21. grahaṇīdōṣacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ಆಯುರ್ವರ್ಣೋ ಬಲಂ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಮುತ್ಸಾಹೋಪಚಯೌ ಪ್ರಭಾ| ಓಜಸ್ತೇಜೋಽಗ್ನಯಃ ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚೋಕ್ತಾ ದೇಹಾಗ್ನಿಹೇತುಕಾಃ||೩|| ಶಾನ್ತೇಽಗ್ನೌ ಮ್ರಿಯತೇ, ಯುಕ್ತೇ ಚಿರಂ ಜೀವತ್ಯನಾಮಯಃ| ರೋಗೀ ಸ್ಯಾದ್ವಿಕೃತೇ, ಮೂಲಮಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಿರುಚ್ಯತೇ||೪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

ಯದನ್ನಂ ದೇಹಧಾತ್ವೋಜೋಬಲವರ್ಣಾದಿಪೋಷಕಮ್| ತತ್ರಾಗ್ನಿರ್ಹೇತುರಾಹಾರಾನ್ನ ಹ್ಯಪಕ್ವಾದ್ರಸಾದಯಃ||೫||

Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 8

ಅನ್ನಮಾದಾನಕರ್ಮಾ ತು ಪ್ರಾಣಃ ಕೋಷ್ಠಂ ಪ್ರಕರ್ಷತಿ| ತದ್ದ್ರವೈರ್ಭಿನ್ನಸಙ್ಘಾತಂ ಸ್ನೇಹೇನ ಮೃದುತಾಂ ಗತಮ್||೬|| ಸಮಾನೇನಾವಧೂತೋಽಗ್ನಿರುದರ್ಯಃ ಪವನೋದ್ವಹಃ| ಕಾಲೇ ಭುಕ್ತಂ ಸಮಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಚತ್ಯಾಯುರ್ವಿವೃದ್ಧಯೇ||೭|| ಏವಂ ರಸಮಲಾಯಾನ್ನಮಾಶಯಸ್ಥಮಧಃ ಸ್ಥಿತಃ| ಪಚತ್ಯಗ್ನಿರ್ಯಥಾ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಮೋದನಾಯಾಮ್ಬುತಣ್ಡುಲಮ್||೮||

Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11

ಅನ್ನಸ್ಯ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಷಡ್ರಸಸ್ಯ ಪ್ರಪಾಕತಃ| ಮಧುರಾದ್ಯಾತ್ ಕಫೋ ಭಾವಾತ್ ಫೇನಭೂತ ಉದೀರ್ಯತೇ||೯|| ಪರಂ ತು ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ವಿದಗ್ಧಸ್ಯಾಮ್ಲಭಾವತಃ| ಆಶಯಾಚ್ಚ್ಯವಮಾನಸ್ಯ ಪಿತ್ತಮಚ್ಛಮುದೀರ್ಯತೇ||೧೦|| ಪಕ್ವಾಶಯಂ ತು ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ಯ ಶೋಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ವಹ್ನಿನಾ| ಪರಿಪಿಣ್ಡಿತಪಕ್ವಸ್ಯ ವಾಯುಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕಟುಭಾವತಃ||೧೧||

Adhikarana 6 (12) · Śloka 12

ಅನ್ನಮಿಷ್ಟಂ ಹ್ಯುಪಹಿತಮಿಷ್ಟೈರ್ಗನ್ಧಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್| ದೇಹೇ ಪ್ರೀಣಾತಿ ಗನ್ಧಾದೀನ್ ಘ್ರಾಣಾದೀನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ||೧೨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 13

ಭೌಮಾಪ್ಯಾಗ್ನೇಯವಾಯವ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚೋಷ್ಮಾಣಃ ಸನಾಭಸಾಃ| ಪಞ್ಚಾಹಾರಗುಣಾನ್ಸ್ವಾನ್ಸ್ವಾನ್ಪಾರ್ಥಿವಾದೀನ್ಪಚನ್ತಿ ಹಿ||೧೩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

ಯಥಾಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಚ ಪುಷ್ಣನ್ತಿ ದೇಹೇ ದ್ರವ್ಯಗುಣಾಃ ಪೃಥಕ್| ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಪಾರ್ಥಿವಾನೇವ ಶೇಷಾಃ ಶೇಷಾಂಶ್ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ||೧೪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

ಸಪ್ತಭಿರ್ದೇಹಧಾತಾರೋ ಧಾತವೋ ದ್ವಿವಿಧಂ ಪುನಃ| ಯಥಾಸ್ವಮಗ್ನಿಭಿಃ ಪಾಕಂ ಯಾನ್ತಿ ಕಿಟ್ಟಪ್ರಸಾದವತ್ ||೧೫||

Adhikarana 10 (16) · Śloka 16

ರಸಾದ್ರಕ್ತಂ ತತೋ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾನ್ಮೇದಸ್ತತೋಽಸ್ಥಿ ಚ| ಅಸ್ಥ್ನೋ ಮಜ್ಜಾ ತತಃ ಶುಕ್ರಂ ಶುಕ್ರಾದ್ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಸಾದಜಃ||೧೬||

Adhikarana 11 (17) · Śloka 17

ರಸಾತ್ ಸ್ತನ್ಯಂ ತತೋ ರಕ್ತಮಸೃಜಃ ಕಣ್ಡರಾಃ ಸಿರಾಃ| ಮಾಂಸಾದ್ವಸಾ ತ್ವಚಃ ಷಟ್ ಚ ಮೇದಸಃ ಸ್ನಾಯುಸಮ್ಭವಃ ||೧೭||

Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 20

ಕಿಟ್ಟಮನ್ನಸ್ಯ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ, ರಸಸ್ಯ ತು ಕಫೋಽಸೃಜಃ| ಪಿತ್ತಂ, ಮಾಂಸಸ್ಯ ಖಮಲಾ, ಮಲಃ ಸ್ವೇದಸ್ತು ಮೇದಸಃ||೧೮|| ಸ್ಯಾತ್ಕಿಟ್ಟಂ ಕೇಶಲೋಮಾಸ್ಥ್ನೋ, ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಸ್ನೇಹೋಽಕ್ಷಿವಿಟ್ತ್ವಚಾಮ್| ಪ್ರಸಾದಕಿಟ್ಟೇ ಧಾತೂನಾಂ ಪಾಕಾದೇವಂವಿಧರ್ಚ್ಛತಃ ||೧೯|| ಪರಸ್ಪರೋಪಸಂಸ್ತಬ್ಧಾ ಧಾತುಸ್ನೇಹಪರಮ್ಪರಾ |೨೦|

Adhikarana 13 (20-35) · Śloka 35

ವೃಷ್ಯಾದೀನಾಂ ಪ್ರಭಾವಸ್ತು ಪುಷ್ಣಾತಿ ಬಲಮಾಶು ಹಿ||೨೦|| ಷಡ್ಭಿಃ ಕೇಚಿದಹೋರಾತ್ರೈರಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನಮ್| ಸನ್ತತ್ಯಾ ಭೋಜ್ಯಧಾತೂನಾಂ ಪರಿವೃತ್ತಿಸ್ತು ಚಕ್ರವತ್||೨೧|| (ಇತ್ಯುಕ್ತವನ್ತಮಾಚಾರ್ಯಂ ಶಿಷ್ಯಸ್ತ್ವಿದಮಚೋದಯತ್| ರಸಾದ್ರಕ್ತಂ ವಿಸದೃಶಾತ್ ಕಥಂ ದೇಹೇಽಭಿಜಾಯತೇ||೨೨|| ರಸಸ್ಯ ಚ ನ ರಾಗೋಽಸ್ತಿ ಸ ಕಥಂ ಯಾತಿ ರಕ್ತತಾಮ್| ದ್ರವಾದ್ರಕ್ತಾತ್ಸ್ಥಿರಂ ಮಾಂಸಂ ಕಥಂ ತಜ್ಜಾಯತೇ ನೃಣಾಮ್||೨೩|| ದ್ರವಧಾತೋಃ ಸ್ಥಿರಾನ್ಮಾಂಸಾನ್ಮೇದಸಃ ಸಮ್ಭವಃ ಕಥಮ್| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಾಂಸಮೇದೋಭ್ಯಾಂ ಖರತ್ವಂ ಕಥಮಸ್ಥಿಷು||೨೪|| ಖರೇಷ್ವಸ್ಥಿಷು ಮಜ್ಜಾ ಚ ಕೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮೃದುಸ್ತಥಾ| ಮಜ್ಜ್ಞಶ್ಚ ಪರಿಣಾಮೇನ ಯದಿ ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨೫|| ಸರ್ವದೇಹಗತಂ ಶುಕ್ರಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಮನೀಷಿಣಃ| ತಥಾಽಸ್ಥಿಮಧ್ಯಮಜ್ಜ್ಞಶ್ಚ ಶುಕ್ರಂ ಭವತಿ ದೇಹಿನಾಮ್||೨೬|| ಛಿದ್ರಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇಽಸ್ಥ್ನಾಂ ಚ ತನ್ನಿಃಸರತಿ ವಾ ಕಥಮ್| ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಶಿಷ್ಯೇಣ ಗುರುಃ ಪ್ರಾಹೇದಮುತ್ತರಮ್||೨೭|| ತೇಜೋ ರಸಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮನುಜಾನಾಂ ಯದುಚ್ಯತೇ| ಪಿತ್ತೋಷ್ಮಣಃ ಸ ರಾಗೇಣ ರಸೋ ರಕ್ತತ್ವಮೃಚ್ಛತಿ||೨೮|| ವಾಯ್ವಮ್ಬುತೇಜಸಾ ರಕ್ತಮೂಷ್ಮಣಾ ಚಾಭಿಸಂಯುತಮ್| ಸ್ಥಿರತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾಂಸಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ವೋಷ್ಮಣಾ ಪಕ್ವಮೇವ ತತ್ ||೨೯|| ಸ್ವತೇಜೋಽಮ್ಬುಗುಣಸ್ನಿಗ್ಧೋದ್ರಿಕ್ತಂ ಮೇದೋಽಭಿಜಾಯತೇ| ಪೃಥಿವ್ಯಗ್ನ್ಯನಿಲಾದೀನಾಂ ಸಙ್ಘಾತಃ ಸ್ವೋಷ್ಮಣಾ ಕೃತಃ||೩೦|| ಖರತ್ವಂ ಪ್ರಕರೋತ್ಯಸ್ಯ ಜಾಯತೇಽಸ್ಥಿ ತತೋ ನೃಣಾಮ್| ಕರೋತಿ ತತ್ರ ಸೌಷಿರ್ಯಮಸ್ಥ್ನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸಮೀರಣಃ||೩೧|| ಮೇದಸಸ್ತಾನಿ ಪೂರ್ಯನ್ತೇ ಸ್ನೇಹೋ ಮಜ್ಜಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ| ತಸ್ಮಾನ್ಮಜ್ಜ್ಞಸ್ತು ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಶುಕ್ರಂ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ತತಃ||೩೨|| ವಾಯ್ವಾಕಾಶಾದಿಭಿರ್ಭಾವೈಃ ಸೌಷಿರ್ಯಂ ಜಾಯತೇಽಸ್ಥಿಷು| ತೇನ ಸ್ರವತಿ ತಚ್ಛುಕ್ರಂ ನವಾತ್ ಕುಮ್ಭಾದಿವೋದಕಮ್||೩೩|| ಸ್ರೋತೋಭಿಃ ಸ್ಯನ್ದತೇ ದೇಹಾತ್ ಸಮನ್ತಾಚ್ಛುಕ್ರವಾಹಿಭಿಃ | ಹರ್ಷೇಣೋದೀರಿತಂ ವೇಗಾತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾಚ್ಚ ಮನೋಭವಾತ್||೩೪|| ವಿಲೀನಂ ಘೃತವದ್ವ್ಯಾಯಾಮೋಷ್ಮಣಾ ಸ್ಥಾನವಿಚ್ಯುತಮ್| ಬಸ್ತೌ ಸಮ್ಭೃತ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಿ ಸ್ಥಲಾನ್ನಿಮ್ನಾದಿವೋದಕಮ್)||೩೫||

Adhikarana 14 (36-37) · Śloka 38

ವ್ಯಾನೇನ ರಸಧಾತುರ್ಹಿ ವಿಕ್ಷೇಪೋಚಿತಕರ್ಮಣಾ| ಯುಗಪತ್ ಸರ್ವತೋಽಜಸ್ರಂ ದೇಹೇ ವಿಕ್ಷಿಪ್ಯತೇ ಸದಾ||೩೬|| ಕ್ಷಿಪ್ಯಮಾಣಃ ಖವೈಗುಣ್ಯಾದ್ರಸಃ ಸಜ್ಜತಿ ಯತ್ರ ಸಃ| ಕರೋತಿ ವಿಕೃತಿಂ ತತ್ರ ಖೇ ವರ್ಷಮಿವ ತೋಯದಃ||೩೭|| ದೋಷಾಣಾಮಪಿ ಚೈವಂ ಸ್ಯಾದೇಕದೇಶಪ್ರಕೋಪಣಮ್ |೩೮|

Adhikarana 15 (38-41) · Śloka 41

ಇತಿ ಭೌತಿಕಧಾತ್ವನ್ನಪಕ್ತೄಣಾಂ ಕರ್ಮ ಭಾಷಿತಮ್||೩೮|| ಅನ್ನಸ್ಯ ಪಕ್ತಾ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪಕ್ತೄಣಾಮಧಿಪೋ ಮತಃ| ತನ್ಮೂಲಾಸ್ತೇ ಹಿ ತದ್ವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಾತ್ಮಕಾಃ||೩೯|| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ವಿಧಿವದ್ಯುಕ್ತೈರನ್ನಪಾನೇನ್ಧನೈರ್ಹಿತೈಃ| ಪಾಲಯೇತ್ ಪ್ರಯತಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ಥಿತೌ ಹ್ಯಯುರ್ಬಲಸ್ಥಿತಿಃ||೪೦|| ಯೋ ಹಿ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ವಿಧಿಂ ತ್ಯಾಕ್ತ್ವಾ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಜಾನ್ ಗದಾನ್| ಸ ಲೌಲ್ಯಾಲ್ಲಭತೇ ಶೀಘ್ರಂ, ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽತಃ ಪರಂ ತು ತೇ||೪೧||

Adhikarana 16 (42-44) · Śloka 44

ಅಭೋಜನಾದಜೀರ್ಣಾತಿಭೋಜನಾದ್ವಿಷಮಾಶನಾತ್| ಅಸಾತ್ಮ್ಯಗುರುಶೀತಾತಿರೂಕ್ಷಸನ್ದುಷ್ಟಭೋಜನಾತ್||೪೨|| ವಿರೇಕವಮನಸ್ನೇಹವಿಭ್ರಮಾದ್ವ್ಯಾಧಿಕರ್ಷಣಾತ್| ದೇಶಕಾಲರ್ತುವೈಷಮ್ಯಾದ್ವೇಗಾನಾಂ ಚ ವಿಧಾರಣಾತ್||೪೩|| ದುಷ್ಯತ್ಯಗ್ನಿಃ, ಸ ದುಷ್ಟೋಽನ್ನಂ ನ ತತ್ ಪಚತಿ ಲಘ್ವಪಿ| ಅಪಚ್ಯಮಾನಂ ಶುಕ್ತತ್ವಂ ಯಾತ್ಯನ್ನಂ ವಿಷರೂಪತಾಮ್ ||೪೪||

Adhikarana 17 (45-49) · Śloka 49

ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಮಜೀರ್ಣಸ್ಯ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಃ ಸದನಂ ತಥಾ| ಶಿರಸೋ ರುಕ್ ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ ಭ್ರಮಃ ಪೃಷ್ಠಕಟಿಗ್ರಹಃ||೪೫|| ಜೃಮ್ಭಾಽಙ್ಗಮರ್ದಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಚ ಜ್ವರಶ್ಛರ್ದಿಃ ಪ್ರವಾಹಣಮ್| ಅರೋಚಕೋಽವಿಪಾಕಶ್ಚ, ಘೋರಮನ್ನವಿಷಂ ಚ ತತ್||೪೬|| ಸಂಸೃಜ್ಯಮಾನಂ ಪಿತ್ತೇನ ದಾಹಂ ತೃಷ್ಣಾಂ ಮುಖಾಮಯಾನ್| ಜನಯತ್ಯಮ್ಲಪಿತ್ತಂ ಚ ಪಿತ್ತಜಾಂಶ್ಚಾಪರಾನ್ ಗದಾನ್||೪೭|| ಯಕ್ಷ್ಮಪೀನಸಮೇಹಾದೀನ್ ಕಫಜಾನ್ ಕಫಸಙ್ಗತಮ್| ಕರೋತಿ ವಾತಸಂಸೃಷ್ಟಂ ವಾತಜಾಂಶ್ಚ ಗದಾನ್ ಬಹೂನ್||೪೮|| ಮೂತ್ರರೋಗಾಂಶ್ಚ ಮೂತ್ರಸ್ಥಂ ಕುಕ್ಷಿರೋಗಾನ್ ಶಕೃದ್ಗತಮ್| ರಸಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರೋಗಾನ್ ರಸಾದಿಜಾನ್||೪೯||

Adhikarana 18 (50) · Śloka 50

ವಿಷಮೋ ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಂ ಕರೋತಿ ವಿಷಮಂ ಪಚನ್| ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಮನ್ದೇನ್ಧನೋ ಧಾತೂನ್ ವಿಶೋಷಯತಿ ಪಾವಕಃ||೫೦||

Adhikarana 19 (51) · Śloka 51

ಯುಕ್ತಂ ಭುಕ್ತವತೋ ಯುಕ್ತೋ ಧಾತುಸಾಮ್ಯಂ ಸಮಂ ಪಚನ್|೫೧|

Adhikarana 20 (51-54) · Śloka 54

ದುರ್ಬಲೋ ವಿದಹತ್ಯನ್ನಂ ತದ್ಯಾತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧೋಽಪಿ ವಾ||೫೧|| ಅಧಸ್ತು ಪಕ್ವಮಾಮಂ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಗ್ರಹಣೀಗದಃ| ಉಚ್ಯತೇ ಸರ್ವಮೇವಾನ್ನಂ ಪ್ರಾಯೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ವಿದಹ್ಯತೇ||೫೨|| ಅತಿಸೃಷ್ಟಂ ವಿಬದ್ಧಂ ವಾ ದ್ರವಂ ತದುಪದಿಶ್ಯತೇ| ತೃಷ್ಣಾರೋಚಕವೈರಸ್ಯಪ್ರಸೇಕತಮಕಾನ್ವಿತಃ||೫೩|| ಶೂನಪಾದಕರಃ ಸಾಸ್ಥಿಪರ್ವರುಕ್ ಛರ್ದನಂ ಜ್ವರಃ| ಲೋಹಾಮಗನ್ಧಿಸ್ತಿಕ್ತಾಮ್ಲ ಉದ್ಗಾರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಜಾಯತೇ||೫೪||

Adhikarana 21 (55) · Śloka 55

ಪೂರ್ವರೂಪಂ ತು ತಸ್ಯೇದಂ ತೃಷ್ಣಾಽಽಲಸ್ಯಂ ಬಲಕ್ಷಯಃ| ವಿದಾಹೋಽನ್ನಸ್ಯ ಪಾಕಶ್ಚ ಚಿರಾತ್ ಕಾಯಸ್ಯ ಗೌರವಮ್||೫೫||

Adhikarana 22 (56-57) · Śloka 57

ಅಗ್ನ್ಯಧಿಷ್ಠಾನಮನ್ನಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಾದ್ಗ್ರಹಣೀ ಮತಾ| ನಾಭೇರುಪರ್ಯಹ್ಯಗ್ನಿಬಲೇನೋಪಷ್ಟಬ್ಧೋಪಬೃಂಹಿತಾ ||೫೬|| ಅಪಕ್ವಂ ಧಾರತ್ಯನ್ನಂ ಪಕ್ವಂ ಸೃಜತಿ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ| ದುರ್ಬಲಾಗ್ನಿಬಲಾ ದುಷ್ಟಾ ತ್ವಾಮಮೇವ ವಿಮುಞ್ಚತಿ||೫೭||

Adhikarana 23 (58-72) · Śloka 72

ವಾತಾತ್ ಪಿತ್ತಾತ್ ಕಫಾಚ್ಚ ಸ್ಯಾತ್ತದ್ರೋಗಸ್ತ್ರಿಭ್ಯ ಏವ ಚ| ಹೇತುಂ ಲಿಙ್ಗಂ ರೂಪಭೇದಾಞ್ ಶೃಣು ತಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೫೮|| ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾತಿರೂಕ್ಷಶೀತಲಭೋಜನೈಃ| ಪ್ರಮಿತಾನಶನಾತ್ಯಧ್ವವೇಗನಿಗ್ರಹಮೈಥುನೈಃ||೫೯|| ಕರೋತಿ ಕುಪಿತೋ ಮನ್ದಮಗ್ನಿಂ ಸಞ್ಛಾದ್ಯ ಮಾರುತಃ | ತಸ್ಯಾನ್ನಂ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಶುಕ್ತಪಾಕಂ ಖರಾಙ್ಗತಾ||೬೦|| ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷಃ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ತಿಮಿರಂ ಕರ್ಣಯೋಃ ಸ್ವನಃ| ಪಾರ್ಶ್ವೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಗ್ರೀವಾರುಜೋಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಸೂಚಿಕಾ||೬೧|| ಹೃತ್ಪೀಡಾ ಕಾರ್ಶ್ಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ವೈರಸ್ಯಂ ಪರಿಕರ್ತಿಕಾ| ಗೃದ್ಧಿಃ ಸರ್ವರಸಾನಾಂ ಚ ಮನಸಃ ಸದನಂ ತಥಾ||೬೨|| ಜೀರ್ಣೇ ಜೀರ್ಯತಿ ಚಾಧ್ಮಾನಂ ಭುಕ್ತೇ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಮುಪೈತಿ ಚ| ಸ ವಾತಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗಪ್ಲೀಹಾಶಙ್ಕೀ ಚ ಮಾನವಃ||೬೩|| ಚಿರಾದುಃಖಂ ದ್ರವಂ ಶುಷ್ಕಂ ತನ್ವಾಮಂ ಶಬ್ದಫೇನವತ್| ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಜೇದ್ವರ್ಚಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ದಿತೋಽನಿಲಾತ್||೬೪|| ಕಟ್ವಜೀರ್ಣವಿದಾಹ್ಯಮ್ಲಕ್ಷಾರಾದ್ಯೈಃ ಪಿತ್ತಮುಲ್ಬಣಮ್| ಅಗ್ನಿಮಾಪ್ಲಾವಯದ್ಧನ್ತಿ ಜಲಂ ತಪ್ತಮಿವಾನಲಮ್||೬೫|| ಸೋಽಜೀರ್ಣಂ ನೀಲಪೀತಾಭಂ ಪೀತಾಭಃ ಸಾರ್ಯತೇ ದ್ರವಮ್| ಪೂತ್ಯಮ್ಲೋದ್ಗಾರಹೃತ್ಕಣ್ಠದಾಹಾರುಚಿತೃಡರ್ದಿತಃ||೬೬|| ಗುರ್ವತಿಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾದಿಭೋಜನಾದತಿಭೋಜನಾತ್| ಭುಕ್ತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಪ್ನಾದ್ಧನ್ತ್ಯಗ್ನಿಂ ಕುಪಿತಃ ಕಫಃ||೬೭|| ತಸ್ಯಾನ್ನಂ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಹೃಲ್ಲಾಸಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಾಃ| ಆಸ್ಯೋಪದೇಹಮಾಧುರ್ಯಕಾಸಷ್ಠೀವನಪೀನಸಾಃ||೬೮|| ಹೃದಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಸ್ತ್ಯಾನಮುದರಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರು| ದುಷ್ಟೋ ಮಧುರ ಉದ್ಗಾರಃ ಸದನಂ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಹರ್ಷಣಮ್||೬೯|| ಭಿನ್ನಾಮಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸೃಷ್ಟಗುರುವರ್ಚಃಪ್ರವರ್ತನಮ್| ಅಕೃಶಸ್ಯಾಪಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾಲಸ್ಯಂ ಚ ಕಫಾತ್ಮಕೇ||೭೦|| ಯಶ್ಚಾಗ್ನಿಃ ಪೂರ್ವಮುದ್ದಿಷ್ಟೋ ರೋಗಾನೀಕೇ ಚತುರ್ವಿಧಃ| ತಂ ಚಾಪಿ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಂ ಸಮವರ್ಜಂ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ಮಹೇ||೭೧|| ಪೃಥಗ್ವಾತಾದಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಹೇತುಲಿಙ್ಗಸಮಾಗಮೇ| ತ್ರಿದೋಷಂ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ತೇಷಾಂ ಭೇಷಜಂ ಶೃಣ್ವತಃ ಪರಮ್||೭೨||

Adhikarana 24 (73-81) · Śloka 81

ಗ್ರಹಣೀಮಾಶ್ರಿತಂ ದೋಷಂ ವಿದಗ್ಧಾಹಾರಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಸವಿಷ್ಟಮ್ಭಪ್ರಸೇಕಾರ್ತಿವಿದಾಹಾರುಚಿಗೌರವೈಃ||೭೩|| ಆಮಲಿಙ್ಗಾನ್ವಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುಖೋಷ್ಣೇನಾಮ್ಬುನೋದ್ಧರೇತ್| ಫಲಾನಾಂ ವಾ ಕಷಾಯೇಣ ಪಿಪ್ಪಲೀಸರ್ಷಪೈಸ್ತಥಾ||೭೪|| ಲೀನಂ ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಂ ವಾಽಽಪ್ಯಾಮಂ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ಸದೀಪನೈಃ| ಶರೀರಾನುಗತೇ ಸಾಮೇ ರಸೇ ಲಙ್ಘನಪಾಚನಮ್||೭೫|| ವಿಶುದ್ಧಾಮಾಶಯಾಯಾಸ್ಮೈ ಪಞ್ಚಕೋಲಾದಿಭಿಃ ಶೃತಮ್| ದದ್ಯಾತ್ ಪೇಯಾದಿ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಪುನರ್ಯೋಗಾಂಶ್ಚ ದೀಪನಾನ್||೭೬|| ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತು ಪರಿಪಕ್ವಾಮಂ ಮಾರುತಗ್ರಹಣೀಗದಮ್| ದೀಪನೀಯಯುತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತಾಲ್ಪಶೋ ಭಿಷಕ್||೭೭|| ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸನ್ಧುಕ್ಷಿತೇ ತ್ವಗ್ನೌ ಸಕ್ತವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಾರುತಮ್| ದ್ವ್ಯಹಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ವಾ ಸಂಸ್ನೇಹ್ಯ ಸ್ವಿನ್ನಾಭ್ಯಕ್ತಂ ನಿರೂಹಯೇತ್||೭೮|| ತತ ಏರಣ್ಡತೈಲೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ತೈಲ್ವಕೇನ ವಾ| ಸಕ್ಷಾರೇಣಾನಿಲೇ ಶಾನ್ತೇ ಸ್ರಸ್ತದೋಷಂ ವಿರೇಚಯೇತ್||೭೯|| ಶುದ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಾಶಯಂ ಬದ್ಧವರ್ಚಸಂ ಚಾನುವಾಸಯೇತ್| ದೀಪನೀಯಾಮ್ಲವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧಾತೈಲೇನ ಮಾತ್ರಯಾ||೮೦|| ನಿರೂಢಂ ಚ ವಿರಿಕ್ತಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಚೈವಾನುವಾಸಿತಮ್| ಲಘ್ವನ್ನಂ ಪ್ರತಿಸಮ್ಭುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿರಭ್ಯಾಸಯೇತ್ ಪುನಃ||೮೧||

Adhikarana 25 (82-86) · Śloka 86

ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ಸರಲಂ ದೇವದಾರು ಸನಾಗರಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್||೮೨|| ಶಣಬೀಜಂ ಯವಾನ್ ಕೋಲನ್ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಸುಷವೀಂ ತಥಾ | ಪಾಚಯೇದಾರನಾಲೇನ ದಧ್ನಾ ಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ||೮೩|| ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷೇಣ ಪಚೇತ್ತೇನ ಘೃತಾಢಕಮ್| ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಯಾವಶೂಕಾಖ್ಯೌ ಕ್ಷಾರೌ ದತ್ತ್ವಾ ಚ ಯುಕ್ತಿತಃ||೮೪|| ಸೈನ್ಧವೌದ್ಭಿದಸಾಮುದ್ರಬಿಡಾನಾಂ ರೋಮಕಸ್ಯ ಚ| ಸಸೌವರ್ಚಲಪಾಕ್ಯಾನಾಂ ಭಾಗಾನ್ದ್ವಿಪಲಿಕಾನ್ ಪೃಥಕ್||೮೫|| ವಿನೀಯ ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಾಯಯೇತ್ ಪ್ರಸೃತಂ ಬುಧಃ| ಕರೋತ್ಯಗ್ನಿಂ ಬಲಂ ವರ್ಣಂ ವಾತಘ್ನಂ ಭುಕ್ತಪಾಚನಮ್||೮೬|| ಇತಿ ದಶಮೂಲಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|

Adhikarana 26 (87) · Śloka 87

ತ್ರ್ಯೂಷಣತ್ರಿಫಲಾಕಲ್ಕೇ ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರೇ ಗುಡಾತ್ ಪಲೇ| ಸರ್ಪಿಷೋಽಷ್ಟಪಲಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಮಾತ್ರಾಂ ಮನ್ದಾನಲಃ ಪಿಬೇತ್||೮೭|| ಇತಿ ತ್ರ್ಯೂಷಣಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|

Adhikarana 27 (88-93) · Śloka 93

ಪಞ್ಚಮೂಲಾಭಯಾವ್ಯೋಷಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸೈನ್ಧವೈಃ| ರಾಸ್ನಾಕ್ಷಾರದ್ವಯಾಜಾಜೀವಿಡಙ್ಗಶಟಿಭಿರ್ಘೃತಮ್||೮೮|| ಶುಕ್ತೇನ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಸ್ವರಸೇನಾರ್ದ್ರಕಸ್ಯ ಚ| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಕೋಲಾಮ್ಬುಚುಕ್ರಿಕಾದಾಡಿಮಸ್ಯ ಚ||೮೯|| ತಕ್ರಮಸ್ತುಸುರಾಮಣ್ಡಸೌವೀರಕತುಷೋದಕೈಃ| ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ಚ ತತ್ ಪಕ್ವಮಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಕರಂ ಪರಮ್||೯೦|| ಶೂಲಗುಲ್ಮೋದರಶ್ವಾಸಕಾಸಾನಿಲಕಫಾಪಹಮ್| ಸಬೀಜಪೂರಕರಸಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಾಯಯೇದ್ಘೃತಮ್||೯೧|| ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಚ ತೈಲಮೇತೈಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಏತೇಷಾಮೌಷಧಾನಾಂ ವಾ ಪಿಬೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ||೯೨|| ವಾತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾವೃತೇ ಸಾಮೇ ಕಫೇ ವಾ ವಾಯುನೋದ್ಧತೇ| ದದ್ಯಾಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಾಚನಾರ್ಥಮಗ್ನಿಸನ್ದೀಪನಂ ಪರಮ್||೯೩|| ಇತಿ ಪಞ್ಚಮೂಲಾದ್ಯಂ ಘೃತಂ ಚೂರ್ಣಂ ಚ|

Adhikarana 28 (94-95) · Śloka 95

ಮಜ್ಜತ್ಯಾಮಾ ಗುರುತ್ವಾದ್ವಿಟ್ ಪಕ್ವಾ ತೂತ್ಪ್ಲವತೇ ಜಲೇ| ವಿನಾಽತಿದ್ರವಸಙ್ಘಾತಶೈತ್ಯಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರದೂಷಣಾತ್||೯೪|| ಪರೀಕ್ಷ್ಯೈವಂ ಪುರಾ ಸಾಮಂ ನಿರಾಮಂ ಚಾಮದೋಷಿಣಮ್| ವಿಧಿನೋಪಾಚರೇತ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಾಚನೇನೇತರೇಣ ವಾ||೯೫||

Adhikarana 29 (96-97) · Śloka 97

ಚಿತ್ರಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ದ್ವೌ ಕ್ಷಾರೌ ಲವಣಾನಿ ಚ| ವ್ಯೋಷಂ ಹಿಙ್ಗ್ವಜಮೋದಾಂ ಚ ಚವ್ಯಂ ಚೈಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್||೯೬|| ಗುಟಿಕಾ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ರಸೇನ ವಾ| ಕೃತಾ ವಿಪಾಚಯತ್ಯಾಮಂ ದೀಪಯತ್ಯಾಶು ಚಾಲನಮ್||೯೭|| ಇತಿ ಚಿತ್ರಕಾದ್ಯಾ ಗುಟಿಕಾ|

Adhikarana 30 (98-110) · Śloka 110

ನಾಗರಾತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಕ್ವಾಥಃ ಸ್ಯಾದಾಮಪಾಚನಃ| ಮುಸ್ತಾನ್ತಕಲ್ಕಃ ಪಥ್ಯಾ ವಾ ನಾಗರಂ ಚೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ||೯೮|| ದೇವದಾರುವಚಾಮುಸ್ತನಾಗರಾತಿವಿಷಾಭಯಾಃ| ವಾರುಣ್ಯಾಮಾಸುತಾಸ್ತೋಯೇ ಕೋಷ್ಣೇ ವಾಽಲವಣಾಃ ಪಿಬೇತ್||೯೯|| ವರ್ಚಸ್ಯಾಮೇ ಸಶೂಲೇ ಚ ಪಿಬೇದ್ವಾ ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುನಾ| ವಿಡೇನ ಲವಣಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಬಿಲ್ವಂ ಚಿತ್ರಕನಾಗರಮ್||೧೦೦|| ಸಾಮೇ ವಾ ಸಕಫೇ ವಾತೇ ಕೋಷ್ಠಶೂಲಕರೇ ಪಿಬೇತ್| ಕಲಿಙ್ಗಹಿಙ್ಗ್ವತಿವಿಷಾವಚಾಸೌವರ್ಚಲಾಭಯಾಃ||೧೦೧|| ಛರ್ದ್ಯರ್ಶೋಗ್ರನ್ಥಿಶೂಲೇಷು ಪಿಬೇದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ಪಥ್ಯಾಸೌವರ್ಚಲಾಜಾಜೀಚೂರ್ಣಂ ಮರಿಚಸಂಯುತಮ್||೧೦೨|| ಅಭಯಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ವಚಾಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್| ಪಾಠಾಂ ವತ್ಸಕಬೀಜಾನಿ ಚಿತ್ರಕಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೧೦೩|| ಪಿಬೇನ್ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಕೋಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಭಿಭೃತಾಯಾಂ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಂ ಶೂಲನುದ್ಧಿತಮ್||೧೦೪|| ಸಾಮೇ ಸಾತಿವಿಷಂ ವ್ಯೋಷಂ ಲವಣಕ್ಷಾರಹಿಙ್ಗು ಚ| ನಿಃಕ್ವಾಥ್ಯ ಪಾಯಯೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ ವಾ ಕೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ||೧೦೫|| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ನಾಗರಂ ಪಾಠಾಂ ಸಾರಿವಾಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್| ಚಿತ್ರಕಂ ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಲವಣಾನ್ಯಥ ಪಞ್ಚ ಚ||೧೦೬|| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಯವಕ್ಷಾರಂ ದಧ್ಯುಷ್ಣಾಮ್ಬುಸುರಾದಿಭಿಃ| ಪಿಬೇದಗ್ನಿವಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕೋಷ್ಠವಾತಹರಂ ನರಃ||೧೦೭|| ಮರಿಚಂ ಕುಞ್ಚಿಕಾಮ್ಬಷ್ಠಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾಃ ಕುಡವಾಃ ಪೃಥಕ್| ಪಲಾನಿ ದಶ ಚಾಮ್ಲಸ್ಯ ವೇತಸಸ್ಯ ಪಲಾರ್ಧಿಕಮ್||೧೦೮|| ಸೌವರ್ಚಲಂ ಬಿಡಂ ಪಾಕ್ಯಂ ಯವಕ್ಷಾರಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ| ಶಟೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾನಿ ಹಿಙ್ಗು ಹಿಙ್ಗುಶಿವಾಟಿಕಾ||೧೦೯|| ತತ್ ಸರ್ವಮೇಕತಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಹಿತಂ ವಾತಾಭಿಭೂತಾಯಾಂ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಮರುಚೌ ತಥಾ||೧೧೦|| ಇತಿ ಮರಿಚಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಮ್|

Adhikarana 31 (111) · Śloka 112

ಚತುರ್ಣಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಮಮ್ಲಾನಾಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣಸ್ಯ ಪಲತ್ರಯಮ್| ಲವಣಾನಾಂ ಚ ಚತ್ವಾರಿ ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾಷ್ಟಕಮ್| ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಶಾಕಸೂಪಾನ್ನರಾಗಾದಿಷ್ವವಚಾರಯೇತ್||೧೧೧|| ಕಾಸಾಜೀರ್ಣಾರುಚಿಶ್ವಾಸಾಹೃತ್ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಶೂಲನುತ್|೧೧೨|

Adhikarana 32 (112-116) · Śloka 117

ಚವ್ಯತ್ವಕ್ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಧಾತಕೀವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕಾನ್||೧೧೨|| ಕಪಿತ್ಥಂ ಬಿಲ್ವಮಮ್ಬಷ್ಠಾಂ ಶಾಲ್ಮಲಂ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಮ್| ಶಿಲೋದ್ಭೇದಂ ತಥಾಽಜಾಜೀಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಬದರಸಮ್ಮಿತಮ್||೧೧೩|| ಪರಿಭರ್ಜ್ಯ ಘೃತೇ ದಧ್ನಾ ಯವಾಗೂಂ ಸಾಧಯೇದ್ಭಿಷಕ್| ರಸೈಃ ಕಪಿತ್ಥಚುಕ್ರೀಕಾವೃಕ್ಷಾಮ್ಲೈರ್ದಾಡಿಮಸ್ಯ ಚ||೧೧೪|| ಸರ್ವಾತಿಸಾರಗ್ರಹಣೀಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹನಾಶಿನೀ| ಪಞ್ಚಕೋಲಕಯೂಷಶ್ಚ ಮೂಲಕಾನಾಂ ಚ ಸೋಷಣಃ||೧೧೫|| ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ದಾಡಿಮತಕ್ರಾಮ್ಲೋ ಜಾಙ್ಗಲಃ ಸಂಸ್ಕೃತೋ ರಸಃ| ಕ್ರವ್ಯಾದಸ್ವರಸಃ ಶಸ್ತೋ ಭೋಜನಾರ್ಥೇ ಸದೀಪನಃ||೧೧೬|| ತಕ್ರಾರನಾಲಮದ್ಯಾನಿ ಪಾನಾಯಾರಿಷ್ಟ ಏವ ಚ|೧೧೭|

Adhikarana 33 (118-121) · Śloka 121

ತಕ್ರಂ ತು ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ದೀಪನಗ್ರಾಹಿಲಾಘವಾತ್||೧೧೭|| ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮಧುರಪಾಕಿತ್ವಾನ್ನ ಚ ಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಕೋಪಯೇತ್| ಕಷಾಯೋಷ್ಣವಿಕಾಶಿತ್ವಾದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಾಚ್ಚೈವ ಕಫೇ ಹಿತಮ್||೧೧೮|| ವಾತೇ ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಸಾನ್ದ್ರತ್ವಾತ್ ಸದ್ಯಸ್ಕಮವಿದಾಹಿ ತತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ತಕ್ರಪ್ರಯೋಗಾ ಯೇ ಜಠರಾಣಾಂ ತಥಾಽರ್ಶಸಾಮ್||೧೧೯|| ವಿಹಿತಾ ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ಸರ್ವಶಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಯವಾನ್ಯಾಮಲಕೇ ಪಥ್ಯಾ ಮರಿಚಂ ತ್ರಿಪಲಂಶಿಕಮ್||೧೨೦|| ಲವಣಾನಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚೈಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ತಕ್ರೇ ತದಾಸುತಂ ಜಾತಂ ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ದೀಪನಂ ಶೋಥಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಕ್ರಿಮಿಮೇಹೋದರಾಪಹಮ್||೧೨೧|| ಇತಿ ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಃ|

Adhikarana 34 (122-124) · Śloka 124

ಸ್ವಸ್ಥಾನಗತಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಮಗ್ನಿನಿರ್ವಾಪಕಂ ಭಿಷಕ್| ಪಿತ್ತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿರೇಕೇಣ ನಿರ್ಹರೇದ್ವಮನೇನ ವಾ||೧೨೨|| ಅವಿದಾಹಿಭಿರನ್ನೈಶ್ಚ ಲಘುಭಿಸ್ತಿಕ್ತಸಂಯುತೈಃ| ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ರಸೈರ್ಯೂಷೈರ್ಮುದ್ಗಾದೀನಾಂ ಖಡೈರಪಿ||೧೨೩|| ದಾಡಿಮಾಮ್ಲೈಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈರ್ದೀಪನಗ್ರಾಹಿಸಂಯುತೈಃ| ತಸ್ಯಾಗ್ನಿಂ ದೀಪಯೇಚ್ಚೂರ್ಣೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಭಿಶ್ಚಾಪಿ ತಿಕ್ತಕೈಃ||೧೨೪||

Adhikarana 35 (125-128) · Śloka 128

ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಂ ಪಾಠಾಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಕುಟನ್ನಟಮ್| ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಸಾರಿವಾಸ್ಫೋತಾಸಪ್ತಪರ್ಣಾಟರೂಷಕಾನ್||೧೨೫|| ಪಟೋಲೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥವಟಪ್ಲಕ್ಷಕಪೀತನಾನ್| ಕಟುಕಾಂ ರೋಹಿಣೀಂ ಮುಸ್ತಂ ನಿಮ್ಬಂ ಚ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಿಕಮ್||೧೨೬|| ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಸಾಧಯೇತ್ ಪಾದಶೇಷೇ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಾತ್ ಪಚೇತ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತೇನ್ದ್ರಯವವೀರಾಮಾಗಧಿಕೋತ್ಪಲೈಃ||೧೨೭|| ಕಲ್ಕೈರಕ್ಷಸಮೈಃ ಪೇಯಂ ತತ್ ಪಿತ್ತಗ್ರಹಣೀಗದೇ| ತಿಕ್ತಕಂ ಯದ್ಘೃತಂ ಚೋಕ್ತಂ ಕೌಷ್ಠಿಕೇ ತಚ್ಚ ದಾಪಯೇತ್||೧೨೮|| ಇತಿ ಚನ್ದನಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|

Adhikarana 36 (129-131) · Śloka 131

ನಾಗರಾತಿವಿಷೇ ಮುಸ್ತಂ ಧಾತಕೀಂ ಚ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ವತ್ಸಕತ್ವಕ್ಫಲಂ ಬಿಲ್ವಂ ಪಾಠಾಂ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀಮ್||೧೨೯|| ಪಿಬೇತ್ ಸಮಾಂಶಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಪೈತ್ತಿಕೇ ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ರಕ್ತಂ ಯಚ್ಚೋಪವೇಶ್ಯತೇ||೧೩೦|| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಚ ಗುದೇ ಶೂಲಂ ಜಯೇಚ್ಚೈವ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್| ನಾಗರಾದ್ಯಮಿದಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಪೂಜಿತಮ್||೧೩೧|| ಇತಿ ನಾಗರಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಮ್|

Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 133

ಭೂನಿಮ್ಬಕಟುಕಾವ್ಯೋಷಮುಸ್ತಕೇನ್ದ್ರಯವಾನ್ ಸಮಾನ್| ದ್ವೌ ಚಿತ್ರಕಾದ್ವತ್ಸಕತ್ವಗ್ಭಾಗಾನ್ ಷೋಡಶ ಚೂರ್ಣಯೇತ್||೧೩೨|| ಗುಡಶೀತಾಮ್ಬುನಾ ಪೀತಂ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಗುಲ್ಮನುತ್| ಕಾಮಲಾಜ್ವರಪಾಣ್ಡುತ್ವಮೇಹಾರುಚ್ಯತಿಸಾರನುತ್||೧೩೩|| ಇತಿ ಭೂನಿಮ್ಬಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಮ್|

Adhikarana 38 (134-140) · Śloka 140

ವಚಾಮತಿವಿಷಾಂ ಪಾಠಾಂ ಸಪ್ತಪರ್ಣಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಸ್ಯೋನಾಕೋದೀಚ್ಯಕಟ್ವಙ್ಗವತ್ಸಕತ್ವಗ್ದುರಾಲಭಾಃ||೧೩೪|| ದಾರ್ವೀಂ ಪರ್ಪಟಕಂ ಪಾಠಾಂ ಯವಾನೀಂ ಮಧುಶಿಗ್ರುಕಮ್| ಪಟೋಲಪತ್ರಂ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಾನ್ ಯೂಥಿಕಾಂ ಜಾತಿಪಲ್ಲವಾನ್||೧೩೫|| ಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಬಿಲ್ವಮಧ್ಯಾನಿ ನಿಮ್ಬಶಾಕಫಲಾನಿ ಚ| ತದ್ರೋಗಶಮಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ಭೂನಿಮ್ಬಾದ್ಯೇನ ಯೋಜಯೇತ್||೧೩೬|| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಃ ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಕಟುತ್ರಿಕಮ್| ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಂ ದಾರ್ವೀತ್ವಕ್ ಕಟುರೋಹಿಣೀ||೧೩೭|| ಕುಟಜತ್ವಕ್ಫಲಂ ಮುಸ್ತಂ ಯವಾನೀ ದೇವದಾರು ಚ| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಪತ್ರೈಲಾಸೌರಾಷ್ಟ್ರಯತಿವಿಷಾತ್ವಚಃ||೧೩೮|| ಮಧುಶಿಗ್ರೋಶ್ಚ ಬೀಜಾನಿ ಮೂರ್ವಾ ಪರ್ಪಟಕಸ್ತಥಾ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾ ಲೇಹ್ಯಂ ಪೇಯಂ ಮದ್ಯೈರ್ಜಲೇನ ವಾ||೧೩೯|| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀರೋಗಗುಲ್ಮಶೂಲಾರುಚಿಜ್ವರಾನ್| ಕಾಮಲಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ಚ ಮುಖರೋಗಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್||೧೪೦|| ಇತಿ ಕಿರಾತಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಮ್|

Adhikarana 39 (141-145) · Śloka 145

ಗ್ರಹಣ್ಯಾಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮದುಷ್ಟಾಯಾಂ ವಮಿತಸ್ಯ ಯಥಾವಿಧಿ| ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಕ್ಷಾರೈಸ್ತಿಕ್ತೈಶ್ಚಾಗ್ನಿಂ ವಿವರ್ಧಯೇತ್||೧೪೧|| ಪಲಾಶಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಚವ್ಯಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಂ ಹರೀತಕೀಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಪಾಠಾಂ ನಾಗರಧಾನ್ಯಕಮ್||೧೪೨|| ಕಾರ್ಷಿಕಾಣ್ಯುದಕಪ್ರಸ್ಥೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಾದಾವಶೇಷಿತಮ್| ಪಾನೀಯಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಯವಾಗೂಂ ತೈಶ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್||೧೪೩|| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಯೂಷೇಣ ಕೌಲತ್ಥೇನಾಥವಾ ಪುನಃ| ಕಟ್ವಮ್ಲಕ್ಷಾರಪಟುನಾ ಲಘೂನ್ಯನ್ನಾನಿ ಭೋಜಯೇತ್||೧೪೪|| ಅಮ್ಲಂ ಚಾನು ಪಿಬೇತ್ತಕ್ರಂ ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಮಥಾಪಿ ವಾ| ಮದಿರಾಂ ಮಧ್ವರಿಷ್ಟಂ ವಾ ನಿಗದಂ ಸೀಧುಮೇವ ವಾ||೧೪೫||

Adhikarana 40 (146-151) · Śloka 151

ದ್ರೋಣಂ ಮಧೂಕಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ತತೋಽರ್ಧತಃ| ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ತತೋಽರ್ಧಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಭಲ್ಲಾತಕಾಢಕಮ್||೧೪೬|| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಷ್ಟಪಲಂ ಚೈವ ತ್ರಿದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ದ್ರೋಣಶೇಷಂ ತು ತಚ್ಛೀತಂ ಮಧ್ವರ್ಧಾಢಕಸಂಯುತಮ್||೧೪೭|| ಏಲಾಮೃಣಾಲಾಗುರುಭಿಶ್ಚನ್ದನೇನ ಚ ರೂಷಿತೇ| ಕುಮ್ಭೇ ಮಾಸಸ್ಥಿತಂ ಜಾತಮಾಸವಂ ತಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೪೮|| ಗ್ರಹಣೀಂ ದೀಪಯತ್ಯೇವ ಬೃಂಹಣಃ ಕಫಪಿತ್ತಜಿತ್| ಶೋಥಂ ಕುಷ್ಠಂ ಕಿಲಾಸಂ ಚ ಪ್ರಮೇಹಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಣಾಶಯೇತ್||೧೪೯|| ಇತಿ ಮಧೂಕಾಸವಃ| ಮಧೂಕಪುಷ್ಪಸ್ವರಸಂ ಶೃತಮರ್ಧಕ್ಷಯೀಕೃತಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಪಾದಯುತಂ ಶೀತಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಸನ್ನಿಧಾಪಯೇತ್||೧೫೦|| ತಂ ಪಿಬನ್ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಾಞ್ಜಯೇತ್ ಸರ್ವಾನ್ ಹಿತಾಶನಃ| ತದ್ವದ್ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಖರ್ಜೂರಸ್ವರಸಾನಾಸುತಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೫೧||

Adhikarana 41 (152-159) · Śloka 159

ಪ್ರಸ್ಥೌ ದುರಾಲಭಾಯಾ ದ್ವೌ ಪಸ್ಥಮಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ| ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಮುಷ್ಟೀ ದ್ವೇ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಂ ಚಾಭಯಾಶತಮ್||೧೫೨|| ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಕ್ತ್ವಾ ಶೀತಂ ದ್ರೋಣಾವಶೇಷಿತಮ್| ಸಗುಡದ್ವಿಶತಂ ಪೂತಂ ಮಧುನಃ ಕುಡವಾಯುತಮ್||೧೫೩|| ತದ್ವತ್ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೋಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತೈಃ| ಕುಡವೈರ್ಘೃತಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ ಪಕ್ಷಾಜ್ಜಾತಂ ತತಃ ಪಿಬೇತ್||೧೫೪|| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರ್ಶಃಕುಷ್ಠವೀಸರ್ಪಮೇಹನುತ್| ಸ್ವರವರ್ಣಕರಶ್ಚೈಷ ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಃ||೧೫೫|| ಇತಿ ದುರಾಲಭಾಸವಃ| ಹರಿದ್ರಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ದ್ವೇ ವೀರರ್ಷಭಕಜೀವಕಮ್| ಏಷಾಂ ಪಞ್ಚಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಂಶ್ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್||೧೫೬|| ದ್ರೋಣಶೇಷೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಗುಡಸ್ಯ ದ್ವಿಶತಂ ಭಿಷಕ್| ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ ಕುಡವಾರ್ಧಾಂಶಾನ್ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇಚ್ಚ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್||೧೫೭|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಮುಸ್ತಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾವಿಡಙ್ಗಮಧುಕಪ್ಲವಾನ್| ಲೋಧ್ರಂ ಶಾಬರಕಂ ಚೈವ ಮಾಸಾರ್ಧಸ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್ತು ತಮ್||೧೫೮|| ಏಷ ಮೂಲಾಸವಃ ಸಿದ್ಧೋ ದೀಪನೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಜಿತ್| ಆನಾಹಕಫಹೃದ್ರೋಗಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಙ್ಗಸಾದನುತ್||೧೫೯|| ಇತಿ ಮೂಲಾಸವಃ|

Adhikarana 42 (160-162) · Śloka 162

ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಗುಡಂ ಮಧ್ಯಂ ಬಿಭೀತಕಾತ್| ಉದಕಪ್ರಸ್ಥಸಂಯುಕ್ತಂ ಯವಪಲ್ಲೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೧೬೦|| ತಸ್ಮಾತ್ ಪಲಂ ಸುಜಾತಾತ್ತು ಸಲಿಲಾಞ್ಜಲಿಸಂಯುತಮ್| ಪಿಬೇತ್ಪಿಣ್ಡಾಸವೋ ಹ್ಯೇಷ ರೋಗಾನೀಕವಿನಾಶನಃ||೧೬೧|| ಸ್ವಸ್ಥೋಽಪ್ಯೇನಂ ಪಿಬೇನ್ಮಾಸಂ ನರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧರಸಾಶನಃ | ಇಚ್ಛಂಸ್ತೇಷಾಮನುತ್ಪತ್ತಿಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಯೇಽತ್ರ ಕೀರ್ತಿತಾಃ||೧೬೨|| ಇತಿ ಪಿಣ್ಡಾಸವಃ|

Adhikarana 43 (163-167) · Śloka 167

ನವೇ ಪಿಪ್ಪಲಿಮಧ್ವಾಕ್ತೇ ಕಲಸೇಽಗುರುಧೂಪಿತೇ| ಮಧ್ವಾಢಕಂ ಜಲಸಮಂ ಚೂರ್ಣಾನೀಮಾನಿ ದಾಪಯೇತ್||೧೬೩|| ಕುಡವಾರ್ಧಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಕುಡವಂ ತಥಾ| ಚತುರ್ಥಿಕಾಂಶಾಂ ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಂ ಕೇಶರಂ ಮರಿಚಾನಿ ಚ||೧೬೪|| ತ್ವಗೇಲಾಪತ್ರಕಶಟೀಕ್ರಮುಕಾತಿವಿಷಾಘನಾನ್| ಹರೇಣ್ವೇಲ್ವಾಲುತೇಜೋಹ್ವಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಿತ್ರಕಾನ್||೧೬೫|| ಕಾರ್ಷಿಕಾಂಸ್ತತ್ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಸಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಮನ್ದಂ ಸನ್ದಪಯತ್ಯಗ್ನಿಂ ಕರೋತಿ ವಿಷಮಂ ಸಮಮ್||೧೬೬|| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀರೋಗಕುಷ್ಠಾರ್ಶಃಶ್ವಯಥುಜ್ವರಾನ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ಮಧ್ವರಿಷ್ಟೋ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೧೬೭|| ಇತಿ ಮಧ್ವರಿಷ್ಟಃ|

Adhikarana 44 (168-170) · Śloka 170

ಸಮೂಲಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ ಪಞ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ| ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಭಯಾರಾಸ್ನಾಶಟೀಮರಿಚನಾಗರಮ್||೧೬೮|| ಕೃತ್ವಾ ಸಮಾಂಶಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್ ಪ್ರಾತಃ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಿಕೇ ಗ್ರಹಣೀದೋಷೇ ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿವರ್ಧನಮ್||೧೬೯|| ಏತೈರೇವೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪೇಯಂ ಸಮಾರುತೇ| ಗೌಲ್ಮಿಕೇ ಷಟ್ಪಲಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಭಲ್ಲಾತಕಘೃತಂ ಚ ಯತ್||೧೭೦||

Adhikarana 45 (171-178) · Śloka 178

ಬಿಡಂ ಕಾಲೋತ್ಥಲವಣಂ ಸರ್ಜಿಕಾಯವಶೂಕಜಮ್| ಸಪ್ತಲಾಂ ಕಣ್ಟಕಾರೀಂ ಚ ಚಿತ್ರಕಂ ಚೇತಿ ದಾಹಯೇತ್||೧೭೧|| ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಸ್ರುತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಕ್ಷಾರಸ್ಯ ದ್ವ್ಯಾಢಕೇನ ತು| ಆಢಕಂ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಿಬೇದಗ್ನಿವಿವರ್ಧನಮ್||೧೭೨|| ಇತಿ ಕ್ಷಾರಘೃತಮ್| ಸಮೂಲಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪಾಠಾಂ ಚವ್ಯೇನ್ದ್ರಯವನಾಗರಮ್| ಚಿತ್ರಕಾತಿವಿಷೇ ಹಿಙ್ಗು ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್||೧೭೩|| ವಚಾಂ ಚ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪಞ್ಚಲವಣಾನಾಂ ಪಲಾನಿ ಚ| ದಧ್ನಃ ಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯೇ ತೈಲಸರ್ಪಿಷೋಃ ಕುಡವದ್ವಯೇ||೧೭೪|| ಖಣ್ಡೀಕೃತಾನಿ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಶನೈರನ್ತರ್ಗತೇ ರಸೇ| ಅನ್ತರ್ಧೂಮಂ ತತೋ ದಗ್ಧವಾ ಚೂರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್||೧೭೫|| ಪಿಬೇತ್ ಪಾಣಿತಲಂ ತಸ್ಮಿಞ್ಜೀರ್ಣೇ ಸ್ಯಾನ್ಮಧುರಾಶನಃ| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಹನ್ಯಾದ್ವಿಷಗರಾಂಶ್ಚ ಸಃ||೧೭೬|| ಭಲ್ಲಾತಕಂ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಲವಣತ್ರಯಮ್| ಅನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದ್ವಿಪಲಿಕಂ ಗೋಪುರೀಷಾಗ್ನಿನಾ ದಹೇತ್||೧೭೭|| ಸ ಕ್ಷಾರಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪೀತೋ ಭೋಜ್ಯೇ ವಾಽಪ್ಯವಚೂರ್ಣಿತಃ| ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗ್ರಹಣೀದೋಷಗುಲ್ಮೋದಾವರ್ತಶೂಲನುತ್||೧೭೮||

Adhikarana 46 (179-180) · Śloka 180

ದುರಾಲಭಾಂ ಕರಞ್ಜೌ ದ್ವೌ ಸಪ್ತಪರ್ಣಂ ಸವತ್ಸಕಮ್| ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಂ ಮದನಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಪಾಠಾಮಾರಗ್ವಧಂ ತಥಾ||೧೭೯|| ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಸಮಾಂಶಾನಿ ಕೃತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಾನಿ ದಾಹಯೇತ್| ದಗ್ಧ್ವಾ ಚ ತಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಷಾರಂ ಗ್ರಹಣೀಬಲವರ್ಧನಮ್||೧೮೦||

Adhikarana 47 (181-182) · Śloka 182

ಭೂನಿಮ್ಬಂ ರೋಹಿಣೀಂ ತಿಕ್ತಾಂ ಪಟೋಲಂ ನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಮ್| ದಹೇನ್ಮಾಹಿಷಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರ ಏಷೋಽಗ್ನಿವರ್ಧನಃ||೧೮೧|| ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಚಿತ್ರಕಃ ಕಟುರೋಹಿಣೀ| ಮುಸ್ತಂ ಚ ಬಸ್ತಮೂತ್ರೇಣ ದಹೇತ್ ಕ್ಷಾರೋಽಗ್ನಿವರ್ಧನಃ||೧೮೨||

Adhikarana 48 (183-187) · Śloka 187

ಚತುಷ್ಪಲಂ ಸುಧಾಕಾಣ್ಡಾತ್ತ್ರಿಪಲಂ ಲವಣತ್ರಯಾತ್| ವಾರ್ತಾಕೀಕುಡವಂ ಚಾರ್ಕಾದಷ್ಟೌ ದ್ವೇ ಚಿತ್ರಕಾತ್ ಪಲೇ||೧೮೩|| ದಗ್ಧಾನಿ ವಾರ್ತಾಕುರಸೇ ಗುಟಿಕಾ ಭೋಜನೋತ್ತರಾಃ| ಭುಕ್ತಂ ಭುಕ್ತಂ ಪಚನ್ತ್ಯಾಶು ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಾಃ||೧೮೪|| ವಿಸೂಚಿಕಾಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಹೃದ್ರೋಗಶಮನಾಶ್ಚ ತಾಃ| ಇತ್ಯೇಷಾ ಕ್ಷಾರಗುಟಿಕಾ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಕೀರ್ತಿತಾ||೧೮೫|| ಇತಿ ಕ್ಷಾರಗುಡಿಕಾ| ವತ್ಸಕಾತಿವಿಷೇ ಪಾಠಾಂ ದುಃಸ್ಪರ್ಶಾಂ ಹಿಙ್ಗು ಚಿತ್ರಕಮ್| ಚೂರ್ಣೀಕೃತ್ಯ ಪಲಾಶಾಗ್ರಕ್ಷಾರೇ ಮೂತ್ರಸ್ರುತೇ ಪಚೇತ್||೧೮೬|| ಆಯಸೇ ಭಾಜನೇ ಸಾನ್ದ್ರಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಕೋಲಂ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ| ಮದ್ಯೈರ್ವಾ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಶೋಥಾರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುಮಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೮೭|| ಇತಿ ಚತುರ್ಥಕ್ಷಾರಃ|

Adhikarana 49 (188-193) · Śloka 193

ತ್ರಿಫಲಾಂ ಕಟಭೀಂ ಚವ್ಯಂ ಬಿಲ್ವಮಧ್ಯಮಯೋರಜಃ| ರೋಹಿಣೀಂ ಕಟುಕಾಂ ಮುಸ್ತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಪಾಠಾಂ ಚ ಹಿಙ್ಗು ಚ||೧೮೮|| ಮಧುಕಂ ಮುಷ್ಕಕಯವಕ್ಷಾರೌ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ವಚಾಮ್| ವಿಡಙ್ಗಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಂ ನಿಮ್ಬಚಿತ್ರಕೌ||೧೮೯|| ಮೂರ್ವಾಜಮೋದೇನ್ದ್ರಯವಾನ್ ಗುಡೂಚೀಂ ದೇವದಾರು ಚ| ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಲವಣಾನಾಂ ಚ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಲಿಕಾನ್ಪೃಥಕ್||೧೯೦|| ಭಾಗಾನ್ ದಧ್ನಿ ತ್ರಿಕುಡವೇ ಘೃತತೈಲೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಅನ್ತರ್ಧೂಮಂ ಶನೈರ್ದಗ್ಧ್ವಾ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್||೧೯೧|| ಸರ್ಪಿಷಾ ಕಫವಾತಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾನ್| ಪ್ಲೀಹಮೂತ್ರಗ್ರಹಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಕಾಸಕ್ರಿಮಿಜ್ವರಾನ್||೧೯೨|| ಶೋಷಾತಿಸಾರೌ ಶ್ವಯಥುಂ ಪ್ರಮೇಹಾನಾಹಹೃದ್ಗ್ರಹಾನ್| ಹನ್ಯಾತ್ ಸರ್ವವಿಷಂ ಚೈವ ಕ್ಷಾರೋಽಗ್ನಿಜನನೋ ವರಃ||೧೯೩|| ಜೀರ್ಣೇ ರಸೈರ್ವಾ ಮಧುರೈರಶ್ನೀಯಾತ್ ಪಯಸಾಽಪಿ ವಾ| ಇತಿ ಪಞ್ಚಮಕ್ಷಾರಃ|

Adhikarana 50 (194-195) · Śloka 196

ತ್ರಿದೋಷೇ ವಿಧಿವಿದ್ವೈದ್ಯಃ ಪಞ್ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕಾರಯೇತ್||೧೯೪|| ಘೃತಕ್ಷಾರಾಸವಾರಿಷ್ಟಾನ್ ದದ್ಯಾಚ್ಚಾಗ್ನಿವಿವರ್ಧನಾನ್| ಕ್ರಿಯಾ ಯಾ ಚಾನಿಲಾದೀನಾಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾ ಗ್ರಹಣೀಂ ಪ್ರತಿ||೧೯೫|| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ತಾಂ ಸಮಸ್ತಾಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾದ್ದೋಷವಿಶೇಷವಿತ್|೧೯೬|

Adhikarana 51 (196-197) · Śloka 198

ಸ್ನೇಹನಂ ಸ್ವೇದನಂ ಶುದ್ಧಿರ್ಲಙ್ಘನಂ ದೀಪನಂ ಚ ಯತ್||೧೯೬|| ಚೂರ್ಣಾನಿ ಲವಣಕ್ಷಾರಮಧ್ವರಿಷ್ಟಸುರಾಸವಾಃ| ವಿವಿಧಾಸ್ತಕ್ರಯೋಗಾಶ್ಚ ದೀಪನಾನಾಂ ಚ ಸರ್ಪಿಷಾಮ್||೧೯೭|| ಗ್ರಹಣೀರೋಗಿಭಿಃ ಸೇವ್ಯಾಃ, ...|೧೯೮|

Adhikarana 52 (198-200) · Śloka 201

... ಕ್ರಿಯಾಂ ಚಾವಸ್ಥಿಕೀಂ ಶೃಣು| ಷ್ಠೀವನಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೇ ರೂಕ್ಷಂ ದೀಪನಂ ತಿಕ್ತಸಂಯುತಮ್||೧೯೮|| ಸಕೃದ್ರೂಕ್ಷಂ ಸಕೃತ್ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕೃಶೇ ಬಹುಕಫೇ ಹಿತಮ್| ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾಮಂ ಶರೀರಸ್ಯ ದೀಪನಂ ಸ್ನೇಹಸಂಯುತಮ್||೧೯೯|| ದೀಪನಂ ಬಹುಪಿತ್ತಸ್ಯ ತಿಕ್ತಂ ಮಧುರಸಂಯುತಮ್| ಬಹುವಾತಸ್ಯ ತು ಸ್ನೇಹಲವಣಾಮ್ಲಯುತಂ ಹಿತಮ್||೨೦೦|| ಸನ್ಧುಕ್ಷತಿ ತಥಾ ವಹ್ನಿರೇಷಾಂ ವಿಧಿವದಿನ್ಧನೈಃ|೨೦೧|

Adhikarana 53 (201-205) · Śloka 205

ಸ್ನೇಹಮೇವ ಪರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ದುರ್ಬಲಾನಲದೀಪನಮ್||೨೦೧|| ನಾಲಂ ಸ್ನೇಹಸಮಿದ್ಧಸ್ಯ ಶಮಾಯಾನ್ನಂ ಸುಗುರ್ವಪಿ| ಮನ್ದಾಗ್ನಿರವಿಪಕ್ವಂ ತು ಪುರೀಷಂ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ||೨೦೨|| ದೀಪನೀಯೌಷಧೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಘೃತಮಾತ್ರಾಂ ಪಿಬೇತ್ತು ಸಃ| ತಯಾ ಸಮಾನಃ ಪವನಃ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಮಾರ್ಗಮಾಸ್ಥಿತಃ||೨೦೩|| ಅಗ್ನೇಃ ಸಮೀಪಚಾರಿತ್ವಾದಾಶು ಪ್ರಕುರುತೇ ಬಲಮ್| ಕಾಠಿನ್ಯಾದ್ಯಃ ಪುರೀಷಂ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮುಞ್ಚತಿ ಮಾನವಃ||೨೦೪|| ಸಘೃತಂ ಲವಣೈರ್ಯುಕ್ತಂ ನರೋಽನ್ನಾವಗ್ರಹಂ ಪಿಬೇತ್| ರೌಕ್ಷ್ಯಾನ್ಮನ್ದೇ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ವಾ ದೀಪನೈರ್ಯುತಮ್||೨೦೫||

Adhikarana 54 (206-210) · Śloka 211

ಅತಿಸ್ನೇಹಾತ್ತು ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಚೂರ್ಣಾರಿಷ್ಟಾಸವಾ ಹಿತಾಃ| ಭಿನ್ನೇ ಗುದೋಪಲೇಪಾತ್ತು ಮಲೇ ತೈಲಸುರಾಸವಾಃ||೨೦೬|| ಉದಾವರ್ತಾತ್ತು ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ನಿರೂಹಾಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಃ| ದೋಷವೃದ್ಧ್ಯಾ ತು ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಶುದ್ಧೋ ದೋಷವಿಧಿಂ ಚರೇತ್||೨೦೭|| ವ್ಯಾಧಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಮನ್ದೇ ತು ಸರ್ಪಿರೇವಾಗ್ನಿದೀಪನಮ್| ಉಪವಾಸಾಚ್ಚ ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ಯವಾಗೂಭಿಃ ಪಿಬೇದ್ಘೃತಮ್||೨೦೮|| ಅನ್ನಾವಪೀಡಿತಂ ಬಲ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಬೃಂಹಣಂ ಚ ತತ್| ದೀರ್ಘಕಾಲಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ತು ಕ್ಷಾಮಕ್ಷೀಣಕೃಶಾನ್ನರಾನ್||೨೦೯|| ಪ್ರಸಹಾನಾಂ ರಸೈಃ ಸಾಮ್ಲೈರ್ಭೋಜಯೇತ್ ಪಿಶಿತಾಶಿನಾಮ್| ಲಘು, ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಶೋಧಿತ್ವಾದ್ದೀಪಯನ್ತ್ಯಾಶು ತೇಽನಲಮ್||೨೧೦|| ಮಾಂಸೋಪಚಿತಮಾಂಸತ್ವಾತ್ತಥಾಽಽಶುತರಬೃಂಹಣಾಃ|೨೧೧|

Adhikarana 55 (211-216) · Śloka 217

ನಾಭೋಜನೇನ ಕಾಯಾಗ್ನಿರ್ದೀಪ್ಯತೇ ನಾತಿಭೋಜನಾತ್||೨೧೧|| ಯಥಾ ನಿರಿನ್ಧನೋ ವಹ್ನಿರಲ್ಪೋ ವಾಽತೀನ್ಧನಾವೃತಃ| ಸ್ನೇಹಾನ್ನವಿಧಿಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈಶ್ಚೂರ್ಣಾರಿಷ್ಟಸುರಾಸವೈಃ ||೨೧೨|| ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ಭಿಷಜಾ ಬಲಮಗ್ನೇಃ ಪ್ರವರ್ಧತೇ| ಯಥಾ ಹಿ ಸಾರದಾರ್ವಗ್ನಿಃ ಸ್ಥಿರಃ ಸನ್ತಿಷ್ಠತೇ ಚಿರಮ್||೨೧೩|| ಸ್ನೇಹಾನ್ನವಿಧಿಭಿಸ್ತದ್ವದನ್ತರಗ್ನಿರ್ಭವೇತ್ ಸ್ಥಿರಃ| ಹಿತಂ ಜೀರ್ಣೇ ಮಿತಂ ಚಾಶ್ನಂಶ್ಚಿರಮಾರೋಗ್ಯಮಶ್ನುತೇ||೨೧೪|| ಅವೈಷಮ್ಯೇಣ ಧಾತೂನಾಮಗ್ನಿವೃದ್ಧೌ ಯತೇತ ನಾ| ಸಮೈರ್ದೋಷೈಃ ಸಮೋ ಮಧ್ಯೇ ದೇಹಸ್ಯೋಷ್ಮಾಽಗ್ನಿಸಂಸ್ಥಿತಃ||೨೧೫|| ಪಚತ್ಯನ್ನಂ ತದಾರೋಗ್ಯಪುಷ್ಟ್ಯಾಯುರ್ಬಲವೃದ್ಧಯೇ| ದೋಷೈರ್ಮನ್ದೋಽತಿವೃದ್ಧೋ ವಾ ವಿಷಮೈರ್ಜನಯೇದ್ಗದಾನ್||೨೧೬|| ವಾಚ್ಯಂ ಮನ್ದಸ್ಯ ತತ್ರೋಕ್ತಮತಿವೃದ್ಧಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|೨೧೭|

Adhikarana 56 (217-234) · Śloka 235

ನರೇ ಕ್ಷೀಣಕಫೇ ಪಿತ್ತಂ ಕುಪಿತಂ ಮಾರುತಾನುಗಮ್||೨೧೭|| ಸ್ವೋಷ್ಮಣಾ ಪಾವಕಸ್ಥಾನೇ ಬಲಮಗ್ನೇಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ| ತದಾ ಲಬ್ಧಬಲೋ ದೇಹೇ ವಿರೂಕ್ಷೇ ಸಾನಿಲೋಽನಲಃ||೨೧೮|| ಪರಿಭೂಯ ಪಚತ್ಯನ್ನಂ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾದಾಶು ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ಪಕ್ತ್ವಾಽನ್ನಂ ಸ ತತೋ ಧಾತೂಞ್ಛೋಣಿತಾದೀನ್ ಪಚತ್ಯಪಿ||೨೧೯|| ತತೋ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾತಙ್ಕಾನ್ಮೃತ್ಯುಂ ಚೋಪನಯೇನ್ನರಮ್| ಭುಕ್ತೇಽನ್ನೇ ಲಭತೇ ಶಾನ್ತಿಂ ಜೀರ್ಣಮಾತ್ರೇ ಪ್ರತಾಮ್ಯತಿ||೨೨೦|| ತೃಟ್ಶ್ವಾಸದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾದ್ಯಾ ವ್ಯಾಧಯೋಽತ್ಯಗ್ನಿಸಮ್ಭವಾಃ| ತಮತ್ಯಗ್ನಿಂ ಗುರುಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತೈರ್ಮಧುರವಿಜ್ಜಲೈಃ||೨೨೧|| ಅನ್ನಪಾನೈರ್ನಯೇಚ್ಛಾನ್ತಿಂ ದೀಪ್ತಮಗ್ನಿಮಿವಾಮ್ಬುಭಿಃ| ಮುಹುರ್ಮುಹುರಜೀರ್ಣೇಽಪಿ ಭೋಜ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯೋಪಹಾರಯೇತ್||೨೨೨|| ನಿರಿನ್ಧನೋಽನ್ತರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಯಥೈನಂ ನ ವಿಪಾದಯೇತ್| ಪಾಯಸಂ ಕೃಶರಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪೈಷ್ಟಿಕಂ ಗುಡವೈಕೃತಮ್||೨೨೩|| ಅದ್ಯಾತ್ತಥೌದಕಾನೂಪಪಿಶಿತಾನಿ ಭೃತಾನಿ ಚ| ಮತ್ಸ್ಯಾನ್ವಿಶೇಷತಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾನ್ಸ್ಥಿರತೋಯಚರಾಂಸ್ತಥಾ||೨೨೪|| ಆವಿಕಂ ಚ ಭೃತಂ ಮಾಂಸಮದ್ಯಾದತ್ಯಗ್ನಿನಾಶನಮ್ | ಯವಾಗೂಂ ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಾಂ ಘೃತಂ ವಾ ಕ್ಷುಧಿತಃ ಪಿಬೇತ್||೨೨೫|| ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಮನ್ಥಂ ವಾ ವ್ಯಧಯಿತ್ವಾ ಸಿರಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಯೋ ವಾ ಶರ್ಕರಾಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಶೃತಮ್||೨೨೬|| ಫಲಾನಾಂ ತೈಲಯೋನೀನಾಮುತ್ಕ್ರುಞ್ಚಾಶ್ಚ ಸಶರ್ಕರಾಃ| ಮಾರ್ದವಂ ಜನಯನ್ತ್ಯಗ್ನೇಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಮಾಂಸರಸಾಸ್ತಥಾ||೨೨೭|| ಪಿಬೇಚ್ಛೀತಾಮ್ಬುನಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟೇನ ಸಂಯುತಮ್| ಗೋಧೂಮಚೂರ್ಣಂ ಪಯಸಾ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ||೨೨೮|| ಆನೂಪರಸಸಿದ್ಧಾನ್ ವಾ ತ್ರೀನ್ ಸ್ನೇಹಾಂಸ್ತೈಲವರ್ಜಿತಾನ್| ಪಯಸಾ ಸಮ್ಮಿತಂ ಚಾಪಿ ಘನಂ ತ್ರಿಸ್ನೇಹಸಂಯುತಮ್||೨೨೯|| ನಾರಿಸ್ತನ್ಯೇನ ಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಪಿಬೇದೌದುಮ್ಬರೀಂ ತ್ವಚಮ್| ತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪಾಯಸಂ ಸಿದ್ಧಮದ್ಯಾದತ್ಯಗ್ನಿಶಾನ್ತಯೇ||೨೩೦|| ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ವಿಪಕ್ವಂ ವಾ ಪಯೋ ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್| ಅಸಕೃತ್ ಪಿತ್ತಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪಾಯಸಪ್ರತಿಭೋಜನಮ್||೨೩೧|| ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾದ್ವಿಧಾನವಿತ್| ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮಧುರಂ ಮೇದ್ಯಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಗುರುಭೋಜನಮ್||೨೩೨|| ಸರ್ವಂ ತದತ್ಯಗ್ನಿಹಿತಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಸ್ವಪನಂ ದಿವಾ| ಮೇದ್ಯಾನ್ಯನ್ನಾನಿ ಯೋಽತ್ಯಗ್ನಾವಪ್ರತಾನ್ತಃ ಸಮಶ್ನುತೇ||೨೩೩|| ನ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ವ್ಯಸನಂ ಲಭತೇ ಪುಷ್ಟಿಮೇವ ಚ| ಕಫೇ ವೃದ್ಧೇ ಜಿತೇ ಪಿತ್ತೇ ಮಾರುತೇ ಚಾನಲಃ ಸಮಃ||೨೩೪|| ಸಮಧಾತೋಃ ಪಚತ್ಯನ್ನಂ ಪುಷ್ಟ್ಯಾಯುರ್ಬಲವೃದ್ಧಯೇ|೨೩೫|

Adhikarana 57 (235-243) · Śloka 243

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಮಿಹೈಕತ್ರ ಭುಕ್ತಂ ಸಮಶನಂ ಮತಮ್||೨೩೫|| ವಿಷಮಂ ಬಹು ವಾಽಲ್ಪಂ ವಾಽಪ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಾತೀತಕಾಲಯೋಃ| ಭುಕ್ತಂ ಪೂರ್ವಾನ್ನಶೇಷೇ ತು ಪುನರಧ್ಯಶನಂ ಮತಮ್||೨೩೬|| ತ್ರೀಣ್ಯಪ್ಯೇತಾನಿ ಮೃತ್ಯುಂ ವಾ ಘೋರಾನ್ ವ್ಯಾಧೀನ್ಸೃಜನ್ತಿ ವಾ| ಪ್ರಾತರಾಶೇ ತ್ವಜೀರ್ಣೇಽಪಿ ಸಾಯಮಾಶೋ ನ ದುಷ್ಯತಿ||೨೩೭|| ದಿವಾ ಪ್ರಬುಧ್ಯತೇಽರ್ಕೇಣ ಹೃದಯಂ ಪುಣ್ಡರೀಕವತ್| ತಸ್ಮಿನ್ವಿಬುದ್ಧೇ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಸ್ಫುಟತ್ವಂ ಯಾನ್ತಿ ಸರ್ವಶಃ||೨೩೮|| ವ್ಯಾಯಾಮಾಚ್ಚ ವಿಹಾರಾಚ್ಚ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತ್ವಾಚ್ಚ ಚೇತಸಃ| ನ ಕ್ಲೇದಮುಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ದಿವಾ ತೇನಾಸ್ಯ ಧಾತವಃ||೨೩೯|| ಅಕ್ಲಿನ್ನೇಷ್ವನ್ನಮಾಸಿಕ್ತಮನ್ಯತ್ತೇಷು ನ ದುಷ್ಯತಿ| ಅವಿದಗ್ಧ ಇವ ಕ್ಷೀರೇ ಕ್ಷೀರಮನ್ಯದ್ವಿಮಿಶ್ರಿತಮ್||೨೪೦|| ನೈವ ದೂಷ್ಯತಿ ತೇನೈವ ಸಮಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಯಥಾ| ರಾತ್ರೌ ತು ಹೃದಯೇ ಮ್ಲಾನೇ ಸಂವೃತೇಷ್ವಯನೇಷು ಚ| ಯಾನ್ತಿ ಕೋಷ್ಠೇ ಪರಿಕ್ಲೇದಂ ಸಂವೃತೇ ದೇಹಧಾತವಃ||೨೪೧|| ಕ್ಲಿನ್ನೇಷ್ವನ್ಯದಪಕ್ವೇಷು ತೇಷ್ವಾಸಿಕ್ತಂ ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ| ವಿದಗ್ಧೇಷು ಪಯಃಸ್ವನ್ಯತ್ ಪಯಸ್ತಪ್ತಮಿವಾರ್ಪಿತಮ್||೨೪೨|| ನೈಶೇಷ್ವಾಹಾರಜಾತೇಷು ನಾವಿಪಕ್ವೇಷು ಬುದ್ಧಿಮಾನ್| ತಸ್ಮಾದನ್ಯತ್ಸಮಶ್ನೀಯಾತ್ಪಾಲಯಿಷ್ಯನ್ಬಲಾಯುಷೀ||೨೪೩||

Adhikarana 58 (244-249) · Śloka 249

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಅನ್ತರಗ್ನಿಗುಣಾ ದೇಹಂ ಯಥಾ ಧಾರಯತೇ ಚ ಸಃ| ಯಥಾಽನ್ನಂ ಪಚ್ಯತೇ ಯಾಂಶ್ಚ ಯಥಾಽಽಹಾರಃ ಕರೋತ್ಯಪಿ||೨೪೪|| ಯೇಽಗ್ನಯೋ ಯಾಂಶ್ಚ ಪುಷ್ಯನ್ತಿ ಯಾವನ್ತೋ ಯೇ ಪಚನ್ತಿ ಯಾನ್| ರಸಾದೀನಾಂ ಕ್ರಮೋತ್ಪತ್ತಿರ್ಮಲಾನಾಂ ತೇಭ್ಯ ಏವ ಚ||೨೪೫|| ವೃಷ್ಯಾಣಾಮಾಶುಕೃದ್ಧೇತುರ್ಧಾತುಕಾಲೋದ್ಭವಕ್ರಮಃ| ರೋಗೈಕದೇಶಕೃದ್ಧೇತುರನ್ತರಗ್ನಿರ್ಯಥಾಽಧಿಕಃ||೨೪೬|| ಪ್ರದುಷ್ಯತಿ ಯಥಾ ದುಷ್ಟೋ ಯಾನ್ ರೋಗಾಞ್ಜನಯತ್ಯಪಿ| ಗ್ರಹಣೀ ಯಾ ಯಥಾ ಯಚ್ಚ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಲಕ್ಷಣಮ್||೨೪೭|| ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಪೃಥಕ್ ಚೈವ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಚತುರ್ವಿಧಸ್ಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ತಥಾ ಚಾವಸ್ಥಿಕೀ ಕ್ರಿಯಾ||೨೪೮|| ಜಾಯತೇ ಚ ಯಥಾಽತ್ಯಗ್ನಿರ್ಯಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಉಕ್ತವಾನಿಹ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಕೇ ಮುನಿಃ||೨೪೯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 15

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಗ್ರಹಣೀಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೫||