Adhikarana atha vartmarogapratiShedho nAma dvAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ವರ್ತ್ಮರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle auShadham (2) · Śloka 2
ಕೃಚ್ಛ್ರಬೋಧೇ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಕಲ್ಕಕ್ವಾಥಸಿದ್ಧಂ ಶರ್ಕ ರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ರಾತ್ರೌ ಪಾಯಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಾಂಶ್ಚ ನಸ್ಯಧೂಮಾಞ್ಜನತರ್ಪ ಣಪುಟಪಾಕಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ವಾತಹರದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾಂಶ್ಚ ವಸ್ತೀನ್ ಕ್ಷೀರಸ್ವಿನ್ನೈರೇರಣ್ಡಪಲ್ಲವೈಃ ಸ್ವೇದಂ ಚ ವರ್ತ್ಮನಾಮ್||೨||
कृच्छ्रबोधे पुराणं घृतं द्राक्षाकल्कक्वाथसिद्धं शर्क रावचूर्णितं रात्रौ पाययेत्| स्निग्धांश्च नस्यधूमाञ्जनतर्प णपुटपाकान् प्रयोजयेत् वातहरद्रव्यकल्पितांश्च वस्तीन् क्षीरस्विन्नैरेरण्डपल्लवैः स्वेदं च वर्त्मनाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle dAhakarma (3) · Śloka 3
ಏವಮಶಾನ್ತೌ ಮುದ್ಗಮಾತ್ರಾನ್ತರೈಃ ಪದೈರಗ್ನಿನಾ ತ್ವಗ್ದಾಹಂ ಬಿನ್ದು ಭಿರಾಚರೇತ್||೩||
एवमशान्तौ मुद्गमात्रान्तरैः पदैरग्निना त्वग्दाहं बिन्दु भिराचरेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBIkAcikitsA (4) · Śloka 4
ಕುಮ್ಭೀಕಾಪಿಟಕಾಸು ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವೇನಾನುಪ್ರತಿ ಸಾರ್ಯ ಪಟೋಲಾಮಲಕಮಧುಕಕ್ವಾಥೇನ ಸೇಚಯೇದ್ ಘೃತೇನ ಚ||೪||
कुम्भीकापिटकासु वर्त्म लिखित्वा सैन्धवेनानुप्रति सार्य पटोलामलकमधुकक्वाथेन सेचयेद् घृतेन च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktokliShTayoshcikitsA (5) · Śloka 5
ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಯೋರ್ಮಧುರೌಷಧಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚೈನಂ ತ್ರಿವೃತ್ಕ್ವಾಥವತಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಕಲ್ಕೇನ| ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಯುಕ್ತೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಚೂರ್ಣೇನ| ಚನ್ದ ನೋಶೀರಮಧುಕಮೃದ್ವೀಕಾಪುನರ್ನವಬೃಹತೀಮಲಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವಯೇತ್| ಲಿಖಿತೇ ಚ ವರ್ತ್ಮನಿ ಸ್ರುತರಕ್ತೇ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಮ್| ಚನ್ದನಶೃತಂ ಪಯಃ ಪರಿಷೇಕಃ| ಶೀತಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ಶಿರೋವಕ್ತ್ರಲೇಪಃ||೫||
पित्तरक्तोत्क्लिष्टयोर्मधुरौषधसिद्धेन सर्पिषा स्निग्धस्य सिरां विध्येत्| विरेचयेच्चैनं त्रिवृत्क्वाथवता त्रिफला कल्केन| त्रिफलाक्वाथयुक्तेन वा ब्राह्मीचूर्णेन| चन्द नोशीरमधुकमृद्वीकापुनर्नवबृहतीमलसिद्धं तैलं नावयेत्| लिखिते च वर्त्मनि स्रुतरक्ते यष्ट्याह्वनिर्यूहेण प्रक्षालनम्| चन्दनशृतं पयः परिषेकः| शीतस्निग्धाश्च शिरोवक्त्रलेपः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmashAtacikitsA (6) · Śloka 6
ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ರೋಮಕೂಪಾನ್ ಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣ ಕುಟ್ಟಯೋಜ್ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಹಯೇತ್| ಪಯಸೇಕ್ಷುರಸೇನ ವಾ ವಮನಮ್| ಸ್ವಾದುಶೀತಸ್ಕನ್ಧ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಾವನಮ್| ಕಾಕಜಙ್ಘಾಂ ರೋಹಿತಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸಂ ಚ ಕಾಕಶೋಣಿತಭವಿತಮನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧಂ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಂ ಭಾವಯೇತ್ ಸುರಸಾರಸೈಃ| ತಾಮ್ರೇ ದಶಾಹಂ ಪರಮಂ ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತೇ ತದಞ್ಜನಮ್||೬||
पक्ष्मशाते रोमकूपान् सूच्यग्रेण कुट्टयोज्जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| पयसेक्षुरसेन वा वमनम्| स्वादुशीतस्कन्ध साधितं सर्पिर्नावनम्| काकजङ्घां रोहितमत्स्यमांसं च काकशोणितभवितमन्तर्धूमं दग्धं चूर्णाञ्जनं कुर्यात्| सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsA (7) · Śloka 7
ಪೋಥಕೀರ್ವಿಲಿಖ್ಯ ಶುಣ್ಠೀಸೈನ್ಧವಮಾಗಧಿಕಾಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಚೋಷ್ಣಾಮ್ಭಸಾ ಖದಿರಸಾರಾಢಕೀಶಿಗ್ರುಪತ್ರಕ ಷಾಯೇಣ ಸೇಚಯೇತ್| ತತಶ್ಚಾಮ್ರಜಮ್ಬೂಪ್ರವಾಲಕ್ವಾಥೇನಾಽಶ್ಚ್ಯೋತನಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಖದಿರಸಾರೋದಕೇನ ವಾ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತೇನ| ವಿಡ ಙ್ಗಲಾಕ್ಷಾದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಗೈರಿಕಾಲಮನೋಹ್ವಾಚೂರ್ಣಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತೋಽಞ್ಜನಮ್||೭||
पोथकीर्विलिख्य शुण्ठीसैन्धवमागधिकाचूर्णैः प्रतिसार्य प्रक्षाल्य चोष्णाम्भसा खदिरसाराढकीशिग्रुपत्रक षायेण सेचयेत्| ततश्चाम्रजम्बूप्रवालक्वाथेनाऽश्च्योतनम्| त्रिफलाखदिरसारोदकेन वा मधुसंयुक्तेन| विड ङ्गलाक्षादार्वीत्वग्गैरिकालमनोह्वाचूर्णः क्षौद्रान्वितोऽञ्जनम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsAvisheShaH (8) · Śloka 8
ಏವಮಪ್ಯನುಪಶಮೇ ಜಲೌಕಸೋ ಯೋಜಯೇತ್| ಪುನಃ ಪುನರ್ವಾ ಲೇಖಯೇತ್| ಪರಿಷೇಕಞ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾಮಧುಕದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಕಷಾಯೇಣ ಮಧುಯುಕ್ತೇನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮುಸ್ತಶರ್ಕರಾಕಪಿತ್ಥಪತ್ರಾಮ್ಬುನಾ ವಾ||೮||
एवमप्यनुपशमे जलौकसो योजयेत्| पुनः पुनर्वा लेखयेत्| परिषेकञ्च त्रिफलामधुकद्विहरिद्राकषायेण मधुयुक्तेन कुर्यात्| मुस्तशर्कराकपित्थपत्राम्बुना वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPotkliShTavartmacikitsA (9) · Śloka 9
ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ವರ್ತ್ಮ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಕಾಸೀಸಪಿಪ್ಪಲೀಮ ನಶ್ಶಿಲಾರಸಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಮದ್ಭಿಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕಫಘ್ನಾನಿ ಚ ವಮನಧೂಮನಾವನಾಞ್ಜನಾನ್ಯಾಹಾರವಿಧಿಶ್ಚ ವರ್ತ್ಮೋಪಕ್ಲೇದೇ ಕಾಸೀಸಲವಣಸುಮನೋಮುಕುಲರಸಾಞ್ಜನೈರ್ವರ್ತ್ತಿರಞ್ಜನಮ್||೯||
कफोत्क्लिष्टं वर्त्म लिखित्वा सैन्धवकासीसपिप्पलीम नश्शिलारसाञ्जनचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| कफघ्नानि च वमनधूमनावनाञ्जनान्याहारविधिश्च वर्त्मोपक्लेदे कासीसलवणसुमनोमुकुलरसाञ्जनैर्वर्त्तिरञ्जनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lagaNacikitsA (10) · Śloka 10
ಲಗಣಂ ಕಫೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟವತ್ ಸಾಧಯೇತ್| ಅಶಾಮ್ಯತ್ಯಗ್ನಿನಾ ದಾಹೋ ವಮನಂ ವಿರೇಚನಂ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕನಿಮ್ಬಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀದೇವ ದಾರುವಿಡಙ್ಗಪ್ರಿಯಙ್ಗುತ್ರಿಫಲಾಕುಷ್ಠಶತಾಹ್ವಾಸೈನ್ಧವೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ನಾವಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಾವಪೀಡಾಞ್ಜನಕವಲಾಂಶ್ಚ ವಿದಧ್ಯಾದುಷ್ಣೋ ಪಚಾರಂ ಚ||೧೦||
लगणं कफोत्क्लिष्टवत् साधयेत्| अशाम्यत्यग्निना दाहो वमनं विरेचनं च| पिप्पलीमधुकनिम्बज्योतिष्मतीदेव दारुविडङ्गप्रियङ्गुत्रिफलाकुष्ठशताह्वासैन्धवैः सिद्धं तैलं नावयेत्| तीक्ष्णावपीडाञ्जनकवलांश्च विदध्यादुष्णो पचारं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~gginIcikitsA a~jjananAmikAcikitsA ca (11) · Śloka 2
ಉತ್ಸಙ್ಗಪಿಟಕಾಮಞ್ಜನನಾಮಿಕಾಂ ಚ ಭಿತ್ವಾ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ಚೋ ಲ್ಲಿಖಿತಾಂ ತಗರೈಲಾಸೈನ್ಧವನೋಪಾಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಸಾ ರಯೇತ್| ಹರಿದ್ರಾಮಧುಕಪಟೋಲಲೋಧ್ರಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ ಪರಿಷೇಕಃ||೨||
उत्सङ्गपिटकामञ्जननामिकां च भित्वा निष्पीड्य चो ल्लिखितां तगरैलासैन्धवनोपालीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसा रयेत्| हरिद्रामधुकपटोललोध्रः समाक्षिकः परिषेकः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bisavartmAdiShu cikitsA (12) · Śloka 12
ಬಿಸವರ್ತ್ಮಾದಿಷು ಬಹಲವರ್ತ್ಮಾನ್ತೇಷು ಸೈನ್ಧವಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್| ಬಿಸಶ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮನೋಸ್ತಥಾನುಪಶಮೇಽಗ್ನಿನಾ ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ದಹನಮ್||೧೨||
बिसवर्त्मादिषु बहलवर्त्मान्तेषु सैन्धवं प्रतिसारणम्| बिसश्लिष्टवर्त्मनोस्तथानुपशमेऽग्निना क्षारेण वा दहनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNakacikitsA (13) · Śloka 13
ಕುಕೂಣಕೇ ನಿಮ್ಬಪತ್ರತ್ರಿಫಲಾಖದಿರಮೂಲಕಲ್ಕವಿಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿರ್ಧಾತ್ರೀ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಸೈನ್ಧವಸರ್ಷಪೋಪಕುಲ್ಯಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವವ ತೋಷ್ಣೋಮ್ಭಸಾ ವಾಮಯೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ರಾಕ್ಷಾಭಾಯಾನಿರ್ಯೂಹೇಣ ವಿರೇಚಯೇತ್| ಸ್ತನೌ ಚಾಸ್ಯಾ ಮಾಗಧಿಕಾಮುಸ್ತಾದ್ವಿರಜನೀಕಲ್ಕೇ ನಾಲಿಪ್ಯೋದ್ವರ್ತಯೇತ್| ಧೂಪಯೇಚ್ಚ ಸಘೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕೈಃ| ಪಾಯಯೇಚ್ಚೈನಾಂ ಪಟೋಲಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯಮ್| ಬಾಲಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನೀ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಮಧುಸೈನ್ಧವರಸಾಞ್ಜನೈಃ ಪ್ರತಿ ಸಾರ್ಯಾಮಲಕ್ಯಶ್ಮನ್ತಕಜಮ್ಬೂಪಲ್ಲವಕ್ವಾಥೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಯೇತ್| ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಹಯೇತ್| ವೇದನಾಯಾಂ ತು ಕುಷ್ಠಗುಡೂಚೀಕಲ್ಕೋ ದಕೇನ ಸಗುಡಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪರಿಷೇಕೋ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಚಾಸ್ಯ ಕಟುತೈಲೇ ನಾಭ್ಯಜ್ಯ ಪಾಠಾಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರಲಿಪ್ಯಾರ್ಜುನಬಿಲ್ವನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಮಾರ್ಕ ವತಕ್ಕಾರೀಸೈರ್ಯಕಕಾರ್ಪಾಸೀಮಾಲತೀಪತ್ರನಿರ್ಯೂಹೇಣ ಸೇಚಯೇತ್| ಮರಿಚವಿಡಙ್ಗಹರಿದ್ರಾಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಪ್ರತಿಮರ್ಶಃ| ಮೂರ್ವಾತಾಮ್ರರಜಸೀ ಸ್ತನ್ಯಪಿಷ್ಟೇ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಮ್| ಶಙ್ಖಮನಶ್ಶಿಲಾ ಸೈನ್ಧವರಸಾಞನಕ್ಷೌದ್ರೈರ್ವಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಲೋಹಶಿವಾಟಿಕಾಮೃದಃ ಕಪಾಲೇಽನೇಕಶಃ ಪ್ರತಪ್ತಾಃ ಸ್ತನ್ಯೇನ ನಿರ್ವಾಪಿತಾಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಮಞ್ಜನಮ್| ಲಾಕ್ಷಾವೇಲ್ಲಮನಃಶಿಲಾಲಗೈರಿಕದಾರ್ವೀತ್ವಗ್ಭಿರ್ವಾ| ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ಧಾತ್ರೀಂ ವಮನವಿರೇಚನೈರುಪಪಾದಯೇತ್||೧೩||
कुकूणके निम्बपत्रत्रिफलाखदिरमूलकल्कविपक्वं सर्पिर्धात्री पाययित्वा सैन्धवसर्षपोपकुल्यायष्ट्याह्वव तोष्णोम्भसा वामयेत्| पिप्पलीद्राक्षाभायानिर्यूहेण विरेचयेत्| स्तनौ चास्या मागधिकामुस्ताद्विरजनीकल्के नालिप्योद्वर्तयेत्| धूपयेच्च सघृतैः सिद्धार्थकैः| पाययेच्चैनां पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलाकषायम्| बालस्य वर्त्मनी लिखित्वा मधुसैन्धवरसाञ्जनैः प्रति सार्यामलक्यश्मन्तकजम्बूपल्लवक्वाथेन प्रक्षालयेत्| जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| वेदनायां तु कुष्ठगुडूचीकल्को दकेन सगुडक्षौद्रेण परिषेको मूर्धानं चास्य कटुतैले नाभ्यज्य पाठाकल्केन प्रलिप्यार्जुनबिल्वनिर्गुण्डीमार्क वतक्कारीसैर्यककार्पासीमालतीपत्रनिर्यूहेण सेचयेत्| मरिचविडङ्गहरिद्राकल्कसिद्धं तैलं प्रतिमर्शः| मूर्वाताम्ररजसी स्तन्यपिष्टे पिण्डाञ्जनम्| शङ्खमनश्शिला सैन्धवरसाञनक्षौद्रैर्वा रसक्रिया| लोहशिवाटिकामृदः कपालेऽनेकशः प्रतप्ताः स्तन्येन निर्वापिताः श्लक्ष्णचूर्णमञ्जनम्| लाक्षावेल्लमनःशिलालगैरिकदार्वीत्वग्भिर्वा| पुनः पुनश्च धात्रीं वमनविरेचनैरुपपादयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmoparodhacikitsA (14) · Śloka 14
ಪಕ್ಷ್ಮೋಪರೋಧೇ ಸಮುಪಚಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ಲೇಖನೇನೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ರಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಾವಣೇನ ಸಶೋಫಂ ಶಿರೋವಿರೇಕಕವಲವಮನೈರ್ಯಾಪಯೇತ್| ಪ್ರವೃದ್ಧೇಷು ತು ರೋಮಸು ವಿಶುದ್ಧದೇಹಸ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣೋರ್ಭ್ರುವೋಽಧಸ್ತಾದ್ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಪಕ್ಷ್ಮಾನ್ತಾದ್ಭಾಗಮೇಕಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಯವಮಾತ್ರಂ ತದಾಕೃತಿ ತಿರ್ಯಕ್ ಛೇದಯೇದಾಱ್ದ್ರವಾಸಸಾ ಚ ರಕ್ತಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ತತಸ್ತನುಭೂತೇ ರಕ್ತೇ ಕ್ಷೌಮಸೂತ್ರೇಣ ಬಾಲೇನ ವಾ ಧನುರ್ವಕ್ರಯಾ ಸೂಚ್ಯಾ ಮುದ್ಗಮಾತ್ರಾನ್ತರೈಃ ಪದೈಃ ಸೀಯೇತ್| ತತೋಽಸ್ಯ ಲಲಾಟೇ ಪಟ್ಟಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ತನ್ಸೀವನಸೂತ್ರಂ ತತ್ರ ಸೂಚೀಪದೈರ್ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲ ಥಮಾಸಜ್ಜೇತ್| ಶತಧೌತಘೃತೇನ ಚಾಸ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಕವಲಿಕಾಂ ದದ್ಯಾತ್| ನ ಚೈತದ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ವ್ರಣವೇದನಾಯಾಂ ವಸ್ತ್ರಬದ್ಧೇನ ಯಷ್ಟೀ ಮಧುಕಚೂರ್ಣೇನ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪರಿಷೇಕೋ ವಟಾದಿಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಸಕ್ಷೀರಾಃ| ಪಞ್ಚಮೇ ಷಷ್ಠೇ ವಾಹನಿ ಸ್ಥಿರೀಭೂತೇಷು ಶಸ್ತ್ರಪದೇಷು ಸೀವನಸೂತ್ರಮವಲಮ್ಬಕಾಚ್ಛಿತ್ವಾಽಪನಯೇತ್| ವ್ರಣಂ ಚ ಸ್ವರ್ಣ ಗೈರಿಕರಜಸಾಽವಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾನಿ ಚಾವಚಾ ರಯೇತ್| ಅತ್ಯುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತೇ ತು ಸೂತ್ರೇ ಶ್ವಯಥುಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ರ ಮೃದುಃ ಸ್ವೇದಃ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಚ ನಸ್ಯಮ್| ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವಾ ವರ್ತ್ಮದೋಷೋಪಹತಾಂ ವಲೀ ವಿಲಿಖ್ಯ ತಮ್ಬುರೂ ವಕ್ರಕುಶಾಭಯಾವೀಜಾನ್ಯತಮಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ದಹೇತ್ತಪ್ತಯಾ ವಾ ಶಲಾಕಯಾ| ಉಪಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ತು ಲಾಕ್ಷಾರಸೇನ ಲಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಸನ್ದಂಶೇನೋದ್ಧೃತ್ಯ ತನುಸೂಚ್ಯಗ್ರೇಣಾಗ್ನಿವರ್ಣೇನ ರೋಕೂಪಾನ್ ದಹೇತ್| ತತಶ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್ ಪರಿಷೇಕೋ ನಾವನಂ ಚ||೧೪||
पक्ष्मोपरोधे समुपचितं वर्त्म लेखनेनोत्क्लिष्टं रक्तं विस्रावणेन सशोफं शिरोविरेककवलवमनैर्यापयेत्| प्रवृद्धेषु तु रोमसु विशुद्धदेहस्य सहिष्णोर्भ्रुवोऽधस्ताद् द्वौ भागौ पक्ष्मान्ताद्भागमेकं समुत्सृज्य यवमात्रं तदाकृति तिर्यक् छेदयेदाऱ्द्रवाससा च रक्तं गृह्णीयात्| ततस्तनुभूते रक्ते क्षौमसूत्रेण बालेन वा धनुर्वक्रया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः सीयेत्| ततोऽस्य ललाटे पट्टं बद्ध्वा तन्सीवनसूत्रं तत्र सूचीपदैर्नातिगाढश्ल थमासज्जेत्| शतधौतघृतेन चास्य सक्षौद्रेण कवलिकां दद्यात्| न चैतद् बध्नीयात्| व्रणवेदनायां वस्त्रबद्धेन यष्टी मधुकचूर्णेन संस्कृतं सर्पिः परिषेको वटादिकषायाश्च सक्षीराः| पञ्चमे षष्ठे वाहनि स्थिरीभूतेषु शस्त्रपदेषु सीवनसूत्रमवलम्बकाच्छित्वाऽपनयेत्| व्रणं च स्वर्ण गैरिकरजसाऽवचूर्णयेत्| तीक्ष्णनस्याञ्जनानि चावचा रयेत्| अत्युत्क्षिप्ते तु सूत्रे श्वयथुः स्यात्| तत्र मृदुः स्वेदः स्नैहिकं च नस्यम्| निर्भुज्य वा वर्त्मदोषोपहतां वली विलिख्य तम्बुरू वक्रकुशाभयावीजान्यतमकल्केन प्रतिसारयेत्| क्षारेण वा दहेत्तप्तया वा शलाकया| उपपक्ष्माणि तु लाक्षारसेन लक्षयित्वा सन्दंशेनोद्धृत्य तनुसूच्यग्रेणाग्निवर्णेन रोकूपान् दहेत्| ततश्च पूर्ववत् परिषेको नावनं च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajyarbudayoshcikitsA (15) · Śloka 15
ಬಾಹ್ಯಾಲಜೇರ್ಭಿನ್ನಲಿಖಿತಸ್ಯ ಕ್ಷಾರೇಣಾಗ್ನಿನಾ ವಾ ದಾಹೋ ವ್ರಣವಚ್ಚೋಪಚಾರಃ| ಅರ್ಬುದಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯಾಮೂಲಚ್ಛಿನ್ನಸ್ಯ ಲಿಖಿತಪ್ರತಿಸಾರಿತಸ್ಯ ಚೇತಿ| ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ನಿವಾತೇಽಧಿಷ್ಠಿತಸ್ಯಾಪ್ತೈಃ ಶುದ್ಧಸ್ಯೋತ್ತಾನಶಾಯಿನಃ| ಬಹಿಃ ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುತಪ್ತೇನ ಸ್ವೇದಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ವಾಸಸಾ| ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತಂ ವಾಮಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲೀಧೃತಮ್| ನ ಸ್ರಂಸತೇ ಚಲತಿ ವಾ ವರ್ತ್ಮೈವಂ ಸರ್ವತಸ್ತತಃ| ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ತರ್ತ್ತಿರ್ಯಕ್ಕೃತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರಪದಾಙ್ಕಿತಮ್| ಲಿಖೇತ್ತೇನೈವ ಪತ್ರೈರ್ವಾ ಶಾಕಶೋಫಾಲಿಕಾದಿಜೈಃ| ಫೇನೇನ ತೋಯಶಶೋರ್ವಾ ಪಿಚುನಾ ಪ್ರಮೃಜನ್ನಸೃಕ್| ಸ್ಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಸುಲಿಖಿತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್| ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತೈರನು ಚ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯೋಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ಘೃತೇನ ಸಿಕ್ತಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಬಧ್ನೀಯಾನ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಊರ್ಧ್ವಾಧಃ ಕರ್ಣಯೋರ್ದತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೀ ಚ ಯವಸಕ್ತುಭಿಃ| ತೃತೀಯೇಽಹನಿ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಪರಿಷೇಕಂ ಯಥಾಯಥಮ್| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಥೇ ನಸ್ಯಾದೀನ್ ಮುಞ್ಚೇದೇವಾಹ್ನಿ ಪಞ್ಚಮೇ||೧೫||
बाह्यालजेर्भिन्नलिखितस्य क्षारेणाग्निना वा दाहो व्रणवच्चोपचारः| अर्बुदस्य च स्विन्नस्यामूलच्छिन्नस्य लिखितप्रतिसारितस्य चेति| भवन्ति चात्र निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः| मण्डलाग्रेण तर्त्तिर्यक्कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः| फेनेन तोयशशोर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्वा पिण्डी च यवसक्तुभिः| तृतीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sulikhitavartmalakShaNam (16) · Śloka 16
ಸಮಂ ನಖನಿಭಂ ಶೋಫಕಣ್ಡೂಘರ್ಷಾದ್ಯಪೀಡಿತಮ್| ವಿದ್ಯಾತ್ ಸುಲಿಖಿತಂ ವರ್ತ್ಮ ...................||೧೬||
समं नखनिभं शोफकण्डूघर्षाद्यपीडितम्| विद्यात् सुलिखितं वर्त्म ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asamyaglikhite kriyA ati lekhane upacArAshca (17) · Śloka 17
.............................. ಲಿಖೇದ್ಭೂಯೋ ವಿಪರ್ಯಯೇ| ರುಕ್ಪಕ್ಷ್ಮವರ್ತ್ಮಶತನಸ್ರಂಸನಾನ್ಯತಿಲೇಖನಾತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾದಿಕಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನಿಷ್ಟೋ ವಾತಹರಃ ಕ್ರಮಃ| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ನವನೀತೇನ ಶ್ವೇತಲೋಧ್ರಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಏರಣ್ಡಮೂಲಕಲ್ಕೇನ ಪುಟಪಾಕಂ ಪಚೇತ್ತತಃ| ಸ್ವಿತ್ರಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಪೋಟ್ಟಲೀಕೃತಮ್| ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇ ಛಗಲ್ಯಾ ವಾ ಮೃದಿತಂ ನೇತ್ರಸೇಚನಮ್| ಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಕಲ್ಕೇನ ಲಿಪ್ತಂ ತದ್ವತ್ ಪರಿಷ್ಕೃತಮ್| ಕುರ್ಯಾನ್ನೇತ್ರೇಽತಿಲಿಖಿತೇ ಮೃದಿತಂ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ| ಕೇವಲೇನಾಪಿ ವಾ ಸೇಕಂ ಮಸ್ತುನಾ ಜಾಙ್ಗಲಾಶಿನಃ||೧೭||
.............................. लिखेद्भूयो विपर्यये| रुक्पक्ष्मवर्त्मशतनस्रंसनान्यतिलेखनात्| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतलोध्रं प्रलेपयेत्| एरण्डमूलकल्केन पुटपाकं पचेत्ततः| स्वित्रं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोट्टलीकृतम्| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| शालितण्डुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BedanaM taduttarakarma ca (12) · Śloka 12
ಭೇದ್ಯಾಂಸ್ತು ವ್ರೀಹಿವಕ್ತ್ರೇಣ ಬಿಭಿದ್ಯ ಕಠಿನೋನ್ನತಾನ್| ನಿಷ್ಪೀಡಯೇದನು ವಿಧಿಃ ಶೇಷಃ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಪೂರ್ವವತ್||೧೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವರ್ತ್ಮರೋಗ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೨||
भेद्यांस्तु व्रीहिवक्त्रेण बिभिद्य कठिनोन्नतान्| निष्पीडयेदनु विधिः शेषः स्यात्तत्र पूर्ववत्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग प्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon