Adhikarana atha viShopadravapratiShedho nAma saptacatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopadravAH (2) · Śloka 2
ਜ੍ਵਰਕਾਸਵਮਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਤਸ੍ਣਾਤਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਮ੍| ਵਿਸ਼ੋ ਭੇਦੋਤਿਕਾਠਿਨ੍ਯਮਾਨਾਹੋ ਬਸ੍ਤਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਰੁਕ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਪੂਤਦਂਸ਼ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵੋ ਵਿਸਾਨਿਲਃ| ਇਤਿ ਸੋਡਸ਼ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸਿਤਾ ਨਾਸ਼ਂ ਯੈਰ੍ਜੁਸ੍ਟਾ ਵਿਸਰੋਗਿਣਃ||੨||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjavRukShAdikvAthaH jvare (3) · Śloka 3
ਰਾਜਵਕ੍ਸਫਲੋਸ਼ੀਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਘਨਪਦ੍ਮਕਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਵਿਸਜ੍ਵਰਹਰਃ ਪਰਮ੍||੩||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAdau yogAntarANi (4) · Śloka 4
ਪੀਤਾ ਤਣ੍ਡੁਲਤੋਯੇਨ ਕਟੁਕਾ ਸਸਿਤੋਪਲਾ| ਵਿਸਜ੍ਵਰਹਰਾਜਾਜੀ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਕੋਲਮਜ੍ਜਸਿਤਾਧਾਨ੍ਯਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੇਸਰਮ੍| ਵਿਸਜ੍ਵਰਵਮਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਤਸ੍ਣਾਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਗ੍ਵਧਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕ੍ਵਾਥੋ ਜ੍ਵਰਵਿਬਨ੍ਧਜਿਤ੍| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਵਚਾਮੁਸ੍ਤਾਕਸਾਯਃ ਸਪੁਨਰ੍ਨਵਃ| ਜ੍ਵਰਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ਼੍ਵਯਥੂਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਨ੍||੪||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidehikAdi shvAsakAsajvare (5) · Śloka 5
ਵੈਦੇਹਿਕਾਰਾਮਠਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਸਿਤਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਲੀਢਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੫||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakAsacikitsA (6) · Śloka 6
ਸਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨਾਗਰਾਂ ਕਸ੍ਣਾਮਥਵਾ ਸਵਰਾਘਨਾਮ੍| ਲੀਡ੍ਵਾਜ੍ਯਮਧੁਨਾ ਕਾਸਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਸਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| ਸਪਾਠਾਞ੍ਜਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਮਧੁਕਂ ਤਥਾ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮਮ੍ਭਸਾ ਪੀਤ੍ਵਾ.......................||੬||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा.......................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavamIcikitsA (7) · Śloka 7
....................................ਂਅਰਿਚੈਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਵਿਸਵਮ੍ਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਵਾਥਂ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਦ੍ਰਜੋਥਵਾ| ਧਾਤ੍ਰੀਪਰੁਸਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਂ ਪਯਸਾ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਵੇਲ੍ਲਾਗ੍ਰ੍ਯਾਞ੍ਜਨਸੋਸ਼ੀਰਯਸ੍ਟ੍ਯੈਲਾਕਣਕੇਸਰਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਰਿਚਕੁਮ੍ਭੀਂ ਵਾ ਘਤਪੁਸ੍ਪਰਸਦ੍ਰੁਤਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਙ੍ਕੁਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਸ੍ਤਡ੍ਵਮਥੁਚ੍ਛਿਦਃ| ਜੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚਨ੍ਦਨਸਾਧਿਤਮ੍| ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਭੋਨੁਪਿਬੇਦ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਸਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮਪੋਹਤਿ||੭||
....................................ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvAse cikitsA (8) · Śloka 8
ਤੈਲਗੋਵਿਡ੍ਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕੇ| ਸ਼੍ਵਾਸੀ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਙ੍ਗੀਮਾਗਧਿਕਾਸਿਤਾਃ| ਗੁਡਨਾਗਰਵੈਦੇਹੀਵਿਜਯਾਮਲਕਾਨਿ ਵਾ||੮||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajahidhmAyAM cikitsA (9) · Śloka 9
ਹਿਧ੍ਮਾਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਕਨਕਕਟੁਕਾਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍| ਵੇਲ੍ਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਣੋਸ਼ੀਰਰਜਨੀਦ੍ਵਿਤਯਾਨਿ ਵਾ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਬੀਜਪੂਰਰਸੇਨ ਵਾ| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾਲਕਰਜਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਸਗੁਡਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਗਾਯਤ੍ਰੀਹਰਿਦ੍ਰਾਮਰਦਾਰੁਜਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਦ੍ਵੀਪੀਕਲ੍ਕਂ ਸੌਵੀਰਕੇਣ ਵਾ||੯||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajatRuNmUrcchayoH cikitsA (10) · Śloka 10
ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯੋਰਾਸ਼ਿਰਸੋ ਲੇਪਸੇਕਾ ਹਿਮਾ ਹਿਤਾਃ| ਅਮ੍ਭੋਜਨਾਲਕੁਸੁਮਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਮੌਕ੍ਤਿਕੈਃ| ਵੈਹਾਯਸਸਿਤਾਤੋਯਕ੍ਸੀਰਾਜ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਃ| ਵੀਜਨਂ ਤਾਲਵਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ੀਤੇ ਸਿਕਤਿਲੇ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪਟਲਾਵਤਵਾਰਿਸੁ| ਵਿਸਤਡ੍ਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਘ੍ਨਂ ਸਰਸੀਸ੍ਵਵਗਾਹਨਮ੍||੧੦||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAM visheSheNa cikitsA (11) · Śloka 11
ਵਿਸਵੇਗਸਮੁਤ੍ਥਾਯਾਂ ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਲਾਜਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਾਡਿਮਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਲਿਲਾਪ੍ਲਾਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਟਵੇਤਸਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਸੇਵ੍ਯਤੋਯਂ ਚ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੧੧||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajAtisAre cikitsA (12) · Śloka 12
ਭੂਨਿਮ੍ਬਮੁਸ੍ਤਕਟੁਕਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਾਨ੍ ਸਮਾਨ੍| ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਸ੍ਟੌ ਕੁਟਜਾਦ੍ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਸਾਤਿਸਾਰੋਦਾਵਰ੍ਤਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਮੋਚਰਸਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਧਾਤਕੀਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾਃ| ਸਧਾਤਕੀਃ ਸਕੁਟਜਾਃ ਸਾਞ੍ਜਨਾਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ| ਪਾਠਾਨਾਗਰਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੧੨||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastirugAdiShu cikitsA (13) · Śloka 13
ਬਸ੍ਤਿਰੁਗ੍ਵਰ੍ਤਨਾਹੇਸੁ ਫਲਵਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਸਾਰਗ੍ਵਧਾਂ ਸਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਸੋਪਕੁਲ੍ਯਾਂ ਹਰੀਤਕੀਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤੇਨ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਂ ਬਸ੍ਤਿਸ਼ੂਲਾਦਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍| ਗਹਧੂਮਨਤਸ਼੍ਯਾਮਾਨੀਲਿਨੀਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਜ੍ਯਂ ਤਥਾਸਿਦ੍ਧਂ ਵਰਾਕ੍ਵਾਥਤ੍ਰਿਵਦ੍ਯੁਤਮ੍||੧੩||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddharuji cikitsA (14) · Śloka 14
ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਿਵਦ੍ਵਾਤ੍ਵਗ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਨਸ੍ਯਂ ਵਿਸਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਘ੍ਨਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਵਾਰਿਣਾ||੧੪||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvayathau cikitsA (15) · Śloka 15
ਸ਼੍ਵਯਥੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਪਯਃਪਾਨੇ ਹਿਤਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਵੈਦੇਹੀਕਟੁਕਾਦੇਵਦਾਰੁਭਿਃ| ਸੁਰਸਾਮੂਲਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਛਾਗਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਤਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕਸਾਯੇਣ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਭਾਵਿਤਾ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍| ਆਲੋਡ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਪੀਤਾ ਵਿਸਸ਼੍ਵਯਥੁਨਾਸ਼ਿਨੀ| ਮਧੁਵੇਲ੍ਲਵਰਾਵ੍ਯੋਸਸੁਰਾਹ੍ਵੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਵਿਸਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਲ੍ਲੇਪਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਦੁਕਸਾਯਕੈਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਾਹਿਸ਼ਿਰੋਨਤਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਧੂਪੋਗਦਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਜਿਤ੍ਸਮਸ੍ਤਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ||੧੫||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtidaMshe cikitsA (16) · Śloka 16
ਅਲ੍ਪੇਨਾਪ੍ਯਪਚਾਰੇਣ ਦਂਸ਼ਃ ਪੂਤਿਤ੍ਵਮਸ਼੍ਨੁਤੇ| ਪ੍ਰਾਯੋ ਨ ਸਹਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣਂ ਵਾ ਭੇਸਜਂ ਵਿਸਮ੍| ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਾਨਿ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸਵ੍ਰਣੇ| ਸੇਕਾਲੇਪਾਂਸ਼੍ਚ ਸਕ੍ਸੀਰੈਃ ਕਸਾਯੈਃ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਜੈਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ਙ੍ਗਮਧੁਕਤਿਲਸਰ੍ਸਪਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਾਭਯਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਂਸ਼ਪੂਤਿਤ੍ਵਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਕਰ੍ਣਿਕਾਪਾਤਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਵਿਸਵ੍ਰਣਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੬||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasrAve cikitsA (17) · Śloka 17
ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਤਿਭਸ਼ਂ ਘਤਂ ਸਮਰਿਚਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੇਨ ਸਿਤਯਾ ਵਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਸੁ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪਿਸ੍ਟਯਾ| ਸਿਤੋਪਲਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਤਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧਾਨਿ ਨਾਵਨਮ੍| ਸ਼ਮੀਕਲ੍ਕਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਮਙ੍ਗਂ ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਯਾ| ਨਾਵਨੇ ਹੇਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍||੧੭||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAnile cikitsA (18) · Śloka 18
ਕਸ਼ਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਰੂਕ੍ਸੈਰਤ੍ਯਰ੍ਥਸੇਵਿਤੈਃ| ਵਿਸਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਉਨ੍ਮਾਦਾਕ੍ਸੇਪਕਮਨੋਭ੍ਰਂਸ਼ਾਪਸ੍ਮਤਯਸ੍ਤਤਃ| ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਟਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਬਸ੍ਤਿਨਸ੍ਯਪ੍ਰਧਮਨਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤ੍ਯਭਯਾਕੁਸ੍ਠਪਿਪ੍ਪਲੀਵਸਕਟ੍ਫਲਮ੍| ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਸ੍ਥਿਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਬਿਲ੍ਵਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਕਾਃ| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਸਵਾਤਵਿਕਾਰਜਿਤ੍| ਪਿਬੇਦੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਐਕਧ੍ਯਂ ਘਤਤੈਲਂ ਵਾ ਮੇਧ੍ਯਮਾਸਰਸਾਸ਼ਨਣਃ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਮੂਲਂ ਮਰਿਚਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਨਲਦਂ ਨਲਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਜਲੇਨਾਲੋਡ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਿਸਵਾਤੇਨ ਤਥਾਪਸ੍ਮਾਰਿਣਂ ਨਰਮ੍| ਵਚਾਹਂਸਪਦੀਵ੍ਯੋਸਦਧਿਤ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਦੇਵਦਾਰੁਬਲਾਬਿਲ੍ਵਕਮਿਜਿਤ੍ਕੁਸ੍ਠਟੁਣ੍ਟੁਕਮ੍| ਲੋਧ੍ਰਾਖੁਕਰ੍ਣ੍ਯਤਿਵਿਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਿ ਤਤ੍||੧੮||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheSharogeShu cikitsA (19) · Śloka 19
ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਰੋਗੇਸ੍ਵੇਨਂ ਪਰੇਸੁ ਚ| ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਮਾਲੋਚ੍ਯ ਵਿਸਤਨ੍ਤ੍ਰਾਵਿਰੋਧਤਃ||੧੯||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasheShe cikitsA (20) · Śloka 20
ਦਸ਼੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾਗਦੈਰਸ੍ਯ ਵਿਸਸ਼ੇਸਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਮਪ੍ਯਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਧਯੇ ਮਰਣਾਯ ਵਾ||੨੦||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArAgadaH (21) · Śloka 21
ਧਵਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਤਿਨਿਸ਼ਕਰਘਾਟਕਪੀਤਨਾਨ੍| ਪਲਾਸ਼ਾਮ੍ਰਾਤਕਕੁਭਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਤਿਲ੍ਵਕਾਨ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਕੁਟਜਾਙ੍ਕੋਲਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਮਲਕੀਭੁਜਾਨ੍| ਸ਼ਮੀਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਾਨਨ੍ਤਗੋਜੀਯਮਲਕਣ੍ਟਕਾਨ੍| ਗੋਪਘੋਣ੍ਟਾਹਿਮਾਰੌ ਚ ਭਸ੍ਮੀਕਤ੍ਯਾਮ੍ਭਸਾ ਗਵਾਮ੍| ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਪਚੇਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਕੋਸ਼ਾਮ੍ਰਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੈਲਵਾਲੁਕਾਨ੍| ਵਰਾਙ੍ਗਚੋਚਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਵਞ੍ਜੁਲਟੁਣ੍ਟੁਕਾਨ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਾਤਿਵਿਸਾਨਨ੍ਤਾਸਰ੍ਸਪਾਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਾਨ੍| ਸੁਰਾਹ੍ਵਸਰਲਪ੍ਲਕ੍ਸਗਹਧੂਮਕਰਞ੍ਜਕਾਨ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਸੁਤਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਿਚੁਲਂ ਵਰੁਣਂ ਵਚਾਮ੍| ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਮਯੋ ਬਿਲ੍ਵਂ ਕ੍ਸਾਰਵਤ੍ਪਾਕਮਾਗਤਮ੍| ਤਲ੍ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੇ ਨਿਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਸਦਾ| ਤੇਨ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ ਪਤਾਕਾਸ੍ਤਰਣਾਨਿ ਚ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਪਾਨਾਤ੍ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਸ਼੍ਚੈਸ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਸ਼ੂਲਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਜੀਰ੍ਣਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਸ਼੍ਮਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਾਨਰੁਚਿਂ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਅਪਿ ਤਕ੍ਸਕਤੁਲ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਪਨਾਸ਼ਨਃ||੨੧||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sugandhAkhyo~agadaH (22) · Śloka 22
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਮਨੋਹ੍ਵਾਲਂ ਸਸਰ੍ਜਰਸਵਾਲਕਮ੍| ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚਂ ਤ੍ਰੁਟਿ ਵਿਂਸ਼ਕਮ੍| ਹਰੇਣਵਃ ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ ਕੁਟਨ੍ਨਟਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਂ ਸੋਡਸ਼ੈਤਾਨਿ ਪੁਸ੍ਯੇ ਸਮ੍ਭਤ੍ਯ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਆਸ਼੍ਲੇਸਾਸੁ ਗਵਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਰਕ੍ਸਿਤਮ੍| ਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਨਾਤਯਾ ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਯਂ ਵਿਸ੍ਣੁਨਿਰ੍ਮਿਤਃ| ਮਾਤਾ ਮੇ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਜਯੋ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਮਮ| ਅਜਯ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰੋਸੌ ਜਯੇ ਚ ਵਿਜਯਾਮਿ ਚ| ਸੁਗਨ੍ਧਾਖ੍ਯੋਯਮਗਦੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਹਵਿਲੇਪਨਾਤ੍| ਅਭਙ੍ਗਕਰਣੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਵਾਦੇ ਚ ਜਯਾਵਹਃ| ਅਨੇਨ ਲੇਪਿਤਾਸ਼੍ਛਤ੍ਰਦੁਨ੍ਦੁਭਿਧ੍ਵਜਤੋਰਣਾਃ| ਦਸ੍ਟਸ੍ਪਸ੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਭੂਤਬਾਲਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਾਨ੍ ਗੇਹਸ੍ਥੋਪਿ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍||੨੨||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsugandho~agadaH (23) · Śloka 23
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਸਰਲਦੇਵਦਾਰੁਕੁਟਨ੍ਨਟਮ੍| ਜਟਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਤਿਵਿਸਾਤਿਲਪਰ੍ਣੀ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ| ਨੀਲੀਯਵਪੁਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯੈਲਵਾਲੁਕਮ੍| ਤੋਯਤੋਯਦਕਾਲੀਯਤਗਰਧ੍ਯਾਮਕਤ੍ਵਚਃ| ਨਖਪਦ੍ਮਕਪੁਨ੍ਨਾਗਪਤ੍ਰਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਕਾਃ| ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਂ ਮਰਿਚਂ ਜੋਙ੍ਗਕਂ ਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਮ੍| ਦ੍ਵ੍ਯੇਲਾ ਦ੍ਵਿਸੇਵ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨਲਦਦ੍ਵਯਮ੍| ਲਾਕ੍ਸਾਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵਵ੍ਯੋਸਫਲਿਨੀਧਾਨ੍ਯਗੈਰਿਕਮ੍| ਸ਼ੈਲੇਯਕਸ਼ਿਲਾਪੁਸ੍ਪਗ੍ਰਨ੍ਥਿਲਾਚੋਰਕਾਭਯਾਃ| ਅਰ੍ਕਸ੍ਥੈਣੇਯਪਥ੍ਵੀਕਾਕਟੁਕਾਚਨ੍ਦ੍ਰਰਾਜਯਃ| ਕਲਿਙ੍ਗਕਃ ਸਰ੍ਜਰਸਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣਿਕਾਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ੇਲੁਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਜਾਃ| ਚਮ੍ਪਕਾਸ਼ੋਕਸੁਰਸਸੁਮਨਾਸ੍ਤਿਲ੍ਵਕੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਪਾਟਲ੍ਯਾਸ੍ਤਣਸ਼ੂਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਵਾਃ ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਤਿਨਿਸ਼ਾਰ੍ਜੁਨਸ਼ਮ੍ਯਾਕਧਵਪੁਸ੍ਪਂ ਸਪਙ੍ਕਜਮ੍| ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤੇਰਿਦਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮੂਤ੍ਰਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ਗਵਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਮਨੁਸ੍ਯੇ ਪੁਨਰਾਹਰੇਤ੍| ਭਗ੍ਨਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਵਿਵਤਾਕ੍ਸਂ ਮਤ੍ਯੋਰ੍ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤਮ੍| ਮਹਾਸੁਗਨ੍ਧੋ ਨਾਮ੍ਨਾਯਮਤਿਵੀਰ੍ਯੋਤਿਤੇਜਸਾ| ਵਾਰਯਤ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਵਾਰਂ ਵਿਸਾਗ੍ਨਿਂ ਵਾਸੁਕੇਰਪਿ| ਨਪੋਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਭਵੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਿਯਃ| ਤੇਜਸ੍ਵਿਤਾਂ ਚ ਲਭਤੇ ਰਾਜਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮਧ੍ਯਗਃ||੨੩||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItoShNaviShaye sAmAnyaniyamaH (24) · Śloka 24
ਸ਼ੀਤਮੇਵ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਧਾਨਂ ਵਿਸਰੋਗਿਣਾਮ੍| ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੀਟਵਿਸਂ ਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ੀਤੇਨਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੨੪||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe pathyam (25) · Śloka 25
ਸ਼ਾਲਯਃ ਸਸ੍ਟਿਕਾ ਜੀਰ੍ਣਾਃ ਕੋਰਦੂਸਾਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਮੁਦ੍ਗੋ ਹਰੇਣੁਸ੍ਤੁਵਰੀ ਪਟੋਲਂ ਵੇਤ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਜੀਵਨ੍ਤੀ ਵਾਰ੍ਤਾਕਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ| ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਦਾਡਿਮਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸਿਤਾ| ਅਵਿਦਾਹਿ ਯਦਨ੍ਯਚ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਤਃ| ਤਤ੍ਤਦ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਂਸ੍ਕਤਿਃ| ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਿਸਹਨ੍ਤਣਾਂ ਘਤੈਃ ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਦਿਭਿਃ| ਦਿਵ੍ਯਸਾਰਸਕੂਪੋਤ੍ਥਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਲਮ੍| ਮਧ੍ਵਾਮਲਕਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਸਲਿਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਨਦੀਤਟਾਕਜਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਘਨਾਗਮੇ| ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰੋਦਰਾਯਾਤੈਃ ਸੁਕਤਾਃ ਸਕ੍ਤਵੋ ਯਵੈਃ| ਤਕ੍ਰੇਣ ਸਘਤਾਃ ਪੀਤਾਃ ਪਰਮਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਾਃ||੨੫||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe apathyam (26) · Śloka 26
ਤਿਲਮਦ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਕ੍ਸੁਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਭਯਾਯਾਸਮੈਥੁਨਮ੍| ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਸਮੁਕ੍ਤੋਪਿ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੨੬||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShanaralakShaNam (27-47) · Śloka 47
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਦੋਸਂ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਧਾਤੁ ਮਾਹਾਰਕਾਮਂ ਸਮਮੂਤ੍ਰਵਿਟ੍ਕਮ੍| ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਿਤ੍ਤਚੇਸ੍ਟਂ ਵੈਦ੍ਯੋਵਗਚ੍ਛੇਦਵਿਸਂ ਮਨੁਸ੍ਯਮ੍||੨੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ- ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵ- ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੭||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon