Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋಽರ್ಶಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातोऽर्शश्चिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
20. arśaścikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಆಸೀನಂ ಮುನಿಮವ್ಯಗ್ರಂ ಕೃತಜಾಪ್ಯಂ ಕೃತಕ್ಷಣಮ್| ಪೃಷ್ಟವಾನರ್ಶಸಾಂ ಯುಕ್ತಮಗ್ನಿವೇಶಃ ಪುನರ್ವಸುಮ್||೩||
View original
आसीनं मुनिमव्यग्रं कृतजाप्यं कृतक्षणम्| पृष्टवानर्शसां युक्तमग्निवेशः पुनर्वसुम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಪ್ರಕೋಪಹೇತುಂ ಸಂಸ್ಥಾನಂ ಸ್ಥಾನಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿಭಾಗಂ ಚ ತಸ್ಮೈ ತನ್ಮುನಿರಬ್ರವೀತ್||೪||
View original
प्रकोपहेतुं संस्थानं स्थानं लिङ्गं चिकित्सितम्| साध्यासाध्यविभागं च तस्मै तन्मुनिरब्रवीत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಇಹ ಖಲ್ವಗ್ನಿವೇಶ! ದ್ವಿವಿಧಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ- ಕಾನಿಚಿತ್ ಸಹಜಾನಿ, ಕಾನಿಚಿಜ್ಜಾತಸ್ಯೋತ್ತರಕಾಲಜಾನಿ| ತತ್ರ ಬೀಜಂ ಗುದವಲಿಬೀಜೋಪತಪ್ತಮಾಯತನಮರ್ಶಸಾಂ ಸಹಜಾನಾಮ್| ತತ್ರ ದ್ವಿವಿಧೋ ಬೀಜೋಪತಪ್ತೌ ಹೇತುಃ- ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರಪಚಾರಃ, ಪೂರ್ವಕೃತಂ ಚ ಕರ್ಮ; ತಥಾಽನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಸಹಜಾನಾಂ ವಿಕಾರಾಣಾಮ್| ತತ್ರ ಸಹಜಾನಿ ಸಹ ಜಾತಾನಿ ಶರೀರೇಣ, ಅರ್ಶಾಂಸೀತ್ಯಧಿಮಾಂಸವಿಕಾರಾಃ||೫||
View original
इह खल्वग्निवेश! द्विविधान्यर्शांसि- कानिचित् सहजानि, कानिचिज्जातस्योत्तरकालजानि| तत्र बीजं गुदवलिबीजोपतप्तमायतनमर्शसां सहजानाम्| तत्र द्विविधो बीजोपतप्तौ हेतुः- मातापित्रोरपचारः, पूर्वकृतं च कर्म; तथाऽन्येषामपि सहजानां विकाराणाम्| तत्र सहजानि सह जातानि शरीरेण, अर्शांसीत्यधिमांसविकाराः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚಾರ್ಶಸಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ- ಗುದಸ್ಯಾರ್ಧಪಞ್ಚಮಾಙ್ಗುಲಾವಕಾಶೇ ತ್ರಿಭಾಗಾನ್ತರಾಸ್ತಿಸ್ರೋ ಗುದವಲಯಃ ಕ್ಷೇತ್ರಮಿತಿ; ಕೇಚಿತ್ತು ಭೂಯಾಂಸಮೇವ ದೇಶಮುಪದಿಶನ್ತ್ಯರ್ಶಸಾಂ- ಶಿಶ್ನಮಪತ್ಯಪಥಂ ಗಲತಾಲುಮುಖನಾಸಿಕಾಕರ್ಣಾಕ್ಷಿವರ್ತ್ಮಾನಿ ತ್ವಕ್ ಚೇತಿ| ತದಸ್ತ್ಯಧಿಮಾಂಸದೇಶತಯಾ, ಗುದವಲಿಜಾನಾಂ ತ್ವರ್ಶಾಂಸೀತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಾ ತನ್ತ್ರೇಽಸ್ಮಿನ್| ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚಾರ್ಶಸಾಮಧಿಷ್ಠಾನಂ- ಮೇದೋ ಮಾಂಸಂ ತ್ವಕ್ ಚ||೬||
View original
सर्वेषां चार्शसां क्षेत्रं- गुदस्यार्धपञ्चमाङ्गुलावकाशे त्रिभागान्तरास्तिस्रो गुदवलयः क्षेत्रमिति; केचित्तु भूयांसमेव देशमुपदिशन्त्यर्शसां- शिश्नमपत्यपथं गलतालुमुखनासिकाकर्णाक्षिवर्त्मानि त्वक् चेति| तदस्त्यधिमांसदेशतया, गुदवलिजानां त्वर्शांसीति सञ्ज्ञा तन्त्रेऽस्मिन्| सर्वेषां चार्शसामधिष्ठानं- मेदो मांसं त्वक् च||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ಸಹಜಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ಕಾನಿಚಿದಣೂನಿ, ಕಾನಿಚಿನ್ಮಹಾನ್ತಿ, ಕಾನಿಚಿದ್ದೀರ್ಘಾಣಿ, ಕಾನಿಚಿದ್ಧ್ರಸ್ವಾನಿ, ಕಾನಿಚಿದ್ವೃತ್ತಾನಿ, ಕಾನಿಚಿದ್ವಿಷಮವಿಸೃತಾನಿ, ಕಾನಿಚಿದನ್ತಃಕುಟಿಲಾನಿ, ಕಾನಿಚಿದ್ಬಹಿಃಕುಟಿಲಾನಿ, ಕಾನಿಚಿಜ್ಜಟಿಲಾನಿ, ಕಾನಿಚಿದನ್ತರ್ಮುಖಾನಿ, ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಾನುಬನ್ಧವರ್ಣಾನಿ||೭||
View original
तत्र सहजान्यर्शांसि कानिचिदणूनि, कानिचिन्महान्ति, कानिचिद्दीर्घाणि, कानिचिद्ध्रस्वानि, कानिचिद्वृत्तानि, कानिचिद्विषमविसृतानि, कानिचिदन्तःकुटिलानि, कानिचिद्बहिःकुटिलानि, कानिचिज्जटिलानि, कानिचिदन्तर्मुखानि, यथास्वं दोषानुबन्धवर्णानि||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ತೈರುಪಹತೋ ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತಿ ಭವತ್ಯತಿಕೃಶೋ ವಿವರ್ಣಃ ಕ್ಷಾಮೋ ದೀನಃ ಪ್ರಚುರವಿಬದ್ಧವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಃ ಶರ್ಕರಾಶ್ಮರೀಮಾನ್, ತಥಾಽನಿಯತವಿಬದ್ಧಮುಕ್ತಪಕ್ವಾಮಶುಷ್ಕಭಿನ್ನವರ್ಚಾ ಅನ್ತರಾಽನ್ತರಾ ಶ್ವೇತಪಾಣ್ಡುಹರಿತಪೀತರಕ್ತಾರುಣತನುಸಾನ್ದ್ರಪಿಚ್ಛಿಲಕುಣಪಗನ್ಧ್ಯಾಮಪುರೀಷೋಪವೇಶೀ, ನಾಭಿಬಸ್ತಿವಙ್ಕ್ಷಣೋದ್ದೇಶೇ ಪ್ರಚುರಪರಿಕರ್ತಿಕಾನ್ವಿತಃ, ಸಗುದಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾಪರಿಹರ್ಷಪ್ರಮೇಹಪ್ರಸಕ್ತವಿಷ್ಟಮ್ಭಾನ್ತ್ರಕೂಜೋದಾವರ್ತಹೃದಯೇನ್ದ್ರಿಯೋಪಲೇಪಃ ಪ್ರಚುರವಿಬದ್ಧತಿಕ್ತಾಮ್ಲೋದ್ಗಾರಃ, ಸುದುರ್ಬಲಃ, ಸುದುರ್ಬಲಾಗ್ನಿಃ, ಅಲ್ಪಶುಕ್ರಃ, ಕ್ರೋಧನೋ, ದುಃಖೋಪಚಾರಶೀಲಃ, ಕಾಸಶ್ವಾಸತಮಕತೃಷ್ಣಾಹೃಲ್ಲಾಸಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಾವಿಪಾಕಪೀನಸಕ್ಷವಥುಪರೀತಃ, ತೈಮಿರಿಕಃ, ಶಿರಃಶೂಲೀ, ಕ್ಷಾಮಭಿನ್ನಸನ್ನಸಕ್ತಜರ್ಜರಸ್ವರಃ, ಕರ್ಣರೋಗೀ, ಶೂನಪಾಣಿಪಾದವದನಾಕ್ಷಿಕೂಟಃ, ಸಜ್ವರಃ, ಸಾಙ್ಗಮರ್ದಃ, ಸರ್ವಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲೀ ಚ, ಅನ್ತರಾಽನ್ತರಾ ಪಾರ್ಶ್ವಕುಕ್ಷಿಬಸ್ತಿಹೃದಯಪೃಷ್ಠತ್ರಿಕಗ್ರಹೋಪತಪ್ತಃ, ಪ್ರಧ್ಯಾನಪರಃ, ಪರಮಾಲಸಶ್ಚೇತಿ; ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತ್ಯಸ್ಯ ಗುದಜೈರಾವೃತೋ ಮಾರ್ಗೋಪರೋಧಾದ್ವಾಯುರಪಾನಃ ಪ್ರತ್ಯಾರೋಹನ್ ಸಮಾನವ್ಯಾನಪ್ರಾಣೋದಾನಾನ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಚ ಪ್ರಕೋಪಯತಿ, ಏತೇ ಸರ್ವ ಏವ ಪ್ರಕುಪಿತಾಃ ಪಞ್ಚ ವಾಯವಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಚಾರ್ಶಸಮಭಿದ್ರವನ್ತ ಏತಾನ್ ವಿಕಾರಾನುಪಜನಯನ್ತಿ; ಇತ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಸಹಜಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ||೮||
View original
तैरुपहतो जन्मप्रभृति भवत्यतिकृशो विवर्णः क्षामो दीनः प्रचुरविबद्धवातमूत्रपुरीषः शर्कराश्मरीमान्, तथाऽनियतविबद्धमुक्तपक्वामशुष्कभिन्नवर्चा अन्तराऽन्तरा श्वेतपाण्डुहरितपीतरक्तारुणतनुसान्द्रपिच्छिलकुणपगन्ध्यामपुरीषोपवेशी, नाभिबस्तिवङ्क्षणोद्देशे प्रचुरपरिकर्तिकान्वितः, सगुदशूलप्रवाहिकापरिहर्षप्रमेहप्रसक्तविष्टम्भान्त्रकूजोदावर्तहृदयेन्द्रियोपलेपः प्रचुरविबद्धतिक्ताम्लोद्गारः, सुदुर्बलः, सुदुर्बलाग्निः, अल्पशुक्रः, क्रोधनो, दुःखोपचारशीलः, कासश्वासतमकतृष्णाहृल्लासच्छर्द्यरोचकाविपाकपीनसक्षवथुपरीतः, तैमिरिकः, शिरःशूली, क्षामभिन्नसन्नसक्तजर्जरस्वरः, कर्णरोगी, शूनपाणिपादवदनाक्षिकूटः, सज्वरः, साङ्गमर्दः, सर्वपर्वास्थिशूली च, अन्तराऽन्तरा पार्श्वकुक्षिबस्तिहृदयपृष्ठत्रिकग्रहोपतप्तः, प्रध्यानपरः, परमालसश्चेति; जन्मप्रभृत्यस्य गुदजैरावृतो मार्गोपरोधाद्वायुरपानः प्रत्यारोहन् समानव्यानप्राणोदानान् पित्तश्लेष्माणौ च प्रकोपयति, एते सर्व एव प्रकुपिताः पञ्च वायवः पित्तश्लेष्माणौ चार्शसमभिद्रवन्त एतान् विकारानुपजनयन्ति; इत्युक्तानि सहजान्यर्शांसि||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಜಾತಸ್ಯೋತ್ತರಕಾಲಜಾನಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ- ಗುರುಮಧುರಶೀತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಿವಿದಾಹಿವಿರುದ್ಧಾಜೀರ್ಣಪ್ರಮಿತಾಶನಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜನಾದ್ಗವ್ಯಮಾತ್ಸ್ಯವಾರಾಹಮಾಹಿಷಾಜಾವಿಕಪಿಶಿತಭಕ್ಷಣಾತ್ ಕೃಶಶುಷ್ಕಪೂತಿಮಾಂಸಪೈಷ್ಟಿಕಪರಮಾನ್ನಕ್ಷೀರದಧಿಮಣ್ಡತಿಲಗುಡವಿಕೃತಿಸೇವನಾನ್ಮಾಷಯೂಷೇಕ್ಷುರಸಪಿಣ್ಯಾಕಪಿಣ್ಡಾಲುಕಶುಷ್ಕಶಾಕ- ಶುಕ್ತಲಶುನಕಿಲಾಟತಕ್ರಪಿಣ್ಡಕಬಿಸಮೃಣಾಲಶಾಲೂಕಕ್ರೌಞ್ಚಾದನಕಶೇರುಕಶೃಙ್ಗಾಟಕತರೂಟವಿರೂಢನವಶೂಕಶಮೀ- ಧಾನ್ಯಾಮಮೂಲಕೋಪಯೋಗಾದ್ಗುರುಫಲಶಾಕರಾಗಹರಿತಕಮರ್ದಕವಸಾಶಿರಸ್ಪದಪರ್ಯುಷಿತಪೂತಿಶೀತಸಙ್ಕೀರ್ಣಾನ್ನಾಭ್ಯವಹಾರಾನ್ಮನ್ದ- ಕಾತಿಕ್ರಾನ್ತಮದ್ಯಪಾನಾದ್ವ್ಯಾಪನ್ನಗುರುಸಲಿಲಪಾನಾದತಿಸ್ನೇಹಪಾನಾದಸಂಶೋಧನಾದ್ಬಸ್ತಿಕರ್ಮವಿಭ್ರಮಾದವ್ಯಾಯಾಮಾದವ್ಯವಾಯಾದ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾತ್ ಸುಖಶಯನಾಸನಸ್ಥಾನಸೇವನಾಚ್ಚೋಪಹತಾಗ್ನೇರ್ಮಲೋಪಚಯೋ ಭವತ್ಯತಿಮಾತ್ರಂ, ತಥೋತ್ಕಟಕವಿಷಮಕಠಿನಾಸನಸೇವನಾದುದ್ಭ್ರಾನ್ತಯಾನೋಷ್ಟ್ರಯಾನಾದತಿವ್ಯವಾಯಾದ್ಬಸ್ತಿನೇತ್ರಾಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಣಿಧಾನಾದ್ಗುದಕ್ಷಣನಾದಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಶೀತಾಮ್ಬುಸಂಸ್ಪರ್ಶಾಚ್ಚೇಲಲೋಷ್ಟತೃಣಾದಿಘರ್ಷಣಾತ್ ಪ್ರತತಾತಿನಿರ್ವಾಹಣಾದ್ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷವೇಗೋದೀರಣಾತ್ ಸಮುದೀರ್ಣವೇಗವಿನಿಗ್ರಹಾತ್ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚಾಮಗರ್ಭಭ್ರಂಶಾದ್ಗರ್ಭೋತ್ಪೀಡನಾದ್ವಿಷಮಪ್ರಸೂತಿಭಿಶ್ಚ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ವಾಯುರಪಾನಸ್ತಂ ಮಲಮುಪಚಿತಮಧೋಗಮಾಸಾದ್ಯ ಗುದವಲಿಷ್ವಾಧತ್ತೇ, ತತಸ್ತಾಸ್ವರ್ಶಾಂಸಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ||೯||
View original
अत ऊर्ध्वं जातस्योत्तरकालजानि व्याख्यास्यामः- गुरुमधुरशीताभिष्यन्दिविदाहिविरुद्धाजीर्णप्रमिताशनासात्म्यभोजनाद्गव्यमात्स्यवाराहमाहिषाजाविकपिशितभक्षणात् कृशशुष्कपूतिमांसपैष्टिकपरमान्नक्षीरदधिमण्डतिलगुडविकृतिसेवनान्माषयूषेक्षुरसपिण्याकपिण्डालुकशुष्कशाक- शुक्तलशुनकिलाटतक्रपिण्डकबिसमृणालशालूकक्रौञ्चादनकशेरुकशृङ्गाटकतरूटविरूढनवशूकशमी- धान्याममूलकोपयोगाद्गुरुफलशाकरागहरितकमर्दकवसाशिरस्पदपर्युषितपूतिशीतसङ्कीर्णान्नाभ्यवहारान्मन्द- कातिक्रान्तमद्यपानाद्व्यापन्नगुरुसलिलपानादतिस्नेहपानादसंशोधनाद्बस्तिकर्मविभ्रमादव्यायामादव्यवायाद्दिवास्वप्नात् सुखशयनासनस्थानसेवनाच्चोपहताग्नेर्मलोपचयो भवत्यतिमात्रं, तथोत्कटकविषमकठिनासनसेवनादुद्भ्रान्तयानोष्ट्रयानादतिव्यवायाद्बस्तिनेत्रासम्यक्प्रणिधानाद्गुदक्षणनादभीक्ष्णं शीताम्बुसंस्पर्शाच्चेललोष्टतृणादिघर्षणात् प्रततातिनिर्वाहणाद्वातमूत्रपुरीषवेगोदीरणात् समुदीर्णवेगविनिग्रहात् स्त्रीणां चामगर्भभ्रंशाद्गर्भोत्पीडनाद्विषमप्रसूतिभिश्च प्रकुपितो वायुरपानस्तं मलमुपचितमधोगमासाद्य गुदवलिष्वाधत्ते, ततस्तास्वर्शांसि प्रादुर्भवन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಸರ್ಷಪಮಸೂರಮಾಷಮುದ್ಗಮಕುಷ್ಠಕಯವಕಲಾಯಪಿಣ್ಡಿಟಿಣ್ಟಿಕೇರಕೇಬುಕತಿನ್ದುಕಕರ್ಕನ್ಧುಕಾಕಣನ್ತಿಕಾಬಿಮ್ಬೀಬದರಕರೀರೋದುಮ್ಬರ- ಖರ್ಜೂರಜಾಮ್ಬವಗೋಸ್ತನಾಙ್ಗುಷ್ಠಕಶೇರುಶೃಙ್ಗಾಟಕಶೃಙ್ಗೀದಕ್ಷಶಿಖಿಶುಕತುಣ್ಡಜಿಹ್ವಾಪದ್ಮಮುಕುಲಕರ್ಣಿಕಾಸಂಸ್ಥಾನಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಪ್ರಬಲಾನಿ||೧೦||
View original
सर्षपमसूरमाषमुद्गमकुष्ठकयवकलायपिण्डिटिण्टिकेरकेबुकतिन्दुककर्कन्धुकाकणन्तिकाबिम्बीबदरकरीरोदुम्बर- खर्जूरजाम्बवगोस्तनाङ्गुष्ठकशेरुशृङ्गाटकशृङ्गीदक्षशिखिशुकतुण्डजिह्वापद्ममुकुलकर्णिकासंस्थानानि सामान्याद्वातपित्तकफप्रबलानि||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 13
ತೇಷಾಮಯಂ ವಿಶೇಷಃ- ಶುಷ್ಕಮ್ಲಾನಕಠಿನಪರುಷರೂಕ್ಷಶ್ಯಾವಾನಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಾಣಿ, ವಕ್ರಾಣಿ, ಸ್ಫುಟಿತಮುಖಾನಿ, ವಿಷಮವಿಸೃತಾನಿ, ಶೂಲಾಕ್ಷೇಪತೋದಸ್ಫುರಣಚಿಮಿಚಿಮಾಸಂಹರ್ಷಪರೀತಾನಿ, ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೋಪಶಯಾನಿ, ಪ್ರವಾಹಿಕಾಧ್ಮಾನಶಿಶ್ನವೃಷಣಬಸ್ತಿವಙ್ಕ್ಷಣಹೃದ್ಗ್ರಹಾಙ್ಗಮರ್ದಹೃದಯದ್ರವಪ್ರಬಲಾನಿ, ಪ್ರತತವಿಬದ್ಧವಾತಮೂತ್ರವರ್ಚಾಂಸಿ, ಊರುಕಟೀಪೃಷ್ಠತ್ರಿಕಪಾರ್ಶ್ವಕುಕ್ಷಿಬಸ್ತಿಶೂಲಶಿರೋಽಭಿತಾಪಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಾಸೋದಾವರ್ತಾಯಾಮಶೋಷಶೋಥ- ಮೂರ್ಚ್ಛಾರೋಚಕಮುಖವೈರಸ್ಯತೈಮಿರ್ಯಕಣ್ಡೂನಾಸಾಕರ್ಣಶಙ್ಖಶೂಲಸ್ವರೋಪಘಾತಕರಾಣಿ, ಶ್ಯಾವಾರುಣಪರುಷನಖನಯನವದನತ್ವಙ್ಮೂತ್ರಪುರೀಷಸ್ಯ ವಾತೋಲ್ಬಣಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸೀತಿ ವಿದ್ಯಾತ್||೧೧|| ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಕಷಾಯಕಟುತಿಕ್ತಾನಿ ರೂಕ್ಷಶೀತಲಘೂನಿ ಚ| ಪ್ರಮಿತಾಲ್ಪಾಶನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮದ್ಯಮೈಥುನಸೇವನಮ್||೧೨|| ಲಙ್ಘನಂ ದೇಶಕಾಲೌ ಚ ಶೀತೌ ವ್ಯಾಯಾಮಕರ್ಮ ಚ| ಶೋಕೋ ವಾತಾತಪಸ್ಪರ್ಶೋ ಹೇತುರ್ವಾತಾರ್ಶಸಾಂ ಮತಃ||೧೩||
View original
तेषामयं विशेषः- शुष्कम्लानकठिनपरुषरूक्षश्यावानि, तीक्ष्णाग्राणि, वक्राणि, स्फुटितमुखानि, विषमविसृतानि, शूलाक्षेपतोदस्फुरणचिमिचिमासंहर्षपरीतानि, स्निग्धोष्णोपशयानि, प्रवाहिकाध्मानशिश्नवृषणबस्तिवङ्क्षणहृद्ग्रहाङ्गमर्दहृदयद्रवप्रबलानि, प्रततविबद्धवातमूत्रवर्चांसि, ऊरुकटीपृष्ठत्रिकपार्श्वकुक्षिबस्तिशूलशिरोऽभितापक्षवथूद्गारप्रतिश्यायकासोदावर्तायामशोषशोथ- मूर्च्छारोचकमुखवैरस्यतैमिर्यकण्डूनासाकर्णशङ्खशूलस्वरोपघातकराणि, श्यावारुणपरुषनखनयनवदनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य वातोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||११|| भवतश्चात्र- कषायकटुतिक्तानि रूक्षशीतलघूनि च| प्रमिताल्पाशनं तीक्ष्णमद्यमैथुनसेवनम्||१२|| लङ्घनं देशकालौ च शीतौ व्यायामकर्म च| शोको वातातपस्पर्शो हेतुर्वातार्शसां मतः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14-16) · Śloka 16
ಮೃದುಶಿಥಿಲಸುಕುಮಾರಾಣ್ಯಸ್ಪರ್ಶಸಹಾನಿ, ರಕ್ತಪೀತನೀಲಕೃಷ್ಣಾನಿ, ಸ್ವೇದೋಪಕ್ಲೇದಬಹುಲಾನಿ, ವಿಸ್ರಗನ್ಧಿತನುಪೀತರಕ್ತಸ್ರಾವೀಣಿ , ರುಧಿರವಹಾನಿ, ದಾಹಕಣ್ಡೂಶೂಲನಿಸ್ತೋದಪಾಕವನ್ತಿ, ಶೀತೋಪಶಯಾನಿ, ಸಮ್ಭಿನ್ನಪೀತಹರಿತವರ್ಚಾಂಸಿ, ಪೀತವಿಸ್ರಗನ್ಧಿಪ್ರಚುರವಿಣ್ಮೂತ್ರಾಣಿ, ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರತಮಕಸಮ್ಮೋಹಭೋಜನದ್ವೇಷಕರಾಣಿ ಪೀತನಖನಯನತ್ವಙ್ಮೂತ್ರಪುರೀಷಸ್ಯ ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸೀತಿ ವಿದ್ಯಾತ್||೧೪|| ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಕಟೂಷ್ಣಲವಣಕ್ಷಾರವ್ಯಾಯಾಮಾಗ್ನ್ಯಾತಪಪ್ರಭಾಃ | ದೇಶಕಾಲಾವಶಿಶಿರೌ ಕ್ರೋಧೋ ಮದ್ಯಮಸೂಯನಮ್||೧೫|| ವಿದಾಹಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಷ್ಣಂ ಚ ಸರ್ವಂ ಪಾನಾನ್ನಭೇಷಜಮ್| ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಾನಾಂ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪ್ರಕೋಪೇ ಹೇತುರರ್ಶಸಾಮ್||೧೬||
View original
मृदुशिथिलसुकुमाराण्यस्पर्शसहानि, रक्तपीतनीलकृष्णानि, स्वेदोपक्लेदबहुलानि, विस्रगन्धितनुपीतरक्तस्रावीणि , रुधिरवहानि, दाहकण्डूशूलनिस्तोदपाकवन्ति, शीतोपशयानि, सम्भिन्नपीतहरितवर्चांसि, पीतविस्रगन्धिप्रचुरविण्मूत्राणि, पिपासाज्वरतमकसम्मोहभोजनद्वेषकराणि पीतनखनयनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य पित्तोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||१४|| भवतश्चात्र- कटूष्णलवणक्षारव्यायामाग्न्यातपप्रभाः | देशकालावशिशिरौ क्रोधो मद्यमसूयनम्||१५|| विदाहि तीक्ष्णमुष्णं च सर्वं पानान्नभेषजम्| पित्तोल्बणानां विज्ञेयः प्रकोपे हेतुरर्शसाम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17-19) · Śloka 19
ತತ್ರ ಯಾನಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ತಿ, ಉಪಚಿತಾನಿ, ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾನಿ, ಸ್ಪರ್ಶಸಹಾನಿ , ಸ್ನಿಗ್ಧಶ್ವೇತಪಾಣ್ಡುಪಿಚ್ಛಿಲಾನಿ, ಸ್ತಬ್ಧಾನಿ, ಗುರೂಣಿ, ಸ್ತಿಮಿತಾನಿ, ಸುಪ್ತಸುಪ್ತಾನಿ, ಸ್ಥಿರಶ್ವಯಥೂನಿ, ಕಣ್ಡೂಬಹುಲಾನಿ, ಬಹುಪ್ರತತಪಿಞ್ಜರಶ್ವೇತರಕ್ತಪಿಚ್ಛಾಸ್ರಾವೀಣಿ, ಗುರುಪಿಚ್ಛಿಲಶ್ವೇತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಿ, ರೂಕ್ಷೋಷ್ಣೋಪಶಯಾನಿ, ಪ್ರವಾಹಿಕಾತಿಮಾತ್ರೋತ್ಥಾನವಙ್ಕ್ಷಣಾನಾಹವನ್ತಿ, ಪರಿಕರ್ತಿಕಾಹೃಲ್ಲಾಸನಿಷ್ಠೀವಿಕಾಕಾಸಾರೋಚಕಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಗೌರವಚ್ಛರ್ದಿಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಶೋಷಶೋಥ- ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶೀತಜ್ವರಾಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾಹೃದಯೇನ್ದ್ರಿಯೋಪಲೇಪಾಸ್ಯಮಾಧುರ್ಯಪ್ರಮೇಹಕರಾಣಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧೀನಿ , ಅತಿಮಾತ್ರಮಗ್ನಿಮಾರ್ದವಕ್ಲೈಬ್ಯಕರಾಣಿ, ಆಮವಿಕಾರಪ್ರಬಲಾನಿ, ಶುಕ್ಲನಖನಯನವದನತ್ವಙ್ಮೂತ್ರಪುರೀಷಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸೀತಿ ವಿದ್ಯಾತ್||೧೭|| ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾನಿ ಲವಣಾಮ್ಲಗುರೂಣಿ ಚ| ಅವ್ಯಾಯಾಮೋ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಃ ಶಯ್ಯಾಸನಸುಖೇ ರತಿಃ||೧೮|| ಪ್ರಾಗ್ವಾತಸೇವಾ ಶೀತೌ ಚ ದೇಶಕಾಲಾವಚಿನ್ತನಮ್| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾಣಾಂ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಮೇತತ್ ಕಾರಣಮರ್ಶಸಾಮ್||೧೯||
View original
तत्र यानि प्रमाणवन्ति, उपचितानि, श्लक्ष्णानि, स्पर्शसहानि , स्निग्धश्वेतपाण्डुपिच्छिलानि, स्तब्धानि, गुरूणि, स्तिमितानि, सुप्तसुप्तानि, स्थिरश्वयथूनि, कण्डूबहुलानि, बहुप्रततपिञ्जरश्वेतरक्तपिच्छास्रावीणि, गुरुपिच्छिलश्वेतमूत्रपुरीषाणि, रूक्षोष्णोपशयानि, प्रवाहिकातिमात्रोत्थानवङ्क्षणानाहवन्ति, परिकर्तिकाहृल्लासनिष्ठीविकाकासारोचकप्रतिश्यायगौरवच्छर्दिमूत्रकृच्छ्रशोषशोथ- पाण्डुरोगशीतज्वराश्मरीशर्कराहृदयेन्द्रियोपलेपास्यमाधुर्यप्रमेहकराणि, दीर्घकालानुबन्धीनि , अतिमात्रमग्निमार्दवक्लैब्यकराणि, आमविकारप्रबलानि, शुक्लनखनयनवदनत्वङ्मूत्रपुरीषस्य श्लेष्मोल्बणान्यर्शांसीति विद्यात्||१७|| भवतश्चात्र- मधुरस्निग्धशीतानि लवणाम्लगुरूणि च| अव्यायामो दिवास्वप्नः शय्यासनसुखे रतिः||१८|| प्राग्वातसेवा शीतौ च देशकालावचिन्तनम्| श्लैष्मिकाणां समुद्दिष्टमेतत् कारणमर्शसाम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ಹೇತುಲಕ್ಷಣಸಂಸರ್ಗಾದ್ವಿದ್ಯಾದ್ದ್ವನ್ದ್ವೋಲ್ಬಣಾನಿ ಚ| ಸರ್ವೋ ಹೇತುಸ್ತ್ರಿದೋಷಾಣಾಂ ಸಹಜೈರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಮಮ್||೨೦||
View original
हेतुलक्षणसंसर्गाद्विद्याद्द्वन्द्वोल्बणानि च| सर्वो हेतुस्त्रिदोषाणां सहजैर्लक्षणैः समम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21-22) · Śloka 22
ವಿಷ್ಟಮ್ಭೋಽನ್ನಸ್ಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಕುಕ್ಷೇರಾಟೋಪ ಏವ ಚ| ಕಾರ್ಶ್ಯಮುದ್ಗಾರಬಾಹುಲ್ಯಂ ಸಕ್ಥಿಸಾದೋಽಲ್ಪವಿಟ್ಕತಾ||೨೧|| ಗ್ರಹಣೀದೋಷಪಾಣ್ಡ್ವರ್ತೇರಾಶಙ್ಕಾ ಚೋದರಸ್ಯ ಚ| ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ಯರ್ಶಸಾಮಭಿವೃದ್ಧಯೇ||೨೨||
View original
विष्टम्भोऽन्नस्य दौर्बल्यं कुक्षेराटोप एव च| कार्श्यमुद्गारबाहुल्यं सक्थिसादोऽल्पविट्कता||२१|| ग्रहणीदोषपाण्ड्वर्तेराशङ्का चोदरस्य च| पूर्वरूपाणि निर्दिष्टान्यर्शसामभिवृद्धये||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (23) · Śloka 23
ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಖಲು ಜಾಯನ್ತೇ ನಾಸನ್ನಿಪತಿತೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ| ದೋಷೈರ್ದೋಷವಿಶೇಷಾತ್ತು ವಿಶೇಷಃ ಕಲ್ಪ್ಯತೇಽರ್ಶಸಾಮ್||೨೩||
View original
अर्शांसि खलु जायन्ते नासन्निपतितैस्त्रिभिः| दोषैर्दोषविशेषात्तु विशेषः कल्प्यतेऽर्शसाम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24-25) · Śloka 25
ಪಞ್ಚಾತ್ಮಾ ಮಾರುತಃ ಪಿತ್ತಂ ಕಫೋ ಗುದವಲಿತ್ರಯಮ್| ಸರ್ವ ಏವ ಪ್ರಕುಪ್ಯನ್ತಿ ಗುದಜಾನಾಂ ಸಮುದ್ಭವೇ||೨೪|| ತಸ್ಮಾದರ್ಶಾಂಸಿ ದುಃಖಾನಿ ಬಹುವ್ಯಾಧಿಕರಾಣಿ ಚ| ಸರ್ವದೇಹೋಪತಾಪೀನಿ ಪ್ರಾಯಃ ಕೃಚ್ಛ್ರತಮಾನಿ ಚ||೨೫||
View original
पञ्चात्मा मारुतः पित्तं कफो गुदवलित्रयम्| सर्व एव प्रकुप्यन्ति गुदजानां समुद्भवे||२४|| तस्मादर्शांसि दुःखानि बहुव्याधिकराणि च| सर्वदेहोपतापीनि प्रायः कृच्छ्रतमानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (26-32) · Śloka 32
ಹಸ್ತೇ ಪಾದೇ ಮುಖೇ ನಾಭ್ಯಾಂ ಗುದೇ ವೃಷಣಯೋಸ್ತಥಾ| ಶೋಥೋ ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಚ ಯಸ್ಯಾಸಾಧ್ಯೋಽರ್ಶಸೋ ಹಿ ಸಃ||೨೬|| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಸಮ್ಮೋಹಶ್ಛರ್ದಿರಙ್ಗಸ್ಯ ರುಗ್ ಜ್ವರಃ| ತೃಷ್ಣಾ ಗುದಸ್ಯ ಪಾಕಶ್ಚ ನಿಹನ್ಯರ್ಗುದಜಾತುರಮ್||೨೭|| ಸಹಜಾನಿ ತ್ರಿದೋಷಾಣಿ ಯಾನಿ ಚಾಭ್ಯನ್ತರಾಂ ವಲಿಮ್| ಜಾಯನ್ತೇಽರ್ಶಾಂಸಿ ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ತಾನ್ಯಸಾಧ್ಯಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್||೨೮|| ಶೋಷತ್ವಾದಾಯುಷಸ್ತಾನಿ ಚತುಷ್ಪಾದಸಮನ್ವಿತೇ| ಯಾಪ್ಯನ್ತೇ ದೀಪ್ತಕಾಯಾಗ್ನೇಃ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯೇಯಾನ್ಯತೋಽನ್ಯಥಾ||೨೯|| ದ್ವನ್ದ್ವಜಾನಿ ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ ವಲೌ ಯಾನ್ಯಾಶ್ರಿತಾನಿ ಚ| ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾನಿ ತಾನ್ಯಾಹುಃ ಪರಿಸಂವತ್ಸರಾಣಿ ಚ||೩೦|| ಬಾಹ್ಯಾಯಾಂ ತು ವಲೌ ಜಾತಾನ್ಯೇಕದೋಷೋಲ್ಬಣಾನಿ ಚ| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಸುಖಸಾಧ್ಯಾನಿ ನ ಚಿರೋತ್ಪಾತತಾನಿ ಚ||೩೧|| ತೇಷಾಂ ಪ್ರಶಮನೇ ಯತ್ನಮಾಶು ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ| ತಾನ್ಯಾಶು ಹಿ ಗುದಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಕುರ್ಯುರ್ಬದ್ಧಗುದೋದರಮ್||೩೨||
View original
हस्ते पादे मुखे नाभ्यां गुदे वृषणयोस्तथा| शोथो हृत्पार्श्वशूलं च यस्यासाध्योऽर्शसो हि सः||२६|| हृत्पार्श्वशूलं सम्मोहश्छर्दिरङ्गस्य रुग् ज्वरः| तृष्णा गुदस्य पाकश्च निहन्यर्गुदजातुरम्||२७|| सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरां वलिम्| जायन्तेऽर्शांसि संश्रित्य तान्यसाध्यानि निर्दिशेत्||२८|| शोषत्वादायुषस्तानि चतुष्पादसमन्विते| याप्यन्ते दीप्तकायाग्नेः प्रत्याख्येयान्यतोऽन्यथा||२९|| द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||३०|| बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पाततानि च||३१|| तेषां प्रशमने यत्नमाशु कुर्याद्विचक्षणः| तान्याशु हि गुदं बद्ध्वा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (33-37) · Śloka 37
ತತ್ರಾಹುರೇಕೇ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕರ್ತನಂ ಹಿತಮರ್ಶಸಾಮ್| ದಾಹಂ ಕ್ಷಾರೇಣ ಚಾಪ್ಯೇಕೇ, ದಾಹಮೇಕೇ ತಥಾಽಗ್ನಿನಾ||೩೩|| ಅಸ್ತ್ಯೇತದ್ಭೂರಿತನ್ತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ ದೃಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ| ಕ್ರಿಯತೇ ತ್ರಿವಿಧಂ ಕರ್ಮ ಭ್ರಂಶಸ್ತತ್ರ ಸುದಾರುಣಃ||೩೪|| ಪುಂಸ್ತ್ವೋಪಘಾತಃ ಶ್ವಯಥುರ್ಗುದೇ ವೇಗವಿನಿಗ್ರಹಃ| ಆಧ್ಮಾನಂ ದಾರುಣಂ ಶೂಲಂ ವ್ಯಥಾ ರಕ್ತಾತಿವರ್ತನಮ್||೩೫|| ಪುನರ್ವಿರೋಹೋ ರೂಢಾನಾಂ ಕ್ಲೇದೋ ಭ್ರಂಶೋ ಗುದಸ್ಯ ಚ| ಮರಣಂ ವಾ ಭವೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿವಿಭ್ರಮಾತ್||೩೬|| ಯತ್ತು ಕರ್ಮ ಸುಖೋಪಾಯಮಲ್ಪಭ್ರಂಶಮದಾರುಣಮ್| ತದರ್ಶಸಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮೂಲಾನಾಂ ವಿವೃತ್ತಯೇ||೩೭||
View original
तत्राहुरेके शस्त्रेण कर्तनं हितमर्शसाम्| दाहं क्षारेण चाप्येके, दाहमेके तथाऽग्निना||३३|| अस्त्येतद्भूरितन्त्रेण धीमता दृष्टकर्मणा| क्रियते त्रिविधं कर्म भ्रंशस्तत्र सुदारुणः||३४|| पुंस्त्वोपघातः श्वयथुर्गुदे वेगविनिग्रहः| आध्मानं दारुणं शूलं व्यथा रक्तातिवर्तनम्||३५|| पुनर्विरोहो रूढानां क्लेदो भ्रंशो गुदस्य च| मरणं वा भवेच्छीघ्रं शस्त्रक्षाराग्निविभ्रमात्||३६|| यत्तु कर्म सुखोपायमल्पभ्रंशमदारुणम्| तदर्शसां प्रवक्ष्यामि समूलानां विवृत्तये||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (38-61) · Śloka 61
ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋಲ್ಬಣಾನ್ಯಾಹುಃ ಶುಷ್ಕಾಣ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ತದ್ವಿದಃ| ಪ್ರಸ್ರಾವೀಣಿ ತಥಾಽಽರ್ದ್ರಾಣಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಾನಿ ಚ||೩೮|| ತತ್ರ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶಸಾಂ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸ್ತಬ್ಧಾನಿ ಸ್ವೇದಯೇತ್ ಪೂರ್ವಂ ಶೋಫಶೂಲಾನ್ವಿತಾನಿ ಚ||೩೯|| ಚಿತ್ರಕಕ್ಷಾರಬಿಲ್ವಾನಾಂ ತೈಲೇನಾಭ್ಯಜ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ಯವಮಾಷಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಪುಲಾಕಾನಾಂ ಚ ಪೋಟ್ಟಲೈಃ||೪೦|| ಗೋಖರಾಶ್ವಶಕೃತ್ಪಿಣ್ಡೈಸ್ತಿಲಕಲ್ಕೈಸ್ತುಷೈಸ್ತಥಾ| ವಚಾಶತಾಹ್ವಾಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ||೪೧|| ಶಕ್ತೂನಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಭಿರ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾ ಕಾರ್ಷ್ಣಗನ್ಧಿಕೈಃ||೪೨|| ರಾಸ್ನಾಪಿಣ್ಡೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ವಾ ಸಸ್ನೇಹೈರ್ಹಾಪುಷೈರಪಿ| ಇಷ್ಟಕಸ್ಯ ಖರಾಹ್ವಾಯಾಃ ಶಾಕೈರ್ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ಯ ವಾ||೪೩|| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಕುಷ್ಠತೈಲೇನ ಸ್ವೇದಯೇತ್ ಪೋಟ್ಟಲೀಕೃತೈಃ| ವೃಷಾರ್ಕೈರಣ್ಡಬಿಲ್ವಾನಾಂ ಪತ್ರೋತ್ಕ್ವಾಥೈಶ್ಚ ಸೇಚಯೇತ್||೪೪|| ಮೂಲಕತ್ರಿಫಲಾರ್ಕಾಣಾಂ ವೇಣೂನಾಂ ವರುಣಸ್ಯ ಚ| ಅಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಶಿಗ್ರೋಶ್ಚ ಪತ್ರಾಣ್ಯಶ್ಮನ್ತಕಸ್ಯ ಚ||೪೫|| ಜಲೇನೋತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಶೂಲಾರ್ತಂ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಮವಗಾಹಯೇತ್| ಕೋಲೋತ್ಕ್ವಾಥೇಽಥವಾ ಕೋಷ್ಣೇ ಸೌವೀರಕತುಷೋದಕೇ||೪೬|| ಬಿಲ್ವಕ್ವಾಥೇಽಥವಾ ತಕ್ರೇ ದಧಿಮಣ್ಡಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೇ| ಗೋಮೂತ್ರೇ ವಾ ಸುಖೋಷ್ಣೇ ತಂ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಮವಗಾಹಯೇತ್||೪೭|| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವರಾಹೋಷ್ಟ್ರಜತುಕಾವೃಷದಂಶಜಾಮ್| ವಸಾಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ದದ್ಯಾದ್ಧೂಪನಂ ಚಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಮ್||೪೮|| ನೃಕೇಶಾಃ ಸರ್ಪನಿರ್ಮೋಕೋ ವೃಷದಂಶಸ್ಯ ಚರ್ಮ ಚ| ಅರ್ಕಮೂಲಂ ಶಮೀಪತ್ರಮರ್ಶೋಭ್ಯೋ ಧೂಪನಂ ಹಿತಮ್||೪೯|| ತುಮ್ಬುರೂಣಿ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ದೇವದಾರ್ವಕ್ಷತಾ ಘೃತಮ್| ಬೃಹತೀ ಚಾಶ್ವಗನ್ಧಾ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸುರಸಾ ಘೃತಮ್||೫೦|| ವರಾಹವೃಷವಿಟ್ ಚೈವ ಧೂಪನಂ ಸಕ್ತವೋ ಘೃತಮ್| ಕುಞ್ಜರಸ್ಯ ಪುರೀಷಂ ತು ಘೃತಂ ಸರ್ಜರಸಸ್ತಥಾ||೫೧|| ಹರಿದ್ರಾಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಲೇಪನಮ್| ಗೋಪಿತ್ತಪಿಷ್ಟಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸಹರಿದ್ರಾಃ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೨|| ಶಿರೀಷಬೀಜಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸೈನ್ಧವಂ ಗುಡಃ| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಂ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಪ್ರಲೇಪನಮ್||೫೩|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಶ್ಚಿತ್ರಕಃ ಶ್ಯಾಮಾ ಕಿಣ್ವಂ ಮದನತಣ್ಡುಲಾಃ| ಪ್ರಲೇಪಃ ಕುಕ್ಕುಟಶಕೃದ್ಧರಿದ್ರಾಗುಡಸಂಯುತಃ||೫೪|| ದನ್ತೀ ಶ್ಯಾಮಾಽಮೃತಾಸಙ್ಗಃ ಪಾರಾವತಶಕೃದ್ಗುಡಃ| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸ್ಯಾದ್ಗಜಾಸ್ಥೀನಿ ನಿಮ್ಬೋ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಚ||೫೫|| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸ್ಯಾದಲಂ ಕೋಷ್ಣಂ ವಾಸನ್ತಕವಸಾಯುತಮ್| ಶೂಲಶ್ವಯಥುಹೃದ್ಯುಕ್ತಂ ಚುಲೂಕೀವಸಯಾಽಥವಾ||೫೬|| ಆರ್ಕಂ ಪಯಃ ಸುಧಾಕಾಣ್ಡಂ ಕಟುಕಾಲಾಬುಪಲ್ಲವಾಃ| ಕರಞ್ಜೋ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಲೇಪನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮರ್ಶಸಾಮ್||೫೭|| ಅಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ಯಾಃ ಪ್ರದೇಹಾನ್ತಾ ಯ ಏತೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ| ಸ್ತಮ್ಭಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡ್ವರ್ತಿಶಮನಾಸ್ತೇಽರ್ಶಸಾಂ ಮತಾಃ||೫೮|| ಪ್ರದೇಹಾನ್ತೈರುಪಕ್ರಾನ್ತಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ಪ್ರಸ್ರವನ್ತಿ ಹಿ| ಸಞ್ಚಿತಂ ದುಷ್ಟರುಧಿರಂ ತತಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಸುಖೀ||೫೯|| ಶೀತೋಷ್ಣಾಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈರ್ಹಿ ನ ವ್ಯಾಧಿರುಪಶಾಮ್ಯತಿ| ರಕ್ತೇ ದುಷ್ಟೇ ಭಿಷಕ್ ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ತಮೇವಾವಸೇಚಯೇತ್||೬೦|| ಜಲೌಕೋಭಿಸ್ತಥಾ ಶಸ್ತ್ರೈಃ ಸೂಚೀಭಿರ್ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ| ಅವರ್ತಮಾನಂ ರುಧಿರಂ ರಕ್ತಾರ್ಶೋಭ್ಯಃ ಪ್ರವಾಹಯೇತ್||೬೧||
View original
वातश्लेष्मोल्बणान्याहुः शुष्काण्यर्शांसि तद्विदः| प्रस्रावीणि तथाऽऽर्द्राणि रक्तपित्तोल्बणानि च||३८|| तत्र शुष्कार्शसां पूर्वं प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्| स्तब्धानि स्वेदयेत् पूर्वं शोफशूलान्वितानि च||३९|| चित्रकक्षारबिल्वानां तैलेनाभ्यज्य बुद्धिमान्| यवमाषकुलत्थानां पुलाकानां च पोट्टलैः||४०|| गोखराश्वशकृत्पिण्डैस्तिलकल्कैस्तुषैस्तथा| वचाशताह्वापिण्डैर्वा सुखोष्णैः स्नेहसंयुतैः||४१|| शक्तूनां पिण्डिकाभिर्वा स्निग्धानां तैलसर्पिषा| शुष्कमूलकपिण्डैर्वा पिण्डैर्वा कार्ष्णगन्धिकैः||४२|| रास्नापिण्डैः सुखोष्णैर्वा सस्नेहैर्हापुषैरपि| इष्टकस्य खराह्वायाः शाकैर्गृञ्जनकस्य वा||४३|| अभ्यज्य कुष्ठतैलेन स्वेदयेत् पोट्टलीकृतैः| वृषार्कैरण्डबिल्वानां पत्रोत्क्वाथैश्च सेचयेत्||४४|| मूलकत्रिफलार्काणां वेणूनां वरुणस्य च| अग्निमन्थस्य शिग्रोश्च पत्राण्यश्मन्तकस्य च||४५|| जलेनोत्क्वाथ्य शूलार्तं स्वभ्यक्तमवगाहयेत्| कोलोत्क्वाथेऽथवा कोष्णे सौवीरकतुषोदके||४६|| बिल्वक्वाथेऽथवा तक्रे दधिमण्डाम्लकाञ्जिके| गोमूत्रे वा सुखोष्णे तं स्वभ्यक्तमवगाहयेत्||४७|| कृष्णसर्पवराहोष्ट्रजतुकावृषदंशजाम्| वसामभ्यञ्जने दद्याद्धूपनं चार्शसां हितम्||४८|| नृकेशाः सर्पनिर्मोको वृषदंशस्य चर्म च| अर्कमूलं शमीपत्रमर्शोभ्यो धूपनं हितम्||४९|| तुम्बुरूणि विडङ्गानि देवदार्वक्षता घृतम्| बृहती चाश्वगन्धा च पिप्पल्यः सुरसा घृतम्||५०|| वराहवृषविट् चैव धूपनं सक्तवो घृतम्| कुञ्जरस्य पुरीषं तु घृतं सर्जरसस्तथा||५१|| हरिद्राचूर्णसंयुक्तं सुधाक्षीरं प्रलेपनम्| गोपित्तपिष्टाः पिप्पल्यः सहरिद्राः प्रलेपनम्||५२|| शिरीषबीजं कुष्ठं च पिप्पल्यः सैन्धवं गुडः| अर्कक्षीरं सुधाक्षीरं त्रिफला च प्रलेपनम्||५३|| पिप्पल्यश्चित्रकः श्यामा किण्वं मदनतण्डुलाः| प्रलेपः कुक्कुटशकृद्धरिद्रागुडसंयुतः||५४|| दन्ती श्यामाऽमृतासङ्गः पारावतशकृद्गुडः| प्रलेपः स्याद्गजास्थीनि निम्बो भल्लातकानि च||५५|| प्रलेपः स्यादलं कोष्णं वासन्तकवसायुतम्| शूलश्वयथुहृद्युक्तं चुलूकीवसयाऽथवा||५६|| आर्कं पयः सुधाकाण्डं कटुकालाबुपल्लवाः| करञ्जो बस्तमूत्रं च लेपनं श्रेष्ठमर्शसाम्||५७|| अभ्यङ्गाद्याः प्रदेहान्ता य एते परिकीर्तिताः| स्तम्भश्वयथुकण्ड्वर्तिशमनास्तेऽर्शसां मताः||५८|| प्रदेहान्तैरुपक्रान्तान्यर्शांसि प्रस्रवन्ति हि| सञ्चितं दुष्टरुधिरं ततः सम्पद्यते सुखी||५९|| शीतोष्णास्निग्धरूक्षैर्हि न व्याधिरुपशाम्यति| रक्ते दुष्टे भिषक् तस्माद्रक्तमेवावसेचयेत्||६०|| जलौकोभिस्तथा शस्त्रैः सूचीभिर्वा पुनः पुनः| अवर्तमानं रुधिरं रक्तार्शोभ्यः प्रवाहयेत्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (62-71) · Śloka 71
ಗುದಶ್ವಯಥುಶೂಲಾರ್ತಂ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಂ ಪಾಯಯೇತ್ತು ತಮ್| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಪಾಠಾಂ ಹಿಙ್ಗು ಸಚಿತ್ರಕಮ್||೬೨|| ಸೌವರ್ಚಲಂ ಪುಷ್ಕರಾಖ್ಯಮಜಾಜೀಂ ಬಿಲ್ವಪೇಷಿಕಾಮ್| ಬಿಡಂ ಯವಾನೀಂ ಹಪುಷಾಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಸೈನ್ಧವಂ ವಚಾಮ್||೬೩|| ತಿನ್ತಿಡೀಕಂ ಚ ಮಣ್ಡೇನ ಮದ್ಯೇನೋಷ್ಣೋದಕೇನ ವಾ| ತಥಾಽರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೂಲಾನಾಹಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ||೬೪|| ಪಾಚನಂ ಪಾಯಯೇದ್ವಾ ತದ್ಯದುಕ್ತಂ ಹ್ಯಾತಿಸಾರಿಕೇ| ಸಗುಡಾಮಭಯಾಂ ವಾಽಪಿ ಪ್ರಾಶಯೇತ್ ಪೌರ್ವಭಕ್ತಿಕೀಮ್||೬೫|| ಪಾಯಯೇದ್ವಾ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸಸಂಯುತಮ್| ಹೃತೇ ಗುದಾಶ್ರಯೇ ದೋಷೇ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ಸಙ್ಕ್ಷಯಮ್||೬೬|| ಗೋಮೂತ್ರಾಧ್ಯುಷಿತಾಂ ದದ್ಯಾತ್ ಸಗುಡಾಂ ವಾ ಹರೀತಕೀಮ್| ಹರೀತಕೀಂ ತಕ್ರಯುತಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೬೭|| ಸನಾಗರಂ ಚಿತ್ರಕಂ ವಾ ಸೀಧುಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ದಾಪಯೇಚ್ಚವ್ಯಯುಕ್ತಂ ವಾ ಸೀಧುಂ ಸಾಜಾಜಿಚಿತ್ರಕಮ್||೬೮|| ಸುರಾಂ ಸಹಪುಷಾಪಾಠಾಂ ದದ್ಯಾತ್ ಸೌವರ್ಚಲಾನ್ವಿತಾಮ್| ದಧಿತ್ಥಬಿಲ್ವಸಂಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಂ ವಾ ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕೈಃ||೬೯|| ಭಲ್ಲಾತಕಯುತಂ ವಾಽಪಿ ಪ್ರದದ್ಯಾತ್ತಕ್ರತರ್ಪಣಮ್| ಬಿಲ್ವನಾಗರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಯವಾನ್ಯಾ ಚಿತ್ರಕೇಣ ಚ||೭೦|| ಚಿತ್ರಕಂ ಹಪುಷಾಂ ಹಿಙ್ಗುಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾ ತಕ್ರಸಂಯುತಮ್| ಪಞ್ಚಕೋಲಯುತಂ ವಾಽಪಿ ತಕ್ರಮಸ್ಮೈ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೭೧||
View original
गुदश्वयथुशूलार्तं मन्दाग्निं पाययेत्तु तम्| त्र्यूषणं पिप्पलीमूलं पाठां हिङ्गु सचित्रकम्||६२|| सौवर्चलं पुष्कराख्यमजाजीं बिल्वपेषिकाम्| बिडं यवानीं हपुषां विडङ्गं सैन्धवं वचाम्||६३|| तिन्तिडीकं च मण्डेन मद्येनोष्णोदकेन वा| तथाऽर्शोग्रहणीदोषशूलानाहाद्विमुच्यते||६४|| पाचनं पाययेद्वा तद्यदुक्तं ह्यातिसारिके| सगुडामभयां वाऽपि प्राशयेत् पौर्वभक्तिकीम्||६५|| पाययेद्वा त्रिवृच्चूर्णं त्रिफलारससंयुतम्| हृते गुदाश्रये दोषे गच्छन्त्यर्शांसि सङ्क्षयम्||६६|| गोमूत्राध्युषितां दद्यात् सगुडां वा हरीतकीम्| हरीतकीं तक्रयुतां त्रिफलां वा प्रयोजयेत्||६७|| सनागरं चित्रकं वा सीधुयुक्तं प्रयोजयेत्| दापयेच्चव्ययुक्तं वा सीधुं साजाजिचित्रकम्||६८|| सुरां सहपुषापाठां दद्यात् सौवर्चलान्विताम्| दधित्थबिल्वसंयुक्तं युक्तं वा चव्यचित्रकैः||६९|| भल्लातकयुतं वाऽपि प्रदद्यात्तक्रतर्पणम्| बिल्वनागरयुक्तं वा यवान्या चित्रकेण च||७०|| चित्रकं हपुषां हिङ्गुं दद्याद्वा तक्रसंयुतम्| पञ्चकोलयुतं वाऽपि तक्रमस्मै प्रदापयेत्||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (72-75) · Śloka 75
ಹಪುಷಾಂ ಕುಞ್ಚಿಕಾಂ ಧಾನ್ಯಮಜಾಜೀಂ ಕಾರವೀಂ ಶಟೀಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್||೭೨|| ಯವಾನೀಂ ಚಾಜಮೋದಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಕ್ರಸಂಯುತಮ್| ಮನ್ದಾಮ್ಲಕಟುಕಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ಧೃತಭಾಜನೇ||೭೩|| ವ್ಯಕ್ತಾಮ್ಲಕಟುಕಂ ಜಾತಂ ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಮುಖಪ್ರಿಯಮ್| ಪ್ರಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಯಾ ಕಾಲೇಷ್ವನ್ನಸ್ಯ ತೃಷಿತಸ್ತ್ರಿಷು||೭೪|| ದೀಪನಂ ರೋಚನಂ ವರ್ಣ್ಯಂ ಕಫವಾತಾನುಲೋಮನಮ್| ಗುದಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡ್ವರ್ತಿನಾಶನಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್||೭೫|| ಇತಿ ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಃ|
View original
हपुषां कुञ्चिकां धान्यमजाजीं कारवीं शटीम्| पिप्पलीं पिप्पलीमूलं चित्रकं हस्तिपिप्पलीम्||७२|| यवानीं चाजमोदां च चूर्णितं तक्रसंयुतम्| मन्दाम्लकटुकं विद्वान् स्थापयेद्धृतभाजने||७३|| व्यक्ताम्लकटुकं जातं तक्रारिष्टं मुखप्रियम्| प्रपिबेन्मात्रया कालेष्वन्नस्य तृषितस्त्रिषु||७४|| दीपनं रोचनं वर्ण्यं कफवातानुलोमनम्| गुदश्वयथुकण्ड्वर्तिनाशनं बलवर्धनम्||७५|| इति तक्रारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (76-88) · Śloka 88
ತ್ವಚಂ ಚಿತ್ರಕಮೂಲಸ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕುಮ್ಭಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಕ್ರಂ ವಾ ದಧಿ ವಾ ತತ್ರ ಜಾತಮರ್ಶೋಹರಂ ಪಿಬೇತ್||೭೬|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾರ್ಶಸಾಂ ತಕ್ರಾತ್ ಪರಂ ನಾಸ್ತೀಹ ಭೇಷಜಮ್| ತತ್ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ರೂಕ್ಷಮೇವ ವಾ||೭೭|| ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ದಶಾಹಂ ವಾ ಪಕ್ಷಂ ಮಾಸಮಥಾಪಿ ವಾ| ಬಲಕಾಲವಿಶೇಷಜ್ಞೋ ಭಿಷಕ್ ತಕ್ರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭೮|| ಅತ್ಯರ್ಥಮೃದುಕಾಯಾಗ್ನೇಸ್ತಕ್ರಮೇವಾವಚಾರಯೇತ್| ಸಾಯಂ ವಾ ಲಾಜಶಕ್ತೂನಾಂ ದದ್ಯಾತ್ತಕ್ರಾವಲೇಹಿಕಾಮ್||೭೯|| ಜೀರ್ಣೇ ತಕ್ರೇ ಪ್ರದದ್ಯಾದ್ವಾ ತಕ್ರಪೇಯಾಂ ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ತಕ್ರೌದನಮತಃ ಪರಮ್||೮೦|| ಯೂಷೈರ್ಮಾಂಸರಸೈರ್ವಾಽಪಿ ಭೋಜಯೇತ್ತಕ್ರಸಂಯುತೈಃ| ಯೂಷೈ ರಸೇನ ವಾಽಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ತಕ್ರಸಿದ್ಧೇನ ಭೋಜಯೇತ್||೮೧|| ಕಾಲಕ್ರಮಜ್ಞಃ ಸಹಸಾ ನ ಚ ತಕ್ರಂ ನಿವರ್ತಯೇತ್| ತಕ್ರಪ್ರಯೋಗೋ ಮಾಸಾನ್ತಃ ಕ್ರಮೇಣೋಪರಮೋ ಹಿತಃ||೮೨|| ಅಪಕರ್ಷೋ ಯಥೋತ್ಕರ್ಷೋ ನ ತ್ವನ್ನಾದಪಕೃಷ್ಯತೇ| ಶಕ್ತ್ಯಾಗಮನರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ದಾರ್ಢ್ಯಾರ್ಥಮನಲಸ್ಯ ಚ||೮೩|| ಬಲೋಪಚಯವರ್ಣಾರ್ಥಮೇಷ ನಿರ್ದಿಶ್ಯತೇ ಕ್ರಮಃ| ರೂಕ್ಷಮರ್ಧೋದ್ಧೃತಸ್ನೇಹಂ ಯತಶ್ಚಾನುದ್ಧೃತಂ ಘೃತಮ್||೮೪|| ತಕ್ರಂ ದೋಷಾಗ್ನಿಬಲವಿತ್ತ್ರಿವಿಧಂ ತತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಹತಾನಿ ನ ವಿರೋಹನ್ತಿ ತಕ್ರೇಣ ಗುದಜಾನಿ ತು||೮೫|| ಭೂಮಾವಪಿ ನಿಷಿಕ್ತಂ ತದ್ದಹೇತ್ತಕ್ರಂ ತೃಣೋಲುಪಮ್| ಕಿಂ ಪುನರ್ದೀಪ್ತಕಾಯಾಗ್ನೇಃ ಶುಷ್ಕಾಣ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ದೇಹಿನಃ||೮೬|| ಸ್ರೋತಃಸು ತಕ್ರಶುದ್ಧೇಷು ರಸಃ ಸಮ್ಯಗುಪೈತಿ ಯಃ| ತೇನ ಪುಷ್ಟಿರ್ಬಲಂ ವರ್ಣಃ ಪ್ರಹರ್ಷಶ್ಚೋಪಜಾಯತೇ||೮೭|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾಣಾಂ ಶತಂ ಚಾಪಿ ನಿವರ್ತತೇ| ನಾಸ್ತಿ ತಕ್ರಾತ್ ಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿದೌಷಧಂ ಕಫವಾತಜೇ||೮೮||
View original
त्वचं चित्रकमूलस्य पिष्ट्वा कुम्भं प्रलेपयेत्| तक्रं वा दधि वा तत्र जातमर्शोहरं पिबेत्||७६|| वातश्लेष्मार्शसां तक्रात् परं नास्तीह भेषजम्| तत् प्रयोज्यं यथादोषं सस्नेहं रूक्षमेव वा||७७|| सप्ताहं वा दशाहं वा पक्षं मासमथापि वा| बलकालविशेषज्ञो भिषक् तक्रं प्रयोजयेत्||७८|| अत्यर्थमृदुकायाग्नेस्तक्रमेवावचारयेत्| सायं वा लाजशक्तूनां दद्यात्तक्रावलेहिकाम्||७९|| जीर्णे तक्रे प्रदद्याद्वा तक्रपेयां ससैन्धवाम्| तक्रानुपानं सस्नेहं तक्रौदनमतः परम्||८०|| यूषैर्मांसरसैर्वाऽपि भोजयेत्तक्रसंयुतैः| यूषै रसेन वाऽप्यूर्ध्वं तक्रसिद्धेन भोजयेत्||८१|| कालक्रमज्ञः सहसा न च तक्रं निवर्तयेत्| तक्रप्रयोगो मासान्तः क्रमेणोपरमो हितः||८२|| अपकर्षो यथोत्कर्षो न त्वन्नादपकृष्यते| शक्त्यागमनरक्षार्थं दार्ढ्यार्थमनलस्य च||८३|| बलोपचयवर्णार्थमेष निर्दिश्यते क्रमः| रूक्षमर्धोद्धृतस्नेहं यतश्चानुद्धृतं घृतम्||८४|| तक्रं दोषाग्निबलवित्त्रिविधं तत् प्रयोजयेत्| हतानि न विरोहन्ति तक्रेण गुदजानि तु||८५|| भूमावपि निषिक्तं तद्दहेत्तक्रं तृणोलुपम्| किं पुनर्दीप्तकायाग्नेः शुष्काण्यर्शांसि देहिनः||८६|| स्रोतःसु तक्रशुद्धेषु रसः सम्यगुपैति यः| तेन पुष्टिर्बलं वर्णः प्रहर्षश्चोपजायते||८७|| वातश्लेष्मविकाराणां शतं चापि निवर्तते| नास्ति तक्रात् परं किञ्चिदौषधं कफवातजे||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (89-95) · Śloka 96
ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್| ಶೃಙ್ಗವೇರಮಜಾಜೀಂ ಚ ಕಾರವೀಂ ಧಾನ್ಯತುಮ್ಬುರು||೮೯|| ಬಿಲ್ವಂ ಕರ್ಕಟಕಂ ಪಾಠಾಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪೇಯಾಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಫಲಾಮ್ಲಾಂ ಯಮಕೈರ್ಭೃಷ್ಟಾಂ ತಾಂ ದದ್ಯಾದ್ಗುದಜಾಪಹಾಮ್||೯೦|| ಏತೈಶ್ಚೈವ ಖಡಾನ್ ಕುರ್ಯಾದೇತೈಶ್ಚ ವಿಪಚೇಜ್ಜಲಮ್| ಏತೈಶ್ಚೈವ ಘೃತಂ ಸಾಧ್ಯಮರ್ಶಸಾಂ ವಿನಿವೃತ್ತಯೇ||೯೧|| ಶಟೀಪಲಾಶಸಿದ್ಧಾಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ನಾಗರೇಣ ವಾ| ದದ್ಯಾದ್ಯವಾಗೂಂ ತಕ್ರಾಮ್ಲಾಂ ಮರಿಚೈರವಚೂರ್ಣಿತಾಮ್||೯೨|| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಯೂಷಂ ವಾ ಯೂಷಂ ಕೌಲತ್ಥಮೇವ ವಾ| ದಧಿತ್ಥಬಿಲ್ವಯೂಷಂ ವಾ ಸಕುಲತ್ಥಮಕುಷ್ಠಕಮ್||೯೩|| ಛಾಗಲಂ ವಾ ರಸಂ ದದ್ಯಾದ್ಯೂಷೈರೇಭಿರ್ವಿಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಲಾವಾದೀನಾಂ ಫಲಾಮ್ಲಂ ವಾ ಸತಕ್ರಂ ಗ್ರಾಹಿಭಿರ್ಯುತಮ್||೯೪|| ರಕ್ತಶಾಲಿರ್ಮಹಾಶಾಲಿಃ ಕಲಮೋ ಲಾಙ್ಗಲಃ ಸಿತಃ| ಶಾರದಃ ಷಷ್ಟಿಕಶ್ಚೈವ ಸ್ಯಾದನ್ನವಿಧಿರರ್ಶಸಾಮ್||೯೫|| ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಭಿನ್ನಶಕೃತಾಮರ್ಶಸಾಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಃ|೯೬|
View original
पिप्पलीं पिप्पलीमूलं चित्रकं हस्तिपिप्पलीम्| शृङ्गवेरमजाजीं च कारवीं धान्यतुम्बुरु||८९|| बिल्वं कर्कटकं पाठां पिष्ट्वा पेयां विपाचयेत्| फलाम्लां यमकैर्भृष्टां तां दद्याद्गुदजापहाम्||९०|| एतैश्चैव खडान् कुर्यादेतैश्च विपचेज्जलम्| एतैश्चैव घृतं साध्यमर्शसां विनिवृत्तये||९१|| शटीपलाशसिद्धां वा पिप्पल्या नागरेण वा| दद्याद्यवागूं तक्राम्लां मरिचैरवचूर्णिताम्||९२|| शुष्कमूलकयूषं वा यूषं कौलत्थमेव वा| दधित्थबिल्वयूषं वा सकुलत्थमकुष्ठकम्||९३|| छागलं वा रसं दद्याद्यूषैरेभिर्विमिश्रितम्| लावादीनां फलाम्लं वा सतक्रं ग्राहिभिर्युतम्||९४|| रक्तशालिर्महाशालिः कलमो लाङ्गलः सितः| शारदः षष्टिकश्चैव स्यादन्नविधिरर्शसाम्||९५|| इत्युक्तो भिन्नशकृतामर्शसां च क्रियाक्रमः|९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (96-102) · Śloka 102
ಯೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಗಾಢಶಕೃತಸ್ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೇಷಜಮ್||೯೬|| ಸಸ್ನೇಹೈಃ ಶಕ್ತುಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಪ್ರಸನ್ನಾಂ ಲವಣೀಕೃತಾಮ್| ದದ್ಯಾನ್ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಂ ಪೂರ್ವಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಸನಾಗರಾಮ್||೯೭|| ಗುಡಂ ಸನಾಗರಂ ಪಾಠಾಂ ಫಲಾಮ್ಲಂ ಪಾಯಯೇಚ್ಚ ತಮ್| ಗುಡಂ ಘೃತಯವಕ್ಷಾರಯುಕ್ತಂ ವಾಽಪಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೯೮|| ಯವಾನೀಂ ನಾಗರಂ ಪಾಠಾಂ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ರಸಂ ಗುಡಮ್| ಸತಕ್ರಲವಣಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾತವರ್ಚೋಽನುಲೋಮನಮ್||೯೯|| ದುಃಸ್ಪರ್ಶಕೇನ ಬಿಲ್ವೇನ ಯವಾನ್ಯಾ ನಾಗರೇಣ ವಾ| ಏಕೈಕೇನಾಪಿ ಸಂಯುಕ್ತಾ ಪಾಠಾ ಹನ್ತ್ಯರ್ಶಸಾಂ ರುಜಮ್||೧೦೦|| ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸಕ್ತುಭಿಶ್ಚಾವಚೂರ್ಣಿತಾನ್| ಕರಞ್ಜಪಲ್ಲವಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ವಾತರ್ಚೋಽನುಲೋಮನಾನ್||೧೦೧|| ಮದಿರಾಂ ವಾ ಸಲವಣಾಂ ಸೀಧುಂ ಸೌವೀರಕಂ ತಥಾ| ಗುಡನಾಗರಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಪೌರ್ವಭಕ್ತಿಕಮ್||೧೦೨||
View original
येऽत्यर्थं गाढशकृतस्तेषां वक्ष्यामि भेषजम्||९६|| सस्नेहैः शक्तुभिर्युक्तां प्रसन्नां लवणीकृताम्| दद्यान्मत्स्यण्डिकां पूर्वं भक्षयित्वा सनागराम्||९७|| गुडं सनागरं पाठां फलाम्लं पाययेच्च तम्| गुडं घृतयवक्षारयुक्तं वाऽपि प्रयोजयेत्||९८|| यवानीं नागरं पाठां दाडिमस्य रसं गुडम्| सतक्रलवणं दद्याद्वातवर्चोऽनुलोमनम्||९९|| दुःस्पर्शकेन बिल्वेन यवान्या नागरेण वा| एकैकेनापि संयुक्ता पाठा हन्त्यर्शसां रुजम्||१००|| प्राग्भक्तं यमके भृष्टान् सक्तुभिश्चावचूर्णितान्| करञ्जपल्लवान् दद्याद्वातर्चोऽनुलोमनान्||१०१|| मदिरां वा सलवणां सीधुं सौवीरकं तथा| गुडनागरसंयुक्तं पिबेद्वा पौर्वभक्तिकम्||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (103-118) · Śloka 118
ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಕ್ಷಾರಕಾರವೀಧಾನ್ಯಜೀರಕೈಃ| ಫಾಣಿತೇನ ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಫಲಾಮ್ಲಂ ದಾಪಯೇದ್ಘೃತಮ್||೧೦೩|| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕೋ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಶೃಙ್ಗವೇರಯವಕ್ಷಾರೌ ತೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಿಬೇದ್ಘೃತಮ್||೧೦೪|| ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಗುಡಕ್ಷಾರಸಮನ್ವಿತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಗುಡಕ್ಷಾರನಾಗರಮ್ ||೧೦೫|| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲದಧಿದಾಡಿಮಧಾನ್ಯಕೈಃ | ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಧಾತವ್ಯಂ ವಾತವರ್ಚೋವಿಬನ್ಧನುತ್||೧೦೬|| ಚವ್ಯಂ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಪಾಠಾಂ ಕ್ಷಾರಂ ಕುಸ್ತುಮ್ಬುರೂಣಿ ಚ| ಯವಾನೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಮುಭೇ ಚ ವಿಡಸೈನ್ಧವೇ||೧೦೭|| ಚಿತ್ರಕಂ ಬಿಲ್ವಮಭಯಾಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಶಕೃದ್ವಾತಾನುಲೋಮ್ಯಾರ್ಥಂ ಜಾತೇ ದಧ್ನಿ ಚತುರ್ಗುಣೇ||೧೦೮|| ಪ್ರವಾಹಿಕಾಂ ಗುದಭ್ರಂಶಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪರಿಸ್ರವಮ್| ಗುದವಙ್ಕ್ಷಣಶೂಲಂ ಚ ಘೃತಮೇತದ್ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೦೯|| ನಾಗರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕೋ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಧಾನ್ಯಂ ಬಿಲ್ವಂ ಪಾಠಾ ಯವಾನಿಕಾ||೧೧೦|| ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ಸರ್ಪಿಃ ಕಲ್ಕೈರೇತೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಚತುರ್ಗುಣೇನ ದಧ್ನಾ ಚ ತದ್ಘೃತಂ ಕಫವಾತನುತ್||೧೧೧|| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್| ಗುದಭ್ರಂಶಾರ್ತಿಮಾನಾಹಂ ಘೃತಮೇತದ್ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೧೨|| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ನಾಗರಂ ಪಾಠಾಂ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್| ಭಾಗಾಂಸ್ತ್ರಿಪಲಿಕಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಕಷಾಯಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೧೩|| ಗಣ್ಡೀರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ವ್ಯೋಷಂ ಚವ್ಯಂ ಚ ಚಿತ್ರಕಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕಷಾಯೇ ವಿನಯೇತ್ ಪೂತೇ ದ್ವಿಪಲಿಕಂ ಭಿಷಕ್||೧೧೪|| ಪಲಾನಿ ಸರ್ಪಿಷಸ್ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸಂ ತುಲ್ಯಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ದಧಿ ಷಡ್ಗುಣಮ್||೧೧೫|| ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ತತಃ ಸಾಧ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತದಾಹಾರೇ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ಪಾನೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕೇ ವಿಧೌ||೧೧೬|| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರಘ್ನಂ ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗನಾಶನಮ್| ಶೋಥಪ್ಲೀಹೋದರಾನಾಹಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಜ್ವರಾಪಹಮ್||೧೧೭|| ಕಾಸಹಿಕ್ಕಾರುಚಿಶ್ವಾಸಸೂದನಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲನುತ್| ಬಲಪುಷ್ಟಿಕರಂ ವರ್ಣ್ಯಮಗ್ನಿಸನ್ದೀಪನಂ ಪರಮ್||೧೧೮||
View original
पिप्पलीनागरक्षारकारवीधान्यजीरकैः| फाणितेन च संयोज्य फलाम्लं दापयेद्घृतम्||१०३|| पिप्पली पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली| शृङ्गवेरयवक्षारौ तैः सिद्धं वा पिबेद्घृतम्||१०४|| चव्यचित्रकसिद्धं वा गुडक्षारसमन्वितम्| पिप्पलीमूलसिद्धं वा सगुडक्षारनागरम् ||१०५|| पिप्पलीपिप्पलीमूलदधिदाडिमधान्यकैः | सिद्धं सर्पिर्विधातव्यं वातवर्चोविबन्धनुत्||१०६|| चव्यं त्रिकटुकं पाठां क्षारं कुस्तुम्बुरूणि च| यवानीं पिप्पलीमूलमुभे च विडसैन्धवे||१०७|| चित्रकं बिल्वमभयां पिष्ट्वा सर्पिर्विपाचयेत्| शकृद्वातानुलोम्यार्थं जाते दध्नि चतुर्गुणे||१०८|| प्रवाहिकां गुदभ्रंशं मूत्रकृच्छ्रं परिस्रवम्| गुदवङ्क्षणशूलं च घृतमेतद्व्यपोहति||१०९|| नागरं पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली| श्वदंष्ट्रा पिप्पली धान्यं बिल्वं पाठा यवानिका||११०|| चाङ्गेरीस्वरसे सर्पिः कल्कैरेतैर्विपाचयेत्| चतुर्गुणेन दध्ना च तद्घृतं कफवातनुत्||१११|| अर्शांसि ग्रहणीदोषं मूत्रकृच्छ्रं प्रवाहिकाम्| गुदभ्रंशार्तिमानाहं घृतमेतद्व्यपोहति||११२|| पिप्पलीं नागरं पाठां श्वदंष्ट्रां च पृथक् पृथक्| भागांस्त्रिपलिकान् कृत्वा कषायमुपकल्पयेत्||११३|| गण्डीरं पिप्पलीमूलं व्योषं चव्यं च चित्रकम्| पिष्ट्वा कषाये विनयेत् पूते द्विपलिकं भिषक्||११४|| पलानि सर्पिषस्तस्मिंश्चत्वारिंशत् प्रदापयेत्| चाङ्गेरीस्वरसं तुल्यं सर्पिषा दधि षड्गुणम्||११५|| मृद्वग्निना ततः साध्यं सिद्धं सर्पिर्निधापयेत्| तदाहारे विधातव्यं पाने प्रायोगिके विधौ||११६|| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नं गुल्महृद्रोगनाशनम्| शोथप्लीहोदरानाहमूत्रकृच्छ्रज्वरापहम्||११७|| कासहिक्कारुचिश्वाससूदनं पार्श्वशूलनुत्| बलपुष्टिकरं वर्ण्यमग्निसन्दीपनं परम्||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (119-126) · Śloka 127
ಸಗುಡಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಾಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾಂ ಹರೀತಕೀಮ್| ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಯುತಾಂ ವಾಽಪಿ ಭಕ್ಷಯೇದಾನುಲೋಮಿಕೀಮ್||೧೧೯|| ವಿಡ್ವಾತಕಫಪಿತ್ತಾನಾಮಾನುಲೋಮ್ಯೇಽಥ ನಿರ್ವೃತೇ| ಗುದೇಽರ್ಶಾಂಸಿ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಪಾವಕಶ್ಚಾಭಿವರ್ಧತೇ||೧೨೦|| ಬರ್ಹಿತಿತ್ತಿರಿಲಾವಾನಾಂ ರಸಾನಮ್ಲಾನ್ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾನ್| ದಕ್ಷಾಣಾಂ ವರ್ತಕಾನಾಂ ಚ ದದ್ಯಾದ್ವಿಡ್ವಾತಸಙ್ಗ್ರಹೇ||೧೨೧|| ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಪಲಾಶಾನಾಂ ಚಾಙ್ಗೇರ್ಯಾಶ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಚ| ಯಮಕೇ ಭರ್ಜಿತಂ ದದ್ಯಾಚ್ಛಾಕಂ ದಧಿಸಮನ್ವಿತಮ್||೧೨೨|| ಉಪೋದಿಕಾಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಂ ವೀರಾಂ ವಾಸ್ತುಕಪಲ್ಲವಾನ್| ಸುವರ್ಚಲಾಂ ಸಲೋಣೀಕಾಂ ಯವಶಾಕಮವಲ್ಗುಜಮ್||೧೨೩|| ಕಾಕಮಾಚೀಂ ರುಹಾಪತ್ರಂ ಮಹಾಪತ್ರಂ ತಥಾಽಮ್ಲಿಕಾಮ್| ಜೀವನ್ತೀಂ ಶಟಿಶಾಕಂ ಚ ಶಾಕಂ ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ಯ ಚ||೧೨೪|| ದಧಿದಾಡಿಮಸಿದ್ಧಾನಿ ಯಮಕೇ ಭರ್ಜಿತಾನಿ ಚ| ಧಾನ್ಯನಾಗರಯುಕ್ತಾನಿ ಶಾಕಾನ್ಯೇತಾನಿ ದಾಪಯೇತ್||೧೨೫|| ಗೋಧಾಲೋಪಾಕಮಾರ್ಜಾರಶ್ವಾವಿದುಷ್ಟ್ರಗವಾಮಪಿ| ಕೂರ್ಮಶಲ್ಲಕಯೋಶ್ಚೈವ ಸಾಧಯೇಚ್ಛಾಕವದ್ರಸಾನ್||೧೨೬|| ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ದದ್ಯಾದ್ರಸೈಸ್ತೈರ್ವಾತಶಾನ್ತಯೇ|೧೨೭|
View original
सगुडां पिप्पलीयुक्तां घृतभृष्टां हरीतकीम्| त्रिवृद्दन्तीयुतां वाऽपि भक्षयेदानुलोमिकीम्||११९|| विड्वातकफपित्तानामानुलोम्येऽथ निर्वृते| गुदेऽर्शांसि प्रशाम्यन्ति पावकश्चाभिवर्धते||१२०|| बर्हितित्तिरिलावानां रसानम्लान् सुसंस्कृतान्| दक्षाणां वर्तकानां च दद्याद्विड्वातसङ्ग्रहे||१२१|| त्रिवृद्दन्तीपलाशानां चाङ्गेर्याश्चित्रकस्य च| यमके भर्जितं दद्याच्छाकं दधिसमन्वितम्||१२२|| उपोदिकां तण्डुलीयं वीरां वास्तुकपल्लवान्| सुवर्चलां सलोणीकां यवशाकमवल्गुजम्||१२३|| काकमाचीं रुहापत्रं महापत्रं तथाऽम्लिकाम्| जीवन्तीं शटिशाकं च शाकं गृञ्जनकस्य च||१२४|| दधिदाडिमसिद्धानि यमके भर्जितानि च| धान्यनागरयुक्तानि शाकान्येतानि दापयेत्||१२५|| गोधालोपाकमार्जारश्वाविदुष्ट्रगवामपि| कूर्मशल्लकयोश्चैव साधयेच्छाकवद्रसान्||१२६|| रक्तशाल्योदनं दद्याद्रसैस्तैर्वातशान्तये|१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (127-129) · Śloka 129
ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಾತೋಲ್ಬಣಂ ರೂಕ್ಷಂ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಂ ಗುದಜಾತುರಮ್||೧೨೭|| ಮದಿರಾಂ ಶಾರ್ಕರಂ ಜಾತಂ ಸೀಧುಂ ತಕ್ರಂ ತುಷೋದಕಮ್| ಅರಿಷ್ಟಂ ದಧಿಮಣ್ಡಂ ವಾ ಶೃತಂ ವಾ ಶಿಶಿರಂ ಜಲಮ್||೧೨೮|| ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾ ಶೃತಂ ವಾಽಪಿ ಶೃತಂ ನಾಗರಧಾನ್ಯಕೈಃ| ಅನುಪಾನಂ ಭಿಷಗ್ದದ್ಯಾದ್ವಾತವರ್ಚೋಽನುಲೋಮನಮ್||೧೨೯||
View original
ज्ञात्वा वातोल्बणं रूक्षं मन्दाग्निं गुदजातुरम्||१२७|| मदिरां शार्करं जातं सीधुं तक्रं तुषोदकम्| अरिष्टं दधिमण्डं वा शृतं वा शिशिरं जलम्||१२८|| कण्टकार्या शृतं वाऽपि शृतं नागरधान्यकैः| अनुपानं भिषग्दद्याद्वातवर्चोऽनुलोमनम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (130-134) · Śloka 134
ಉದಾವರ್ತಪರೀತಾ ಯೇ ಯೇ ಚಾತ್ಯರ್ಥಂ ವಿರೂಕ್ಷಿತಾಃ| ವಿಲೋಮವಾತಾಃ ಶೂಲಾರ್ತಾಸ್ತೇಷ್ವಿಷ್ಟಮನುವಾಸನಮ್||೧೩೦|| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮದನಂ ಬಿಲ್ವಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ಮಧುಕಂ ವಚಾಮ್| ಕುಷ್ಠಂ ಶಟೀಂ ಪುಷ್ಕರಾಖ್ಯಂ ಚಿತ್ರಕಂ ದೇವದಾರು ಚ||೧೩೧|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೈಲಂ ವಿಪಕ್ತವ್ಯಂ ಪಯಸಾ ದ್ವಿಗುಣೇನ ಚ| ಅರ್ಶಸಾಂ ಮೂಢವಾತಾನಾಂ ತಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಮನುವಾಸನಮ್||೧೩೨|| ಗುದನಿಃಸರಣಂ ಶೂಲಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್| ಕಟ್ಯೂರುಪೃಷ್ಠದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾನಾಹಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಾಶ್ರಯಮ್||೧೩೩|| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರಾವಂ ಗುದೇ ಶೋಫಂ ವಾತವರ್ಚೋವಿನಿಗ್ರಹಮ್| ಉತ್ಥಾನಂ ಬಹುಶೋ ಯಚ್ಚ ಜಯೇತ್ತಚ್ಚಾನುವಾಸನಾತ್||೧೩೪||
View original
उदावर्तपरीता ये ये चात्यर्थं विरूक्षिताः| विलोमवाताः शूलार्तास्तेष्विष्टमनुवासनम्||१३०|| पिप्पलीं मदनं बिल्वं शताह्वां मधुकं वचाम्| कुष्ठं शटीं पुष्कराख्यं चित्रकं देवदारु च||१३१|| पिष्ट्वा तैलं विपक्तव्यं पयसा द्विगुणेन च| अर्शसां मूढवातानां तच्छ्रेष्ठमनुवासनम्||१३२|| गुदनिःसरणं शूलं मूत्रकृच्छ्रं प्रवाहिकाम्| कट्यूरुपृष्ठदौर्बल्यमानाहं वङ्क्षणाश्रयम्||१३३|| पिच्छास्रावं गुदे शोफं वातवर्चोविनिग्रहम्| उत्थानं बहुशो यच्च जयेत्तच्चानुवासनात्||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (135-136) · Śloka 136
ಆನುವಾಸನಿಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ| ದಾರ್ವನ್ತೈಃ ಸ್ತಬ್ಧಶೂಲಾನಿ ಗುದಜಾನಿ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೧೩೫|| ದಿಗ್ಧಾಸ್ತೈಃ ಪ್ರಸ್ರವನ್ತ್ಯಾಶು ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿಚ್ಛಾಂ ಸಶೋಣಿತಾಮ್| ಕಣ್ಡೂಃ ಸ್ತಮ್ಭಃ ಸರುಕ್ ಶೋಫಃ ಸ್ರುತಾನಾಂ ವಿನಿವರ್ತತೇ||೧೩೬||
View original
आनुवासनिकैः पिष्टैः सुखोष्णैः स्नेहसंयुतैः| दार्वन्तैः स्तब्धशूलानि गुदजानि प्रलेपयेत्||१३५|| दिग्धास्तैः प्रस्रवन्त्याशु श्लेष्मपिच्छां सशोणिताम्| कण्डूः स्तम्भः सरुक् शोफः स्रुतानां विनिवर्तते||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (137) · Śloka 137
ನಿರೂಹಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಸಕ್ಷೀರಂ ದಾಶಮೂಲಿಕಮ್| ಸಮೂತ್ರಸ್ನೇಹಲವಣಂ ಕಲ್ಕೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಫಲಾದಿಭಿಃ||೧೩೭||
View original
निरूहं वा प्रयुञ्जीत सक्षीरं दाशमूलिकम्| समूत्रस्नेहलवणं कल्कैर्युक्तं फलादिभिः||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (138-169) · Śloka 169
ಹರೀತಕೀನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಪ್ರಸ್ಥಮಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ| ಸ್ಯಾತ್ ಕಪಿತ್ಥಾದ್ದಶಪಲಂ ತತೋಽರ್ಧಾ ಚೇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ||೧೩೮|| ವಿಡಙ್ಗಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಲೋಧ್ರಂ ಮರಿಚಂ ಸೈಲವಾಲುಕಮ್| ದ್ವಿಪಲಾಂಶಂ ಜಲಸ್ಯೈತಚ್ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೩೯|| ದ್ರೋಣಶೇಷೇ ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತೇ ಶೀತೇ ಸಮಾವಪೇತ್| ಗುಡಸ್ಯ ದ್ವಿಶತಂ ತಿಷ್ಠೇತ್ತತ್ ಪಕ್ಷಂ ಘೃತಭಾಜನೇ||೧೪೦|| ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಭವೇತ್ ಪೇಯಾ ತತೋ ಮಾತ್ರಾ ಯಥಾಬಲಮ್| ಅಸ್ಯಾಭ್ಯಾಸಾದರಿಷ್ಟಸ್ಯ ಗುದಜಾ ಯಾನ್ತಿ ಸಙ್ಕ್ಷಯಮ್||೧೪೧|| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮೋದರಾಪಹಃ| ಕುಷ್ಠಶೋಫಾರುಚಿಹರೋ ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿವರ್ಧನಃ||೧೪೨|| ಸಿದ್ಧೋಽಯಮಭಯಾರಿಷ್ಟಃ ಕಾಮಲಾಶ್ವಿತ್ರನಾಶನಃ| ಕೃಮಿಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದವ್ಯಙ್ಗರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಜ್ವರಾನ್ತಕೃತ್||೧೪೩|| ಇತ್ಯಭಯಾರಿಷ್ಟಃ| ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಮೂಲಾನಾಮುಭಯೋಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಯೋಃ| ಭಾಗಾನ್ ಪಲಾಂಶಾನಾಪೋಥ್ಯ ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೪೪|| ತ್ರಿಪಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಶ್ಚ ದಲಾನಾಂ ತತ್ರ ದಾಪಯೇತ್| ರಸೇ ಚತುರ್ಥಶೇಷೇ ತು ಪೂತೇ ಶೀತೇ ಸಮಾವಪೇತ್||೧೪೫|| ತುಲಾಂ ಗುಡಸ್ಯ ತತ್ತಿಷ್ಠೇನ್ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಘೃತಭಾಜನೇ| ತನ್ಮಾತ್ರಯಾ ಪಿಬನ್ನಿತ್ಯಮರ್ಶೋಭ್ಯೋ ವಿಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ||೧೪೬|| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಘ್ನಂ ವಾತವರ್ಚೋಽನುಲೋಮನಮ್| ದೀಪನಂ ಚಾರುಚಿಘ್ನಂ ಚ ದನ್ತ್ಯರಿಷ್ಟಮಿಮಂ ವಿದುಃ||೧೪೭|| ಇತಿ ದನ್ತ್ಯರಿಷ್ಟಃ| ಹರೀತಕೀಫಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಮಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ| ವಿಶಾಲಾಯಾ ದಧಿತ್ಥಸ್ಯ ಪಾಠಾಚಿತ್ರಕಮೂಲಯೋಃ||೧೪೮|| ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಲೇ ಸಮಾಪೋಥ್ಯ ದ್ವಿದ್ರೋಣೇ ಸಾಧಯೇದಪಾಮ್| ಪಾದಾವಶೇಷೇ ಪೂತೇ ಚ ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್||೧೪೯|| ಗುಡಸ್ಯೈಕಾಂ ತುಲಾಂ ವೈದ್ಯಸ್ತತ್ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ಘೃತಭಾಜನೇ| ಪಕ್ಷಸ್ಥಿತಂ ಪಿಬೇದೇನಂ ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋವಿಕಾರವಾನ್||೧೫೦|| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಕಾಮಲಾಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್| ವರ್ಚೋಮೂತ್ರಾನಿಲಕೃತಾನ್ ವಿಬನ್ಧಾನಗ್ನಿಮಾರ್ದವಮ್||೧೫೧|| ಕಾಸಂ ಗುಲ್ಮಮುದಾವರ್ತಂ ಫಲಾರಿಷ್ಟೋ ವ್ಯಪೋಹತಿ| ಅಗ್ನಿಸನ್ದೀಪನೋ ಹ್ಯೇಷ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಭಾಷಿತಃ||೧೫೨|| ಇತಿ ಫಲಾರಿಷ್ಟಃ| ದುರಾಲಭಾಯಾಃ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ವೃಷಸ್ಯ ಚ| ಪಥ್ಯಾಮಲಕಯೋಶ್ಚೈವ ಪಾಠಾಯಾ ನಾಗರಸ್ಯ ಚ||೧೫೩|| ದನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ದ್ವಿಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಞ್ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಪಾದಾವಶೇಷೇ ಪೂತೇ ಚ ಸುಶೀತೇ ಶರ್ಕರಾಶತಮ್||೧೫೪|| ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಕುಮ್ಭೇ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಘೃತಭಾವಿತೇ| ಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಚವ್ಯಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ||೧೫೫|| ತಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾಂ ಪಿಬೇತ್ ಕಾಲೇ ಶಾರ್ಕರಸ್ಯ ಯಥಾಬಲಮ್| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಮುದಾವರ್ತಮರೋಚಕಮ್||೧೫೬|| ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಾನಿಲೋದ್ಗಾರವಿಬನ್ಧಾನಗ್ನಿಮಾರ್ದವಮ್| ಹೃದ್ರೋಗಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಚ ಸರ್ವಮೇತೇನ ಸಾಧಯೇತ್||೧೫೭|| ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಫಲಾರಿಷ್ಟಃ | ನವಸ್ಯಾಮಲಕಸ್ಯೈಕಾಂ ಕುರ್ಯಾಜ್ಜರ್ಜರಿತಾಂ ತುಲಾಮ್| ಕುಡವಾಂಶಾಶ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ವಿಡಙ್ಗಂ ಮರಿಚಂ ತಥಾ||೧೫೮|| ಪಾಠಾಂ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಕ್ರಮುಕಂ ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕೌ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠೈಲ್ವಾಲುಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಪಲಿಕಾನುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೧೫೯|| ಕುಷ್ಠಂ ದಾರುಹರಿದ್ರಾಂ ಚ ಸುರಾಹ್ವಂ ಸಾರಿವಾದ್ವಯಮ್| ಇನ್ದ್ರಾಹ್ವಂ ಭದ್ರಮುಸ್ತಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಮ್||೧೬೦|| ಚತ್ವಾರಿ ನಾಗಪುಷ್ಪಸ್ಯ ಪಲಾನ್ಯಭಿನವಸ್ಯ ಚ| ದ್ರೋಣಾಭ್ಯಾಮಮ್ಭಸೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾಽವತಾರಯೇತ್||೧೬೧|| ಪಾದಾವಶೇಷೇ ಪೂತೇ ಚ ಶೀತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಮೃದ್ವೀಕಾದ್ವ್ಯಾಢಕರಸಂ ಶೀತಂ ನಿರ್ಯೂಹಸಮ್ಮಿತಮ್||೧೬೨|| ಶರ್ಕರಾಯಾಶ್ಚ ಭಿನ್ನಾಯಾ ದದ್ಯಾದ್ದ್ವಿಗುಣಿತಾಂ ತುಲಾಮ್| ಕುಸುಮಸ್ಯ ರಸಸ್ಯೈಕಮರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಂ ನವಸ್ಯ ಚ||೧೬೩|| ತ್ವಗೇಲಾಪ್ಲವಪತ್ರಾಮ್ಬುಸೇವ್ಯಕ್ರಮುಕಕೇಶರಾನ್| ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತು ಮತಿಮಾನ್ ಕಾರ್ಷಿಕಾನತ್ರ ದಾಪಯೇತ್||೧೬೪|| ತತ್ ಸರ್ವಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ ಪಕ್ಷಂ ಸುಚೌಕ್ಷೇ ಘೃತಭಾಜನೇ| ಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಸರ್ಪಿಷಾ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛರ್ಕರಾಗುರುಧೂಪಿತೇ||೧೬೫|| ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಮರಿಷ್ಟೋಽಯಂ ಕನಕೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ| ಪೇಯಃ ಸ್ವಾದುರಸೋ ಹೃದ್ಯಃ ಪ್ರಯೋಗಾದ್ಭಕ್ತರೋಚನಃ||೧೬೬|| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಮಾನಾಹಮುದರಂ ಜ್ವರಮ್| ಹೃದ್ರೋಗಂ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ಶೋಥಂ ಗುಲ್ಮಂ ವರ್ಚೋವಿನಿಗ್ರಹಮ್||೧೬೭|| ಕಾಸಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾಂಶ್ಚೋಗ್ರಾನ್ ಸರ್ವಾನೇವಾಪಕರ್ಷತಿ| ವಲೀಪಲಿತಖಾಲಿತ್ಯಂ ದೋಷಜಂ ಚ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೬೮|| ಇತಿ ಕನಕಾರಿಷ್ಟಃ| ಪತ್ರಭಙ್ಗೋದಕೈಃ ಶೌಚಂ ಕುರ್ಯಾದುಷ್ಣೇನ ವಾಽಮ್ಭಸಾ| ಇತಿ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶಸಾಂ ಸಿದ್ಧಮುಕ್ತಮೇತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧೬೯||
View original
हरीतकीनां प्रस्थार्धं प्रस्थमामलकस्य च| स्यात् कपित्थाद्दशपलं ततोऽर्धा चेन्द्रवारुणी||१३८|| विडङ्गं पिप्पली लोध्रं मरिचं सैलवालुकम्| द्विपलांशं जलस्यैतच्चतुर्द्रोणे विपाचयेत्||१३९|| द्रोणशेषे रसे तस्मिन् पूते शीते समावपेत्| गुडस्य द्विशतं तिष्ठेत्तत् पक्षं घृतभाजने||१४०|| पक्षादूर्ध्वं भवेत् पेया ततो मात्रा यथाबलम्| अस्याभ्यासादरिष्टस्य गुदजा यान्ति सङ्क्षयम्||१४१|| ग्रहणीपाण्डुहृद्रोगप्लीहगुल्मोदरापहः| कुष्ठशोफारुचिहरो बलवर्णाग्निवर्धनः||१४२|| सिद्धोऽयमभयारिष्टः कामलाश्वित्रनाशनः| कृमिग्रन्थ्यर्बुदव्यङ्गराजयक्ष्मज्वरान्तकृत्||१४३|| इत्यभयारिष्टः| दन्तीचित्रकमूलानामुभयोः पञ्चमूलयोः| भागान् पलांशानापोथ्य जलद्रोणे विपाचयेत्||१४४|| त्रिपलं त्रिफलायाश्च दलानां तत्र दापयेत्| रसे चतुर्थशेषे तु पूते शीते समावपेत्||१४५|| तुलां गुडस्य तत्तिष्ठेन्मासार्धं घृतभाजने| तन्मात्रया पिबन्नित्यमर्शोभ्यो विप्रमुच्यते||१४६|| ग्रहणीपाण्डुरोगघ्नं वातवर्चोऽनुलोमनम्| दीपनं चारुचिघ्नं च दन्त्यरिष्टमिमं विदुः||१४७|| इति दन्त्यरिष्टः| हरीतकीफलप्रस्थं प्रस्थमामलकस्य च| विशालाया दधित्थस्य पाठाचित्रकमूलयोः||१४८|| द्वे द्वे पले समापोथ्य द्विद्रोणे साधयेदपाम्| पादावशेषे पूते च रसे तस्मिन् प्रदापयेत्||१४९|| गुडस्यैकां तुलां वैद्यस्तत् स्थाप्यं घृतभाजने| पक्षस्थितं पिबेदेनं ग्रहण्यर्शोविकारवान्||१५०|| हृत्पाण्डुरोगं प्लीहानं कामलां विषमज्वरम्| वर्चोमूत्रानिलकृतान् विबन्धानग्निमार्दवम्||१५१|| कासं गुल्ममुदावर्तं फलारिष्टो व्यपोहति| अग्निसन्दीपनो ह्येष कृष्णात्रेयेण भाषितः||१५२|| इति फलारिष्टः| दुरालभायाः प्रस्थः स्याच्चित्रकस्य वृषस्य च| पथ्यामलकयोश्चैव पाठाया नागरस्य च||१५३|| दन्त्याश्च द्विपलान् भागाञ्जलद्रोणे विपाचयेत्| पादावशेषे पूते च सुशीते शर्कराशतम्||१५४|| प्रक्षिप्य स्थापयेत् कुम्भे मासार्धं घृतभाविते| प्रलिप्ते पिप्पलीचव्यप्रियङ्गुक्षौद्रसर्पिषा||१५५|| तस्य मात्रां पिबेत् काले शार्करस्य यथाबलम्| अर्शांसि ग्रहणीदोषमुदावर्तमरोचकम्||१५६|| शकृन्मूत्रानिलोद्गारविबन्धानग्निमार्दवम्| हृद्रोगं पाण्डुरोगं च सर्वमेतेन साधयेत्||१५७|| इति द्वितीयफलारिष्टः | नवस्यामलकस्यैकां कुर्याज्जर्जरितां तुलाम्| कुडवांशाश्च पिप्पल्यो विडङ्गं मरिचं तथा||१५८|| पाठां च पिप्पलीमूलं क्रमुकं चव्यचित्रकौ| मञ्जिष्ठैल्वालुकं लोध्रं पलिकानुपकल्पयेत्||१५९|| कुष्ठं दारुहरिद्रां च सुराह्वं सारिवाद्वयम्| इन्द्राह्वं भद्रमुस्तं च कुर्यादर्धपलोन्मितम्||१६०|| चत्वारि नागपुष्पस्य पलान्यभिनवस्य च| द्रोणाभ्यामम्भसो द्वाभ्यां साधयित्वाऽवतारयेत्||१६१|| पादावशेषे पूते च शीते तस्मिन् प्रदापयेत्| मृद्वीकाद्व्याढकरसं शीतं निर्यूहसम्मितम्||१६२|| शर्करायाश्च भिन्नाया दद्याद्द्विगुणितां तुलाम्| कुसुमस्य रसस्यैकमर्धप्रस्थं नवस्य च||१६३|| त्वगेलाप्लवपत्राम्बुसेव्यक्रमुककेशरान्| चूर्णयित्वा तु मतिमान् कार्षिकानत्र दापयेत्||१६४|| तत् सर्वं स्थापयेत् पक्षं सुचौक्षे घृतभाजने| प्रलिप्ते सर्पिषा किञ्चिच्छर्करागुरुधूपिते||१६५|| पक्षादूर्ध्वमरिष्टोऽयं कनको नाम विश्रुतः| पेयः स्वादुरसो हृद्यः प्रयोगाद्भक्तरोचनः||१६६|| अर्शांसि ग्रहणीदोषमानाहमुदरं ज्वरम्| हृद्रोगं पाण्डुतां शोथं गुल्मं वर्चोविनिग्रहम्||१६७|| कासं श्लेष्मामयांश्चोग्रान् सर्वानेवापकर्षति| वलीपलितखालित्यं दोषजं च व्यपोहति||१६८|| इति कनकारिष्टः| पत्रभङ्गोदकैः शौचं कुर्यादुष्णेन वाऽम्भसा| इति शुष्कार्शसां सिद्धमुक्तमेतच्चिकित्सितम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (170-184) · Śloka 184
ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿದಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ರಾವಿಣಾಂ ಶೃಣ್ವತಃ ಪರಮ್ | ತತ್ರಾನುಬನ್ಧೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ಮಾರುತಸ್ಯ ಚ||೧೭೦|| ವಿಟ್ ಶ್ಯಾವಂ ಕಠಿನಂ ರೂಕ್ಷಂ ಚಾಧೋ ವಾಯುರ್ನ ವರ್ತತೇ| ತನು ಚಾರುಣವರ್ಣಂ ಚ ಫೇನಿಲಂ ಚಾಸೃಗರ್ಶಸಾಮ್||೧೭೧|| ಕಟ್ಯೂರುಗುದಶೂಲಂ ಚ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಯದಿ ಚಾಧಿಕಮ್| ತತ್ರಾನುಬನ್ಧೋ ವಾತಸ್ಯ ಹೇತುರ್ಯದಿ ಚ ರೂಕ್ಷಣಮ್||೧೭೨|| ಶಿಥಿಲಂ ಶ್ವೇತಪೀತಂ ಚ ವಿಟ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಗುರು ಶೀತಲಮ್| ಯದ್ಯರ್ಶಸಾಂ ಘನಂ ಚಾಸೃಕ್ ತನ್ತುಮತ್ ಪಾಣ್ಡು ಪಿಚ್ಛಿಲಮ್||೧೭೩|| ಗುದಂ ಸಪಿಚ್ಛಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ಕಾರಣಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನುಬನ್ಧೋ ವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತತ್ರ ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಂ ಬುಧೈಃ||೧೭೪|| ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಂ ಹಿತಂ ವಾತೇ ರೂಕ್ಷಶೀತಂ ಕಫಾನುಗೇ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಿದಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೭೫|| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕಂ ಮತ್ವಾ ಶೋಧನೇನೋಪಪಾದಯೇತ್| ಸ್ರವಣಂ ಚಾಪ್ಯುಪೇಕ್ಷೇತ ಲಙ್ಘನೈರ್ವಾ ಸಮಾಚರೇತ್||೧೭೬|| ಪ್ರವೃತ್ತಮಾದಾವರ್ಶೋಭ್ಯೋ ಯೋ ನಿಗೃಹ್ಣಾತ್ಯಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ಶೋಣಿತಂ ದೋಷಮನಿಲಂ ತದ್ರೋಗಾಞ್ಜನಯೇದ್ಬಹೂನ್||೧೭೭|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಜ್ವರಂ ತೃಷ್ಣಾಮಗ್ನಿಸಾದಮರೋಚಕಮ್| ಕಾಮಲಾಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಶೂಲಂ ಗುದವಙ್ಕ್ಷಣಸಂಶ್ರಯಮ್||೧೭೮|| ಕಣ್ಡ್ವರುಃಕೋಠಪಿಡಕಾಃ ಕುಷ್ಠಂ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಹ್ವಯಂ ಗದಮ್| ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ವಿಬನ್ಧಂ ಶಿರಸೋ ರುಜಮ್||೧೭೯|| ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಂ ತಥಾಽನ್ಯಾನ್ ರಕ್ತಜಾನ್ ಗದಾನ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ರುತೇ ದುಷ್ಟರಕ್ತೇ ರಕ್ತಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ ಹಿತಮ್||೧೮೦|| ಹೇತುಲಕ್ಷಣಕಾಲಜ್ಞೋ ಬಲಶೋಣಿತವರ್ಣವಿತ್| ಕಾಲಂ ತಾವದುಪೇಕ್ಷೇತ ಯಾವನ್ನಾತ್ಯಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್||೧೮೧|| ಅಗ್ನಿಸನ್ದೀಪನಾರ್ಥಂ ಚ ರಕ್ತಸಙ್ಗ್ರಹಣಾಯ ಚ| ದೋಷಾಣಾಂ ಪಾಚನಾರ್ಥಂ ಚ ಪರಂ ತಿಕ್ತೈರುಪಾಚರೇತ್||೧೮೨|| ಯತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷೀಣದೋಷಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ವಾತೋಲ್ಬಣಸ್ಯ ಚ| ವರ್ತತೇ ಸ್ನೇಹಸಾಧ್ಯಂ ತತ್ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗಾನುವಾಸನೈಃ||೧೮೩|| ಯತ್ತು ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಂ ರಕ್ತಂ ಘರ್ಮಕಾಲೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಂ ತದೇಕಾನ್ತಾನ್ನ ಚೇದ್ವಾತಕಫಾನುಗಮ್||೧೮೪||
View original
चिकित्सितमिदं सिद्धं स्राविणां शृण्वतः परम् | तत्रानुबन्धो द्विविधः श्लेष्मणो मारुतस्य च||१७०|| विट् श्यावं कठिनं रूक्षं चाधो वायुर्न वर्तते| तनु चारुणवर्णं च फेनिलं चासृगर्शसाम्||१७१|| कट्यूरुगुदशूलं च दौर्बल्यं यदि चाधिकम्| तत्रानुबन्धो वातस्य हेतुर्यदि च रूक्षणम्||१७२|| शिथिलं श्वेतपीतं च विट् स्निग्धं गुरु शीतलम्| यद्यर्शसां घनं चासृक् तन्तुमत् पाण्डु पिच्छिलम्||१७३|| गुदं सपिच्छं स्तिमितं गुरु स्निग्धं च कारणम्| श्लेष्मानुबन्धो विज्ञेयस्तत्र रक्तार्शसां बुधैः||१७४|| स्निग्धशीतं हितं वाते रूक्षशीतं कफानुगे| चिकित्सितमिदं तस्मात् सम्प्रधार्य प्रयोजयेत्||१७५|| पित्तश्लेष्माधिकं मत्वा शोधनेनोपपादयेत्| स्रवणं चाप्युपेक्षेत लङ्घनैर्वा समाचरेत्||१७६|| प्रवृत्तमादावर्शोभ्यो यो निगृह्णात्यबुद्धिमान्| शोणितं दोषमनिलं तद्रोगाञ्जनयेद्बहून्||१७७|| रक्तपित्तं ज्वरं तृष्णामग्निसादमरोचकम्| कामलां श्वयथुं शूलं गुदवङ्क्षणसंश्रयम्||१७८|| कण्ड्वरुःकोठपिडकाः कुष्ठं पाण्ड्वाह्वयं गदम्| वातमूत्रपुरीषाणां विबन्धं शिरसो रुजम्||१७९|| स्तैमित्यं गुरुगात्रत्वं तथाऽन्यान् रक्तजान् गदान्| तस्मात् स्रुते दुष्टरक्ते रक्तसङ्ग्रहणं हितम्||१८०|| हेतुलक्षणकालज्ञो बलशोणितवर्णवित्| कालं तावदुपेक्षेत यावन्नात्ययमाप्नुयात्||१८१|| अग्निसन्दीपनार्थं च रक्तसङ्ग्रहणाय च| दोषाणां पाचनार्थं च परं तिक्तैरुपाचरेत्||१८२|| यत्तु प्रक्षीणदोषस्य रक्तं वातोल्बणस्य च| वर्तते स्नेहसाध्यं तत् पानाभ्यङ्गानुवासनैः||१८३|| यत्तु पित्तोल्बणं रक्तं घर्मकाले प्रवर्तते| स्तम्भनीयं तदेकान्तान्न चेद्वातकफानुगम्||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (185-192) · Śloka 192
ಕುಟಜತ್ವಙ್ನಿರ್ಯೂಹಃ ಸನಾಗರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧರಕ್ತಸಙ್ಗ್ರಹಣಃ| ತ್ವಗ್ದಾಡಿಮಸ್ಯ ತದ್ವತ್ ಸನಾಗರಶ್ಚನ್ದನರಸಶ್ಚ||೧೮೫|| ಚನ್ದನಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಧನ್ವಯವಾಸಾಃ ಸನಾಗರಾಃ ಕ್ವಥಿತಾಃ| ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಂ ಪ್ರಶಮನಾ ದಾರ್ವೀತ್ವಗುಶೀರನಿಮ್ಬಾಶ್ಚ||೧೮೬|| ಸಾತಿವಿಷಾ ಕುಟಜತ್ವಕ್ ಫಲಂ ಚ ಸರಸಾಞ್ಜನಂ ಮಧುಯುತಾನಿ| ರಕ್ತಾಪಹಾನಿ ದದ್ಯಾತ್ ಪಿಪಾಸವೇ ತಣ್ಡುಲಜಲೇನ||೧೮೭|| ಕುಟಜತ್ವಚೋ ವಿಪಾಚ್ಯಂ ಪಲಶತಮಾರ್ದ್ರಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಸಲಿಲೇನ| ಯಾವತ್ಸ್ಯಾದ್ಗತರಸಂ ತದ್ದ್ರವ್ಯಂ ಪೂತೋ ರಸಸ್ತತೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಃ||೧೮೮|| ಮೋಚರಸಃ ಸಸಮಙ್ಗಃ ಫಲಿನೀ ಚ ಸಮಾಂಶಿಕೈಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತೈಶ್ಚ | ವತ್ಸಕಬೀಜಂ ತುಲ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಿತಮತ್ರ ಪ್ರದಾತವ್ಯಮ್||೧೮೯|| ಪೂತೋತ್ಕ್ವಥಿತಃ ಸಾನ್ದ್ರಃ ಸ ರಸೋ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪನೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಃ| ಮಾತ್ರಾಕಾಲೋಪಹಿತಾ ರಸಕ್ರಿಯೈಷಾ ಜಯತ್ಯಸೃಕ್ಸ್ರಾವಮ್||೧೯೦|| ಛಗಲೀಪಯಸಾ ಪೀತಾ ಪೇಯಾಮಣ್ಡೇನ ವಾ ಯಥಾಗ್ನಿಬಲಮ್| ಜೀರ್ಣೌಷಧಶ್ಚ ಶಾಲೀನ್ ಪಯಸಾ ಛಾಗೇನ ಭುಞ್ಜೀತ||೧೯೧|| ರಕ್ತಾರ್ಶಾಂಸ್ಯತಿಸಾರಂ ರಕ್ತಂ ಸಾಸೃಗ್ರುಜೋ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು| ಬಲವಚ್ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ರಸಕ್ರಿಯೈಷಾ ಜಯತ್ಯುಭಯಭಾಗಮ್ ||೧೯೨|| ಇತಿ ಕುಟಜಾದಿರಸಕ್ರಿಯಾ|
View original
कुटजत्वङ्निर्यूहः सनागरः स्निग्धरक्तसङ्ग्रहणः| त्वग्दाडिमस्य तद्वत् सनागरश्चन्दनरसश्च||१८५|| चन्दनकिराततिक्तकधन्वयवासाः सनागराः क्वथिताः| रक्तार्शसां प्रशमना दार्वीत्वगुशीरनिम्बाश्च||१८६|| सातिविषा कुटजत्वक् फलं च सरसाञ्जनं मधुयुतानि| रक्तापहानि दद्यात् पिपासवे तण्डुलजलेन||१८७|| कुटजत्वचो विपाच्यं पलशतमार्द्रं महेन्द्रसलिलेन| यावत्स्याद्गतरसं तद्द्रव्यं पूतो रसस्ततो ग्राह्यः||१८८|| मोचरसः ससमङ्गः फलिनी च समांशिकैस्त्रिभिस्तैश्च | वत्सकबीजं तुल्यं चूर्णितमत्र प्रदातव्यम्||१८९|| पूतोत्क्वथितः सान्द्रः स रसो दर्वीप्रलेपनो ग्राह्यः| मात्राकालोपहिता रसक्रियैषा जयत्यसृक्स्रावम्||१९०|| छगलीपयसा पीता पेयामण्डेन वा यथाग्निबलम्| जीर्णौषधश्च शालीन् पयसा छागेन भुञ्जीत||१९१|| रक्तार्शांस्यतिसारं रक्तं सासृग्रुजो निहन्त्याशु| बलवच्च रक्तपित्तं रसक्रियैषा जयत्युभयभागम् ||१९२|| इति कुटजादिरसक्रिया|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (193-198) · Śloka 198
ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಸಮಙ್ಗಾ ಮೋಚರಸಶ್ಚನ್ದನಂ ತಿಲಾ ಲೋಧ್ರಮ್| ಪೀತ್ವಾ ಚ್ಛಗಲೀಪಯಸಾ ಭೋಜ್ಯಂ ಪಯಸೈವ ಶಾಲ್ಯನ್ನಮ್||೧೯೩|| ಛಾಗಲಿಪಯಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ನಿಹನ್ತಿ ರಕ್ತಂ ಸವಾಸ್ತುಕರಸಂ ಚ| ಧನ್ವವಿಹಙ್ಗಮೃಗಾಣಾಂ ರಸೋ ನಿರಮ್ಲಃ ಕದಮ್ಲೋ ವಾ||೧೯೪|| ಪಾಠಾ ವತ್ಸಕಬೀಜಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ನಾಗರಂ ಯವಾನ್ಯಶ್ಚ| ಬಿಲ್ವಮಿತಿ ಚಾರ್ಶಸೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ಪೇಯಾನಿ ಶೂಲೇಷು||೧೯೫|| ದಾರ್ವೀ ಕಿರಾತತಿಕ್ತಂ ಮುಸ್ತಂ ದುಃಸ್ಪರ್ಶಕಶ್ಚ ರುಧಿರಘ್ನಮ್| ರಕ್ತೇಽತಿವರ್ತಮಾನೇ ಶೂಲೇ ಚ ಘೃತಂ ವಿಧಾತವ್ಯಮ್||೧೯೬|| ಕುಟಜಫಲವಲ್ಕಕೇಶರನೀಲೋತ್ಪಲಲೋಧ್ರಧಾತಕೀಕಲ್ಕೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ವಿಧೇಯಂ ಶೂಲೇ ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಂ ಭಿಷಜಾ||೧೯೭|| ಸರ್ಪಿಃ ಸದಾಡಿಮರಸಂ ಸಯಾವಶೂಕಂ ಶೃತಂ ಜಯತ್ಯಾಶು| ರಕ್ತಂ ಸಶೂಲಮಥವಾ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದುಗ್ಧಿಕಾಸಿದ್ಧಮ್||೧೯೮||
View original
नीलोत्पलं समङ्गा मोचरसश्चन्दनं तिला लोध्रम्| पीत्वा च्छगलीपयसा भोज्यं पयसैव शाल्यन्नम्||१९३|| छागलिपयः प्रयुक्तं निहन्ति रक्तं सवास्तुकरसं च| धन्वविहङ्गमृगाणां रसो निरम्लः कदम्लो वा||१९४|| पाठा वत्सकबीजं रसाञ्जनं नागरं यवान्यश्च| बिल्वमिति चार्शसैश्चूर्णितानि पेयानि शूलेषु||१९५|| दार्वी किराततिक्तं मुस्तं दुःस्पर्शकश्च रुधिरघ्नम्| रक्तेऽतिवर्तमाने शूले च घृतं विधातव्यम्||१९६|| कुटजफलवल्ककेशरनीलोत्पललोध्रधातकीकल्कैः| सिद्धं घृतं विधेयं शूले रक्तार्शसां भिषजा||१९७|| सर्पिः सदाडिमरसं सयावशूकं शृतं जयत्याशु| रक्तं सशूलमथवा निदिग्धिकादुग्धिकासिद्धम्||१९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (199-211) · Śloka 211
ಲಾಜಾಪೇಯಾ ಪೀತಾ ಸಚುಕ್ರಿಕಾ ಕೇಶರೋತ್ಪಲೈಃ ಸಿದ್ಧಾ| ಹನ್ತ್ಯಾಶ್ವಸ್ರಸ್ರಾವಂ ತಥಾ ಬಲಾಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಭ್ಯಾಮ್||೧೯೯|| ಹ್ರೀವೇರಬಿಲ್ವನಾಗರನಿರ್ಯೂಹೇ ಸಾಧಿತಾಂ ಸನವನೀತಾಮ್| ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡಿಮಾಮ್ಲಾಮಮ್ಲೀಕಾಮ್ಲಾಂ ಸಕೋಲಾಮ್ಲಾಮ್||೨೦೦|| ಗೃಞ್ಜನಕಸುರಾಸಿದ್ಧಾಂ ದದ್ಯಾದ್ಯಮಕೇನ ಭರ್ಜಿತಾಂ ಪೇಯಾಮ್| ರಕ್ತಾತಿಸಾರಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾಶೋಥನಿಗ್ರಹಣೀಮ್||೨೦೧|| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಮಲಕಾನಾಂ ಸಕರ್ಬುದಾರಾನ್ ಫಲಾಮ್ಲಾಂಶ್ಚ| ಗೃಞ್ಜನಕಶಾಲ್ಮಲೀನಾಂ ಕ್ಷೀರಿಣ್ಯಾಶ್ಚುಕ್ರಿಕಾಯಾಶ್ಚ||೨೦೨|| ನ್ಯಗ್ರೋಧಶುಙ್ಗಕಾನಾಂ ಖಣ್ಡಾಂಸ್ತಥಾ ಕೋವಿದಾರಪುಷ್ಪಾಣಾಮ್| ದಧ್ನಃ ಸರೇಣ ಸಿದ್ಧಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ರಕ್ತೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇಽತಿ||೨೦೩|| ಸಿದ್ಧಂ ಪಲಾಣ್ಡುಶಾಕಂ ತಕ್ರೇಣೋಪೋದಿಕಾಂ ಸಬದರಾಮ್ಲಾಮ್| ರುಧಿರಸ್ರವೇ ಪ್ರದದ್ಯಾನ್ಮಸೂರಸೂಪಂ ಚ ತಕ್ರಾಮ್ಲಮ್||೨೦೪|| ಪಯಸಾ ಶೃತೇನ ಯೂಷೈರ್ಮಸೂರಮುದ್ಗಾಢಕೀಮಕುಷ್ಠಾನಾಮ್ | ಭೋಜನಮದ್ಯಾದಮ್ಲೈಃ ಶಾಲಿಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಜಮ್||೨೦೫|| ಶಶಹರಿಣಲಾವಮಾಂಸೈಃ ಕಪಿಞ್ಜಲೈಣೇಯಕೈಃ ಸುಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ| ಭೋಜನಮದ್ಯಾದಮ್ಲೈರ್ಮಧುರೈರೀಷತ್ ಸಮರಿಚೈರ್ವಾ||೨೦೬|| ದಕ್ಷಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿರಸೈರ್ದ್ವಿಕಕುದಲೋಪಾಕಜೈಶ್ಚ ಮಧುರಾಮ್ಲೈಃ| ಅದ್ಯಾದ್ರಸೈರತಿವಹೇಷ್ವರ್ಶಃಸ್ವನಿಲೋಲ್ಬಣಶರೀರಃ||೨೦೭|| ರಸಖಡಯೂಷಯವಾಗೂಸಂಯೋಗತಃ ಕೇವಲೋಽಥವಾ ಜಯತಿ| ರಕ್ತಮತಿವರ್ತಮಾನಂ ವಾತಂ ಚ ಪಲಾಣ್ಡುರುಪಯುಕ್ತಃ||೨೦೮|| ಛಾಗಾನ್ತರಾಧಿ ತರುಣಂ ಸರುಧಿರಮುಪಸಾಧಿತಂ ಬಹುಪಲಾಣ್ಡು| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾನ್ಮಧುರಾಮ್ಲಂ ವಿಟ್ಶೋಣಿತಸಙ್ಕ್ಷಯೇ ದೇಯಮ್||೨೦೯|| ನವನೀತತಿಲಾಭ್ಯಾಸಾತ್ ಕೇಶರನವನೀತಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಸಾತ್| ದಧಿಸರಮಥಿತಾಭ್ಯಾಸಾದರ್ಶಾಂಸ್ಯಪಯಾನ್ತಿ ರಕ್ತಾನಿ||೨೧೦|| ನವನೀತಘೃತಂ ಛಾಗಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಸಷಷ್ಟಿಕಃ ಶಾಲಿಃ| ತರುಣಶ್ಚ ಸುರಾಮಣ್ಡಸ್ತರುಣೀ ಚ ಸುರಾ ನಿಹನ್ತ್ಯಸ್ರಮ್||೨೧೧||
View original
लाजापेया पीता सचुक्रिका केशरोत्पलैः सिद्धा| हन्त्याश्वस्रस्रावं तथा बलापृश्निपर्णीभ्याम्||१९९|| ह्रीवेरबिल्वनागरनिर्यूहे साधितां सनवनीताम्| वृक्षाम्लदाडिमाम्लामम्लीकाम्लां सकोलाम्लाम्||२००|| गृञ्जनकसुरासिद्धां दद्याद्यमकेन भर्जितां पेयाम्| रक्तातिसारशूलप्रवाहिकाशोथनिग्रहणीम्||२०१|| काश्मर्यामलकानां सकर्बुदारान् फलाम्लांश्च| गृञ्जनकशाल्मलीनां क्षीरिण्याश्चुक्रिकायाश्च||२०२|| न्यग्रोधशुङ्गकानां खण्डांस्तथा कोविदारपुष्पाणाम्| दध्नः सरेण सिद्धान् दद्याद्रक्ते प्रवृत्तेऽति||२०३|| सिद्धं पलाण्डुशाकं तक्रेणोपोदिकां सबदराम्लाम्| रुधिरस्रवे प्रदद्यान्मसूरसूपं च तक्राम्लम्||२०४|| पयसा शृतेन यूषैर्मसूरमुद्गाढकीमकुष्ठानाम् | भोजनमद्यादम्लैः शालिश्यामाककोद्रवजम्||२०५|| शशहरिणलावमांसैः कपिञ्जलैणेयकैः सुसिद्धैश्च| भोजनमद्यादम्लैर्मधुरैरीषत् समरिचैर्वा||२०६|| दक्षशिखितित्तिरिरसैर्द्विककुदलोपाकजैश्च मधुराम्लैः| अद्याद्रसैरतिवहेष्वर्शःस्वनिलोल्बणशरीरः||२०७|| रसखडयूषयवागूसंयोगतः केवलोऽथवा जयति| रक्तमतिवर्तमानं वातं च पलाण्डुरुपयुक्तः||२०८|| छागान्तराधि तरुणं सरुधिरमुपसाधितं बहुपलाण्डु| व्यत्यासान्मधुराम्लं विट्शोणितसङ्क्षये देयम्||२०९|| नवनीततिलाभ्यासात् केशरनवनीतशर्कराभ्यासात्| दधिसरमथिताभ्यासादर्शांस्यपयान्ति रक्तानि||२१०|| नवनीतघृतं छागं मांसं च सषष्टिकः शालिः| तरुणश्च सुरामण्डस्तरुणी च सुरा निहन्त्यस्रम्||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (212-221) · Śloka 221
ಪ್ರಾಯೇಣ ವಾತಬಹುಲಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ಭವನ್ತ್ಯತಿಸ್ರುತೇ ರಕ್ತೇ| ದುಷ್ಟೇಽಪಿ ಚ ಕಫಪಿತ್ತೇ ತಸ್ಮಾದನಿಲೋಽಧಿಕೋ ಜ್ಞೇಯಃ||೨೧೨|| ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಬಲಂ ಕಫವಾತಲಿಙ್ಗಮಲ್ಪಂ ಚ| ಶೀತಾ ಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಯಥೇರಿತಾ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಚಾನ್ಯಾ ||೨೧೩|| ಮಧುಕಂ ಸಪಞ್ಚವಲ್ಕಂ ಬದರೀತ್ವಗುದುಮ್ಬರಂ ಧವಪಟೋಲಮ್| ಪರಿಷೇಚನೇ ವಿದಧ್ಯಾದ್ವೃಷಕಕುಮಯವಾಸನಿಮ್ಬಾಂಶ್ಚ||೨೧೪|| ರಕ್ತೇಽತಿವರ್ತಮಾನೇ ದಾಹೇ ಕ್ಲೇದೇಽವಗಾಹಯೇಚ್ಚಾಪಿ| ಮಧುಕಮೃಣಾಲಪದ್ಮಕಚನ್ದನಕುಶಕಾಶನಿಷ್ಕ್ವಾಥೇ||೨೧೫|| ಇಕ್ಷುರಸಮಧುಕವೇತಸನಿರ್ಯೂಹೇ ಶೀತಲೇ ಪಯಸಿ ವಾ ತಮ್| ಅವಗಾಹಯೇತ್ ಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ಪೂರ್ವಂ ಶಿಶಿರೇಣ ತೈಲೇನ||೨೧೬|| ದತ್ತ್ವಾ ಘೃತಂ ಸಶರ್ಕರಮುಪಸ್ಥದೇಶೇ ಗುದೇ ತ್ರಿಕದೇಶೇ ಚ| ಶಿಶಿರಜಲಸ್ಪರ್ಶಸುಖಾ ಧಾರಾ ಪ್ರಸ್ತಮ್ಭನೀ ಯೋಜ್ಯಾ||೨೧೭|| ಕದಲೀದಲೈರಭಿನವೈಃ ಪುಷ್ಕರಪತ್ರೈಶ್ಚ ಶೀತಜಲಸಿಕ್ತೈಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾದನಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುರಿಷ್ಟಂ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲದಲೈಶ್ಚ||೨೧೮|| ದುರ್ವಾಘೃತಪ್ರದೇಹಃ ಶತಧೌತಸಹಸ್ರಧೌತಮಪಿ ಸರ್ಪಿಃ| ವ್ಯಜನಪವನಃ ಸುಶೀತೋ ರಕ್ತಸ್ರಾವಂ ಜಯತ್ಯಾಶು||೨೧೯|| ಸಮಙ್ಗಾಮಧುಕಾಭ್ಯಾಂ ತಿಲಮಧುಕಾಭ್ಯಾಂ ರಸಾಞ್ಜನವೃತಾಭ್ಯಾಮ್| ಸರ್ಜರಸಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ನಿಮ್ಬಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ||೨೨೦|| ದಾರ್ವೀತ್ವಕ್ಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸಚನ್ದನಾಭ್ಯಾಮಥೋತ್ಪಲಘೃತಾಭ್ಯಾಮ್| ದಾಹೇ ಕ್ಲೇದೇ ಚ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಗುದಜಾಃ ಪ್ರತಿಸಾರಣೀಯಾಃ ಸ್ಯುಃ||೨೨೧||
View original
प्रायेण वातबहुलान्यर्शांसि भवन्त्यतिस्रुते रक्ते| दुष्टेऽपि च कफपित्ते तस्मादनिलोऽधिको ज्ञेयः||२१२|| दृष्ट्वा तु रक्तपित्तं प्रबलं कफवातलिङ्गमल्पं च| शीता क्रिया प्रयोज्या यथेरिता वक्ष्यते चान्या ||२१३|| मधुकं सपञ्चवल्कं बदरीत्वगुदुम्बरं धवपटोलम्| परिषेचने विदध्याद्वृषककुमयवासनिम्बांश्च||२१४|| रक्तेऽतिवर्तमाने दाहे क्लेदेऽवगाहयेच्चापि| मधुकमृणालपद्मकचन्दनकुशकाशनिष्क्वाथे||२१५|| इक्षुरसमधुकवेतसनिर्यूहे शीतले पयसि वा तम्| अवगाहयेत् प्रदिग्धं पूर्वं शिशिरेण तैलेन||२१६|| दत्त्वा घृतं सशर्करमुपस्थदेशे गुदे त्रिकदेशे च| शिशिरजलस्पर्शसुखा धारा प्रस्तम्भनी योज्या||२१७|| कदलीदलैरभिनवैः पुष्करपत्रैश्च शीतजलसिक्तैः| प्रच्छादनं मुहुर्मुहुरिष्टं पद्मोत्पलदलैश्च||२१८|| दुर्वाघृतप्रदेहः शतधौतसहस्रधौतमपि सर्पिः| व्यजनपवनः सुशीतो रक्तस्रावं जयत्याशु||२१९|| समङ्गामधुकाभ्यां तिलमधुकाभ्यां रसाञ्जनवृताभ्याम्| सर्जरसघृताभ्यां वा निम्बघृताभ्यां मधुघृताभ्यां वा||२२०|| दार्वीत्वक्सर्पिर्भ्यां सचन्दनाभ्यामथोत्पलघृताभ्याम्| दाहे क्लेदे च गुदभ्रंशे गुदजाः प्रतिसारणीयाः स्युः||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (222-223) · Śloka 223
ಆಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಭಿರಥವಾ ಶೀತಾಭಿರ್ಯಸ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ನ ರಕ್ತಮ್| ತಂ ಕಾಲೇ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರ್ಮಾಂಸರಸೈಸ್ತರ್ಪಯೇನ್ಮತಿಮಾನ್||೨೨೨|| ಅವಪೀಡಕಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಕೋಷ್ಣೈರ್ಘೃತತೈಲಿಕೈಸ್ತಥಾಽಭ್ಯಙ್ಗೈಃ| ಕ್ಷೀರಘೃತತೈಲಸೇಕೈಃ ಕೋಷ್ಣೈಸ್ತಮುಪಾಚರೇದಾಶು||೨೨೩||
View original
आभिः क्रियाभिरथवा शीताभिर्यस्य तिष्ठति न रक्तम्| तं काले स्निग्धोष्णैर्मांसरसैस्तर्पयेन्मतिमान्||२२२|| अवपीडकसर्पिर्भिः कोष्णैर्घृततैलिकैस्तथाऽभ्यङ्गैः| क्षीरघृततैलसेकैः कोष्णैस्तमुपाचरेदाशु||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (224-229) · Śloka 229
ಕೋಷ್ಣೇನ ವಾತಪ್ರಬಲೇ ಘೃತಮಣ್ಡೇನಾನುವಾಸಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಮ್| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾತ್ ಕಾಲೇ ತಸ್ಯಾಥವಾ ಸಿದ್ಧಮ್||೨೨೪|| ಯವಾಸಕುಶಕಾಶಾನಂ ಮೂಲಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಶಾಲ್ಮಲಮ್| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗಾಶ್ಚ ದ್ವಿಪಲೋನ್ಮಿತಾಃ||೨೨೫|| ತ್ರಿಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಲಿಲಸ್ಯೈತತ್ ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ಕಷಾಯಂ ಚ ಪೂತಂ ಕಲ್ಕೈರ್ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್||೨೨೬|| ಕಲ್ಕಾಃ ಶಾಲ್ಮಲಿನಿರ್ಯಾಸಸಮಙ್ಗಾಚನ್ದನೋತ್ಪಲಮ್| ವತ್ಸಕಸ್ಯ ಚ ಬೀಜಾನಿ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ ಪದ್ಮಕೇಶರಮ್||೨೨೭|| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿರಯಂ ಸಿದ್ಧಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಃ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾಗುದಭ್ರಂಶರಕ್ತಸ್ರಾವಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೨೮|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತೌ ಯಥೇರಿತಾನ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾಽನುವಾಸನಂ ಸ್ನೇಹಂ ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತಂ ಪಚೇತ್||೨೨೯|| ಇತಿ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ|
View original
कोष्णेन वातप्रबले घृतमण्डेनानुवासयेच्छीघ्रम्| पिच्छाबस्तिं दद्यात् काले तस्याथवा सिद्धम्||२२४|| यवासकुशकाशानं मूलं पुष्पं च शाल्मलम्| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गाश्च द्विपलोन्मिताः||२२५|| त्रिप्रस्थं सलिलस्यैतत् क्षीरप्रस्थं च साधयेत्| क्षीरशेषं कषायं च पूतं कल्कैर्विमिश्रयेत्||२२६|| कल्काः शाल्मलिनिर्याससमङ्गाचन्दनोत्पलम्| वत्सकस्य च बीजानि प्रियङ्गुः पद्मकेशरम्||२२७|| पिच्छाबस्तिरयं सिद्धः सघृतक्षौद्रशर्करः| प्रवाहिकागुदभ्रंशरक्तस्रावज्वरापहः||२२८|| प्रपौण्डरीकं मधुकं पिच्छाबस्तौ यथेरितान्| पिष्ट्वाऽनुवासनं स्नेहं क्षीरद्विगुणितं पचेत्||२२९|| इति पिच्छाबस्तिः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (230-233) · Śloka 233
ಹ್ರೀವೇರಮುತ್ಪಲಂ ಲೋಧ್ರಂ ಸಮಙ್ಗಾಚವ್ಯಚನ್ದನಮ್| ಪಾಠಾ ಸಾತಿವಿಷಾ ಬಿಲ್ವಂ ಧಾತಕೀ ದೇವದಾರು ಚ||೨೩೦|| ದಾರ್ವೀತ್ವಙ್ ನಾಗರಂ ಮಾಂಸೀ ಮುಸ್ತಂ ಕ್ಷಾರೋ ಯವಾಗ್ರಜಃ| ಚಿತ್ರಕಶ್ಚೇತಿ ಪೇಷ್ಯಾಣಿ ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ಘೃತಮ್||೨೩೧|| ಐಕಧ್ಯಂ ಸಾಧಯೇತ್ ಸರ್ವಂ ತತ್ ಸರ್ಪಿಃ ಪರಮೌಷಧಮ್| ಅರ್ಶೋತಿಸಾರಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ಜ್ವರೇಽರುಚೌ||೨೩೨|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಬಸ್ತ್ಯಾನಾಹೇ ಪ್ರವಾಹಣೇ| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರಾವೇಽರ್ಶಸಾಂ ಶೂಲೇ ಯೋಜ್ಯಮೇತತ್ತ್ರಿದೋಷನುತ್||೨೩೩|| ಇತಿ ಹ್ರೀವೇರಾದಿಘೃತಮ್|
View original
ह्रीवेरमुत्पलं लोध्रं समङ्गाचव्यचन्दनम्| पाठा सातिविषा बिल्वं धातकी देवदारु च||२३०|| दार्वीत्वङ् नागरं मांसी मुस्तं क्षारो यवाग्रजः| चित्रकश्चेति पेष्याणि चाङ्गेरीस्वरसे घृतम्||२३१|| ऐकध्यं साधयेत् सर्वं तत् सर्पिः परमौषधम्| अर्शोतिसारग्रहणीपाण्डुरोगे ज्वरेऽरुचौ||२३२|| मूत्रकृच्छ्रे गुदभ्रंशे बस्त्यानाहे प्रवाहणे| पिच्छास्रावेऽर्शसां शूले योज्यमेतत्त्रिदोषनुत्||२३३|| इति ह्रीवेरादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (234-242) · Śloka 242
ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀ ಬಲಾ ದಾರ್ವೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಃ| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗಾಶ್ಚ ದ್ವಿಪಲೋನ್ಮಿತಾಃ||೨೩೪|| ಕಷಾಯ ಏಷಾಂ ಪೇಷ್ಯಾಸ್ತು ಜೀವನ್ತೀ ಕಟುರೋಹಿಣೀ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ನಾಗರಂ ಸುರದಾರು ಚ||೨೩೫|| ಕಲಿಙ್ಗಾಃ ಶಾಲ್ಮಲಂ ಪುಷ್ಪಂ ವೀರಾ ಚನ್ದನಮುತ್ಪಲಮ್ | ಕಟ್ಫಲಂ ಚಿತ್ರಕೋ ಮುಸ್ತಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವತಿವಿಷಾಸ್ಥಿರಾಃ||೨೩೬|| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಃ ಸಮಙ್ಗಾ ಸನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ| ಬಿಲ್ವಂ ಮೋಚರಸಃ ಪಾಠಾ ಭಾಗಾಃ ಕರ್ಷಸಮನ್ವಿತಾಃ||೨೩೭|| ಚತುಷ್ಪ್ರಸ್ಥೇ ಶೃತಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್| ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಪ್ರಸ್ಥೋಽತ್ರ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ದ್ವಿಪಲಾಧಿಕಃ||೨೩೮|| ಸುನಿಷಣ್ಣಕಚಾಙ್ಗೇರ್ಯೋಃ ಪ್ರಸ್ಥೌ ದ್ವೌ ಸ್ವರಸಸ್ಯ ಚ| ಸರ್ವೈರೇತೈರ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೨೩೯|| ಏತದರ್ಶಃಸ್ವತೀಸಾರೇ ರಕ್ತಸ್ರಾವೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ| ಪ್ರವಾಹಣೇ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಪಿಚ್ಛಾಸು ವಿವಿಧಾಸು ಚ||೨೪೦|| ಉತ್ಥಾನೇ ಚಾತಿಬಹುಶಃ ಶೋಥಶೂಲೇ ಗುದಾಶ್ರಯೇ| ಮೂತ್ರಗ್ರಹೇ ಮೂಢವಾತೇ ಮನ್ದೇಽಗ್ನಾವರುಚಾವಪಿ||೨೪೧|| ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ವಿಧಿವತ್ ಸರ್ಪಿರ್ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್| ವಿವಿಧೇಷ್ವನ್ನಪಾನೇಷು ಕೇವಲಂ ವಾ ನಿರತ್ಯಯಮ್||೨೪೨|| ಇತಿ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಚಾಙ್ಗೇರೀಘೃತಮ್|
View original
अवाक्पुष्पी बला दार्वी पृश्निपर्णी त्रिकण्टकः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गाश्च द्विपलोन्मिताः||२३४|| कषाय एषां पेष्यास्तु जीवन्ती कटुरोहिणी| पिप्पली पिप्पलीमूलं नागरं सुरदारु च||२३५|| कलिङ्गाः शाल्मलं पुष्पं वीरा चन्दनमुत्पलम् | कट्फलं चित्रको मुस्तं प्रियङ्ग्वतिविषास्थिराः||२३६|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः समङ्गा सनिदिग्धिका| बिल्वं मोचरसः पाठा भागाः कर्षसमन्विताः||२३७|| चतुष्प्रस्थे शृतं प्रस्थं कषायमवतारयेत्| त्रिंशत्पलानि प्रस्थोऽत्र विज्ञेयो द्विपलाधिकः||२३८|| सुनिषण्णकचाङ्गेर्योः प्रस्थौ द्वौ स्वरसस्य च| सर्वैरेतैर्यथोद्दिष्टैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२३९|| एतदर्शःस्वतीसारे रक्तस्रावे त्रिदोषजे| प्रवाहणे गुदभ्रंशे पिच्छासु विविधासु च||२४०|| उत्थाने चातिबहुशः शोथशूले गुदाश्रये| मूत्रग्रहे मूढवाते मन्देऽग्नावरुचावपि||२४१|| प्रयोज्यं विधिवत् सर्पिर्बलवर्णाग्निवर्धनम्| विविधेष्वन्नपानेषु केवलं वा निरत्ययम्||२४२|| इति सुनिषण्णकचाङ्गेरीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (243) · Śloka 243
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ವ್ಯತ್ಯಾಸಾನ್ಮಧುರಾಮ್ಲಾನಿ ಶೀತೋಷ್ಣಾನಿ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ನಿತ್ಯಮಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಜಯತ್ಯರ್ಶಃಕೃತಾನ್ ಗದಾನ್||೨೪೩||
View original
भवन्ति चात्र- व्यत्यासान्मधुराम्लानि शीतोष्णानि च योजयेत्| नित्यमग्निबलापेक्षी जयत्यर्शःकृतान् गदान्||२४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (244-246) · Śloka 246
ತ್ರಯೋ ವಿಕಾರಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಯೇ ಪರಸ್ಪರಹೇತವಃ| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಚಾತಿಸಾರಶ್ಚ ಗ್ರಹಣೀದೋಷ ಏವ ಚ||೨೪೪|| ಏಷಾಮಗ್ನಿಬಲೇ ಹೀನೇ ವೃದ್ಧಿರ್ವೃದ್ಧೇ ಪರಿಕ್ಷಯಃ| ತಸ್ಮಾದಗ್ನಿಬಲಂ ರಕ್ಷ್ಯಮೇಷು ತ್ರಿಷು ವಿಶೇಷತಃ||೨೪೫|| ಭೃಷ್ಟೈಃ ಶಾಕೈರ್ಯವಾಗೂಭಿರ್ಯೂಷೈರ್ಮಾಂಸರಸೈಃ ಖಡೈಃ| ಕ್ಷೀರತಕ್ರಪ್ರಯೋಗೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರ್ಗುದಜಾಞ್ಜಯೇತ್||೨೪೬||
View original
त्रयो विकाराः प्रायेण ये परस्परहेतवः| अर्शांसि चातिसारश्च ग्रहणीदोष एव च||२४४|| एषामग्निबले हीने वृद्धिर्वृद्धे परिक्षयः| तस्मादग्निबलं रक्ष्यमेषु त्रिषु विशेषतः||२४५|| भृष्टैः शाकैर्यवागूभिर्यूषैर्मांसरसैः खडैः| क्षीरतक्रप्रयोगैश्च विविधैर्गुदजाञ्जयेत्||२४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (247-248) · Śloka 248
ಯದ್ವಾಯೋರಾನುಲೋಮ್ಯಾಯ ಯದಗ್ನಿಬಲವೃದ್ಧಯೇ| ಅನ್ನಪಾನೌಷಧದ್ರವ್ಯಂ ತತ್ ಸೇವ್ಯಂ ನಿತ್ಯಮರ್ಶಸೈಃ||೨೪೭|| ಯದತೋ ವಿಪರೀತಂ ಸ್ಯಾನ್ನಿದಾನೇ ಯಚ್ಚ ದರ್ಶಿತಮ್| ಗುದಜಾಭಿಪರೀತೇನ ತತ್ ಸೇವ್ಯಂ ನ ಕದಾಚನ||೨೪೮||
View original
यद्वायोरानुलोम्याय यदग्निबलवृद्धये| अन्नपानौषधद्रव्यं तत् सेव्यं नित्यमर्शसैः||२४७|| यदतो विपरीतं स्यान्निदाने यच्च दर्शितम्| गुदजाभिपरीतेन तत् सेव्यं न कदाचन||२४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (249-255) · Śloka 255
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಅರ್ಶಸಾಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಜನ್ಮ ಪೃಥಗಾಯತನಾನಿ ಚ| ಸ್ಥಾನಸಂಸ್ಥಾನಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಿನಿಶ್ಚಯಃ||೨೪೯|| ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಃ ಸ್ವೇದನಂ ಧೂಮಾಃ ಸಾವಗಾಹಾಃ ಪ್ರಲೇಪನಾಃ| ಶೋಣಿತಸ್ಯಾವಸೇಕಶ್ಚ ಯೋಗಾ ದೀಪನಪಾಚನಾಃ||೨೫೦|| ಪಾನಾನ್ನವಿಧಿರಗ್ರ್ಯಶ್ಚ ವಾತವರ್ಚೋಽನುಲೋಮನಃ| ಯೋಗಾಃ ಸಂಶಮನೀಯಾಶ್ಚ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ||೨೫೧|| ಬಸ್ತಯಸ್ತಕ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ವರಾರಿಷ್ಟಾಃ ಸಶರ್ಕರಾಃ| ಶುಷ್ಕಾಣಾಮರ್ಶಸಾಂ ಶಸ್ತಾಃ ಸ್ರಾವಿಣಾಂ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಚ||೨೫೨|| ದ್ವಿವಿಧಂ ಸಾನುಬನ್ಧಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಚೇಷ್ಟಂ ಯದೌಷಧಮ್| ರಕ್ತಸಙ್ಗ್ರಹಣಾಃ ಕ್ವಾಥಾಃ ಪೇಷ್ಯಾಶ್ಚ ವಿವಿಧಾತ್ಮಕಾಃ||೨೫೩|| ಸ್ನೇಹಾಹಾರವಿಧಿಶ್ಚಾಗ್ರ್ಯೋ ಯೋಗಾಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸಾರಣಾಃ| ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾವಗಾಹಾಶ್ಚ ಪ್ರದೇಹಾಃ ಸೇಚನಾನಿ ಚ||೨೫೪|| ಅತಿವೃತ್ತಸ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ಯದೌಷಧಮ್| ತತ್ಸರ್ವಮಿಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಗುದಜಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ||೨೫೫||
View original
तत्र श्लोकाः- अर्शसां द्विविधं जन्म पृथगायतनानि च| स्थानसंस्थानलिङ्गानि साध्यासाध्यविनिश्चयः||२४९|| अभ्यङ्गाः स्वेदनं धूमाः सावगाहाः प्रलेपनाः| शोणितस्यावसेकश्च योगा दीपनपाचनाः||२५०|| पानान्नविधिरग्र्यश्च वातवर्चोऽनुलोमनः| योगाः संशमनीयाश्च सर्पींषि विविधानि च||२५१|| बस्तयस्तक्रयोगाश्च वरारिष्टाः सशर्कराः| शुष्काणामर्शसां शस्ताः स्राविणां लक्षणानि च||२५२|| द्विविधं सानुबन्धानां तेषां चेष्टं यदौषधम्| रक्तसङ्ग्रहणाः क्वाथाः पेष्याश्च विविधात्मकाः||२५३|| स्नेहाहारविधिश्चाग्र्यो योगाश्च प्रतिसारणाः| प्रक्षालनावगाहाश्च प्रदेहाः सेचनानि च||२५४|| अतिवृत्तस्य रक्तस्य विधातव्यं यदौषधम्| तत्सर्वमिह निर्दिष्टं गुदजानां चिकित्सिते||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇಽರ್ಶಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थानेऽर्शश्चिकित्सितं नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon