Adhikarana atha viShopadravapratiShedho nAma saptacatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਣਾਂ ਤਦ੍ਰੋਗਾਣਾਞ੍ਚ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇ ਯ ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ|| ੧||
Adhikarana viShopadravAH (2) · Śloka 2
ਜ੍ਵਰਕਾਸਵਮਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਤਸ੍ਣਾਤਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਮ੍| ਵਿਸ਼ੋ ਭੇਦੋਤਿਕਾਠਿਨ੍ਯਮਾਨਾਹੋ ਬਸ੍ਤਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਰੁਕ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਪੂਤਦਂਸ਼ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵੋ ਵਿਸਾਨਿਲਃ| ਇਤਿ ਸੋਡਸ਼ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸਿਤਾ ਨਾਸ਼ਂ ਯੈਰ੍ਜੁਸ੍ਟਾ ਵਿਸਰੋਗਿਣਃ||੨||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
ਜ੍ਵਰਾਦਯਃ ਸੋਡਸ਼ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਮੁਪਦ੍ਰਵਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ| ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਾ ਅਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਸਰੋਗਿਣੋ ਯੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਜੁਸ੍ਟਾ ਨਾਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ|| ੨||
Adhikarana rAjavRukShAdikvAthaH jvare (3) · Śloka 3
ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲੋਸ਼ੀਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਘਨਪਦ੍ਮਕਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਵਿਸਜ੍ਵਰਹਰਃ ਪਰਮ੍||੩||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
ਰਾਜਵਕ੍ਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਜ੍ਵਰਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥਃ ਸੁਬੋਧਃ|| ੩||
Adhikarana jvarAdau yogAntarANi (4) · Śloka 4
ਪੀਤਾ ਤਣ੍ਡੁਲਤੋਯੇਨ ਕਟੁਕਾ ਸਸਿਤੋਪਲਾ| ਵਿਸਜ੍ਵਰਹਰਾਜਾਜੀ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਕੋਲਮਜ੍ਜਸਿਤਾਧਾਨ੍ਯਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੇਸਰਮ੍| ਵਿਸਜ੍ਵਰਵਮਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਤਸ੍ਣਾਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਗ੍ਵਧਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕ੍ਵਾਥੋ ਜ੍ਵਰਵਿਬਨ੍ਧਜਿਤ੍| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਵਚਾਮੁਸ੍ਤਾਕਸਾਯਃ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਃ| ਜ੍ਵਰਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ਼੍ਵਯਥੂਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਨ੍||੪||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਕਟੁਕਾ ਤਣ੍ਡੁਲਤੋਯੇਨ ਪੀਤਾ ਵਿਸਜ੍ਵਰਹਰਾ ਭਵਤਿ| ਅਜਾਜ੍ਯਾਦਿਕੇਸਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਸਜ੍ਵਰਾਦਿਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਜ੍ਵਰਵਿਬਨ੍ਧਜਿਤ੍| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਾਦਿਕਸਾਯਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ ਜ੍ਵਰਾਦੀਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ|| ੪||
Adhikarana vaidehikAdi shvAsakAsajvare (5) · Śloka 5
ਵੈਦੇਹਿਕਾਰਾਮਠਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਸਿਤਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਲੀਢਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੫||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
ਵੈਦੇਹਿਕਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਵਾਸਾਦ੍ਯਪਹਰਮ੍| ਵੈਦੇਹਿਕਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਰਾਮਠਕਂ ਹਿਙ੍ਗੁ| ਇਤਿ ਜ੍ਵਰੇ|| ੫||
Adhikarana viShakAsacikitsA (6) · Śloka 6
ਸਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨਾਗਰਾਂ ਕਸ੍ਣਾਮਥਵਾ ਸਵਰਾਘਨਾਮ੍| ਲੀਡ੍ਵਾਜ੍ਯਮਧੁਨਾ ਕਾਸਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| ਸਪਾਠਾਞ੍ਜਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਮਧੁਕਂ ਤਥਾ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮਮ੍ਭਸਾ ਪੀਤ੍ਵਾ.......................||੬||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा.......................||६||
🔊 Audio coming soon
ਕਸ੍ਣਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨਾਗਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲੀਢ੍ਵਾ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ ਕਾਸਾਨ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਥਵਾ ਸਵਰਾਘਨਾਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੇਨ ਲੀਢ੍ਵਾ| ਅਥਵਾ ਪਾਠਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕਸ੍ਣਾਮ੍| ਤਥਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮਮ੍ਭਸਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ਕਾਸਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਇਤਿ ਕਾਸੇ|| ੬||
Adhikarana viShavamIcikitsA (7) · Śloka 7
....................................ਂਅਰਿਚੈਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਵਿਸਵਮ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਵਾਥਂ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਦ੍ਰਜੋਥਵਾ| ਧਾਤ੍ਰੀਪਰੁਸਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਂ ਪਯਸਾ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਵੇਲ੍ਲਾਗ੍ਰ੍ਯਾਞ੍ਜਨਸੋਸ਼ੀਰਯਸ੍ਟ੍ਯੈਲਾਕਣਕੇਸਰਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਰਿਚਕੁਮ੍ਭੀਂ ਵਾ ਘਤਪੁਸ੍ਪਰਸਦ੍ਰੁਤਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਸ੍ਤਡ੍ਵਮਥੁਚ੍ਛਿਦਃ| ਜੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚਨ੍ਦਨਸਾਧਿਤਮ੍| ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭੋਨੁਪਿਬੇਦ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮਪੋਹਤਿ||੭||
....................................ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਂ ਮਰਿਚੈਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਿਸਵਮ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਦ੍ਰਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚ ਪਯਸਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਦ੍ਰੁਤਂ ਗਹੀਤਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵੇਲ੍ਲਾਦਿਕਂ ਕੇਸਰਾਨ੍ਤਂ ਘਤਪੁਸ੍ਪਰਸਦ੍ਰੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪੁਸ੍ਪਰਸੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਮਰਿਚਕੁਮ੍ਭੀਂ ਵਾ ਘਤਾਦਿਦ੍ਰੁਤਾਮ੍| ਕੁਮ੍ਭੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਾਦੀਨਿ ਤਸਂ ਵਮਥੁਂ ਚ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ| ਜੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਾਦਿਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭੋਨੁ ਪਿਬੇਤ੍ ਵਿਸਜਾਂ ਛਰ੍ਦਿਮਪੋਹਤਿ| ਇਤਿ ਵਿਸਜਵਮ੍ਯਾਮ੍|| ੭||
Adhikarana viShajashvAse cikitsA (8) · Śloka 8
ਤੈਲਗੋਵਿਡ੍ਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕੇ| ਸ਼੍ਵਾਸੀ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਙ੍ਗੀਮਾਗਧਿਕਾਸਿਤਾਃ| ਗੁਡਨਾਗਰਵੈਦੇਹੀਵਿਜਯਾਮਲਕਾਨਿ ਵਾ||੮||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਸ਼੍ਵਾਸੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕੇ ਤੈਲਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਸਿਤਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਗੁਡਾਦਿਕਮਾਮਲਕਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ| ਇਤਿ ਵਿਸਜੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ|| ੮||
Adhikarana viShajahidhmAyAM cikitsA (9) · Śloka 9
ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਕਨਕਕਟੁਕਾਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍| ਵੇਲ੍ਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਣੋਸ਼ੀਰਰਜਨੀਦ੍ਵਿਤਯਾਨਿ ਵਾ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਬੀਜਪੂਰਰਸੇਨ ਵਾ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾਲਕਰਜਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਗਾਯਤ੍ਰੀਹਰਿਦ੍ਰਾਮਰਦਾਰੁਜਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਦ੍ਵੀਪੀਕਲ੍ਕਂ ਸੌਵੀਰਕੇਣ ਵਾ||੯||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਵੇਲ੍ਲਾਦਿਕਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਾਨ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਬੀਜਪੂਰਰਸੇਨ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚ ਵਾਲਕਸ੍ਯ ਰਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਾਦਿਕਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਂ ਸੌਵੀਰਕੇਣ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤਿ ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਮ੍|| ੯||
Adhikarana viShajatRuNmUrcchayoH cikitsA (10) · Śloka 10
ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯੋਰਾਸ਼ਿਰਸੋ ਲੇਪਸੇਕਾ ਹਿਮਾ ਹਿਤਾਃ| ਅਮ੍ਭੋਜਨਾਲਕੁਸੁਮਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਮੌਕ੍ਤਿਕੈਃ| ਵੈਹਾਯਸਸਿਤਾਤੋਯਕ੍ਸੀਰਾਜ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਃ| ਵੀਜਨਂ ਤਾਲਵਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ੀਤੇ ਸਿਕਤਿਲੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪਟਲਾਵਤਵਾਰਿਸੁ| ਵਿਸਤਡ੍ਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਘ੍ਨਂ ਸਰਸੀਸ੍ਵਵਗਾਹਨਮ੍||੧੦||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਤਸਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਚਾਸ਼ਿਰਸਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇ ਹਿਮਾ ਲੇਪਸੇਕਾ ਹਿਤਾਃ| ਕੈਰਿਤ੍ਯਾਹ-ਅਮ੍ਭੋਜਨਾਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵੈਹਾਯਸਸਿਤਾਤੋਯਾਦਿਪ੍ਲੁਤੈਃ| ਵੈਹਾਯਸਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸਂ ਤੋਯਂ ਸਿਤਾਤੋਯਂ ਚ| ਤਾਲਵਨ੍ਤੇਨੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਕੇਣ ਵੀਜਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਸ਼ੀਤੇ ਸਿਕਤਾਵਤਿ ਚ ਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਕਮਲਾਦਿਪਟਲੇਨ ਤਤ੍ਸਮੂਹੇਨਾਵਤਂ ਵਾਰਿ ਯਾਸੁ ਤਾਸੁ ਸਰਸੀਸੁ ਮਹਤ੍ਸੁ ਸਰਸ੍ਵਵਗਾਹਨਂ ਵਿਸਤਡਾਦਿਘ੍ਨਮ੍| ਇਤਿ ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯੋਃ|| ੧੦||
Adhikarana tRuShNAyAM visheSheNa cikitsA (11) · Śloka 11
ਵਿਸਵੇਗਸਮੁਤ੍ਥਾਯਾਂ ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਾਡਿਮਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਲਿਲਾਪ੍ਲਾਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਟਵੇਤਸਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਸੇਵ੍ਯਤੋਯਂ ਚ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੧੧||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ-ਵਿਸ ਵੇਗੇਤ੍ਯਾਦਿ|ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਟਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਸ਼ੀਤਲਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੧੧||
Adhikarana viShajAtisAre cikitsA (12) · Śloka 12
ਭੂਨਿਮ੍ਬਮੁਸ੍ਤਕਟੁਕਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਨ੍ ਸਮਾਨ੍| ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਸ੍ਟੌ ਕੁਟਜਾਦ੍ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਸਾਤਿਸਾਰੋਦਾਵਰ੍ਤਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਮੋਚਰਸਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਧਾਤਕੀਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾਃ| ਸਧਾਤਕੀਃ ਸਕੁਟਜਾਃ ਸਾਞ੍ਜਨਾਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ| ਪਾਠਾਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੧੨||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਅਤਿਸਾਰਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਭੂਨਿਮ੍ਬੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਸਮਾਨਿ ਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗਾਵਯਵਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਤਥੈਵ ਕੁਟਜਾਦਸ੍ਟੌ ਭਾਗਾਃ| ਏਤਦ੍ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਸਹੇਤ੍ਵਤੀਸਾਰਾਦ੍ਯਪਹਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਕਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਨਾਗਰਾਦ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਪਾਠਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤਿ ਵਿਸਜਾਤਿਸਾਰੇ|| ੧੨||
Adhikarana bastirugAdiShu cikitsA (13) · Śloka 13
ਬਸ੍ਤਿਰੁਗ੍ਵਰ੍ਤਨਾਹੇਸੁ ਫਲਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸਾਰਗ੍ਵਧਾਂ ਸਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਸੋਪਕੁਲ੍ਯਾਂ ਹਰੀਤਕੀਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤੇਨ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਾਦਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਗਹਧੂਮਨਤਸ਼੍ਯਾਮਾਨੀਲਿਨੀਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਜ੍ਯਂ ਤਥਾਸਿਦ੍ਧਂ ਵਰਾਕ੍ਵਾਥਤ੍ਰਿਵਦ੍ਯੁਤਮ੍||੧੩||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤਿਰੁਗਾਦਿਸੁ ਉਦਾਵਰ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਾਂ ਫਲਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਵਰ੍ਤ ਉਦਾਵਰ੍ਤਃ (ਵਿਸ਼ੋਤਿਕਾਠਿਨ੍ਯਮ੍) ਨਾਹ ਆਨਾਹਃ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਤ੍ਰਯੇਣ ਪਥਗ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਹਰੀਤਕੀਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂ ਘਤੇਨ ਪਿਬੇਦ੍ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਾਦਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਗਹਧੂਮਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਮਾਜ੍ਯਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਵਾ ਘਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤਿ ਬਸ੍ਤਿਰੁਗਾਦਿਸੁ|| ੧੩||
Adhikarana mUrddharuji cikitsA (14) · Śloka 14
ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਿਵਦ੍ਵਾਤ੍ਵਗ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਨਸ੍ਯਂ ਵਿਸਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਘ੍ਨਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਵਾਰਿਣਾ||੧੪||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਨਸ੍ਯਂ ਵਿਸਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਘ੍ਨਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਇਤਿ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਰੁਜਿ||
Adhikarana viShajashvayathau cikitsA (15) · Śloka 15
ਸ਼੍ਵਯਥੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਪਯਃਪਾਨੇ ਹਿਤਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਵੈਦੇਹੀਕਟੁਕਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਸੁਰਸਾਮੂਲਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਛਾਗਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕਸਾਯੇਣ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਭਾਵਿਤਾ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍| ਆਲੋਡ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਪੀਤਾ ਵਿਸਸ਼੍ਵਯਥੁਨਾਸ਼ਿਨੀ| ਮਧੁਵੇਲ੍ਲਵਰਾਵ੍ਯੋਸਸੁਰਾਹ੍ਵੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਵਿਸਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਲ੍ਲੇਪਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਦੁਕਸਾਯਕੈਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਾਹਿਸ਼ਿਰੋਨਤਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਧੂਪੋਗਦਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਤ੍ਸਮਸ੍ਤਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ||੧੫||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਜੇ ਸ਼੍ਵਯਥੌ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਾਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਸੁਰਸਾਮੂਲਕਲ੍ਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ਪਾਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਤਂ ਛਾਗਂ ਪਯਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਭਾਵਿਤਾ ਯਾ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਸਾ ਘਤੇਨਾਲੋਡ੍ਯ ਪੀਤਾ ਸ਼੍ਵਯਥੁਨਾਸ਼ਿਨੀ| ਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਦ੍ਮਕਾਨ੍ਤੈਰ੍ਲੇਪੋ ਵਿਸਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਤ੍| ਤਥਾ ਮਧੁਰੈਃ ਕਸਾਯੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤਾਨ੍ਵਿਤੋ ਧੂਪਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਦਗਦਃ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਾਂ ਨਾਸ਼ਨਃ| ਅਹਿਸ਼ਿਰਃ ਸਰ੍ਪੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਵਯਥੌ|| ੧੫||
Adhikarana pUtidaMshe cikitsA (16) · Śloka 16
ਅਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਪਚਾਰੇਣ ਦਂਸ਼ਃ ਪੂਤਿਤ੍ਵਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| ਪ੍ਰਾਯੋ ਨ ਸਹਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਭੇਸਜਂ ਵਿਸਮ੍| ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਾਨਿ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸਵ੍ਰਣੇ| ਸੇਕਾਲੇਪਾਂਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸੀਰੈਃ ਕਸਾਯੈਃ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਜੈਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ਙ੍ਗਮਧੁਕਤਿਲਸਰ੍ਸਪਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਾਭਯਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਂਸ਼ਪੂਤਿਤ੍ਵਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਕਰ੍ਣਿਕਾਪਾਤਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਿਸਵ੍ਰਣਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੬||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਵ੍ਰਣੇ ਮਧੁਰਾਦਿਪ੍ਰਯੋਗਾਯ ਅਲ੍ਪੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਹੇਤੁਃ| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਕਸਾਯੈਰ੍ਦ੍ਰਵੈਃ ਕ੍ਸੀਰਸਂਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸੇਕਾਨਾਲੇਪਾਂਸ਼੍ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਕਂ ਦਂਸ਼ਪੂਤਿਤ੍ਵਨਾਸ਼ਨਾਦਿਗੁਣਤ੍ਰਯਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਪੂਤਿਦਂਸ਼ਤ੍ਵੇ|| ੧੬||
Adhikarana raktasrAve cikitsA (17) · Śloka 17
ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਤਿਭਸ਼ਂ ਘਤਂ ਸਮਰਿਚਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੇਨ ਸਿਤਯਾ ਵਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਸੁ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਯਾ| ਸਿਤੋਪਲਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਤਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧਾਨਿ ਨਾਵਨਮ੍| ਸ਼ਮੀਕਲ੍ਕਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਮਙ੍ਗਂ ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਯਾ| ਨਾਵਨੇ ਹੇਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੧੭||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਵ੍ਰਣਾਚ੍ਚਾਤਿਭਸ਼ਂ ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਸਮਰਿਚਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਘਤਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਵਾ| ਅਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਰਸ੍ਰੁਤੌ ਸੁਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਯਾ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਂ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਸਿਤੋਪਲੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਗਵਾਕ੍ਸੀ| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰੀ| ਕ੍ਸੀਰਕਕੋਲੀ ਵਾ| ਇਤਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵੇ|| ੧੭||
Adhikarana viShAnile cikitsA (18) · Śloka 18
ਕਸ਼ਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਰੂਕ੍ਸੈਰਤ੍ਯਰ੍ਥਸੇਵਿਤੈਃ| ਵਿਸਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਉਨ੍ਮਾਦਾਕ੍ਸੇਪਕਮਨੋਭ੍ਰਂਸ਼ਾਪਸ੍ਮਤਯਸ੍ਤਤਃ| ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਟਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਬਸ੍ਤਿਨਸ੍ਯਪ੍ਰਧਮਨਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤ੍ਯਭਯਾਕੁਸ੍ਠਪਿਪ੍ਪਲੀਵਸਕਟ੍ਫਲਮ੍| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥਿਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਬਿਲ੍ਵਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਕਾਃ| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਸਵਾਤਵਿਕਾਰਜਿਤ੍| ਪਿਬੇਦੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਐਕਧ੍ਯਂ ਘਤਤੈਲਂ ਵਾ ਮੇਧ੍ਯਮਾਸਰਸਾਸ਼ਨਣਃ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮੂਲਂ ਮਰਿਚਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਨਲਦਂ ਨਲਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਜਲੇਨਾਲੋਡ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਸਵਾਤੇਨ ਤਥਾਪਸ੍ਮਾਰਿਣਂ ਨਰਮ੍| ਵਚਾਹਂਸਪਦੀਵ੍ਯੋਸਦਧਿਤ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਦੇਵਦਾਰੁਬਲਾਬਿਲ੍ਵਕਮਿਜਿਤ੍ਕੁਸ੍ਠਟੁਣ੍ਟੁਕਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਾਖੁਕਰ੍ਣ੍ਯਤਿਵਿਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਿ ਤਤ੍||੧੮||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਕਸ਼ਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇਤਿਸ੍ਰੁਤੇ ਰੂਕ੍ਸਸੇਵਨਾਦ੍ਵਿਸਸ੍ਵਭਾਵਾਚ੍ਚ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਤਤੋ ਹੇਤੋਰੁਨ੍ਮਾਦਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਕਮਿਸ੍ਟਮ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਵਿਸਹੇਤੂਨ੍ ਵਾਤਵਿਕਾਰਾਨੁਨ੍ਮਾਦਾਦੀਨ੍ ਜਯਤਿ| ਛਾਗਮਾਂਸਰਸੇਨਾਨ੍ਵਿਤਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਅਥਵਾ ਮੇਧ੍ਯਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਃ ਸਨ੍ਨੈਕਧ੍ਯਂ ਘਤਤੈਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮੂਲਾਦਿਕਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਿਸਵਾਤੇਨੇਤਿ ਵਿਸਹੇਤੁਨਾ ਵਾਤੇਨ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਮੁਨ੍ਮਾਦਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਵਚਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਪਾਨੇਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਿ ਨਿਹਨ੍ਤਿ| ਹਂਸਪਦੀ ਮਧੁਸ੍ਰਵਾ| ਦਧਿਤ੍ਥਂ ਕਪਿਤ੍ਥਮ੍| ਟੁਣ੍ਟੁਕਃ ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ| ਆਖੁਕਰ੍ਣੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ| ਇਤਿ ਵਿਸਾਨਿਲੇ|| ੧੮||
Adhikarana sheSharogeShu cikitsA (19) · Śloka 19
ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਰੋਗੇਸ੍ਵੇਨਂ ਪਰੇਸੁ ਚ| ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਮਾਲੋਚ੍ਯ ਵਿਸਤਨ੍ਤ੍ਰਾਵਿਰੋਧਤਃ||੧੯||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
ਏਵਂ ਪਰੇਸੁ ਚਾਨੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਵਿਸਹੇਤੁਸੁ ਰੋਗੇਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮੀਯਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਥਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਾਤਾਦੀਨਾਮਨੁਬਨ੍ਧਮਾਲੋਚ੍ਯ ਯਥਾ ਚ ਵਿਸਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਰੂਪੇਣ ਵਿਰੋਧੋ ਨ ਭਵਤਿ||੧੯||
Adhikarana viShasheShe cikitsA (20) · Śloka 20
ਦਸ਼੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾਗਦੈਰਸ੍ਯ ਵਿਸਸ਼ੇਸਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਮਪ੍ਯਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਧਯੇ ਮਰਣਾਯ ਵਾ||੨੦||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
ਅਸ੍ਯ ਚਾਤੁਰਸ੍ਯ ਦਸ਼੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾਗਦੈਰ੍ਵਿਸਸ਼ੇਸਂ ਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਦਸ਼੍ਯਾਗਦਾ ਯੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਿਸਘ੍ਨਾਃ| ਸ਼ਬ੍ਦਾਗਦਾ ਯੇ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ| ਅਲ੍ਪਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਨਿਵਰ੍ਤਨਤ੍ਵੇ ਹੇਤੁਃ|| ੨੦||
Adhikarana kShArAgadaH (21) · Śloka 21
ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਤਿਨਿਸ਼ਕਰਘਾਟਕਪੀਤਨਾਨ੍| ਪਲਾਸ਼ਾਮ੍ਰਾਤਕਕੁਭਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਤਿਲ੍ਵਕਾਨ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਕੁਟਜਾਙ੍ਕੋਲਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਮਲਕੀਭੁਜਾਨ੍| ਸ਼ਮੀਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਾਨਨ੍ਤਗੋਜੀਯਮਲਕਣ੍ਟਕਾਨ੍| ਗੋਪਘੋਣ੍ਟਾਹਿਮਾਰੌ ਚ ਭਸ੍ਮੀਕਤ੍ਯਾਮ੍ਭਸਾ ਗਵਾਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਪਚੇਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਕੋਸ਼ਾਮ੍ਰਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੈਲਵਾਲੁਕਾਨ੍| ਵਰਾਙ੍ਗਚੋਚਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਵਞ੍ਜੁਲਟੁਣ੍ਟੁਕਾਨ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਾਤਿਵਿਸਾਨਨ੍ਤਾਸਰ੍ਸਪਾਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਾਨ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਸਰਲਪ੍ਲਕ੍ਸਗਹਧੂਮਕਰਞ੍ਜਕਾਨ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਸੁਤਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਿਚੁਲਂ ਵਰੁਣਂ ਵਚਾਮ੍| ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਮਯੋ ਬਿਲ੍ਵਂ ਕ੍ਸਾਰਵਤ੍ਪਾਕਮਾਗਤਮ੍| ਤਲ੍ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੇ ਨਿਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਸਦਾ| ਤੇਨ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ ਪਤਾਕਾਸ੍ਤਰਣਾਨਿ ਚ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਪਾਨਾਤ੍ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਸ਼੍ਚੈਸ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਸ਼ੂਲਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਜੀਰ੍ਣਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਸ਼੍ਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਾਨਰੁਚਿਂ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਅਪਿ ਤਕ੍ਸਕਤੁਲ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਪਨਾਸ਼ਨਃ||੨੧||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਧਵਾਦਿਕਮਹਿਮਾਰਾਨ੍ਤਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਪੇਨ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਾਚ੍ਛਂ ਪਚੇਤ੍| ਪਚ੍ਯਮਾਨੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤਃ ਕ੍ਸਾਰਲਵਣੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਪਾਕਮਾਗਤਂ ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੇ ਨਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤੇਨਾਲਿਪ੍ਤਾਨਿ ਦੁਨ੍ਦੁਭ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਦੁਨ੍ਦੁਭਯਃ ਕਾਹਲਾਃ, ਪਤਾਕਾ ਵੈਜਯਨ੍ਤ੍ਯਃ, ਕਰਘਾਟੋ ਮਦਨਃ, ਕਪੀਤਨਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸਸਂਜ੍ਞਃ, ਆਮ੍ਰਾਤਕਂ ਕਪਿਚੂਡਮ੍, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕੋ ਨਿਮ੍ਬਃ, ਤਿਲ੍ਵਕੋ ਲੋਧ੍ਰਃ, ਕੁਟਜੋ ਵਤ੍ਸਕਃ, ਅਙ੍ਕੋਲਂ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਮ੍, ਪ੍ਰਗ੍ਰਹੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ, ਭੁਜੋ ਭੂਰ੍ਜਃ, ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕੋ ਮਾਲੁਕਾਪਰ੍ਣਃ, ਗੋਜੀ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ, ਯਮਲਕਣ੍ਟਕੋ ਯੁਗ੍ਮਕਣ੍ਟਕਃ, ਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਃ, ਕਰਞ੍ਹ੍ਜਃ, ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ, ਗੋਪਘੋਣ੍ਟਾ ਘੋਣ੍ਟਾ, ਅਹਿਮਾਰਃ ਅਰਿਮੇਦਃ;-ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਮੂਲਸ਼ਾਖਾਦੀਨਿ, ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਰਂ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਮਮ੍, ਵਰਾਙ੍ਗਂ ਤ੍ਵਕ੍, ਚੋਚਂ ਨਾਲਿਕੇਰਂ, ਵਞ੍ਜੁਲੋ ਜਲਵੇਤਸਃ, ਟੁਣ੍ਟੁਕਃ ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ, ਅਨਨ੍ਤਾ ਯਵਾਸਕਃ, ਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦੇਵਦਾਰੁ, ਕਰਞ੍ਜਕੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ, ਸੁਤਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ, ਨਿਚੁਲਂ ਵੇਤਸਮ੍, ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨ ਏਰਣ੍ਡਃ, ਏਸ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਃ ਪਾਨਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਚ ਵਿਸਂ ਗੁਲ੍ਮਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਏਸ ਤਕ੍ਸਕਤੁਲ੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਪਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|| ੨੧||
Adhikarana sugandhAkhyo~agadaH (22) · Śloka 22
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਮਨੋਹ੍ਵਾਲਂ ਸਸਰ੍ਜਰਸਵਾਲਕਮ੍| ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਂ ਤ੍ਰੁਟਿ ਵਿਂਸ਼ਕਮ੍| ਹਰੇਣਵਃ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ ਕੁਟਨ੍ਨਟਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਂ ਸੋਡਸ਼ੈਤਾਨਿ ਪੁਸ੍ਯੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਯ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਆਸ਼੍ਲੇਸਾਸੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਰਕ੍ਸਿਤਮ੍| ਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਨਾਤਯਾ ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਯਂ ਵਿਸ੍ਣੁਨਿਰ੍ਮਿਤਃ| ਮਾਤਾ ਮੇ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਜਯੋ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਮਮ| ਅਜਯ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰੋਸੌ ਜਯੇ ਚ ਵਿਜਯਾਮਿ ਚ| ਸੁਗਨ੍ਧਾਖ੍ਯੋਯਮਗਦੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਹਵਿਲੇਪਨਾਤ੍| ਅਭਙ੍ਗਕਰਣੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਵਾਦੇ ਚ ਜਯਾਵਹਃ| ਅਨੇਨ ਲੇਪਿਤਾਸ਼੍ਛਤ੍ਰਦੁਨ੍ਦੁਭਿਧ੍ਵਜਤੋਰਣਾਃ| ਦਸ੍ਟਸ੍ਪਸ੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਭੂਤਬਾਲਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਾਨ੍ ਗੇਹਸ੍ਥੋਪਿ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍||੨੨||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਾਨਿ| ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਂ ਪਲਮ੍| ਤ੍ਰੁਟਿਰ੍ਵਿਂਸ਼ਕਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਪਲਾਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ| ਹਰੇਣੁਪਲਾਨਿ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ| ਕੁਟਨ੍ਨਟਪਲਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ| ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਪਲਾਨਿ ਸੋਡਸ਼| ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪੁਸ੍ਯੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਯਾਸ਼੍ਲੇਸਾਸੁ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਾਭਿਰਕ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਸ੍ਨਾਤਯਾ ਚ ਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਕਯਾ| ਤਤ੍ਰ ਚ ਪੇਸਣੇ ਮਾਤਾ ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਸ੍ਣੁਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ| ਅਯਮਗਦੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਗਨ੍ਧਃ| ਏਤੇਨਾਗਦੇਨ ਨਿਤ੍ਯਂ ਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਯੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨ ਭਜ੍ਯਤੇ ਅਵਾਙਮੁਖੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਵਿਵਾਦੇ ਚ ਜਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਅਮੁਨਾਗਦੇਨ ਛਤ੍ਰਾਦਯੋ ਲੇਪਿਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਂ ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਗੇਹਸ੍ਥੋਪ੍ਯਮਗਦੋ ਭੂਤਾਦੀਨ੍ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍| 'ਜਯੋ ਨਾਮ ਪਿਤਾਮਹਃ' ਇਤਿ ਚ ਪਾਠਃ|| ੨੨||
Adhikarana mahAsugandho~agadaH (23) · Śloka 23
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਸਰਲਦੇਵਦਾਰੁਕੁਟਨ੍ਨਟਮ੍| ਜਟਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਤਿਵਿਸਾਤਿਲਪਰ੍ਣੀ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ| ਨੀਲੀਯਵਪੁਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯੈਲਵਾਲੁਕਮ੍| ਤੋਯਤੋਯਦਕਾਲੀਯਤਗਰਧ੍ਯਾਮਕਤ੍ਵਚਃ| ਨਖਪਦ੍ਮਕਪੁਨ੍ਨਾਗਪਤ੍ਰਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਕਾਃ| ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਂ ਮਰਿਚਂ ਜੋਙ੍ਗਕਂ ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਮ੍| ਦ੍ਵ੍ਯੇਲਾ ਦ੍ਵਿਸੇਵ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨਲਦਦ੍ਵਯਮ੍| ਲਾਕ੍ਸਾਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵਵ੍ਯੋਸਫਲਿਨੀਧਾਨ੍ਯਗੈਰਿਕਮ੍| ਸ਼ੈਲੇਯਕਸ਼ਿਲਾਪੁਸ੍ਪਗ੍ਰਨ੍ਥਿਲਾਚੋਰਕਾਭਯਾਃ| ਅਰ੍ਕਸ੍ਥੈਣੇਯਪਥ੍ਵੀਕਾਕਟੁਕਾਚਨ੍ਦ੍ਰਰਾਜਯਃ| ਕਲਿਙ੍ਗਕਃ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣਿਕਾਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ੇਲੁਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਜਾਃ| ਚਮ੍ਪਕਾਸ਼ੋਕਸੁਰਸਸੁਮਨਾਸ੍ਤਿਲ੍ਵਕੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਪਾਟਲ੍ਯਾਸ੍ਤਣਸ਼ੂਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਵਾਃ ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਤਿਨਿਸ਼ਾਰ੍ਜੁਨਸ਼ਮ੍ਯਾਕਧਵਪੁਸ੍ਪਂ ਸਪਙ੍ਕਜਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤੇਰਿਦਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮੂਤ੍ਰਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ਗਵਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਮਨੁਸ੍ਯੇ ਪੁਨਰਾਹਰੇਤ੍| ਭਗ੍ਨਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਵਿਵਤਾਕ੍ਸਂ ਮਤ੍ਯੋਰ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤਮ੍| ਮਹਾਸੁਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮ੍ਨਾਯਮਤਿਵੀਰ੍ਯੋਤਿਤੇਜਸਾ| ਵਾਰਯਤ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਵਾਰਂ ਵਿਸਾਗ੍ਨਿਂ ਵਾਸੁਕੇਰਪਿ| ਨਪੋਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਭਵੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਿਯਃ| ਤੇਜਸ੍ਵਿਤਾਂ ਚ ਲਭਤੇ ਰਾਜਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮਧ੍ਯਗਃ||੨੩||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦੀਨਾਮੌਸਧਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤੇਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਗਵਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਵਿਸੇਣ ਭਗ੍ਨਸ੍ਕਨ੍ਧਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਹਰੇਤ੍| ਅਯਂ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਸੁਗਨ੍ਧਃ| ਅਤਿਵੀਰ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਕੀਰ੍ਤਨਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕੁਟਨ੍ਨਟਂ ਪਰਿਪੇਲਵਮ੍, ਜਟਾ ਮਾਂਸੀ, ਤਿਲਪਰ੍ਣੀ ਬਦਰਕਃ, ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀ, ਯਵਫਲੋ ਵਂਸ਼ਃ ਕੁਟਜਸ਼੍ਚ, ਤੋਯਂ ਵਾਲਕਮ੍, ਤੋਯਦੋ ਮੁਸ੍ਤਃ, ਕਾਲੀਯਕਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍, ਪਤ੍ਰਂ ਗਨ੍ਧਪਤ੍ਰਮ੍, ਜੋਙ੍ਗਕਮਗਰੁ, ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਂ ਪੀਤਂ ਸਿਤਂ ਚ| ਏਲਾਦ੍ਵਯਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾ ਪਤ੍ਰੈਲਾ ਚ| ਸੇਵ੍ਯਦ੍ਵਯਮੁਸ਼ੀਰਂ ਲਾਮਜ੍ਜਕਂ ਚ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਦ੍ਵਯਂ ਵਚਾ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ ਚ| ਨਲਦ੍ਵਯਂ ਮਾਂਸੀ ਗਨ੍ਧਮਾਂਸੀ ਚ| ਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵੋ ਮਿਸ਼੍ਰੇਯਕਃ, ਸ਼ੈਲੇਯਕਂ ਸ਼ਿਲਾਪੁਸ੍ਪਮ੍, ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਲਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਰ੍ਣਂ, ਸ੍ਥੌਣੇਯਕਂ ਸ਼ੁਕਬਰ੍ਹਾਖ੍ਯਮ੍, ਪਥ੍ਵੀਕਾ ਹਿਙ੍ਗੁਪਤ੍ਰੀ, ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਾਜੀ ਸੋਮਰਾਜੀ, ਕਾਸ਼੍ਮਰੀ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਃ, ਸ਼ੇਲੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਃ, ਪ੍ਰਸਵਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪੁਸ੍ਪਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਤਿਨਿਸ਼ਾਦਿਭਿਃ| ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸਮੂਹੋ ਰਾਜਕਮ੍||੨੩||
Adhikarana shItoShNaviShaye sAmAnyaniyamaH (24) · Śloka 24
ਸ਼ੀਤਮੇਵ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਧਾਨਂ ਵਿਸਰੋਗਿਣਾਮ੍| ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੀਟਵਿਸਂ ਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ੀਤੇਨਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੨੪||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
ਏਕਂ ਕੀਟਵਿਸਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਵਿਸੇਸੁ ਵਿਸਰੋਗਿਣਾਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸਾਧਨੌਸਧਂ ਸ਼ੀਤਮੇਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਹਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ ਕੀਟਵਿਸਂ ਸ਼ੀਤੇਨਾਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ|| ੨੪||
Adhikarana viShe pathyam (25) · Śloka 25
ਸ਼ਾਲਯਃ ਸਸ੍ਟਿਕਾ ਜੀਰ੍ਣਾਃ ਕੋਰਦੂਸਾਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਮੁਦ੍ਗੋ ਹਰੇਣੁਸ੍ਤੁਵਰੀ ਪਟੋਲਂ ਵੇਤ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਜੀਵਨ੍ਤੀ ਵਾਰ੍ਤਾਕਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ| ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਦਾਡਿਮਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸਿਤਾ| ਅਵਿਦਾਹਿ ਯਦਨ੍ਯਚ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਤਃ| ਤਤ੍ਤਦ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਂਸ੍ਕਤਿਃ| ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਿਸਹਨ੍ਤਣਾਂ ਘਤੈਃ ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਦਿਭਿਃ| ਦਿਵ੍ਯਸਾਰਸਕੂਪੋਤ੍ਥਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਮਧ੍ਵਾਮਲਕਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਸਲਿਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਨਦੀਤਟਾਕਜਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਘਨਾਗਮੇ| ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰੋਦਰਾਯਾਤੈਃ ਸੁਕਤਾਃ ਸਕ੍ਤਵੋ ਯਵੈਃ| ਤਕ੍ਰੇਣ ਸਘਤਾਃ ਪੀਤਾਃ ਪਰਮਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨੫||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚਾਵਿਦਾਹਿ ਯਦ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਦਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਾਧ੍ਯਾਯਾਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਾਂ ਸਂਸ੍ਕਤਿਰ੍ਵਿਸਹਰਾਣਾਮੌਸਧਾਨਾਂ ਕਸਾਯੈਃ ਕਾਰ੍ਯਾ| ਤਥਾ ਘਤੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਦਿਭਿਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨ ਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾਣਾਮਾਨ੍ਯੇਸਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਵਰ੍ਸਾਰ੍ਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਸਿਤੋ ਦਿਵ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਲਿਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਚ ਨਦੀਤਟਾਕਜਂ ਸਲਿਲਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮ੍| ਘਨਾਗਮੇ ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਮ੍ਬਲਾਯਾ ਉਦਰਾਯਾਤੈਰ੍ਯਵੈਃ ਸੁਕਤਾਃ ਸਕ੍ਤਵਃ ਸਘਤਾਸ੍ਤਕ੍ਰੇਣ ਪੀਤਾਃ ਪਰਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਾਃ|| ੨੫||
Adhikarana viShe apathyam (26) · Śloka 26
ਤਿਲਮਦ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਕ੍ਸੁਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਭਯਾਯਾਸਮੈਥੁਨਮ੍| ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਸਮੁਕ੍ਤੋਪਿ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੨੬||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
ਤਿਲਾਦਿਕਂ ਸਵਿਸਂ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਚਿਰਕਾਲਂ ਵਿਸਮੁਕ੍ਤੋਪਿ| ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|| ੨੬||
Adhikarana aviShanaralakShaNam (27-47) · Śloka 47
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਦੋਸਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਧਾਤੁ ਮਾਹਾਰਕਾਮਂ ਸਮਮੂਤ੍ਰਵਿਟ੍ਕਮ੍| ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਿਤ੍ਤਚੇਸ੍ਟਂ ਵੈਦ੍ਯੋਵਗਚ੍ਛੇਦਵਿਸਂ ਮਨੁਸ੍ਯਮ੍||੨੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ- ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵ- ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੭||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਦੋਸਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਯਮਵਿਸ ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯੋਵਗਚ੍ਛੇਤ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾ ਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ