Adhikarana atha vartmarogapratiShedho nAma dvAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ವರ್ತ್ಮರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಉಕ್ತಕ್ರಮೇಣೈವ ವರ್ತ್ಮರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮಾರಭತೇ||೧||
Adhikarana kRucCronmIle auShadham (2) · Śloka 2
ಕೃಚ್ಛ್ರಬೋಧೇ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಕಲ್ಕಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಂ ಶರ್ಕ ರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ರಾತ್ರೌ ಪಾಯಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಂಶ್ಚ ನಸ್ಯಧೂಮಾಞ್ಜನತರ್ಪ ಣಪುಟಪಾಕಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ವಾತಹರದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾಂಶ್ಚ ವಸ್ತೀನ್ ಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನೈರೇರಣ್ಡಪಲ್ಲವೈಃ ಸ್ವೇದಂ ಚ ವರ್ತ್ಮನಾಮ್||೨||
कृच्छ्रबोधे पुराणं घृतं द्राक्षाकल्कक्वाथसिद्धं शर्क रावचूर्णितं रात्रौ पाययेत्| स्निग्धांश्च नस्यधूमाञ्जनतर्प णपुटपाकान् प्रयोजयेत् वातहरद्रव्यकल्पितांश्च वस्तीन् क्षीरस्विन्नैरेरण्डपल्लवैः स्वेदं च वर्त्मनाम्||२||
🔊 Audio coming soon
ಕೃಚ್ಛ್ರಬೋಧಾಖ್ಯೇ ವರ್ತ್ಮರೋಗೇ ಪ್ರರಾಣಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಕ್ವಾಥೇನ ತಸ್ಯಾ ಏವ ಚ ಕಲ್ಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಶಕ್ರರಯಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಭಿಷಗಾತುರಂ ರಾತ್ರೌ ಪಾಯಯೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ನಸ್ಯಾದೀನ್ ವಾತಹರದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧಾನ್ ಬಸ್ತೀನ್ ಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನೈರೇರಣ್ಡಪಲ್ಲವೈವರ್ತ್ಮನಾಂ ಸ್ವೇದಞ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨||
Adhikarana kRucCronmIle dAhakarma (3) · Śloka 3
ಏವಮಶಾನ್ತೌ ಮುದ್ಗಮಾತ್ರಾನ್ತರೈಃ ಪದೈರಗ್ನಿನಾ ತ್ವಗ್ದಾಹಂ ಬಿನ್ದು ಭಿರಾಚರೇತ್||೩||
एवमशान्तौ मुद्गमात्रान्तरैः पदैरग्निना त्वग्दाहं बिन्दु भिराचरेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ಏವಂ ಕೃತೇಽಪ್ಯಶಾನ್ತೌ ಸತ್ಯಾಮಗ್ನಿನಾ ಬಿನ್ದುರ್ಭಿರ್ಮುದ್ಗಮಾತ್ರಾನ್ತರೈಃ ಪದೈಸ್ತ್ವಗ್ದಾಹಮಾಚರೇತ್| ಬಿನ್ದುಭಿರಿತಿ ತ್ವಗ್ದಾಹಕರಣೇ ಶರಾದೀನಾಂ ಮುಖಸ್ಪರ್ಶೇನ ವರ್ತ್ಮನೋರ್ಬಿನ್ದ್ವಾಕೃತಿರ್ದಾಹೋ ಯೋಜ್ಯೋ ಮುದ್ಗಮಾತ್ರೈರ್ವ್ಯವಹಿತೈಃ ಪದೈರಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್||೩||
Adhikarana kumBIkAcikitsA (4) · Śloka 4
ಕುಮ್ಭೀಕಾಪಿಟಕಾಸು ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವೇನಾನುಪ್ರತಿ ಸಾರ್ಯ ಪಟೋಲಾಮಲಕಮಧುಕಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಚಯೇದ್ ಘೃತೇನ ಚ||೪||
कुम्भीकापिटकासु वर्त्म लिखित्वा सैन्धवेनानुप्रति सार्य पटोलामलकमधुकक्वाथेन सेचयेद् घृतेन च||४||
🔊 Audio coming soon
ನಿಮಿಷವಾತಹತೌ ವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕುಮ್ಭೀಕಾಖ್ಯಾಸು ಪಿಟಕಾಸು ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭೀ ರೇಖಾಭಿಃ ಸಮಂ ವಿದಾರ್ಯ ಪಶ್ಚಾತ್ಸೈನ್ಧವೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ಪಟೋಲಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಘೃತೇನ ಚ ಸೇಕಂ ಚ||೪||
Adhikarana pittaraktokliShTayoshcikitsA (5) · Śloka 5
ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಯೋರ್ಮಧುರೌಷಧಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚೈನಂ ತ್ರಿವೃತ್ಕ್ವಾಥವತಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಲ್ಕೇನ| ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಯುಕ್ತೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಚೂರ್ಣೇನ| ಚನ್ದ ನೋಶೀರಮಧುಕಮೃದ್ವೀಕಾಪುನರ್ನವಬೃಹತೀಮಲಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವಯೇತ್| ಲಿಖಿತೇ ಚ ವರ್ತ್ಮನಿ ಸ್ರುತರಕ್ತೇ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್| ಚನ್ದನಶೃತಂ ಪಯಃ ಪರಿಷೇಕಃ| ಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಃ||೫||
पित्तरक्तोत्क्लिष्टयोर्मधुरौषधसिद्धेन सर्पिषा स्निग्धस्य सिरां विध्येत्| विरेचयेच्चैनं त्रिवृत्क्वाथवता त्रिफला कल्केन| त्रिफलाक्वाथयुक्तेन वा ब्राह्मीचूर्णेन| चन्द नोशीरमधुकमृद्वीकापुनर्नवबृहतीमलसिद्धं तैलं नावयेत्| लिखिते च वर्त्मनि स्रुतरक्ते यष्ट्याह्वनिर्यूहेण प्रक्षालनम्| चन्दनशृतं पयः परिषेकः| शीतस्निग्धाश्च शिरोवक्त्रलेपः||५||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ರಕ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ಚ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಾನ್ತಂ ಯಥಾಯೋಗಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಲಾಘವಾಯ ಕ್ರಮಭಙ್ಗಃ|| ೫||
Adhikarana pakShmashAtacikitsA (6) · Śloka 6
ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ರೋಮಕೂಪಾನ್ ಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣ ಕುಟ್ಟಯೋಜ್ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಹಯೇತ್| ಪಯಸೇಕ್ಷುರಸೇನ ವಾ ವಮನಮ್| ಸ್ವಾದುಶೀತಸ್ಕನ್ಧ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಾವನಮ್| ಕಾಕಜಙ್ಘಾಂ ರೋಹಿತಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸಂ ಚ ಕಾಕಶೋಣಿತಭವಿತಮನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧಂ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಂ ಭಾವಯೇತ್ ಸುರಸಾರಸೈಃ| ತಾಮ್ರೇ ದಶಾಹಂ ಪರಮಂ ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ತದಞ್ಜನಮ್||೬||
पक्ष्मशाते रोमकूपान् सूच्यग्रेण कुट्टयोज्जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| पयसेक्षुरसेन वा वमनम्| स्वादुशीतस्कन्ध साधितं सर्पिर्नावनम्| काकजङ्घां रोहितमत्स्यमांसं च काकशोणितभवितमन्तर्धूमं दग्धं चूर्णाञ्जनं कुर्यात्| सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||६||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಸೂಚ್ಯಗ್ರಂ ಸೂಚಿಪ್ರಾನ್ತಂ ತೇನಾಘಾತೈಃ ಕುಟ್ಟಯತ್ ಚ್ಯುತಾನಾಂ ರೋಮ್ಣಾಂ ಸುಷಿರಾಣಿ ತುದೇತ್| ಪಯಸೇಕ್ಷುರಸೇನ ವಾ ವಮನಮಿತ್ಯತ್ರ ವಮನದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತೇನೇತಯರ್ಥಾತ್ ಗಮ್ಯತೇ| ಸ್ವಾದುಶೀತಸ್ಕನ್ಧಃ ಶತಾವರೀಜೀವನ್ತ್ಯಾದಿಃ| (ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯೇತಿ| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಂ ತತ್ಸಂಜ್ಞಮೌಷಧಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಸುರಸಾರಸೈಃ ಸುರಸಾಯಾಸ್ತುಲಸ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸೈಃ ಸಹ ತಾಮ್ರೇ ತಾಮ್ರಭಾಜನೇ ದಶಾಹಂ ದಶ ದಿವಸಾನ್ ದಶಾಹಮಿತ್ಯಸ್ಯಾತ್ಯನ್ತಸಂಯೋಗೇ ದ್ವಿತೀಯಾ| ಭವಯೇತ್ ಮರ್ದಯೇತ್| ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಂ ಪುತ್ರಞ್ಚಾರೀತಿ ಭಾಷಾಯಾಮ್| ತತ್ ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ಪರಮಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್ ) ||೬||
Adhikarana pothakIcikitsA (7) · Śloka 7
ಪೋಥಕೀರ್ವಿಲಿಖ್ಯ ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಮಾಗಧಿಕಾಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಚೋಷ್ಣಾಮ್ಭಸಾ ಖದಿರಸಾರಾಢಕೀಶಿಗ್ರುಪತ್ರಕ ಷಾಯೇಣ ಸೇಚಯೇತ್| ತತಶ್ಚಾಮ್ರಜಮ್ಬೂಪ್ರವಾಲಕ್ವಾಥೇನಾಽಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಖದಿರಸಾರೋದಕೇನ ವಾ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತೇನ| ವಿಡ ಙ್ಗಲಾಕ್ಷಾದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಗೈರಿಕಾಲಮನೋಹ್ವಾಚೂರ್ಣಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತೋಽಞ್ಜನಮ್||೭||
पोथकीर्विलिख्य शुण्ठीसैन्धवमागधिकाचूर्णैः प्रतिसार्य प्रक्षाल्य चोष्णाम्भसा खदिरसाराढकीशिग्रुपत्रक षायेण सेचयेत्| ततश्चाम्रजम्बूप्रवालक्वाथेनाऽश्च्योतनम्| त्रिफलाखदिरसारोदकेन वा मधुसंयुक्तेन| विड ङ्गलाक्षादार्वीत्वग्गैरिकालमनोह्वाचूर्णः क्षौद्रान्वितोऽञ्जनम्||७||
🔊 Audio coming soon
ಪೋಥಕೀರ್ವಿಲಿಖ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ಖದಿರಸಾರಃ ಖದಿರಕಾಷ್ಠಂ| ಆಢಕೀ ತುವರೀ| ಆಮ್ರಃ ಸಹಕಾರಃ| ಜಮ್ಬೂಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಸ್ತಯೋಃ ಪ್ರವಾಲಾನಾಮ್ ಕ್ವಾಥೇನ| ಮಧುಯುಕ್ತೇನ ತ್ರಿಫಲಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ವಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ವಿಡಙ್ಗಾದಿಚೂರ್ಣಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತೋಽಞ್ಜನಮ್||೭||
Adhikarana pothakIcikitsAvisheShaH (8) · Śloka 8
ಏವಮಪ್ಯನುಪಶಮೇ ಜಲೌಕಸೋ ಯೋಜಯೇತ್| ಪುನಃ ಪುನರ್ವಾ ಲೇಖಯೇತ್| ಪರಿಷೇಕಞ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾಮಧುಕದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಕಷಾಯೇಣ ಮಧುಯುಕ್ತೇನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮುಸ್ತಶರ್ಕರಾಕಪಿತ್ಥಪತ್ರಾಮ್ಬುನಾ ವಾ||೮||
एवमप्यनुपशमे जलौकसो योजयेत्| पुनः पुनर्वा लेखयेत्| परिषेकञ्च त्रिफलामधुकद्विहरिद्राकषायेण मधुयुक्तेन कुर्यात्| मुस्तशर्कराकपित्थपत्राम्बुना वा||८||
🔊 Audio coming soon
ಏವಂ ಕೃತೇಽಪ್ಯನುಪಶಮೇ ಅಶಾನ್ತೌ ಜಲೌಕಸೌ ಯೋಜಯೇತ್ ತಾಭಿರ್ದುಷ್ಟರಕ್ತಮಹಪರೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಮಧುಯುಕ್ತೇನ ತ್ರಿಫಲಾದಿಕಷಾಯೇಣ ಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ದ್ವಿಹರಿದ್ರಾ ಪಿಣ್ಡಹರಿದ್ರಾ ದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಚ| ಮುಸ್ತಾದ್ಯಮ್ಬುನಾ ವಾ ಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಪಿತ್ಥೋ ದಧಿತ್ಥಃ||೮||
Adhikarana kaPotkliShTavartmacikitsA (9) · Śloka 9
ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಕಾಸೀಸಪಿಪ್ಪಲೀಮ ನಶ್ಶಿಲಾರಸಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಮದ್ಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕಫಘ್ನಾನಿ ಚ ವಮನಧೂಮನಾವನಾಞ್ಜನಾನ್ಯಾಹಾರವಿಧಿಶ್ಚ ವರ್ತ್ಮೋಪಕ್ಲೇದೇ ಕಾಸೀಸಲವಣಸುಮನೋಮುಕುಲರಸಾಞ್ಜನೈರ್ವರ್ತ್ತಿರಞ್ಜನಮ್||೯||
कफोत्क्लिष्टं वर्त्म लिखित्वा सैन्धवकासीसपिप्पलीम नश्शिलारसाञ्जनचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| कफघ्नानि च वमनधूमनावनाञ्जनान्याहारविधिश्च वर्त्मोपक्लेदे कासीसलवणसुमनोमुकुलरसाञ्जनैर्वर्त्तिरञ्जनम्||९||
🔊 Audio coming soon
ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಇತಿ ಚೂರ್ಣೈರಿತಿ ಬಹುವಚನಮವಿವಕ್ಷಿತಮ್| ವರ್ತ್ಮೋಪಕ್ಲೇದಃ ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಏವ ವಿಜ್ಞೇಯಃ||೯||
Adhikarana lagaNacikitsA (10) · Śloka 10
ಲಗಣಂ ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವತ್ ಸಾಧಯೇತ್| ಅಶಾಮ್ಯತ್ಯಗ್ನಿನಾ ದಾಹೋ ವಮನಂ ವಿರೇಚನಂ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕನಿಮ್ಬಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀದೇವ ದಾರುವಿಡಙ್ಗಪ್ರಿಯಙ್ಗುತ್ರಿಫಲಾಕುಷ್ಠಶತಾಹ್ವಾಸೈನ್ಧವೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾವಪೀಡಾಞ್ಜನಕವಲಾಂಶ್ಚ ವಿದಧ್ಯಾದುಷ್ಣೋ ಪಚಾರಂ ಚ||೧೦||
लगणं कफोत्क्लिष्टवत् साधयेत्| अशाम्यत्यग्निना दाहो वमनं विरेचनं च| पिप्पलीमधुकनिम्बज्योतिष्मतीदेव दारुविडङ्गप्रियङ्गुत्रिफलाकुष्ठशताह्वासैन्धवैः सिद्धं तैलं नावयेत्| तीक्ष्णावपीडाञ्जनकवलांश्च विदध्यादुष्णो पचारं च||१०||
🔊 Audio coming soon
ಲಗಣಮಿತಿ| ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಕಙ್ಗುಣಿಕಾ| ಅವಪೀಡಾದಿಕಂ ಸೂತ್ರೋಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಮ್|| ೧೦||
Adhikarana utsa~gginIcikitsA a~jjananAmikAcikitsA ca (11) · Śloka 2
ಉತ್ಸಙ್ಗಪಿಟಕಾಮಞ್ಜನನಾಮಿಕಾಂ ಚ ಭಿತ್ವಾ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ಚೋ ಲ್ಲಿಖಿತಾಂ ತಗರೈಲಾಸೈನ್ಧವನೋಪಾಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾ ರಯೇತ್| ಹರಿದ್ರಾಮಧುಕಪಟೋಲಲೋಧ್ರಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ ಪರಿಷೇಕಃ||೨||
उत्सङ्गपिटकामञ्जननामिकां च भित्वा निष्पीड्य चो ल्लिखितां तगरैलासैन्धवनोपालीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसा रयेत्| हरिद्रामधुकपटोललोध्रः समाक्षिकः परिषेकः||२||
🔊 Audio coming soon
ಉತ್ಸಙ್ಗಪಿಟಿಕಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಭೇದಃ ಕಾಣ್ಡವಚ್ಛಸ್ತ್ರನಿಕ್ಷೇಪಃ| ನೇಪಾಲೀ ಮನಶ್ಶಿಲಾ| ಪ್ರತಿಸಾರಯೇಲ್ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಅರ್ಶಶ್ಚ ವರ್ಜಯೇದಿತ್ಯುಕ್ತಮ್||೧೧||
Adhikarana bisavartmAdiShu cikitsA (12) · Śloka 12
ಬಿಸವರ್ತ್ಮಾದಿಷು ಬಹಲವರ್ತ್ಮಾನ್ತೇಷು ಸೈನ್ಧವಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಬಿಸಶ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮನೋಸ್ತಥಾನುಪಶಮೇಽಗ್ನಿನಾ ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ದಹನಮ್||೧೨||
बिसवर्त्मादिषु बहलवर्त्मान्तेषु सैन्धवं प्रतिसारणम्| बिसश्लिष्टवर्त्मनोस्तथानुपशमेऽग्निना क्षारेण वा दहनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಬಿಸವರ್ತ್ಮಾದಿಷ್ವಿತಿ ಸಪ್ತಸು| ತತ್ರ ವಿಶೇಷೋ ವಿಸಶ್ಲಿಷ್ಟಯೋಃ| ತಥೇತಿ ಸೈನ್ಧವಪ್ರತಿಸಾರಣೇನಾನುಪಶಮೇ ಅಗ್ನಿಕ್ಷಾರಯೋರನ್ಯತರೇಣ ದಹನಮ್||೧೨||
Adhikarana kukUNakacikitsA (13) · Śloka 13
ಕುಕೂಣಕೇ ನಿಮ್ಬಪತ್ರತ್ರಿಫಲಾಖದಿರಮೂಲಕಲ್ಕವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿರ್ಧಾತ್ರೀ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಸರ್ಷಪೋಪಕುಲ್ಯಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವವ ತೋಷ್ಣೋಮ್ಭಸಾ ವಾಮಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ರಾಕ್ಷಾಭಾಯಾನಿರ್ಯೂಹೇಣ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾ ಮಾಗಧಿಕಾಮುಸ್ತಾದ್ವಿರಜನೀಕಲ್ಕೇ ನಾಲಿಪ್ಯೋದ್ವರ್ತಯೇತ್| ಧೂಪಯೇಚ್ಚ ಸಘೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೈಃ| ಪಾಯಯೇಚ್ಚೈನಾಂ ಪಟೋಲಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯಮ್| ಬಾಲಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೀ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಮಧುಸೈನ್ಧವರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಪ್ರತಿ ಸಾರ್ಯಾಮಲಕ್ಯಶ್ಮನ್ತಕಜಮ್ಬೂಪಲ್ಲವಕ್ವಾಥೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಯೇತ್| ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಹಯೇತ್| ವೇದನಾಯಾಂ ತು ಕುಷ್ಠಗುಡೂಚೀಕಲ್ಕೋ ದಕೇನ ಸಗುಡಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪರಿಷೇಕೋ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಚಾಸ್ಯ ಕಟುತೈಲೇ ನಾಭ್ಯಜ್ಯ ಪಾಠಾಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರಲಿಪ್ಯಾರ್ಜುನಬಿಲ್ವನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಮಾರ್ಕ ವತಕ್ಕಾರೀಸೈರ್ಯಕಕಾರ್ಪಾಸೀಮಾಲತೀಪತ್ರನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸೇಚಯೇತ್| ಮರಿಚವಿಡಙ್ಗಹರಿದ್ರಾಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ| ಮೂರ್ವಾತಾಮ್ರರಜಸೀ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟೇ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಮ್| ಶಙ್ಖಮನಶ್ಶಿಲಾ ಸೈನ್ಧವರಸಾಞನಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ವಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಲೋಹಶಿವಾಟಿಕಾಮೃದಃ ಕಪಾಲೇಽನೇಕಶಃ ಪ್ರತಪ್ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯೇನ ನಿರ್ವಾಪಿತಾಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಮಞ್ಜನಮ್| ಲಾಕ್ಷಾವೇಲ್ಲಮನಃಶಿಲಾಲಗೈರಿಕದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಭಿರ್ವಾ| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ಧಾತ್ರೀಂ ವಮನವಿರೇಚನೈರುಪಪಾದಯೇತ್||೧೩||
कुकूणके निम्बपत्रत्रिफलाखदिरमूलकल्कविपक्वं सर्पिर्धात्री पाययित्वा सैन्धवसर्षपोपकुल्यायष्ट्याह्वव तोष्णोम्भसा वामयेत्| पिप्पलीद्राक्षाभायानिर्यूहेण विरेचयेत्| स्तनौ चास्या मागधिकामुस्ताद्विरजनीकल्के नालिप्योद्वर्तयेत्| धूपयेच्च सघृतैः सिद्धार्थकैः| पाययेच्चैनां पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलाकषायम्| बालस्य वर्त्मनी लिखित्वा मधुसैन्धवरसाञ्जनैः प्रति सार्यामलक्यश्मन्तकजम्बूपल्लवक्वाथेन प्रक्षालयेत्| जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| वेदनायां तु कुष्ठगुडूचीकल्को दकेन सगुडक्षौद्रेण परिषेको मूर्धानं चास्य कटुतैले नाभ्यज्य पाठाकल्केन प्रलिप्यार्जुनबिल्वनिर्गुण्डीमार्क वतक्कारीसैर्यककार्पासीमालतीपत्रनिर्यूहेण सेचयेत्| मरिचविडङ्गहरिद्राकल्कसिद्धं तैलं प्रतिमर्शः| मूर्वाताम्ररजसी स्तन्यपिष्टे पिण्डाञ्जनम्| शङ्खमनश्शिला सैन्धवरसाञनक्षौद्रैर्वा रसक्रिया| लोहशिवाटिकामृदः कपालेऽनेकशः प्रतप्ताः स्तन्येन निर्वापिताः श्लक्ष्णचूर्णमञ्जनम्| लाक्षावेल्लमनःशिलालगैरिकदार्वीत्वग्भिर्वा| पुनः पुनश्च धात्रीं वमनविरेचनैरुपपादयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ಕುಕೂಣಕನಾಮ್ನಿ ರೋಗೇ ಬಾಲಸ್ಯ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾದಿನಾ ಸರ್ಪಿಸ್ಸೈನ್ಧವಾದಿಯುಕ್ತೇನೋಷ್ಣಾಮ್ಭಸಾ ವಮನಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ನಿರ್ಯೂಹೇಣ ವಿರೇಚನಂ ಚೋಚ್ಯಮಾನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಅಸ್ಯಾಶ್ಚ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ಸ್ತನೌ ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿರಾಲಿಪ್ಯೋದ್ವರ್ತಯೇತ್| ಸಘೃತೈರ್ಘೃತಸಹಿತೈಃ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೈರ್ಧೂಪಯೇಚ್ಚ| ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಃ ಸರ್ಷಪಃ| ಏನಾಂ ಧಾತ್ರಿಂ ಪಟೋಲಾದಿಕಷಾಯಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ಇತಿ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ಬಾಲೋಪಕಾರಾಯ ಕ್ರಿಯಾ| ಬಾಲಸ್ಯೇತಿ| ಪರಂ ತು ಬಾಲಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮಲೇಖನಪ್ರತಿಸಾರಣಪ್ರಕ್ಷಾಲನ ಜಲೌಕಸೋ ಯೋಜ್ಯಾಃ ವೇದನಾಯಾಂ ರುಜಾಯಾಮರ್ಥಾದಿತಿಮಾತ್ರಾಯಂ ತು ಬಾಲಸ್ಯ ಗುಡಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತೇನ ಕುಷ್ಠಾದಿಕಲ್ಕೋದಕೇನ ಪರಿಷೇಕಃ| ಅಸ್ಯೇತಿ ಬಾಲಸ್ಯ ಮೂರ್ಧಾನಂಶಿರಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕಾತುಶಬ್ದೇನ ಸರ್ಷಪಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಮರಿಚಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶೋ ನಸ್ಯಮ್| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ವರ್ತಿಃ| ದ್ರವಘೃಷ್ಟಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಕ್ಷೌದ್ರೇ ಕ್ಷಿಪ್ತಶ್ಚೂರ್ಣೋದ್ರವಾಞ್ಜನಮ್| ಲೋಹಮಯಃ| ಶಿವಾಟಿಕಾ ಕಾಕೋದುಮ್ಬರಿಕಾ| ಮೃತ್ ಗೈರಿಕಮ್||೧೩||
Adhikarana pakShmoparodhacikitsA (14) · Śloka 14
ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧೇ ಸಮುಪಚಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ಲೇಖನೇನೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವಣೇನ ಸಶೋಫಂ ಶಿರೋವಿರೇಕಕವಲವಮನೈರ್ಯಾಪಯೇತ್| ಪ್ರವೃದ್ಧೇಷು ತು ರೋಮಸು ವಿಶುದ್ಧದೇಹಸ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣೋರ್ಭ್ರುವೋಽಧಸ್ತಾದ್ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಪಕ್ಷ್ಮಾನ್ತಾದ್ಭಾಗಮೇಕಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಯವಮಾತ್ರಂ ತದಾಕೃತಿ ತಿರ್ಯಕ್ ಛೇದಯೇದಾಱ್ದ್ರವಾಸಸಾ ಚ ರಕ್ತಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ತತಸ್ತನುಭೂತೇ ರಕ್ತೇ ಕ್ಷೌಮಸೂತ್ರೇಣ ಬಾಲೇನ ವಾ ಧನುರ್ವಕ್ರಯಾ ಸೂಚ್ಯಾ ಮುದ್ಗಮಾತ್ರಾನ್ತರೈಃ ಪದೈಃ ಸೀಯೇತ್| ತತೋಽಸ್ಯ ಲಲಾಟೇ ಪಟ್ಟಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ತನ್ಸೀವನಸೂತ್ರಂ ತತ್ರ ಸೂಚೀಪದೈರ್ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲ ಥಮಾಸಜ್ಜೇತ್| ಶತಧೌತಘೃತೇನ ಚಾಸ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಕವಲಿಕಾಂ ದದ್ಯಾತ್| ನ ಚೈತದ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ವ್ರಣವೇದನಾಯಾಂ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೇನ ಯಷ್ಟೀ ಮಧುಕಚೂರ್ಣೇನ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪರಿಷೇಕೋ ವಟಾದಿಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಸಕ್ಷೀರಾಃ| ಪಞ್ಚಮೇ ಷಷ್ಠೇ ವಾಹನಿ ಸ್ಥಿರೀಭೂತೇಷು ಶಸ್ತ್ರಪದೇಷು ಸೀವನಸೂತ್ರಮವಲಮ್ಬಕಾಚ್ಛಿತ್ವಾಽಪನಯೇತ್| ವ್ರಣಂ ಚ ಸ್ವರ್ಣ ಗೈರಿಕರಜಸಾಽವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾನಿ ಚಾವಚಾ ರಯೇತ್| ಅತ್ಯುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತೇ ತು ಸೂತ್ರೇ ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ರ ಮೃದುಃ ಸ್ವೇದಃ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಚ ನಸ್ಯಮ್| ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವಾ ವರ್ತ್ಮದೋಷೋಪಹತಾಂ ವಲೀ ವಿಲಿಖ್ಯ ತಮ್ಬುರೂ ವಕ್ರಕುಶಾಭಯಾವೀಜಾನ್ಯತಮಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ದಹೇತ್ತಪ್ತಯಾ ವಾ ಶಲಾಕಯಾ| ಉಪಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ತು ಲಾಕ್ಷಾರಸೇನ ಲಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಸನ್ದಂಶೇನೋದ್ಧೃತ್ಯ ತನುಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣಾಗ್ನಿವರ್ಣೇನ ರೋಕೂಪಾನ್ ದಹೇತ್| ತತಶ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್ ಪರಿಷೇಕೋ ನಾವನಂ ಚ||೧೪||
पक्ष्मोपरोधे समुपचितं वर्त्म लेखनेनोत्क्लिष्टं रक्तं विस्रावणेन सशोफं शिरोविरेककवलवमनैर्यापयेत्| प्रवृद्धेषु तु रोमसु विशुद्धदेहस्य सहिष्णोर्भ्रुवोऽधस्ताद् द्वौ भागौ पक्ष्मान्ताद्भागमेकं समुत्सृज्य यवमात्रं तदाकृति तिर्यक् छेदयेदाऱ्द्रवाससा च रक्तं गृह्णीयात्| ततस्तनुभूते रक्ते क्षौमसूत्रेण बालेन वा धनुर्वक्रया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः सीयेत्| ततोऽस्य ललाटे पट्टं बद्ध्वा तन्सीवनसूत्रं तत्र सूचीपदैर्नातिगाढश्ल थमासज्जेत्| शतधौतघृतेन चास्य सक्षौद्रेण कवलिकां दद्यात्| न चैतद् बध्नीयात्| व्रणवेदनायां वस्त्रबद्धेन यष्टी मधुकचूर्णेन संस्कृतं सर्पिः परिषेको वटादिकषायाश्च सक्षीराः| पञ्चमे षष्ठे वाहनि स्थिरीभूतेषु शस्त्रपदेषु सीवनसूत्रमवलम्बकाच्छित्वाऽपनयेत्| व्रणं च स्वर्ण गैरिकरजसाऽवचूर्णयेत्| तीक्ष्णनस्याञ्जनानि चावचा रयेत्| अत्युत्क्षिप्ते तु सूत्रे श्वयथुः स्यात्| तत्र मृदुः स्वेदः स्नैहिकं च नस्यम्| निर्भुज्य वा वर्त्मदोषोपहतां वली विलिख्य तम्बुरू वक्रकुशाभयावीजान्यतमकल्केन प्रतिसारयेत्| क्षारेण वा दहेत्तप्तया वा शलाकया| उपपक्ष्माणि तु लाक्षारसेन लक्षयित्वा सन्दंशेनोद्धृत्य तनुसूच्यग्रेणाग्निवर्णेन रोकूपान् दहेत्| ततश्च पूर्ववत् परिषेको नावनं च||१४||
🔊 Audio coming soon
ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧೇ ಸಮುಪಚಿತಾದಿರೂಪೇ ವರ್ತ್ಮನಿ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿಲೇಖನಾದಿಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಃ| ಪ್ರವೃದ್ಧೇಷು ತು ರೋಮಸು ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧೇ ಪಕ್ಷ್ಮಣಾಮೂರ್ಧ್ವಗಾನಾಂ ಭ್ರುವಶ್ಚ ಯದನ್ತರಂ ತನ್ತ್ರಿಭಾಗೈರ್ವಿಕಲ್ಪ್ಯಮ್| ತತೋ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಭ್ರುವೋಽಧಸ್ತಾತ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯವಮಾತ್ರಂ ಯವಾ ಕೃತಿಂ ಚ ತಿರ್ಯಕ್ ಛೇದಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದದ್ಯಾದ್ರಕ್ತಂ ಚಾರ್ದ್ರವಾಸಸಾ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ತತೋಽನನ್ತರಂ ತನುಭೂತೇಽಸ್ರೋ ವಹನೇನ ಸ್ವಲ್ಪೀಭವತಿ| ಧನುರ್ವಕ್ರಾ ಸೂಚೀ ಶಸ್ತ್ರವಿಧಾವುಕ್ತಾ| ಏವಂ ಸ್ಯೂತೇ ವರ್ತ್ಮವ್ರಣೇ ಯತ್ಸೀವನಸೂತ್ರಂ ತಚ್ಛಿರಸಿ ಪೃಥಗ್ಬದ್ಧಂ ಪಟ್ಟಂ ಸೀವನ್ಯಾ ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲಥಮಾಸಞ್ಚೇತ್| ಚಿರಗೃಹೀತೇ ಚ ಸೂತ್ರೇ ಕವಲಿಕಾಂ ಚೈಲಖಣ್ಡಿಕಾಂ ವ್ರಣಸ್ಯೋಪರಿ ದದ್ಯಾತ್| ಏತಿದಿತಿ ಪ್ರಕೃತಂ ವರ್ತ್ಮ| ವಟಾದಿಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಸಕ್ಷೀರಾಃ ಪರಿಷೇಕಾ ಇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಅವಲಮ್ಬಕಂ ಶಿರಃ ಪಟ್ಟಕಂ ಯನ್ತ್ರತಯಾ ಸೀವನಸೂತ್ರಸ್ಯಾಸಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಮ್| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೋ ಗೈರಿಕವಿಶೇಷಃ| ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲಥಮಾಸಞ್ಜೇದಿತ್ಯುಕ್ತಮತಸ್ತದನ್ಯಥಾತ್ವೇ ದೋಷಮಾಹ| ಸೂತ್ರೇ ತ್ವತ್ಯುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತೇ ಸತಿ ಗಾಢತ್ವಾಚ್ಛ್ವಯಥುಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ರೇತಿ ಶ್ವಯಥೌ| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ನಸ್ಯಂ ನಸ್ಯವಿಧಾವುಕ್ತಮ್| ನಿರ್ಭುಜ್ಯೇತ್ಯನ್ತಃ ಪರಿವರ್ತ್ಯ| ದೋಷೋಪತಪ್ತಾ ವಲೀ ಶ್ವಯಥುಕಾರಣಾಧಿಷ್ಠಿತಮಾಂಸರಾಜಿಃ| ಉಪಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಯಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ವೇತ್ಯುಕ್ತಾನಿ| ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧೇ ತಾನಿ ಲಾಕ್ಷಾರಸೇನ ಯಾವಕೇನ ಲಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಸಾಭಿಜ್ಞಾನೀಕೃತ್ಯ| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ವ್ರಣವತ್||೧೪||
Adhikarana alajyarbudayoshcikitsA (15) · Śloka 15
ಬಾಹ್ಯಾಲಜೇರ್ಭಿನ್ನಲಿಖಿತಸ್ಯ ಕ್ಷಾರೇಣಾಗ್ನಿನಾ ವಾ ದಾಹೋ ವ್ರಣವಚ್ಚೋಪಚಾರಃ| ಅರ್ಬುದಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಮೂಲಚ್ಛಿನ್ನಸ್ಯ ಲಿಖಿತಪ್ರತಿಸಾರಿತಸ್ಯ ಚೇತಿ| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ನಿವಾತೇಽಧಿಷ್ಠಿತಸ್ಯಾಪ್ತೈಃ ಶುದ್ಧಸ್ಯೋತ್ತಾನಶಾಯಿನಃ| ಬಹಿಃ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುತಪ್ತೇನ ಸ್ವೇದಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ವಾಸಸಾ| ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತಂ ವಾಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲೀಧೃತಮ್| ನ ಸ್ರಂಸತೇ ಚಲತಿ ವಾ ವರ್ತ್ಮೈವಂ ಸರ್ವತಸ್ತತಃ| ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ತರ್ತ್ತಿರ್ಯಕ್ಕೃತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರಪದಾಙ್ಕಿತಮ್| ಲಿಖೇತ್ತೇನೈವ ಪತ್ರೈರ್ವಾ ಶಾಕಶೋಫಾಲಿಕಾದಿಜೈಃ| ಫೇನೇನ ತೋಯಶಶೋರ್ವಾ ಪಿಚುನಾ ಪ್ರಮೃಜನ್ನಸೃಕ್| ಸ್ಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಸುಲಿಖಿತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತೈರನು ಚ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯೋಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ಘೃತೇನ ಸಿಕ್ತಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಬಧ್ನೀಯಾನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಊರ್ಧ್ವಾಧಃ ಕರ್ಣಯೋರ್ದತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೀ ಚ ಯವಸಕ್ತುಭಿಃ| ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಪರಿಷೇಕಂ ಯಥಾಯಥಮ್| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಥೇ ನಸ್ಯಾದೀನ್ ಮುಞ್ಚೇದೇವಾಹ್ನಿ ಪಞ್ಚಮೇ||೧೫||
बाह्यालजेर्भिन्नलिखितस्य क्षारेणाग्निना वा दाहो व्रणवच्चोपचारः| अर्बुदस्य च स्विन्नस्यामूलच्छिन्नस्य लिखितप्रतिसारितस्य चेति| भवन्ति चात्र निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः| मण्डलाग्रेण तर्त्तिर्यक्कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः| फेनेन तोयशशोर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्वा पिण्डी च यवसक्तुभिः| तृतीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे||१५||
🔊 Audio coming soon
ಬಾಹ್ಯಾಲಜೇರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಅರ್ಬುದಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಿನ್ನಚ್ಛಿನ್ನಾದಿರೂಪಸ್ಯ ಸತೋ ವ್ರಣವದುಪಚಾರ ಇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ನಿವಾತ ಇತ್ಯಾದಿನಾಽರ್ಬುದಸ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವೇದಾದಿಬಿಧಾನಮ್| ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಕೃತವಮನವಿರೇಚನಸ್ಯ ನಿವಾತೇ ವಾತರಹಿತೇ ಪ್ರದೇಶೇ ಆಪ್ತೈರ್ವಿಶ್ವಸ್ತಪುರುಷೈರಧಿಷ್ಠಿತಸ್ಯಾಲಮ್ಬಿತಸ್ಯ ಉತ್ತಾನಶಾಯಿನಃ ಕೃತೋತ್ತಾನಶಯನಸ್ಯಾದಾವೇವ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುತಪ್ತೇನ ವಾಸಸಾ ಬಹಿರ್ವರ್ತ್ಮ ಸಂಸ್ವೇದ್ಯ ರಕ್ತವಿಲಾಯನಾರ್ಥಮೇತತ್| ತತೋ ವರ್ತ್ಮಾನ್ತರ್ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ಕುಟಿಲೀಕೃತ್ಯ ವಾಹ್ಯತೋ ವಿಕಾಸ್ಯ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತಾಭ್ಯಾಂ ವಾಮಹಸ್ಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲೀಭ್ಯಾಂ ಧೃತಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಶೇಷಃ| ಏವಂ ಚ ಧೃತಂ ವರ್ತ್ಮ ಹಸ್ತಾನ್ನ ಸ್ರಂಸತೇ| ನ ವಾ ಚಲತಿ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ತದ್ವರ್ತ್ಮ ಸರ್ವತಃ ಸಾಕಲ್ಯೇನ ಮಣ್ಡಲಾಘ್ರೇಣ ತತ್ಸಂಜ್ಞಶಸ್ತ್ರೇಣ ತಿರ್ಯಗ್ವರ್ತ್ಮಾಯಾಮವೈಪರೀತ್ಯೇನ ಶಸ್ತ್ರಪದಾಙ್ಕಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ವ್ರಣಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ತೇನ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣೈವ ಲಿಖೇತ್| ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರಂ ನಾಮ ಶಸ್ತ್ರಮುಕ್ತಂ ಶಸ್ತ್ರವಿಧೌ| ಅಥವಾ ಶಾಕಾಖ್ಯಸ್ಯ ತರೋಃ ಪತ್ರೇಣ ಶೋಫಾಲಿಕಾದಿಪರುಷಪತ್ರೇಣ ವಾ ತೋಯರಾಶೋಃ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಫೇನೇನ ವಾ ಲಿಖೇತ್| ಪಿಚುನಾ ಕಾರ್ಪಾಸಚುಲುಕೇನೋತ್ಪನ್ನಮಸೃಕ್ ಪ್ರಮೃಜನ್| (ರಕ್ತಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾ ಲೇಖಿತುಮಶಕ್ಯತ್ವೇ ತದುಪಾಯಮಾಹ-ಪಿಚುನಾಸೃಕ್ ಪ್ರಮೃಜನ್ನಿತಿ| ವಸ್ತ್ರಖಣ್ಡೇನಾನ್ತರಾನ್ತರಾ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣಾಸೃಜಃ ಶೋಧನಂ ಕುರ್ವನ್)| ಸುಲಿಖಿತಂ ಚ ರಕ್ತೇ ಸ್ಥಿತೇ ರುದ್ಧೇ ಸಕ್ಷೌರ್ದ್ರೈರ್ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ದೋಷವ್ಯಾಧ್ಯಾದ್ಯನತಿಕ್ರಮೇಣೇತಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದಾರ್ಥಃ| ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಅನು ಪಶ್ಚಾದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾ ಘೃತೇನ ಸಿಕ್ತಂ ಮಧುಸಹಿತಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಯವಸಕ್ತುಭಿಃ ಪಿಣ್ಡೀ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮೇವ ವರ್ತಿತಾಂ ದತ್ವಾ ಕರ್ಣಯೋರೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಯವಪಿಣ್ಡ್ಯಾ ಸಹ ವರ್ತ್ಮವ್ರಣಬನ್ಧಃ ಸುಕರೋ ಭವತಿ| ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೋ ಯಥಾಯಥಂ ದೋಷಾದ್ಯನತಿಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಷೇಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪುನರ್ಬಧ್ನೀಯಾದಿತ್ಯೇವಕಾರಾಲ್ಲಭ್ಯತೇ| (ಅನು ಪ್ರತಿಸಾರಣಾದನನ್ತರಮುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ ಸುಖೋಷ್ಣಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಕ್ಷಾಲಯಿತ್ವಾ ಘೃತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಿಕ್ತಂ ಕೃತಪರಿಷೇಕಂ ಪಶ್ಚಾನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ಮಧುಸಹಿತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಕ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ಯವಸಕ್ತುಭಿಃ ಪಿಣ್ಡೀ ಚ ದತ್ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಮೇವ ವರ್ತಿತಂ ಯವಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಂ ಚ ನಿಮ್ನತಾಜನಿತಶೈರ್ಥಿಲ್ಯಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ವರ್ತ್ಮನೋರ್ಬಹಿರ್ವಿನ್ಯಸ್ಯ| ಉಕ್ತಞ್ಚ- ಯವಾನಾಂ ಸಕ್ತುಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈರ್ಮಧುಸರ್ಪಿಃ ಪರಿಪ್ಲುತೈಃ| ವರ್ತ್ಮಪ್ರಮಾಣಂ ಪಿಣ್ಡೀಂ ಚ ದತ್ವಾ ಬನ್ಧನಾಮಾಚರೇತ್|| ಇತಿ| ಉಭಯೋರಪಿ ಕರ್ಣಯೋರೂರ್ಧ್ವಾಧ ಊರ್ಧ್ವಭಾಗೇಽಧೋಭಾಗೇ ಚ ಊರ್ಧ್ವಾಽಧೋಭಾಗಗತೇನ ದ್ವಿಮುಖೇನ ಚೈಲಖಣ್ಡೇನ ಪೃಷ್ಠೇ ಬಧ್ನೀಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಬನ್ಧನಾತ್ತೃತೀಯೇ ದಿವಸೇ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೋ ಯಥಾಯಥಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪರಿಷೇಕಂ ಘೃತಕ್ಷೀರಸ್ವರಸಕಷಾಯಾದಿಭಿರಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಚತುರ್ಥೇ ಚತುರ್ಥದಿವಸೇ ನಸ್ಯಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ನಸ್ಯಮಾದಿರ್ಯೇಷಾಂ ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಧೂಮಕವಲಗಣ್ಡೂಷಪರಿಗ್ರಹಃ| ಪಞ್ಚಮದಿವಸೇ ಮೋಕ್ಷಯೇದೇವ| ಪುನರ್ನ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಅತ್ರೈವಶಬ್ದೇನ ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಪರಿಷೇಕಾನನ್ತರಂ ಬನ್ಧನಂ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಚ ಸೂಚಿತಮ್)|| ೧೫||
Adhikarana sulikhitavartmalakShaNam (16) · Śloka 16
ಸಮಂ ನಖನಿಭಂ ಶೋಫಕಣ್ಡೂಘರ್ಷಾದ್ಯಪೀಡಿತಮ್| ವಿದ್ಯಾತ್ ಸುಲಿಖಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ...................||೧೬||
समं नखनिभं शोफकण्डूघर्षाद्यपीडितम्| विद्यात् सुलिखितं वर्त्म ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
ಸುಲಿಖಿತೇ ಪ್ರತಿಸಾರಣಾದ್ಯುಕ್ತಂ ತಚ್ಚ ಸುಲಿಖಿತಂ ನ ಜ್ಞಾಯತೇ ತತಸ್ತಲ್ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ಸಮತ್ವಾದಿಗುಣಂ ಶೋಫಾದ್ಯಪೀಡಿತಂ ಚ ವರ್ತ್ಮ ಸುಲಿಖಿತಂ ವಿದ್ಯಾತ್||೧೬||
Adhikarana asamyaglikhite kriyA ati lekhane upacArAshca (17) · Śloka 17
.............................. ಲಿಖೇದ್ಭೂಯೋ ವಿಪರ್ಯಯೇ| ರುಕ್ಪಕ್ಷ್ಮವರ್ತ್ಮಶತನಸ್ರಂಸನಾನ್ಯತಿಲೇಖನಾತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿಕಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನಿಷ್ಟೋ ವಾತಹರಃ ಕ್ರಮಃ| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ನವನೀತೇನ ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಏರಣ್ಡಮೂಲಕಲ್ಕೇನ ಪುಟಪಾಕಂ ಪಚೇತ್ತತಃ| ಸ್ವಿತ್ರಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಪೋಟ್ಟಲೀಕೃತಮ್| ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇ ಛಗಲ್ಯಾ ವಾ ಮೃದಿತಂ ನೇತ್ರಸೇಚನಮ್| ಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಕಲ್ಕೇನ ಲಿಪ್ತಂ ತದ್ವತ್ ಪರಿಷ್ಕೃತಮ್| ಕುರ್ಯಾನ್ನೇತ್ರೇಽತಿಲಿಖಿತೇ ಮೃದಿತಂ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ| ಕೇವಲೇನಾಪಿ ವಾ ಸೇಕಂ ಮಸ್ತುನಾ ಜಾಙ್ಗಲಾಶಿನಃ||೧೭||
.............................. लिखेद्भूयो विपर्यये| रुक्पक्ष्मवर्त्मशतनस्रंसनान्यतिलेखनात्| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतलोध्रं प्रलेपयेत्| एरण्डमूलकल्केन पुटपाकं पचेत्ततः| स्वित्रं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोट्टलीकृतम्| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| शालितण्डुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१७||
🔊 Audio coming soon
ಅಸ್ಯ ತು ಸುಲಿಖಿತಲಕ್ಷಣಸ್ಯ ವಿಪರ್ಯಯೇ ಭೂಯೋ ಲಿಖೇತ್| ನ ತ್ವತಿ| ಅತೋಽತಿಲಿಖಿತಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ರುಗಾದಿಕಮತಿಲೇಖನಾದ್ಭವತಿ| ತತ್ರಾತಿಲೇಖನಾದ್ರುಗಾದಿಕೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿರ್ವಾತಹರಃ ಕ್ರಮ ಇಷ್ಟಃ| ಅಭ್ಯಜ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಪುಟಪಾಕವಿಧಾನಮ್| ಪೋಟ್ಟಲೀ ಪ್ರಸೇವಿಕಾ ತದ್ಭಾವಮಾಪಾದಿತಂ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ ಕ್ಷೀರಮೃದಿತಮ್| ತದೇವ ಚ ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಮೇರಣ್ಡಮೂಲಕಲ್ಕೇನ ವಿನಾ ಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಕಲ್ಕೇನ ಲಿಪ್ತಂ ತದ್ವದೇವ ಚ ಪರಿಷ್ಕೃತಂ ನವನೀತಾಭ್ಯಙ್ಗಾದಿನಾ ಪೋಟ್ಟಲೀಕರಣಾನ್ತೇನ ಕೃತಸಂಸ್ಕಾರಮನು ಚ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ ಮೃದಿತಮತಿಲಿಖಿತೇ ವರ್ತ್ಮನಿ ನೇತ್ರಸೇಚನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಜಾಙ್ಗಲಾಶಿನಃ ಸತಃ ಕೇವಲೇನೈವ ಮಸ್ತುನಾ ಸೇಚನಮ್||೧೭||
Adhikarana BedanaM taduttarakarma ca (12) · Śloka 12
ಭೇದ್ಯಾಂಸ್ತು ವ್ರೀಹಿವಕ್ತ್ರೇಣ ಬಿಭಿದ್ಯ ಕಠಿನೋನ್ನತಾನ್| ನಿಷ್ಪೀಡಯೇದನು ವಿಧಿಃ ಶೇಷಃ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಪೂರ್ವವತ್||೧೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವರ್ತ್ಮರೋಗ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||
भेद्यांस्तु व्रीहिवक्त्रेण बिभिद्य कठिनोन्नतान्| निष्पीडयेदनु विधिः शेषः स्यात्तत्र पूर्ववत्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग प्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon
ಭೇದ್ಯಾನ್ ಲಗಣಾದೀನಲಜ್ಯನ್ತಾನ್ ಕಠಿನಾನುನ್ನತಾಂಶ್ಚ ವ್ರೀಹಿವಕ್ತ್ರೇಣ ಬಿಭಿದ್ಯ ನಿಷ್ಪೀಡಯೇತ್| ಅನು ಪಶ್ಚಾಚ್ಛೇಷೋ ವಿಧಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣಾದಿಃ ಪೂರ್ವವತ್ಸ್ಯಾದಿತಿ||೧೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ- ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೨||