30. vraṇapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha vraNapratiShedho nAma triMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ವ್ರಣಪ್ರತಿಶೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ವ್ರಣಸ್ಯ ವಿಭಾಗಂ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ಸಾಧ್ಯಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ| ನಿಜಸ್ಯ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್ ಪ್ರಥಮನಿರ್ಣಯಃ| ಸ ಚ ಯತಃ ಶೋಫಪೂರ್ವಕೋ ಭವತ್ಯತ ಉಚ್ಯತೇ||೧||

Adhikarana shophAvasthAyAshcikitsAsUtram (2) · Śloka 2

ವ್ರಣಸ್ಯ ಶೋಫಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧೌ ಶ್ವಯಥುಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ಚ ಸಾಧನಮುದ್ದಿಷ್ಟಮ್||೨||

ವ್ರಣಸ್ಯ ಶೋಫಾವಸ್ಥಾಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್||೨||

Adhikarana tatrApatarpaNaprAdhAnyam (3) · Śloka 3

ತತ್ರಾಪತರ್ಪಣಮೇವಾದೌ ಪ್ರಧಾನತಮಮ್| ಅಪಿ ಚ-ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಾಯೋಪಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಮುಪದಿಷ್ಟಂ ಯಥಾಯಥಮ್| ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ದೇಹಪ್ರಾಣಾದೀನ್ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮಪತರ್ಪಣಮ್||೩||

ಅಪತರ್ಪಣಂ ಸರ್ವಂ ಲಙ್ಘನಮ್| ಅಪಿ ಚೇತ್ಯಪತರ್ಪಣವಿಭಾಗಸಮುಚ್ಚಯಾಯ| ದೋಷಾಣಾಮುಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಯೋಪಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಯದಪತರ್ಪಣಮುಪದಿಷ್ಟಂ ತದ್ದೇಹಾದೀನವೇಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾಯಥಂ ಕರ್ತವ್ಯಮ್||೩||

Adhikarana apatarpaNaPalam (4) · Śloka 4

ರಾಗಸಂರಮ್ಭರಹಿತಾಃ ಪರಿಮ್ಲಾನಾ ಹೃತಾಶ್ರಯಾಃ| ಸದ್ಯಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವ್ರಣಾಃ ಶೋಫಾಶ್ಚ ದೇಹಿನಾಮ್||೪||

ರಾಗ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಶೋಧನಾಖ್ಯಸ್ಯಾಪತರ್ಪಣಸ್ಯ ಫಲದ್ವಾರೇಣ ಗುಣಕೀರ್ತನಮ್| ಶುದ್ಧಾನಾಂ ದೇಹಿನಾಂ ವ್ರಣಾಃ ಶೋಫಾಶ್ಚ ಸದ್ಯಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೪||

Adhikarana lepAdInAM guNAH (5) · Śloka 5

ಲೇಪಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಿಷೇಕಾನ್ ಯಥೋಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಯಥಾಮ್ಬುಭಿಃ ಸಿಚ್ಯಮಾನಃ ಶಾನ್ತಿಮಗ್ನಿರ್ನಿಯಚ್ಛತಿ| ದೋಷಾಗ್ನಿರೇವಂ ಸಹಸಾ ಪ್ರಲೇಪಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಯೋಜಿತೈಃ||೫||

ತತ್ರ ಚ ವ್ರಣೇ ಲೇಪಾದೀನ್ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಿಶೇಷತ ಉಕ್ತಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಯಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಪೂರ್ವಕಂ ಲೇಪಾದೀನಾಂ ಪ್ರಭಾವಕೀರ್ತನಮ್||೫||

Adhikarana pralepanavidhiH (6) · Śloka 6

ಪ್ರತಿಲೋಮಮೇವ ಚಾನುಲಿಮ್ಪೇನ್ನಾನುಲೋಮಮ್| ತಥಾ ಹ್ಯೌಷಧಂ ಸಮ್ಯಗವತಿಷ್ಠತೇ| ಅನುಪ್ರವಿಶತಿ ಚ ರೋಮಕೂಪಾನ್| ನ ತು ಶುಷ್ಯದುಪೇಕ್ಷಿತವ್ಯಮನ್ಯತ್ರ ಪೀಡಯಿತವ್ಯಾತ್| ಶುಷ್ಕಂ ಹಿ ದಾಹೋಷಾರಾಗಶ್ಯಾವತ್ವಶೂಲಾನಿ ವರ್ಧಯತಿ||೬||

ಪ್ರತಿಲೋಮಮಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾಪೀತಿ ಪ್ರತಿಲೋಮಲೇಪನೇ| ಪೀಡಯಿತವ್ಯೇ ವ್ರಣೇ ಶುಷ್ಯದುಪೇಕ್ಷಿತವ್ಯಮೇವ| ಅನ್ಯತ್ರ ಕುತೋ ಹೇತೋಃ ಶುಷ್ಯದೌಷಧಂ ನೋಪೇಕ್ಷಿತವ್ಯಮಿತ್ಯಾಹ-ಶುಷ್ಕಂ ಹೀತ್ಯಾದಿ||೬||

Adhikarana pradeha-pralepa-kalkaBedAH (7) · Śloka 7

ಯಸ್ತು ಶೀತಸ್ತನುರ್ಮುಹುರ್ಮುಹುಶ್ಚ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಸ ಪ್ರದೇಹೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತತ್ವಚಾಂ ಪ್ರಸಾದಕೃತ್| ಪ್ರಲೇಪಸ್ತೂಷ್ಣಃ ಶೀತೋ ವಾ ಬಹಲಶ್ಚ ತಥಾ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಶಮನಸ್ತಸ್ಯೋಪಯೋಗಃ ಕ್ಷತಾಕ್ಷತೇಷು| ಯಸ್ತು ಕ್ಷತೇಷೂಪಯುಜ್ಯತೇ ಸ ಭೂಯಃ ಕಲ್ಕ ಇತಿ ಸಂಜ್ಞಾ ಲಭತೇ||೭||

ಯಸ್ತು ಶೀತಾದಿಗುಣಃ ಪುನಃ ಪುನಶ್ಚ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಸ ರಕ್ತಾದಿಪ್ರಸಾದಕೃತ್ ಏವಮ್ಭೂತಸ್ಯ ಪ್ರದೇಹ ಇತ್ಯಾಖ್ಯಾ| ಯಸ್ತೂಷ್ಣಾದಿಗುಣಸ್ತಥೇತಿ ಪುನಃ ಪುನರ್ಯುಜ್ಯತೇ ಸ ಪ್ರಲೇಪಾಖ್ಯೋ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಶಮನಃ| ತಸ್ಯ ಪ್ರಲೇಪಸ್ಯ ಕ್ಷತೇ ಚಾಕ್ಷತೇ ಚೋಪಯೋಗಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಭೂಯ ಇತಿ ಪುನಃ ಪ್ರಲೇಪಸಂಜ್ಞಾಯಾಂ ಸ್ಥಿತಾಯಾಮ್||೭||

Adhikarana Alepasya daSavidhatvam (8) · Śloka 8

ದಶವಿಧಶ್ಚ ಸಮಾಸಾದಾಲೇಪಃ| ತದ್ಯಥಾ-ಸ್ನೈಹಿಕೋ ನಿರ್ವಾಪಣಃ ಪ್ರಸಾದನಃ ಸ್ತಮ್ಭನೋ ವಿಲಾಯನಃ ಪಾಚನಃ ಪೀಡನಃ ಶೋಧನೋ ರೋಪಣಃ ಸವರ್ಣೀಕರಣಶ್ಚ||೮||

ಸಮಾಸಾತ್ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಸ್ನೈಹಿಕಾದಿಭೇದೇನ ದಶವಿಧ ಆಲೇಪೋ ನಾಮಭಿರೇವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾರ್ಥಃ||೮||

Adhikarana AlepAnAM BedAnusAraM viShayaH dravya~jca (9) · Śloka 9

ತತ್ರ ವಾತೇ ಸ್ನಿಗ್ಧದ್ರವ್ಯೈಃ ಸ್ನೇಹಾಢ್ಯೈಃ ಸ್ನೇಹೇನೈವ ಸ್ನೈಹಿಕಃ| ಪಿತ್ತೇ ಪಿತ್ತಪ್ರಾಯೇ ವ ಶೋಫೇ ವಿಷಾಗ್ನಿಕ್ಷಾರದಗ್ಧೇ ಚ ಶಿತೈರ್ನಿರ್ವಾಪಣಃ| ಸ ಏವ ಚಾನ್ತರ್ದುಷ್ಟೇ ರಕ್ತೇ ಪ್ರಸಾದನಃ| ಸ ಏವ ಚ ಪುನರಸ್ರಾತಿಪ್ರವೃತ್ತೌ ಸ್ತಮ್ಭನಸಜ್ಞಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದೋಭೂಯಿಷ್ಠೇ ಶೀತೈಶ್ಚಾವಿದಗ್ಧೇ ಪಿಷ್ಟಲಬ್ಧೇ ಗ್ರಥಿತೇ ವಾ ರೂಕ್ಷೈರ್ವಿಲಾಯನಃ| ತೈರೇವ ಚ ವಿದಗ್ಧೇ ಪಾಚನಃ| ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯೇ ವ್ರಣೇ ರೂಕ್ಷೈಃ ಪಿಚ್ಛಿಲೈಶ್ಚ ಪೀಡನಃ| ಅಶುದ್ಧೇ ಯಥಾಸ್ವಮುಪದಿಷ್ಟೈಃ ಶೋಧನಃ| ಶುದ್ಧೇ ರೋಪಣಃ| ರೂಢೇ ಚ ಸವರ್ಣೀಕರಣಃ| ನಾಮಭಿರೇವ ಚೈಷಾಂ ಸ್ವರೂಪಮಾಖ್ಯಾತಮ್||೯||

ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ದಶವಿಧಾನಾಮಾಲೇಪಾನಾಂ ವಿಷಯೋ ದ್ರವ್ಯಂ ಚಾಖ್ಯಾಯತೇ| ಸ ಏವ ಸ ಏವೇತಿ ಯಥೋಕ್ತಲಕ್ಷಣೋ ನಿರ್ವಾಪಣಃ| ಅವಿದಗ್ಧಃ ಪರಿವಾಸೇನಾಽಪ್ರಾಪ್ತಪಾಕಾವಸ್ಥಃ| ತೈರೇವೇತಿ ಶೀತಾದಿಗುಣೈಃ| ಅಶುದ್ಧ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಶೋಧನಾದೀನಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಯೋಗಕಥನಮ್||೯||

Adhikarana rAtrau pradehaniShedhastatra yuktiSca (10) · Śloka 10

ನ ಚ ಪ್ರದೇಹಂ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಮಾ ಭೂಚ್ಛೈತ್ಯಪಿಹಿತಸ್ಯೋಷ್ಮಣೋ ಬಹಿರನಿಸ್ಸರಣಾದ್ವಿಕಾರಪರಿವೃದ್ಧಿಃ||೧೦||

ರಾತ್ರೌ ಪ್ರದೇಹಂ ನ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಕಾ ಯುಕ್ತಿರಿತ್ಯಾಹ-ಮಾ ಭೂಚ್ಛೈತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ರಾತ್ರಿಶೈತ್ಯೇನ ಶರೀರೋಷ್ಮಣಃ ಕೃತಪಿಧಾನಸ್ಯ ಸುತರಾಂ ಬಹಿರನಿಸ್ಸರಣಾದ್ವಿಕಾರಪರಿವೃದ್ಧಿರ್ಮಾ ಭೂದಿತಿ|| ೧೦||

Adhikarana atra puShkalAvatamatam (11) · Śloka 11

ಪುಷ್ಕಲಾವತಸ್ತು ಪಠತಿ- ತಮಸಾ ಪಿಹಿತಾ ಹ್ಯೂಷ್ಮಾ ರೋಮಕೂಪೈರನಾವೃತೈಃ| ಲೇಪಾದ್ವಿನೈವ ನಿರ್ಯಾತಿ ರಾತ್ರೌ ನಾಲೇಪಯೇದತಃ||೧೧||

ಪುಷ್ಕಲಾವತನಾಮಾ ಋಷಿಸ್ತು ಪಠತೀತ್ಯನೇನ ರಾತ್ರೌ ಲೇಪಪ್ರತಿಷೇಧೇ ಯುಕ್ತ್ಯನ್ತರಪ್ರದರ್ಶನಂ ಕರೋತಿ| ಯದ್ರಾತ್ರೌ ತಮಸಾ ಪಿಹಿತಃ ಶರೀರೋಷ್ಮಾಽನಾವೃತೈ ರೋಮಕೂಪೈರ್ಲೇಪಾದ್ವಿನೈವ ನಿರ್ಯಾತ್ಯತೋ ನಾಲೇಪಯೇತ್||೧೧||

Adhikarana paryuShitalepaniShedhaH (12) · Śloka 12

ನ ಚ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಲೇಪಂ ದದ್ಯಾತ್ ಭೂಯಸ್ತಮೇವ ವಾ| ವ್ಯಮ್ಲಃ ಪರ್ಯುಷಿತೋ ಹಿ ಸ್ಯಾದ್ ಭ್ರಷ್ಟವೀರ್ಯಸ್ತಥೇತರಃ||೧೨||

ನ ಚೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಪರ್ಯೂಷಿತಂ ಹ್ಯನಿಷ್ಠಮ್| ಭೂಯಸ್ತಮೇವೇತಿ ಯೋ ದತ್ತಃ||೧೨||

Adhikarana jalaukAdyairasrAharaNe hetuH (13) · Śloka 13

ಶೋಫೇ ವ್ರಣೇ ಚ ಕಠಿನೇ ವಿವರ್ಣೇ ವೇದನಾನ್ವಿತೇ| ಸವಿಷೇ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಲಜಾದ್ಯೈರ್ಹರೇದಸೃಕ್| ವೇದನಾಯಾಃ ಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪಾಕಸ್ಯಾಽಪ್ರಾಪ್ತಯೇಽಪಿ ಚ||೧೩||

ಶೋಫೇ ವ್ರಣೇ ವಾ ಕಠಿನಾದಿಗುಣೇ ಜಲಜಾದ್ಯೈರಸ್ರಾಹರಣೇ ಕಿಮ್ಪ್ರಯೋಜನಮಿತ್ಯಾಹ-ವೇದನಾಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ| (ಅತ್ರ ವಿಶೇಷ ಶಬ್ದೇನ ಸರ್ವಧಾತುದೂಷಕಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾದ್ರಕ್ತದೂಷಕತ್ವಂ ಸೂಚಿತಮ್)||೧೩||

Adhikarana srAvaNottaraM pradehAdi (14) · Śloka 14

ನಿರ್ವಾಪಣಾನ್ ಪುನಶ್ಚಾತ್ರ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದ್ಯೈಃ ಸುಶೀತಲಾನ್| ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರದೇಹಸೇಕಾದೀನ್ ಸಘೃತಕ್ಷೀರಶರ್ಕರಾನ್| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷವೇತಸವಲ್ಕಲೈಃ| ಪ್ರದೇಹೋ ಭೂರಿಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಶೋಫನಿರ್ವಾಪಣಃ ಪರಮ್| ಪ್ರದೇಹಃ ಸಸಿತಸ್ತದ್ವತ್ ಸಕ್ತವೋ ಮಧುಕಂ ಘೃತಮ್||೧೪||

ಅತ್ರ ಪುನಶ್ಚ ವಿಸ್ರಾವಿತೇ ರಕ್ತೇ ನಿರ್ವಾಪಣಾನ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಾನ್ ಸುಶೀತಲಾನ್ ಪ್ರದೇಹಾದೀನ್ ಘ್ರುತಾದಿಯುಕ್ತಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕೈರೌಶಧೈರಿತ್ಯಾಹ-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದ್ಯೈರ್ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರೇತ್ಯಾದಿಭಿಃ| ತಾನ್ಯೇವ ಪಠತಿ-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೀನಾಂ ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಗ್ಭಿರ್ಭೂರಿಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಪ್ರದೇಹಃ ಪರಂ ಶೋಫನಿರ್ವಾಪಣಃ| ಸುಬೋಧಮ್| (ಸಕ್ತ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಿತಾಸಹಿತಃ ಪ್ರದೇಹಸ್ತದ್ವತ್ ಪೂರ್ವಗುಣಃ)||೧೪||

Adhikarana vAtolbaNAnAM svedanam (15) · Śloka 15

ವಾತೋಲ್ಬಣಾನಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಾನಾಂ ಕಠಿನಾನಾಂ ಮಹಾರುಜಾಮ್| ಸ್ರುತಾಸೃಜಾಂ ಚ ಶೋಫಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮಪಿ ಚೇದೃಶಾಮ್| ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಾಮಿಷವೇಶವಾರಕೃಸರಾಪಾಯಸೋತ್ಕಾರಿಕಾಭಿಃ ಸ್ವೇದೋ ಯೋಜ್ಯಃ||೧೫||

ವಾತೋಲ್ಬಣಾದೀನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ವಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ವಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾದಿಮಾಂಸವೇಶವಾರಾದಿಭಿರುತ್ಕಾರಿಕಾಭಿಃ ಸ್ವೇದೋ ಯೋಜ್ಯಃ||೧೫||

Adhikarana dAhashUlaharA cikitsA (16) · Śloka 16

ಸದಾಹಶೂಲಾಂಸ್ತು ತಿಲಾನತಸೀಂಶ್ಚ ಭೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಯಸಿ ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ತೇನೈವ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ವಲಾಮಧುಕಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಚ್ಛಿನ್ನರುಹಾಭೀರುಜೀವನ್ತೀಶರ್ಕರಾಮದನಕ್ಷೀರಮಹಾಸ್ನೇಹಸಿದ್ಧೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಕವೋಷ್ಣಾ ಶೂಲದಾಹಹರಾ| ತದ್ವನ್ಮಧುಕಯವಚೂರ್ಣತೈಲಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಕೋಷ್ಣ ಆಲೇಪಃ| ತಥಾ ಸತಿಲೋ ಮುದ್ಗಪಾಯಸಮುಪನಾಹಃ| ದಶಮೂಲಸಿದ್ಧೇನ ಸುಖೋಷ್ಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ಪಯಸಾ ವಾ ಘೃತತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪರಿಷೇಕಃ ಶೋಫೇ ವ್ರಣೇ ವಾ ದಾಹಶೂಲಘ್ನಃ||೧೬||

ಸದಾಹಶೂಲಾನಿತಿ ಶೋಫಾನ್ ವಾ ವ್ರಣಾನ್ ವಾ| ಸುಬೋಧಮ್| ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಪಯಸಿ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ| ವಲಾದಿಸಿದ್ಧೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಕವೋಷ್ಣಾ ಸತೀ ಶೂಲದಾಹಹರಾ| ಉತ್ಕಾರಿಕಾ ಸ್ವಿನ್ನಪಿಣ್ಡೀ| ಮಧುಕಾದಿಭಿಃ ಕೋಷ್ಣ ಆಲೇಪಸ್ತದ್ವದಿತಿ ಶೂಲದಾಹಹರಃ| ತಥೈವ ತಿಲಮುದ್ಗಾಭ್ಯಾಮ್ ಪಾಯಸೇನೋಪನಾಹಃ| ದಶಮೂಲಸಿದ್ಧೇನ ಸುಖೋಷ್ಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ಪರಿಷೇಕಃ| ಪಯಸಾ ವಾ ದಶಮೂಲಸಿದ್ಧೇನ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ, ಘೃತೇನಮ್ ತೈಲೇನ ವಾ, ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ವಾ, ಪರಿಷೇಕಃ ಶೋಫೇ ದಾಹಶೂಲಘ್ನೋ ವ್ರಣೇ ವಾ||೧೬||

Adhikarana shophavimlApanam (17) · Śloka 17

ಸ್ಥಿರಾಣಾಂ ಮನ್ದವೇದನಾನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಚ ವೇಣುನಾಡ್ಯಾ ತತಃ ಶನೈಃ| ವಿಮ್ಲಾಪನಾರ್ಥಂ ಮೃದ್ನೀಯಾತ್ತಲೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ವಾ| ತಥಾಽಽಸ್ಫೋತಪತ್ರಮಸೂರಕಲ್ಕೇನಾಽಽಲೇಪಃ| ಸುಸಿದ್ಧಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಘೃತೈರ್ಮುದ್ಗಯವಗೋಧೂಮೈರ್ವಾ||೧೭||

ಸ್ಥಿರಾದಿಗುಣಾನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ವಿಲಯನಮ್| ಅಭ್ಯಜ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ತದೇವೋಚ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ತಲೋ ಹಸ್ತತಲಃ| (ಅಭ್ಯಜ್ಯ ವಾತಕಫಘ್ನೈಃ ಸ್ನೇಹೈರಭ್ಯಙ್ಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡದ್ರವನಾಡ್ಯಾದ್ಯನ್ಯತಮೇನ ಸ್ವೇದೇನ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ| ಚಶಬ್ದಃ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ತತಃ ಸ್ವೇದಾನನ್ತರಂ ವಿಮ್ಲಾಪನಾರ್ಥಂ ವಿಲಯನಾರ್ಥಂ ವೇಣುನಾಡ್ಯಾದ್ಯನ್ಯತಮೇನ ಮನ್ದಂ ಮನ್ದಂ ವಿಮೃದ್ನೀಯಾನ್ಮರ್ದಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ)| ಸುಬೋಧಮ್| ಆಸ್ಫೋತೋಽರ್ಕಃ ಮುದ್ಗಾದಿಭಿಃ ಉಸಿದ್ಧಾದಿಗುಣೈಃ ಪ್ರಲೇಪಃ||೧೭||

Adhikarana upanAhaH (18) · Śloka 18

ವಿಲೀಯತೇ ಸ ಚೇನ್ನೈವ ತತಸ್ತಮುಪನಾಹಯೇತ್| ಅವಿದಗ್ಧಸ್ತಥಾ ಶಾನ್ತಿಂ ವಿದಗ್ಧಃ ಪಾಕಮಶ್ನುತೇ| ಶಿಗ್ರುಶಣಫಲಚಿತ್ರಕಕಿಣ್ವನಿಷ್ಪಾವಸರ್ಷಪತಿಲಾತಸೀಸಕ್ತುಕೋಲಗೃಹಧೂಮೈರಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸಲವಣೈರುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ತಥಾ ಪ್ರಲಿಪ್ಯೈರಣ್ಡಪತ್ರೇಣಾವಚ್ಛಾದ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್||೧೮||

ಸ ಚೇತ್ ಸ್ಥಿರತ್ವಾದಿಗುಣಃ ಶೋಫೋ ನ ವಿಲೀಯತೇ ತತಸ್ತಮುಪನಾಹಯೇತ್ ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ತಥೇತ್ಯುಪನಾಹೇನ ಅವಿದಗ್ಧೋಽಭಿನವಃ ಶೋಫಃ ಶಾನ್ತಿಮಶ್ನುತೇ ವಿದಗ್ಧಃ ಪಾಕಾಭಿಮುಖಃ ಪಾಕಮಶ್ನುತೇ| ಶಿಗ್ರ್ವಾದಿಭಿರುತ್ಕಾರಿಕಯಾ ಪ್ರಲಿಪ್ಯೈರಣ್ಡಪತ್ರೇಣಾಚ್ಛಾದ್ಯ ವಧ್ನೀಯಾತ್||೧೮||

Adhikarana pAkAbhimukhe kRutyam (19) · Śloka 19

ಪಾಕಾಭಿಮುಖೇ ಚ ಶೋಫೇ ಯಥೇಷ್ಟಮಾತುರಂ ಭೋಜಯೇತ್ ಪಾಚನಾರ್ಥಂ ಪಾಕವೇದನಾಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಸಹನಾರ್ಥಂ ಚ||೧೯||

ಪಾಕಾಭಿಮುಖೇ ಸೋಫೇ ಪಾಚನಾದ್ಯರ್ಥಂ ವೈದ್ಯ ಆತುರಂ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಭೋಜಯೇತ್||೧೯||

Adhikarana pakve kRutyam (20) · Śloka 20

ಪಕ್ವೇ ತು ಯಥೋಕ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರಯೇತ್||೨೦||

ಪಕ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಯಥೋಕ್ತೇನ ಸೂತ್ರಪ್ರದರ್ಶಿತೇನ||೨೦||

Adhikarana dAraNArhe kRutyam (21) · Śloka 21

ಸುಪಕ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಿತೇ ಶೋಫೇ ಪೀಡನೈರುಪಪೀಡಿತೇ| ದಾರಣಂ ದಾರಣಾರ್ಹಸ್ಯ ದೋಷಪಾಕೋದ್ಧತೇ ಹಿತಮ್||೨೧||

ಯಸ್ತು ಶೋಫಃ ಪಕ್ವಃ ಸನ್ ಪಿಣ್ಡಿತೋ ನ ಸ್ವಯಮೇವ ದೀರ್ಯತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಶೋಫೇ ಪೀಡನೈರ್ಲೇಪಃ ಪೀಡಿತೇ ದೋಷೇ ಚ ಪಾಕೇನೋದ್ಧತೇ ದಾರಣಾರ್ಹಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ದಾರಣಃ ಹಿತಂ ಯೇನಾವದೀರ್ಯತೇ| ದಾರಣಾರ್ಹಃ ಸೂತ್ರ ಉಕ್ತಃ||೨೧||

Adhikarana citrakAdiBirdAraNam (22) · Śloka 22

ಚಿತ್ರಕಚಿರಬಿಲ್ವದನ್ತೀಕರವೀರಮೂಲಕಪೋತಪಙ್ಕಗೃಧ್ರಪುರೀಷೈರ್ಗುಗ್ಗುಲ್ವತಸೀಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಪಲಾಶಕ್ಷಾರಸುವರ್ಣಕ್ಷೀರೀದಕ್ಷಶಕೃನ್ಮುಕೂಲಕೈರ್ವಾ ಕ್ಷಾರೌಷಧೈರ್ವಾ ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ||೨೨||

ಚಿತ್ರಕಾದಿಭಿರ್ದಾರಣಮುಚ್ಯತೇ| ಅಥವಾ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾದಿಭಿಃ ಮುಕುಲಕಂ ದನ್ತೀ| ಅಥವಾ ಕ್ಷಾರೌಷಧೈಃ| ಕ್ಷಾರೌಷಧಾನಿ ಕ್ಷಾರಪಾಕವಿಧ್ಯುಕ್ತಾನಿ| ಅಥವಾ ಕೇವಲೇನೈವ ಚ ಯವಕ್ಷಾರೇಣ ದಾರಣಮ್||೨೨||

Adhikarana vraNapIDanaM viShayaH dravya~jca (23) · Śloka 23

ಪೂಯಗರ್ಭಾನಣುದ್ವಾರಾನ್ ಸೋತ್ಸಙ್ಗಾನ್ ಮರ್ಮಗಾನಪಿ| ನಿಃಸ್ನೇಹೈಃ ಪೀಡನದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ಪ್ರತಿಪೀಡಯೇತ್| ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಪ್ರಲೇಪಂ ಪೀಡನಂ ಪ್ರತಿ| ನ ಮುಖೇ ಚೈನಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್ತಥಾ ದೋಷಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ| ಕಲಾಯಯವಗೋಧೂಮಮುದ್ಗಮಾಷಹರೇಣವಃ| ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಞ್ಚ ತ್ವಙ್ಮೂಲಾನಿ ಪ್ರಪೀಡನೇ||೨೩||

ಪೂಯಗರ್ಭತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾನ್ ಶೋಫಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ ಪೀಡನದ್ರವ್ಯೈಃ ಸ್ನೇಹವರ್ಜಿತೈಃ ಸಮನ್ತಾನ್ ಪ್ರತಿಪೀಡಯೇತ್| (ಪೂಯಗರ್ಭಾನನ್ತಃಪೂಯಸಹಿತಾನ್| ಅಣುದ್ವಾರಾನ್ ಅಣುಮುಖತಯಾಽನ್ತರಾನ್ತರಾವರುದ್ಧಪೂಯಾಸ್ರಾವಾನ್| ಸೋತ್ಸಙ್ಗಾನುತ್ಸಙ್ಗಸಹಿತಾನ್| ಉತ್ಸಙ್ಗಾನುತ್ಸಙ್ಗಸಹಿತಾನ್| ಉತ್ಸಙ್ಗಾ ಉನ್ನತಿಃ| ಶುಷ್ಕಸ್ಯ ಪೂಯಸ್ಯ ಸಂಶ್ಲೇಷ ಇತಿ ಕೇಚಿತ್| ಮರ್ಮಗಾನ್ ಪಾಕಾದಿನಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಮರ್ಮಾನ್| ಅಪಿಶಬ್ದಃ ಸಮುಚ್ಚಯೇ)| ಪೀಡನಾರ್ಥಂ ಚ ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಪ್ರಲೇಪಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ| ತಥಾ ಹಿ ಪೀಡಯೇತ್| ಏನಂ ಚ ಪೀಡನೀಯಂ ಶೋಫಂ ಮುಖೇ ನೈವಾಽಽಲಿಮ್ಪೇತ್| ತೇನ ಹಿ ದೋಷಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ ಸ್ರವತಿ| (ಪೀಡನಂ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಲೇಪಂ ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಪೀಡನವಿಷಯಂ ಪ್ರಲೇಪಂ ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಶೋಷಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ ನಾಪನಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶುಷ್ಯನ್ತಮಿತ್ಯುಕ್ತತ್ವಾದೇವ ಶುಷ್ಕಸ್ಯಾನುಪೇಕ್ಷಣೀಯತ್ವಮಪ್ಯರ್ಥಾತ್ ಗಮ್ಯತೇ| ಏನಂ ಪೀಡನೀಯಂ ಶೋಫಂ ಮುಖೇ ವ್ರಣಮುಖೇ ನೈವಾಲಿಮ್ಪೇತ್ ನ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಥಾ ಏವಂವಿಧೇ ಸತಿ ದೋಷಃ ಅನ್ತರ್ಗತಃ ಪೂಯಾಖ್ಯೋ ಮಲಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ ಪ್ರಸ್ರವತಿ| 'ಆಲೇಪಃ ಶುಷ್ಕೋಽವಪೀಡ್ಯ ಪೂಯಂ ಬಹಿರ್ನಿಷ್ಕಾಸಯತಿ ಯತಸ್ತದವಪೀಡನಂ' ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)| ಅಥ ಕಿಂ ತತ್ ಪ್ರಪೀಡನಮಿತ್ಯಾಹ-ಕಲಾಯೇತ್ಯಾದಿ| ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಂ ಶಾಲ್ಮಲ್ಯಾದೀನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತ್ವಚೋ ಮೂಲಾನಿ ಚ|| ೨೩||

Adhikarana Sodhanam ( kaShAyeNa ) (24) · Śloka 24

ವಿವರ್ಣಾನ್ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನ್ ಪೂತಿಗನ್ಧೀನ್ ಕ್ಲೇದರುಜಾವತಃ| ವ್ರಣಾನಶುದ್ಧಾನ್ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶೋಧನೈರೇಭಿರಾಚರೇತ್| ಶಙ್ಖಿನ್ಯಙ್ಕೋಲಸುಮನಃ ಕರವೀರಸುವರ್ಚಲಾಃ| ತ್ರಿಫಲಾ ಖದಿರೋ ದಾರ್ವೀ ಕೋಲಪತ್ರಂ ಪಲಙ್ಕಷಾ| ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೇ ಕಷಾಯಾಣಿ ವರ್ಗಶ್ಚಾರಗ್ವಧಾದಿಕಃ||೨೪||

ವಿವರ್ಣಾದಿಗುಣಾನ್ ವ್ರಣಾನತ ಏವ ಚಾಶುದ್ಧನಿತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಏಭಿರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ ಶೋಧನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಶಙ್ಖಿನೀತ್ಯಾದಿ| ಶಙ್ಖಿನ್ಯಾದೀನಿ ಕಷಾಯರಸಾನಿ ಚ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಾರಗ್ವಧಾದಿಕೋ ವರ್ಗಶ್ಚಾಽಶುದ್ಧಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನೇ ಯೋಜ್ಯಃ||೨೪||

Adhikarana SodhanAlepaH (25) · Śloka 25

ಪಟೋಲೀತಿಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀನಿಶಾದ್ವಯಮ್| ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಚಾಲೇಪಃ ಸಪಟುರ್ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೨೫||

ಪಟೋಲ್ಯಾದೀನಾಂ ಸಲವಣ ಆಲೇಪೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ| (ಪಟೋಲ್ಯಾದಿಕಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಚ ಆಲೇಪಃ ಏತತ್ ಸರ್ವಮಾಲೇಪನದ್ರವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಪಟುಃ ಸೈನ್ಧವೋಪೇತೋ ವ್ರಣಶೋಧನೋ ಭವತಿ)||೨೫||

Adhikarana shodhanakalkAdikam (26) · Śloka 26

ಅಜಗನ್ಧಾಜಶ್ರೃಙ್ಗೀ ಚ ಗವಾಕ್ಷೀ ಲಾಙ್ಗಲೀ ನಿಶಾ| ಪೂತೀಕಶ್ಚಿತ್ರಕಃ ಪಾಠಾ ಪಟೋಲೀವೇಲ್ಲರೇಣುಕಾಃ| ಕಟುತ್ರಯಂ ಯವಕ್ಷಾರೋ ಲವಣಾನಿ ಸುರಾಷ್ಟ್ರಜಾ| ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭಕಾಸೀಸಹರಿತಾಲಮನಶ್ಶಿಲಾಃ| ಕಲ್ಕಾಜ್ಯತೈಲರಸಜಾಚೂರ್ಣವರ್ತಿಷು ಭೇಷಜಮ್||೨೬||

ಅಜಗನ್ಧಾದೀನಿ ಕಲ್ಕಾದಿಷು ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಶೋಫಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಞ್ಚ ಭೇಷಜಮ್| ರಸಜಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ವರ್ತಿರ್ವ್ರಣನಿಧೇಯಾ ಚೈಲಮಯೀ||೨೬||

Adhikarana shodhanaghRutam (27) · Śloka 27

ತತ್ರ ಗಮ್ಭೀರೇಷು ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕೇಷು ದಾಹಪಾಕವತ್ಸು ವ್ರಣೇಷ್ವತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣೈರೇಭಿಃ ಕಾರ್ಪಾಸೀಫಲಮಿಶ್ರಂ ಕಲ್ಕಂ ಘೃತಂ ಚ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಯೋಜಯೇತ್||೨೭||

ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕಲ್ಕಾದಯ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ಗಮ್ಭೀರತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೇಷು ವ್ರಣೇಷ್ವೇಭಿರಿತ್ಯಜಗನ್ಧಾದಿಭಿಃ ಪೂತೀಕಾದಿತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣದ್ರವ್ಯರಹಿತೈಃ ಕೃತಂ ಕಾರ್ಪಾಸೀಫಲಮಿಶ್ರಂ ಕಲ್ಕಂ ಘೃತಂ ಚ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಯೋಜಯೇತ್||೨೭||

Adhikarana Sodhanatailam (28) · Śloka 28

ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸೇಷ್ವಲ್ಪಸ್ರಾವೇಷು ರೂಕ್ಷೇಷು ತಿಲಾಪಾಮಾರ್ಗಬೃಹತೀದ್ವಯಯುಕ್ತೈಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಪೂತೀಕಾದಿಭಿಃ ಸಾರ್ಷಪಂ ತೈಲಂ ಚ||೨೮||

ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾದಿಷು ವ್ರಣೇಷು ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಪೂತೀಕಾದಿಭಿಸ್ತಿಲಾದಿಯುಕ್ತೈಃ ಸರ್ಷಪತೈಲಂ ಚೈಕಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೨೮||

Adhikarana SodhanarasakriyA (29) · Śloka 29

ಪ್ರಚಲಪ್ರದೇಶಾಜೇಷು ಕ್ಲೇದಬಹುಲೇಷುತ್ಸನ್ನಾಸ್ಥಿರಮಾಸೇಷು ತೈಲೇನ ಚಾಸಿದ್ಧ್ಯತ್ಸು ರಸಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯಥೋಕ್ತಾನಾಂ ಸಂಶೋಧನೌಷಧಾನಾಂ ಕಷಾಯೇ ಪುನಃ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯಾಧಿಶ್ರೃತೇ ಮನಶ್ಶಿಲಾತುವರೀಕಾಸೀಸಚೂರ್ಣಪ್ರತೀವಾಪಸಿದ್ಧಾಂ ಚ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋಪೇತಾಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಂ ಯುಞ್ಜೀತ||೨೯||

ಪ್ರಚಲಪ್ರದೇಶಜತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೇಷು ವ್ರಣೇಷು ಯೇ ಚ ತೈಲೇನ ನ ಶುದ್ಧ್ಯನ್ತಿ ತೇಷು ಚ ರಸಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಾಮಿತ್ಯಾಹ-ಯಥೋಕ್ತಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ||೨೯||

Adhikarana SodhanacUrNam (30) · Śloka 30

ಮೇದೋಯುಕ್ತೇಷು ಗಮ್ಭೀರೇಷು ಕ್ಲೇದಿಷು ಕಲ್ಕೈಶ್ಚಾಸಿದ್ಧ್ಯತ್ಸುವಚಾಯಾಂ ಸೈನ್ಧವೇ ಕಿಣ್ವೇ ಕಾಸೀಸೇ ರಜನೀದ್ವಯೇ| ಶೋಧನಾಗ್ರ್ಯೇಷು ಚಾನ್ಯೇಷು ಚೂರ್ಣಂ ಕುರ್ವೀತ ಶೋಧನಮ್||೩೦||

ಮೇದೋಯುಕ್ತಾದಿಷು ವ್ರಣೇಷು ವಚಾದಿಕೇಽನ್ಯೇಷ್ವಪಿ ಶೋಧನೌಷಧೇಷು ಶೋಧನಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕುರ್ವೀತ ||೩೦||

Adhikarana SodhanavartiH (31) · Śloka 31

ಅನ್ತಃಶಲ್ಯಾನಣುದ್ವಾರಾನ್ ಗಮ್ಭೀರಾನ್ ಮಾಂಸಸಂಶ್ರಿತಾನ್| ಸನ್ಧಿಮರ್ಮನಿವಿಷ್ಟಾಂಶ್ಚ ಶೋಧಯೇದ್ವರ್ತಿಭಿರ್ವ್ರಣಾನ್||೩೧||

ಅನ್ತಶ್ಶಲ್ಯಾದಿಕಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ವರ್ತಿಭಿಃ ಶೋಧಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೩೧||

Adhikarana dhUpanantadarthaM dravyANi ca (32) · Śloka 32

ವಾತಾಭಿಭೂತಾನ್ ಸಾಸ್ರಾವಾನ್ ಧೂಪಯೇದುಗ್ರವೇದನಾನ್| ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಸರ್ಜರಸಸಾಲದೇವದಾರುಶಿಂಶಪಾಖದಿರಾಸನಕೈಡರ್ಯಸಾರಯವಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಭೂರ್ಜಪತ್ರಪಕ್ಷೌಮಸರ್ಪಿಭಿಃ||೩೨||

ವಾತಾಭಿಭೂತತ್ವಾದಿಗುಣಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಯೇತ್| ( ನಿ ) ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕೋ ವಾಯಸಿಕಃ ಶ್ರೀವಾಸಶ್ಚೇತಿ ಶಬ್ದಿತಃ| ಸಾಲಾದೀನಾಂ ಸಾರಃ| ಕೈಡರ್ಯಃ ಕರಞ್ಜಃ| (ವಾತಾಭಿಭೂತಾನ್ ಉದ್ರಿಕ್ತವಾತಾನ್| ಸಾಸ್ರಾವಾನಾಸ್ರಾವಯುಕ್ತಾನ್| ಆಸ್ರಾವಃ ಪೂಯವಹನಮ್| ಉಗ್ರಾ ಅತಿಶಯಿತಾ ವೇದನಾ ಪೀಡಾವಿಶೇಷೋ ಯೇಷಾಂ ತಾನುಗ್ರವೇದನಾನ್)||೩೨||

Adhikarana nirvApaNam (33) · Śloka 33

ನಿರ್ವಾಪಯೇದ್ ಭೃಶಂ ಶೀತೈಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿಷೋಲ್ಬಣಾನ್||೩೩||

ಪಿತ್ತಾದ್ಯುಲ್ಬಣಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ಭೃಶಂ ಶೀತೈರ್ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್| (ಉದ್ರಿಕ್ತಪಿತ್ತಾನ್ ಉಲ್ಬಣರಕ್ತಾನ್ ವಿಷಯುಕ್ತಾಂಶ್ಚ ವ್ರಣಾನ್ ಶೀತೈಶ್ಚನ್ದನೋಶೀರಾದಿಶೀತಲದ್ರವ್ಯೈರ್ಭೃಶಮತಿಶಯೇನ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್| ಲೇಪಸೇಕಾದಿನೋಷ್ಮೋಪಶಮನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ )||೩೩||

Adhikarana utsAdanam (34) · Śloka 34

ಶುಷ್ಕಾಲ್ಪಮಾಂಸೇ ಗಮ್ಭೀರೇ ವ್ರಣ ಉತ್ಸಾದನಂ ಹಿತಮ್| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಪಾಮಾರ್ಗತಾಲಪತ್ರೀಸುವರ್ಚಲಾಬಲಾತಿಬಲಾನನ್ತಾಧಾತಕೀಕುಸುಮಸಮಙ್ಗಾಭಿಃ ಪದ್ಮಕಾದಿವರ್ಗೇಣ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿನಾ ಚ ಕಲ್ಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ಪೀಂಷ್ಯಭ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥೇ||೩೪||

ಶುಷ್ಕಮಾಂಸಾದಿಕೇ ವ್ರಣೇ ಉತ್ಸಾದನಂ ಮಾಂಸವರ್ಧನಂ ಹಿತಮ್| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೋ ವಾ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ವಾ ಉತ್ಸಾದನಾನಿ| (ಶುಷ್ಕಮಾಂಸೇ ಅಲ್ಪಮಾಂಸೇ ಗಮ್ಭೀರೇ ಚ ವ್ರಣೇ| ಗಮ್ಭೀರಂ ನಿಮ್ನಮ್)||೩೪||

Adhikarana mAMsAdamAMsAhAraH (35) · Śloka 35

ಅದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸಾನಿ ವಿಧಿನೋಪಹಿತಾನಿ ಚ| ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸೇನ ವರ್ಧತೇ ಶುದ್ಧಚೇತಸಃ||೩೫||

ಉತ್ಸಾದನಾರ್ಥಂ ಮಾಂಸಾದಾನಾಂ ಸಿಂಹಶ್ಯೇನಾದೀನಾಂ ಮಾಂಸಾನಿ ವಿಧಾನೇನೋಪಹಿತಾನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಾನ್ಯದ್ಯಾತ್| ಯತಃ ಶುದ್ಧಚೇತಸಃ ಶೋಕಾದಿರಹಿತಸ್ಯ ಮಾಂಸಾದಮಾಮ್ಸೇನಾವಶ್ಯಂ ವ್ರಣೇ ಮಾಂಸಂ ವರ್ದ್ಧತೇ||೩೫||

Adhikarana avasAdanam (36) · Śloka 36

ಉತ್ಸನ್ನಮೃದುಮಾಂಸಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮವಸಾದನಮ್| ಸೈನ್ಧವಕಾಸೀಸಸುಮನೋಮುಕುಲಗುಗ್ಗುಲಾಗ್ನಿಚಿತ್ರಕಾಗ್ನಿಮನ್ಥದನ್ತೀಶಿರೀಷಕರಞ್ಜಫಲಭೂರ್ಜಗ್ರನ್ಥಿಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಾತ್ವಕ್ಕಪೋತಕಲವಿಙ್ಕಪುರೀಷನೇಪಾಲೀಹರಿತಾಲಚೂರ್ಣಾನಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಣಿ||೩೬||

ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾದೀನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮವಸಾದನಂ ವ್ರಣಮಾಂಸನಿಮ್ನೀಕರಣಂ ಹಿತಮ್| ಕಿಂ ತದಿತ್ಯಾಹ - ಸೈನ್ಧವೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಕಲವಿಙ್ಕೋ ಗ್ರಾಮಚಟಕಃ||೩೬||

Adhikarana mRudUkaraNam (37) · Śloka 37

ಸರುಜೇ ಕಠಿನೇ ಸ್ತಬ್ಧೇ ರೂಕ್ಷೇ ಶುಷ್ಯತಿ ಚ ವ್ರಣೇ| ಮಾರ್ದವಜನನಾರ್ಥಂ ವ್ರಣಾವಿರೋಧಿ ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಮ್| ತದ್ವಿಧೈರೇವ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಃ| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಶ್ಚ ಸ್ವೇದಾಃ| ತಥಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಜ್ಜವಸಾಭಿರ್ಧೂಪಾಃ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಸಕ್ತುಸೈನ್ಧವಕಿಣ್ವತಿಲಪಿಷ್ಟಕೃಸರಪಾಯಸಾನೂಪವೇಶವಾರಾಃ ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣೋ ಬಹುಶಃ ಪ್ರಲೇಪಾಃ| ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧಿವೀಸರ್ಪಶೋಫಕುಷ್ಠಘೃತಾನಿ ಚ| ಸರ್ವವ್ರಣೇಷು ಯೋಜ್ಯಾನಿ ಪಾನಸೇಕಪ್ರಲೇಪನೇ||೩೭||

ಸರುಜಾದಿಕೇ ವ್ರಣೇ ವ್ರಣಾವಿರೋಧಿಭಿಃ ಕಾಞ್ಚಿಕಾದಿರಹಿತೈರ್ವಾತಹರೈದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಮ್| ತದ್ವಿಧೈರಿತಿ ವ್ರಣಾವಿರೋಧಿಭಿರ್ವಾತಹರೈಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ ಇತಿ ಶೋಫಾವಸ್ಥೋಕ್ತಾಃ| ಪಿತ್ತಜಾನಾಂ ವಿದ್ರಧ್ಯಾದೀನಾಂ ಯಾನಿ ಘೃತಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ತಾನಿ ಸರ್ವವ್ರಣೇಷು ಪಾನಾದಿಷು ಯೋಜ್ಯಾನಿ||೩೭||

Adhikarana dAruNIkaraNam (38) · Śloka 38

ಅತಿಮೃಮಾಂಸೇಷು ವ್ರಣೇಷು ದಾರುಣೀಕರಣಾರ್ಥಂ ತ್ರಿಫಲಾಲೋಧ್ರಾಗ್ರಸರ್ಜಜಮ್ಬೂಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಶೋಕವಲ್ಕಲಾನಿ| ಸೌರಾಷ್ಟ್ಱ್ರೀಕಾಸೀಸರೋಚನಾವಚೂರ್ಣನಮ್| ಸಾರೈರ್ಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಧೂಪಃ||೩೮||

ಅತಿಮೃದುಮಾಂಸೇಷು ವ್ರಣೇಷು ದಾರುಣತ್ವಾಪಾದನಾಯ ತ್ರಿಫಲಾದಿಕಲ್ಕಲಾನಿ ನಾನಾಪ್ರಯೋಗೈರ್ಯೋಜ್ಯಾನಿ| ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ್ಯಾದ್ಯವಚೂರ್ಣನಂ ಹಿತಮ್| ಸಾರೈರಗರುಚನ್ದನಾದಿಭಿರ್ಗನ್ಧದ್ರವ್ಯೈಶ್ಚ ಮಾಂಸ್ಯಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಃ||೩೮||

Adhikarana kShArakarma (39) · Śloka 39

ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾನ್ ಕಠಿನಾನ್ ಕಣ್ಡೂಯುಕ್ತಾಂಶ್ಚಿರೋತ್ಥಿತಾನ್| ವ್ರಣಾನ್ ಸುದುಃಖಶೋಧ್ಯಾಂಶ್ಚ ಶೋಧಯೇತ್ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಣಾ||೩೯||

ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಣಾ ಶೋಧಯೇತ್||೩೯||

Adhikarana agnikarma (40) · Śloka 40

ಸ್ರವನ್ತೋಽಶ್ಮರಿಜಾ ಮೂತ್ರಂ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ರಕ್ತವಾಹಿನಃ| ಛಿನ್ನಾಶ್ಚ ಸನ್ಧಯೋ ಯೇಷಾಂ ಯಥೋಕ್ತೈರ್ಯೇ ಚ ಸಾಧನೈಃ| ಸಾಧ್ಯಮಾನಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಶೋಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತೇಽಗ್ನಿಕರ್ಮಣಾ||೪೦||

ಯೇ ವ್ರಣಾ ಅಶ್ಮರಿಜಾಃ ಸನ್ತೋ ಮೂತ್ರಂ ಸ್ರವನ್ತಿ ಅನ್ಯೇ ಚ ಯೇ ರಕ್ತವಾಹಿನೋ ಯೇಷಾಂ ಚ ಸನ್ಧಯಶ್ಛಿನ್ನಾಃ ಯೇ ಚ ಸರ್ವೈರುಕ್ತೈಃ ಸಾಧನೈರುಪಕ್ರಮೈರ್ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಅಗ್ನಿಕರ್ಮಣಾ ಶೋಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಿತಿ ಸಮ್ಭಾವನಾಯಾಮ್||೪೦||

Adhikarana ropaNam (41) · Śloka 41

ವ್ರಣಾನಾಮಥ ಶುದ್ಧಾನಾಮ್ ರೋಪಣಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಅಸನಾದಿನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿವರ್ಗಧವಸಲ್ಲಕೀಕುಟಜತ್ವಚೋ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಮಙ್ಗಾಮೃತಾಶ್ವಗನ್ಧಾಽಽರಗ್ವಧಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಾಣಿ ಪದ್ಮಕಾದಿಶ್ಚ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಇತಿ||೪೧||

ಏವಮನ್ತೇ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ರೋಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಕಿಂ ತದಿತ್ಯಾಹ-ಅಸನಾದೀತ್ಯಾದಿ| ಅಸನಾದಿಕಂ ಪದ್ಮಕಾದ್ಯನ್ತಂ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಽಽಲೇಪಘೃತತೈಲರಸಕ್ರಿಯಾಚೂರ್ಣವರ್ತಿಷು ಯೋಜಯೇತ್||೪೧||

Adhikarana pracCardanAdyantaHSodhanam (42) · Śloka 42

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಉತ್ಸನ್ನದುಷ್ಟಪಿಶಿತೇ ಸಂಕ್ಲಿಷ್ಟಧ್ಯಾಮಶೋಣಿತೇ| ವ್ರಣೇ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನಂ ಶಸ್ತಂ ಕಫದುಷ್ಟೇ ವಿಶೇಷತಃ| ವಿರೇಚನಂ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನಿ| ರೂಕ್ಷೇ ಸವೇದನೇ ಬಸ್ತಿರಧಃಕಾಯೇ ವಿಶೇಷತಃ||೪೨||

ಉತ್ಸನ್ನತ್ವಾದಿಗುಣೇ ವ್ರಣೇ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನಂ ಶಸ್ತಮ್| ಕಫದುಷ್ಟೇ ವ್ರಣೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನಮ್| ವಿರೇಕೋ ಬಸ್ತಿಶ್ಚ ಸುಬೋಧಃ||೪೨||

Adhikarana jatrUrdhvajeShu nAvanAdikam (43) · Śloka 43

ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜೇ ಚ ಶ್ವಯಥೌ ಕಣ್ಡ್ವಾಢ್ಯೇ ತೀಕ್ಷ್ಣನಾವನಮ್| ತಜ್ಜ ಏವಾನಿಲಾಢ್ಯೇ ತು ಶ್ವಯಥೌ ಸ್ನೇಹನಾವನಮ್| ತಥಾ ಸಶೋಫರುಕ್ಸ್ರಾವೇ ಧೂಮೋ ವಾತಕಫೋಲ್ಬಣೇ| ರುಜಾದಿಮಿತಿ ವಕ್ತ್ರಸ್ಥೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ಕವಲೋ ಹಿತಃ||೪೩||

ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಜೇ ಕಣ್ಡ್ವಾಢ್ಯೇ ಚ ಶ್ವಯಥೌ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಸ್ಯಂ ಶಸ್ತಮ್| ತಜ್ಜ ಏವೇತ್ಯೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜ ಏವ ಶ್ವಯಥಾವನಿಲಾಢ್ಯೇ ಚ ಸ್ನೇಹನಸ್ಯಮ್| ತಥೇತ್ಯೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜ ಏವ ಚ ವ್ರಣೇ ವಾತಕಫೋಲ್ಬಣೇ ಶೋಫಾದಿಯುಕ್ತೇ ಧೂಮಃ| ವಕ್ತ್ರಸ್ಥೇ ರುಜಾದಿಮತಿ ವ್ರಣೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯೇನ ಕವಲೋ ಹಿತಃ||೪೩||

Adhikarana doShAnusAraM kaShAyAdyarthaM dravyANi (44) · Śloka 44

ದ್ವಾವಾದ್ಯೌ ಪಞ್ಚಮೂಲಾಖ್ಯೌ ಗಣೌ ಯಶ್ಚಾನಿಲಾಪಹಃ| ತೇ ವ್ರಣೇ ವಾತಿಕೇ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಕಷಾಯಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು| ನ್ಯಗ್ರೋಧಪದ್ಮಕಾದ್ಯೌ ತು ಪೈತ್ತೇ ವರ್ಗಶ್ಚ ಪಿತ್ತಜಿತ್| ಆರಗ್ವಧಾದಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಃ ಕಫೇ ಮಿಶ್ರಾಸ್ತು ಮಿಶ್ರಜೇ||೪೪||

ದ್ವಾವಾದ್ಯೌ ಪಞ್ಚಮೂಲೋ ಮಹಧ್ರಸ್ವಾಖ್ಯೌ| ಅನಿಲಾಪಹೋ ಗಣಃ ಶೋಧನಾದ್ಯುಕ್ತ ಇತ್ಯೇತೇ ವಾತಿಕೇ ವ್ರಣೇ ಸಪ್ತಸು ಕಷಾಯಾದಿಷು ಯೋಜ್ಯಾಃ| ಕಷಾಯಃ ಕ್ಷಾಲನೇ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಪದ್ಮಕಾದ್ಯೌ ಗಣೌ ಪಿತ್ತಜಿದ್ವರ್ಗಶ್ಚ ಪಿತ್ತವ್ರಣೇ ಸಪ್ತಸು ಕಷಾಯಾದಿಷು ಯೋಜ್ಯಃ| ಆರಗ್ವಧಾದಿರ್ಗಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನೋ ವರ್ಗಶ್ಚ ಕಫಜೇ| ಮಿಶ್ರಜೇ ವ್ರಣೇ ಯಥಾಯೋಗಂ ಮಿಶ್ರಾಸ್ತೇ ಯೋಗಾಃ||೪೪||

Adhikarana doShAnusAraM lepavidhAnam (45) · Śloka 45

ಪಿಷ್ಟೋಽಮ್ಲೈರ್ವಾತಿಕೇ ಲೇಪಸ್ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ವಸಾಯುತಃ| ಘನಃ ಕೋಷ್ಣಶ್ಚ ಪೈತ್ತೇ ತು ಪಯಃಪಿಷ್ಟೋ ಘೃತಾನ್ವಿತಃ| ತನುವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಃ ಶಶ್ವದುಷ್ಣೋ ಗೋಮೂತ್ರಪೇಷಿತಃ| ರೂಕ್ಷಸ್ತೈಲೇನ ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಬಹಲಃ ಕಫಜೇ ಹಿತಃ||೪೫||

ಪಿಷ್ಟೋಽಮ್ಲೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ವಾತಾದಿಷು ಲೇಪವಿಧಾನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಘನಃ ಕೋಷ್ಣಶ್ಚೇತ್ಯೇವಮನ್ತಂ ವಾತೇ| ತನುವಸ್ತ್ರಾನ್ತರ ಇತ್ಯೇವಮನ್ತಂ ಪಿತ್ತೇ| ಕಫೇ ಶಶ್ವದುಷ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ| ಬಹಲೋ ಘನಃ||೪೫||

Adhikarana mAMsasthavraNAnAM tilakalkena prayogaH (46) · Śloka 46

ಅಪೇತಪೂತಿಮಾಂಸಾಂನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಥಾನಾಮರೋಹತಾಮ್| ಕಲ್ಕಂ ಸಂರೋಹಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತಿಲಾನಾಂ ಮಧುಕಾನ್ವಿತಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣತಿಕ್ತಮಧುರಕಷಾಯತ್ವೈಃ ಸ ಸರ್ವಜಿತ್| ಸ ಕ್ಷೌದ್ರನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಃ ಸಂಶೋಧನಃ ಪರಮ್| ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾಸೌ ಯುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾದಾಶು ರೋಪಣಃ| ತಿಲವದ್ಯವಕಲ್ಕಂ ತು ಕೇಚಿದಿಚ್ಛನ್ತಿ ತದ್ವಿದಃ||೪೬||

ಮಾಂಸಸ್ಥಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮಪಗತಪೂತಿಮಾಂಸಾನಾಮರೋಹತಾಂ ಸತಾಂ ತಿಲಾನಾಂ ಕಲ್ಕಂ ಮಧುಕಾನ್ವಿತಂ ಸಂರೋಹಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ ಹಿ ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣತ್ವಾತ್ ಸರ್ವದೋಷಜಿತ್ ಭವತಿ| ಸಮಧುಕಾನ್ವಿತಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಕ್ಷೌದ್ರನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತ: ಪರಂ ಸಂಶೋಧನಃ| ಅಸೌ ಚ ಮಧುಕಾನ್ವಿತಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಮೇವ ಕ್ಷೌದ್ರನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚ ಯುಕ್ತ ಆಶು ರೋಪಣೋ ಭವತಿ| ಕೇಚಿದಾಚಾರ್ಯಾ ರೋಪಣವಿದಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಪ್ರಕಾರೇಣ ಯವಕಲ್ಕಮಪೀಚ್ಛನ್ತಿ||೪೬||

Adhikarana sAsrAdivraNAnAM ropaNam (47) · Śloka 47

ಸಾಸ್ರಪಿತ್ತವಿಷಾಗನ್ತುಗಮ್ಭೀರಾನ್ ಸೋಷ್ಮಣೋ ವ್ರಣಾನ್| ಕ್ಷೀರರೋಪಣಭೈಷಜ್ಯಶ್ರೃತೇನಾಜ್ಯೇನ ರೋಪಯೇತ್| ರೋಪಣೌಷಧಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ಕಫವಾತಜಾನ್||೪೭||

ಅಸ್ರಾದಿಯುಕ್ತಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ರೋಪಣಭೈಷಜ್ಯೈಶ್ಚ ಶ್ರೃತನಾಜ್ಯೇನ ರೋಪಯೇತ್| ಕಫವಾತಜಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ ರೋಪಣೈರೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ರೋಪಯೇತ್||೪೭||

Adhikarana avadhyavraNAdInAM ropaNakramaH (48) · Śloka 48

ಅವಧ್ಯಾನಾಂ ಚಲಸ್ಥಾನಾಂ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವಾ ಪ್ರದುಷ್ಯತಾಮ್| ಯಥಾಸ್ವಂ ರೋಪಣೈಃ ಕುರ್ಯಾದ್ರಸಜಾಂ ಸನಿಶಾದ್ವಯೈಃ| ಸಮಾನಾಂ ಸ್ಥಿರಮಾಂಸಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾನಾಂ ಚೂರ್ಣ ಇಷ್ಯತೇ| ನೀರುಜಾಮವಗಾಢಾನಾಂ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವರ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ||೪೮||

ಅವಧ್ಯಾದೀನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ರೋಪಣೌಷಧೈರ್ಹರಿದ್ರಾದ್ವಯಯುಕ್ತೈ ರಸಜಾಂ ರಸಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯಥಾಸ್ವಮೇತೈರೇವ ತ್ವೌಷಧೈಃ ಸಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಚೂರ್ಣ ಇಷ್ಯತೇ| ಯಥಾಸ್ವಂ ತೈರೇವ ನೀರುಜಾದೀನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ವರ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ||೪೮||

Adhikarana ropaNaH kalkaH (49) · Śloka 49

ಸಮಙ್ಗಾಮೋಚಸರಲಸೋಮವಲ್ಕಾಃ ಸಚನ್ದನಾಃ| ಪದ್ಮಕಾದಿಶ್ಚ ಕಲ್ಕೋಽಯಂ ಪರಮಂ ರೋಪಣೋಽಥವಾ| ಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವತಿಲಜೀವನ್ತೀಗೋಜಿಹ್ವಾಧಾತಕೀಬಲಾಃ||೪೯||

ಸಮಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಪದ್ಮಕಾದಿಗಣಾನ್ತೈಃ ಕಲ್ಕಃ ಪರಮಂ ವ್ರಣರೋಪಣಃ| ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಕಟ್ಫಲತ್ವಕ್| ಅಥವಾ ಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಾದೀನಾಂ ಬಲಾನ್ತಾನಾಂ ಕಲ್ಕಃ ಪರಮಂ ವ್ರಣರೋಪಣಃ||೪೯||

Adhikarana ropaNaM tailaM ghRuta~jca (50) · Śloka 50

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಧುಕಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಚನ್ದನೈಃ| ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಮಾಜ್ಯಂ ವಾ ತದ್ವತ್ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೇನ ವಾ| ದೂರ್ವಾರಸೇನ ವಾ ದಾರ್ವ್ಯಾಸ್ತ್ವಚಾ ವಾ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೫೦||

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವಾ ತದ್ವದಿತಿ ಪರಮಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೇನ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ವಾಜ್ಯಂ ವಾ| ದೂರ್ವಾರಸೇನ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ದಾರ್ವೀತ್ವಚಾ ವಾ||೫೦||

Adhikarana paTolAdiyogaH (tailaghRutayoH) (51) · Śloka 51

ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಲೋಧ್ರಮುಸ್ತಾಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ| ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾಧಾತಕೀಸರ್ಜ್ಜಖದಿರಾಗರುಚನ್ದನಮ್| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ವತ್ಸಕಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಬಲಾ| ಕಲ್ಕೈರೇಭಿಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ವಾ ರೋಪಣಂ ಪರಮ್||೫೧||

ಪಟೋಲಾದಿಕಲ್ಕೈರ್ಘೃತಂ ವಾ ತೈಲಂ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಪರಮಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್||೫೧||

Adhikarana varNasAdhanaM savarNIkaraNam (52) · Śloka 52

ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ದಾರ್ವೀ ಮೂರ್ವಾ ತಿಲೋತ್ಪಲಮ್| ಮೇದಾ ಸಮಙ್ಗಾ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಂ ಪ್ರಲೇಪೋ ವರ್ಣಸಾಧನಃ| ಕಕುಭೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಜಮ್ಬೂಕಟ್ಫಲಲೋಧ್ರಜೈಃ| ತ್ವಚಮಾಶು ನಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ವ್ರಣಾಃ| ಲಾಕ್ಷಾಮನೋಹ್ವಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಹರಿತಾಲನಿಶಾದ್ವಯೈಃ| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತ್ವಗ್ವಿಶುದ್ಧಿಕರಃ ಪರಮ್| ಧ್ಯಾಮಕಾಶ್ವತ್ಥನಿಚುಲಮೂಲಂ ಲಾಕ್ಷಾಲಗೈರಿಕಮ್| ಸಹೇಮಶ್ಚಾಮೃತಾಸಙ್ಗಕಾಸೀಸಂ ಚೇತಿ ವರ್ಣಕೃತ್| ಕಾಲೇಯಕಲತಾಽಽಮ್ರಾಸ್ಥಿಹೇಮಕಾಲಾರಸೋತ್ತಮೈಃ| ಲೇಪಃ ಸಗೋಮಯರಸಃ ಸವರ್ಣಕರಣಃ ಪರಮ್| ಅಯೋರಜಃ ಸಕಾಸೀಸಂ ತ್ರಿಫಲಾಕುಸುಮಾನಿ ಚ| ಪ್ರಲೇಪಃ ಕುರುತೇ ಕಾಷ್ಣರ್ಯಂ ಸದ್ಯ ಏವ ನವತ್ವಚಿ| ದಗ್ಧಯಾಽಽನೂಪಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಯಾ ತ್ವಚಾ| ಭಲ್ಲಾತತೈಲಪ್ಲುತಯಾ ಶುಕ್ಲಮಾಲೇಪಯೇದ್ ವ್ರಣಮ್| ನವಂ ಕಪಾಲಿಕಾಮೂಲಂ ವೈದುಲಂ ಸಸ್ಥಿರಾಹ್ವಯಮ್| ಕಾಸೀಸಂ ಮಧುಕಂ ಲೇಪೋ ವ್ರಣೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಮಧುದ್ರುತಃ| ಕಪಿತ್ಥಾನ್ಮಾಂಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಜ್ಯಸ್ಯ ಪೂರಣಮ್| ಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚಾತ್ರ ಮನೋಹ್ವಾಲವಂಶನಿರ್ಲೇಖರೋಚನಾಃ| ಕಾಸೀಸಂ ಪ್ರಪುನಾಟಶ್ಚ ಮಾಸಂ ನ್ಯಸ್ತಂ ತತೋ ಭುವಿ| ಅಧೋಽರ್ಜುನಸ್ಯ ತಚ್ಛುಕ್ಲವ್ರಣಾಲೇಪಃ ಸವರ್ಣಕೃತ್||೫೨||

ಪದ್ಮಕಾದಿಭಿರ್ವ್ರಣೇ ಲೇಪೋ ವರ್ಣಸಾಧನೋ ವರ್ಣಕರಣಃ| (ಕಕುಭಾದಿತ್ವಚಾಂ ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ಅವಕೀರ್ಣಾ ವ್ರಣಾಸ್ತ್ವಚಮಾಶ್ವೇವ ನಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ನಿಬಧ್ನನ್ತಿ)| ಲಾಕ್ಷಾದಿಭಿರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತಃ ಪ್ರಲೇಪಃ ಪರಮತಿಶಯೇನ ತ್ವಗ್ವಿಶುದ್ಧಿಂ ಕರೋತಿ| ಧ್ಯಾಮಕಾದಿಭಿರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತಃ ಪ್ರಲೇಪೋ ವರ್ಣಕೃತ್ ಭವತಿ| (ಧ್ಯಾಮಕಂ ಕತ್ತೃಣಾನುಕಾರಿ ತೃಣಮ್| ನಿಚುಲೋ ವಞ್ಜುಲಃ| ಅಲಂ ಹರಿತಾಲಮ್| ಹೇಮ ನಾಗಕೇಸರಮ್| ಅಮೃತಾಸಙ್ಗಃ ಕರ್ಪರಿಕಾ| ಕಾಸೀಸಂ ತುತ್ಥಕಮ್| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)| ಅಮೃತಾ ಗುಡೂಚೀ| ಆಸಙ್ಗೋ ರಸಾಞ್ಜನಮಿತಿ ಚ| ಕಾಲೇಯಕಾದಿಭಿರ್ಗೋಮಯರಸೋಪೇತೋ ಲೇಪಃ ಪರಂ ಸವರ್ಣಕರಣಃ ಕಾಯಸಮಾನವರ್ಣಕರಣಃ| ಕಾಲೇಯಕಂ ದಾರ್ವೀ| (ನಿ) ಕಾಲೇಯಕಂ ದಾರುನಿಶಾ ದಾರ್ವೀ ಪೀತದ್ರುಪೀತನಃ| ಲತಾ ದೂರ್ವಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಶ್ಚ| ಹೇಮ ಪದ್ಮಕಂ ನಾಗಕೇಸರಮಿತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ| ರಸೋತ್ತಮಃ ಪಾರದಃ| ಕಾಲಾ ಸಾರಿವೇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ| ಅಯೋರಜ ಆದಿರಾಲೇಪೋ ನವತ್ವಚಿ ಸದ್ಯ ಏವ ಕಾಷ್ಣರ್ಯಂ ಕುರುತೇ| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕುಸುಮಾನಿ| ಶುಕ್ಲಂ ವ್ರಣಮಾನೂಪಾನಾಂ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ತ್ವಚಾ ದಗ್ಧಯಾಽನು ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಯಾಽನು ಚ ಭಲ್ಲಾತತೈಲಪ್ಲುತಯಾ ಲೇಪಯೇತ್| ಭಲ್ಲಾತತೈಲಮರುಷ್ಕರತೈಲಮ್| ಕೃಷ್ಣಂ ವ್ರಣಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಛಾಗಲೇ ಪಯಸಿ ಸ್ಥಿತೇನಾನು ಚ ತೇನೈವಾವಸ್ಥಾನಪಯಸಾ ಪಿಷ್ಟೇನ ರೋಹಿಣೀಫಲೇನಾಽಽಲೇಪಯೇತ್| ಕೃಷ್ಣೇ ವ್ರಣೇ ನವಮಾರ್ಚರಕಾಲೋತ್ಪನ್ನಂ ಕಪಾಲಿಕಾಮೂಲಾದಿಕಂ ಮಧುದ್ರುತೋ ಲೇಪಃ| ಕಪಾಲಿಕಾಮೂಲಂ ವೈದುಲಂ ಮೂಲಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ('ನವಂ ಕಪಾಲಿಕಾಚೂರ್ಣಂ ವೈದುಲಂ ಸರ್ಜನಾಮ್ ಚ| ಕಾಸೀಸಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಚ ಮಧುಕಞ್ಚೈವ ಲೇಪಯೇದಿ'ತಿ ಸುಶ್ರುತಃ)| ಕಪಿತ್ಥಫಲಸ್ಯ ತ್ವಗನ್ತರ್ಭವೇ ಮಾಂಸ ಉದ್ಧೃತೇ ಸತಿ ಮೂತ್ರಾಜ್ಯಯೋಃ ಪೂರಣಮ್| ತತ್ರ ಚ ಮನೋಹ್ವಾದಿಕಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ತತೋಽರ್ಜುನವೃಕ್ಷಸ್ಯಾಧೋ ಭುವಿ ನ್ಯಸ್ತಂ ತತ್ ಶುಕ್ಲವ್ರಣ ಆಲೇಪಃ ಸವರ್ಣಕೃತ್| ವಂಶನಿರ್ಲೇಖನಂ ವಂಶತನುಶಲ್ಕಃ| ಕಾಸೀಸಂ ತುತ್ಥಮ್| ('ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಜಸ್ಯ ಪೂರಣಮಿ'ತಿ ಸುಶ್ರುತಃ )||೫೨||

Adhikarana romasa~jjananam (53) · Śloka 53

ದಗ್ಧೋ ವಾರಣದನ್ತೋಽನ್ತರ್ಧೂಮಂ ತೈಲಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ರೋಮಸಞ್ಜನನೋ ಲೇಪಸ್ತದ್ವತ್ತೈಲಪರಿಪ್ಲುತಾ| ಚತುಷ್ಪಾನ್ನಖರೋಮಾಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಶ್ರೃಙ್ಗಖುರಜಾ ಮಷೀ||೫೩||

ವಾರಣದನ್ತೋ ಹಸ್ತಿದನ್ತೋಽನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧಸ್ತೈಲಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಚ ಸವರ್ಣಕರಣೋ ಲೇಪಃ| ಚತುಷ್ಪದಾಂ ನಖಾದಿಜಾಂ ಮಷೀ ತೈಲಪರಿಪ್ಲುತಾ ತದ್ವದಿತಿ ರೋಮಸಞ್ಜನನೋ ಲೇಪಃ||೫೩||

Adhikarana pathyanirdeSaH (54-30) · Śloka 30

ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಲ್ಪಮುಷ್ಣೋದಕೋತ್ತರಮ್| ಭುಞ್ಜಾನೋ ಜಾಙ್ಗಲೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ರಣಮಪೋಹತಿ||೫೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೦||

ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣಂ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಜಾಙ್ಗಲೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಸಹ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಪುರುಷಃ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ರಣಮಪೋಹತಿ||೫೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ