪ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤੇਨਾਘਾਤੈਃ ਕੁਟ੍ਟਯਤ੍ ਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਰੋਮ੍ਣਾਂ ਸੁਸਿਰਾਣਿ ਤੁਦੇਤ੍| ਪਯਸੇਕ੍ਸੁਰਸੇਨ ਵਾ ਵਮਨਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨੇਤਯਰ੍ਥਾਤ੍ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਃ| (ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯੇਤਿ| ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਂ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਮੌਸਧਂ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਸਾਰਸੈਃ ਸੁਰਸਾਯਾਸ੍ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸੈਃ ਸਹ ਤਾਮ੍ਰੇ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ ਦਸ਼ਾਹਂ ਦਸ਼ ਦਿਵਸਾਨ੍ ਦਸ਼ਾਹਮਿਤ੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ| ਭਵਯੇਤ੍ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਪੁਸ੍ਪਕਾਸੀਸਂ ਪੁਤ੍ਰਞ੍ਚਾਰੀਤਿ ਭਾਸਾਯਾਮ੍| ਤਤ੍ ਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤੇ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਞ੍ਜਨਮ੍ ) ||੬||
Adhikarana pothakIcikitsA (7) · Śloka 7
ਪੋਥਕੀਰ੍ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸੈਨ੍ਧਵਮਾਗਧਿਕਾਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਚੋਸ੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਖਦਿਰਸਾਰਾਢਕੀਸ਼ਿਗ੍ਰੁਪਤ੍ਰਕ ਸਾਯੇਣ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚਾਮ੍ਰਜਮ੍ਬੂਪ੍ਰਵਾਲਕ੍ਵਾਥੇਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਖਦਿਰਸਾਰੋਦਕੇਨ ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤੇਨ| ਵਿਡ ਙ੍ਗਲਾਕ੍ਸਾਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਗ੍ਗੈਰਿਕਾਲਮਨੋਹ੍ਵਾਚੂਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੋਞ੍ਜਨਮ੍||੭||
पोथकीर्विलिख्य शुण्ठीसैन्धवमागधिकाचूर्णैः प्रतिसार्य प्रक्षाल्य चोष्णाम्भसा खदिरसाराढकीशिग्रुपत्रक षायेण सेचयेत्| ततश्चाम्रजम्बूप्रवालक्वाथेनाऽश्च्योतनम्| त्रिफलाखदिरसारोदकेन वा मधुसंयुक्तेन| विड ङ्गलाक्षादार्वीत्वग्गैरिकालमनोह्वाचूर्णः क्षौद्रान्वितोऽञ्जनम्||७||
🔊 Audio coming soon
ਪੋਥਕੀਰ੍ਵਿਲਿਖ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਖਦਿਰਸਾਰਃ ਖਦਿਰਕਾਸ੍ਠਂ| ਆਢਕੀ ਤੁਵਰੀ| ਆਮ੍ਰਃ ਸਹਕਾਰਃ| ਜਮ੍ਬੂਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਸ੍ਤਯੋਃ ਪ੍ਰਵਾਲਾਨਾਮ੍ ਕ੍ਵਾਥੇਨ| ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਚੂਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੋਞ੍ਜਨਮ੍||੭||
Adhikarana pothakIcikitsAvisheShaH (8) · Śloka 8
ਏਵਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼ਮੇ ਜਲੌਕਸੋ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਾ ਲੇਖਯੇਤ੍| ਪਰਿਸੇਕਞ੍ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਧੁਕਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਕਸਾਯੇਣ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਮੁਸ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕਪਿਤ੍ਥਪਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ||੮||
एवमप्यनुपशमे जलौकसो योजयेत्| पुनः पुनर्वा लेखयेत्| परिषेकञ्च त्रिफलामधुकद्विहरिद्राकषायेण मधुयुक्तेन कुर्यात्| मुस्तशर्कराकपित्थपत्राम्बुना वा||८||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਕਤੇਪ੍ਯਨੁਪਸ਼ਮੇ ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਜਲੌਕਸੌ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਤਾਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਮਹਪਰੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾ ਪਿਣ੍ਡਹਰਿਦ੍ਰਾ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚ| ਮੁਸ੍ਤਾਦ੍ਯਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਪਿਤ੍ਥੋ ਦਧਿਤ੍ਥਃ||੮||
Adhikarana kaPotkliShTavartmacikitsA (9) · Śloka 9
ਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵਕਾਸੀਸਪਿਪ੍ਪਲੀਮ ਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਰਸਾਞ੍ਜਨਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਧੁਮਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਕਫਘ੍ਨਾਨਿ ਚ ਵਮਨਧੂਮਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਯਾਹਾਰਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਕ੍ਲੇਦੇ ਕਾਸੀਸਲਵਣਸੁਮਨੋਮੁਕੁਲਰਸਾਞ੍ਜਨੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰਞ੍ਜਨਮ੍||੯||
कफोत्क्लिष्टं वर्त्म लिखित्वा सैन्धवकासीसपिप्पलीम नश्शिलारसाञ्जनचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| कफघ्नानि च वमनधूमनावनाञ्जनान्याहारविधिश्च वर्त्मोपक्लेदे कासीसलवणसुमनोमुकुलरसाञ्जनैर्वर्त्तिरञ्जनम्||९||
🔊 Audio coming soon
ਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਇਤਿ ਚੂਰ੍ਣੈਰਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਮਵਿਵਕ੍ਸਿਤਮ੍| ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਕ੍ਲੇਦਃ ਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟ ਏਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ||੯||
Adhikarana lagaNacikitsA (10) · Śloka 10
ਲਗਣਂ ਕਫੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਵਤ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਅਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਦਾਹੋ ਵਮਨਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਨਿਮ੍ਬਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਦੇਵ ਦਾਰੁਵਿਡਙ੍ਗਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਤ੍ਰਿਫਲਾਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਨਾਵਯੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਵਪੀਡਾਞ੍ਜਨਕਵਲਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦੁਸ੍ਣੋ ਪਚਾਰਂ ਚ||੧੦||
लगणं कफोत्क्लिष्टवत् साधयेत्| अशाम्यत्यग्निना दाहो वमनं विरेचनं च| पिप्पलीमधुकनिम्बज्योतिष्मतीदेव दारुविडङ्गप्रियङ्गुत्रिफलाकुष्ठशताह्वासैन्धवैः सिद्धं तैलं नावयेत्| तीक्ष्णावपीडाञ्जनकवलांश्च विदध्यादुष्णो पचारं च||१०||
🔊 Audio coming soon
ਲਗਣਮਿਤਿ| ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ ਕਙ੍ਗੁਣਿਕਾ| ਅਵਪੀਡਾਦਿਕਂ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤ ਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ੧੦||
Adhikarana utsa~gginIcikitsA a~jjananAmikAcikitsA ca (11) · Śloka 2
ਉਤ੍ਸਙ੍ਗਪਿਟਕਾਮਞ੍ਜਨਨਾਮਿਕਾਂ ਚ ਭਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਚੋ ਲ੍ਲਿਖਿਤਾਂ ਤਗਰੈਲਾਸੈਨ੍ਧਵਨੋਪਾਲੀਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਸਾ ਰਯੇਤ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਮਧੁਕਪਟੋਲਲੋਧ੍ਰਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਪਰਿਸੇਕਃ||੨||
उत्सङ्गपिटकामञ्जननामिकां च भित्वा निष्पीड्य चो ल्लिखितां तगरैलासैन्धवनोपालीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसा रयेत्| हरिद्रामधुकपटोललोध्रः समाक्षिकः परिषेकः||२||
🔊 Audio coming soon
ਉਤ੍ਸਙ੍ਗਪਿਟਿਕਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਭੇਦਃ ਕਾਣ੍ਡਵਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਨਿਕ੍ਸੇਪਃ| ਨੇਪਾਲੀ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਲ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍||੧੧||
Adhikarana bisavartmAdiShu cikitsA (12) · Śloka 12
ਬਿਸਵਰ੍ਤ੍ਮਾਦਿਸੁ ਬਹਲਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਤੇਸੁ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍| ਬਿਸਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋਸ੍ਤਥਾਨੁਪਸ਼ਮੇਗ੍ਨਿਨਾ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਦਹਨਮ੍||੧੨||
बिसवर्त्मादिषु बहलवर्त्मान्तेषु सैन्धवं प्रतिसारणम्| बिसश्लिष्टवर्त्मनोस्तथानुपशमेऽग्निना क्षारेण वा दहनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਬਿਸਵਰ੍ਤ੍ਮਾਦਿਸ੍ਵਿਤਿ ਸਪ੍ਤਸੁ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸੋ ਵਿਸਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਯੋਃ| ਤਥੇਤਿ ਸੈਨ੍ਧਵਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣੇਨਾਨੁਪਸ਼ਮੇ ਅਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਯੋਰਨ੍ਯਤਰੇਣ ਦਹਨਮ੍||੧੨||
Adhikarana kukUNakacikitsA (13) · Śloka 13
ਕੁਕੂਣਕੇ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਤ੍ਰਿਫਲਾਖਦਿਰਮੂਲਕਲ੍ਕਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਪਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵਸਰ੍ਸਪੋਪਕੁਲ੍ਯਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਵ ਤੋਸ੍ਣੋਮ੍ਭਸਾ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਭਾਯਾਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਤਨੌ ਚਾਸ੍ਯਾ ਮਾਗਧਿਕਾਮੁਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਰਜਨੀਕਲ੍ਕੇ ਨਾਲਿਪ੍ਯੋਦ੍ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਸਘਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ| ਪਾਯਯੇਚ੍ਚੈਨਾਂ ਪਟੋਲਮੁਸ੍ਤਮਦ੍ਵੀਕਾਗੁਡੂਚੀਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਮ੍| ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਰ੍ਯਾਮਲਕ੍ਯਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਜਮ੍ਬੂਪਲ੍ਲਵਕ੍ਵਾਥੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਯੇਤ੍| ਜਲੌਕੋਭਿਰ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ੍| ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਤੁ ਕੁਸ੍ਠਗੁਡੂਚੀਕਲ੍ਕੋ ਦਕੇਨ ਸਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪਰਿਸੇਕੋ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਟੁਤੈਲੇ ਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਪਾਠਾਕਲ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਯਾਰ੍ਜੁਨਬਿਲ੍ਵਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਮਾਰ੍ਕ ਵਤਕ੍ਕਾਰੀਸੈਰ੍ਯਕਕਾਰ੍ਪਾਸੀਮਾਲਤੀਪਤ੍ਰਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਸੇਚਯੇਤ੍| ਮਰਿਚਵਿਡਙ੍ਗਹਰਿਦ੍ਰਾਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ਃ| ਮੂਰ੍ਵਾਤਾਮ੍ਰਰਜਸੀ ਸ੍ਤਨ੍ਯਪਿਸ੍ਟੇ ਪਿਣ੍ਡਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ਼ਙ੍ਖਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ ਸੈਨ੍ਧਵਰਸਾਞਨਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ| ਲੋਹਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾਮਦਃ ਕਪਾਲੇਨੇਕਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਾਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਲਾਕ੍ਸਾਵੇਲ੍ਲਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਗੈਰਿਕਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰ੍ਵਾ| ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੈਰੁਪਪਾਦਯੇਤ੍||੧੩||
कुकूणके निम्बपत्रत्रिफलाखदिरमूलकल्कविपक्वं सर्पिर्धात्री पाययित्वा सैन्धवसर्षपोपकुल्यायष्ट्याह्वव तोष्णोम्भसा वामयेत्| पिप्पलीद्राक्षाभायानिर्यूहेण विरेचयेत्| स्तनौ चास्या मागधिकामुस्ताद्विरजनीकल्के नालिप्योद्वर्तयेत्| धूपयेच्च सघृतैः सिद्धार्थकैः| पाययेच्चैनां पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलाकषायम्| बालस्य वर्त्मनी लिखित्वा मधुसैन्धवरसाञ्जनैः प्रति सार्यामलक्यश्मन्तकजम्बूपल्लवक्वाथेन प्रक्षालयेत्| जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| वेदनायां तु कुष्ठगुडूचीकल्को दकेन सगुडक्षौद्रेण परिषेको मूर्धानं चास्य कटुतैले नाभ्यज्य पाठाकल्केन प्रलिप्यार्जुनबिल्वनिर्गुण्डीमार्क वतक्कारीसैर्यककार्पासीमालतीपत्रनिर्यूहेण सेचयेत्| मरिचविडङ्गहरिद्राकल्कसिद्धं तैलं प्रतिमर्शः| मूर्वाताम्ररजसी स्तन्यपिष्टे पिण्डाञ्जनम्| शङ्खमनश्शिला सैन्धवरसाञनक्षौद्रैर्वा रसक्रिया| लोहशिवाटिकामृदः कपालेऽनेकशः प्रतप्ताः स्तन्येन निर्वापिताः श्लक्ष्णचूर्णमञ्जनम्| लाक्षावेल्लमनःशिलालगैरिकदार्वीत्वग्भिर्वा| पुनः पुनश्च धात्रीं वमनविरेचनैरुपपादयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਕੁਕੂਣਕਨਾਮ੍ਨਿ ਰੋਗੇ ਬਾਲਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਦਿਨਾ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਨੋਸ੍ਣਾਮ੍ਭਸਾ ਵਮਨਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇਣ ਵਿਰੇਚਨਂ ਚੋਚ੍ਯਮਾਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤਨੌ ਮਾਗਧਿਕਾਦਿਭਿਰਾਲਿਪ੍ਯੋਦ੍ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਸਘਤੈਰ੍ਘਤਸਹਿਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਰ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਃ ਸਰ੍ਸਪਃ| ਏਨਾਂ ਧਾਤ੍ਰਿਂ ਪਟੋਲਾਦਿਕਸਾਯਂ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਇਤਿ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਾਲੋਪਕਾਰਾਯ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਬਾਲਸ੍ਯੇਤਿ| ਪਰਂ ਤੁ ਬਾਲਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਲੇਖਨਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨ ਜਲੌਕਸੋ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਵੇਦਨਾਯਾਂ ਰੁਜਾਯਾਮਰ੍ਥਾਦਿਤਿਮਾਤ੍ਰਾਯਂ ਤੁ ਬਾਲਸ੍ਯ ਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਹਿਤੇਨ ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਕਲ੍ਕੋਦਕੇਨ ਪਰਿਸੇਕਃ| ਅਸ੍ਯੇਤਿ ਬਾਲਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂਸ਼ਿਰਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕਾਤੁਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਰ੍ਸਪਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮਰਿਚਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਤਿਮਰ੍ਸ਼ੋ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਾਞ੍ਜਨਂ ਵਰ੍ਤਿਃ| ਦ੍ਰਵਘਸ੍ਟਾ ਰਸਕ੍ਰਿਯਾ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋਦ੍ਰਵਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਲੋਹਮਯਃ| ਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ| ਮਤ੍ ਗੈਰਿਕਮ੍||੧੩||
Adhikarana pakShmoparodhacikitsA (14) · Śloka 14
ਪਕ੍ਸ੍ਮੋਪਰੋਧੇ ਸਮੁਪਚਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਲੇਖਨੇਨੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣੇਨ ਸਸ਼ੋਫਂ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕਕਵਲਵਮਨੈਰ੍ਯਾਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇਸੁ ਤੁ ਰੋਮਸੁ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਸਹਿਸ੍ਣੋਰ੍ਭ੍ਰੁਵੋਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਪਕ੍ਸ੍ਮਾਨ੍ਤਾਦ੍ਭਾਗਮੇਕਂ ਸਮੁਤ੍ਸਜ੍ਯ ਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਤਦਾਕਤਿ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛੇਦਯੇਦਾੜ੍ਦ੍ਰਵਾਸਸਾ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਨੁਭੂਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਕ੍ਸੌਮਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਾਲੇਨ ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਰਯਾ ਸੂਚ੍ਯਾ ਮੁਦ੍ਗਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੈਃ ਪਦੈਃ ਸੀਯੇਤ੍| ਤਤੋਸ੍ਯ ਲਲਾਟੇ ਪਟ੍ਟਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਨ੍ਸੀਵਨਸੂਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸੂਚੀਪਦੈਰ੍ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲ ਥਮਾਸਜ੍ਜੇਤ੍| ਸ਼ਤਧੌਤਘਤੇਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਕਵਲਿਕਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਚੈਤਦ੍ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਵ੍ਰਣਵੇਦਨਾਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧੇਨ ਯਸ੍ਟੀ ਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਰਿਸੇਕੋ ਵਟਾਦਿਕਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸੀਰਾਃ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਸ੍ਠੇ ਵਾਹਨਿ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦੇਸੁ ਸੀਵਨਸੂਤ੍ਰਮਵਲਮ੍ਬਕਾਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਪਨਯੇਤ੍| ਵ੍ਰਣਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣ ਗੈਰਿਕਰਜਸਾਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚਾਵਚਾ ਰਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇ ਤੁ ਸੂਤ੍ਰੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਮਦੁਃ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਚ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਵਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਦੋਸੋਪਹਤਾਂ ਵਲੀ ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਤਮ੍ਬੁਰੂ ਵਕ੍ਰਕੁਸ਼ਾਭਯਾਵੀਜਾਨ੍ਯਤਮਕਲ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਦਹੇਤ੍ਤਪ੍ਤਯਾ ਵਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ| ਉਪਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਤੁ ਲਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਲਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ੇਨੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਤਨੁਸੂਚ੍ਯਗ੍ਰੇਣਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੇਨ ਰੋਕੂਪਾਨ੍ ਦਹੇਤ੍| ਤਤਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪਰਿਸੇਕੋ ਨਾਵਨਂ ਚ||੧੪||
पक्ष्मोपरोधे समुपचितं वर्त्म लेखनेनोत्क्लिष्टं रक्तं विस्रावणेन सशोफं शिरोविरेककवलवमनैर्यापयेत्| प्रवृद्धेषु तु रोमसु विशुद्धदेहस्य सहिष्णोर्भ्रुवोऽधस्ताद् द्वौ भागौ पक्ष्मान्ताद्भागमेकं समुत्सृज्य यवमात्रं तदाकृति तिर्यक् छेदयेदाऱ्द्रवाससा च रक्तं गृह्णीयात्| ततस्तनुभूते रक्ते क्षौमसूत्रेण बालेन वा धनुर्वक्रया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः सीयेत्| ततोऽस्य ललाटे पट्टं बद्ध्वा तन्सीवनसूत्रं तत्र सूचीपदैर्नातिगाढश्ल थमासज्जेत्| शतधौतघृतेन चास्य सक्षौद्रेण कवलिकां दद्यात्| न चैतद् बध्नीयात्| व्रणवेदनायां वस्त्रबद्धेन यष्टी मधुकचूर्णेन संस्कृतं सर्पिः परिषेको वटादिकषायाश्च सक्षीराः| पञ्चमे षष्ठे वाहनि स्थिरीभूतेषु शस्त्रपदेषु सीवनसूत्रमवलम्बकाच्छित्वाऽपनयेत्| व्रणं च स्वर्ण गैरिकरजसाऽवचूर्णयेत्| तीक्ष्णनस्याञ्जनानि चावचा रयेत्| अत्युत्क्षिप्ते तु सूत्रे श्वयथुः स्यात्| तत्र मृदुः स्वेदः स्नैहिकं च नस्यम्| निर्भुज्य वा वर्त्मदोषोपहतां वली विलिख्य तम्बुरू वक्रकुशाभयावीजान्यतमकल्केन प्रतिसारयेत्| क्षारेण वा दहेत्तप्तया वा शलाकया| उपपक्ष्माणि तु लाक्षारसेन लक्षयित्वा सन्दंशेनोद्धृत्य तनुसूच्यग्रेणाग्निवर्णेन रोकूपान् दहेत्| ततश्च पूर्ववत् परिषेको नावनं च||१४||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਸ੍ਮੋਪਰੋਧੇ ਸਮੁਪਚਿਤਾਦਿਰੂਪੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਲੇਖਨਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇਸੁ ਤੁ ਰੋਮਸੁ ਪਕ੍ਸ੍ਮੋਪਰੋਧੇ ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਾਨਾਂ ਭ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚ ਯਦਨ੍ਤਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗੈਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਮ੍| ਤਤੋ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਭ੍ਰੁਵੋਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਯਵਾ ਕਤਿਂ ਚ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਛੇਦਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰਵਾਸਸਾ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਤਨੁਭੂਤੇਸ੍ਰੋ ਵਹਨੇਨ ਸ੍ਵਲ੍ਪੀਭਵਤਿ| ਧਨੁਰ੍ਵਕ੍ਰਾ ਸੂਚੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਾਵੁਕ੍ਤਾ| ਏਵਂ ਸ੍ਯੂਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਵ੍ਰਣੇ ਯਤ੍ਸੀਵਨਸੂਤ੍ਰਂ ਤਚ੍ਛਿਰਸਿ ਪਥਗ੍ਬਦ੍ਧਂ ਪਟ੍ਟਂ ਸੀਵਨ੍ਯਾ ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲਥਮਾਸਞ੍ਚੇਤ੍| ਚਿਰਗਹੀਤੇ ਚ ਸੂਤ੍ਰੇ ਕਵਲਿਕਾਂ ਚੈਲਖਣ੍ਡਿਕਾਂ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯੋਪਰਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਏਤਿਦਿਤਿ ਪ੍ਰਕਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ| ਵਟਾਦਿਕਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸੀਰਾਃ ਪਰਿਸੇਕਾ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਵਲਮ੍ਬਕਂ ਸ਼ਿਰਃ ਪਟ੍ਟਕਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਤਯਾ ਸੀਵਨਸੂਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸਞ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕੋ ਗੈਰਿਕਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲਥਮਾਸਞ੍ਜੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਤਸ੍ਤਦਨ੍ਯਥਾਤ੍ਵੇ ਦੋਸਮਾਹ| ਸੂਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਤ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇ ਸਤਿ ਗਾਢਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰੇਤਿ ਸ਼੍ਵਯਥੌ| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਨਸ੍ਯਂ ਨਸ੍ਯਵਿਧਾਵੁਕ੍ਤਮ੍| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯੇਤ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਯ| ਦੋਸੋਪਤਪ੍ਤਾ ਵਲੀ ਸ਼੍ਵਯਥੁਕਾਰਣਾਧਿਸ੍ਠਿਤਮਾਂਸਰਾਜਿਃ| ਉਪਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਪਕ੍ਸ੍ਮੋਪਰੋਧੇ ਤਾਨਿ ਲਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਯਾਵਕੇਨ ਲਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸਾਭਿਜ੍ਞਾਨੀਕਤ੍ਯ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤਿ ਵ੍ਰਣਵਤ੍||੧੪||
Adhikarana alajyarbudayoshcikitsA (15) · Śloka 15
ਬਾਹ੍ਯਾਲਜੇਰ੍ਭਿਨ੍ਨਲਿਖਿਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾ ਦਾਹੋ ਵ੍ਰਣਵਚ੍ਚੋਪਚਾਰਃ| ਅਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਮੂਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਲਿਖਿਤਪ੍ਰਤਿਸਾਰਿਤਸ੍ਯ ਚੇਤਿ| ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਵਾਤੇਧਿਸ੍ਠਿਤਸ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੋਤ੍ਤਾਨਸ਼ਾਯਿਨਃ| ਬਹਿਃ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਤਪ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਵਾਸਸਾ| ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਤਂ ਵਾਮਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲੀਧਤਮ੍| ਨ ਸ੍ਰਂਸਤੇ ਚਲਤਿ ਵਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮੈਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤਃ| ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣ ਤਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਾਙ੍ਕਿਤਮ੍| ਲਿਖੇਤ੍ਤੇਨੈਵ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਾਕਸ਼ੋਫਾਲਿਕਾਦਿਜੈਃ| ਫੇਨੇਨ ਤੋਯਸ਼ਸ਼ੋਰ੍ਵਾ ਪਿਚੁਨਾ ਪ੍ਰਮਜਨ੍ਨਸਕ੍| ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਕ੍ਤੈਰਨੁ ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯੋਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ| ਘਤੇਨ ਸਿਕ੍ਤਮਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਦਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡੀ ਚ ਯਵਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਸੇਕਂ ਯਥਾਯਥਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਨਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਮੁਞ੍ਚੇਦੇਵਾਹ੍ਨਿ ਪਞ੍ਚਮੇ||੧੫||
बाह्यालजेर्भिन्नलिखितस्य क्षारेणाग्निना वा दाहो व्रणवच्चोपचारः| अर्बुदस्य च स्विन्नस्यामूलच्छिन्नस्य लिखितप्रतिसारितस्य चेति| भवन्ति चात्र निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः| मण्डलाग्रेण तर्त्तिर्यक्कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः| फेनेन तोयशशोर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्वा पिण्डी च यवसक्तुभिः| तृतीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे||१५||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਹ੍ਯਾਲਜੇਰ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਅਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਦਿਰੂਪਸ੍ਯ ਸਤੋ ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਚਾਰ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਗਤਾਨੁਗਤਿਕਾ| ਨਿਵਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਰ੍ਬੁਦਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ੍ਵੇਦਾਦਿਬਿਧਾਨਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਤਵਮਨਵਿਰੇਚਨਸ੍ਯ ਨਿਵਾਤੇ ਵਾਤਰਹਿਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਆਪ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਪੁਰੁਸੈਰਧਿਸ੍ਠਿਤਸ੍ਯਾਲਮ੍ਬਿਤਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਾਨਸ਼ਾਯਿਨਃ ਕਤੋਤ੍ਤਾਨਸ਼ਯਨਸ੍ਯਾਦਾਵੇਵ ਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਤਪ੍ਤੇਨ ਵਾਸਸਾ ਬਹਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਿਲਾਯਨਾਰ੍ਥਮੇਤਤ੍| ਤਤੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਕੁਟਿਲੀਕਤ੍ਯ ਵਾਹ੍ਯਤੋ ਵਿਕਾਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾਮਹਸ੍ਮਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਙ੍ਗੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਧਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਏਵਂ ਚ ਧਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਹਸ੍ਤਾਨ੍ਨ ਸ੍ਰਂਸਤੇ| ਨ ਵਾ ਚਲਤਿ| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨ ਮਣ੍ਡਲਾਘ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਯਾਮਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਦਾਙ੍ਕਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵ੍ਰਣਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰੇਣੈਵ ਲਿਖੇਤ੍| ਮਣ੍ਡਲਾਗ੍ਰਂ ਨਾਮ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧੌ| ਅਥਵਾ ਸ਼ਾਕਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਤਰੋਃ ਪਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਫਾਲਿਕਾਦਿਪਰੁਸਪਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਤੋਯਰਾਸ਼ੋਃ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਫੇਨੇਨ ਵਾ ਲਿਖੇਤ੍| ਪਿਚੁਨਾ ਕਾਰ੍ਪਾਸਚੁਲੁਕੇਨੋਤ੍ਪਨ੍ਨਮਸਕ੍ ਪ੍ਰਮਜਨ੍| (ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾ ਲੇਖਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵੇ ਤਦੁਪਾਯਮਾਹ-ਪਿਚੁਨਾਸਕ੍ ਪ੍ਰਮਜਨ੍ਨਿਤਿ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਖਣ੍ਡੇਨਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣਾਸਜਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍)| ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਚ ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰੁਦ੍ਧੇ ਸਕ੍ਸੌਰ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵਮੁਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰ੍ਦੋਸਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣੇਤਿ ਯਥਾਸ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਅਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤੇਨ ਸਿਕ੍ਤਂ ਮਧੁਸਹਿਤਸਰ੍ਪਿਸਾ ਚਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਵਸਕ੍ਤੁਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੀ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਵਰ੍ਤਿਤਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਣਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਵਪਿਣ੍ਡ੍ਯਾ ਸਹ ਵਰ੍ਤ੍ਮਵ੍ਰਣਬਨ੍ਧਃ ਸੁਕਰੋ ਭਵਤਿ| ਤਤੀਯੇਹ੍ਨਿ ਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋ ਯਥਾਯਥਂ ਦੋਸਾਦ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਸੇਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਿਤ੍ਯੇਵਕਾਰਾਲ੍ਲਭ੍ਯਤੇ| (ਅਨੁ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਮੁਸ੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ਸੁਖੋਸ੍ਣਜਲੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਘਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਿਕ੍ਤਂ ਕਤਪਰਿਸੇਕਂ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਮਧੁਸਹਿਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਵਸਕ੍ਤੁਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੀ ਚ ਦਤ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਯਵਸਕ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਂ ਚ ਨਿਮ੍ਨਤਾਜਨਿਤਸ਼ੈਰ੍ਥਿਲ੍ਯਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ| ਉਕ੍ਤਞ੍ਚ- ਯਵਾਨਾਂ ਸਕ੍ਤੁਭਿਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤੈਃ| ਵਰ੍ਤ੍ਮਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਿਣ੍ਡੀਂ ਚ ਦਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨਾਮਾਚਰੇਤ੍|| ਇਤਿ| ਉਭਯੋਰਪਿ ਕਰ੍ਣਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਾਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗੇਧੋਭਾਗੇ ਚ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਭਾਗਗਤੇਨ ਦ੍ਵਿਮੁਖੇਨ ਚੈਲਖਣ੍ਡੇਨ ਪਸ੍ਠੇ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ਤਤੀਯੇ ਦਿਵਸੇ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨੋ ਯਥਾਯਥਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪਰਿਸੇਕਂ ਘਤਕ੍ਸੀਰਸ੍ਵਰਸਕਸਾਯਾਦਿਭਿਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਤੁਰ੍ਥਦਿਵਸੇ ਨਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨਸ੍ਯਮਾਦਿਰ੍ਯੇਸਾਂ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਧੂਮਕਵਲਗਣ੍ਡੂਸਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਪਞ੍ਚਮਦਿਵਸੇ ਮੋਕ੍ਸਯੇਦੇਵ| ਪੁਨਰ੍ਨ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਅਤ੍ਰੈਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਤਤੀਯੇਹਨਿ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਸੇਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚ ਸੂਚਿਤਮ੍)|| ੧੫||
Adhikarana sulikhitavartmalakShaNam (16) · Śloka 16
ਸਮਂ ਨਖਨਿਭਂ ਸ਼ੋਫਕਣ੍ਡੂਘਰ੍ਸਾਦ੍ਯਪੀਡਿਤਮ੍| ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ...................||੧੬||
समं नखनिभं शोफकण्डूघर्षाद्यपीडितम्| विद्यात् सुलिखितं वर्त्म ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਲਿਖਿਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਚ੍ਚ ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਤਸ੍ਤਲ੍ਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਸਮਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਂ ਸ਼ੋਫਾਦ੍ਯਪੀਡਿਤਂ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸੁਲਿਖਿਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍||੧੬||
Adhikarana asamyaglikhite kriyA ati lekhane upacArAshca (17) · Śloka 17
.............................. ਲਿਖੇਦ੍ਭੂਯੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ| ਰੁਕ੍ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ਤਨਸ੍ਰਂਸਨਾਨ੍ਯਤਿਲੇਖਨਾਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਕਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਸ੍ਟੋ ਵਾਤਹਰਃ ਕ੍ਰਮਃ| ਅਭ੍ਯਜ੍ਯ ਨਵਨੀਤੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਧ੍ਰਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਕਲ੍ਕੇਨ ਪੁਟਪਾਕਂ ਪਚੇਤ੍ਤਤਃ| ਸ੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਿਤਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪੋਟ੍ਟਲੀਕਤਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਛਗਲ੍ਯਾ ਵਾ ਮਦਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਸੇਚਨਮ੍| ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਕਲ੍ਕੇਨ ਲਿਪ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਰਿਸ੍ਕਤਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰੇਤਿਲਿਖਿਤੇ ਮਦਿਤਂ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ| ਕੇਵਲੇਨਾਪਿ ਵਾ ਸੇਕਂ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਸ਼ਿਨਃ||੧੭||
.............................. लिखेद्भूयो विपर्यये| रुक्पक्ष्मवर्त्मशतनस्रंसनान्यतिलेखनात्| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतलोध्रं प्रलेपयेत्| एरण्डमूलकल्केन पुटपाकं पचेत्ततः| स्वित्रं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोट्टलीकृतम्| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| शालितण्डुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१७||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਯ ਤੁ ਸੁਲਿਖਿਤਲਕ੍ਸਣਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਭੂਯੋ ਲਿਖੇਤ੍| ਨ ਤ੍ਵਤਿ| ਅਤੋਤਿਲਿਖਿਤਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਰੁਗਾਦਿਕਮਤਿਲੇਖਨਾਦ੍ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਰਾਤਿਲੇਖਨਾਦ੍ਰੁਗਾਦਿਕੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਰ੍ਵਾਤਹਰਃ ਕ੍ਰਮ ਇਸ੍ਟਃ| ਅਭ੍ਯਜ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਧ੍ਰਪੁਟਪਾਕਵਿਧਾਨਮ੍| ਪੋਟ੍ਟਲੀ ਪ੍ਰਸੇਵਿਕਾ ਤਦ੍ਭਾਵਮਾਪਾਦਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਦਿਤਮ੍| ਤਦੇਵ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਧ੍ਰਮੇਰਣ੍ਡਮੂਲਕਲ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾ ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਕਲ੍ਕੇਨ ਲਿਪ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ ਪਰਿਸ੍ਕਤਂ ਨਵਨੀਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਾ ਪੋਟ੍ਟਲੀਕਰਣਾਨ੍ਤੇਨ ਕਤਸਂਸ੍ਕਾਰਮਨੁ ਚ ਦਧਿਮਸ੍ਤੁਨਾ ਮਦਿਤਮਤਿਲਿਖਿਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਨੇਤ੍ਰਸੇਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲਾਸ਼ਿਨਃ ਸਤਃ ਕੇਵਲੇਨੈਵ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸੇਚਨਮ੍||੧੭||
Adhikarana BedanaM taduttarakarma ca (12) · Śloka 12
ਭੇਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬਿਭਿਦ੍ਯ ਕਠਿਨੋਨ੍ਨਤਾਨ੍| ਨਿਸ੍ਪੀਡਯੇਦਨੁ ਵਿਧਿਃ ਸ਼ੇਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧੮|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||
भेद्यांस्तु व्रीहिवक्त्रेण बिभिद्य कठिनोन्नतान्| निष्पीडयेदनु विधिः शेषः स्यात्तत्र पूर्ववत्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग प्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ਭੇਦ੍ਯਾਨ੍ ਲਗਣਾਦੀਨਲਜ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ ਕਠਿਨਾਨੁਨ੍ਨਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਬਿਭਿਦ੍ਯ ਨਿਸ੍ਪੀਡਯੇਤ੍| ਅਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛੇਸੋ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਾਦਿਃ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ||੧੮|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ- ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੨||